LXV6d_fol_160 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Benevolo Lectori, Observantiam & Officia. O. Johannes Ludovicus Seiferheld, Gymnasi[i] Suevo-Hallensis Rector Seiferheld, Johann Ludwig BENEVOLO » Obfervantiam & Officia. O. VICUS SEIFERHELD, 7OHANNES LUDO GymnasI Suevo-Hallenfis Rector. " LxX) 2$ * c (9 H dinsn s ?9. 97 2 Z s92 A 85--tofér-digi- 0a ISE EM ORE * *X x* Z CU UER 5mn s - — NÀ VE M H j u C P Iex quà quisque re plus capit uulitatis, plura com- ERN $ moda, ( co plus voluptatis ex aífiduà illius contemplatione» "U m p $. s ad eum pervenire credendum eít : nemo certé quisquam mi- - E QPATS u d - Ce: P rabitur, qui fadum fir, ur quanto olim Crux in gente Ro- mana vilior, & mancipiis, quam ingenuis aptior videbatur, tanto nunþ in Chriftiano, quaqua patet, orbe honoratior, & majori in pre- tio haberi foleat. Ex quo enim Chriftus, humani generis Servator, crucem aram effe voluit, in qua piacularis ipfe vi&tima mortalium delidia expiaret; non omnis modo adempra ci vilitas eít, fed in eam quoque afferta dignitatem, E m putarent, in cujus ut do&i pariter & indodi pulchrum fibi atque jucundu contemplatione maximam vite partem confumerenr. Hinc prater facras; cüm publice, tum privatim, de falute nobis in cruce reparata, meditationes, Doàiffimorum Virorum labores ; quibus dilucidandum fibi ex vetuftis hifto- riarum monumentis , antiquisque gentium ceremoniis, qu& in hoc fupplicii iderentur, fumfere. Nam quemadmodum genere lucem aliquam poftulare v " de cruce data opera commentati funt Juffus Lipfius , acobus Gretferus , Claud. ita Do&orum alii in alio atque alio argumento vires fuas exercue- .Salma[z'w á runt atque ingenium. Que enim fuerit cruc& forma excuílerunt /ntonius Dy- us de Chriffo crucifixo c.17. $. 8. Calo vius Bibl. 9llufer. ad Matth. 27. 2 6. Nic. Fallerus Mifcell. 1. 4« c. 132.. de Titulo Crucis eg, ere Hezr. Müllerus de Chriflo Patiente c. 4Q. ;i Reiberus differtatione feparatim fcripta. An Crucis in Veteri foedere mentio? Huetius «Demonftr. fcrutati funt Salom. SDeylingins Obf Sacrar. part. 1. obf. 2 g. 3 1. feqq. In primis multüm Evangel. Propof.AX.. Steph. Le Moyne F'arior Sacr. V. 2. p.5 Doáiffimorum Virorum ingenia exercuit quaftio ; an ex more Romanis ufi- * tato actus in crucem fit Chriftus , an hoc füpplicii genus Judei quoque fre- quentaverint? Pofterius qui affirment, & Jud zis jam indeà primis reipublice reperimus non infimi fubfel- temporibus crucis & notitiam & ufum tribuant; lii Viros, fed dignitate erudiclonisque laude in litt erato orbe Excellentiffimos, Cef. Baronium,; celeberrimum Annalium Conditorem Tom. l. À, XXXIV. Ca- vol. Sigonium de Republ. Hebr. l. 6. c. 8. Johan. Stepb. Menochium de Rep. Hebr.l.8. i c.2. & quos fupra diximus, juftis voluminibus de cruce commentatos effe, Juft. Lipfium. & Jac. Gretferum quibus haud ita pridem acceflit infigne & qui in pofthumo purioris coetus & rei | literarie decus , jobam. Stepb. Clozius ; quidem r d ; p uidem, dociffimo tamen de As« Clriffi Doloribus opete ita labanti rei fup- petias culifle videtur, ut vix reperiatur, qui majori aut apparatu, aut ingenio in hoc fit argumento verfatus. E contrario plurimgis facratiorum clegantiorumd; Litterarum Anccfignanis » écaligero , Grotio , Leidekero , Pfeiffero, Carpzovio , Kippingio diverfum placet, qui, quod nullum neque in V. foederis libris, neque fpiffis Talmudicarum Pandectarum voluminibus, ceceroque Judaicorum Scri- prorum apparatu hujus rei veftigium comparere videant , adduci ad creden- dum non poffunt, apud Judaos, dum quidem ipforum respublica ftaret, & legibus fuis vivere ipfis liceret, inter cetera fuppliciorum genera cruci fuiffe locum. Etíane, fi aut legibus, aut exemplis, quoties;, qui ritus, qua ceremo- niz in gente fuerint, definiendum eft, conftare debec, dubitrare profeàó vix offumus, quin, cum utroque hoc prior fententia deftituatur fulcro, haud difficile fit ad credendum, vix eam canti efle, cui aflenfum tuto quis accom- modlet. Quid enim ? an, fi, quod illi volunt, ufi crucis fupplicio Judai funt, credibile fit; frequentem adeo aliorum extare in libris facris fuppliciorum.s mentionem , absque ullo prorfus, ne obfcuro quidem, cruce peremtorum ; . veftigio ? ' Deinde ita Hebrzorum DoGores, que apud majores fuerint fuppli- ciorum genera, exponunt, ut de cruce altum ceneant atque confítans filentium. Mifchua certe Talmudica libri Sazbedrin c. 7. de cruce nihil : "052 mhvD y2oN pjm a ne"we n»po i nmbï&mtuor f'applicia capitalia data ftmt Synedrio: La- pidatio » Combuftfo , Decollatio & ffrangulatio. Quod ipfum R. Mof. Majmonides in przclaro opere 'pin " Halach. Sanbedriz c. 14. explicaturus hunc in modum Ii tradic: nE'wWe) Db'po pam syoa namn nem«€e n»po $ rvm5 oD2 nvb y0s PeÜ Cno mind mbwna nmn 55$ 30 w nb mb mwma n peven TD n2 r 55 B'o2 nnmnwy '02N [2 $q'03 n5 vems PUN qwm pan in3 asnm D n3 15 i rv25 wen n watuor [upplicia capitalia tradita [unt Synedrio, Lapidatio , Combu[!Ho , Decollatio &3 ffrangulatio. — Lapidatio & Combifl io D expreffa funt in ipa leges ex ore autem Mufts Dottoris nofvi difeéimus , quod ubicund, capitale fupplicium in lege [empliciter memoratur, illud fit flrangulatio : & quod bo- anicida gladio ?L occidendus , nec nom ctves urbis ad. idollatriam declinantis gladio 35 i r : * puniendi , Jingula bac. fuppliciorum capitalium genera pracepto legt: affrmative de- CR esandata funt Synedrio, ut autmadvertat in veos. Et ne dubites, que fuerit horum fuppliciorum ratio , laudatus Majm. accurate eam nos docet 1. c. c. 15. ftran- ulatio ita peragebatur : Dcp o Ppima vru129N 39 55:3 2nnpn nw eypono 11052 INXDWO 7) 10XN YTb m oXN "!D TP ovuy ) *sX 59 p33130 ] n5 i. €. imn?ergebant veum [lercori usd, ad poplites juos & indebant fudarium durum in muedio tenuzorts g. circum -volvebant. callo ejus, tunc attrabebant duo tefler quilibet ad €, donec-anima ejus exeat.. Combuftio talismodi erat: "W 5202 twW pyptD vn - æ;—: E O 3 ;Säölä* "D n 35XN "VTb nr vj 300 RI 59 i vv n5 n0p. 810 p ínatoN é8 p» i«mga3wxvo) fPueNn nsN bw5n nN pouUw!vbs p nmb wv YoxN " d iPyD ?2 nN newnu n ww v5 n5 immeigeb;mt eum ad genua mque trabe- bantque duo tefles mappa convoluta circa collum , donec os aperiret , mox . liquefa- E um plumbum aut flannum aut tale quid infundebant bianti ut defcenders intefHiua cremaret. Lapidandi ricus hic erac ; nN punp2n n"DN yo9N n5'pon rv2p pim *4niN plorià NbN n nopo3 nmt?NnT N v3boD u-v pocD! can n»pon 2"nba L yonri 1uyn jD ADND POW vuj! Y COv5 n5w mb ne maa m»pon mo V—po "DNJ'6D0 m* nb CZN yoN5 125 —y bbn) 3500 NY vOnmWD vinD 5y i«vl 5B(D pruTOy v5y jONH FON bbot poon mbn rn mo9omy WwNGC—po coo nnam rcurvne (2N Cj jov2aD w neTnmw no MO COND Y^»Nn 779 YoXy3 CON! NY' 12 nDON 25 —y (2Nn 5vb vv nb3D "3 m C 535 0 NvD .ND íaynwWN2 opn 52 1 mvon5 nnewoa 1 mnn a*jpn 3 Jt 5N9E" 5223 inD*n 1. Ci V^ Ed h d j — 3 956 Q956€ 3 i e. (Onatuor ulnis 4 loco fupplicii exuebant veo ve[les ; tegeb»mz*qm turpitudinem ejus ab anteriore parte, at mulierem lapidandam non denudabant uifi parte modica. Supplicii locus altitudinem dultm bomtnum babebat : iluc afcendebat. ille cum. fuis teffibus , babens manus ligatas. — 'Unms teflium im])ellebat eum circa lumbos vetro, ut comver[us decideret ad terram fuper cor [uum : fé inde smoreretur , peractum evat quia dicitur. Exod. 19. 13. lapidando lapidabitur aut. pracipitanda pracipitabitur : en comparatur lapidatus, quem [axum oppreäit, cum precipitato, qui fezpfum terra a!?äf?t. O'nod [f vero nom moreretur ex illa deturbatione, attolunt. tefles lapidem ijuc repofitum, duorum bominum onws, quem alter eorum retratia manu in tlius €or deiicit. 52 binc moreretur , eratlum erat , [im minus , ope Ünrverfi Jfrael lapi- dabatur , Jfécut. dicitur Devter. c q7.7. manus teflium erit in eum initio ad occiden- $ dum eum, t9 mamus totius paþuli poftea. Decollatio paucis ita habebar : j'i' POX :'Jämw m so2 "vNO PON auputant veo caput enfe ad eum modum, quo veges ngtïum þlem*. Que cum ita fint, quis non videt , cruci inter cetera apud Judaos fup- d pliciorum genera non fuiffe locum ? Nihilo tamen fecius invenifle fibi B. Clozius vifus eft, quo fuam firmaret fententiam. — Nam poftquam ex divite le&ionisfuz penu multis oftendiflec , gentes Judeorum finitimas cruce lontes plectere folitas, addie: Méru ergo fuerit tot circumcirca gentes, quas inter Ifraeli- £45 contigit aliquandin vivere , cructs Gabblicio ufas cfe, & Judaos illud aut jgno- va[fe , aut ufurpare noluiffe * — Att fallor, aut huic argumento tanto minus tri- buent, quotquot contrarias fe&tantur partes ; quanto certius conftat, tantam eífe morum rituumque inter gentes varietatem, ut que locorum intervallis eiíffime à fe diftare videa- non multum fejun&tz funt, eas camen in(titutis lon o mus, cui rei ne latius evagemur, vel unus Ncepos, caftiffimz Latinitatis fcriptor, fidem faciat Prefatzone. — de Pt Excell. Imperat. Jam quod exempla Num.2 5; 4. Jof:8.29. c.10. 26. 2.Sam.4, 12. cruce, ut vult Cloziz , peremtorum; attinet, ea fic comparata effe intelligimus, ut caufam hanc parum juyent.. Oftenden- dum enim fimul fuerat , vivos, de quibus ibi fermo eft , in patibulum effe actos, .quod tantum abeft, ut fieri poffit, ut ex communi potius Interpretum Chriftianorum pariter atque Hebrzorum fententia, lapidationis poena affedüi prius finc,. quam eflenc fufpenfi. vid.. Rafcb & R. Abarb. ad Num. 25, 4. & Calov. Bibl. Illuflr. ad Devt.21, 22. adeó ut geminum Cloziani argumenti cornu minus feriat quod coufíder, XXVl.n. 1. his verbis obvertit : dertió e boc ad- dimus, fufpenfionem in ligno qua laqueo fit inclufo [ptritu apud Veteres Hebraos n ufu non fuiffe , adeoque ficubi mentio frat. fafpenffants n ligno $a libris [acris de fufpenftune 3n ligno crucis intelligendum effe: Cum omnino tertium fufpenfionis detur genus, quo afficiebantur, qui prius lapidationis fuftinuiflent poenam. . Illud veri ma- xime fpeciem habere videtur, quod in Tazgzum Ruth. c.1, 17.. quatuor fuppli- ciorum genera aliter enarrantur, quam ex Mifchna & Majmonide paulo ante recitavimus, cum in locum p3n ffuffocationis aut ftrangulationis fubftitua- tur NO'p D2!5Y /r/oenfio de patibulo ex quo colligere liceat, iftud fupplicii Judais Nam uti Chal- TA non ignotum fuifie, Sed /$ huic nodo paratus eft cuneus. daicam hanc translationem E . 4 ((2 M entiÉrem, & poft Talmudis demum opus con- farcinatam , multisque fabulis & ineptis fpe narrationibus refertam ob. Bened. 3 Carpzovius Collegio Rabbinico- Biblico difput. VV. $. 6 p. 28. adftruxit ; lt non anirum [f almiffam ibi. ducuptelar offendamws , hinc forte natamy quod ejus Ziutbor fraugulationem iflam ex eay qua [no tempore obtintbat , eflimaret; nifi mali volu- iffe ád genus fupplicii [uo tempere exoletum verbis alt erius tunc ufttati atque ifH ana- logi proferre : uam folent. apud. nos. [hrangulandi de patibulo fufpendi. Ouod po- firemum 1 : 286 9306 4 ffremunm fane vero femilius videtur , atque fruftra ad ilius autboritatem provocabunts ui erucem inter Hebraorum . [upplicia numeraut , de quá prorfus nibil in omni anti- uitate Hebraica reperire licet , qux funt verba lalati ante Carpzovii doGiff. ad Wilh. Sthickardi de Jure Regio: Hebraorum animadverftnibus p. 263. Prout ergo exploratum habemus atque compertum, Romanorum fupplicium, non Judz- orum » in cruce noftrum fuftinuiffe Servatorem, quod futurum ipíe iterum icerumque pradixerat Matth. 20. 19. coll.Joh. 18. 31.32. lta cum ad feriam falutiferz mortis hujus contemplationem omnes íuas cogitationes hoc tem- ore conferat coetus Chriftianus : non potui quin aliquoc Zdolefcentzbis Gym- nafii noffri, & indole & in [] genii cultu florentiffimis, dicendi partim faculta- tem exercere, partim finem Scholaftico curfuy imponere volentibus, exifte- rem Audtor , ut tempori fervientes de falutifera'cruce Chrifti in publicum ali- quid meditarentur. Illi voluntati mez £norem gefturi , ita inter fe partiti funt operas ut L FRIDERICUS CHRISTIANUS GZRTNER, Michelbaco- Limburgicw, HEBR/EO, II. JOH. CHRISTOPHORUS HENRICUS REINHARDT, Adelmannsfelden[ts - Limburgicus, GRAECO, — II. JOHANNES GEORGIUS LACORN, LATI NO Sermone de crucis Chrifti Veritate ex Oraculis Vet. 'Teftamenti , ANNES FRIDERICUS ACKERMANN ,' IV. JoH Altdorffenfis , de Crucis neceffitate V. JOHANNES GEORGIUS FRIDERICUS OTHO, de Crucis Acerbitate, VI. deniqge JOHANNES NICOLAUS TEXTOR, de Crucis ltilitate. agere in animum ind.uxerinc.. Quos ut AwrLissiMI Dxx. SCHOLARCEHUE & quicquid eft in hàc urbe Litteratorum, & rei Scholaftice bene cupientium; die Vene- ris hora II. pomeridiana benevole audire, gratiofaque fua & honorificà prz- fentias ad majora, quo contendunt,; excitare ne dedignentur , majorem in Novelli Oratores, fi nulla alia re, brevitate certé dicendi fefe modum rogo. commendabunt ;; ad me vero quod attinec ; id daturum operam polliceor, ur nulla obfervantie , ftudii, officiorum pers in me defiderari jure meritoque poffir. Deproperabam HallisSuevicis Prid. Non TwApril. Anno à reparata falute M. DCC XIII. E. Halle Suev: Literis GEORGII MICHAELIS MAYERI. BENEVOLO ECTORIL » E-— Euroskala Offset Obfervantiam & Officia. O. jöHANNES LUDO FI CUus SEIFERHiQ- 19 GymnasI Suevo-Hallenfis Re&or. VierFarbSelector Standard * z er9 I) ZXOLS* ee e € P I) 9 * s$s "4 r titoit- gt 18 d- die d * * dite- at - x* O i , * NÀ 17 ( j W N p) A P x Iex quà quisque re plus capit udilitatis ; plu r /) a nmno . 6 c da , eo plus voluptatis ex affiduá illius contem/s ä 16 ad eum pervenire credendum eít : nemo certé quisc "] i E A u E rabitur, qui fadum fit, ut quanto olim Crux in £- 22 15 mana vilior; & mancipiis, quam ingenuis aptior v Jä ä ïä ä tanto nunc in Chriftiano, quaqua patec, orbe honoratior, & majc. tio haberi foleat. — Ex quo enim Chriftus, humani generis Servator 14 aram effe voluit, in qua piacularis ipfe vi&ima mortalium delida - ä non omnis modo ademprta ci vilitas eft, fed in eam quoque afferca dii ut do&i pariter & indo&i pulchrum fibi atque jucundum putarent - 13 contemplatione maximam vitz partem confumerent. Hinc prat cüm publice, tum privatim, de falute nobis in cruce reparata, mede 12 Doáiffimorum Virorum labores ; quibus dilucidandum fibi ex vetu riarum monumentis , antiquisque gentium ceremoniis, qua in ho| . genere lucem aliquam poftulare viderentur, fumfere. Nam quem: 11 de cruce data opera commentati funt Juffus Lipfius , Jacobus Gretfer - Ssbma[its: ia DoGorum alii in alio atque alio argumento vires fuas us enim fuerit cruci forma excuflerunt 4 10 runt atque ingenium. N us de Chriflo crucifixo c. 17. $. 8. Calovius Bibl. Slluftr. ad Matth. 27. 26. N- Mifcell. l. 4« c. 12. de Titulo Cruci egere. Henr. Müllerus de Chriffo Patii g Reiberus diflertatione feparatim fcripta. An Crucis in Veteri foeder(- fcrutati funt. Salom. «Deylingins Obf. Sacrar. part. 1. obf. 2 g. Huetius| . Evangel. Propof.AX.. Stepb. Le Moyne F'arior Sacr.t. 2. p. $3 1. feqq. In primi* Do&iffimorum Virorum ingenia exercuit queftio ; an ex more Ao tato actus in crucem fit Chriftus, an hoc fupplicii genus Judai q(- quentaverint? Pofterius qui affirment; & Judzis jam indeà primis | temporibus crucis & notitiam & ufum tribuant, rep erimus non infi- e Excellt lii Viros, fed dignitate erudiclonisque laude in litterato orb Czf. Baronium ; celeberrimum Annalium Conditorem Tom. 1 . -AO X*w— E 1 vol. Sigonium de Republ. Hebr. l. 6. c.8. oban. Srepb. Menochium de R : c.2. &, quos fupra diximus, juftis voluminibus de cruce commer- ä Juft. Lipfium. & Jac. Gretferum : . qui bus haud ita pridem acceflit| | : E 5b purioris coetus & rci' literarie decus , joban. Stepb. Cloziws , qui in 3 Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 2 P