LXV6d_fol_217
author: Weihenmaier, Veit Friedrich

&

/' - fUBILAEUM

EVANGELIC/E ECCLESLE

SECUNDUM

^"

CONFESSIONEM VERITATIS DIVIN.E

IN COMITIIS IMPERII AUGUSTANIS *

OLO V. IMPERATORI

CAR

: PUBLICE EXHIBITAM

Jussu

SERENLSSIMI PRINCIPL$ AC DOMINI,

DOMINI

EBERHARDI

LUDOVICI

DUCIS VURTEMBERGLE AC TECCLE, COMITIS

MONTISPELIGARDI, DYNAST;/E HEIDENHEMII, S, C/ES, MA-

JESTATIS ET IMPERII ROMANO-GERMANICI, NEC. NON CIR.

CULI SUEVICI GENERALIS CAMPI MARESCHALLI, ET LE-

GIONIS EQUESTRIS PARITER AC PEDESTRIS

CHILIARCH E

DOMINI AC NUIITRITII NOSTRI CLEMENTISSIMI

IN DEI GLORIAM

ET GRATAM BENEFICIORUM EJUS MAXIMORUM

MEMORIAM

GYMNASIUM ILLUSTRE

Die 26, Junii, horà pomeridianà l, Oratione Seculari

celebrabit ,

ad qüam benevole audiendam

LlTERARUM MJECENA

1ES, PATRONOS; FAUTORES ET CULTORES

fübmiffé humaniterque invitat

,VITUS FRIDERICUS. WEIHENMAJER, Profeflor,

STUTTGARDIE, Typis Danielis Benjam, Fabri, Typogr, Aulie

E Em

-

:

Uarta Gentium Ar&oarum latitia & exultatio effe folet , cüm

?

poft triflifimam & longllïimam noéem Solis radii non per

E

horas & dies , fed per menfes integros abíconditi emicare ite-

1

"N

rum ,

QX

-codlumque & terram , & quicquid in iis eff bonorum

—— decorumque hiantibus.-earum Hupcnubusquc oculis detegere atque

*

oüentare incipiunt; Tanto & adhuc majori, quó fpirituialia corporeis.funt praftan-

tiora, animorum geftientium voluptaté Majores. nofiros exoptati(fimam Divina

Veritatis lucem excepiffe perfuafüm habemus , cüm illa; profundillimis & perti-

nacifimis multorum íeculorum tenebris. Divina. tandem virtute .perruptis, per

fan&um fehcemque Lutheri aliorumque Servorum JESU CHR.ISTI nifum

effulgeret denuó , Ecclefiamque Dei fngore fqualore & caligine teterrima adhue

merfam novo ]ubare ferenaret atque. refoveret,

Proferebant quidem priora

etiam tempora quandoque fiua quedam lumina lztam fuübinde diei aut aurora

faltem fpem facientia; Inter qu prater catera Petrus & Henricus BEruifii, Pe-

trus Waldus ,

Jehannes Wclefus, Johannes Huflus effulgebant.

Sed hi

omnes aut ceu flellz quædam minores: fpitfiffimam illam noctem leviter tan-

tum interflinguebant, extimasque modo Chrifliani orbis oras allambebant ; Aut

ceu fulgura repente emicantia ab excitatis ftatimque fübfecutis tempeftatibus

iterum. abforbebantur

gravioribus fübinde tenebris irruentibus , coelumque &

diem involventibus,

Aít veró ante duo hac,

& quod excedit , fecula Veritas tandem Coe-

ut retundendis

leflis plenos radios exeruit , & ^quaquaveríum ia diffudit ,

illis omnes hominum ac inferorum vires & machmauones impares effent.

Quin longius identidem. Solis infar progreffa mediumque brevi coclum affe-

cura efl,

cüm liberrima expofitione & declaratione fefe omnium: averfiffimo-

tum .etiam hoflium & fummorum lmpcrantlum oculis letabünda . fifteret,

Fac&um hoc modo^maximé luculento in Comitiis Imperii Komano - Germa-

nici publicis Augufle Vindelicorum celebratis ,. ubi Veritas Divina lucis avida,

pluribusque in füà Sanctitate ac Innocentia innotcícere gefliens Scripto pcr(pmuo

comprehenfa à Principibus & Civitatibus illam: ample&entibus &-jam. palàm

fidenterque confitentibus non tántum Imperatori Augufliffimo Carolo V. in

manus ttadebatur, fed etiam in frequentiflimo Prmclpum Ep;fcoporum, Co-

mitum, Legatorum etiam extetorum Coetu. claré recitabatur ;

Qua via, fa-

vente Deo , non tantum varias pizjudiciorum nebulas quxbus plunmorum

adhuc oculi velabantur, palàm difcuflit; fed & in remotiora penetravit loca , quo

huc usque iter. multis obicibus interclufum. fuerat.

Quid igitur zquius, quàm

beneficium tàm infigne Majoribus noftris divinitus - datum ,

& ab iis in nos

usque feliciter propagatum grata & lata mente quavis occaüone , quovis loco

& tempore recoli; omnium veró maximé. hoc anno , hoc die, quo ante

hec duo fecula Confeffio illa Evangehcæ Veritatis. Auguíle , ut modó di-

&um , Imperatori exhibita , & publxce le&ta fuit , folenni fefto rituque celebrati ?

Equidem videri poterat lata illorum temporum | geftrorumque . recordatio

ad Patriam noflram minüs attinere,

Ejus enim ante hac duo fecula trifliffima

facies erat, & ea in re publica converfio & perturbatio, quz in Sacra expor-

recta fpem emendationis genuinz conatusque omnes in ipía herba íüffocabat;

& miíerrimas has tetras xterna nocte damnatura videbatur,

Quippe Ulri-

cus Dux Wurtemberglcus

à Suevico Foedere Ducatu avito pulfus incertis fedi-

bus vagabatur, & cüm femel atque iterum armis eum recuperate, at in caf-

fum tentaffet, fpes hoftes longé potentiores inde exturbandi tantum non omnis

occiderat. In eorundem manibus hzres & filius unicus Chriflophorus erat ,

qui attenté obferyabatur, ne qua rima elaberetur, -

Hujus avunculus W'ilhel-

mus Bavatus Suevici tüm Foederis Dux, cujus intererat prz alis innocentiflimi

Principis proximo fanguine fibi jun&i caufam tueri, fripidiffimis pro co pa&ioni-

bus nequicquam fa&is univerfum Ducatum ducentis aureorum millibus [ quan-

tillo veró pretio quantam Regionem ! ] Auftriacis vendiderat,

Hi veró proptet

fummam Imperatoriam Dlgmtatem cui Romanz Ecclefiz cuta & defenfio nexu

——

indivulfo

&*

indivulío jun&a credebatur, id fuatum partium tum effe ducebant , omni fludio

caveré, ne quicquam quod cómmodis illiusjreceptisque placitis obeffet, in ijuas

ditiones undecunque itreperet,

Unde factum eft, cum circa hzc tempora Jo-

hannes Gaylingius, Cunradus Samius, Erhardus Schnepfus llsfelde , Bracken-

hemii, N/einfperge purius Chrifti Evangelium pro Concione docere primi aude-

rent, uüt absque mora à Kegimine Auftriaco exturbarentur folo patrio, dirioribus

etiam in Gaylinginm comprimis additis comminationibus , ut deprehenfus & pro-

xima quague arbore füfpenderetur, eó quód Ulrico Duci exuli Montispeligardi &

Hohentwiele à Concionibus, fed poít reditum altera vice fruflra tentatum ad

tempus falrem ab illo ob res fuas fümmé tum anguflas dubiasque dimiffus fuiffet,

Quamvis autem clarior interim Evangelii Lux non tantum hinc & inde finibus

noftris affulgeret, fed & intra meditullium Patriz vivido nifü prorumpetet, cüm

primum Reutingz Matthzi Aulberi inter primos & animofiffimos Religionis In-

flauratores meritó connumerandi opera, mox etiam Eslinge publico praconio

dece.

Veritas Divina ptoponetetur, quó propter viciniam civibus noflris ejus cupidis

pronus erat excurfüs & facilis ; Tamen per rigida mandata omni ftudio adver-

fum ibant qui tumr Ferdinandi Auflriaci nomine Provincie praetant, & ne quid

undecunque detrimenti caperet füperflitio inveterata, libellos, qui contra illam

fcripti erant, fübinde irrepentes rogo deflinabant, Ipío veró hoc tempore , quo

alii Principes Confetfionem Doctrinz fux Imperatori offerebant, de noftris eorum-

que in Principatum füum reflitutione, atque ita de Religionis etiam in Patria no-

ftra inflaurandz fpe a&um penitus & conclamatum videbatut, Etenim aderat tüm

Auguflz in Comitatu Imperatoris Caroli V, filius Ullrici Chriftlophorus , qui vix ex

epliebis egreffüs, fed rerum füarum jam füpra atatem providus cum Philippo Ma-

£nanimo Haffie Landgravio aliisque cognatis & fortis Principum W'ürtembergi-

corum mifertis Principibus pro Patris Ulrici redita. in. Ducatum . deprecabatur,

Tantum veró aberat, ut ab Imperatore quicquam impetraretur, ut potius in his

ipfis Comitiis folenai ritu Ducatum W ürtembergicum Fratri fuo Ferdinando con..

fertet; unde fatis patefcebat, quam fitmiter cum animo fvo flatutum habuerit Ca-

rolus Domui füx hanc Provinciam folidé vendicare, nec unquam aut Ulrico aut

Chriftophoro eam reddere, qui infüper pracocé fua prudentia proditus ab iflo

tempore longe folicitius obfervabarur & cuflodiebatur. — At in hoc (e maxima de-

monftrat fapientiffima Süpremi Numinis Providentia admiranda atque. humilimé

adoranda , quod res fünditus proftratas iterum eripit, & fpes perius eollapías refti-

tuit ac implet. — ltaqüe & hic, illo benignilime profpiciente, ex hac ipfa fumma

rerum noftrarum defperatione nova eaque certior fpes emerfit, 1Nec enim tantum

Chriftophorus laqueos fibi tentos pro fagacirate füa fubodoratus, cüm jam in eo

effet, ut quàm longiffimé à pattiis finibus abriperetur nunquam € confilio infidia-

torum eos revi(ürus ,feliciffimé evafit , fuaque & fidelilmi Achatis & Magiflri Ti-

ferni induflria in libertatem & fecuritarem flrenué fe afferuit fidentius fua dehinc in

patrium Ducatum jura repetens; Sed cüm palam jam effet omnibus, Carolum &

Ferdinandüm Provincia Würternbergica nequaquam fponte ceffüros, hoc ipfo Phi-

lippus Magnanimus cum aliis Principibus longum Ulrici exilium & iniquam for--

tunam miferans fuit addu&us & permotus, ut in iisdem flatim Comitiis, lenio-

ribus viis jam penitus interclufis, de reflituendo vi & armis Ulrico confilium ca-

pefferet. ^ Ec Philippus quidem flatim pro Ulrico, quz animo conceperat, moli-

A

turus etat,. nifi moras aliquas & impedimenta injcciffent cum languidiores aliorum

nec aque fidi nifus, tum maxim? Foedus Suevicum , quod cum Ducatum Auftria-

cis vendidiffet, fimul promiferat atque fpofpondera: illis fe poffeffionem Provinciz

tütam atque durabilem praftiturum. Interea non defiftebar omnibus remporibus atque

occafionibus invigilare Landgravius , quibus commod? in Ducatum füum Ulricus

reduci pofet? — Atque id ante omnia manibus pedibusque contendebat, ne Suevi-

cum Foedus, cujus anni ad finem füum feflinabant, ulterius prorogaretur , quod

Hoc itaque ad vorum diffipato , & Cafare

jam ter quaterve facum fuüerat,

in Hifpania longe abfente , fumma hac opportunitate jam . diu defiderata absque

mora utendum ratus Exercitum Gallica pecunia Ulrico mutuó data conduxit, pro-

fligatisque ad Lauffam copiis Auftriacis reflituit eum in. poffeffionem Principatus ,

Ifiud autem mirandum quàm ma.

qua ante tria lufira eje&us hucusque caruerat.

ximé

ximé, tam Carolum Imperatorem Potentiffimum, quam Ferdinandum Regem ,

qui Regionem hanc tam firmiter tot annos tenuerart, multisque modis prodide-

rant animum neutiquam fibi effe illam reddendi, tàm facile jam acquicvifï'e, nec

quicquam ulterius molitos efe, imó potius pauló poft pa&is Cadanenfibus poffcf-

fionem llrico confirmaffe, licet Clemens VII. Pontifex Rorhanus hoc «gerrim

fertet, & per Legatum Petrum Paulum Vergerium cum Ferdinando Rege expo-

flularet, quippe quem tminimé? fugiebat, quantoperé Uiiricus Do&trinz Lutheri fa-

vefet, ld enim pracipu? hauferat emolumenti Ulricus Princeps & diuturnis exilii

calamiratibus, & vario, cujus multiplicem illud occafionem dederat , doc&orum

piorumque Virorum in Helvetia, Haffia , alibique locorum , quibus peregrinaba-

tur, ufu, ut Divinam Veritatem tünc temporis emergentem identidem meliüs

perfpiceret, penitiusque cognofceret, Igitur Patriz , Deo arma conatusque fuos &

fociorum fecundante , feliciter redditus nihil prius , antiquius nihil habuit, quam

at Voti fa&us compos viciffim vota Deo folveret, atque , ut apud animum fuum

jam antea flatuerat , eam Coeleflis Veritatis Do&rinam, de qua ipíe perfuafus

erat, füis quoque fübditis tradendam curaret , & ad ejus typum, eliminatis antiquis

füperftitionibus erroribusque , Ecclefias, Scholas & Monafteria hujus Ducatus re-

formaret. Equidem haut defünt fufpiciones & criminationes malignorum obji-

Gientium , non tàm ex animi fententia & Religione Ulricum Proteftantium parti-

bus & Sacris fe adjunxiffe, quàm ut hac via valida illorum auxilia ad Ducatum

füum recuperandum obtineret, eaque pracipüé lege atque fine praftitiffe illa Philip-

pum Landgravium , ut Lutheri facra atque placita in ampliffimum hunc Ducatum

propagarentur. At veró in vanum & absque ulla idonea ratione hac omnia fin-

guntur. Supra enim memoratus Gaylingius , Lutheri familiaris & affecla , Ulrici

Concionator in prioribus jam exilii fui annis fuit , cum Helvetiorum mercede con«

du&torum, non autem Principum Lutheranorum gladio Ducatur recuperare tentae

ret.. INequaquam igitur, ut Principatu fuo per Principurn Proteftantium arma iterum

potiretur, Religionem illorum amplexus eft Ulricus, longä quippe prius huic addi-

&us füit, quam eorum auxiliis uteretur: . INec tam. ob Sacrorum Evangelicorum

comimunionem ac extenfionem, quam ob ar&um fanguinis nexum , uti fcripto

hac de caufa edito indicabat Philippus, tam ftrenuam opem tulit Ulrico fortem

ejus iniquiffimam miferasus & perfuafüs, per Suevici Foederis arma injuflé. Du-

catum illi ereptum, & Auflriacis venditum effe.

Cum igitur confilia Philippi

& Ulrici fortia dicam an audacia? hoc ipfo anno, hoc ipfo Conventu Auguítano

à Confeffione Proteflantium tantopere celebrato, eo quod moderatioribus nulla fpes,

nullus locus füperelfet , capta fortuna ad votum juverit, & fucceffu profperrimo ira

fecundaverit, ut per illa Princeps & Pater Patriz, per hunc veró Ecclefiz nofirz

Evangelica Veritas, confcientiis defiderata libertas, Sacris antiqua puritas, Scho-.

lis optata Scientiarum & Literarum bonarum Lux redditz fint, tantum abeft, ut

felici & fuavi anni hujus & Confeffionis Evangelicz illo in lucem prolatz recor-

datione excludendi fimus, ut potius latitiz feges uberior multó quàm aliis Patria

& Ecclefiz nofire Würtembergicz exinde progerminet,

uid obflet igitur, quó minus tàm luculentum beneficium & ornamen-

tum, quo per Auguítanam Confeffionem ante duo hac fecula Ecclefiam Evange-

licam infignivit Divina Providentia, monente tempore , incitante pietate, jubente

Sereniffimo Principe , complodente & Sanéta jubila jungente universa Ecclefia

Confeffioni ifti addi&a hilares &-grati Jubilzo & feculari feflo in noftris

quoque Templis & Scholis concelebremus? Quas inter Gymnafium noftrum l-

lufire quod fuarum eft partium craflina luce, horá pomeridiana fecunda, folenni &

publica Oratione fa&urum , & Principum tum borum, qui Confeffionem Fidei

fue in Comitiis Augu[lanis ediderunt , tum eorum, qui ab ifto feré tempore Rem

publicam Würtembergicam rexerunt piwn Zelum €9 invidam Conflantiam iu

profitenda , tuenda 9 propaganda Veritate Evangelica deprzdicaturum , quoscun-

que antiqua hzcDucatus Metropolis pietatis & bonarum artium benigna mater &

altrix habet Sapientiz & Rei Literarie Antiftites, Macenates , Fautores & Cultotes,

€a, qua par eft, obfervantia & humanitate invitat, atque rogat, ut folennitatem

hanc gloriz Dei & late beneficiorum ejus infignium memoriz facram prafentia

fua illuflrare atque exornare ne dedignentur, P. P. Stuttg, Dom, I1],

poft Trinit, An, M DCC XXX,

JUBIL/EU

EVANGELIC/E EC«

SECUNDUM

CONFESSIONEM VERITAT

IN COMITIIS IMPERII AUGUS'

-

VierFarbSelector Standard"* - E kala Offset

CAROLO V

IMPER A

PUBLICE EXHIBITAM

E

Jussu

n

AERENIXSIMIPRINCIPIS 4

DOMINI

o

-

-

D

EBERHA &

EH

ä

R

LUDOVE

DUCIS WURTEMBERGLE AC TEC

-

MONTISPELIGARDI,

DYNAST.E HEIDENH,-

JESTATIS ET IMPERII ROMANO-GERMANI

Il

CULI SUEVICI GENERALIS CAMPI MARE:

GIONIS EQUESTRIS PARITER AC [

CHILIARCH. E

DOMINI AC NIITRITII NOSTRI C

IN DEI GLORIAM -

ET GRATAM BENEFICIORUM EJUS J

MEMORIAM

GYMNASIUM ILLUbTR

Die 26, Junii, horà pomcrldxamll. Orat.

celebrabit ,

Eos

ad quam benevole audiendam

LITERARUM MJECENATES, PATRONOS, FAUTOI-

fubmlfl'e hurnarnitérque invitat

VITUS FRIDERICUS WEIHENMAJE-

E

STUTTGARADIJE Typis Danielis Benjam Fabri

L

J Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

p*