LXV6d_fol_211
author: Klemm, Johann Christian

-

À

L

.. JOHANNES CHRISTIANUS KLEMM, -

ofeflor Extraordinarius, Lin

. S. Theologiz Pr

gua Grece ; & Orientalium Ord. —

Lch A

22

£

s

$07

Z

« Uod inde fere ufque ab afpectabilis hujus orbis conditu carminibus ufi fint homines & ad pofteros, quz fingularia ipfis &

ij

D

*

memoranda vidcbantur , hac potiffimmum rationetransmiferint , adeo pofitum eft in aprico , ut in dubium id revocare

z

U

o

7Z

2

nemo poflit, nifi eo ipfo hofpitem fe ex hiftoriarum monumentis animumretuliffe , profiteatur. Non eftautem ,cur ad

m )

2

PA

$

A

f

hoc confirmandum prolixam auctorum antiquiffimorum nubem, & teflimoniis fublefle haud fidei huic veritati fuffragan-

",

7

zAPZ

s

z

tium, & fuo etíam exemplo , ipíaque adeo re eam edocentium; in fcenam producamus , eo quod id in re manifzíta minus

:äf

z

4

E

A

neceffarium & ab iníftituto hoc nofítro fit alienum.

Par enim cít, ut in gente facra ipfaque adeo Ecclefia DEI perfiften-

2

[

GN

MOA

tes , hujus carminum eo magis habeamus rationem, quo magis monumenta, quz de iis ad nofiram pervenerunt etatem,

d

!

pQ

L 72

^

omnium antiquiffima , fide digniffima & fan&iffima fünc.

Quotusquisque Chriftianorum remotiífima illa antiquitatis

x

adyta , ad qua nulla fccularis vera hiftoria non dicam propius, fed ne quidem longius accedit, cum ftupore & admira--.

tione -c;n acat id

qaotusquisque in focietatem laudis & celebrationis divinz , qua immenía & admiranda DEI O. M. beneficia nunquam non

omnium feculorum pii fummis in coclum laudibus extulerunt , non veniat

? quotusquisque non eadem fpe , fiducia ardoreque pie-

tatis accendatur ? Tam eximia , tam füblimia, tam divina fünt cantica, quz divinus Vir Mofes, qua Regius Píaltes JefIzus

; que auguítiffimus

Jefaias , qux Threnologus Jeremias , qua divinitus afflata Debora , qua alii Spiricu San&tiore repleti ,

totique in laudes divinas effüfi, cecinc-

runt, ut nefcias, an magis revereri majeítatem , an flagrantius imitari pietatem debeas ? Belle , licet non ad integram noftram mentem Hie-

ronymus: quid, inquit, Pfalterio eft canorius ? quod in morem noftri Flacci & Graci Pindari , nunc Jambo currit :

David Simonides no(ter

nunc Alcaico perfonat :

nunc fapphico tumet : nunc femipede ingreditur.

; Pindarus & Alceus, Flaccus quoque Catulus atque Serenus, Chri-

ftum lyra perfonat , & in decachordo Pfalterio ab inferis excitat refurgentem. — Quid Deuteronomii & Jefaiz Cantico pulchrius ?

quid Salo-

mone gravius ? quid perfe&ius Job ?^ Que omnia Hexametro & Pentametris Verfi

bus (utJofephus & Origenes fcribunt) apud fuos compofita

occurrunt. Qua quidem in re, licet quoad encomium facris Canticis affertum , facile confentiamus , in eo tamen affenfüm nobis non extor-

quetSridonenfis, quod ad rationes poeticas five Gracas five Latinas hec carmina facra fint exigenda.

Neque nos quicquam moratur autoritas

five Veterum Ecclefiz Patrum, five Jofephi (cribentis : Kaj Movesig d25v eig ve) 0eo) , tysxputv 7«

xéj Ts iujAtYetots £ux toiciaw mtoiruTAY y t k Lapirpe Tv

cuji9«e«y. . Ec Mofes Oden in DEUM (encomiumque & gratiarum actionem continentem )

hexametro veríu compofuit Libr.1l. Antiq. Cap. ult.

De Pfalmis vero Davidicis metro confectis hec perhibentis : dzaypros à

';ïän'wo)xäpm & Aaídue x2j BaSaac dmeAnDuy i Aumoy Wpzr;s «ddg eig

76y Üsiy . x9j Upag cuverafaTo pérgu moÍAS , T8S yde Teiutrous y T3g À$ LL

s eromes. — Caterum David perfun&us jam bellis & in alta pace de-

gens, odas in Deum & hymnos mcetro vario compofuit: quosdam quidem trimetros, alios vero pentametros fecit. At enim vero Patres

plerosque omnes dyegeaisc fuiffe & Jofephum , Scriptorem licet antiquiffimum , fzpius & hoc vitio cefpitare, in vulgus notum eft , ut adeo eo

minus fidem hic mereatur , quo magis ipía conftat Zuraj/a, hullos in Mofe vel hexametros vel trimetros vel pentametros comparere.

Quare

oleum ctiam atque operam perdiderunt ,qui ex recentioribus Mofis

adftrin-

; Salomonis & Jeremiz carmina cumprimis vero Píalmos ad regulas

gere Pocticas & Grecorum & Latinorum magno, fed fruftraneo, conatuattentarnt, quod maxime Frazcifcum Gomarum in Davidis Lyra feu

nova S.Scripture arte Poctica canonibus fuis deferipta & exemplis facris & Pindari ac Sophoclis parallelis demonftrata, Hermagzum van der

Hardr ,qui Pfalmos ad modum odarum Pindaricarum confe&os efífe

perhibuit , atque tres etiam primas Joelis elegias facras evulgavit , aliosque

. faüitafle novimus , ut Marci Meibomii temerariam Criticam, qui totum V. T. Codicem rhytmice conícriptum teffe , afferere ; & ad inferviendum

hypothefi , mifere eum detorquere ac corrumpere , nullus dubitavit, ficco nunc pede pratereamus.

n

Haud paulo redius hac de re jam olim

fen(it , Muguffinus. Steucbus , Epií

£ap

us Eugubinus: Carm

en autem , inquit , Hebraicum non idem cít atque Grecorum Latinorumque , ut ne-

que Italicum five Etruícum , idem atque Latinum.

Ac potius cum Italico , quam cum Latino fimilitudinem habet Hebraicum. —Latinum

ad imitationem Greci , tempora fyllabarum obfervat : Hebraicum nullatempora: Sed numerum duntaxat atque fimilitudinem cadentium

fyllabarum. — Ut non eft inItalico carmine , fpondeus, trochzus ,

dactyluss fed numeratio rantum Syllabarum , & obfervatio , ut fimiliter defi-

nant : fimile quiddam fequitur Hebraicum. — Conferri quoque

hac de re à curiofulis poffünt, qua ante paucos annos ltali GAROFALUS &

RAPHAEL RABBINIUS Medicus Judaus inter fe difpu:

aiunt. Nos certe animo noftro íedere, non diffitemur , quod, licet Carminibus

facris nihil fit excellentius , nihil divinus , nihil, fiipfam fpeGes matcriam , profundius, nihil, fi formam confideres, füblimius atque auguflius : non

tamen Latini Grecive Carminis rationem habeant, fed indolem plane fingularem eamque incognitam fapiant.

Caterum uti Meffias, JESULUS

nofter recens natus meta fcopusque fuit

, in qpem omnes omnium ratum fideles oculos fuos defixerunt : ita potiffimum in celebrandis & de-

cantandis ejus mirabilibus toti fuerunt, & cunas ejus , admirandam ex Virgine nativitatem, ftupenda miracula atque beneficia previdentes ac Ec-

-

-Clefiz Chrifliane florentem vincam intuentes, exultarunt. Sic letabundus exem

pli caufa exclamat Vates Jeíaias , confanguinews

u

um cantaturus ?

wpuilun 3pe DX doin2 5u39 j3" pot :nyem wopo€ wipàM :g5

mu n5 325 "i* nv *

"

-

"

H

$3 pya ov

") N2 n

; D'3a2y n'wy:"z " Sic Davides cumprimis in Filii füi Meffiz celebrati

onem in Píalmis füis propemodum ubique cffunditur & folio ejus fempiterno

gloriaque Regni plane incffabili atque. incomparabili maximopere

latatur.

Hzc gaudia piiffimorum — Veteris Teftamenti fidelium eo magis

novi Foederis Chri(ticole imitantur , quo magis umbrofa , qua olim detinebant

ur , caligine difpulía , plenus ipfis gratie Phofphorus illuxit. Qua-

re facro.prefertim hoc tempore , quo Ecclefía Chrifti nativitatis Dominicz, ex

qua ceu fcaturigine reliqua gratiz fluenta promanant, facra recolit

atque celebrat,merito cum divino Pfalte piiffi

mus quisque concinit : E^b 32v Myey mv

mm Uwnises np ln ss pint Nþ.g)

Hanc pictatem fuam fa&turus Praftantiffimus atque Meritiffimus Juvenis Dominus

*

-

OHANNES THEOPHILUS WALZIUS,

Philologiz & Philofophiz apud nos Studioíus folertiffimus, apud animum conftituit, inftans feftum Nativitatis Domini n

oflri Sermone quodam

soAvyMolre Concelebrare. Qua in re veftigia legit Do&Giffimi Domini Patris füi GKORGII WALZII , Paftoris Hohen

ftauffenfis Meritiffimi ,

qui anno fuperioris feculi nonagefimo tertio Orationem Ebrzam ;

de lapfu Adami , ad cam programmate typis exferipto invitante Anteceí*

fore noftro Celeberrímo , MATTHAEO HILLERO, habuit, filiumq

ue hunc fuum unicum ad edendu

m hoc fpecimen academicarum primitia-

rum excitavit. Itaque eo nos quoque minus dubitavimus , Juvenis hujus optime fpei

; paternarum virtutum & ftudiorum heredis atque poft

Venerandum Parentem à Doaiffimis Magiftris, & heic potiffimum à Dodiffimo Do

mino M. MEGERLINO , Illuftris Stipendii Theologici

Repetente , CollegiisPhilologicis varii genetis aliorum induftriam provocante,

rfunt

& huic quoque Oratori noftro facem praferente, perpoliti, honeflum

juvare defiderium : quo rariores id genus Orationesapud nos effe confueve

»quove ex abundantiore penu fua largiturus eft Ozator.

Vario

enim & multiplici fermonisgenere fefe inclyto commendare conabitur Auditor

io. Premi(Io quippe Carminis Latini , Adventum Chrifli in car-

nem celebrantis,

prooemio j in profa Hebraicé defiderium gentium ex Hag. II. exponet & non Judzis tantum, fed &

gentibus promiffum illud

effe, demonftrabi

& Atque hoc ipfum defiderium adimpletum jam effe ,

illico Hiftoria nati Salvatoris , Grajo eoque foluto fermone expofita , con-

cife docebit. — Chaldaicé vero Regnum Meffi

& zternum ejusque adventum à Gabriele przdi&dum ex Daniclis VII. & 1X. fiftet. Samaritana

deinceps Lingua JE(üm noftrum verum

DOV & falutem omnium populorum effe, oftendet. Arabicé, quod folus nofter JE(us fit verus Dei

Legatus adveríus LXI. Suram Corani Mu

hammedici demonftrabit.

Sanhedrin commonftrabir.

JEthio

Ore Rabbinico-Talmudico JESULO noftro convenire attributa Meffie ex

pice impleta effe divini Pfaltis de Meffia noftro vaticinia ex Pfalterio JEthiopum probabit. . Syriace venera-

tionemImmanucli noftro juxtaEpift.

divina enucleabit nomina & officiu

adHebr.Cap.I.Angelis omnibus faperiori debitam commendabit.Poftea,CarmineEbrao ex]cf.

IX. nati;nobis pueri

mejus Regium celebrabit.

DeincepsGracis verfibus oraculaimitabitur Sybillina , &, quz de Servatore Chrifto

perhibent , ex purioribus Scripturz fontibus confirmabit.

Denique vernaculo Carmine AGui colophonem imponet, inque gratiarum a&ione

definct. Equidem alia quoque nominatimGermanica in pro

fa,Greco barbara, Gallicaque interfpetferat , fi

tempus permittet , recitanda, quanquam

hzc jam ad falivam Anditoribus movendam videantur fü

ffe&ura.

Itaque ad fermonem hunc fingularem X XIlI. hujus menfis die, Hora Prima

Pomeridiana in Auditorio noftro hyberno , exaudiendum, omnes St

udiorum Proceres, Patronos & linguarum cumprimis Orientalium Cultores

obíequiofe , decenter & peramanter invitamus.

1 Perfc. Tub. Feria Thomz Apoftoli MDCCXXVIII.

TUBINGAE , Literis JOSEPHI $IGMUNDIL,

-

UM

x

a

ii

N

a

x

-

A

i is

-

&

r m

:

5

*

p

JOHANNES CH

ISITANUS KLEMM,

S. Theologis Profeffor Extraordinarius, Lingusg Grace , & Orientalium Ord.

L. AUA

& od inde fere ufque ab afpectabilis hujus orbis conditu carminibus ufi (int homines & ad pofteros, qua fingularia ipfis &

3

6

memoranda vidcbantur , hac potiffimum rationetransmiferint , adeo pofitum eft in aprico , ut in dubium id revocere

( 2

Y

:5

222

'(;

nemo poffit, nifi eo ipfo hofpitem fe ex hiftoriarum monumentis animumretuliffe , profiteatur.

Non eft autem , cur ad

p

G

PUA

2

A

L^

7Zl

-

v

j

hoc confirmandum prolixam auctorum antiquiffimorum nubem, & teflimoniis fübleftz haud fidei huic veritati faffragan-

H

Vo

Go ?Q

22

tium, & fuo eciam exemplo,

l[.)

faque adeo re eam edocentiur»; in Ícenam producamus , eo quod id in re manifzíta minus

2

i

z

2

A

M.

neceílarium & ab inítituco hoc noítro fit alienum.

Q

Q

A

Par enim eít, ut in gente facra ipfaque adeo Ecclefia DEI perfiften-

tes , hujus carminum eo magis habeamus rationem , quo magis monumenta, quz de iis ad noflram pervenerunt etatem,

»ä..;

N

4»

o

-

2v

D

a2

omnium antiquiffima , fide digniffima & fanaiffima funt.

Quotusquisque Chriftianorum remotiífima illa antiquitatis

x

«2

d

LA

adyta , ad quz nulla fecularis vera biftoria non dicam propius, fed ne quidem longius accedit, cum ftupore & admira-

tione non adeat ? qu

otusquisque in focietatem laudis & celebrationis divinz , qua immenía & admiranda DEI O. M. beneficia nunquam non

omnium íeculorum pii fummis in coclum laudibus extulerunt , non veniat ? quotusquisque non cadem fpe , fiducia ardoreque pie-

tatis accendatur ? Tam eximia, ram füblimia, tam divina fünt cantica, qua divinus Vir Mofes, qua Regius Píaltes Jeflzus , qua auguítiffimus

Jefaias , quz Threnologus Jeremias , qua divinitus afflata Debora , que alii Spiricu San&tiore repleti, totique in laudes divinas effüfi, cecinc-

runt, ut nefcias , an magis revereri majeítatem , an flagrantius imitari pietatem debeas ? Belle , licet non ad integram noítram mentem Hie-

ronymus : quid, inquit, Pfalterio eft canorius ? quod 1n morem noftri Flacci & Greci Pindari , nunc Jambo currit : nunc Alcaico perfonat :

nunc fapphico tumet: nunc femipede ingreditur. David Simonides no(ter , Pindarus & Alcaus, Flaccus quoque Catulus atque Serenus, Chri-

ftum lyra perfonat , & in decachordo Píalterio ab inferis excitat refurgentem. / Quid Deuteronomii & Jefaic Cantico pulchrius ?

as -

quid Salo-

mone gravius ? quid perfeGius Job ? Que omnia Hexametro & Pentametris Verfibus (ut Jofephus & Origenes fcribunt )

occurtunt. Qua quidem in re, licet quoad encomium facris Canticis affertum , facile confentiamus , in eo tamen affení^

-

quetSridonenfis, quod ad rationes poeticas five Grecas five Latinas hec carmina facra fint exigenda. Neguc nos quicq/c

five Veterum Ecclefiz Patrum, five Jofephi fcribentis : Kai MeUczg qOry eig ve) 0e0) , yxciputy T& xgy Tie SujAtyelou, tux ais ios Trepie —

evw]i9sec. . Ec Mofes Oden in DEUM (encomiumque & gratiarum aCtionem continentem) hexametro veríu compofuit I

.

Y

De Pfalmis vero Davidicis metro confedis hec perhibentis

[

dmibarypyos 2104 oA 6 Aaf0í2us xaj BaSeac azoAnay i—

76y Üedy , x34 Upvug cuverazuro pirpn roMÁA , Ts yda piuéTQus , T3g 06 amtyrapéroge Vmomew. Caterum David perfun&us jam b

Euroskala Offset

gens, odas in Dsum & hymnos metro vario compofuit: quosdam quidem trimetros, alios vero pentametros fecit.

X

plerosque omnes dy«Qociisc fuiffe & Jofephum , Scriptorem licet antiquiffimum , fzpius & hoc vitio cefpitare, in vulgus :

minus fidem hic mereatur , quo magis ipía conftat zvraij/u , nullos in Mofe vel hexametros vel trimetros vel pentametrc &

oleum ctiam atqne operam perdiderunt , qui ex recentioribus Mofis , Salomonis &Jeremiz carmina cumprimis vero Píaln

W

gere Pocticas & Grecorum & Latinorum magno, fed fruftraneo, conatuattentarünt, quod maxime Frazc/ftum Gomaru

nova S.Scripture arte Poctica canonibus fuis deícripta & exemplis facris & Pindari ac Sophoclis parallelis demonftrat; -

R

19

VierFarbSelector Standard *

Hard: ,qui Pfalmos ad modum odarum Pindaricarum confe&os eífe perhibuit, atque tres etiam primas Joelis elegias facr:

faQitaffe novimus ; üt Marci Meibomii cemerariam Criticam, qui totum V. T. Codicem rhytmice conícriptum leffe ,afferer(-

hypothefi , mifere eum detorquere ac corrumpere , nullus dubitavit, ficco nunc pede pratereamus. Haud paulo rediit

n

Hs

18

fenfit , Auguflinus Steucbus , Epitc

opus Eugubinus: Carmen autemi , inquit , Hebraicum non idem cít atque Gracorum

;

que Italicum five Etruícum , idem atque Latinum. — Ac potius cum Italico , quam cum Latino fimilitudinem habet

ad imitationem Greci , cempora fyllabarum obfervat : Hebraicum nullatempora : Sed numerum duntaxat atque fin-

17

fyllabarum. . Ut non eft inItalico carmine,fpondeus, trochzus , dactylus; fed numeratio tantum Syllabarum , & obferv

nant : fimile quiddam fequitur Hebraicum. — Conferri quoque hac de re à curiofulis poffünt, qua ante paucos annos 1*

O Baance Q

16

RAPHAEL RABBINIUS-Medicus Judzus inter fe dilputarunt.

Nos certe animo noftro federe, non diffitemur , q

facris nihil fit excellentius , nihil divinus , nihil, fiipfam fpectes matcriam , profundius, nihil, fi formam confideres, fublimiu -

-

Czterum

tamen Latini Grecive Carminis rationem habeant, fed indolem plane fingularem eamque incognitam fapiant.

L

15

nofter recens natus meta fcopusque fuit, in quem omnes omnium &ratum fideles oculos fuos defixerunt

.

ita potiffimun -

Focus

cantandis ejus mirabilibus toti füerunt, & cunas ejus , admirandam ex Virgine nativitatem, ftupenda miracula atque benefi

N

14

clefiz Chriflianz florentem vincam intuentes, exultarunt. Sic letabundus exempli caufa exclamat Vates Jeíaias , coníanguin

Twpuncun spy n3p oW ^*j2 2" pyU snyom imepom cmpu :p9U713 D2 *vvh maü nis 62025 "7 n

ä

; OX n'iul.?:'z Sic Davides cumprimis in Filii fui Meffiz celebrationem in Píàlmis füis propemodum uBiquc effunditur &

M

13

gloriaq'ucchniplane ineffabili atque. incomparabili maximopere letatur. Hzc gaudia piiffimorum Veteris Teftame -

novi Foederis Chrifticole imitantur , quo magis umbrofà , qua olim detinebantur, caligine difp

ulfa, plenus ipfis gratic Pho

d

re facro.prafertim hoc tempore , quo Ecclefia Chrifti nativitatis Dominicz, ex qua ceu fcaturigine reliqua gratic fluenta pr.^

12

atque celebrat;merito cum divino Píalte piiffimus quisqueconcinit : P"Fip? 323 ijoy mieyo nim mDunimes nmp 3

E

Hanc pietatem fuam fadurus Praftantiffimus atque Meritiffimus Juvenis Dominus

3h]

OHANNES THEOPHILUS WALZIUS,

Philologie & Philofophiz apud nos Studiofus folertiffimus, apud animum conftituit, inftans feftum Nativitatis Domini nc-

soAvyAw]re concelebrare. Qua in re veftigia legit DoGiffimi Domini Patris füi GRKORGII WALZII , Paftoris Hohenfl

E

10

qui anno fuperioris feculi nonagefimo tertio Orationem Ebrzam ,de lapfü Adami , ad cam programmate typis exferip|-

fore noftro Celeberrímo , MATTHA/EO HILLERO, habuit, filiumque hunc fuum unicum ad edendum hoc fpecimen ac

[

rum excitavit. ]raque eo nos quoque minus dubitavimus , Juvenis hujus optime fpei , paternarum virtutum & fludiorur-

Venerandum Parentem à Doàüiffimis Magiftris, & heic potiffimum à Dodiffimo Domino M. MEGERLINO , llluftris

Repetente , CollegiisPhilologicis varii genetis aliorum induftriam provocante,& huic quoque Oratori noftro facem preferent*

I

juvare defiderium : quo rariores id genus Orationes apud nos effe confueverunt, quove ex abundantiore penu fua largituri

;

enim & multiplici fermonis genere fefe inclyto commendare conabitur Auditorio. Premi(To quippe Carminis Latini , Adv -

nem celebrantis, prooemio ,in profa Hebraicé defiderium gentium ex Hag. II. exponet & non Judzis tantum, fed & gen

o

efle, demonítrabit, Atque hoc ipfum defiderium adimpletum jam effe , illico Hiftoria nati Salvatoris, Grajo eoque foluto fe:

cife docebit. Chaldaicé vero Regnum Meffiz aternum cjusque adventum à Gabricle przdidum ex Daniclis VII. & 135

IE

deinceps Lingua JEíum noftrum verum 7?"9 & falutem omnium populorum effe, oftendet. Arabicé, quod folus noft

Legatus adverfus LXI. Suram Corani Muhammedici demonftrabit.

Ore Rabbinico-Talmudico JESULO noftro conveni1 -

Sanhedrin commonftrabit, Ethiopice impleta effe divini Pfaltis de Meffia noftro vaticinia ex Pfalterio 7Ethiopum probal

tionemImmanucli noftro juxtaEpift. adHebr.Cap.I. Angelis omnibus fuperiori debitam commendabit.Poftea,CarmineEbraeo ex] -

divina enucleabit nomina & officium ejus Regium celebrabit. DeincepsGrecis ver(ibus oraculaimitabitur Sybillina , &; qu«

perhibent , ex purioribus Scripturz fontibus confirmabit. Denique vernaculo Carmine A&ui colophonem imponet, inq^

definet. Equidem alia quoque nominatimGermanica in profayGreco barbara, Gallicaque interfperferat , fi tempus permi ttet 1

hec jamad falivam Anditoribus movendam videantur fuüffeQura.

Itaque ad fermonem hunc fingularem XXIlI. hujus mej-

Pomeridiana in Auditorio noftro hyberno ,exaudiendum, omnes Studiorum Proceres, Patronos & linguarum cumprimis |

obíequiofe , decenter & peramanter invitamus.

Períc. Tub. Feria Thomze Apoftoli MDCCXXVIII.

TUBINGAE , Literis JOOEPHI SIGMUNDI,

2

J Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com