LXV6a_fol_063
author: Karl Christian Erdmann, Württemberg-Oels, Herzog

CAROLUSCHRISTIANUS ERDMANNUS

WURTIEMBERGIAE AC TECCIAE UT ET OELS/E

A'TQUE BERNSTADII DUX COMES MONTIS PELIGARDI

DYNASTA HEIDENHEMII STERNBERGAE ac MEDSIBORI

rel,

EBERHARDIN APJH UIUS RECTOR

Iu eft admodum , ex quo in hoc Ducatu noftro & Ecclefia "W'ittembergica celebre GR/ETERORUM eft nomen interque eos relatum , qui cum-

primis de rebus Sacris & Minifterio noftro Ecclefiaftico praclariffime fünt meriti, Si enim memoriam Ecclefiz noftre, quatenus purior & à fzcibus priftina-

rum fuperftitionum repurgata eft, recordemur ultimam , inde usque repetentes , cum Sacra reftautari atque aliam longeque meliorem rerum faciem induere occe-

perunt, inter przcipuos Antefignanos & Paraftataa CASPARUM GRAETERUM deprehendimus , qui Sereniffimo Duci ULRICO, cui tantum debet dalciffi-

ma Patria noftra, quantum, fi à Deo diícefferis, prorfus nemini, à Concionibus Aulicis & Confiliis Ecclefiafticis fuit; quod fublime munus cum femper eft

graviffimum, tum illo potiffimum fuit tempore, quo Ecclefia renafci atque inter mille difcrimina & infültus , humanis vitibus non füperabiles, caput erigere nitebatur, — Quodí

igitur vcl fapientifimum Principem ULRICUM cogitemus, qui longo rerum ufü ita erat fuba&us, ut. ejus judicium fuerit folidiffimum, velin GRETERUM oculos con-

vertamus, qui diffiillimis iftis temporibus naviculam Aule & Ecclefiz fapienter moderati & prudenter dirigere poterat & perpetua Principis füi Maximi gratia frucbatur,

fane quantus Vir fuerit, quamque bene de rebus noftris meritus, obícurum poteft effe nemini. Imo referunt de co, quod ita Principi fuo fuerit in amoribus , ut eum opti-

mus Princeps rariffimo & omnibus feculis memorabili exemplo quotidie audiverit concionantem ; neque enim admirandum Ducem venatum abiviffe , neque - balnceo

ufum effe, nifi audito prius verbo divino, ut nefcias, an magis mirati debeas Principis pictatem , fingulis dicbus conciones audientis , an Concionatoris indefeffam in-

dufiriam , qua fingulis diebus fingulas habuit Conciones. — Jam fí cum hac Paftorali induftria conjungamus eruditionem & do&trinam, qua in hoc Viro ezat maxima, audit

enim Andrez noftto Vir do&iflimus, íi prudentiam, qua ex Covfiliis cjus fapientiflime à Principe fuper rebus graviffimis v. gr. de inftituendo Concilio, de compo-

nendis in Religione diffidiis , de confeflione adornanda, de interreligione repudianda, de imaginibus vel retinendis vel abolendis & innumeris id genus aliis ab ipfo

requifitis , confpicua eft, inter fümmos Theologos & primz cavez eum referendum effe, intelliges. — Audiamus fpeciminis loco fapiens ejus effatum. & judicium de ima-

ginibus. Se de imaginibus parum ait [olicitum. — Hatlenus conciomibus anmifum , ut eas ex cordibus ejiceret, — Pertineve snter adiaphora, — .Se quidem concionari po[fe tum prafentibus

um abfentibus illis. — Mundis enimm omnia effe munda, docente Paulo, — Sed folus is non fuit e GRUETERORUM familia , qui optimum eruditionis , facundiz , prudentiz &

meritorum in Patriam noftram odorem fparíit, verum na&us eft flium PHILIPPUM GRAZETERUM, qui non minorem nominis celebritatem & meritorum gloriam con-

fecutus , atque infula quoque à Sereniffimo Duce FRIDERICO eft ornatus, — Theologus femifecularis, qui cum vineam Domini Wirtembergicam integro femifeculo gna-

viter &, ut pat eft, coluiffet , ad Jubileum in ccclis peragendum, fuit evocatus, ex hiftroriarum Biblicarum dextra enarratione maxime notus & inter Theologos W'irtember-

giz celebres merito etiam ab exteris rclatus. — Ex eadem profapia adhuc paucis abhinc annis floruit, ac Ecclefie diu prafuit & profait J. GR/ETERUS Roswagienfium

Superintendens venerandus. — Horum aliorumque majorum fuorum veftigia laudatiffima legere atque fidum aliquando in Ecclefia noftra Evangelica W/irtembergica Mini-

ftrom agere, apud animum conftituit , qui nudius tertius inopinata füisque prafertim Parentibus optimis acerbiffima morte in ipfo juventutis fuaviffimo flore emarcuit Vit

Juvenis Venerabilis & Clariffimus Dominus FRANCISCUS , CHRISTOPHORUS, THEOPHILUS GRJETER, Artium Liberalium & Philofophig Magifter , Sacro-San-

&z Theologiz Studiofus atque Ducalis Stipendii Theologici Alumnus florentiffimus , qui in lucem hanc fclici aufpicio editus eft XXXI. Augufti A. M DCC XL in vicino

nobis pago, ad Sereniffimum Ducem W'ittembergicum Regentem, DPatrem Patriz optimum , pertinente, GOMARINGA, -cujus

tum t

-

wl

euea

u

horit

kaw

Prafectum agebat Meri-

tiffimum Pater, Eft áutem is Vir Pranobilis atque Ampliffimus Dominns GEORGIUS CHRISTOPHORUS GRJETERUS, e jam celeb

rata GRAETERORUM Familia

oriundus , Prefe&us hodie Mühringenfis five terrarum Illuftris Domini JOHANNIS THOMUE de RAUNER Senioris, Auguftani itidem Meritiffmus. — Matrem vero na-

ctus et Dominam JUSTINAM MAGDALENAM GR.ETERIAM , natam SEEFRIDIAM, Matronam virtutibus confpicuam. Ab optimis hisce Parentibus Chrifto Sal-

vatori Domino fuo per lavacrum baptiími addi&tus, in crucifixum feu vite fuz fcopum collimare didicit, Ipíos autem primos atatis annos apud Parentes, quamdiu GO-

MARING/E commorati funt , ita tranfegit, ut bonz mentis & ingenii aptioris haud fpernenda dederit indicia, prima literarum elementa avide apprehenderit & didice-

ri, dictis Parentum audiens atque obfequens fuerit atque gratum fe omnibus fuavemque prafertim. Genitozibus fuis praftiterit, donec novennis puer Patte. cum | familia

fua fe in hanc Mufarum fedem TUBINGAM conferente, ad nos acceffif:t atque in Schola noftra Anatolica literarum pracepta ulterius haufiffzt.

Non autem ita multo

poft Pare MUHRINGAM promoto, Schole Herimontanz fuit traditus in eaque Preceptore Dn. FISCHERO in literarum atque linguarum ftudio perrexit, hofpite uíus

B. Confule FORSTNERO. — Nc autem quicquam intermitteret de prole fua perquam folicitus ejusque amantiffimus Parens, quod ad filium excolendum exornandumque

facere poffe videbatur, nullis laboribus, nullis fumtibus parcens, eum celebri in formandis pueris Magiftro , Do&iffimo Rofefcldenfium Paftori Dn, M. FLATTIO uberius

perficiendum addixit , cujus vigili cura & dextra informatione eos in ftudiis fecit progreffus, ut non tantum coníueta examina Stuttgardiz fübire potuerit, fed & dignus

fuerit habitus, qui A. MDCCXXVI. in Monafterium. Denckendorffenfe promoveretur inque Alumnum cooptaretur, Praceptoribus ibidem ufus Dn, ZELLERO, Abbate

nunc Anhuíano fumme Venerando & Dn. BENGELIO , quorum fub umbone literaturam Latinam, Grzcam & Hebraicam ita excoluit, ut A. MDCCXXIX, in Mona-

fterium füperius Bebenhu(am potuctit transferri, ibidemque B. Dn. Abbatis HOCHSTETTERI patrocinio, Do&iffimorum autem Praceptornm Dn. CANZII & Da. PFI-

STERI dexterrima inflitutione cum in Philologia tam Sacra, quam profana, tum in Philofophia perfrui.

Quibus felicitet peractis tandem in Academiam hanc exopta-

tisfime promotus ad eandemque fecunda vice reveríus eft, memorabili ob Jubileum Auguftane Confffionis Anno MDCC XXX. Hicque tam felici ei effe contigit, ut

hoc ipfo adhuc Anno laborum & ftudiorum haCtenus diligenter tractatorum premia potucrit prenfate atque Lauream primam, qua XXVIII. Junii die jubilari,

qui pro-

pter redeuntem Auguftanz Conftffionis memoriam fécularem fecundam in univerfa Ecclefia Evangelica feftus celebrabatur, fuit redimitus , capeffere,

Hoc honore mactus

ornatusque Excellentiffimorum Profefforum Philologie & Philofophiz le&iones cum publicas tum privatas diligenter & alacriter adiit atque Collegia indefeffus frequen-

tavit, quo factum, ut viam praeuntibus Excellentifimo Dn. Profeffore ROSLERO in Ethica & Jurisprudentia Naturali, Excellentiff. Dn. Profeffore CREILINGIO in

Phyficis, Excellentifl, Dn. Profeffore KLEMMIO ia Critica Sacra tam Hebraica , quam Grzca, Excellentiff; Dn. Prof. HALW ACHSIO in Hiftoria maxime & Excellenriff;

Dn. Do&ore MAICHELIO in Philofophia Rationali haud poenitendos fecerit progreffus & profe&us, privata etiam Do&iffimi Domini Repetentis JZEGERI inftitutione

cum frudu ufus. — His omnibus feliciffime extantlatis, tandem ad metam pervenit & Lauream fecundam hoc eft Magifterii five Do&oratus Philofophici honores ex merito

eft confecutus, eosdem 1II. Septembris A. M DCC XXXII. diftribuente Spectatiflimo Decano Dn. Prof. Creilingio, E Paleftra autem Philofophica excedens , fublimiorem

Theologiz eft ingreffus , in hoc potiflimum ftudio & Stadio Deo & Ecclefiz nofttz militaturus, atque adeo Familie GRAETERIANLE rurfüm daturus Theologum. Ne-

que primordia rei infeliciter cefferant, —Audivit enim arre&is auribus & cum fucceffa fumme Reverendos Dominos Theolo

gos cum in Scholis publicis tum etiam priva-

us interque eos maxime Reverendiffimum Dn. Cancellarium D. PFAFFIUM & brevi tempore ita profecit, ut omnes ingenii nervos prafertim ad Homileticam, maxime

neccffariam ftudii Theologici partem, intendens & applicans , cum applaufu ipforum etiam Superiorum & laudati potiffimum Dn. Cancellarii füerit concionatus, multum-

que Spei de fe oftentaverit. — Sed fupremo rerum Airbitro placuit hunc TlHitologiz Confecraneum ad. cocleftem. Academiam per faltum promovere atque militia exemtum,

trophais feftinanter coronare, — Ita enim íe geffit in vita, ut beate etiam potuerit mori, Erat enim ex vero Commilitonis fui teftimonio, Dei reverens amansque, Reli-

gionis obfervator cultorque fincerus, nihil pratermittens exercitiorum officiorumque ad cultum Dei pettinentium, licet peccata etiam fua & multa & gra

via, ut pat erat,

cum agnoverit , tum deploraverit, eorum expiationem in fanguine JEfu Chrifti querens & inveniens.

Nemini inter homines fuit gravis, quin potius mira in co fuit

humanitas, modeftia, obfequendi ftudium, patientia, quibus virtutibus fefe omnibus apprime commendavit. —Parentibus vero fratribus, fororibus quin & cognatis omni-

bus ita fuit charus, ut obitum ejus non lugeant moderate, fed ita, ut confolationem vix & ne vix quidem admittant. Neque id mirum , cum ipfis furreptus fit in medio

curfu, in florentiffima juventute, infpe maxima, Aliquot enim abhinc diebus febris eum ardens maligna invafit tanto impetu, ut eum intra paucos dies fere totum con-

fümferit, ipfeque etiam facile animadverterit, vite fuz finem prafto effe, — Quare fe ad hunc abitum, ut Chriftianum decet, egregie preparavit,

morbi gravitatem patien-

rer tulit, multaque de fide (ua in Deum, de fiducia in Salyatoris JEfu Chrifti merito collocata,

de animo ad fübeundam mortem parato inter vehementiffimos licet paroxyfmos

eft profeffus & folatia ex verboDivino petita avidiffime haufit, donec nudiustertius poft horam matutinam IX. animam placidiffime cfflaret, Efferetur funus horis pometidianis con-

fuetis ex zdibus Ducalis Stipendii , neque, frequens id fore , dubitare nos

"

finunt pie defün&i juventus, Parentum lu&us, & mortalitatis noftrz recordatio, Perícriptum

Tubinge A, MDGCXXXLIL Die xxur.. Maji.

Lrrrzgus PHILIPPI SCHRAMMII,

P

í( MV

«—

CAROLUSCHRIS I TANUS ERDMANNUS

WURTEMBERGIAE AC TECCIAE UT ET OELS/E

ATQUE BERNSTADII DUX COMES MONTIS PELIGARDI

DYNASTA HEIDENHEMII STERNBERGAE ac MEDSIBORI

rel,

EBERHARDIN APJH UIUS RECTOR

Iu eft admodum ; ex quo in hoc Ducatu noftro & Ecclefíia W'irtembergica celebre GRZETERORUM eft nomen interque eos relatum , qui cum-

primis de rebus Sacris & Minifterio noftro Ecclefiaftico praclariffime funt meriti,

Si enim memoriam Ecclefie noftrz, quatenus purior & à fzcibus priftina-

rum fuperftitionum repurgata eft, recordemur ultimam , inde usque repetentes , cum Sacra reftaurari atque aliam longeque melioren:. —— £oinen $o dasane acco

perunt, inter przcipuos Antefignanos & Paraftatas CASPARUM GRJETERUM deprehendimus, qui Sereniflimo Duci ULRICO z

ma Pattia noftra, quantum, fi à Deo diícefferis, proríus nemini, à Concionibus Aulicis & Confiliis Ecclefiafticis fuit; quod fub

-

r 4

graviffimum, tum illo potiffimum fuit tempore, quo Ecclefia renafci atque inter mille difcrimina & infültus , humanis viribus non füperabiles, capu -

igitur vel fapientiffimum Principgem ULRICUM cogitemus, qui longo rerum ufu ita erat fuba&tus, ut. ejus judicium fuerit folidiffimum, velin.

vertamus, qui difficillimis iftis temporibus naviculam Aulz & Ecclefiz fapienter moderati & prudenter dirigere poterat & perpetua Principis í

U

Y

fane quantus Vir füerit, quamque bene de rebus noftris meritus, obícurum poteft effe nemini. Imo referunt de eo, quod íta Principi fuo fuer—

mus Princeps rariffimo & omnibus feculis memorabili exemplo quotidie audiverit concionantem ; neque enim admirandum Ducem venatut

ufum effe, nifi audito prius verbo divino, ut nefcias, an magis mirari debcas Principis pictatem , fipgulis dicbus conciones audientis , an C -

y

X

dufttiam , qua fingulis diebus fingulas habuit Conciones. — Jam fi cum hac Paftorali induftria conjungamus eruditionem & do&trinam, qua in |

enim Andrez noflto Vir do&iflimus, (i prudentiam, que ex Cowfiliis cjus fapientiflime à Principe fuper rebus graviffimis v. gr. de inflitut ,

nendis in Religione diffidiis , de confeffione adornanda, de interreligione repudianda, de imaginibus vel retinendis vel abolendis & innu-

S

requifitis , confpicua eft, inter fümmos Theologos & primz cavez eum referendum eífe, intelliges. — Audiamus fpeciminis loco fapiens ejus e

W

ginibus. Se 4e imaginibus parum ait [olicitum. — Hatlenus concionibus annifum , ut eas ex cordibus ejicevet, — Pertinere inter adiapbora, — Se quidem 4—

*

um abfentibus illis. — Mundis enitm omnia effe munda , docente Paulo, — Sed folus is non fuit e GRJETERORUM familia , qui optimum eruditio

R

19

meritorum in Patriam noftram odorem fparíit, verum na&us eft filium PHILIPPUM GRAETERUM, qui non minorem nominis celebritaten

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

fecutus , atque infula quoque à Sereniffimo Duce FRIDERICO eft ornatus, — Theologus femifeculatis, qui cum vineam Domini Wirtembergi -

viter &, ut pat eft, coluiffet , ad Jubileum in coclis peragendum, fuit evocatus, ex hiftoriarum Biblicarum dextra enarratione maxime notus & i

18

giz celebres merito etiam ab exteris relatus. — Ex eadem profapia adhuc paucis abhinc annis floruit, ac Ecclefie diu pizfuüit & profuit J. GE—

Superintendens venerandus. — Horum aliorumque majorum füorum veftigia laudatiffima legere atque fidum aliquando in Ecclefia noftra Evanj

ftrum agere, apud animum conftituit, qui nudius tertius inopinata fuisque prafertim Parentibus optimis acerbiffima morte in ipfo juventutis

17

"

Juvenis Venerabilis & Clariffimus Dominus FRANCISCUS , CHRISTOPHORUS, THEOPHILUS GRJETER, Artium Liberalium & Philofi -

Qz Theologie Studiofus atque Ducalis Stipendii Theologici Alumnus florentiffimus , quiin lucem hanc felici aufpicio editus eft XXXI. Aug

nobis pago, ad Sereniffimum Ducem W'ittembergicum Regentem, Patrem Patriz optimum , pertinente; GOMARINGA, «ujus tum tempo -

O Baanrce Q

16

tiffimum Pater, Eftáutem is Vir Prznobilis atque Ampliffimus Dominus GEORGIUS CHRISTOPHORUS GR/ETERUS, € jam celebrat:

oriundus, Przfe&us hodie Mühringenfis five terrarum Illuftris Domini JOHANNIS THOM/E de RAUNER Senioris, Auguftani itidem Mer|.-

ETE —

|

:

1

H

&us eft Dominam JUSTINAM MAGDALENAM GR.ETERIAM , natam SEEFRIDIAM, Matronam virtutibus confpicuam. — Ab optimis

H

f

:

15

vatori Domino fuo per lavacrum baptifmi addi&us, in crucifixum feu vite fuz fcopum collimare didicit, Ipíos autem primos atatis annos aj

r

|

Focus

MARING/E commorati funt , ita tranfegit, ut bonz mentis & ingenii aptioris haud fpernenda dederit indicia, prima literarum elementa aj

rit, dictis Parentum audiens atque obfequens fuerit atque gratum fe omnibus fuavemque prefertim. Genitoribus füis praftiterit; donec noven!

N

14

füa fe in hanc Mufarum fedem TUBINGAM conferente, ad nos acceffifftt atque in Schola noftra Anatolica literatum pracepta ulterius haufiffj —

poft Patte MUHRINGAM promoto, Scholz Herimontanz fuit traditus in eaque Preceptore Dn. FISCHERO in literarum atque linguarum

B. Confule FORSTNERO. . Nc autem quicquam intermitteret de prole fua perquam folicitus ejusque amantiffimus Parens, quod ad filium & -

M

13

facere poffe videbatur, nullis laboribus, nullis fumtibus parcens, eum celebri in formandis pueris Magiftro , Do&iffimo Rofefeldenfium Paftori

EE

perficiendum addixit , cujus vigili cura & dextra informatione eos in ftudiis fecit progreffus, ut non tantum con(ueta examina Stuttgardiz fuii

fuerit habitus, qui A. MDCCXXVI. in Monafterium. Denckendorffenfe promoveretur inque Alumnum cooptaretur , Praceptoribus ibidem v—

E

12

nunc Anhufano füumme Venerando & Dn. BENGELIO , quotum fub umbone literaturam Latinam, Grzcam & Hebraicam ita excoluit, ut. /

fterium fuperius Bebenhufam potuerit transferri, ibidemque B. Dn. Abbatis HOCHSTETTERI patrocinio , Do&iffimorum autem Praceptoru -

STERI dexterrima inftitutione cum in Philologia tam Sacra, quat profana, tum in Philofophia perfrui. Quibus feliciter pera&is tandem i

K

11

tisfime promotus ad eandemque fecunda vice reveríus eft, memorabili ob Jubileum Auguftane Confílionis Anno MDCC XXX. Hicque t|

hoc ipfo adhuc Anno laborum & ftudiorum hactenns diligenter tra&tatorum pramia potucrit prenfare atque Lauream primam, qua XXVIII. —

pter redeuntem Auguftanz Confeflionis memoriam fécularem fecundam in univerfa Ecclefia Evangelica feftus celebrabatur, fuit redimitus, cap

J

ornatusque Excellentiflimorum Profefforum Philologie & Philofophiz le&iones cum publicas tum privatas diligenter & alacriter adiit atqud-

10

tavit, quo fa&um, ut viam preeuntibus Excellentifimo Dn. Profeffore ROSLERO in Ethica & Jurisprudentia Naturali, Excellentiff. Dn.

Phyficis, Excellentifl, Dn. Profeffore KLEMMIO ia Critica Sacra tam Hebraica ; quam Graca, Excellentiff, Dn. Prof. HALW ACHSIO in Hi

I

Dn. Do&ore MAICHELIO in Philofophia Rationali haud poenitendos fecerit progreffus. & profe&us, privata etiam Do&iffimi Domini Regd-

cum fru&u ufus. — His omnibus feliciffime extantlatis, tandem ad metam pervenit & Lauream fecundam hoc eft Magifterii five Do&toratus Ph

eft confecutus, eosdem III. Septembris A. MDCC XXXII. diftribuente Spe&tatiflimo Decano Dn. Zrof. Creilingio, E Zalzftra autem Philofop|*

H

Theologig eft ingreffas , in hoc potiflimum ftudio & Stadio Deo & Ecclefiz noftrz militaturus, atque adeo Familie GRZETERIAN/E rutíü

que primordia rei infeliciter cefferant, — Audivit enim arre&is auribus & cum fücceffa fumme Reverendos Dominos Theologos cum in Scho|-

ts interque cos maxime Reverendiffimum Dn. Cancellarium D. PFAFFIUM & brevi tempore ita profzcit, ut omnes ingenii nervos praferti

G

neccffariam ftudii Theologici partem, intendens & applicans , cum applaufü ipforum etiam Superiorum & laudati potiffimum Dn. Cancellarii

que Spei de fe oftentaverit, — Sed fapremo rerum Arbitro placuit hunc Thtologiz Confecraneum ad. celeftem. Academiam per faltum promc-

trophais feflinanter coronare,

Ita enim fe geffit in vita, ut bcate etiam potuerit mori, Etat enim ex vero Commilitonis fui teftimonio, I

F

gionis obfervator cultorque fincerus, nihil pratermittens exercitiorum officiorumque ad cultum Dei pettinentiam, licet peccata etiam fua & nj-

eum agnovetit , tum deploraverit, eorum expiationem in fanguine JE(u Chrifti querens & inveniens. Nemini inter homincs fuit gravis ,

humanitas, modeftia, obfequendi ftudium, patientia, quibus virtutibus fefe omnibus apprime commendavit. —Parentibus vero fratribus, foroi

E

bus ita fuit charus, ut obitum ejus non lugeant modcerate, fed ita, utconfolationem vix & ne vix quidem admittan. Neque id mirum , cunj-

curfü, in florentiffima juventüte, in fpe maxima, — Aliquot enim abhinc diebus febris eum ardens maligna invafit tanto impetu, ut eum intra

fümferit, ipfeque etiam facile animadverterit, vitz fuz finem prafto effe, — Quare fe ad hunc abitum, ut Chriftianum decet, egregie preparav*

D

4

ter tulit, multaque de fide (ua in Deum, de fiducia in Salvatoris JEfu Chrifti merito collocata, de animo ad fubeundam mortem parato inter veh

H W NEI-

eft profeffus & folatiaex verboDivino petita avidiffime haufit, donec nudiustertius poft horam matutinam IX, animam placidiffime cfflaret. Efferetur ] -

m

füetis ex edibus Ducalis Stipendii , neque, frequens id fore , dubitare nos finunt

pie defuncti juventus, Parentum lu&us, & mortalitatis nof. :

3

Tubinge A, MDGCXXXLIL Die xxir.. Maji.

C

E

Lrrrgegus PHILIPP£I SCHRAMMII,

B

2

æ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1