LXV6d_fol_165
author: Bardili, Johann Wendel

Q. D. B. F.

FESTUM NATALITIUM

SERENISSMI PRINCIPLY AC DOMINI

DOMINI

EBERI—IARDI

- LUDOVICI.

DUCIS WVURTEMBERGLE ET TECCLE,

COMITIS | MONIISPELIGARDI ;

DVNAbl/tL

HEIDENHEMII , S. CZ:SAREZE MAJESTATIS IMPE-

RIIQUE ROMANO - GERMANICI ,

GENERALIS CAMPI MARECHALLI ET LEGIONÍS CUM

CIRCULI ITEM — SUEVICI

DESULTORUE ; TUM PEDESTRIS

CHILIARCH,JE.,

DOAMINI *E'T NUTRFII INOS'TRI

CLEMENTLISSIMI

MORE SCHOLIS USITATO

ORAI ION E SOLENNI

DUCALI GTMNASIO

XIV CAL. OCTOBR. HOR, Il. POMERID, IN ÀAÍiI-

DITORIO MAJORI

CELEBRANDUM

LITERARUM

NMUECENATES, PATRONOS, FAUTORES, /

CULTORES

SUBMISS]ONE OBSERVANTIA Culdti ET HUAMANITATE

EA, QUA PAR EST,

INVIILAT

JOHANNES WENDELINUS BARDILI ; PROFESSOR;

ä&&äüäääääC&æääääüäaaaääääüäääääääää*äüä

STUTTGARDLE;

k

TYPIS ROESSLINIANIS; ANNO MDCGXVI,

3

Hs

215

"

t

Eminem in tota hac terum univerfitate ne quidem infimz , multo minti$

mediz , minimé veró excelfioris fortis, fi vel mediocri mentis attentioné

'u.g

*

»

fata füain omnistate obvía fecum perpenderit,non mirz providenti&DEi no«

E

i«

tas, iniftis deprehendere, exiftimo, Scio equidem effe;qui,fi non exuta plane;

"9

at occcata tamer omni fana tatione;Epicureorum grége pejores,non modo

;

cura rerum humanarum ulla tangi DEum , proterve atque ftulte infician-

N

u

j

tur, fed, quod de tam nobilimachina mente animata vix cogitaffes ; et ip-

fa

-dxfjltate

m faítidiunt , impugnant, et fi quidem poffent, omnem illius fenfüm , mentis ta-

bulz, in ipfo illius ortü ab conditore füo impreffum, obliterarent, Sed hos ut opus opificefuo

nobiliffimo indignum ; non dico judicio noftro; aüt confutatione , fed fermone, imo verbulo

dignos non reputamus, Tanti enim zítimandi non funt, üt in cenfum affumantur , qui nonho-

minum caui, fed luporum catülis , inbeneficentiffimum nutricium fzvientibus , aut mülorum

gregi adfcribendi: quippe

fatiati late materno labia dulcedine iilius adhiuc madida, imo fupere

fluentia, oculosq; avertunt , matti oppedunt, éamq; calcibus oppofitis petunt,

Faceffat hinc

fceleftifinum mortalium genus! ad eos enim meus dirigitur fermo , qui faniorém natüurz, ra»

tionisq; doctrinam fecuti, divinam fuam originem non norurit modo , profitentur, et celebrant;

(ed ex hujus fapientiffimi juxta ac potenüflimi Nuininisnutu, ordinatione & regimine, quic-

——l

urpitudinis hotam evefiire poteft , ünicependete, gratà rente agnofcunt, Hi certe

^quid citra t

1

:

omnes non

ipforummet folum , fed et univerfie natur& , omnisq; otdinis ; potiffimurn vero illiuss

ui fummus ii hac hominüm focietate dicitur ; curam hlabere DEumni ino ore, urad; mente

confirmant ; fuisq; exemplis, di&ctamine confcientieedo&ti, comprobant, Et, fivel omnis orbis

Evicureus effet, DEus tamen curat res humanas, ét quz in terris aguntüt, nobisq; femper in«

tereft. Ecquid dico curat ? nimis certe angufta, nimisq; tenuis hzcce vox eft; quam ut provi-

dentis virtuteiri amplitudine interminatz , potentia validiffimz, prudentia circumfpectz , cumq;

reg

imine conjunctiffimz exptimere, aut ambitu fuo compleéti valeat, — Cura, foliciti beneq;

copientis animi index

eft, quz, fi velab homine alterius ftudiofifimo gerátur, potior tamen

ejus vis atqj virtüs; in a

ffe&tu magis pofità eft, quam effe&tu , utpoté quo fapiffirne preter om-

nem fpern et exfpectationém non absq; dolorefruftratur,

At multo efficacior eftciira qua DEus

advigilat rebüs noftris ? voluntati enim illius oppido refpondet facultas: facultati promtffime

- füccedit a&tio:a&tio celeriter producit opüs:quippe provido fuo oculo cuncta perluftrat: omnía fum-

ma prudentia gübernat : atq; moderatur: boóna placide infpirat: eorum fucceffum promovet :

malis potenter obsiftit:aut in bonum tamen éa vettit: terminos cupiditati potentizg; hu-

lfthoe fupremi vite

manz figit, quos transire limitatz fic hominum vires nequeunt,

actionumque humanarum Rectoris imperium, nec mofatiorum , nec Barbararuim gentium , nec

quod nec aquz , nec terrz , neccoelorum finibus , multo mi*

pagani nec Chriftiani orbis, quid ?

nus reguii domibus terminatut, Nullum vel fordida origo, vel facultatum tenuitás, vel digs

[

1 "

nitatis humilitas, velzt

atis infirmitas, hic eximit , aut indignum tam nobili gubernatore reddit:

fed quos attificiofa illids manus in utero

inaterno formavit, et àd hanc elegantiam effinxit, ex

illis tenebrisin lucér produxit ; illos eniam fuftentat, alit, regitquefingulos. Nullusin orbean-

gulus

eft, nulla tam tetiebro(a cafa, quam non providus illius oculusilluftret, —Nullo hic tefte

Fatorum occulta vis et inevitabilis fors, cafuum ftupendorum omnemque humanam fa«

opus.

pientiam , viresquefinit

as füperantiutn varietas , confilia nunc non mirius cállide excogitata, quam

caute expedita , eventu tamen fperato deftituta, econtrario aufu temerario absque ratiorie ftudiove

' füfceptá. fücceffu tamer faufta, porro animorur potens flexio , hüjus in eodem peticulo infé-

- Tix éxitiuni , illius mifa confervatio, ipfa fortunz conftans volubilitas, toties variata rerum Hu-

manarum facies, idern tamen elegaus et conftans ordo ; vittacem iftam curamque plusquam fini-

tam, divinam puta produnt, et claré loquuritur, ]n regibus támen przcipue, et rerump:

præfidibu

s; Civitatiurnque vaftis corporibus , arcano vinculo cohzrentibus ea confpicuaeft, Pofl-

quam enim orbis hujus gubetriator ab oculorum fenfü et judicio remotior , imperium terrarum

in miniftros fuos tanquam vifibilia capita , falvo tamen füo arcano aufpicio; atque vindicatafibi

foli rerum fümma, devolvit , ex capitis vero incolumitate ecfortuna, totius civitatis falus atque

fclicitas pendet,hofce fuos vicarios,quanto ampliore munere funguntur;tanto et folicitiore cuftodia

ipfosdignatur atque circumfepit. Hocnifieffet fümmos in orbe Proceres omnium infeliciffimos,

et toties recurrente fole; curn cujuslibét diei riovo ottu , nova, quibus capiantut, cumque ejusdem

occafu infeftiora femperexpandi retia; dicerem , et ( ut fcite Seneca Tragicus ) munqwam placidam

fteptra quietem , certumve fui tenerent diem, Nam qui fieri poflit, ut tam excelfa fortuna, tan-

tarumq; opum fplendornon oculos modo, fed et animos aliorum afficiat, et alliciat, invidiaq;

contraéta ad inimicitias,et infidias folicitet,quarum pericula omnia ptzterire nifi divino przfidio tu-

tens

'tus, nemo poterit, INunc civibus regi graye ;dprumq; eft , hinc infefti invifiqi nihil rion

"

tant;

1

tànt, ut jugum excutiant, feq; molefto fuo rege liberent. — Nunc emulatio individua felicitatis

comes illos infectatur, illorum inprimis, qui vel cognationis jure idem regnum affe&tant ; vel qu£

in vicinià incrementis rerum invidentes, fübdolas fingunt artes, quibus fubruta columna to-

tius civitatis ruinam moliantur ; iftis veró elufis; vel vi tentare pia capitanon verentur, Necle-

gum vis, nec juramentorum religio, nec feederum fanctitas, necfanguinis vinculum, nec ami«

dic Rss Rn i

citiz jura; nec circumfpectio, nec fides falvos et tutos principes przftaré , exitiofag; confilia

omnia evertere valent, Jam infeftiores Rex experitur amplexus conjugis, quam hoftim 1m-

petus , jam gravius infligunt vulnus focii ofcula, quam 'inimiciffima armá, —Jam nec paterná

maieftas pietasq; obítat ; quo minus fcelerati filii conjürent in necem patris, et parricidium

focient, —Mox etiam Regis amicos peffimos proditores effe; hoftium partibus accedere; füo-

rum dominorum falutem exteris; finitimis máxirne; venalem exponere videas. Mox à domefti-

cis hoftibus latus rpüniendum eft, id quod fuffragio fuo laudatus imodo poetà roborat, inquiens?

Tu quicunj; éi qui fceptra teties,

Licet omne tna vulgus in anlá

Centum pariter limina pulfei;

X

Cuim tot populis fipatus eai

TE

In tot populis vix üha fides,

Tenet auratum limen Erinms ,

— ÁÁ —

Ft cum magne patuere fores ;

Intrant fraudes , cautiq; doli

Ferrumq; latens : cumqi in populos

Prodire párant , coines invidia eff.

Nobeni quoties. fummovet Eos

Regem toties credite nafci,.

Panci reges , non regua columt ;

Plures fulgor convocat aule,

Hinc ab infidiatóribus opumi, in illufttiores 'principum exterorum aulas excubitores mittuntur;

Qui inter concordantes inimicitias inftruant , inter diffidentes contentiones alant, fidem mini-

fttorum folicitent, odiis bellisq? regna implicent,

Ex hzc quidem in occulto intentantur pes

ricula : quibus fi aperta, profeffi hoftes qua imachinantur, bella puta , jungas; innuimera ifta,

et majora mulro deprehéndes mala; quam uthumanz vires iis fuperandis fufficiant;

Ecquis

inter tot infidias, inter tot imperidentia mortis pericula; excelfioris fortünz virum; vel unicum

diem , aut annüm , nédum per omnem,; quam agit atatemi; fofpitem ; et integrum perftare

poffe credat? At non paucos tamen ad lorgos annos xtatem perducere, et legionibus ad latus, myri-

diabusq; ad dextram eorum czfis, falvos tamen et intatosilloscernas; — Eítutiq;; hac in requod

humana ratio, quod vis, quod prudéntia, quod ars vel perfectiffima, quód opes efficerenon pof-

fint : et qüod illud éfficit, eft homine; et quicquid iri eo eft, inajus. Neq;fortuito hac; vel ca-

fuifta fieri,nifi qui Epicuri de grege; nemoafferet, . Divinà quedam vis, confummatiffima fcientia,

fapientiffima rectio fit oportet, tantos quz impetus non fuftinere modo; verum et reprimere; tam

callida confilia itrità réddere, tot artes eludere, verfutiffimamque nocendi rationem evertere valeat.

Quod fi porroà Regibus , ád tegna converfis oculis, horurn intetiora non minus, quam exterria con-

templatus fueris, plura et forte luculentiora enumeratis divinz providentie argumenta occurrent;

Exigua et fordida initia tegnorum, cum magnitudine et decore incrementorum collata , quid nifa

ftupendz et infinitz potentiz indicia funt. Ultimd duo ; prazfens nempe ; et quod praceffit,

fümrna oibis imperia; et utriusque ortus admirabilis in exemplum effepoffunt ; fiquidem al-

teramgregem captarurn au&torem felicitatis fuz habuit, alterum vero lupz, altrici Romuli et Remi,

óriginem, nec non majeftatem regiam debere dicitur, Ecquis eft; quinion miretur Turciciim-

perii vaftam molem ; cuinegotiator epilepticus , idemq;latroóriginem dedit? quam vilia primum

hic nonfuere fingula? quantà cóntra amplitudo, ad quam affürrexerunt ifta imperia,fuprá vota flu-

eritibus rebus? quis non divinam hic virtutem direxiffe ; et ad tantum faftigium evexiffe dicat?

Íntuens praterea ftruéturam attificiofam tam vaftorum corporum , formiain putaregnorum, &

terumpubl, ordinisdiverfitaté ; pati tamen & elegantia & firmitateornata in admirationem raptus ,

non continebis vocem ; quin exclames: O quantus eft , talia qui ordinat , difcordia concordi regi-

mine firmat , zquat! Quot numeras regna , refp, civitates; tot fundamenta, quibus illa innitun-

tur equidem diverfiffima ; pari tamen, fi quidem caterá falva funt; firmitate perítare depre-

hendis, Non enim minoris ftabilitatis eftcivitas ; quz plüribus ; fcil, optimatibus paret, quam

quz ab uno , ut mundus uno foleregitut : nec debilitate quadam ideo laborare; aut minus ftabi-

lem remp. puto ; cujus fumrna penes miultitudinem ; seu populum eft: quemadmodum con-

tra illud imperium tantumi non perpetuumi dicere poffis ; cujus poteftas amica quadam &quabi-

litate inter ordines divifa; & ubi füb unius Imperatoris aufpicio plures fünt imperantes; quinori

ininus falvo fux majeftatis jure imperata faciunt; quam legibus füperioris obnoxii ; legesaliis

dant. Rationi humanz id certe convenirenon videtur, molem infiniti ponderis plurium humeros

nonminus premere , quam unius, nec validiori , tutiorique niti fulcro vaftam domum,; Qu

X

€Xa

fexcentis fuffülta columnis ; qiam quz uni incumbit, Quis affirmáre unquaim aufus eft, di-

fperfas inter inültós Vires, tantum valere, quantum colle£iz, & unitz? & quis unicurn cor-

pus pluribus oneratum capitibus monftrum nondicat ! Quis ceteta membra, plura capita fufti-

,3

nentia, deficere debere, aut imperium quod füb uno ftare poílet, dum à pluribus fuftinetur, ruere

neget! Contrariorum alias contraria , fed ecce! hic eadem & paria íunt ratio & effe&ta. . Col-

laberentur certe omnes hz machinz, tam diverfis, & inzqualibus impofitz columinibus, nec per

tam longam feculorum feriem toties mutata, & in contrariam verfà exteriore fpecie, ulla refp, ci-

vitas , vel regnum durare potuiffet, nifi arcana quzdam vis eadem facilitate coeli pondus libe-

ro in dere fuftinens, qua rapidos zquoris fluctus inter litoris anguítias tanquam carceribus coercet;

& totum terrarum orbem medium quafi in cocli axe pendentem absque periculo lapfus geftat,

iftis ftabilimentum adderet. His fi jungas fata & viciffitudines, quibus obnoxia funtregná; non

minus mira deprehendes, qux cum fcientiam & fapientiam humanam fuperent, viquadam in-

vitos etiam & incredulos ad originem fuam, DEum trahere, ejusque regiminis convincere poffunt,

Nunc enim feftinante quafi fortuna, & zque propero ac profpero rerum curfu, ad iummum fe-

licitatis culmen evecti, eadem celeritate qua fubláti, improvifo cafü ruunt. Nuncab unaad aliam

gentem fumma rerum devolvitur. Mox terror olim gentium , unico moiento cogitur , ut ab

omnibus contemtus, omnes metuere debeat. Mox idem cutn diu jacens defpectusque jam for-

deret omnibus , levato capite refurgit , refumtisque viribus, hoftern nuper victorem debellat ; &

ad priftinum fplendorem majeftatis redit, Alius inopeplebecula, militeinermi , nudo, exfangui,

laboribus militiz defatigato, fpretaque paucitate nümerofos fuüdit exetcitus, Alius contra exercitu

prada hoftium divite, omnibus rebus inftruéto, lónga quiete recreato, voluptuario victu fagi-

nato , ftrenuo, militiz robore hofti fuperiori, aut nullas, aut éxiguas res geffit, imo à minus forti

fuperatus eft, Succeffionesà libero eligentium arbitrio qux pendent, mortesque illuftres, quz ut

fpem, italocum, fepe ne per fomnium tale quid Cogitanti, fecerunt, fi confidero, in mentem ve«

nit illud Taciti de Claudio Imperatore nuper electo, ubi: mibi quanto plura inquit recentium, |feu

veterum vevolvo , tanto magis ludibria rerum mortalium cuntis in uegotiis obver[antur , quippe fama,

fpe , veneratione potius omnes deftinabantur imperio, quám quem futurum principem fortuna in occulto tea

zebat.. Verbo utrem omnem complectar, fata regnorum , eorumque

ntiftitum non fecus fe

habent acfluctus rnaris, quos in celum nunc ferri, nunc fübito defidere videas, cum nefciasquz vis

mare conicitet , ventosve regat, nifi divin providentiz moderamine id fieri ftatuis, Exemplum

hujus rei illuftre eft Carolus XII, Rex Suecorum, virtutibus perinde, ac rebus geftis, imo & cafuum

vatietate & raritate magnus merito dicendus, quippe miris ja&tatus modis, nullosnon utriusque

fortunz impetus expertus eft , falvusque ha&tenus, corpus animumque fi fpeétes ; non fuftinuit

modo , fed & fuperavit, Malignahecce & fallax diva ( fit venia verbo, ethnicifmum, cujuslingua

utimur redolente) fortuna, inquam, vim fuam, fingulis alias portionem quandam illius fortientibus,

in illo uno omnen experta effe videtur , proríus ut fatorum forte parem habeat neminem, Tranfeo

fata & pericula, vel fingulis mortalibus ; vel folis belli ducibus, vel czterz militari turbe commu-

nia, in quibus et liic celebratiffimus fui otdinis Rex verfatus eft, quz ut fingulis falvo pede ifta

Nec calamitates vitz

transeuntibus, ita et huic argumentum divinz providentiz eífe poffunt,

humanz quotidianas , héc fingulos nóvos et inufitatos cafus, quos in hunc regem divina

fprovidentia cumulavit , fed aliquot modo , eosdemq;, eximios et infigniores memoraturus

fum, utconftet, foli DEo deberi gloriam, pet tot tantaq; prodigia fervati Regis, nec nifi divino

rzfidio tutum, fzvientesundiq; fortunz procellas falvuin fuftinere poíffe , Carolum adeo Regen

Sueci& divine providentie vivum et certiffimum teflem effe. Eundem Regem iterato in tanta ani-

morum affectuumq; varietate, in fcenam producere, diver(a judicia fubtimens, nori auderem, nift

fides fexennio abhincpublice data exfolvendaveltandem eífet, Quibus Rex ifte minus probatur

(fiquidem nerno ornnibus nec placete geftit , nec poteft) adeoq; minus congrua hzc communi

lxtiti$ materia videtur , fciant menonillius, fedDEI T, O, M, laudescelebraturum, inq; his et

fe quod placeat, etfi Réx non placet , habitüros,

Utriusq; enim fortunz cafus memorabo, quos

uilibet prout vel amat, vel faftidit in argumentum vel laudis, vel vituperii rapere poterit, Ad-

:

u&tis que in rem videhtur effe, nunquam ha&tenus vel auditis, vel ad liquidum exploratis, pie-

tati Sereniffimo noffro PRINCIPI debitz fatisfatturi vovebimus omnia faufta, leta, profpera ,

DEumq; T. O. M, precabimur , ut centies idem nobis patrizq; recurrat dies usq; lztior,

ut

Serenifimo noftro PRINCIPI bene cupiunt, uti quidem omnes faciunt , noftrisq; votis femper ut

ipfi bene fit jungere fua , laudemq; divine providentis celebrari nobifcum amant, fpone vel

folo indicio publicz latitiz permoti comparebunt,

a

C

Q1

9

«t

Q. D. B. F.

AD

FESTUM NATALITIUM

AMERENISSIMI PRINCIPLS 24

pus

Z

DOMINI

Y

X

:

EDBERHA..

W

O

VierFarbSelector Standard* - E kala Offset

[UDOV .

Ro

DUCIS WURTEMBERGLE:

"

COMIIIS MONITISPELIGARI:

HEIDENHEMII ,

S. C/ESAREAE MA

À

CIRC

AIGI

-

RIIQUE ROMAN O GERMANICI ,

GENERALIS CAMPI MARECHALLI ETE

DESULTORLE , TUM PEDE

N Focus O Baane Q

E

CHILIARCHJE,

-

ä

DOMINI *E'T NUTRITII-

CLEMENTLSSIMI:

MORE SCHOLIS USITA1

-

ORATION E SOLi.

-

DUCALI GïMNP

-

XIV CAL, OCTOBR. HOR, Il. PC

DIT'ORIO MAJORI,

CELEBRANDUM

| --

LITERARUM

llllll

MJECENATES, PATRONOS, F.

CUL'T'ORES

EA, QUA PAR EST,

$UBAMISSIONE , OBSERVAN?Z"IA CUl qu

INVIIAT

JOHANNES WENDELINUS BARDILI |.

KH REO OLH GCOHOUHEEEHUHOHBE U ERHÉHÉEOHOE OH EE

STUTTGARDLE;

TIYPIS ROESSLINIANIS; ANNO X-

U) Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com