LXV8a_fol_21

RECTOR

SENATUS UlïïTIVERSITATIS

TUBINGENSIS .

v

$.

Ea est graecarum romanarumque litterarum ad omnem weram eruditionem,

et ad fens.um pulchri firmatum utilitas atque necessitas, ut conatus Paedago-

gorum recentiorum illas ex triviis et academiis profligandi in irritum cadetent;

quamquam eruditioni folidiori vulnus haud leve inflixerint.

Magno quidem

olim temporis impendio füpervacua quaerebantur, dum grammatica justo

nämiqm tractarentur, multique vitam transibaànt academicam ; duüm instrumenta

illius conquirerent. Quod qui viderunt dolueruntve, ea propter tamen non

debuissent projicere ftudia liberalia, aut institutionem publicam ad necessitates

vitae academicae restringere , aut usque eo dignitatem eruditorum ignoráre ,

ut illos ad vulgaria et in diem utilia docenda demitterent; tanquam quidquam

|

aliud fint veri nominis eruditi, quam humani generis paedagogií.

Sed eo

potius transferenda erat cura, ut de vero ftudiorum liberalium pretio; de

impegtls ad illa capienda ratione, et de vera inter impetum illum actionemque

ipsam convenientia faniora praeciperent. Multum enim hic intererat , aesti«

mare, quanto quidque dignum fit, quod ad bonas artes refertur, quae non

tantummodo mercedulam aut panem quaerunt; et impetum ad illas capere

ordinatum temperatumque , actionemque cum impetu isto conciliare, hoc est;

fcire, quando quidque, et ubi, et quemadmodum agi debeat. Tunc enim

vita academica Íibi concors est, ubi actio non destituit impetum , impetusque

ex dignitate rei cujusque concipitur.

Etsi liberalia ftudia ad fcientias ipsas

non ducunt!, conducunt tamen, id est, juvant et praeparant; et tamdiu istis

immorandum est, quamdiu nihil animus ageré majus potest: rudimenta funt,

non opera, quae fi ab omnibus, qui in academiis fcientias profitentut , aequó

senore tractarentur, tron tam dissimilia inter fe omnium essent ftudia, atque

u 5

, -

Nec fudia ila liberália animum tantutn-

fimilitudo esset. idem' docentium.

modo ad accipiendas fcientiàs praeparant, fed etiam. ad.hanc vel illam fcien-

tiam iliusve partem aliquam agis minusve viam (ternunt, promde 1mpc—

tum ad illa tractanda remissum acrioremve esse oportet.

]ta verbi gratia

graecae litterae ipsi juris ftudioso non negligendae 'esse videntur, 'de :quo

novus noster Collega cras perorablt.

Quam llle, qui est Vir "consultissimus atque doctxssmïus, Dominus

HENRICUS EDUARDUS SIEGFRIEDUS SCHRADER, Philosopbiae 'et

bacienus Helmstadü et Marvburgi, nunc in hac Acade-

Juris utriusque Doctor

mia clementissime constitutus Juris Ronmani Professor 'ordinarius , de 1e moveat

cum jàm a tehéris philologicis & mathematicis ftudiis prae-

exspectationem

clare imbutus fuérit; quae fata habuerit llli cum viris meritissimis iu Ger.

communia, quo Viri boni animurü

mania boreali post bellum funestissimüm

dolore affecerit migratio ex 'Helmstadio dilectissimo , percipite jam Cives'

éx Ipsius ore, lllique novuta apud vos

domicilium 'amore 'atque 'benevolen-

tia vestra jucundum -reddite,

D

Natus fum Hildesiae d. 31 Martii anni p. Chr. nat. 1779, patre Henrico

Daniele Schradero, 'causarum patrouo et consistorii Augustanae confessionis Se.

cretario, 'matre vero Dovotbea Ravii, mercatoris Hildesiensis viri ingeniosis

simi et optimi filia.

Patre ob morum integritatem 'et doctrmao foliditateim

apud cives fuos COHSPPCDO, ante qumcum aétaüs meae *annum axórtuo, mater

amantissima 'tota in-eo fuit, "ut mie, quoád 'morés ipsa, 'qioad 'ingenii dotés

per aliós ita excoleret, ut illo patre dignus fierem. Inde'a duodeciimo aetatis

anno usque ad decimum nonum praeter aliorüm gymnasii, quod Hildesiae flo-

ret, Andreani praeceptorum, praecipue ab ore viri usque ad fupremüm hali-

tum fumme reverendi H. H. Cluii,

ymnasii illus Ephori, Superiutenderitis

écclesiarum Hildésiensium et Doctoris SS. 'Theologiae, qui cum penitiore grae-

carüm romanarumque literarümy ez antiquitatum feientia magnum omnis hu-

manitatis amorem, ftüdiumque utilitatis publicae privataeque promovendae in.

P

Ita

defessum conjungit, in publicis privatisque ejus institutionibus pepenudi.

d amorem cujusque folidioris doctrinae accensus, 'anno 1798 Helmstadium

petii, ut ibi per philosophicas, mathematicas, historicas et philologicas disci-

plinas, quibus penitius initiari cupiebam, ad SS l'heologiae ftudium transitum

facerem.

'Trium femestrium fpatio, quo. ibi commoratus fum, potissimum vi-

rorum doctissimorum fagacissimorum, postea collegarum conjunctissimorum ,

Pfafíi et Schulzii mathematica ec philosophica institutione usus, diu fluctuavi

Eadem fere anno i$890o

animo, anne totus matheseos íludio me dicarem.

cogitavi

uo Halae Saxonum, Klzgelii praecipue et JWolfi mathematica et

philologica institutione utebar.

Mox autem , re domestica ita luadente, inde

L]

i

"

ab-aütiimno. a. 1800 juri addiscéndo operam :dare.constitui, - -Huic (tudio ; cu-

jus àmoenitates haud diu me fugiebant, Gottingae, 'ubi indg ab anno i8or,

Hugone praecipue praeceptore et fautore ftudiorum.'meorum "usus fum , totus

me'dicavi. ]bi, quum'in certaminibus literatiis.ad folvendas quaestiones, de

nexu Íuccessionis legitimae 'et -querelae inofficiosi testamenti , itemque de re

judicáta et

remediis contra fententias in causis criminalibus a JCtorum Got-

tingensium

ordine indicüs, "mihi contigerit a. 1802 et 1803 victoriam prae-

.

mio: :Regio

insigti

1

r

Cd

m reportare, hisce publicis testimoniis exhortatus, juris

disciplinam

profitéri. constitui, . Quate, missa "opportunitate in gymmnasio ces

lebri Mefeldensi, mathesin publice docendi, fummos in utroque jure honores

ambii, quos'd. 20 Julii a. 1g07, post folitum examen et theses. quas potissi-

mum e commentatioriibus meis. praemio ornatis desumseram, defensas, a Ctis

Gottingensibus'impetravi. Tum d. 21 Augusti ejusdem anni commentatione

de re judicata et de remediis contra fententias in causis criminalibus pro fa-

cultate jura. docendi palam defensa, per hiemem fequentem fcholas privatas

de jure canonico, privatissimas 'de jure Romano aperui,

Insequenti anno,

quum Ginthero, tuünc Professore juris et Consiliario aulico Helmstadiensi Dres.

dam abiente, ad munus.in academia julia Carolina juridicas et philosophicas

ext

disciplinas

VAU

ra'ordinem docendi a Serenissimo Brunovicensium Duce Carolo

Guilielmo. lerdinundo piae memoriae 'evocarer, lubenter in provinciam conces-

si, quae fub auspiciis. fapientissimi illius et mitissimi Principis tunc maxime

BRoruit lubentissime in ejus provinciae academia celebri, ubi doctissimorum

virorum praelectionibus ipse magno cum fructu interfueram, penates fixi.. Mox

aucto [lipendio, et, post Fisenburti , viri fagacissimi mihique amicissimi prae-

meturam mjortem anno 1808 a rege Westíaliae, iterum aucto füipendio, in

nungerum Proféssorum juris ordinariorum receptus, usque ad triste excidium

academiae .Juliae Carolinae ibidem commoratus, per fexennium pro varia

téemporum ratione varias juris partes et philosophicas aliquot disciplinas, en-

cyclopaediam ;nempe juris, historiam juris Romaui, institutiones juris Justie

nianei, jus Digestorum ,. controversias juris civilis praecipuas, jus civile Na-

pöleoneum, jus canonicum , philosophäam juris, artem interpretandi et juris-

prudentiam mathematicam docui; multasque causas jussu et nomine collegii ,

quod ibidem de jure respondit, cujus assessor primum extraordinarius deinde

ordinarius nominatus fui, judicavi.

Per idem tempus, praeter novas, ob rei.

publicae mutationem addiscendas jurís partes, otio, fi quod habui, literario

praecipue ad: perscrutanda juris Romani et mathemarigi arcana usus fum.

Cujus ftudii testes funt, quos per.idem tempus edidi, libelli, commentatio

juridico mathematica. de . divisione fructuum dotis, quam à. 1805 pro rite ad-

'eundo munere publica disputatione defendi, Charakteristil des framaisischen. Ci-

vilzesetzbuches et. Juristische Literatur. der ersten 5 Jabre des rgten. Jabrhunderts ,

quae amici, et eo tempore collegae conjunctissimi Breomii Chromik des 19ten

Jabrbunderts ad anmos 1804.. $ adjectae funt, Zbbandluugen aus dem Civilrechte ,

Hannover 1608 , Iibellug, qui inscribitur , u wiefern geltez die sltern Geset;;e in einem

.

deütschen. Landenach Einfabrung des Napoléosischen Civilgesezbuches in Cromii et Jau-

pii Germanien B. 2. H. 1. typis excusus et contra Pfeifferum in iisdem ephe-

meridibus a me defensus, conspectus Digestorum in ordinem redactorum ad

Hellfeldii jurisprudentiam forensem, quem cum collega conjuuctissimo Ma-

ckeldey a. 1810. edidi, et judicia nonnulla de libris ex jure civili Romano ,

Napoleoneo et historia juris Romani, quae ephemeridibus Jenensibus, Hallen-

sibus et Heidelbergensibus inserta funt.

Sic vitam vixi ftudiis meis fructuosam

ibihique cum uxore fuavissima gratissimam.

Quam a. 180f. duxeram filiam

natu maximam b. J. H. Koppemi , directoris gymnasii Hildesiensis, deinde

Hannoverani gymnasii rectoris, ob morum probitatem et ingenii dotes, quas

Sed ili vitae generi

praecipue. Homero interpretando dicaverat, conspicui.

edictum regium, quo, proh dolor! universitas literaria Helmstadiensis fupprese

sà doctoresque, qui ibidem vixerant, huc illuc dispersi fünt, finem imposuit.

Ut autem documentum quoddam numquam periturum academiae, cujus filu-

tem et gloriam promovere femper quam maxime in votis habui, benigni in

me animi haberem, ordo philosophorum , decano viro ill mihique amicissimo

Brunsio fponte et honorificentissime magistrum artium et doctorem philosophiae

d. 31. Martii h. anni me creavit,

Eodem fere tempore, quo decretum re-

gium universitatem literariam Helmstadiensem íupprimens innotuit, ordo Icto»

rüm Gryphiensium fe ad munus ptofessoris jurís me nominaturum esse fignie

ficavit, et fummus, qui Berolini, ad academias et Ícholas per Borussiam in-

epiciendas, est, fenatus professionem juris ordinariam Regiomonti capessendara

honorifice mihi demandare voluit,

Malui equidem , füummo academiarum et

ftholarum per W/estfaliae régnum directore idem fuadente, in hisce terra-

rzum partlbus fubsistere, ideoque per femestre aestivum hUJUSCC anni Marbur-

gi, quo ex decreto potentissimi WUestfaliae regis migraveram, jus Romanum

docere continuavi.

Jam a potentissimo gratiosissimoque Rege W ürtembergiae

huc vocátus, lubenter ad antiquissimam hanc celeberrimamque musarum fedein

accedo , nihilque magis in votis habeo, quam ut ad laudem ejus antiquam

conservandam et, fi fieri possit, augendam, aliquid congeram.

/

Auspicabitur jam novus Professor pro more et instituto majorum munus

Ili demandatum folemni oratione, cujus argumentum est: 4e graecis litteris

Kudioso juris nom negligendis,

Quem ad actum , qui cras hora X. in aula nova celebrabitur, omnes litte:

Tarum nostrarum fautores atque cultores officiose ac decenter invitamus,

P. P, S. S. Rectorali. Tubingae. d, XXIV. Octobris MDCCCX,

LaicTr£mars

SCHRAMMIANIS

»

RECTOR

ET

125

SENATUS UNIVERSI

TUBINGENSIS -

R

19

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

E

A.

$.

18

17

20

Ea est graecarum romanarumque litterarum ad omnem vé

O Baane Q

16

et ad fensum pulchri firmatum utilitas atque necessitas, ut

gorum recentiorum illas ex triviis et academiis profligandi in

15

quamquam eruditioni folidiori vulnus haud leve inflixerint.

Focus

olim temporis impendio fupervacua quaerebantur, dum

N

14

nimium tractarentur, multique vitam transibant academicam ;

ä

ilius conquirerent. Quod qui viderunt dolueruntve, eà pi

M

13

debuissent projicere fludia liberalia, aut institutionem public

vitae academicae restringere , aut usque eo dignitatem erude

12

ut illos ad vulgaria et in diem utilia docenda demitterent; ti

aliud fint veri nominis eruditi, quam humani generis pa

11

potius transferenda erat cura, ut de vero ftudiorum liber

b

impetus ad illa capienda ratione, et de vera inter impetum i

10

ipsam convenientia faniora praeciperént. Multum enim hi(-

mare, quanto quidque dignum íit, quod ad bonas artes re|

tantummodo mercedulam aut panem quaerunt; et impetun

ordinatum temperatumque actionemque curi imipetu 1sto coe

Ícire, quando quidque, et ubi, et quemadmodum agi debt

vita academica (ibi concors est, ubi actio non destituit impé-

ex dignitate rei cujusque concipitur,

Etsi liberalia ftudia

[ -

non ducunt, conducunt temen, id est, juvant et praeparam

immorandum est, quamdiu nihil animus ágere majus potest

non opera, quae fi ab omnibus; qui in academiis fcientias E

senore tractarentur, non tam dissimilia inter fe omnium esi

ä

l5

2

w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com