LXV8a_fol_22

)

a

RECTOR

ET

SENATUS UNIVERSITA TIS

TUBINGENSIS

J

$.

Ea est graeca'r*um. romana'ruquue littärarum ad omnem veram eruditionem ;

et ad fensum pulchri firmatum utilitas atque necessitas, ut conatus Paedago-

gorum recentiorum illas ex triviis et academiis profligandi in irrirum caderent,

quamquam eruditioni folidiori vulnus haud leve inflixerint. Magno quidem

olim temporis impendio fuüpervacua quaerebantur, dum grammatica justo

nimium tractarentur, multique vitam transibant academicam, dum instrumenta

illius conquirerent. Quod qui viderunt dolueruntve, ea propter tamen non

debuissent projicere ftudia liberalia, aut institutionem publicam ad necessitates

vitae academicae restringere, aut usque eo dignitatem eruditorum ignorare ,

ut illos ad vulgaria et in diem utilia docenda demitterent ; tanquam quidquam

aliud fint veri nominis eruditi, quam fhumani generis paedagogi. Sed eo

potius transferenda erat cura, ut de vero ftudiorum liberalium pretio, de

impetus ad illa capienda ratione, et de vera inter impetum illum actionemque

ipsam wconvevnie»nïtia faniora praeciperent, Multum enim hic intererat , aesti-

mare, quanto quidque dignum (íit, quod ad bonas artes refertur, quae non

tantummodo mercednlam aut panem quaerunt; et impetum ad illas capere

ordinatum temperatumque , actionemque cum impetu isto conciliare, hoc est ,

Ícire, quando quidque, et ubi, et quemadmodum agi debeat,

Tunc enim

vita academica flbi concors est, ubi actio non destituit impetum , impetusque

ex dignitate rei cujusque concipitur.

Etsi liberalia ftudia ad fcientias ipsas

non ducunt, conducunt tamen, id est, juvant et praeparant; et tamdiu istis

immoraudum est, quamdiu nihil animus agere majus potest: rudimenta funt,

non opera, quae fi ab omnibus, qui in academiis fcientias profitentur, aequo

c'ex;ore tractarentur, non tam dissimilia inter fe omnium essent ftudia, atque

ï(

Xf

j

t

fimilitudo esset idem doceritiuim.

'"Nec &udia illa liberalia animum tantüm-

fed etiam ad hanc vel illam. ícien-

modo ad accipiendas foientias praeparant ;

tiam illiusve partem aliquam

magis minüsve viam fternunt , proinde impe-

]ta verbi gratia

tum ad illa tractanda remissum acrioremve esse oportet.

t

raecáe litter

ae ipsi jutis ftadioso mon negligendae -esse widentur, de quo

o

[

novus noster Collega cras petorabir.

Quam llle, qui 'est "Vir :consultissimus atque doctissimus , Dominus

HENRICUS EDUARDUS SIEGFRIEDUS SCHRADER , Phbilosophine *s

Juris utriusque. Doctor ,

bacteiis Helnstadii et Marburgi, nunc in hac Acade-

Professor 'ordinarius, de fe moveat

mia clementissime constitütus Juris «Roman

«

IN

mathematicis ftudiis prae-

exspectationem , cüm jam-a tenéris philologicis

abuerit llli cum . viris merricissimis ju Ger.

clare imbutus fuerit; quae fata h

máuia boreali post bellum funéstissimüm 'communias quo Viri boni animum

dolore

affecerig migratio 'ex "Helustadio dilectissimo , percipite jam Cives?

4

llique novum apud vos 'domicilium amore atque benevolen-

ex lpsius ore,

tia westra ijucundum xeddite.

'Natus fum Eüildesiae d. 31 Martii'anni p. Chr, nat. 1779» patre Hemrico

?Daniele Schradero, causarum patroto, et consistorii Augustanae confessionis Se-

-utbea Ravii, mercatoris Hildesiensis viti ingeniosis-

cretario, matre vero Do:

Patre ob morum integritatem 'et doctrinae foliditatem

Simi-et optimi filia.

apud.cives fuos conspicuo, ante quintum aetatis meae annum mortuo, mater

quoad ingenii dotes

amantissima tota in eo fuit, ut me, quoad 'mores ipsa,

1nde a duodecimo aetatis

per alios ita excoleret, ut illo patre dignus fierem.

e flo-

anno usquä ad decimum nonum praeter aliorum gymnasii, quod Hildesia

ret; Andreani praeceptorum, praecipue ab ore viri usque ad fupremum hali-

tiu

m fümme reverendi H. H. Cludii, gymmasii illius Ephori, Superintendentis

ecclesiarum Hildesiensium et Doctoris SS. Theologiae, qui cum penitiore grae-

àtum feientia maguum omnis hu-

camum romanarumque literarum et antiquit

X

manitatis amorem , ftudiumque utilitatis publicae privataeque promovendae in-

defessum conjungit, in publ

icis privatisque ejus institutionibus pependi. lta

ad amorem cujusque folidioris doctrinae accensus, anno 1798 Helmstadium

nilosophicas, mathematicas, historicas et philologicas disci-

petii, utibi per pl

plinas;.

quibus penitius initiari cupiebam, ad SS. Theologiae ftudium transitum

facerem.

Trium femestrium fpatio, quo ibi commoratus fum, potissimum vi-

rorum. doctissimorum fagacissimorum, postea collegarum conjunctissimorum ,

Pfofüi et Schulsii mathematica et philosophica institutione usus, diu fluctuavi

Eadem fere anno 1800

animo, ànne totus matheseos ftudio me dicarem.

cogitavi, quo Halae Saxonum, K/Zgelii praecipue et Wolfi mathematica et

philologica institutione utebar.. Mox autem, re domestica ita fuadente, inde

Huic ftudio, cu-

ab autumno a. 1800 juri addiscendo operam dare constitui.

jus amoeuitates haud diu me fugiebant, Gottingae, ubi inde ab anno :$ot,

iHurote.:praecipue praeceptore et fautore ftudiorum meorum usus fum, totus

dne :dicavi.

Ibi, quum in certaminibus literariis ad folvendas quaestiones, de

nexu fuccessionis legitimae et querelae inofficiosi testamenti, itemque de re

judicata et remediis contra fententias in causis crimiualibus a JCtorum Got-

tingensium 'ordine indictis, mihi contigerit a. 1802 *€t 1803 victoriam prae-

mio Regio insignitam reportare, hisce publicis testimoniis exhortatus, juris

disciplinam profiteri constitui.

Quare, máíssa "opportunitate in gymnasio ce-

lebri llefeldensi mathesin publice docendi, fummos in utroque jure honores

ambii, quos d. 20 Julii a. 1803, post folitum examen et theses. quas potissi-

mum e commentationibus meis praemio ornatis desumseram , defensas, a JCtis

'Gottingensibus impetravi.

Tum d. 21 Augusti ejusdem anni commentatione

'de re judicata et de remediis contra fententia$ in causis criminalibus pro fa-

cultate jura docendi palam defensa, per hiemem fequentem fcholas privatas

de jure canonico, privatissimas de jure Romano aperui.

Iusequenti anno,

quum Gzutberos tunc Professore juris et Consiliario aulico Helwmstadiensi Dres-

dam abiente, ad munus in academia Julia Carolina juridicas et philosophicas

disciplinas extra ordinem docendi a Serenissimo Brunovicensium Duce Carolo

Guilielino Lerdinindo piae memoriae evocarer, lubenter in provinciam conces-

si, quae füb auspicis fapientissimi illius et mitissimi Principis tunc. maxime

Üoruit; lubentissime in ejus provinciae academia celebri, ubi doctissimorum

virorum praelectionibus ipse magno cum fructu interfueram, penates fixi. Mox

aucto flipendio, et, post Fiseularti, viri fagacissimi mihique amicissimi prae-

maturam mortem anno rgo$ a tege W/estfaliae, iterum aucto ílipendio, in

humerum Professorum juris ordinariorum receptus, usque ad. triste excidium

academiae ]Juliae Carolinae ibidem commoratus, per fexennium pro varia

temporum ratione varias juris partes et philosophicas aliquot disciplinas, en-

Cyclopaediam nempe juris, historiam juris Romani, institutiones juris. Justi-

nianei, jus Digestorum , controversias juris civilis praecipuas, jus civile Na-

poleoneum, jus canonicum , philosophiam juris, artem interpretandi et juris-

prudentiam mathematicam docui; multasque causas jussu et nomine collegii ,

quod ibidem de jure respondit, cujus assessor primum extraordinarius deinde

ordinarius nominatus fui, judicavi.

Per idem tempus, praeter novas ob rei-

publicae mutationem addiscendas juris partes, otio, fi quod habui, literario

praecipue ad perscrutanda juris Romani et mathematici arcana usus fum,

Cujus ftudii testes funt, quos per idem tempus edidi, libelli; commentatio

juridico mathematica de divisione fructuum dotis, quam a. 1805 pro rite ad-

eundo munere publica disputatione defendi, Charakteristik des frauzosischen Ci-

vilesetabuches et Juristische Literatur. der evsten 5 Jahre des 19ten. Jabrbunderti ,

quaé amici, et eo tempore collegae -conjunctissimi Bredowii Qhronik. des 19ten

Jabrbunderts ad annos 1804 $ adjectae funt, Abbandlungen aus dem Civilrechte ,

Hoinover 1608 , libellus, qui inscribitur , Iu wiefern geltez die altern Gesetze in einem

|

*

, deutschen. Landenach Einfiikï'ungvdes Napoléonischen Civilgesezbuches 1 Cromii et Jau-

pii Germanien B. 2. H. 1. ty

pis excusus et contra Pfeifferum in iisdem ephe-

meridibus a me defensus, conspectus

Digestorum in ordinem redactorum ad

Hellfeldii jurisprudentiam forensem, quem cum col

lega conjunctissimo Ma-

la de libris ex jure civili Romano ;

gl;el&ey a. I8ro. edidi, et judicia nonnu

ae ephemeridibus Jenensibus, Hallen-

Napoleoneo et historia juris Romani, qu

sibus et Heidelbergensibus inserta funt, Sic vitam vixi ftu

diis meis fructuosam

Quam a. 180j. duxeram filiam

mihique cum uxore fuavissima gratissimam.

nat

u maximam b. J. H. Küppemü , diréctoris gymnasii Hildesiensis, deinde

Hannoverani gymnasii rectoris, ob morum probitatem et ingenii dotes, quas

Sed illi vitae generi

praecipu

e Homero interpretando dicaverat, conspicui.

literaria Helmstadieisis fuppres-

edictum regium , quo, proh dolor! universitas

sa doctoresque, q

ui ibidem vixerant, huc illuc dispersi funt, finem imposuit.

Ut autem document

um queddam numquam periturum academiae, cujus falu.

tem et gloriam promovere femper quam maxime in votis habui, benigni iu

me animi haberem, ordo philosophorum , decano viro ill. mihique amicissimo

Brussio fponte et honorificentissime magistrum artium et doctorem philosophiae

Eodem fere tempore, quo decretum res

d. 31. Martii h. anni me creavit,

gium universitatem literariam Helmstadiensem fupprimens innotuit, ordo Icto-

rum Gryphiensium fe ad munus professoris juris me nominaturum esse "fignie

fcavit, et fummus, qui Berolini, ad academias et fcholas per DBorussiam in-

spi

ciendas, est, fenatus professionem juris ordinariam Regiomonti capessendam

bonorifice mihi demandare voluit, Malui equidem , fummo academiarum et

Ícholarum per Westfaliae regnum directore idem fuadente, in hisce terra-

rum partibus fubsistere, ideoque per femestre aestivum hujusce anni Marbur-

gi, quo ex decreto potentissimi WUestfaliae regis migraveram, jus Romanum

docere continuavi. Jam a potentissimo gratiosissimoque Rege W ürtembergiae

huc vocatus, lubenter .ad antiquissimam hanc celeberrimamque musarum fedem

accedo , nihilque magis in votis habeo, quam ut ad laudem ejus antiquamx

conservandam et, fi fieri possit, augendam, -aliquid conferam,

Auspicabitur jam novus Professor pro more et instituto majorum munus

Illi demandatum folemni oratione, cujus argumentum est: de graecis littevis

fiudiosa juris non negligmdis.

Quem ad actum , qui cras hora X. in aula nova celebrabitur, omnes litte-

rarum nostrarum fautores atque cultores officiose ac decenter invitamus,

POPOES Rec?torali. Tubing?;. d, XXIV. Octobris MDCCCX.

"U II TERNRIS

SCHRAMIDMIA.:NIS.

7

E

E

EX

5

RECTOR

p

BI

D

-

SENATUS UNIVERSI^

l2

TUBINGENSIS

R

19

J $.

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

18

T

Ea est graecarum roma.'na'rumqiue ]iügrarum ad omnem vel -

et ad fensum pulchri firmatum utilitas atque necessitas, ut (&

O Baance Q

16

gorum recentiorum illas ex triviis et academiis profligandi in

ä

IT

quamquam eruditioni folidiori vulnus haud leve infixerint. —

15

olim temporis impendio 'fupervacua quaerebantur, dum |

lä

ä

i

Focus

nimium tractarentur, multique vitam transibant academicam ,

N

14

illius conquirerent.

Quod qui viderunt dolueruntve, ea pr-

ä

debuissent projicere ftudia liberalia, aut institutionem publica

M

13

vitae academicae restringere , aut usque eo dignitatem erud -

ut illos ad vulgaria et in diem utilia docenda demitterent j t*

aliud fint veri nominis eruditi , quam fhumani generis pat

:

potius transferenda erat cura, ut de vero ftudiorum liberi—

11

impetus ad illa capienda ratione, et de vera inter impetum il

ipsam convenientia faiiio«r.a praeciperent. Multum enim hic

10

mare, quanto quidque dignum fíit, quod ad bonas artes ref-

tantummodo mercedulam aut panem quaerunt; et impetun|

ordinatum temperatumque , actionemque cum impetu isto 00113—

fcire,. quando quidque, et ubi, et quemadmodum agi debe ?

vita academica fibi concors est, ubi actio non dgstituit impeig'

ex dignitate rei cujusque concipitur.

Etsi liberalia ftudia |

non ducunt, conducuntþtamen ; id est, juvant et praep3f3i13i—

immorandum est, quamdiu nihil animus agere majus potestäi

non opera, quae fi ab omnibus, qui in academiis fcientias pi-

ä

tenore tractarentur, non tam dissimilia inter fe omnium essi

—

l5

M

Y

ä,...

ü Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1