LXV9aa_fol_18

^ DECANVS -

ET

COLLEGIVM

ORDINIS PHILOSOPHORVM

IN

PERANTIQVA VNIVERSITATE

1VBINGENSI

L.

ó.

--

W

Cientias Phyficas omnes , atque adeo ipfam quoque Aftronomi-

—

«l

w

UN

am, a fuperiore quondam ztate imperfectas, & rudes, &

W

mancas relictas, recentiori admodum feculo diligentius fuiffe

-

Jf

excultas , atque ad expletam vndique fere veritatis formam

Z2

A

redudtas: nullo illuftriori exemplo doceri poteft , quam Sole

;

E NVE

ipfo. Quamuisenim fidus hoc omnium longe excellentiffimum,

-

:

hanc refplendefcentem quafi diuinitatis imaginem, veteres o-

z

A

A

mnes fingulari adiniratione fünt profecuti, eo víque, vt falfis

ET XS

aliquando apparentiis decepti, pro numine aliquo, pro deo ;

ilu

d habuerint : ni t

enie

amen egerunt, quod in veram admirandi huius corporis co

o

tionem perducere eos potuiffet.

Collaudauit vniuerfía antiquitas Solem titulis füper-

biffimis, encomiis magnificentiffimis ; vocauit eum sederatorem ( ducem. rerum omnium y

appellauit /ublime illud candens s. affrorum principems mundi oculum . diei opificezm : vcram autem

ipfius conftitutionem atque naturam, tanquam czcutiens in ipfa luce, plane non aufa

eft attingere, fed inconfiderate proteriit. Quod vt arguments aliquotfirmemus atque

doceamus: ftriétim atque breuiffime excutiamus, quid veterum fuperftitioni ac igno-

rantiz abftulerit noftrz recentioris ztatis fapientia , audax illa non minss quam reli-

giofa. Acprimo quidem;creditus olim fuit Sol effüfiffimo atque incitatiffimo curfu ab-

foluere quotidie totius cocli curriculum ; & celeritate potius, quam vi & efficacia qua-

dam, implere traditum fibi munus.

Hodie vero, fi demonftrationibus cogentibus euin-

ci hucusque non potuit : omniumfere tamen Philofophorum perfuafionem occupat fen-

tentia grauiffimis & argumentis & obíeruationibus fuperftructa, non moueri Solem ,

fed centrum Syftematis tenere noftri, tanquam thronum aut folium quoddam regium,

ex quo, tanquam imperator , intueatur motum, dire&um, & moderatum a fe totum

cocli exercitum; non vero, vt curfor, modo hunc modo illum fübditum fibi planetam

curfü vincere geftiat, leuitate regi plane indecora, & ridicula. Secunde , religioni du-

xit fibi olim veneranda antiquitas plures vno agnofcere Soles; hinc & Logici illius tem-

oris Solem dixerunt effe ens monadicum , vnicum fui generis, a folitudine, quod fo-

l

u

m nempe effet, ita vocatum ; nec nifi a poé&tis fieri poffe excufate credidit , vt lu-

dere queant pluribus Solibus, multiplicesque Soles non ftatuere quidem , fed fabulari.

At quis hodie tam eft ignarus Aftronomix ? qui, non dicimus Postarum figmentis in-

dulgens , fed grauiffimis rationibus philofophicis perfuafus , non lxtetur atque exul-

tet magnifica illa fententia, innumeros a Deo omnipotente creatos efle Soles , quorum

vni

vnicus tantum nobis terricolis datus fit ad fentiendam diuinam benignitatem ; reliqui

vero omnes afpe&ui liberrimo oculorum noftrorum fint expofiti , vt admirari poffimus

infinitam huius benignitatis extenfionem , & innumerabiles campos.

Tertium , quodin

Sole noftro obferuationum cceleftium ope dete&tum eft , id comprehendit, vt nunc,

fapientiores veteribus , Solem circa proprium füuum axem moueri fciamus ; motum ita

quidem, feu circumuertentem Ífe; fed cetera tranquillum.

Ita enim plane decet re-

gem, non ftupida quadam quiete marcefcere quafi, perpetuoque otio & languore

confidere: fed graui paffu , & placida ambulatione , quz lenta quidem fit , at efficax,

motus fübditorum fuorum , planetarum nempe , regere & moderari. Et easdem has

regiz cuiusdam dignitatis partes Solem exactiffime complere, hodie eft quam certis- -

fimum & compertiffimum. . Non enim Sol, noftri mundi imperator, caílra fua ob-

ambulat vt velox curfor: fed eadem nutu (uo co&rcet vt rex.

Hinc omnes etiam

ipfius fubditi eandem fequuntur viam , quam ipfe fequitur; omnes ad eandem mundi

plagam incedunt, ad quam ipfe incedit; omnes ad idem latus promtiffime & incita-

tiffime feruntur , ad quod ipfe placida & tranquilla fertur inclinatione , & regio nutu.

Quartam Solis proprietatem recentior zetas exhibuit hanc, vt vndique circumdatus &

cin&tus is fit a&re quodam fibiplane proprio, quem illius vocamus atmofphxram. Ve-

terum fapientia , intelle&tui fuo nimium, nihil vero experientice tribuens, purifimum

finxit Solem , nihil defxcatiffimz eius fübftantiz admifcens , fed fegregatam hanc fer-

vans ab omni concretione impura, aut tantz pernicitatis curforem impediente. Ve-

rum in hac etiam, fententia procul a vero abfuiffe veteres, euincunt hodiernz obferua-

tiones ; quz clariffime oftendunt, non impurum modo efle Solem ipfum ; hoc eft,com-

padum ex materia heterogenea & diffimilari; íed circumdatum quoque effe atmo-

Íphera quadam , qua omnium fit extenfiffima, potentiffima & audaciffima; eodem

nificentiam exteníos

plane modo, quo reges habere folent comitatus ad maiorem ma

atque ornatos , quam ipforum fübditi.

'uintam Solis noftri affe

ü

ionem, antiquis in-

cognitam , fiftunt nobis macule Solis; quarum detectio annumeranda certe eft illis ,

quz omnium totius mundi inuentorum funt maxime admirabilia.

Nulla enim vnquam

apud veteres oriri potuit füfpicio , futurum effe, vt tale quid, quod macularum no-

mine venire poffet ; exiftere in Sole poffet. — Vti enim 7gilius , poético magis quam

hilofophico aufü , fidenter exclamauit: elem , quis ditere falfum audeat?. ita certe multo

magis Philofophi füperiorum. omnium statum oraculi quafi alicuius inftar, & tan-

quam ex tripode, pronunciaffent: Solem; quis dicere maculofüm audeat? Obftitit

enim huic reperto, tantum abeft vt promouerit illud , veterum philofophorum aucto-

ritas , intemeratum , immutabilem effe Solem & fuperftitiofe & pertinaciter afferen-

tium.

Potiffimum deinde confiderandum eft , non nudo, inermi, aut fibi relicto ocu-

lo vllius hominis patere potuiffe hoc macularum heliacarum phenomenum , fed tcle-

Ícopiis adiuto; at vero cafus quidam fortuitus, vti notum eft , peperit nobis, ingenti

óexta veteribus inco-

fcientiarum incremento, diuinam illam arundinem dioptricam.

gnita Solis proprietas eft ingens eius magnitudo.

Conftat ex hiftoriz philofophicz

monumentis , inter veteres Thaletem illum , perfpicacem vero Aftronomum , quippe

qui eclipfes preedicereiamiam incepit , Soli magnitudinem tribuiffe non maiorem, quam

quz eft Peloponnefi, peninfüle in mari mediterraneo admodum mediocris , Morea

hodie vocatz ; at quam infantilis hzc. eft tam magnifici, tam fuperbi corporis afti-

matio? quam puerilis menfüra? Seprimo demum , quam admirandum eft illud recentis-

fime zetatis in Sole inuentum? quo deprehenfüs is eft verus fons & perpetua fcaturigo

omnium colorum.

Quz repertio atque inueftigatio quo magis remota fuit ab omni

antiquorum cogitatione : eo certe magis felicitatem noflri indicat feculi, nobisque

effe debet longe omnium cariffima atque æ[tim'atifïima.

Hac fcitu non iucunda folum , fed & füblimitatem hodiernz Philofophiz indi-

cantia , prefari voluimus, cum publice indicamus, Iuuenum florentiffimorum focie-

tatem , nuperrime in hanc Academiam translatorum, atque ad ftudia academica fub-

limiora optime przparatorum , Prima Laurea , fiue Baccalaureatus honore, condecoran-

dam effe ab noftro Ordine.

Cui publico & folenni A&ui cum deftinatus eft dies XXIX

huius meníis , omnes literarum Mzcenates, Antiftites, Patronos , atque Amicos ,

eo, quo par eít, obfequio ac amore rogamus , vt hanc feftiuitatem fua dignari velint

exoptatiffima & gratiflima praefentia ; adiun&a fincera omnium officiorum viciffim a

nobis praftandorum pollicitatione.

P. P. S. S. F. d. XX VI Nouembris, A. P. C. N. M DCC XLVII.

CELEBRABITVR ACTVS

RECTORE VNIVERSITATIS

MAGNIFICO,

VIRO .

Pranobilifimo , Confultifimo, Excellentiffmo , Doctiffmo ,

DOMINO

CHRIS IOPHORO FRIDERICO

HARPPRECHTIO

Iutis vtriusque Doctore, & Profeffore Publico Ordinario Cele

emmo

Screniffimi Principis noftri Confiliario Grauiffimo.

CANCELLARIO DIGNISSIMO

VIRO

lluffri , Reuerendiffimo , Excellentiffemo, Dottiffmo,

DOMINO

CHRIS TOPHORO 1VIA'I'THPEO

PFAFFIO,

S. S. Theologiz Do&ore, & Profeffore Prlmarlo dudum Cele-

Sacri Cafarei Palatii Comite Splendldx[ï' mo,

errimo ,

Sereniffimi Ducis noftri Confiliario Grauiffimo ,

Ecclefiee Tubingenfis Praepofito Meritiffimo , Coenobii Laureacenfis

Abbate Vlgllannfïimo

DECANO FACVLTATIS PHILOSO

PHICAE, & PROMOTORE

GEORGIO WOLFFGANGO

KRAFFTIO,

Vniuerfitatis, & Collegii Illuftris, Phy[ï.ces & Mathefeos Pro-

Contubernii Academici Re&ore ,

feffore Publ Ord.

Imperialis Petropolitanz, & Regia Bcrolmcnf' 1s, Acade-

imiarum Scxentlarum Membro Honorario.

NH

NOMINA

DOMINORVM CANDIDATORVM

LUR EZPARIMZE,

Ex Ill. Gymnafio Stutteardiano huc Promoti.

PHILIPPVS ADAMVS LEGER , Feldbacenfis.

GEORGIVS CHRISTOPHORVS BARDILI , Stuttgardianus.

CHRISTIANVS AVGVSTVS VENNINGER, Bahlingenfis.

CHRISTIANVS IACOBVS HERMANN, Stuttgardianus.

Ex Monafterio Mulifontano huc Promott.

IOHANNES IACOBVS BAVR , Genckingenfis.

CAROLVS GVILIELMVS W/IPPERMANN , Ludouicopolitanus.

CHRISTOPHORVS FRIDERICVS CVHORST , Neoburgenfis.

GEORGIVS CHRISTOPHORVS SCHUüZ , Nürtingenfis.

PHILIPPVS HENRICVS LOEBERT, Vayhingenfis.

IOHANNES GVILIELMVS W/ILD, Ludouicopolitanus.

IACOBVS HENRICVS BEYRLIN, Canftadienfis.

IOHANNES VLRICVS MOEGLING, Deufringenfis.

IOHANNES IACOBVS GLOCKER, Dapfenfis.

IOHANNES CHRISTOPHORVS DIETERICH , Haufenfis.

IOHANNES LVDOVICVS SCHAAFF, Kircho-Teccenfis.

GODOFREDVS VLRICVS PFAFF, Vhingenfis.

PHILIPPVS FRIDERICVS BVRGVNDISCH, Pfullendorffenfis.

YACOBVS FRIDERICVS SCHMID , Stuttgardianus.

PHILIPPVS HENRICVS ENSLIN , W/aiblingenfis.

PHILIPPVS IACOBVS LENZ, Tubingenfis.

IOHANNES IACOBVS AVBERLE, Enderfpacenfis.

PHILIPPVS ADAMVS BEZ, Schorndorffenfis.

BENIAMIN CHRISTOPHORVS SCHMIDLIN , Münchingenfis.

ALEXANDER HAVSER, Alto-T wielenfis.

THEOPHILVS HENRICVS W/IELAND , Gebersheimenfis.

1OHANNES KOCH , Bocblingenfis.

CHRISTIANVS LVDOVICVS LEVTW'/EIN , Sulzfeldenfis.

IOHANNES FRIDERICVS W/EISEMANN , Nyffenfis.

PHILIPPVS HENRICVS CASPART, Leomontanus.

CAROLVS PHILIPPVS DVNZ , Stuttgardianus.

GVILIELMVS THEOPHILVS SCHüZ , Neoftadienfis.

Ex Monafterio Bebenhufàno huc Promoti.

CHRISTIANVS CAROLVS KAIM , Stuttgardianus.

IOHANNES CHRISTOPHORVS OBRECHT, Carols-Ruhenfis,

OW

z

7

j

z

23

Je-

c-/,

(5

?

2

r

S

,A" A 5(,-

(

)

z

7

NRESNOMAN

uullm'

, 1j

À

N /Z

nl

al

d

N

Á

Q

£.*

N W

!]

V

N

(

r

/

S

/^

GX*A

x&

A

z

z

sfg

-

z

(

—

wl" (

C

N

Ea

/ä

TVB*)NG/E,

Literis CHRISTIANI GODOFREDI COTT.&.

^ DECANVS

ET

|

COLLEGIVM

ORDINIS PHILOSOPHORVM

IN

.

TY^2

PERANTIQVA VNIVE

En'f'l";l a m

TVBINGEN-SI ;

Y

X

L

$.

[

w

19

18

E

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

-

iré

f

-

(K/;X("

j| Cientias Phyficas omnes , atque adeo ipf.

ä

—ä

Z

tb5

d

f

N

w

N

am, a füperiore quondam atate imp*

—

W

mancas relictas, recentiori admodum ^

7

-

;

i

Q

excultas , atque ad expletam vndique

V

redu&as: nullo illuftriori exemplo &0€

ii

ä

eD

BN

ipfo. Quamuisenim fidus hoc omnium

ï

YA)

-

s

hanc refplendefcentem quafi diuinitatis

-

aC

d

mnes fingulari admiratione fünt profecuï—

æ*

m CA

A

o

o

aliquando apparentiis decepti, pro nu

illud habuerint: nihil tamen egerunt, quod in veram admiranc

ä

llaudauit vniuerfa antiquit

tionem perducere eos potuiffet. Co

12

biffimis, encomiis magnificentiffimis ; vocauit eum tsoder4

toreie

appellauit fablime illud candens . affrorum principem; mundi oculum i

.dte

11

ius conftitutionem atque naturam, tanquam czecutiens in Ip.

ip

eft attingere; fed inconfiderate prateriit. Quod vt ar

gumentis-

10

doceamus: ftriétim atque breuiffime excutiamus, quid wvetert

rantiz abftulerit noftra: recentioris ctatis (apientia , audaX !^

giofà. Acprime quidem,creditus olim fuit Sol effüfiffimo atqu

foluere quotidie totius coeli curriculum ; & celeritate potius» t

dam, implere traditum fibimunus. Hodie vero, i demonftrat

i

ci hucusque non potuit : omnium fere tamen Philofophorum p*

7

tentia grauiffimis & argumentis & obfíeruationibus fuperitrue-

yxymaster.com

fed centrum Syftematis tenere noftri, tanquam thronum aut t

6

ex quo, tanquam imperator , intueatur motum, directum,

cacli exercitum ; non vero, vt curfor, modo hunc modo illun

L

curfu vincere geftiat, leuitate regi plane indecora, & ridicu

5

l,—

xit fibi olim veneranda antiquitas plures vno agnofcere Soles;

oris Solem dixerunt effe ens monadicum , vni

cum füi generit

4

E

l

u

m nempe effet, ita vocatum ; nec nifi a po&tis fieri pofie. €x-

s non Qatue

3

dere queant pluribus Solibus, multiplicesque Sole

At quis hodie tam eft ignarus Aftronomix / qui, non dicimus

dulgens , fed grauiffimis rationibus philofophicis perfuafüs ; 1.

2

tet magnifica illa fententia , ,int-lumeros a Deo omnipotente Cr€

-

d& Copyrignt 1999 YxyMaster GmbH. www.

1