LXV6d_fol_191
author: Hallwachs, Johann Michael

JOANNES MICHAEL

J HALLWACHSIUS,

HISTORIARUM. ELOQUENTLE

AC POESEOS PROFESSOR

PUBL. ORD.

LX

r

«

7

m

"3 'Ta profe&o comparati natura plerique deprehenduntur

P (

z

p

mortales , ut, quz anhelare ipfi vehementer, quz fuo

Y

N

J

|

z

probare calculo, quz in maxumis ponere, quz amba-

g

kfgj

bus, quod ajunt, amplexari atque omni ftudio & con-

Z

z

d

$

rentione fibi reddere utilia przcipué deberent, vel in-

.

9

f'»-gä.

9)

fuper habeant floccique faciant , vel carpant plané

e

£E

convitiisque variis profcindant atque atro notent car-

&

b

E

bone, vel faltim imprudentes fupine negligant atque

i

*

:

fæ

x

non, hifi femel atque iterum impenfe commendata,

inrem converterefuam nitantur. — Nihil propterea cR.:, cur operam ludere ex-

fiftumes, qui in laudandis commendandisque ctiam iis rebus, quz multipli-

cem omninó eamque infignem ubique utilitatem manifeftó prz(tant omnibus,

multi fant atque fzpe defudant. — Quare etiam extra teli.jactum atque omne

juftz reprehenfionis periculum arbitramur pofitum Per - eximium arque pra-

flantiffinum jwvenem , qui juxta cum commilitone fuo die XVII. Julii in publi-

14

cum prodibit atque in follemni panegyri de Uziverfitatum [cholafficarum pra-

flantia & egregiis ufibus dicere , illasque fummo audientibus opere commendare ad-

gredietur. 1ta quidem omnino elt, ipfz fua íe commendant utilitate Ícholz

iftz püblicz , nec ignorare vel negare id quisquam poteft , nifi rationi infa-

num indicere bellum , contra folem loqui atque ante pedes quod eft, turpi-

ter negligere, non erübefcat. ^ Quodfi enim hominem inter & beluam hoc

maxurne intereft, quod hzc tantum quantum fenfu movetur , ad id folum,

quod adeft, quodque prafens eft, fe adcoómmodar, paullulum admodum

fentiens przteritum atque futurum : Homo autem quod rationis eft parti-

ceps: hzc vero in fcholis , quas Academias vocitant, publicis excolitur ma-

xumé, álabe ac fordibus, queis laborat, perpurgatur, vario lumine collu-

flratur & perpolitur, ut per eam confequentia rite cernere, cauflas rerum

videre , earumque progreífus & quafi anteceffiones non ignorare, fimilitudi-

i

nes comparare & rebus praíentibus adjungere, atque adne&tere faturas, fa-

cilé tctius vitz curfüm videre, ad eamque degendam przparare res neceffa-

rias, imó, ut verborum faciamus compendium, ea omnia, qua ad tempo-

ralem perindé ac zternam felicitatem comparandam unicé faciunt ,. Deoque

ä&

nos reddunt quam fimillimos, intelligere non minusquam adquirere valemus:

unde,amabo, plus homini utilitatis, quam ex univerfitatibus illis fcholafti-

cis fperandum venit? Et fané facere neutiquam poterit, quin hocce ita fefe:

rotfus habere adíerat contendatque, quisquis curatius expenderit , quanto

plus ad vitam hancce commode degendam , :molliorem homineque dignio-

)

níervae

rcm reddendam, ad univerfi generis humani decus, Præüdium & co

tioneia

E

tionem conferre mens litterarum facris probeexculta, optumisque quarumvis

virtutum, jufti, honefti & decori przceptis imbuta poffit, quam rudis, bar-

da, blitea & cimmeriis hiaturalis ignorantiz tenebris involuta.

In academiis

nempe divinz & humanz fapientiz thefauri recluduntur, hominesque Deo

quid? quid fibi, aliisque juxta fe debeant? quí mentem perficere ac rité for-

mare füam, quí corporis curam, pro co ac par eft, haberc, quí utilis ac ge-

nuini focietatis humanz membri menfüram explere, quí civitates conftitue-

I6 , regere, continere, augere, pacis bellique temporibus utilem navare ope-

ram & poffint & debeant, edocentur.

Barbara itaque ac nemine, nifi bar-

baro atque ab ruftico Daco oriundo homine digna vox eft, qua Licizius ifte,

jufto majori ufus fortuna, apud Aureliuz Vicforem litteras, quas ipfe non didi-

cerat, virus & peftem publicam nominare, przcipue forenfem induftriam ,

aufus eft.

ui quidem infaniz focium habuit confulem quemdam civitatis

nominis non obícuri, obfcutum & rudem, qui,quum aliquando de juvandis

pauperum ftudioforum conatibus & eonftituendis ftipendiis confilia & ratio-

nes conferrentur, bovinum hocce fettut eructaffe: Span foll Deraleicbein Ca-

Cber/ al& Academiett/ Stipendienc, nur gar abfcDaffen/ e$. tvtivbe fonft Die

gattge republic baburcf) mnocb ítt

£

Dert unb Sotf) gefet toerber, — Quan-

Ü

to recdius veriusque. Je. Bapziffa P

j

UInus ,

civitas, 2744 , quz habuit ho-

mines doctos fcientia, aliis erit. nobilior, qux ejusmodi deftitutz ! Agno-

verunt certe hujusce veritatem plerique omnes omnium temporum populi, qui

litterarum facraria feu fcholas fuis in civitatibus exeitarunt, foverunt, fum-

moque femper in pretio habuerunt, quam in rem poft A/rizgium , Conringium,

Middendorpium , Limnaum,Lip[ium, aliosque eruditiffimos viros, CL. Pzkerodt u-

perioribus annis elegantem ac fuccinctam dedit commentationem. Germani

inprimistantum in Academiis prafidium invenerunt, ut a Caroli I V. przcipué

ztate tot paífim condere ére fua duxerint,quot in univería prope Europa reliqua,

(quod ipfum przterrem vitio Germanis fuperiori feculo Scriptor vertit Batavus,

vid.nov. libr.rar. conl. Fafc.II. p. 285. fqq.) non numerantur. Sed animus jam non

eft,Univerfitatibus Scholaftícis,quem merentur;fcribere panegyricum, nec infli-

tuti hocce prafentis fert ratio. Illud potiüs, fed brevibus cantum,addere jam li-

ceat,quod,ut ut , qux hactenus diximus, omnino ita fint, nihilofecius tantum ab-

fit, utomnes juftum univerütatibus Scholafticis pretium ftatuant, easdemque

dignis laudibus efferendas,augendas, fovendasque cenfeant,ut. potius infignis

corum numerus paffim obfervetur, qui contemptui eas habent , farcaítico fale

abunde perfricant & non uno nomineiis detrahere ; nulli verentur, Atque ut ne

gratis ac absque omni ratione adferuiffe id videantur, anxié conquirunt, qua

heic cauflentur.

Summam accepifti,

Piget omnium habere jam rationem.

fi cognoveris , quod perditos in academia viventium morces in ore femper ha-

beant, prafentiffima corruptionis pericula objiciant, de exilibus in litterarum

Ítudio profcänbus & incredibili expenfarum magnitudinc ac varietate acerbis-

fime conquerantur.

Inde illz lacrumz ! Ifthz fcilicet graviffimz illz caufz

funt, quam ob rem peflimé merito audiant academiz, domique potius fub pa-

rentum oculis tenendi, quam academiis concredendi fint filii! . Verum enim

vero falva res eft. Ecquis enim non videt, non in academiis, non in Patri-

bus academicis, fed vel ipfis in Parentibus, veliis, qui in academias mittun-

tur, vel denique in illis, qui formandishifce à prima juventute przficiuntur, cul-

pam fontemque quzrendum eífe omnium, quz przter omnem ita rem, ut

fraudi academiis fint pudendamque adfricent labem, in fcenam producun-

«räaaæ

tur. Temperare nobis non poffumus, quin heic repetamus, quz J». Scheffe-

"«s (in de Generofi Nobilisque informatione litteraria diflertatione $. X XXI.)

iis, qui mores Academicorum in argumentum academias (ugillandi proferunt,

adpofite fatis refpondet: fcilicet, /cribens , cafte , moderaté, fobrié , honefte vi-

:

pro-

vitur,» academia fola excepta? Vgl fi hoc maler fingitur, quid non & alibi

fPiCi:

[

, fpicimus fecuritati neftrorum; aut fi poffumus alibi, cur licebit minus in acade-

r ja ? Sunt profedo ibi quoque leges, funt magiftratus, funt Viri honeftatis

virtutisque amantes , & interdum plus, quam nonnulli volunt , rigidi ac feve»

ri MNon igitur academia in caufla, fi qui in ca male vivunt, non ordo Pro-

fefforius, non cetera, à Regibus ( & Principibus) optume conftituta & quanta

poffunt obfervari folita'diligentia. Quid ergo? Dicam non meis , fed 9winci-

liani verbis, qux huc quadrant optumé. — Sic autem habent L. I. C. II.

Uti-

nam liberorum morcs non ipfi perderemus. Infantiam ftatim deliciis folvi-

inus. Mollis illa educatio, quam indulgentiam vocamus , nervos omnes &

mentis & corporis frangit.

uid non adultus concupiícet, qui in purpuris

repit? Nondum prima exprimit verba, & jam coquum intelligit, jam conchy-

In le&icis cre-

lium pofcit.

Ante palatum eorum, quam os inftituimus,

fcunt: Si terram adtigerint , & manibus utrinque fuftinentium pendent. Gau-

demus, fi quidlicentius dixerint. — Verba ne Alexandrinis quidem permitten-

da delitiis, rifu & ofculo excipimus.

Nec mírum: nos docuimus, ex nobis

audierunt 3 noflras Amicas, noftros concubinos vident.

Omne convivium

obfccnis canticis ftrepit: Pudenda di&u fpectantur, fit ex his confuetudo, de-

inde natura. Difcunt hzc miferi antequam fciant vitia efle: Inde foluti ac

fluentes, NON ACCIPIUNT é SCHOLIS (feu Academiis) MA-

LA ILLA, SED IN SCHOLAS ADFERUN T. vid. 75om.

Cremius de Philolog. pag. 469. íq.

Quo minus autem ea corrigi in aca-

demiis queant , vel indoles juvenum & inolita confüetudo , vel parentum

intempeltivé aut rígidus aut mollis aut parcus animus , vel alia, quz academias

przter omnem culpam fuam certis impares omnino reddunt vitiis, obftant.

Praficiant ephoros filiis füis parentes, vel Profefforibus in folidum tradanc, ab

horum in univerfum pendendi nutuneceffitatem imponant, omnemque, quoad

ejus fieri potceft , liberius

o

[u

raffandi materiam fubtrahant, major continuó lz-

tandi de egregiis fliorum moribus fpes adfulgebit, fru&ufque efflorefcet. Ec

quid tandem? Solzne íunt academiz, quz pravis moribus fedantur atque

ingemifícunt? velan in iis brutorum in modum vivitur, profcripta omni ele-

gantia, omni honeítate, pietate omni atque bonis in exilium miífis ad unum

omnibus ? Et, quid? fi illud tritum quoque adjiciendum heic exfitumaverim:

non videmus manticz quod in tergo eft, Quod autem plerique parum in

academiis in lítterarum ftudiis proficiant, nemo graviüs, quam ii, qui docen-

tium munere in iis defunguntur, dolent. Sed quis culpam heic ferat?

Neutiquam profecto ipfz aeademix ; nequaquam Profeflores. Nam quum,

fuarum quod eft partium, ipfi fedulo faciant & commodis difcipulorum fuo-

rum nihil habeant prius, nihilque pofterius: Male profe&o eos habet, quod

bonas fuas horas, quod operam & oleum inviti perdere atque inutiliter pro-

fundere debeant. Ergo quandoque iterum ipíi jure heic adcufantur vcl paren-

tes vel primi magiftri, qui, quod frequenter uíü venire folet, fundamentis lic-

terarum primis nihildum recte jadtís, immaturum hominem academiis com-

mitunt. Mirum enim tüm non eft, fi vitia primz , quod ajunt, concoctio-

nis in fecunda non nifi perraró corrigantur, & homo in prima officina negle-

&us nec ex fecunda Mercurius exeat. — Valet hcic,; fi ufquam, illud 775j Csi

Lucretii de Rer. Nac. L. IV. y. zo. feqq.

in fabrica, fi prava eft regula prima;

Normaque fi fallax re&is regionibus exit;

Kt libella aliqua fi ex parti claudicat hilum;

* -l?,'*,äï! CY TNUM

Omnia mendofe fieri atque obftipa neceffum eft, -

Prava, cubantia, prona, füpina atque abíona tedta;s

Jàm ruere ut quxdam videantur velle, ruantque;

g

Prodita judiciis fallacibus omnia primis.

L^

Quan-

:ï

Quandoque autem (non enim nobis effe heic prolixioribus licet) ipfi t mento

heic vapulant Mufarum alumni, quod, ut verbo rem, alibi fortaffis latius à

nobis exponendam efferamus, nec mediis optumis atque ad finem maxume

adcommodis utuntur , nec ea, qua decet, & quz à Profefforibus fideliter ac

diligenter commendatur, via incedunt ; nec cam, quz neceffaria heic omnino

eft atque utramque facit paginam, adhibent diligentiam , nec denique de cem-.

pore , cujus vel tantxlla;a&ura neque zftumari fatis neque in folidum reparari à

quoquam poteft, redé collocando folliciti funt , illudque potius comiffando,

ludicra fe&ando aliisque etiam pejoribus modis miferc jugulant : ut hodieque

fás, prohdolor ! fit, quae Bellarminus de Lovanienfibus olim artium ftudiofis

extulit, ingeminare: Multos fcilicet effe, qui Lovanium (aliamve in academiam)

veniunt, ut DoGores fiant in Jure ( ccterisve diíciplinis & artibus) & fiunt Do-

&ores in choreis & in gladio: Quam multi funt, qui , quum ad parentes fuos

redeunt, fi quaratur ab iis, quid Lovanii (alibive academiarum) didiciftis? R e-

Ípon(ari funt, fi vera dicere velint, didicimus diftri&o gladio bella gerere cum

lapidibus: dxdxc:mus vagari per plateas totas nodtes: didicimus & multa nova

genera chorearum: didicimus uno hauftu bibere medium poculum: didicimus

pecunias noflras , quz unum menfem duraturz erant, una hora confumere.

Frontem ergo perdiderit omnem, oportet, qui academias ideo ipías reprehen-

dere, qui Profefforibus propterea diem dicere adgredietur, quod parum eru-

dmoms homines (ibi (apxcntes, Baccho & Veneri litantes, fana confilia refpu-

Tacere reliqua

entes & frena protervé mordentes ab academiis reportent. .

prafentis angufha chartz jubet , quz obverti à nobis academiarum honorem

vindicaturis jàm poffent & deberent. Differimus có lubentius ea in aliamoc-

càfionem , quod poelitiffmus Eberhardine no[ra alumnus , idemque vroum ,

quod acadcmxæ feliciffimz juvenum , qui & infignt morum caftiffimorum ele-

gantia & prafftantiffima utiliflimarum litterarum fcientia fioxcam gCncmccs

fint, exemylum

DN. CHRISTOPI—IORUS DIETERICUS

KELLERUS, Tubmgenils,

Phllofophlæ Cultor dllwentlfïïmus,

cà de re. pubhcc differere conPcltuxt.

Poftquam fcilicet :elegantis ingenii

juvenis nupet demum binas , easque terfifimas Orationes , prorfam fci-

licet- ,

-& voríam alteram . de - Remani Pam*zfcz: eleciioue agentem re-

cxcavu: ; aliaque pcrpulcra mihi felicium in linguarum 'ftudio profe&uum

fpecimina exhibuit, in eo jàm cft, ut quam facili vena carmen fibi fluat ver-

naculum in follemni | panegyri probet.. Commendabit autem, uti fuperiusjàm

innuimus, fermo ipfius univerfus ,

uem proxumo Jovis die memoriter reci-

tabit, univerfitates Scholafticas ab infigni difciplinarum artiumque , quz in

iis, docentur,in omni vitz genere ufu. . Quo fado illuftri Riurbelienffum fpe-

ciatim academiz bené precabitur , prizumque fuum Jubileum , quod eodem illa

die. celebrabit , gratulabltur. wod ipfum inftirutum quum omni dignum

favore fit ac laude, in fpem venimus fore, ut omnes in Athenzo noftro litte

—

rarum Proceres, Patroni & Cultores dl&o die hora pomeridiana l. in F

lofophorum auditorio zítivo frcqucnn fua przíentia & Nobis & Oratori no-

firo favorem fuumhaud gravatim teftaturi fint. Perfcriptum Tubingz

Anno cl» locc X XI.

D. ^XIHI. Jul.

Literis Io, Cunradi Reifii Vidua.

m

em

]

— JOANNES MICE

HALLWACHS

]

. HISTORIARUM. ELOQE

AC POESEOS PROFE.

19

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

PUBL. ORD.

pE

18

LOX

(

a m

2

l(;

m

z'& Ta profe&o comparati natura pleriqut -

»$

17

mortales, ut, quz anhelare ipfi veht

o

dN

)

j

D

—

G

probare calculo, quz in maxumis po.s

g

Ts

ä

16

;

bus, quod ajunt, amplexari atque or

*

G)

- o

ETE

-

»

]

£O

rentione fibi reddere utilia przcipue

e

fuper habeant floccique faciant ; v

HH

ZEBEEEEEERN|

HHEHH

/g

o

«;

EHRHHEHEH

15

E

Ü

N

convitiisque variis profcindant atque

E-HEHHHHHHHHH

ä

/o8

C

-:

bone, vel faltim imprudentes füpine -

M

À

4

on, nifi femel atque iterum . impet

14

ä

inrem convetrterefuam nitantur. — Nihil propterea eft, cur «

fiftumes, qui in laudandis commendandi:que etiam iis rebt

13

cem omninó eamque infignem ubique utilitatem manifeftó [ —

multi fant atque fepe defüdant. — Quare etiam extra teli jac

juftz reprehenfionis periculum arbitramur pofitum Per - exE

12

Jlantiffimum jwvenem , qui juxta cum:commilitone fuo die XV

*

cum prodibit atque in follemni panegyri de Uwiverfitatum f.—

11

flantia e egregiis ufibus dicere , illasque [umino audientibus oper

gredierur. lta quidem omnino elt, ipfx fua íe commendat-

ifiz püblicz , nec ignorare vel negare id quisquam poteft .

10

num indicere bellum, contra folem loqui atque ante pedes -

ter negligere , non erübefcat. ^ Quodfi enim hominem intc

maxutne intereft, quod hxc tantum quantum fenfu movet| -

quod adeft, quodque przfens eft , (e adcommodar, pauli

.

fentiens prateritum atque futurum

M

Homo autem quod r

ceps: hzc vero in fcholis , quas Academias vocitant, PUb" *

xuimé, álabe ac fordibus, queis laborat, perpurgatur, va

Ítratur & perpolitur , ut per eam confequentia rite cerner| -

videre , earumque progreflus & quafi anteceffiones non ignc

j

nes comparare & rebus przfentibus adjungere, atque adne -

cilé t«tius vitz curfum videre, ad eamque degendam przp

rias, imó, ut verborum faciamus compendium, ea omnia -

ralem perindé ac zternam felicitatem comparandam unicé í

hd

nos reddunt quam fimillimos, intelligere non minus quam ac-

ä

unde,amabo, plus homini utilitatis, quam ex univerfitatib

cis fperandum venit? Et fanó facere neutiquam poterit, q|*

protfus habere adferat contendatque, quisquis curatius exp

plus ad vitam hancce commode degendam , molliorem ha-

rcm reddendam, ad univerfi generis humani decus ; Præüc

E^

2

W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1