LXV6d_fol_165 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Ad Festum Natalitium Serenissimi Principis Ac Domini, Domini Eberhardi Ludovici, Ducis Wurtembergiae Et Tecciae ... Oratione Solenni, In Ducali Gymnasio ... Celebrandum, ... Invitat Johannes Wendelinus Bardili ... Bardili, Johann Wendel Q. D. B. F. FESTUM NATALITIUM SERENISSMI PRINCIPLY AC DOMINI DOMINI EBERI—IARDI - LUDOVICI. DUCIS WVURTEMBERGLE ET TECCLE, COMITIS | MONIISPELIGARDI ; DVNAbl/tL HEIDENHEMII , S. CZ:SAREZE MAJESTATIS IMPE- RIIQUE ROMANO - GERMANICI , GENERALIS CAMPI MARECHALLI ET LEGIONÍS CUM CIRCULI ITEM — SUEVICI DESULTORUE ; TUM PEDESTRIS CHILIARCH,JE., DOAMINI *E'T NUTRFII INOS'TRI CLEMENTLISSIMI MORE SCHOLIS USITATO ORAI ION E SOLENNI DUCALI GTMNASIO XIV CAL. OCTOBR. HOR, Il. POMERID, IN ÀAÍiI- DITORIO MAJORI CELEBRANDUM LITERARUM NMUECENATES, PATRONOS, FAUTORES, / CULTORES SUBMISS]ONE OBSERVANTIA Culdti ET HUAMANITATE EA, QUA PAR EST, INVIILAT JOHANNES WENDELINUS BARDILI ; PROFESSOR; ä&&äüäääääC&æääääüäaaaääääüäääääääää*äüä STUTTGARDLE; k TYPIS ROESSLINIANIS; ANNO MDCGXVI, 3 Hs 215 " t Eminem in tota hac terum univerfitate ne quidem infimz , multo minti$ mediz , minimé veró excelfioris fortis, fi vel mediocri mentis attentioné 'u.g * » fata füain omnistate obvía fecum perpenderit,non mirz providenti&DEi no« E i« tas, iniftis deprehendere, exiftimo, Scio equidem effe;qui,fi non exuta plane; "9 at occcata tamer omni fana tatione;Epicureorum grége pejores,non modo ; cura rerum humanarum ulla tangi DEum , proterve atque ftulte infician- N u j tur, fed, quod de tam nobilimachina mente animata vix cogitaffes ; et ip- fa -dxfjltate m faítidiunt , impugnant, et fi quidem poffent, omnem illius fenfüm , mentis ta- bulz, in ipfo illius ortü ab conditore füo impreffum, obliterarent, Sed hos ut opus opificefuo nobiliffimo indignum ; non dico judicio noftro; aüt confutatione , fed fermone, imo verbulo dignos non reputamus, Tanti enim zítimandi non funt, üt in cenfum affumantur , qui nonho- minum caui, fed luporum catülis , inbeneficentiffimum nutricium fzvientibus , aut mülorum gregi adfcribendi: quippe fatiati late materno labia dulcedine iilius adhiuc madida, imo fupere fluentia, oculosq; avertunt , matti oppedunt, éamq; calcibus oppofitis petunt, Faceffat hinc fceleftifinum mortalium genus! ad eos enim meus dirigitur fermo , qui faniorém natüurz, ra» tionisq; doctrinam fecuti, divinam fuam originem non norurit modo , profitentur, et celebrant; (ed ex hujus fapientiffimi juxta ac potenüflimi Nuininisnutu, ordinatione & regimine, quic- ——l urpitudinis hotam evefiire poteft , ünicependete, gratà rente agnofcunt, Hi certe ^quid citra t 1 : omnes non ipforummet folum , fed et univerfie natur& , omnisq; otdinis ; potiffimurn vero illiuss ui fummus ii hac hominüm focietate dicitur ; curam hlabere DEumni ino ore, urad; mente confirmant ; fuisq; exemplis, di&ctamine confcientieedo&ti, comprobant, Et, fivel omnis orbis Evicureus effet, DEus tamen curat res humanas, ét quz in terris aguntüt, nobisq; femper in« tereft. Ecquid dico curat ? nimis certe angufta, nimisq; tenuis hzcce vox eft; quam ut provi- dentis virtuteiri amplitudine interminatz , potentia validiffimz, prudentia circumfpectz , cumq; reg imine conjunctiffimz exptimere, aut ambitu fuo compleéti valeat, — Cura, foliciti beneq; copientis animi index eft, quz, fi velab homine alterius ftudiofifimo gerátur, potior tamen ejus vis atqj virtüs; in a ffe&tu magis pofità eft, quam effe&tu , utpoté quo fapiffirne preter om- nem fpern et exfpectationém non absq; dolorefruftratur, At multo efficacior eftciira qua DEus advigilat rebüs noftris ? voluntati enim illius oppido refpondet facultas: facultati promtffime - füccedit a&tio:a&tio celeriter producit opüs:quippe provido fuo oculo cuncta perluftrat: omnía fum- ma prudentia gübernat : atq; moderatur: boóna placide infpirat: eorum fucceffum promovet : malis potenter obsiftit:aut in bonum tamen éa vettit: terminos cupiditati potentizg; hu- lfthoe fupremi vite manz figit, quos transire limitatz fic hominum vires nequeunt, actionumque humanarum Rectoris imperium, nec mofatiorum , nec Barbararuim gentium , nec quod nec aquz , nec terrz , neccoelorum finibus , multo mi* pagani nec Chriftiani orbis, quid ? nus reguii domibus terminatut, Nullum vel fordida origo, vel facultatum tenuitás, vel digs [ 1 " nitatis humilitas, velzt atis infirmitas, hic eximit , aut indignum tam nobili gubernatore reddit: fed quos attificiofa illids manus in utero inaterno formavit, et àd hanc elegantiam effinxit, ex illis tenebrisin lucér produxit ; illos eniam fuftentat, alit, regitquefingulos. Nullusin orbean- gulus eft, nulla tam tetiebro(a cafa, quam non providus illius oculusilluftret, —Nullo hic tefte Fatorum occulta vis et inevitabilis fors, cafuum ftupendorum omnemque humanam fa« opus. pientiam , viresquefinit as füperantiutn varietas , confilia nunc non mirius cállide excogitata, quam caute expedita , eventu tamen fperato deftituta, econtrario aufu temerario absque ratiorie ftudiove ' füfceptá. fücceffu tamer faufta, porro animorur potens flexio , hüjus in eodem peticulo infé- - Tix éxitiuni , illius mifa confervatio, ipfa fortunz conftans volubilitas, toties variata rerum Hu- manarum facies, idern tamen elegaus et conftans ordo ; vittacem iftam curamque plusquam fini- tam, divinam puta produnt, et claré loquuritur, ]n regibus támen przcipue, et rerump: præfidibu s; Civitatiurnque vaftis corporibus , arcano vinculo cohzrentibus ea confpicuaeft, Pofl- quam enim orbis hujus gubetriator ab oculorum fenfü et judicio remotior , imperium terrarum in miniftros fuos tanquam vifibilia capita , falvo tamen füo arcano aufpicio; atque vindicatafibi foli rerum fümma, devolvit , ex capitis vero incolumitate ecfortuna, totius civitatis falus atque fclicitas pendet,hofce fuos vicarios,quanto ampliore munere funguntur;tanto et folicitiore cuftodia ipfosdignatur atque circumfepit. Hocnifieffet fümmos in orbe Proceres omnium infeliciffimos, et toties recurrente fole; curn cujuslibét diei riovo ottu , nova, quibus capiantut, cumque ejusdem occafu infeftiora femperexpandi retia; dicerem , et ( ut fcite Seneca Tragicus ) munqwam placidam fteptra quietem , certumve fui tenerent diem, Nam qui fieri poflit, ut tam excelfa fortuna, tan- tarumq; opum fplendornon oculos modo, fed et animos aliorum afficiat, et alliciat, invidiaq; contraéta ad inimicitias,et infidias folicitet,quarum pericula omnia ptzterire nifi divino przfidio tu- tens 'tus, nemo poterit, INunc civibus regi graye ;dprumq; eft , hinc infefti invifiqi nihil rion " tant; 1 tànt, ut jugum excutiant, feq; molefto fuo rege liberent. — Nunc emulatio individua felicitatis comes illos infectatur, illorum inprimis, qui vel cognationis jure idem regnum affe&tant ; vel qu£ in vicinià incrementis rerum invidentes, fübdolas fingunt artes, quibus fubruta columna to- tius civitatis ruinam moliantur ; iftis veró elufis; vel vi tentare pia capitanon verentur, Necle- gum vis, nec juramentorum religio, nec feederum fanctitas, necfanguinis vinculum, nec ami« dic Rss Rn i citiz jura; nec circumfpectio, nec fides falvos et tutos principes przftaré , exitiofag; confilia omnia evertere valent, Jam infeftiores Rex experitur amplexus conjugis, quam hoftim 1m- petus , jam gravius infligunt vulnus focii ofcula, quam 'inimiciffima armá, —Jam nec paterná maieftas pietasq; obítat ; quo minus fcelerati filii conjürent in necem patris, et parricidium focient, —Mox etiam Regis amicos peffimos proditores effe; hoftium partibus accedere; füo- rum dominorum falutem exteris; finitimis máxirne; venalem exponere videas. Mox à domefti- cis hoftibus latus rpüniendum eft, id quod fuffragio fuo laudatus imodo poetà roborat, inquiens? Tu quicunj; éi qui fceptra teties, Licet omne tna vulgus in anlá Centum pariter limina pulfei; X Cuim tot populis fipatus eai TE In tot populis vix üha fides, Tenet auratum limen Erinms , — ÁÁ — Ft cum magne patuere fores ; Intrant fraudes , cautiq; doli Ferrumq; latens : cumqi in populos Prodire párant , coines invidia eff. Nobeni quoties. fummovet Eos Regem toties credite nafci,. Panci reges , non regua columt ; Plures fulgor convocat aule, Hinc ab infidiatóribus opumi, in illufttiores 'principum exterorum aulas excubitores mittuntur; Qui inter concordantes inimicitias inftruant , inter diffidentes contentiones alant, fidem mini- fttorum folicitent, odiis bellisq? regna implicent, Ex hzc quidem in occulto intentantur pes ricula : quibus fi aperta, profeffi hoftes qua imachinantur, bella puta , jungas; innuimera ifta, et majora mulro deprehéndes mala; quam uthumanz vires iis fuperandis fufficiant; Ecquis inter tot infidias, inter tot imperidentia mortis pericula; excelfioris fortünz virum; vel unicum diem , aut annüm , nédum per omnem,; quam agit atatemi; fofpitem ; et integrum perftare poffe credat? At non paucos tamen ad lorgos annos xtatem perducere, et legionibus ad latus, myri- diabusq; ad dextram eorum czfis, falvos tamen et intatosilloscernas; — Eítutiq;; hac in requod humana ratio, quod vis, quod prudéntia, quod ars vel perfectiffima, quód opes efficerenon pof- fint : et qüod illud éfficit, eft homine; et quicquid iri eo eft, inajus. Neq;fortuito hac; vel ca- fuifta fieri,nifi qui Epicuri de grege; nemoafferet, . Divinà quedam vis, confummatiffima fcientia, fapientiffima rectio fit oportet, tantos quz impetus non fuftinere modo; verum et reprimere; tam callida confilia itrità réddere, tot artes eludere, verfutiffimamque nocendi rationem evertere valeat. Quod fi porroà Regibus , ád tegna converfis oculis, horurn intetiora non minus, quam exterria con- templatus fueris, plura et forte luculentiora enumeratis divinz providentie argumenta occurrent; Exigua et fordida initia tegnorum, cum magnitudine et decore incrementorum collata , quid nifa ftupendz et infinitz potentiz indicia funt. Ultimd duo ; prazfens nempe ; et quod praceffit, fümrna oibis imperia; et utriusque ortus admirabilis in exemplum effepoffunt ; fiquidem al- teramgregem captarurn au&torem felicitatis fuz habuit, alterum vero lupz, altrici Romuli et Remi, óriginem, nec non majeftatem regiam debere dicitur, Ecquis eft; quinion miretur Turciciim- perii vaftam molem ; cuinegotiator epilepticus , idemq;latroóriginem dedit? quam vilia primum hic nonfuere fingula? quantà cóntra amplitudo, ad quam affürrexerunt ifta imperia,fuprá vota flu- eritibus rebus? quis non divinam hic virtutem direxiffe ; et ad tantum faftigium evexiffe dicat? Íntuens praterea ftruéturam attificiofam tam vaftorum corporum , formiain putaregnorum, & terumpubl, ordinisdiverfitaté ; pati tamen & elegantia & firmitateornata in admirationem raptus , non continebis vocem ; quin exclames: O quantus eft , talia qui ordinat , difcordia concordi regi- mine firmat , zquat! Quot numeras regna , refp, civitates; tot fundamenta, quibus illa innitun- tur equidem diverfiffima ; pari tamen, fi quidem caterá falva funt; firmitate perítare depre- hendis, Non enim minoris ftabilitatis eftcivitas ; quz plüribus ; fcil, optimatibus paret, quam quz ab uno , ut mundus uno foleregitut : nec debilitate quadam ideo laborare; aut minus ftabi- lem remp. puto ; cujus fumrna penes miultitudinem ; seu populum eft: quemadmodum con- tra illud imperium tantumi non perpetuumi dicere poffis ; cujus poteftas amica quadam &quabi- litate inter ordines divifa; & ubi füb unius Imperatoris aufpicio plures fünt imperantes; quinori ininus falvo fux majeftatis jure imperata faciunt; quam legibus füperioris obnoxii ; legesaliis dant. Rationi humanz id certe convenirenon videtur, molem infiniti ponderis plurium humeros nonminus premere , quam unius, nec validiori , tutiorique niti fulcro vaftam domum,; Qu X €Xa fexcentis fuffülta columnis ; qiam quz uni incumbit, Quis affirmáre unquaim aufus eft, di- fperfas inter inültós Vires, tantum valere, quantum colle£iz, & unitz? & quis unicurn cor- pus pluribus oneratum capitibus monftrum nondicat ! Quis ceteta membra, plura capita fufti- ,3 nentia, deficere debere, aut imperium quod füb uno ftare poílet, dum à pluribus fuftinetur, ruere neget! Contrariorum alias contraria , fed ecce! hic eadem & paria íunt ratio & effe&ta. . Col- laberentur certe omnes hz machinz, tam diverfis, & inzqualibus impofitz columinibus, nec per tam longam feculorum feriem toties mutata, & in contrariam verfà exteriore fpecie, ulla refp, ci- vitas , vel regnum durare potuiffet, nifi arcana quzdam vis eadem facilitate coeli pondus libe- ro in dere fuftinens, qua rapidos zquoris fluctus inter litoris anguítias tanquam carceribus coercet; & totum terrarum orbem medium quafi in cocli axe pendentem absque periculo lapfus geftat, iftis ftabilimentum adderet. His fi jungas fata & viciffitudines, quibus obnoxia funtregná; non minus mira deprehendes, qux cum fcientiam & fapientiam humanam fuperent, viquadam in- vitos etiam & incredulos ad originem fuam, DEum trahere, ejusque regiminis convincere poffunt, Nunc enim feftinante quafi fortuna, & zque propero ac profpero rerum curfu, ad iummum fe- licitatis culmen evecti, eadem celeritate qua fubláti, improvifo cafü ruunt. Nuncab unaad aliam gentem fumma rerum devolvitur. Mox terror olim gentium , unico moiento cogitur , ut ab omnibus contemtus, omnes metuere debeat. Mox idem cutn diu jacens defpectusque jam for- deret omnibus , levato capite refurgit , refumtisque viribus, hoftern nuper victorem debellat ; & ad priftinum fplendorem majeftatis redit, Alius inopeplebecula, militeinermi , nudo, exfangui, laboribus militiz defatigato, fpretaque paucitate nümerofos fuüdit exetcitus, Alius contra exercitu prada hoftium divite, omnibus rebus inftruéto, lónga quiete recreato, voluptuario victu fagi- nato , ftrenuo, militiz robore hofti fuperiori, aut nullas, aut éxiguas res geffit, imo à minus forti fuperatus eft, Succeffionesà libero eligentium arbitrio qux pendent, mortesque illuftres, quz ut fpem, italocum, fepe ne per fomnium tale quid Cogitanti, fecerunt, fi confidero, in mentem ve« nit illud Taciti de Claudio Imperatore nuper electo, ubi: mibi quanto plura inquit recentium, |feu veterum vevolvo , tanto magis ludibria rerum mortalium cuntis in uegotiis obver[antur , quippe fama, fpe , veneratione potius omnes deftinabantur imperio, quám quem futurum principem fortuna in occulto tea zebat.. Verbo utrem omnem complectar, fata regnorum , eorumque ntiftitum non fecus fe habent acfluctus rnaris, quos in celum nunc ferri, nunc fübito defidere videas, cum nefciasquz vis mare conicitet , ventosve regat, nifi divin providentiz moderamine id fieri ftatuis, Exemplum hujus rei illuftre eft Carolus XII, Rex Suecorum, virtutibus perinde, ac rebus geftis, imo & cafuum vatietate & raritate magnus merito dicendus, quippe miris ja&tatus modis, nullosnon utriusque fortunz impetus expertus eft , falvusque ha&tenus, corpus animumque fi fpeétes ; non fuftinuit modo , fed & fuperavit, Malignahecce & fallax diva ( fit venia verbo, ethnicifmum, cujuslingua utimur redolente) fortuna, inquam, vim fuam, fingulis alias portionem quandam illius fortientibus, in illo uno omnen experta effe videtur , proríus ut fatorum forte parem habeat neminem, Tranfeo fata & pericula, vel fingulis mortalibus ; vel folis belli ducibus, vel czterz militari turbe commu- nia, in quibus et liic celebratiffimus fui otdinis Rex verfatus eft, quz ut fingulis falvo pede ifta Nec calamitates vitz transeuntibus, ita et huic argumentum divinz providentiz eífe poffunt, humanz quotidianas , héc fingulos nóvos et inufitatos cafus, quos in hunc regem divina fprovidentia cumulavit , fed aliquot modo , eosdemq;, eximios et infigniores memoraturus fum, utconftet, foli DEo deberi gloriam, pet tot tantaq; prodigia fervati Regis, nec nifi divino rzfidio tutum, fzvientesundiq; fortunz procellas falvuin fuftinere poíffe , Carolum adeo Regen Sueci& divine providentie vivum et certiffimum teflem effe. Eundem Regem iterato in tanta ani- morum affectuumq; varietate, in fcenam producere, diver(a judicia fubtimens, nori auderem, nift fides fexennio abhincpublice data exfolvendaveltandem eífet, Quibus Rex ifte minus probatur (fiquidem nerno ornnibus nec placete geftit , nec poteft) adeoq; minus congrua hzc communi lxtiti$ materia videtur , fciant menonillius, fedDEI T, O, M, laudescelebraturum, inq; his et fe quod placeat, etfi Réx non placet , habitüros, Utriusq; enim fortunz cafus memorabo, quos uilibet prout vel amat, vel faftidit in argumentum vel laudis, vel vituperii rapere poterit, Ad- : u&tis que in rem videhtur effe, nunquam ha&tenus vel auditis, vel ad liquidum exploratis, pie- tati Sereniffimo noffro PRINCIPI debitz fatisfatturi vovebimus omnia faufta, leta, profpera , DEumq; T. O. M, precabimur , ut centies idem nobis patrizq; recurrat dies usq; lztior, ut Serenifimo noftro PRINCIPI bene cupiunt, uti quidem omnes faciunt , noftrisq; votis femper ut ipfi bene fit jungere fua , laudemq; divine providentis celebrari nobifcum amant, fpone vel folo indicio publicz latitiz permoti comparebunt, a C Q1 9 «t Q. D. B. F. AD FESTUM NATALITIUM AMERENISSIMI PRINCIPLS 24 pus Z DOMINI Y X : EDBERHA.. W O VierFarbSelector Standard* - E kala Offset [UDOV . Ro DUCIS WURTEMBERGLE: " COMIIIS MONITISPELIGARI: HEIDENHEMII , S. C/ESAREAE MA À CIRC AIGI - RIIQUE ROMAN O GERMANICI , GENERALIS CAMPI MARECHALLI ETE DESULTORLE , TUM PEDE N Focus O Baane Q E CHILIARCHJE, - ä DOMINI *E'T NUTRITII- CLEMENTLSSIMI: MORE SCHOLIS USITA1 - ORATION E SOLi. - DUCALI GïMNP - XIV CAL, OCTOBR. HOR, Il. PC DIT'ORIO MAJORI, CELEBRANDUM | -- LITERARUM llllll MJECENATES, PATRONOS, F. CUL'T'ORES EA, QUA PAR EST, $UBAMISSIONE , OBSERVAN?Z"IA CUl qu INVIIAT JOHANNES WENDELINUS BARDILI |. KH REO OLH GCOHOUHEEEHUHOHBE U ERHÉHÉEOHOE OH EE STUTTGARDLE; TIYPIS ROESSLINIANIS; ANNO X- U) Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com