LXV8a_fol_33

/8/7,

V

RECTOR

ET

SENATUS UNIVERSITATIS

TUBINGENSIS.

L.

S.

(?uum proxime præ'tervlapagv'semestïi, data occasione, de fabuloso medico :

sive potius medice artis et chirurgice prassertim ab antiquis auctoribus

habito patre atque statore verba fecerimus, liceat nunc nobis, nactis

iterüm àd. conunuandam hanc materiam novam eamque suavissimam

occasiohem alium in medium afferre ex ctatibus illis anüiquitatis rudio-

ribus medicum et nature peritum artis,.fabulosum Jrometheum.

"Constat et vel lippis tonsoribusque notum est, quod de hoc Titane

$ive semideo mythologia trafiidit veterum, ignem scilicet sur

ripuisse il-

lum fraude mala Jovi, homines,

rudia antea et omnis culturz discipli-

neque expertia animantia, ad' vitze, commodiiates, ut igne ita aliis sub-

sidis instruxisse et ad cwetera humanitatis excoluisse studia,

multisque

exornasse decoribus prémiisque, quibus antea ceu

CU.S

l

i

:

»mutum ^et.turpe pe-

) fuerint exclusi; pro quibus beneficiis ab invide coeli terrarum-

que Domino, graviter tum dominante tyranno,

Europew Scythie pe-

ire alicui maritimze in poenam sit affixus.

Non vacat nunc, neque ratio aut temporis aut materie in hac pro-

)

fatiuncula poscit, quatenus mythologorum,

tum poétarum, ut Hesiodi

presertim (Opp. et d. 41 sq. et 'Theog.

538 sq.) tum scri

ptorum prosi

sermonis, Diodori Siculi, Apollodori, Hygini, Luciani sale suo rem om-

nem perfricantis, aliorumque commemoraüones differant in hac re, fu-

sius hic enarrare.

Constat enim, in talibus commentis alium secutum fuisse aliam fa-

mam, et quum sibi non constiterit iradita fama,, eo magis poétus tra-

gicosque inprimis non raro selegisse eas traditiones, quas suo poético

in dramatibus consilio prOPrio.quam maxime crediderint aptas idoneas-

que, et eas eiam siepenumero in eundem figem suo ingenio magis exor-

nasse.

D

Harebimus hic tantummodo in eo, quod nostri sigillatim est pro-

posïti . commonstraturi, Prometheo etiam medicze artis scientiam. fuisse

tributam supra vulgi modulum elatam.

Scilicet, quum, quod nomen illius jam innuere videtur, Prometheus ,

(HgeuaS:Uc) maxima preditus existimaretur rerum'scientia et etiam vi

augurandl fütura, vatesque et divinus, cui arcana essent natur

& aperta,

haberetur, non poterat non fieri, quin etüam medice artis peritia et

quidem non mediocris illi adscriberetur. Accidit enim hic fere, quod

etiam in aliis accidere solebat mytholqgiæ personis, ubi grata hominum

admiratio beneficum aliquem ,. qui a prisca gente talis predicabatur, hu-

manitatis sospitatorem , coronare voluit laudibus suis, ut multa alia

euam ab aliis in illum, scilicet ut eo amplior esset et laudis et meri-

torum maieria, liberahus quam verius cumularentur. Est autem hic,

ad demonstrandum, quid de Prometbhei .physicæ ac mediez disci

plinz

penitiori cognitione informaverit sibi animo antiquitas,

quam maxime

idoneus locus classicus in Aeschyli tragoedia - Prometh. winct. inscripta,

*) Hor. I. Serm. ä, 100.

v. 478'—4:84. Ibi enims- posteaquanr. Prometheus .Oceani fiïiähus, quie

'litanis, patruelis sui «questibus suspirlusque excite e maris abysso curru

alato (v. 155.) per aérem transvect» fuerant ad rupem, unde sonitum

2

audierant, et chorum nunc sistunt tragoedie divinz, percontantibus,

qua causa sit hujus diri supplicii, quo aíllictum videbant infelicem, om-

nes exposuerat causas, commemorando. praedieandoque fysius. sua, de

homifiibus-merita: ,se aedificandi domos artem, se lignorum fabricam,

sea

[o)

rorum culturam. docuisse. homines rudes, se siderum ortus occa-

o

susque difficiles ostendisse 1ipsis, litterarum. simal -.numerorumque im-

ertiisse secreta; posteaquam, in.quam, haec et sim.ilia v. 447 - 470. de-

claraverat Oceanitidibus, quae indolentes dolori interrumpunt eum

*

verbis leniter :carpent«ib us :

DézovSac aixie 7rüpu, dzroccpaAsc dopery

HAew" xaxóc P) imTQOg Gc.ciG éc vócoy

I«Gv dSuasic, xai ceavrOv Sx éxeic

Fupei 67roi'o:g'(;þmg,ua'xo:g idgiuot. 9

,.,Dzd.'t büfsest Herbes, durch bethórten Sin entrafft

Der Bahn, und siehst dich, «wie ein schlechter 4rst erkrankt,

Nun .selber rathlos, in F'erlegenheit verstricht,

]f/ie. dich *wohl heilen móchte , «velche "rzeney ?^

— Quid jam respondet ille? — . Non excusare se opere pretiutn ducit

magnanimus cum maximà nunc adversa fortuna compositus heros. Con-

o

.

tinuat meri

tor.,um Praedicatiqnem v. 507 sqq.

Td Aom u« xAUuca Savpdaze cAor,

Quac qéyvac 76 xai 7róQuUG €;;ma'dlunv*

Tó iv uéyigov, €í "uG 66 vOgOV "rÉGOL,

Oux üv dAd£nw. S)v, E? füpssior,

Ov Xxpigóv, Sàe 7igór, dAAd Qaguduov

Xpsígs 22 e044A A0VTO , -;;reïv $yd odicmw

Fóci£a, xpdosic iiv duesphdaov ,

Aic "de ddsac é£apvvorras vósut.

* Hór sveiter :noch; mehr.staunen sollt du, wwenn «difs hórst,

IV/as ich von Kunst zu Schuts und Nutz nicht ausgedacht!

— Das-Meisterstück! — «vo Krarikheit: einen vor. befiel,

Abivehren nimmer konnt!. er sie, mit Efsbarem,

Mit Trinkbarem nicht, mit Salbe nicht! der Aï'zenc]h

Ermangtung . brach, das sieche Leben, eh gelehrt

« lindes

Den drmen ich die Mischun

o

Heilungsafts, .

^

Die jq(ïe Krankheit, jede niederbündigte.^ —

Omitümus caetera, quae de divinationis variis à se constitutis ggnerie

bus, de somniorum interpretationis arte, de au

ro)

euriorum, extspiciorum

ignispiciorumque a se inventa disciplina, quae de aeris, argenti auri-

que metallis, a $e primo apertis (rectius fortássis, ut cum alio loquamur

deunt huc

poéta, absconditis) longius commemorat, et quae universim re

omnia, a se Prometheo omnes datas esse artes hominibus. *) Quae

roposuimus , sufficiunt ad ostendendum, in Japeti hoc filio sisti, sal-

tim a poéta nostro Aeschyle, cxemplum, ut perfectissimi artificis rerum.

omnium, plane gavrex?&, ita etiam physici medicique consummatissimi.

Curatius rem omnem hic discutere plagulae hae non sinunt. lta etiam,

quid de fabulae mente sensuque vel historico velallegorico statuamus,

alii *reliknquendum est a nobis leco.

*) Bo« de mUS mvm cuDNUfOy uxDe,

IlZec: vixvwa Bgoroósv ix Iloomg2íus V.

5oA - 5.

»In kurzem Spruch zusammen alles

denn vernimrm !

Prometheus dánken alle Kunst die

Sterblichen."

-

-

Felix aetas nostra, eui non cónfugiendum est ad. fabulosos naturae

artium peritos medicosque ! Felix seculum, ubi, qui dicant se his scien-

Dis, non, ut rudioribus illis primaevis: teinporibus multi existimarunt

aut exper

ientiae usu destituti, aut hominum imperitia, vel raüonis

m in illis ma

eicis artibus aut na-

suapte igpavia abrepti, ad proficiendu

o

turae majore vi s.cien.tiaque opus esse, sibi aliisque volunt persuasum;

,

sed iusistentes viae justae r

jaturae raüonisque sanae, cum diligentia

summia , uientes grato animo véterum invenüs sapientibus et melius ea

semper

perficere adnitentes, cum observationibus curatissimis et expe-

rientiae usu multiplici Philosophiae ]ucem salutarem ac methodum con-

jangunt exactam. . Illi Aesculapidae sagam Circen, quam ad illudendos

misologos et agyrtas hujuscemodi, a poéus oculatis Baco

S1

non vere,

Á

1

ngeniose tamen ait Aesculapio fuisse sororein»-,datam, *) ut suam de-

venerentur praesidem; His colendus:

HeAoc, £Upzravr. edpogon.

dentem arte et rationis prin-

Talgm vero, justa in excolenda sua proce

cipiis usus observata temperantem diligentioris virum, ingenio, doctri-

na etscriptis eruditüssimis apud exteros etiam jam celeberrimum, com-

mendare vobis possumus, cives, quem sistümus nunc, novum Professorem

Dn. Gusravuu Scuüsren, naturce histor. ac Botanices Prof. P. O.

Quam justae sint, de eo quas conCeþigtis, expegtgtiones, eliam. ex vi-

tae ratonibus illius, quas hic communicamus vobiscum, percipietis.

Natus sum Heilbronne ad Nicrum a. 1787. die 17. Aug. patre Chri-

siano Ludov. Schübler, tunc temporis a Consiliis superioribus senatus

in ista civitate, tum .imperiali libera, nunc Consiliarii Regiminis Wür-

tembergici, matre A. Frid. nata Mers,filia civis Heilbronnensis. là gynut-

nasio Heilbronnensi elementa linguarum liberaliumque artium hausi per

annos septem usque ad annum 1605. inprimis ductu virorum, mihi sem-

er venerandorum, Reet. Meyer et Tscherning. Postquam cum patre,

qui a. 1805. in urbem Elvacensem vocatus, transiit, huc uma abieram,

ànno eodem in lyceo istius urbis Philologize, Matheseos, Physices elemen-

um mihique sumnie colendorum

tà ex ore plurium virorum digniæimor

lapso tempore, anno 1906. vergente, ad studia acade-

.

hausi; quo preeter

ique in sede hac literarum il-

mica progredi ausus, medicinàm elegi, e

lustri Tubingensi operam dedi ab anno 1806.

usque ad 1810. ducibus

et fautoribus viris, summe mihi venerandis de Ploucquet, de Kielneyer,

de Pfle

iderer, de Bohnenberger, de Autenrieth , de Froriep et Ferd. Gme-

ita gratias in eternum habebo quam

li/z,,.quibus ob insignia in me mer

maximas.

Ànno 1810. post exantl

ata examina, et postquam prveside

Prof. de Kielmeyer dissertationem, experimenta quadam ad influxum ele-

ciricitatis in sanguinem 'et respirationem spectantia sistentem, proprio

defenderam, Monachium et Viennam

marte conscripseram ac publice

abii.

Hac in urbe medicinz et histori&

naturalis scientiam excolendi

occasio mihi contigit, Proff. Hildenbrand, de Jacquin patre et filio, et

Domino de Schreibers, musei historiz& naturalis Directoribus.

.Anno 1811. reversus per Salisburgum Stuttgardiam , praxi medicze

óperam dedi, priva

tim in physica et chemia versatus.

Anno 181i2.'ad

instituta Hofwylensia invitatus primis duobus annis

Physi: am et historiam naturalem, tribus inse

quentibus annis chemiam

ad agriculturam speciantem , agronomi

amque et botanicam - docui.

Domini de Fellenberg, insttutio-

Dum Hofwyle versabar, frequentr

num horum fundatoris consuetudine usus sum ,

cujus humanitatem in

is, rei rusticce scientiam ullo modo at-

adjuvandis disquisitionibus*me

nec non Domini

tingentibus, grato recolere animo nunquam. desinam ;

^. Auream hic etiam legimus aliam sententiam, huc fa-

*) cf. de Augm. sc. l. IV. c.

cientem : ,, Sane quemadmodum in . republica Bom. cives

erant utilissimi et opti-

artes Senatus in-

me compositi, qui aut consules populo favebant , aut tribuni 1n p:

traditiones ex-

clinabant, ita medicos eos probamus , qui aüt in magna eruditione

neralia artis

perientiae plurimum faciunt, aut in practica insigni methodos et ge

non aspernantum.

*

Straub, Med. Doct, nunc chemie professoris, Drum. Zippe, Laur, Kor-

tüm; Schacht, Beker, Müller, Leopold, Kuhn, Desberger etc. Proff. Hof-

wylens.

Berne vicina urbe multum vetsatus sum cum Academise Pro-

féssoribus, Dno. .Prof. mmnert, tunc Bernensi, nunc Tubingensi Ana-

tomic Professore, hujusque fratre, Chirurgie et artis veterinariw Pro-

fessore, cumque Domino Zeck Chemiae, Domino Jeisner Historiae na-

turalis 'et Dom. /Meyer Anatomiae et Physiologiae Proff

Hofwylae 'degens quotannis in arlpes-Hel'v-eLicas, anno 1815, per Gott-

hardum et Simplonem montes,, in ltaliam superiorem et insulas Boro-

miea$ peregrinationem historiae maturalis 'causa feci; eademque causa

anno 43815. in Sabaudiaàm, in Montblanei mare glaciele etc.

Genovae

versatus sum 'cum Proff. Pictet, Saussure, Deluc, Decendolle etc.

Otium,. si quod mihi fuit, adhibui variis de rerum natura disquisi-

tionibus Hujusce studii testes nonnullas commentatiunculas, maximam

artem his, istis éphemeridibus insertas appellare liceat:

" Fersuche über :die Kálte erregende Etigenschaft der Electricitát und de-

ren &Einwirkung auf das Blut. Gilb. Annalen d. Physik. B.59.p.505.

"Bestimmung derHóhe mehrerer GegendenIf/ ürtembergs über das Nekarthal

u. über d. Meer.JY ürtemb. Staatscalender :und Tübinger Blütter für

JNaturwissenschaft u. rzneik. on . dutenrieth a. ». Bohnenbér-

€

rer. 1815. Tom. £.

o

529.

Ueber die Bildung der polyposen Concremente bei der Ruhr, in Harles

Jahrbüchern der deutschen. Medicin. T'om. 1/7. 1815.

Ueber die 4bireichung der Magnetnadel und «die verschiedene Grósse

ihrer tüglichen F'eründerungen, je nach der verschiedenen .4rt, »rie

[2

ihr MMa

o

netismus" mitgetheilt wird. Journ. dePhys. et Chim. Paris 1812.

Beobáclitungen über :die -'atmosphàrische Electricitàt, ihre jáhrliche und

tügliche .Periodén. Schweigger Journ. d. Chem. in mehreren Hoften

von 1811—18175. Bibl. univers. Juin. Geneve 1816.

/

Ueber Regen, JVebel, M. Qläenb[ldung und deren Electricitüt in den Al-

en. SSchweigeer Journ. der Chem. '(Tom. 1X.

1815.

oo0

Ueber die troknen *electrischen Süulen von Deluc u. Zamboni. Schweig-

cer Journal der Chemie. T. XF 1. Gilberts .4nnalen d. Physik 18 15.

Medicinische Topographie von SStuttgart von Dr. Cless u. Dr. Schübler

Sattlerische Buchhandl. Stuttg. 1815.

Untersuchungen über «die physischen Ez'cr'emc/zqfæn der Erden in F'er-

r

o

leichung mit ihren chemischen Bestandtheilen. Bibl. brittan. Gen.

1815. Mai. Gilberts Annalen. d. Phys. INov. 1815.. Landwirthsch

qu;l.

Blátter ». Hofwyl. 4rau bei Sauerlünder. 5tes Stük.

Chemische | Untersuchung mehrerer Krdarten in den Umgebungen 70n

Stuttgart. Bibl. brittan. 1815. Decbr.

Ueber den Humus und dessen Zerlegung. Bibl. univ. Gen. Oct. 1816.

Ueber die nàhern. Bestandtheile der Milch.

Laàndwirthsch. Blütter on

Hofwyl, im 5ten $t. 1817.

'etc.

etc.

[2/0

Quanquam per quinque hos annos suavissimam vitam felicissimam-

que apud Helvetios transe

o

o

1, tamen munificentissima Regis nostri gratia

oblatum mihi in patriae universitaté munus sübire non cunctatus sum.

Superest jam, ut novus Professor münus Regis Augustissimi nostri

clementia sibi traditum, more tralatitio, solemni auspicetur oratione; cu-

jus erit argumentum :

Disquisitiones chemico-physiologicae de praecipuis lactis partibus con-

stituentibus et ruminantium reli(]uorumque animalium domesticorum la«

cls diversiatibus.

:

Cui actui, qui crastino die celebrabitur hora X. et quidem in au-

la noya, ut frequentes adsitis Cives omnesque, qui rebus favetis nostris

academicis , officiose rogamus invitamusque.

P. P. S. $. Fiector. Tubinilgræ d. XJ1L Dec.l MDCCCXF1I.

Zu/T,

/":ïk

V

RECTOI

ET

S-ENATUS UNIVER*

l2!

TU»BINGENSI

L.

s.

19

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

18

Quum proxime præterlapsgl'semestgï, data occasio -

sive potius medica artis et chh*urg;cæ præsertim

17

habito patre atque statore verba fecerimus, lict^

iterum àd . conunuandam hanc materiam novam

occasiohem alium in medium afferre ex statibus

Eal

1

16

ä

ribus medicum et naturz peritum artis, .fabulo:

"

"Gonstat et vel lippis ionsoribusque notum €:.

I

8ive semideo mythologia tradidit veterum, ignem

:k

15

lum fraude mala Jovi, homines, rudia antea et !

-

l

ï

ä

neeque expertia animantia, ad vitze, commoditates "

Sidiis instruxisse et ad cetera humanitatis excolu

14

exornasse decoribus préemiisque, quibus antea ci—

??

*

*

ä

CUS

) fuerint exclusi; pro quibus beneficiis ab

que Domino, graviter tum dominante tyranno;

13

ire alicui maritime in poenam sit aílfixus.

Non vacat nunc, neque ratió aut temporis aU.

fatiuncula poscit, quatenus mythologorum, tum|*

12

prasertim (Opp. et d. 41 sq. et 'Theog. 528 sq)|

sermonis, Jiodori Siculi, 4pollodori, Hygini,

u

nem perfricantis, aliorumque commemoraüones |

11

sius hic enarrare.

Constat enim, in talibus commentis alium 567

mam, et quum sibi non constiterit tradita fama|

10

gicosque inprimis non raro selegisse eas traditiq-

in dramatibus consilio proprio quam maxime cre

que, et eas etiam sipenumero in eundem finem s|-

nasse.

[

Harebimus hic tantummodo 1n eo,

( uoa n'lq "

positi, commonstraturi, Prometheo etiam medicá^

tributam. supra vulgi modulum elatam.

Scilicet, quum, quod nomen illius jam innuei.-

(Tigon9:Uc) maxima praditus existimaretur reru

augurandi fütura, vatesque et divinus, cui arcàn|-

ä

haberetur, non poterat non' fieri, quin etiam

quidepi non mediocris illi adscriberetur. Acci i

etiam in aliis accidere solebat mythologice person|-

1

admiratio beneficum aliquem ,. qui a prisca gente

maanitatis sospitatorem , coronare voluit ']Jaudi

bi-

etiam ab aliis.in illum, scilicet ut eo amplior e

torum materia, liberalius quam verius cumular(.

ad demonstrandum , quid de Promethei hysicæï—'

penitiori cognitüione informaverit sibi animo ant|

idoneus locus classicus in Aeschyli tragoedia .Prl-

. X) Hor. I. Serm. 3, 100.

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com