LXV6d_fol_130

D BO ACON H

E

COLLEGIUM FACUL

L

iATIS TIHEOLOCGIC E

DA

Ms

MRU

/?

UP GN

CNENN:

J

x

E Sacris Patrum Studiis & Eruditione jufla deftinatione dicere, & re&o tramite, res eft incomparabilis

,'

Z

A

Z

ufus in univerí(a literatura, przcipué veró Chriftianz Difíciplinzfandiioreadyto: his inprimis temporibus, de quibus haud in.

ä»ä'/

Q

,

A

**

C c

:(

—

(2

jurià dixeris: alibi fümmorum Virorum ac Principum lapíus, alibi veró perniciofam prophetandi libertatem, alibi denique

z

62

U

z

contemptum & odium erudite do&trinz, nec maturos dií(centium procuríüs ad Sapientiam Divinam graviora indies Reip. li-

z

z

-

»

)

rA

AO LON

g

E

,

terariz & Chriftianz minari fata. Siveenim cas partes ob oculos Nobis ponamus, quibus animi ad coeleftis hujus Doctrinz

(2

2

(s

£2

,

Receffus przparari debent, ac przmuniri, quó pertinet 5 3/e29e edio Bafily M, in oratione meritó ftudioíz Juventuti commene.

)

EUA

^

& danda; rl r véve, ubi & alio loquendi modo z«eósuac Vocat 9 iZe9o, Auou/finta aurco opere de Civitate Dei: Eruditionem ft-

—

r

z.

C AAE

D)

I

»

'Iï?

E5 cularem, ante hos supaScelG- Clemens Alexandrimus vaewii» 7o2Ma, quam ait arereubven 7 xveaxd Abyo' graviffima non modó prz-

iac r

ccp

egulas,fcd & exempla omnigena Eruditionis in fpem conatüs fincerioris imitamenti fuppeditabunt antiqui Theologi: five Theologiam

ipíam, id eft cocleftem doctrinam apud Eos perpendamus; pietatis ftudium &admirandumiin eo zelum, Regule Fidei, quam vocant, religiofam omni-

nó dijudicationem atque cuftodiam, nervos fübinde & argumenta hoftibus veritatis oppofita, ingeniofiflimé excogitata deprehendere fas erit: ut

ingratos valde & morofos effe oporteat, qui gloriz (üammorum Virorum quicquam detrahunt, quod plerumque fieri folet, ubi vel delicias Antiqui.

tatis piz quis nondum guftavit, vel hypetheícos fuz,cui illinon fuffragantur, amore nimio obcoecatus eft, vel analyfeos (cientia deftitutus, ad in-

teriora penetrare fe non valet.

Nam fi de cztero ad Lectionem eorum ítudium adferas ac finceritatem, oculo folidioris Difciplinz inftructus; quo.

modo nen validum (ubinde ad demon(trandum ac convicendum pondusatque robur, profunda rerum momenta, domefticum & ex natura atque

indole argamenti natum inftructum, copiam in rebus tractandis & ubertatem, ingenii foecunditatem & Judicii denique gravitatem admiraberis?

Nec mirum: quippe incredibili ftudio ad facra congeffere limina, di(ciplinamque Fidei & Pietatis transtulerunt, quicquid vel e profanis genti;ium

thefauris, vel é Scripturis ipfis, earumque Incerpretibus commodum vidcebatur & aptatum ad facrum fcopum: nemo autcm facilé inficias iverit: Li-

tetas illas, quas Grammaticenomine veteres complexi (unt, acin univer(um philofophiaz difciplinas à gentilibus probéexcultas effe,unde & ingenium

acucre, & przíidia 4jsn«a mutuari poterant Ecclefie Doctoresad facros ufus, Hinc do&tifs, Gregorim Ny/femn Epifcoptu in Libro : e€i $ Gl« Merfus 78 vocStle

j e€À r5c xav zperiy mAetoias fcribit,ea parte, quz myftica Interpretatio eft vite Mofis : Habet pbtlofopbie feculasis partus bumnanaque difciplina carnafe quaddam

y praputium, quo eircumtifó, quod velnquitur, lfraclitica invenitur efe nobilitatis, ut: immortalem effe Animam, Philofopht perlibent: id autem pinm est, De corporibin in

» Crpora tranfire uelunt, & de rationali Natura etiam imvationis expirtem tranfitre nontiulli afferunt, bac quafé praputium circumcideada fant c precul omninb abjicienda,

Deum e/fe non negant, Creatoremque emnium à quo eumcda dependent, verà affeverant, Q rattonibus, quantum fíeri potefh, demanfirant: Sed Creatori velut cgentà Artifícs

pnateriama fappontat, multaque alta bujusmodi funt veris excogitata vationibus , fed abfurdis ac falfis appofitionibus maculata, qua ff tollemas , propitius nobis Dei Angelus

fet, — Jaxta interpretem ibidem pag, ed. Parif. 187. Tom.r. alludit veró ad Angelum Mofiobviam factum in via, ipfum Dominum. Et Auguffrma Tra-

clatu de Doctrina Chriliana: Il, 40. Ed, Helmftad. Siue JfPaclite Idela &j vafa aurta C araentea 7 E oyptiorum auferunt, . ad juflos & Deo placentes ufus confe-

vunt: Sic Chriflani Philofopbiam c difeiplinas lberales, qua in Etbnicorum lieris extant, son eoprorfus relingutre debtnt, quod Etbnici eis impió abutebantur, féd ad juflum

OLi

7ars

radicandi Evangelià ufam transferre.

Si modó ca moderatione & prudentià (emper factum ellet, qua par erat.. C

rum inScripturis evolvendis

& pié meditandis przcipué folliciti erant, Sumamus in exemplum Orizenis ftudia (acra & Eruditionem, quippe quz non Chriftiani modo fcd & pa«

ani füummáé in co admirati füunt, Nec malé de eo Hueis, optimé deillis,que in Scripturam prodidit Origenes, meritus, fcribit: Tazzam frbi momints Clae

itattm Eruditiane fuà peperit,ut ad eum confluerent omnis atneris bomines, excellentem ejus Eruditionem Etboet Ipft celebrarent Scriptis,fuas eà coufeorarent lucubratientt,

difciplinavum omnium encyclopediam animo erederetur ejfe complexus ey PRINGEPS inter literatos ab ommibus prapemoaum ponerctar, Porphyrius cevté apud Esfcbium

L:

Hifl, Ecclef. VI, 19 infenfiffimus Chriftiani Nominis hoflis in //bra zertio ejus operis, quod adverfus Chriltianos compofuit, fatetur: Jam tum Adoleícen-

tem adhuc maximam laudem adeptum fuiffz, plurimum profeci(fz ex Ammonii Magiftri difciplina: ingenii monumenta reliquiffe,que magnopere

tobentur, &c,

Cum ardentiffimo llagraret amore erga Religionem & Veritatis Divinz myferia, non (ine fructu fingulari puer adhucin (acris li-

teris à Patre fuiteruditus, quo Monitore etiam infignes ex illis locos memoriz mandavit feliciter, & recitavit exadié, neque veró iu ilia ztate, quz

nondum folidioris difciplinz capax eft, intra puerilia fubítitit exercitia, (cd & profundiorcs fenfus jam fcrutari coepit ingeniofius, ut Patri fubinde

negotium facefferet, altiora fcifcitatus & intricatiora, quam quaz non prameditatà opera expedire poterat, Neque dcinceps ab illa pia folertia re-

miíit, fed cumannorum progreílu amplificavit ftudia, & defectus puerilis fimplicitatis gravioribus inftitutis correxit, Nunquare veró à Scriptura-

rum ftudiis deftitit, (ed precipnam noctis partem earum Lectioni & Meditationiimpendit, & hoc ad obitum usque przcipuum acprimum ipfi ftu.

dium fuit, ad interiorem facrarum literarum peritiam penetrare: nec füb(idia ad comparandam divinorum voluminum notitiam neglexit , uti

Jetrapla Hexapla& Oclapla ejus demonftrant; nifi quàd Ebraice lingus notitia eximia deflitutus fuit, in qua etatem virilem adeptus demum fe exer-

cuit, neque tamen eó laborem produxif, ut infcitiam ita compefceret, quin erroresatque Soloeciími extantiores eruditionis contextum fabinde in-

terficerent. Quod veró $widas, collector, in: voce Origenes Tom, 1. p. m.388. de co rcfert: Quodadhibuerit; loraémw emsbiv m04 mis Betos yegipae, des x9) vv

iBeouxi» 2]g Nixmv Garnsdelw i xAnen qg) 75 Iméla Qurei éxpoS6r, qui verba Interpres vertit hunc in modum: Zantum adbibutt ffudum ad divinas Seriptur a,

ut Cr Hebraicam linguam ip[tt Q* &tatt ey ingenio adverfantem edifceret, non falum eft, fi recteaccipiatur, Nam licet Hieronymw in libro de Scriptortbus Eccle-

aflicis p.m.188. Tom. r opp. (cribat : 2apzum tn Seripturis drvinis babuiffe f/udtuua, t etiay'n Hebream Linguam contra atatis gentisque [ue naturam edifceret, quod

eb(ervante recte Huetío ad gentem Alexaudrinam, quz juxta Grecorum omniumcon(uetudinem Linguarum exoticarum notitiam contemnebat, per.

tinet; tamen immeritó fraudem tribuit 5uie Vir doctiffimus, nec eo nomine redie percenfet Interpretem Hicronymi grzcum, qui fuit Sophronius l-

lius familiaris;quód ad Origenis naturam peffon retulerit, quod de Alexandrinz gentis naturadixit Hieronyme, Nam quod hic]latiné ait: cemtra gentis

à& naturam, id Sophronius grecus inrerpres eleganter reddit: &éswasuVu 7 ii2 dvce , qua verba Huetius non debebat accipere de zarar4 Origenis

fingulari, fed ad (enfum Hitrouymi dc uaturá gentis Origenis: quem fen(um vix elegantius exprimere poterat quam per vocem: sé», quz apud opri-

mos Scriptores opponitur etiamilli, quod externum, vel exterz gentis eít, fic apud Herozianga V1i,3, 3. 4i«e2: opponuntur tanquam propriz gentis

homines,exteris & hoftibus, Sedfortaífe eó lubentius error, qui putabatur, in Antiquitate detectus fuit, ut tantó facilius boni noftri Cewzariatores

Magdeburgenfes perftringi poffent, quod ibi factum eft, Czterum quod fupra de literis & Philofophiz difciplinis ad Theologiam animos preparantibus

dictum eft uberius, in iis, quanto ftudio verfatus fit, & quam fibi famam inde comparaverit, jam fupra memoravimus, nec ulli poteft efle ignotum, nifi

in Origenianis omninó hofpiti. Jam demum de ftudiis & Eruditione Hreronymi & Anouflini itidem Paris dodtiffimorum in antiquitate Viroruim, fi fubne«

&tendi quedam locus hic fupereifet, quanto id faceremus delectamento? Enimveró cum propediers futuro nempe die Sarurni finientis menfis vicefime

eciavva Auguflini memoriam celebritate Academica vigorc Legum noftrarum fcholaíticarum repetamus, & docto inter nos Studiofo, Viro Juveni Ve-

nerabili Domino M, CHRISTIANO EBERHARDO IFEISMANNO, in llluftri Alumnco Sereniffimi DUCIs, Repctenti dexterrimo, Argumentum dicendi

plané infigne de STUDII/S SACRIS ET EFUDITIONE ETUSDE2M AUGUSTINI deflinatum fit, peramus eum exemplo tanti Doctoris Antiquitatis fupplcetu-

rum effe, quod prafenti prodromo invitatorio deeft, quem in fÁnem MAGNIFICENTISSIMUM Univer(itatis RECTOREM, SERENISSIMUM PRIN-

CIPEM 4c DOMINUM, DouiNuM HENRIGCUM FRIDERICUM, DucEM WIRTEMB. ET TECCLE, COMITEM MONTISPELG. DYNASTAM

IN HEIDENHEIM. OoMiNUM NosTRuM CLEMENTIssIMuM, Magnif. Dn. PRO-RECTOREM omncesque tam Academicz Proceres quam Studiofos, fub-

mi(sà ac devoté, honorificé & amanter ad audiendum dictum Oratorem defignato die hora matutinanona,invitamus. Datum fub figillo Fzcultatis

.

Theologicz d. XXIll, Augufti Anno S. R. M D CC.

Lirzxis JOH AN N. CONR ADI REISII,

W

-

us

d.

*

,M

a.

m

E

E

»

Y

,..Nv/

t

"

d

d

É:

»

*

p^

-

"

-

9]

L

—

A

J PDoE À NUNE O

COLLEGIUM FACUE'ITATIS lH

IEOLOGICJE

L

$. ,

,

»,

m

a

A^ GN

I;:/

NENN

(s

; E Sacris Patrum Studiis & Eruditione jufta deflinatione dicere, & re&o tramite, res eft incomparabilis

A .

-

i^

"EOY

ufus in univerfa literatura, pracipué veró Chriltianz Difcipline fandiioreadyto: his inprimis temporibus, de quibus haud in.

-

A

G

ï

i À

6

z

E

|

3

A jurià dixeris; alibi fummorum Virorum ac Principum lapíus, alibi veró perniciofam prophetandi libertatem, alibi denique

:

d

E

2

z5

contemptum & odium eruditz dodtrinz, nec maturos difcentium procurfus ad Sapientiam Divinam graviora indics Reip. li-

P

d

A

9

z

terariz & Chriftianz minari fata.

Sive enim eas partes ob oculos Nobis ponamus, quibus animi ad codleftis hujus Doctrinz

[:

v

D

Receffus przparari debent, ac premuniri, quó pertinet 5 9vea9ey erdia Bafíly M, in oratione meritó ftudioíz Juventuti commen-

RA

aT

E

—

a daïlda! Ue?:; TQS 758;, ub! & 3130 loqüendi mOdo Wauäö(fyaw Vocat 'D?: zäwgfy, Aggwlnw aureo operc de Civitate DCi.' Eïüdltiüfffmf-

AR

ho d

ss

:g cularem, ante hos avpadéG- Clemtns Alexandrinus nospinsv zos3ea», Quam ait eresmouBtuew 7à xveiax8 Abya* graviffima non modó pre-

ia

€ep

c regulas,í

:d & exempla omnigenaz Eruditionis in fpem conatüs fincerioris imitamenti fuppeditabunt antiqui Theologi: fiveTheologiam

ipfam, id eft cocleftem doctrinam apud Eos perpendamus; pietatis ftudium &admirandum in eo zelum, Regule Fidei, quam vocant, religiofam omni«

nó dijudicationem atque cuftodiam, nervos fübinde & argumenta hoftibus veritatis oppofita, ingeniofiffimé excopitata deprchendere fas erit: ut

ingratos valde & morofos elfe oporteat, qui gloriz íummorum Virorum quicquam detrahunt, quod plerumque fieri folet, ubi vel delicias Antiqui.

tatis piz quis nondum guftavit, vel hypetheícos fuz,cui illinon fuüffragantur, amore nimio obcoecatus eft, vel analyfeos fcientia deftitutus, ad in-

teriora penetrare fe non valet, Nam fide cztero ad Lectionem eorum ftudium adferas ac finceritatem, oculo folidioris Difciplinz inftructus; quo.

modo non validum (übinde ad demonftrandum ac convicendum pondus atque robur, profunda rerum momenta, domefticum & cx natura ataue-

indole argamenti natum inftructum, copiam in rebus tractandis & ubertatem, ingenii foecunditatem & Judicii denique gravitatet *

Nec mirum: quippe incredibili ftudio ad facra congeffere limina, di(ciplinamque Fidei & Pietatis transtulerunt, quicquid vel é pro

L

thefauris, vel é Scripturis ipfis, earumque Interpretibus commodum videbatur & aptatum ad facrum fcopum: nemo autcm facilé inf -

tetas illas, quas Graumaticenomine veteres complexi (unt, acin univer(um philofophia difciplinas à gentilibus probéexcultas effe, ut

Y

acucre, & prafidia 4j« mutuari poterantEcclefie Doctoresad (acros ufus, Hinc doGlifs, Gregorim Ny/femen Epifcopta in Libro : && 8 gi

d 01 ric xav ptriv mAetomas fcribit,ea parte,que myftica Interpretatio eft vite Mofis : Habet pbilefopbie feculas is partue bumanaque difciplina -

» praputiums quo eercumcifó, quod velinquitur, lfraclitica invenitur effe nobilitatts, ut: immortalem effe Animamy, Philofpht perbibent: id autem pium ef

Euroskala Offset

X

», Crpora tranfire velant, ( de vationali Natura etiam im vationis expcrtem tranfilire nonuulli afferunt, bac quafé preputium cir cumscideada funt & precul o —

Deum e[fe non negant, Creatoremque emnium à quo euacía dependent, verà affeverant, Q* rattonibus, quantum fteri potefl demanflrant: Sed Creatori v :

matcriara faypontint, multague alta bujusmodi [umt veris excogitata vationibus, fed abfürdis ac falffs appofitionibus maculata, qua fi tallemaus , propttius

W

fet. — Juxtainterpretem ibidem pag, ed. Parif. 187. Tom.r. alludit veró ad Angelum Mofiobviam fadum in via, ipfum Dominum. E

&atu de Doctrina Chri(liana: Il, 40. Ed, Helmftad. Siur Ifraclite Idola (b vafa aurta eb argentca e) E oyptiorum auferant, e ad juflos ( Dtopl-

19

gyunt: Sic Chrifliani Philofopbiam cr difeiptinas libirales, quein Etbnicorum lueris extant, son eo prorfus velingt

re debtnty quod Etbnici eis impié abtittban

VierFarbSelector Standard *

i

"qeru

rum inScripti-

predicandi Evangelià ufum transferre,

Si modó ea moderatione & prudentii (emper factum c;äïct, qua par erat.

& pié meditandis przcipué folliciti erant, Sumamus in exemplum Orizeni ftudia (acra & Eruditionem, quippe quz non Chriftiani |

18

gani fummé in eo admirati funt, Nec malé de eo Huetim, optimé de illis,quz in Scripturam prodidit Origenes, meritus, fcribit: Tagtan—

zitatem Eruditione f[uà peperit, ut ad eum confluerent omnis acneris bomines, excelleatem ejue Erndiionem Etbouci Ipft celebrareut Scriptis,fuas ed confeeras

difciplinavum omaium encyclapediam anímo erederetur ejfc complexus ey: PRINGEPS inter literatos ab ommibus propemodum poneretur, — Porphyrius cevi--

TT

F-|

Hiff, Ecclef. V1, 1 infenfiffimus Chriftiani Nominis hoftis in Zzro zertio ejus aperis, quod adverfus Chriftianos compofuit, fatetur: Jam

tem adhuc maximam laudem adeptum fuiffz, plurimum profecilT- ex Ammonii Magiftri difciplina: ingenii monumenta reliquiffe,(&

16

probentur, &c;. . Cum ardentiffimo lagraret amore erga Religionem & Veritatis Divinz myfteria, non (ine fructu fingulari puer a.

ä

teris à Patre fuiteruditus, quo Monitore etiam infignes ex illis locos memoriz mandavit feliciter, & recitavit exadté, neque veró ii -

| N

nondum folidioris difciplinz capax ett intra puerilia fubftitit exercitia, (zd & profundiorces fenfus jam fcrutari capit ingeniofius, i

15

negotium facefferet, altiora fcifcitatus & intricatiora, quam quz non prameditatà opera expedire poterat, — Neque dcinceps ab ili;

EEEEH

ä

mifit, fed cumannorum progre(lu amplificavit ftudia, & defectus puerilis fimplicitatis gravioribus inftitutis corrcxit, Nunquanme v-

14

rum ftudiis deflitit, (ed precipuam noctis partem earum Lectioni & Meditationiimpendit, & hoc ad obitum usque przcipaum ac|

dium fuit, ad interiorem facrarum literarum peritiam penetrare: nec füb(idia ad comparandam divinorum voluminum notitia("

Jetrapla, Hexapla & Oclapla ejus demonftrant; nifi quód Ebraice lingus notitia eximia deflitutus fuit, in qua etatem virilem adeptus

13

cuit, neque tamen eó laborem produxii, ut infcitiam ita compefceret, quin erroresatque Soloeciími extantiores eruditionis contex-

ä

terficerent. Quod veró Suidar, collector, in: voce Origenes Tom, 1. p. m.388. de co refert: Quodadhibuerit, Toraémw emsb4y m E4 mis Deos 7)

iBeoui» 2]d Nexmv Garnzdplw im SAnim qg) 73 lméa Qura eupoSér, qug verba Interpres vertit hunc in modum: Zantum adbibutt ffudium ad 4*

12

ut C Hebraicam linguam ipfcus ei* &tatt Q ingenio adverfantem edifceret, non falfüm eft, fi recte accipiatur, Nam licet Hieronymus in libro de

u

aflicis p. m.188. Tom. r opp. [cribat : 2apzum tis Scripturis divinis babuiffe f'udium, nt etiasm Hebraam Linguam contra &tatis gentisque f& natura-

H

ebíervante recte Haetío ad gentem Alexaudrinam, que juxta Grecorum omniumcon(uetudinem Linguarum exoticarum notitiam co

tinet; tamen immeritó fraudem tribuit 5u/2« Vir doctiffimus, nec co nomine rccte percenfet [nterpretem Hicronymi grzcum, qui dH

lius familiaris; quód ad Origenis naturam peffipé retulerit, quod de Alexandrinz gentis naturadixit Hrerosymw, | Nam quod hiclatin

10

&& naturam, id Sophronius grzcus interpres elegauter reddit: énidiu 75 iaidu $ia , quz verba Huetius non dcbebat accipere d-

fingulari, (ed ad fenfum Hierouyai de uaturá gentis Origenis: quem fenfum vix elegantius exprimere poterat quam per vocem: óméoy

mos Scriptores opponitur etiamilli, quod externum, vcl exterz gentis eft, fic apud Hiroziamwa V1M,3, 3. 5i«e0( opponuntur tanqua;

homines, exteris & hoftibus, Sedfortaffe eó lubentius error, qui putabatur, in Antiquitare detectus fuit, ut tantó facilius boni -

Macdeburgenfes perftringipoífent, quodibifadum eft, Czterum quod fupra de literis & Philofophisz difciplinis ad Theologiam animcs

dictum eft uberius, in iis, quanto ftudio verfatus fit, & quam fibifamam inde comparaverit, jam fupra memoravimus, nec ulli poteft «

in Origenianis omninó hofpiti. Jam demum de ftudiis & Eruditione Hrronymi & Aucuflini itidem Paris doctiffimorum in antiquitate V

étendi quzdam locus hic fupereffet, quanto id faceremus delectamento? Enimveró cum propediers futuro nempc die Sazurni finient -

eclavo Ancu/lini memoriam celebritate Academica vigoreLegum noftrarum fcholafticarum repetamus, & docto inter nos Studiofo|

nerabili Domino M, CHRISTIANO EBERHARDO /FEISMANNO, inllluftri Alumnco Sereniffimi DUCIS, Repetenti dexterrimo, Argu-

plané infigne de STUDIIS SACRIS ET ERUDITIONE EJUSDE/M AUGUSTINI deftinatum (it, (peramus eum exemplo tanti Doctoris Anti:

rum effe, quod prafenti prodromo invitatorio dee&, quem in finem MAGNIFICENTISSIMUM Univer(itatis RECTOREM, SEREN-

CIPEM 4c DOMINUM, DouiNuM HENRICUM FRIDERICUM, buceM WIRTEMB. ET TECCL£, COMITEM MONTIS

5

IN HEIDENHEIM. OoMiNuM NosTRuM CLEMENTIssIMuM, Magnif. Dn. PRO-RECTOREM omnesque tam Academicz Proceres quá-

miísé ac devoté, bonorificé & amanter ad audiendum dictum Oratorem defignato die hora matutina nona, invitamus. Datum fUï.'m

.

E

Theologicz d. XXilI, Auguíti Anno S. R. M D CC,

Lirzkis JOH AN N. CONRADI REISII,

. B m5 NESS

3

t u

u

2

ö Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1