LXV6c_fol_14

?i

IO.CAROLVE LVDOVICVS,

COMES PALATINVS RHENI, DVX BAVARIAE, COMES

VELDENTIAE ET SPONHEMII rel. rel.

'VNIVERSITATIS TVBINGENSIS RECTOR. -

L. $.

;?

alees : aDoAéryyos voeyl AA Vorag.

]tà MENANDER condidiohém

BM xgrorum defcribit; quibus nihil intolerabilius accidere poteít,

I

quam variis & nonnunquam parum fignificantibus eo tempore;

juo de falute ipforum ferio cogitandum foret, locutionibus Medici

hinc inde diftrabi. Maxima pars hominum; quum morbi ingrave-

fcunt, ita folet affeCta effe; ut quo major antea animi vigor; quo fe-

licior mentis ferenitas ipfis fuerat, le&o afixi plerumque omnem ju-

cunditatem exuant; & in ulcerum morem ad levem ta&tum; deinde

& ad füfpicionem ta&us condolefcant, binc inprimis Medico; à quo

egrotus fuz infirmitatis curationem anxie expeCtat, omni prudentia

-

circumfpe&tione & ipfius loquelz temperantia opus effe videtur, ne

zger, quem fanandum füfcepit, in eam füfpicionem adducatur, dupli-

cem fortafIe ab ipfo mercedem, unam curationis, alteram garrulita-

tis poftulatum iri; & caveat, ne quod longe acerbius foret, de Medici

eruditione & experientia idem quod de vafis inanibus, que maxime

tinniunt ; zgrotus judicium ferat.

Vir, cujus obitum przmaturum

jam ex hac tabula indicimus,

qui nos intime aflligit, longe aliam

in tra&tandis zgris viam iniit, uti erat modeftiffimus, & de fuis meri-

tis, perfpicientia, amplitudine eruditionis vel nihil vel parum fentiens,

ita erat etiam in omni hominum commercio & domi & foras à quauis

r s

fermonum procacia alieniffimus: Fuitvero, qui nobis eheu ere

Vir Prenobiliffimus atque Experientiffmus D)

. IOHAN

CONRADVS- GMELIN, AMediine Doitor & Pbhar-

eacopola- bujas . Civitatis. Natus eft in hac urbe 'Tubingenfi Anno

MDCCVI d.IL Aug. Patre ufus 7iro Nobilifimo atque Periti/frmo

DN. IOHANNE GEORGIO GMELIN, Cive quondam so-

ffro eodemque Pbarmacopeo dexterrimo, rerum chemicarum & me-

tallurgiz docimaftice intelligentiffimo, & non apud nos folum, fed

& apud exteros longe lateque celeberrimo. . Matre autem Praf/antis-

fima. atque ' Prudentifma Matrona DN. SVSANNA BARBARA

ex HAASIORV M ftirpe oriunda, fingulari DEI clementia adhuc

fuperítite; quz hanc Filii; quem in oculis ferebat, przmaturam mor-

tem luget acerbiffime. — Hos Parentes veneratus eft b. Defun&us JVo-

fler , qui in. eo educando, atque in ejus ingenio, quod fdliciffimum

erat, formando nihil plane omiferunt, quod vel defiderari potuerat,;

hinc tantz fpei filium non publicis folum fcholis fed & privatis Magi-

ftrorum inftitutionibus tradiderunt, & quamvis in teneriori ztàte rmi-

nus firma valetudine uteretur, tamen in linguis, regulis fidei, & lite-

ris elegantioribus rapidiffimos fecit progreflus, ira uc Optimi Parentes

jam trim temporis omnia faufta potuerint augurari. Poftquam hxc

elementa imbibi(fet, folidioribus difciplinis, quas anhelabat, addifcen-

dis admotus eít, philofophicis nimirum, potiffimum autem phyfi-

cis, in quibus poftea magnam celebritatem fibi acquifivit.

Anno

11

MDCCXXI. pofítquam maximam partem jam fcholas philofophicas

reliquerat, Parens filium hunc ipfe inftituere fecum conítituit, & quum

effet in omni rerum naturalium fcientia Vir verfati(fimus atque dexter-

rimus, & filius earundem difciplinarum cupidiffimus, ita facile devi-

nare poffümus, quanta cum rapiditate & quam felici fücceffü hzc di-

is iníti-

viga ftudia traCtaverit, ita ut imm quinquennium ; quo Parent

:q:ione'

d

tutione &üti licebat; in' Chernia, omnibusque; quz certe multz fünt;

ejus partibus, in'conficiendis medicamentis; in hiftoria naturali &c. ad.

omnium ftuporem tantum profecerit, ut ipfe Preceptor Difcipuli ex-

hauftum difciplina fe effe & perfentifceret & fateretur. — Comitatus eít

etiam JVof/er B. Parentem, quum in gratiam Medicinz ftudioforum ad

acidulas & balnea nonnulla noftrz ditionis examinanda A. MDCCXXIII.

proficifceretur.

Feliciffime igitur abfoluto T'ubingz ftudiorum cur-

fu, dignus à B. Parente IVof?er habitus eft, qui jam ad exteros abiret,

eruditionemque acquifitam ulterius amplificaret. Bonis igitur 'avibus

Anno MDCOCXX V I. Ratisbonam fe contulit, & per biennium apud

peritiffimum Pharmacopeum DN. SCHWINTER commoratus eít.

Poftquam heic omnia; quz natura vel ars in phyficis prodücere folent

illis oculis; quos raro dignum aliquid effuügere poterat, perluftrave-

rat, Vindobonam, Presburgum tranfiens inferiorem Hungariam per-

meavit, & quantum Celeberrimi Viri BELIVS & HERMAN ipfius

rerum naturalium cognitionem auxerint, gratiffimo animo femper

confeffus eft, Non ita multo poft Sopronium ad p

opularem füuum D.

Do&torem 1&N1scH, jam Medicum Diccefeos Canfladienfis experien-

j

tiffimum, confugit, à cujus dulciffimo confortio feparari fere non am-

plius potuit. Divulfüs ab hujus Viri fuaviffimo commercio ad civita-

tes Hungariz montanas commigravit, Schemnitium , Cremnicium , Regio-

miontum; ANeofolium, V'allem.Dominorum , Slanam, Rewuzam, Ceawerno-

wizam, & inipfas, quzx innumerz funt; metallifodinas defcendit, ftu-

pendamque in dignofcendis metallis fcigntiam haufit, ira ut etiam peri-

tiffimos in hac arte magiftros poítea fuperaret, fornaces zrarias in iis-

dem regionibus invifendi, examinandi, delineandi fümmo amore fla-

:

rabat, & nihil prateribat, quod ulla attentione dignum videbatur.

R

.

elitta Hungaria ad Polonos profe&tus eft, apud quos magna metallo-

rum & falium fodinarum copia invenitur, & omnibus in fuum ufum

converfis, per 7atislaviam. deinde Lipfiam 8 Dresdem petiit; in quo

ultimo loco Dexterrimi Pharmacopcei aulici REX RA T. hofpitio, con-

vi&u & commercio literario utebatur; ita quidem, ut poftquam eru-

ditio /Vo/ri. cognira fuerat Illutri Archiatro Domino de HEVCHER,;

defunctus à tanto Viro beneficiorum honorumque quovis genere cu-

mularetur. "l'echnophylacium illüd Dresdz abundantiífimum , & re-

liqua phyficorum perquifitionibus non indigna fümmo cum fru&u per-

luftravit. — Heic loci cum a moleftiffimis & 30o. milliarium longiffimis

iiineribus defatigatus vires corporis refarcire poffe fibi perfüaderet,

nuntius triftiffimus de Optimi Parentis inopinato obitu ipíi offertur,

qui ita eum dejecit, ut a febre tertiana corriperetur, per quadrantem

anni lecto affixus, qui morbus cum fimplex ab initio effet; jam in ter-

tianam duplicem & denique quotidianam & fere he&icam degenera-

vit, ita ut omnem falutis recuperandze fpem abjiceret, &t ad iter

P

ittud, quod nobis omnibus adeundum eít, pie & confiüs Sofpi-

tatoris Noftri JE(ü Chrifti gratia fefe prazpararet; hinc in ipfo hu-

jus morbi decurfü per literas, Ma/ri moeftiffimz viduz valedixit,

pro innumeris in fe collatis beneficiis gratias egit, at cum in

limine mortis effet, Deus opitulatus eft, & noluit membrum

orbi literario utiliffimum in ipío ztatis flore putrefcere; brevi igi-

tur robur animi ac corporis acquifivit, ut de novo itinere literario co.

giraret, quod etiam aggreffus eft per Zzrifciam ad patruum SAMVELEM

GMELIN hujusque filium, sAMVELEM, qui pofteriori loco nominatus

SAMVEL Zj/erwerdenfi cholae Re&or przerat ; cum apud hos commo-

raretar, in ipforum vicinia multas naturalium rerum colle&iones ;

orphanotrophia &c. perluftravit. — Abhinc Zipfiam adiit , transgreffus

deinde Saexowiam inferiorem , Guelpberbitum , Brunsvigam , Islebiam ,

bun-

lïfema"f & Hamburgum. appulit , in quibus locis fitim fuam a

dan-

TAE

dantiffime poterat reftinguere, cum ub-ique horum locorum ftudio-

fos rerum naturalium ipfique amiciffimos inveniret. Jreme ubi in-

tegru

m annum coníumfit , in cellaa quadam,; quz plumbi venis

turget, cadavera ultra fec

ulum confervata farta & illefía maxime ad-

airatus eft.

Invifit dein Dehlmenborflum, Frifiam utramque, orienta-

lem & occidentalem, tandem taviam vet&tus eft; - & celebres urbes ;

zAmflelodamum , Roterodamum , Lugdunum , ubi celeberrimi MVSCHEN-

BROECKII le&iones phyficas per dimidium annum fedulus frequen-

tabat, &t tandem BOERHAVE &t S'GRAVESANDE, O quanta nomina:

infticutionibus fruebatur.

Perfe&o ita itinere-füo optabat iterum

fumum de.patriis poffe videre focis.

Redux igitur per Coloniam, Francofurtum füb finem Anni MDCCXXX,

in patriam & ad dulciffimas füas caritates, in Vitrici, Viri integerrimi,

cujus amor omnem paternum füperat, & matris tenerrimz: coníortio

novam quotidie tranquillitatis &t voluptatis originem inveniebat.

Anno MDCCXXXI. d. VII. Nov. in torum conjugalem fibi adícivit

Virg

inem le&iffimam, omnibus fexus fui decoribus ornatiffimam, &

non

fucata in Deum pietate flagrantiffimam DN. MARIAM VERO-

NICAM, filiam. Viri Nobiliffimi & Peritifümi DN. FRIDERICI

ERHARDT, Pharmacopcei Uracefis Dexterrimi; &: CHRIS'TIA-

NAE VERONICAE ex Scbmidliniorum ftirpe eriundz. — Neque hoc

conjugium dulciffimum ;

quod per XXVII. annos duravit; fterile per-

mifit effe Divina Benignitas, fed VIIL. filiis && VII. filiabus feliciffimum;

ex qua numerofa prole feptem per Dei gratiam adhuc füperftites funt.

Ornatiffima DN. CHRISTIANA ROSINA BARBARA, nupta Viro

m Reverendo DN. ROOS, Diacono Goeppingenfium dignif-

plurimu

fimo.

Virgines le&tiffime MARIA FRIDERICA & IOHANNA

SVSANNA VERONICA ; pereximius atque przftantiffimus DN.

SAMVEL. GOT'T'LIEB , .Philofophiz Studiofus ; |CHRISTIAN

GOT'TLIEB, Difcipulus tertiz claflis Schole anatolice; ELISABE-

'THA ELEONORA; GOTTHELF CONRAD FRIDERICVS.

Patriz redditus b. defun&us Nofter a tum temporis Spe&tatiffimo Fa-

cultatis graziofze Deca DN. ELIA CAMERARIO examinatus & dignus ju-

dicatus.eft, qui regundo corpori pharmacevtico przficeretur. Paulo

poft per Dip

oma, quod füa fubfcriptione munivit Reverendifumus Can-

atatis & Comes Palatii Cefarii DN. D. PFAFF, Do&or Me-

cellarius Unrverfü

Anno demum MDCCXLVIII. cum B. Fratre Pro-

dicinz fuit creatus.

feflore, D. IOANNE GEORG. GMELINO; impenfe amato per aliquas Helve-

tiz partes iter fecit, falutata Scaphufia, T'iguro, Bafilea per Argentoratum

& Carolsruhum poft feptem hebdomadas inde redux, füb jucundo

noc

e fraterna focietate itinere plurima & vidit, & collegit fuas ad delicias;

i

hiftoriz inprimis Naturalis fpe&antia, pracipue gratiffimam recoluit

femper memoriam:comitate fingulari quaquaverfum celebris Profeffo-

:

ris ''igurini, Dni IoANNIS GESNERL, verfàtiflimi per omnem rem bota-

nicam; & Hiftoriz naturalis ambitum. Ampliffimo füo commercio epi-

ftolico in varias non Germaniz modo, fed exterarum regionum plagas

univerfz rei literariz, Medice maxime, plurimum profuit, commercii

literarii Norici celeberrimi, cujus quidem inftituti membrum fuit dignit-

fimum, fpecimina multis utilibusadmodum e re chemica, & medica pra-

&ica locupletavit articulis, per volumina commercii hujus abunde fparfa.

Reliqua b. defun&i vitz: rationes nobis omnibus quam notiffimz funt.

Promte zgris fua arte füccurrebat, & cum Vitrico füo, Nobiliffimo &c

Peritiffimo DN. IOANNE GAVM cum fumma pace & tranquillitate officinze

pharmacevticz invigilabat. Sermonibus facris fedulus interfuit, Deum

vere reverens, erga zequales modeftus, in egenos erat liberalis, dulciffi-

mz Conjugis, nunc moftiffimz viduz, amantiffimus, PaterqueSuorum

pignorum fidiflimus, bonus civis, verus Chriftianus, G:nuncameritol

uge-

Inus

mus huj us rhagni Viri ja&turam. — Morbi defcriptionem däbimus jan

prout ea ab Exc. Dr. Prof. GMELIN, fratre defun&ti jam affli&iffimo, no-

biscum . communicata eft ita :

Pleno quidem B. nofter a multis annis gavifüs eft corporis vigore,

quo nunquam defatigata ufus eft induftria, ut puro mentis candore

proximo inferuiret , fuaque bene curaret , per interualla tamen modo

hzmorrhoidalibus moliminibus, modo podagricis nifibus centatus eft

Ultimo

vagis, nec unquam ad perfe&am excoGtis maturitatem.

vitre anno, & quod excurrit; obferuauit in fe virium; fenfüumque

languorem infolitum ; quafi fenefceret , magis etiam & magis colla-

pfus, marcefcensque ultimis men(ibus ; ab anno &t ultra omni mane;

cum fürgeret, moleftiffima & vehementiffima correptus eft tu(fi; per

L

horas vexante, plurimumque fimul ex imis tenacis elidente pituitz,

fputo fatis libero.

Simili tuffi excitatus eft primo diluculo d. XIX.

h. m. horam inter primam & fecundam , eaque per horam pluri-

mum pituitz rejecit. . Eam vero tuffem fecuta eft orthopnoea grauiffi-

ma cum infigni dolore pun&torio ; & grauatiuo dextri pe&toris , ac

fi efent ibi omnia incuneata, & conferruminata, tangenti etiam

volz manus refiftebat intus hzrens immobilis gleba, undique quafi

P

fruftra pulfata, comitabatur hoc difficillimum afthma füdor frigidus

Ja

per totum corpus diffüfus cum infigni virium proftratione, facie miri-

p

fii

fice collapfa, pallidaque ; vix deglutire prz languore , difficilique re-

fpiratione poterat zger ; validiffima, quz applicabantur e fonte

qi

chirurgico ; remedia reuellentia; nihil

pt

uidquam efficiebant, & fru-

i

ftra. dabantur potentiffima interna ref

j

uentia, cardiaca, antiphlogi-

d

ftica, diaphoretica. Raro ficca tufficula irritabat, nec unquam cum

u

fit

euphoria, ut potius dyfpncam augere videretur. Mente fibi fem-

per conítabat zger; poft meridiem aliqua fpes meliorum tempo-

fü

r?

rum affulfit, erenim & liberius deglutire fuit vifüs zger. &c ceí-

t?

fante füdore frigido zquabilis per totum corpus diffüfüs eít calor cum

füdore leni, tepido;. & aliquantum jam reclinare caput potuit, ha&te-

Pt

nus: ere&to femper collo fpiritum trahens.

Heu vero quam breues

n

fuere fpei hujüs umbrz! acceffere fcilicet breui vehementes capitis do-

fa

lores, poft bihorium cum iíto pun&torio lateris ceffantes, incidit (opor

continuo creícens ; tollens tantum non omnem rerum extra fe pofita-

eí

bi

rum attentionem, füb eo tamen non defiit quzrentibus lafía voce re&te

el

refpondere, aut geftibus certe fignificare ; intellexifle fe quz(ita; re-

fi

fpiratio autem inter hzc jugiter imminuta magis fuit, pulfus modo ce-

lerrimus , modo tardiffimus , debilis, facies per horas collapfa magis;

tandem vere hippocratica, labiis liuidis , frigus extremorum cum fu-

Hl

$i

doribus frigidis rediit ; laboriofa pe&oris molimina per vices pituitam

& faliuam inuito per os exprefferunt, & füb his quidem pefífimi undi-

$

tc

que ominis phznomenis per modum CATARRHI SVFFOCATIVIcum

d

flatu APOPLECTODE complicati B. nofter vefperi quintam inter &

fextam horam d. XIX. huj. nobilem animam exfpiravit placidiffime.

p?

Nihil jam nobis reliquum eít,: Cives , quam ut a Deo folatium

ce

quo meftiffimam & illuftrem familiam afficiat , ardenti prece expeta-

fa

mus. 'Triftiffimam conjugem , quz exa&te novic , vias Dei alieniíTi-

as effe a noftris, erigat; & ipfe confoletur ; fit Pater orphanis; ami-

ni

cus & frater caritatibus reli&tis, & fplendidiffimz familiz; ac nos omnes

hoc Exemplo pie mori in Jefu Chrifto doceat.

Non commonefaci-:

mus v0S, Cives, ut pompam lugubrem '"F'anti Viri , quem tantopere

£U

dolemus; & quz ex ejus zdibus hodie II. hor. educetur ; frequenti

veftra prafentia honoretis ;

uoniam conftat, quantum :apud vos

i

merita magnorum Virorum v.

DCCLIX.

eant. Sc:Tipt. Tubipgzg'. P. P. S. S. R.a.

d XXIL Junii M

LITTERIS ERHARDIIARN/IS;

v—

e

ï

IO.CAROLVS LVDOV*^"7

COMES PALATINVS RHENIL, DVX BAVARL

"d

VELDENTIAE ET SPONHEMII rel.-

. VNIVERSITATIS TVBlNG—ENSISV L

lu $.

al adoAeexes vorsh m voros.

]ta MENANDI-

—— " —

I

zgrorum defícribit; quibus nihil intolerabilius |,.

quam variis & nonnunquam parum fignificantib -

juo de falute ipforum ferio cogitandum foret, loc!

hinc inde diftrahi. Maxima pars hominum, quum -

*

o

fcunt, ita folet affe&ta effe; ut quo major antea animi.

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

licior mentis ferenitas ipfis fuerat, le&to aflixi plerum-

cunditatem exuant, & in ulcerum morem ad levem.

co

& ad füfpicionem ta&us condolefcant, bhinc inprimis —

zgrotus füuz infirmitatis curationem anxie expe&at;

circumfpe&ione & ipfius loquelz temperantia opus -

"

E

zger , quem fanandum füfcepit, in eam füfpicionem at

cem fortafle ab ipío mercedem, unam curationis, 21*

O Baane Q

o

tis poftulatum iri; & caveat, ne quod longe acerbius Í -

eruditione & experientia idem quod de vafis inanibu -

tinniunt ; zgrotus judicium ferat

Vir, cujus obitu.

-L

jam ex hac tabula indicimus,

qui nos intime afflig-

Focus

in tra&tandis egris viam iniit uti erat modeftiffimus; :

N

M

tis; perfpicientia, amplitudine erudirionis vel nihil ve

|

ä

ita erat etiam in omni hominum commercio & domi

JS;

D

À

fermonum procacia alieniflimus. Fuit-vero,

nob

—

Vir Prenbiliffmus atque Experientiffmus D

N

IO

1

CONRADVS GMEL[N, Medicinie

."3

12

eacopola bujus. Civitatis. Natus eft in hac urbe

MDCCVI d.Il. Aug.

Parre. ufas. Ziro Nobili[]mo

DN. IOHANNE GEORGIO GMELIN;

11

ffro eodemque Pbarmacopeo dexterrimo, rerum che

ï

tallurgie docimaftice intelligentiffimo, & non apu

Matre

10

& . apud exteros longe lateque celeberrimo.

fima. atque * Prudentiffma Matrona DN. S V SANNi-

ex HAASIORV M ftirpe oriunda, fingulari DEI

fuperítite; quz hanc Filii; quem in oculis ferebat; p*-

tem luget acerbiffime. |Hos Parentes veneratus €

o

ä

J/«r , qui in eo educando; atque in ejus ingenio; ql-

erat, formando nihil plane omiferunt, quod vel de1

hinc tantz fpei filium non publicis folum fcholis fed &-

ftrorum inítitutionibus tradiderunt, & quamvis in te

E

nus firma valetudine uteretur, ramen in linguis; Teg

ris elegantioribus rapidiffimos fecit progreffus, ita ut J

jam tum temporis omnia faufta potuerint augurari.

"

elementa imbibiíTet, folidioribus difciplinis, quas an

p

is admotus eft, philofophicis nimirum, potiffimnu

ä

cis, in quibus pofítea magnam celebritatem fibi a

MDCCXXI. poítquam maximam partem jam fcho

reliquerat; Parens filium hunc ipfe inftituere fecum co

k;ä

effet in omni rerum naturalium fcientia Vir verfàti

rimus, & filius earundem difciplinarum cupidiffimu

nare poffümus; quanta cum rapiditate & quam felic

vina ftudia tra&averit; ita ut intra quinqucmium; E.

ä

T

2

w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

-

1