LXV8a_fol_11

hRECTOR

ET

^»SENATUS UNIVERSITATIS

"TUBINGENSIS.

L-

9.

Quum proxime præterlaþso semestri, data occasione, de fabuloso medico ,

*

n

Ssive potms me

dice artis et chirurgicae præsertim ab antiquis auctoribus

habito patre atque statore verba fecerimus, liceat nunc nobis, nactis

iterum ad conünuandam hanc materiam novam eamque suavissimam

occasionem alium in medium aíferre ex eetatibus illis antiquitatis rudio-

ribus medicum et nature peritum artis, fabulosum Zrometheurm.

Constat et vel lippis tonsoribusque notum est, quod de hoc Titane

sive semideo mythologia tradidit veterum, ignem scilicet Surripuisse il-

lum fraude mala Jovi, homines, rudia antea et omnis culturze discipli-

nzque éxpertia animantia, ad vite commoditates, ut igne ita aliis sub-

sidiis instruxisse et ad cetera humanitaus excoluisse studia, multisque

exornasse,decoribus premiisque, quibus antea ceu ,mutum et turpe pe-

cus? *) fuerint exclusi; pro quibus beneficiis ab invide coeli terrarüm-

que Domino, gg*aviter tum dominante tyranno, Europzs Scythis pe-

ire alicui maritime 1n poenam : sit. aflixus.

Non vacat nunc, neque ratio aut temporis aut materize in hac pre-

fatiuncula poscit, quatenus mythologornm, tum poétarum, ut Hesiodi

^

*

presertim (Opp. et d. 415

*

et Theog.,5238 sq.) tum scriptorum prosi

sermoni

$, Diodori Siculi, A4pollodori , Alygini, Luciani sale suo rem om-

AA 6

"

nem perfricantis, aliorumque commemorationes differant in hac re, fu-

:

sius hic enarrare.

Consiat enim, in talibus commenus alium secutum fuisse aliam fa-

mam, et quum sibi non constiterlt tradita fama, eo magis poétus tra-

gicosque inprimis non raro selegisse eas traditiones, quas suo poético

in dramatibus consilio proprio: quam maxime crediderint aptas 1doneas-

que, et eas etiam seepenumero in eundem finem suo ingenio magis exor-

nasse.

Harebimus hic tantummodo in

eo, quod nostri sigillatim est pro-

positi , commonstraturi, Prometheo etiam medicz artis scientiam fuisse

.

tributam supra vulgi modulum. elatam.

Scilicet, quum, quod nomen illius j

am innuere videtur, Prometheus,

(Dgopn3:)6) maxima preditus existimaretur rerum scientia et etiam vi

augurandi futura; vatesque et divinus, cui arcana essent nature aperta,

haberetur,.non poterat non fieri,

uin etiam. medicz artis peritia et

«quidem non mediocris illi adscriberetur. Accidit enim hic fere, quod

etiam in aliis accidere solebat mythologize personis, ubi grata hominum

admiratio beneficum aliquem, qui a prisca gente talis preedicabatur, hu-

manitatis sospitatorem , coronare voluit laudibus suis, ut multa alia

etiam ab aliis in illum , scilicet üt eo amplior. esset et laudis et meri-

torum materia, liberalius quam verius cumularentur. Est autem hic,

ad demonstrandum, quid de Promethei physice ac mediez disciplinze

enitiori cognitione informaverit' sibi animo antiquitas, quàm maxime

idonéus locus classicus in Aesch)Tli. tragoedia- Prometh. winct.. inscripta,

*) Hor, I. Serm. 3, 100.

'

v. 478-484. Ibi enim.;,- posteaquam; Prometheus Oceani fliábus, qui

'[itanis, patruelis. sui /questibus susplrisque excit& e maris abysso curru

alato (v. 155.) per aérém trànsvecte fuerant ad 'i't.lpem, unde sonitum

audierant, et chorum nunc sistunt tragoedie divinz, percontantibus,

quae causa sit hujus diri supplicii, quo aíllictum videbant infelicem, om-

nes exposuerat causas, commemorando I.)raedicandoqu.e'fusius sua. de

homitiibus :mérita: ,,se "aedificandi domos' artení, se lignorum fabricam,

se agrorum culturam docuisse homines rudes,.se siderum ortus occa-

susque difficiles ostendisse ipsis, litterarum- simul :numero "umque im-

rO. de-

pertuisse secreta; posteaquam, inquam, haec et similia v. 447 - 4

/

claraverat Oceanitidibus, quae indplentes dolori

inten*umpunt eum

verbis leniter carpentibus-:

?

ixe

N

[ézov9ac &

*

c "u

; &woacþäkk epesvov

06

HAdwm* xax

9' iavQc d vic d& vásov

I«ecov ci&uueï(;, X24 GeGUTOV SX €X&c

"Fugei oroío; CDapjudnois - idaiuioc.

»Du büfsest Herbes, durch bethórten Sinn entrafft

Der Bahn, und siehst dich, wie ein. schlechter. .A 'Zl*'CI*/iI"(lllkf,

ANun. selber rathlos, in -J:erlegenheit werstrickt,

Wie dich wohl heilen móchte , Vv:elc/ze Arzenq)f? ,

—— QQuid jam 'resporidet ille? — Non excusare se operz prätium ducit,

mag

o

nanimus cum maxima nunc adversa fortuna compositus héros. Con-

ünuat meritorum praedicationem v. 507 sqq.

D

Td Aorré us xAUsrzu Sauwdca vrAcor,

Quuc qéXVuc Té'Xai 7róp8G éjumga umv*

To uwzv uteyigov, €í TiC 66 vÓSOY "récUL,

OUx iv dAdnu diiv, sà? fBgdciuor,

Ov pigóv, &de vigóy, dAAd Cagudmeoy

Xoda. wareotéAAOVTo , 7rglv &ya ocpiom

Eci£a. xQdaic rlv axec d ao ,

Aic vdg dzrdguc €Eæ/.4u'vowaf yó &€.

^ Hór! wveiter noch; mehr. staunen sollt .du, «venn-dws hórst,

H/as ich von Kunst zu SSchuts und INutzs nicht ausgedacht !

— Das Meisterstück! — o Krankheit:einen wor befiel,

Hbirehren. nimmer. konnt! .-er ssie, anit Efsbarem ,

Mit. "Trinkbarem. nicht, mit Salbe nicht! .der "raeneyn

Tmanglung . brach. das .sieche Leben, eh gelehrt

Den Jrmen ich die. Mischun

& lindes

o

xHeilun.gsqfls,

Die jedc Krankheit, . jede niederbündigte^ —

Omitümus caetera, quae' de divinaüonis variis a se constitutis generi-

bus, de somniorum interpretationis arte,-de auguriorum, extispiciorum

ignispiciorumque a se inveptà disciplina, quae de aeris, argenti auri-

que metallis, a se primo apertis (rectius fortássis, ut cum alio loquamur

poötg, abscondits) longius commemorat, et quae universim redeunt huc

omnia, a se Prometheo omnes datas esse artes hominibus. *) Quae

proposuimus, sulliciunt ad ostendendum, in Japeti hoc filio sisti, sal-

Lim a poéta nostro Aeschylo, cxemplum, ut perfectissimi. artificis rerum

omnium, plane zavwrexve, ita etiam physici medicique consummaussimi.

Curatius reín omnem hic discutere plagulae hae non sinunt.. /lta etiam,

quid de fabulae mente sensuque ,vel historico velallegorico statuamus,

alii relinquendum est a nobis loco.

*) Beuyi?0s wí3e muvrx cuDMUÉONy wude,

.

llZecs v£xyca Bpevrojv ix lljouz3íies YV. DOA -5

-/

»In kurzem Spruch zusammen alles denn vernimm !

Prometheus danken alle Kunst dig Sterblichen."

LFeIix aetas nostra, cui non confugiendum est ad fabulosos naturae

artium peritos medicosque ! Felix seculum, ubi, qui dicant se his scien-

tis, non, ut rudioribus illis primaevis tempon*ibus multi ;existimárunt

aut experientiae usu destituti, aut hominum imp.eritia, vel rationis

suapte ignavia abrepti, ad proficiendum in illis magicis artibus aut na-

turae majore vi scientiaqQue opus esse, sibi aliisque volunt persuasum ;

sed insistentes viae justae naturae rationisque sanae, cum diligentia

summa , utentes grato animo veterum inventis sapientibus et melius ea

semper perficere adnitentes, cum observationibus curatissimis: et. expe-

rientiae usu mulüplici.philosophiae lucem salutarem ac methodum con-

jungunt exactam. llli JJesculapidae sagam. Circen, quam ad illudendos

misologos et agyrtas hujuscemodi, a poétis oculatis Baco si non vere,

imgeniose tamen ait Aesculapio fuisse sororem datam, *) ut suam de-

venerentur praesidem; His colendus:

HéAioc , £óuvravr. éqpopav.

'Talem vero ;

justa 1in excolenda sua

rocedentem arte et rationis prin-

ciplis usus observata temperantem diligentioris virum, ingenio, doctri-

j

na etscriptis eruditissimis apud exteros etiam jam. celeberrimum, com-

mgndare vobis possumus, cives, quein sistimus nunc, novum Professorem

Dn. Gusravuu ScnüsreR, naturce histor. ac Botanices Prof. P. O.

Quam justae sint, de eo quas concepistis, expectationes, eiiam ex vi-

tae rationibus illius, quas,hic communicamus vobiscum, percipietis.

Natus sum Heilbronnze àd Nicrum a.- 1785. die 175. Apg. patre Chri-

st ano Ludow. Schübler, tunc temporis a Consiliis superioribus senatus

in ista civitate, tum. imperiali libera, nunc Consiliarii Regiminis Wür-

tembergici, matre: M. Frid. nata 7Merz,filia civis Heilbronnensis. In gym-

nasio Heilbronnensi elementa linguarum liberaliumque aruum hausi per

annos septem usque ad annum 16505. inprimis ductu virorum, mihi sem-

per venerandorum, Rect. Meyer et Tscherning. -Postquam cum paue,

qui a. 1805. in urbem Elvacensem vocatus; transiit, huc ura abieram,

annóÓ eodem in. lyceo istius urbis Philologize, Matheseos, Physices elemen-

ta ex ore plurium virorum dignissimorum mihique summe colendorum

hausi; quo preterlapsoó tempore, anno 1806. vergente, ad studia acade-

mica progredi ausus, medicinam elegi, eique in sede hac literarum il-

lustri Tubingensi operam dedi áb anno 1806. usque ad 1810. ducibus

ét fautoribus viris, summe mihi venerandis de Ploucquet, de Kielmeyer ,

de Pfleiderer, de Bohnenberger, de Autenrieth, de Froriep ev Ferd. Gme-

lin, quibus ob insignia in me merita grauas in seternum habebo quam

maximas,

Anno 181:0. post exantlaa examina, et postquam preside

Prof. de Kielmeyer dissertationem, experimenta quadam ad influxum ele-

ciricilatis in sanguinem et respirationem spectiantia sistentem, proprio

marte conscripseram ac publice defenderam, Monachium et Viennàm

abii.

Hac in urbe medicinse et historià naturalis scientiam excolendi

occasio mihi contigit, Proff. Z///denbrand, de Jacquim patre et filio, et

Domino de..Schreibers, musei.historize naturalis Directoribus.

Anno 1811. reversus per Salisbur

um Stuttgardiami, praxi medicæ

chemia versatus.

j

operam dedi, privatim in physica et

Anno 1812. ad instituta Hofwylensia invitatus primis duobus annis

physicam et historiam naturalem, tribus insequentibus annis chemiam

ad ae

Fe]

riculturam. spectantem , agl'onomiamque et botanicam :docui.

Dum Hofwyle versabar, frequenti Domini de Fellenberg, institutio-

num horum fundatoris consuetudine usus sum, cujus humanitatem in

adjuvandis disquisitionibus meis, rei rusticee scientiam. ullo modo at-

tingenübus, grato recolere animo nunquam desinam ; nec non Domini

*) cf. de Augm. se. 1. IV. c. ?. Auream hic etiam legimus aliam sententiam , huc fa-

cientem : ,, Sane quemadmodum in republica Rom. cives erant utilissimi et opti-

me compositi, qui aut consules populo favebant, aut tribuni in partes Senatus in-

clinabant , ita medicos eos probamus , qui aut in magna eruditione traditiones ex-

perientiae plurimum faciunt, aut in practica insigni methodos et gem.-ral'ia artis

non Xaspernantum.

S[rdub, Med..Dóct. nunc chemice professoris, Drum. Lippe, Laur, Kor-

tum, Schacht, .Beker, Müller, Leopold, Kuhn, Desberger etc. Proff. Hof-

wylens.

Berne vicina urbe multum vetsatus sum cum Academis Pro-

fessoribus, Dno. :Prof. Emmert, tunc Bernensi, nunc Tubingensi Ana-

tomise Professore, -hujlllsque fratre, Chirurgie et artis veterinaric Pro-

fessore, cumque Domino AécKk Chemiae, Domino- Meisner Historiae na-

turalis et.Dom. JMeyer Anatoiiae et Physiologiae Prolf.

£2 Hofwylaeïdegens quotannis in alpes Helveticas, anno 1815, per Gott-

hardum et Simplonem montes,, in ltaliam superiorem et insulas Boro-

meas peregrinationem ^historiae naturalis causa feci; eademque causa

Genovae

anno 3815. in Sabaudiam, in Montblanci mare glaciele etc.

versatus sum 'cum -Proff. Pictet, Saussure, Deluc, Decendolle etc.

Otium,:si quod mihi fuit, adhibui variis dé rerüm natura disquisi-

tionibus. Hujusce studii testes nonnullas:commentatiunculas, maximam

artem his, istis ephemeridibus insertas appellare liceat:

— Kersuche über :die Kàlte erregende .Eigenschaft der Electricitàt und de-

ren "Einwirkuüng :auf das Blut. Gilb. A4nnalen d. Physik. B.56.p.505.

- Bestimmüng der Hóhe mehrerer GegendenIY ürtembergs über das INekarthal

'u. über d. Meer. W'ürtemb. Staatscalender und Tübinger Blütter für

Natu'rWissenscfhaf['u. Zrzneik. »on i utenrieth u. v. Bohnenber-

er. 1815. Tom. 4. 52

Ueber. die .Bildung 'der .polyposen "Concremente bei.der Ruhr, in.Harles

;

Jahrbüchern .der -deutschen IMedicin. Tom. 111. 1815.

Ueber 'die A4Urreichung der Magnetnadel 'und die verschiedene Grósse

ihrer tüglichen F'eránderungen, je nach 'der werschiedenen Art, »ie

thr Magnetismus mitgeétheilt swird. Journ. deP hys. et Chim. Paris 1812.

Beobachtungen über :die atmospháürische .Electricitàt, ihre jáhrliche und

tàgliche Perioden. XSSchvweigger Journ. d. Chem. in mehreren Hoefien

von 1811—31817. ibl. 'univers. Juin. 'Geneve 1816.

Ueber «Regen, INebel , JTA olkenbildung 'und :deren Electricitüt in den AL

1

en. Schweigger Journ. der Chem. Tom. IX. 1815.

Ueber die troknen -electrischen Saáulen on JDeluc u. Zamboni. Schogeig-

ger Journal der Chemie. T. XFT. 'Gilberts 4nnalen d. Physik 1815.

Medicinische . T'op

ographie von Stuttsart von Dr. '*Cl?ss u. Dl :Schübler

SSatlerische Buchhandl. Stuttg. 1815.

Untersuchungen über die physischen Eigenschaften :der Erden in K'er-

Ü

leichung. mit ihren :chemischen Bestandtheilen.. .Bibl. brittan. Gen.

o

1815. Mai. Gilberts Annàlen d. Phys. Nov. 1815. Landwirthschafil.

Blàtter v. Hofwyl. Arau bei Sauerlünder. 5tes Stük. -

Chemische | Untersuchung :mehrerer. Erdarten - in den Umgebungen von

Stutteart. Bibl. britàn. 13815. Decbr.

Ueber den Humus und dessen Zerlegung. Bibl. univ. Gen. Oct. 1816.

Ueber die náhern Bestandtheile der Milch. LLandwipthsch. Blütter von

Hofwyl, ün 5ten $t. 1815.

E

elc.

etc.

etc.

Quanquam per quinque hos annos suavissimàm vitam felicissimam-

jue apud Helvetios transegi, tamen munificentüssima Regis nostri gratia

Kc' -

oblaþum mihi in patriae universitate munus subire non cünctatus sum.

*

o - H : " : : :

-Supekrest jam, ut novus Professor munus Regis Augusussimi nostri

clementia sibi traditum, more tralatitio, solemni auspicetur oratione; cu-

jus erit argumentum:

Disquisitiones chemico-physiologicae de praecipuis lactis. partibus. con-

stituentibus et ruminantium relz'q-uo:'wnque animalium domesticorum l1aq-

ctis diversiatibus.

Cui actui, qui crastino die celebrabitur hora X. et quidem in au-

la 'no'v*a., ut frequentes

adsitis Cives omnesque, qui *re;bus favets nostris

academicis, officiose rogamus 1nvitamusque.

x

P. P. $. $. Rector. "Tubingee d. XFIL Dec. MDCCCXTII.

RECTOI

ET

SENATUS UNIVER*

E-—

-

"TUBINGENSI

L:

L.

9.

19

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

; Quum proxime praterlapso semestri, data occasio

18

sive potius medice artis et chirurgicae praserüm -

habito patre atque statore verba fecerimus, lict

iterum. ad conunuandam hanc materiam novau

Tf

occasionem alium in medium aíferre ex zetatibus

ribus medicum et nature peritum artis, fabulo:

Constat et vel lippis tonsoribusque notum e:5

16

sive semideo mythologia tradidit veterum, ignem

ä

ä

lum fraude mala Jovi, homines, rudia antea et

—

u

nzque éxpertia animantia, ad vitee commoditates -

sidiis instruxisse et ad cetera humanitatis excolv

15

UCCECEECELEEEEE

I.ä,

exornasse decoribus premiisque, quibus antea ci-

cu$" *) fuerint exclusi; pro quibus beneficiis ab

14

que Domino, gg'aviter tum. dominante tyranno, .

ä

trae alicui. maritime 1n. poenam : sit. affixus.

Non vacat nunc, neque ratio aut temporis at

13

fatiuncula poscit, quatenus mythologornm, tum -

-

*

presertim (Opp. et d. 415

et Theog. 528 sq.)

l15

sermonis, Diodori Siculi, Apollodori , T*[ ygini, Lu

12

nem perfricantis, aliorumque commemorationes

sius hic enarrare.

E-—-

Consiat enim, in talibus commentis alium s€

"

mam, et quum sibi non constiterit tradita fama

gicosque inprimis non raro selegisse eas traditic^

in dramatibus consilio proprio' quam maxime cre|

10

que, et eas etiam szepenumero in eundem finem s|-

nasse.

Harebimus hic tantummodo in 60, uod n«

ositi, commonstraturi, Prometheo etiam medicá -

tributam supra vulgi modulum elatam.

*

Y

Scilicet, quum, quod

| nomen illius j

am innue1

(Tlgoun3:06) maxima prcditus existimaretur reru.

augurandi futura; vatesque et divinus, cui arcan-

haberetur, non poterat non fieri, quin etiam

quidem non mediocris illi adscriberetur. Accidi

etiam in aliis accidere solebat mythologis person|-

admiratio beneficum aliquem, quia prisca gente t

manitatis sospitatorem , coronare voluit laudibi-

etiam ab aliis in 1lum, scilicet. &t eo amplior. e

torum materia, liberalius quam verius cumulan(-

ad demonstrandum, quid de Promethei physicai

ä

penitiori cognitione informaverit sibi animo antj.

1doneus locus classicus in Aeschyli tragoedia Pa3lz

hs

EE

*) Hor, I. Serm. 3, 100.

2

W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com