LXV62_qt-13_7
author: Ploucquet, Wilhelm GottfriedandCamerer, Jacob Gottfried

NI12c5 11502505 021

lulntotnnuntmauran

US8 Tübingen

DI SSERTATIO Nara Kls MEDICA

SIGCNIS MORT 1 DIAGNOSTICIS

Q V A M

XECTORE VWIFVERSIIATIS MAGNNIFICENTISSIIIO
SERENISSIMO DVCE AcC DOMINO
D O& M I N O

CAROLO

DVCE REGNANTE WIRTEMBERGILE EFT TECCIE

KLI. REL.

raACyLTATIS uEDICA Aovον.I1
PRAESIDE

In EXCELLENZISSIIMUͤ atgue EäXPERIENIISSIIIO

GVILIELMO GODOFREDO
PLOVCQVET

PHILOSOPHIE ET MEDICINE. DOCTORE, HVIVSQVE PRoOFESSORE
PVBLICO ORDINARIO

FAVTORE SVO AC PATRONO AD ARAS COLENDO

PRO PICENTIA GRADVM DOCYOR. WEDIC. AMWBIENDI

PDIE XIV. SEPI; I785. PVBLICE DEFENDET
. AYVCTOR
JACOBVS GODOFREDVS CAHEREER

OHNASTETTENSIS.

—

IG LITTIERIS FVESANIS.

emin
an bugn

ſeare, 0 guomn
Keiun alen⸗
Ee, Culln Ulibet
Pm wisel n
e
t

kluen epimm e
ggenencuntu
E; an Mols v
lepoltotae
Uedo, garm .
Pedens, Ate
ſterumn ertten
1 Jiundis
W colnmocd
1 Cipos e
Ultinlg,
Mealake
ne Cadare
Tenin
Peld rer⸗
CAleneed
ſlen
t btticaan gu⸗
Lebent tin
1e tunn o

lels,l

P ROLOGVS.

Mmentoſum certe eſt, quin fummopere neceſſarium, finitæ vitæ ſi⸗
Ina diagnoſtica cognita habere, eaque ad oblatos caſus caute ap-
plicare, quum hæc ſigna qui bene calluerit, haud raro alios a morte,
vel etiam a ſepultura ante mortem defendere poſſt. Ac mirandum ſa-
ne, cuilibet mulierculæ commiſſum eſſe, ut de morte hominum decernat,
quamvis vel quo loco cordis arteriarumque pulſus tangi poſſit, ignoret.
Verum enim vero ſigna mortis ſæpe ita dubia, ita ſenſus noſtros fugientia
deprehenduntur, ut vel expertiffimus Medicus vix ſuſtineat, certo edice-
re, an mors vera, an tantummodo apparens præſto ſit: Neque ſemper
aut ſepultura eousque diflerri, aut tam diu exſpectari poteſt, donec pu-
tredo, quam unicum certum morbis ſignum eſſe clamant, ſuis ſignis ſe
prodens, ulterius de morte vera dubium omne ſuſtulerit. Ita enim in
alterum extremum aberrantes, eontagioſisque, ac ex plenaria putredi-
ne oriundis perniciolifſimis exhalationibus vivos homines inprimis ege-
nos, commodis, quibus periculum averti poteſt, deſtitutos, nec non
eos, quibus ex officio ſæpius cum demortuis res eſt, exponentes, plus
noceremus, quam juſta cautione prodeſſe poſſumus. Notum porro eſt,
vix ex alia re tanta inerementa cepiſſe artem ſalutarem, quanta ex Ana-
tome cadaverum variorum e variis morbis demortuoram hominum.
Quod ſi enim diſſectio hæc anatomica tum demum inſtitueretur, cam
putredo vera adeſt, certi ſæpe eſſe non poſſumus, num mutationes in
cadavere obviæ morbo prægreſſo, an putredini attribuendæ ſint. Idem
accidere poteſt in caſibus legalibus, cum corpora putredine alterentur,
putridaque ea, qua par eſt, attentione diſquiri vix poſſint. His addi
debent caſus iſti, in quibus de fœts utero nondum excluſi vita vel mor-
te tum ob ſectionem Cæſaream aut Sigaultianam, tum ob ſectionem
foetus, ut & in caſibus ſorenſibus judicandum eſt. Ind
nde

Inde etiam factum eſt, ut Summi Principes hanc rem ſua cura
non indignam cenſuerint. Quorum e numero inprimis eſt SERENISSI-
MVS DVX noſter CAROLVS, qui omnium civium fſaluti invigi-
lantiſſimus edictum de non ante elapſas horas 48. ſepeliendo prowulga-
vit. Medicos ergo haud parum intereſt, tum invigilare, ut egregia
ejus generis DVCIS CELSISSIMI mandata obſerventur, tum etiam
ahos de neceſſitate atque utilitate illorum convincere. Quare putavi,
me rem ſuſcepturum eſſe haud prorſus inutilem, ſi ſpeciminis loco hoc
thema mihi elaborandum ſumerem. Cum vero haud adeo frequens ſit
occaſio obſervationum, ſigna mortis illuſtrantium, non mirum eſt, a
me novas hac in re nondum inſtitui potuiſſe. Itaque hac ex parte ni-
hil mihi reliquum erat, niſi ut, conquiſitis, quæ alii tradiderunt,
exemplis, iis maxime, in quibus morbum ac ſigna mortis accuratius
enarrata deprehendi, quod mihi deerat, ſupplerem. His tamen aliqua

Exempla adhuc anecdota addidi, ex iisque omnibus ſigna mortis dia-

gnoſtica abſtraxi, ſingulaque ſub trutinam revocavi, ut, quid in iſtis
certum, quid incertum ſit, determinaretur; dein etiam aliqua ad Poli-
tiam Medicam ſpectantia monita addere auſus ſum.
CAP. JI.
E z m p 1u.
vum dmnia tam morborum, quam & ipfius mortis ſigna non nili ex
—obſervationum inter ſe collatarum copia abſtracta fuerint; omnis-
que ſemiotice iis ſolis nitatur, neceſſe eſt, ut initium faciam, plura
exempla proferendo, quorum magis notabilia ipſis plerumque Auctorum
verbis enumerabo, ut, quæ fides ſignis mortis variis habenda ſit, ex his
potiſſimum eluceſcat. is vero obſervationibus ſigna mortis maxime
illuſtrari puto, quibus caſus talium hominum memorantur, qui ob hoc
illudve ſignum pro mortuis habiti iterum ad ſe redierunt, aut qui,
mortuis adeo ſimiles fuerunt, ut, niſi in manus Medicorum maxime at-
tentorum incidiffent, certe mortuorum ſortem ſubiiſſent, atque ita, ſigna

c vræcipu,
s bee
Toltis ſigl

W.

Hümumn 4
4 Neato, o⸗
einm oel
Agunm, go
enbln doren

„renis
Pnis ſenlas 6
lis, kucie n
in naftui,

AUo adhuͤbit

vSyno
on picit
Pansias 0,

po
Dons
, g

Nole

ten in
KNani
ndo Proprlgr
e, egreei
„ tom erian
Uare pllayi
nlnis loco h
eo feglen
IIrum eſt, D
ex paſte ni.
tracidennt,
ttis accuratin
tamen aliu
a Wortis die⸗
guid in its
ligua ad oe⸗

7

Don nil en
int; omnis
jam, Plnn
e Auctofun
aſt, rhi
tis mMaye
ni ob he
aut l,
Waxime 1t-
e itn in
“

mortis præcipue diſtributive ſumta fallere docuerunt. Dein ſingulo-
rum mortis ſignorum non æquum eſt pretium, nec omnia eundem cer-

titudinis gradum habent. Hinc etiam a ſe invicem ſolicite diſtingui
debent.
§. II.

Prrimum quidem locum teneant ii caſus, in quibus morbi expreſſa
fit mentio, quo prægreſſo ſigna mortem veram referentia apparebant,
ut etiam æger falſo pro mortuo haberetur. Morbi fcililet, in quibus
ob ſigna mortis lubrica non niſi cum ſumma cautione agendum, neque
quidquam, quod apparenter mortuum juvare poſſit, negligendum eſſe,
exempla docent, ſequentes ſunt:

. I. Deliqui a. a)

„Juvenis annorum XXVI. collapſus jacuit, ſemihoræ quaſi ſpatio,
omnis ſenſus expers, quietus, absque tremore & motibus convulſivis
ullis, facie pallidus & uvidus circa frontem, ſine reſpiratione ſenſibili,
inſtar mortui, absque pulſu notabili. Eluctatus tandem quaſi ex ſomno,
nullo adhibito remedio ad ſe rediit. G. W. Wedel °).

„Syncopen repentinam aut periculoſam animi defectionem inter-
dum vidit ſupra horas 24. ſine ullo pulſu perſeverare citra exitium
PFernelius c).
cf. porro Brühier 4).
Aſphyxia ex Vaporibus inprimis carbonum.
„Duos ſervos a carbonum vapore affectos tota familia rebatur mor-

tuos, quia in ipſis arteriarum pulſus non percipiebatur, extrema totius
cox⸗

a) Calliſen Inſtit. Chir. hod. p. 274. hæc ſuffocationes vocat.
⁹) Ephem. N. C. Dec. II. Ann. I. Obſ. X.
Wσ°½) Schenck. Obſerv. & Hiſtor. Med. pract. rar. Lib. II. p. 467.
d) Diſſ. ſur l'incertitude des Signes de la mort & l'abus des Enterremens
& Embaumemens precipités: par M. J. B. Winslow traduite & commentee
par Jacques Jean Brühier, D. en Medecine. Liber hic auctior prodiit 1749.
& 1754. editio in vernacula cum notis curata eſt a UI, Jancke, quam
ad mahus habeo. §. 7. & p. 43. mo. 15. 411. 76.
2

4..

corporis frigebant, vox & motus perierant, facies livebat, nec pulſati
aut etiam violenta manu depilati excitabantur — Paræus vero ex ca-
lore in regione cordis ſuperſtite. & pulſationis illius licet exigua in

ipſis ad huc animam reſidere animadvertit — Paullo poſt ad ſe redi-
bant a).

„In fundo mineræ lithantracis ob conceptum ignem fumo infectæ
ruſticus vitam amiſerat; poſt ſemihoram educitur frigidus, pulſu ſen-
ſuque oinni deſtitutus; nulla vitæ ſigna ſupererant — poſt alteram ho-
ram ſenſus recuperavit b).

Similia exempla habet Brühier c)
Aſphyxia ab effluviis vini fermentantis d).
Aſphyxvia ex evacuatione enormi, maxime ſanguinit.

Huc caſus pertinet notatu digniſſmus, quem ab Excellentiſſimo
SIdwaRTo Præceptore longe colendiffimo narrari memini: Fœmina
quædam Stuttgardiæ metrorrhagia circa meridiem mortua eſſe crede-
batur. Accedens Exp. SiewARTVS, quem tum temporis Stuttgardia Me-
dicum aulicum habebat, pulſum atque reſpirationem invenit nullam,
ex flexilitate articulorum tamen pro ea, qua pollet, ſagacitate vitam
in ea adhuc latere fuſpicatus, corpus illius frigori (ut propinqui vole-
bant,)exponi interdixit, remedia potius omnia, quibus excitari poterat,
adhiberi juſſit. Subſequente nocte ipſe præſens vigilansque plurima
tentavit. Quamvis vero ſub his tentaminibus nullum ulterius vitæ
ſignum apparuerit; poſtero tamen die remediis inſiſti jubet, quod a præ-
ſentibus, ejus pertinaciam ridentibus, vix obtinuit. Totum diem in eo-
dem ſtatu manet foemina. Neque etiam ſic patientia lapſus Medicus
noctu ſecunda vice ipſe præſens adeſt, plurimaque refocillantia atque
excitantia, frictiones maxime totius corporis continuas, &c. eo even-
tu

a) Schenck 1. c. Lib. II. p. 467.

Efl. d'Edinb. T. VI. art. 35. Sauvageſ. Noſ. method. T. I. p. 216. & Fo-
thhergill ſämtliche Schriften. I. B. S. 214. .

%) 1. c. p. 173. 182. (pulfus cordis arteriarumque defieiebant, neque reſpira-
tio percipi poterat —)

4) Wunder der Natur aus d, Franz. näiberſezt. I. B. S. 93.

Snſwe h

19. U
ſbet,
imnen
Pobillin
ſen .rteß
guicre
hentetet.
Popens —
Gries c

Sunguinis
uenohluſſ
ne er gl el

I denon
Eelit in prel
Ctun er hi
ari ſobet D

Aunlis, ii
relpiratio e

Nb elapls,

(fidtt⸗
Eiid inciän
Conmnori onn

))Cnnt, 8

1) onne
ln

Poed
terum

DII. ,

.

lcet exj
lora ir
oſt lel⸗

h funo inſeie
is, Pulliu ſer.

oſt altenn!.

init.
Txcellentiſine
ni: Femin
a elle gel⸗
tuttgatdig l.
Venit llan,
Acitate itun
Opingui we⸗
eitari potent-
Sgue Puini
Ulterius ie
guoc 1e⸗
1diem in e-⸗
us Mecdiens
lantia itlle
c. eo eſel⸗
tl

,116,r

egue ehier

—☛g== 3

tu adhibet, ut tandem ſibi reſtitueretur, & deinde ſub ulteriori cura
prorſus ſanaretur, poſtquam 38 circiter horas in iſto ſtatu tranſegerat.

„Nobiliſſima matrona Auguſtana immenſo ſanguinis profluvio ex
utero correpta in ſyncopen tam gravem incidit, ut ſenſu motuque omni
deſtituta ſine pulſu jaceret, nullo vitæ indicio, nullaque dubia mortis
perſuaſione. At cum poſtridie linteo ſepulchrali inſueretur; pollinctor
acum plantæ pedum infixit, ſi forte ſenſum vitamque ſuperſtitem de-
prehenderet. Nec ſane inauſpicato, nam dicto citius ſpiritum trahere
incipiens — diu poſtea ſana & vegeta ſupervixit. Velſchius a).

Similes caſus narrant Gerardus van Swieten b) & Brühier e).

Sanguinis etiam jactura, quamvis non enormis; tamen vel ex ſu-
bitaneo collapſu vaſorum cerebri, vel ex Idioſyncraſia, vel ex complica-
tione ex gr. cum animi paſſionibus ſimilem adfectum excitare poteſt:

Id demonſtrat caſus notabilis, quem ſibi in praxi olim obveniſſe
retulit in prælectionibus ie devenerandus Dom. PRksSES: Studioſus
quidam ex Helvetia oriundus febri inflammatoria laborabat, venam
ſecari jubet Dom. PREsSEsSs, qua ſecta, ſanguinisque unciis circiter octo
detractis, incidit in aſphyxiam plenariam, ita, ut pulſus plane deficeret,
& reſpiratio ceſſaret. In ſtatu hoc perſeverat duas integras horas, qui-
bus elapſis, aptis adhibitis remediis tandem ad ſe rediit.

Aſphixia Gravidarum ac parturientium.
Graviditatis tempore atque ſub & paulo poſt partum in aſphyxias
ſæpius incidunt feeminæ, maxime ex Hæmorrhagia, in quo ſtatu, ut
communi omnium conſtat conſenſu, ſigna mortis maxime incerta ſunt d).
R Quod
a) Curat. & Obſ. Med. Cent. VI. Obſ. C. ðò—
b*) Comment. T. I. F. 161. p. 2;37. (Vulneratus erat ruſticus, ita ut ex di-
ſciſſa arteria axillari incredibili impetu exiliret ſangnis — pro mortuo de-
ponebatur — ſequenti die inventus fuit aliquis calor circa thoracem; cæ-
terum nulla vitæ ſigna — evaſit tandem) T. IV. F. 1316. p. 549.
Wt°S I. c. p. 204. 731. (Sync. erat ex diarrhoœa diutius protraéta.)
d) III. Franck in Magazin für die gerichtliche Arzneibunde u. med. Eolizei.
IV. t. 1783. &. 994. F. &. 999. A zil:tiilt e e

6 —

*

Quod ſi hæ foœminæ hyſtericis atque ſpaſmodicis affectibus alias obno-
xXxiæ erant; incertitudo eo major erit.

Huc pertinet exemplum uxoris Profeſſoris cujusdam H. . . . . Tu-
bingenſis quondam celeberrimi, quod ex ore filiæ ejus, matronæ apud
nos ſpectatiſſimæ narro: *

Erat illa ſpaſmodicis atque hyſterieis paroxyſmis ob ſyſtematis ner-
voſi ſenſibilitatem ſæpius obnoxia. Anno 1729. ſexto graviditatis men-
ſe peregre abierat. Ibi ex ſcala delapſa, mox domum revertebatur.
Viginti poſt reditum dies mure in brachium infiliente perterrefacta in-
cidit in ſpaſmos graviſſimos, cum convulſionibus alternantes. Qua-
tuor elapſis horis aſphyxia affecta fuit tanta, ut Elias Camerarius,

Mauchartus aliique tres Medici eam mortuam eſſe crederent. Signa

enim vitæ aderant nulla. Omnis motus externorumque ſenfſuum uſus
ceſſabat, neque pulſus cordis arteriarumque neque reſpirationis ullum

aderat veſtigium, ita ut ori admotum ſpeculum non obſcuraretur. Ef-

ficaciſſima remedia excitantia, ipſum candefattum ſuccinum naribus in-

truſum, tentabantur fruſtra. Quinque ita horis transactis poſtquam re-

liqui Medici ſpem omnem de ſuperſtite vita abjecerant, aliquid ſibi
adhuc, in memoriam venire, quod tentari poſſit, ait El. Camera-
rius. Pridie in utraque ſura emplaſtra veſicatoria applicata erant.
Separatam igitur epidermidem ex reliqua pedum ſuperficie detrahi ju-
bet, accurata ſimul attentione adhibita, ſi quam forte partem fœmi-
na moveret. Quum in eo eſſet, ut pollex epidermide nudaretur; qui
circumſtiterant, parvum vix perceptibilem oris motum obſervabant,
De vita ſuperſtite ita minus dubitantes Medici ſupra dicti certatim adhibe-
bant remedia, quæ quisque noverat, penetrantiſſima, vel cauſtico actua-
li non excepto, ut nuila fere corporis pars reliqua eſſet, quæ non vel-
licando, pungendo, urendo aliisque modis laceſſita fuiſſet. His omni-
bus, ut videbatur, irritis, fœmina absque ullo nutrimento, & absque
ullo reliquo vitæ ſigno, niſi eo, quod ex aliquali præcordiorum calore
redundabat, per 6 dierum in hoc ſtatu continuabat intervallum. Qui-
bus præterlapſis ſubito oculos attollens ad ſe rediit, inſcia omnium,
quæ circa ipfam acta erant. Jam alimentis paululum recreata, & per
abortum ſummis cum doloribus & difficultatibus a fœtu liberata breg
a.

V

Lit, keme
lem Yeva
ne plo
vls, dur
nmen oſen
Grila een
560,Bünm⸗

V

Nokicns 4
lynan- le
Ctlltcandea
Npile —
ken nigrumn
Aunm ohe te
Cnrun i
usateue imn

Rota pont
Imt, gui in
kadmnoto

DNL.ne
Peinentis
DITW.
nkhent
9le 1

mium
4) Duig
Mhi.
dyſei
eiiti
er Lit
Ruf.
Rei
d,

us Aago.

H... Ir.
mmatrone

Vſtematis e.
Aviditatis nen
1 reyertehat,
erterrekacta in
Nantes, (on⸗
Camerani,
lerent. Kient
ſenſuum uu

rationis uhon

Buraretut. I.

Im parbos h
poltgun t⸗
, aligoid ſ
El. Camelt⸗
plicata ernn.
tie dettahifr

pattem fEn,

Udaretur, A
oblermbnn
tatim adlire
auſtico Aur.
Ue Don N
Hisomer.
iorumn cil
allum. Ci⸗
i onan
reati, 4

lberata el

= W= »„

fanata fuit, remanente tamen febri, qu diu adhuc eam afflixit, do-
nec tandem plenarie reſtitueretur. Singularem iſtam attentionem in foœmi-
nam hanc pro mortua habitam fixerat inprimis Vir ex eadem familia
oriundus, qui non longe antea apoplexia affectus, pro mortuo depoſitus
tres tamen poſtea dies ſupervixit.

Similia exempla narrantur a Winslow a), Van Swieten b5), Brü-
hier c), Brinkmann d), Franck e).

Aſphyxia jpontanea.

„ Ruſticus quidam Gregorius carceri inditus erat — Simulat ſe
aſpyxum — Medicus doctus pulſum arteriarum cordisque non percipit,
accenſa candela naribus admota non movetur. Inviſæ cuti applicantur
cucurbitulæ — Manuum digiti minimi tanta vehementia fricantur, ut
colorem nigrum conciperent, ungues manuum pedumque acutarum fu-
bularum ope reflectuntur, Spir. Sal. ammon. guttæ aliquot inſtillantur
ori, quarum vi reſiſtere egre potuit. Suſtinuit tamen hæc omnia con-
ſtans atque immobilis horas circiter decem. Monti †).

Nota porro ſunt Exempla Presbyteri Reſtitut, quod Auguſtinus g)
narrat, qui in profundo deliquio, quod ſponte ſibi adſciſcere poterat,
igne admoto uſtus eſſe dicitur ſine ullo doloris ſenſu, & chiliarchæ An-
) Difl. an mortis incertæ ſigna minus incerta a chirurgicis, quam ab aliis ex-
perimentis?
5) I. c. T. IV. p. 549. & 5%. (gravida IV. graviditatis menſe valida cholera
& fubitis ac copioſiſſimis evacuationibus quinque horarum ſpatio adeo ex-
hauſta erat, ut poſt convulſiones inciderit in veram f- yncopen &c.)
“) 1I. c. p. 73. 88. 136. (fozmina VII. graviditatis meuſe, a lapfu in ſynco
inciderat, in qua absque vitæ ſignis 72 horas perſeverabat). 396. 723. 774.
d) Beweis der Möglichkeit, daß einige Leute lebendig begraben werden können,
Düäſſeld. 1772. J. 160.
*) &. einer voliſtändigen med. Fl. J. B. S. 573. ex nouveau Dictionnaire de
Medicine & de chir. Vol. V.
V) ex Liter's ad perill. Hallerum datis iu Med. Dictata übfzt. Stuttg. 1781.
Pp. 1. ſſ. (fides tamen hiſtorica non ita firma eſt, uti eſſe debebat.)
½ De Civit. Dei Lib. XIV. c. XXIV. cf, Lazerme Tract, de morb. int, Can-
P. 30 ½.

gli Townshend, qui ex ſitu ſupino pro lubitu in plenariam aſpyxiam ee=

cidit, ut neque pulſus neque reſpiratio percipi poſſet à).
. Huc etiam referri forte poterit hiſtoria, quæ narratur in Wunder der Na=⸗
tur b) Puella annorum XX. quovis anno die Imo Martii afficiebatur morbo,
qui die XIX. ejusdem menſis plerumque ceſſfare ſolebat, ad quem com-
modius ſuſtinendum dicta puella aliguot dies ante, quam eum exſpecéta-
bat, ſe præparabat. Lecto ſcilicet poſita obdormiebat, licque continua:
bat immobilis, manibus ac pedibus rigentibus, oculis clauſis, dentibus-
que ita firmiter ſibi appeſſis, ut os nulla vi aperiri poſſet. Neque aliud
vitæ ſignum apparehat, niſi vix ſenſibilis palpebrarum nictitatio, & ob-
ſcurus genarum rubor. Pulſus fere non percipi poterat. Neque ede-
bat, neque bibebat hoc tempore, quod & ab iis, qui juſſu magiſtratus
eam cuſtodiebant, confirmabatur, evacuationem vero etiam patiebatur
nullam, nedum ſudorem. Anæſtheſia aderat plenaria, ita ut acus pedi-

bus cruribusque infigerentur absque dolore. Veſcebatur reliquum ne-

que pane neque carnibus, ſed fructibus tantummodo horæis,

Aſphyxia Pathetica 1) a metu

„ Auchi ich habe den kalten Athem in einem dem Anſchein nach todten
Menſchen bemerket, als es allmüuhlig ſich wieder zu erholen anfieng. Dieſer
Menſch war ein ſtarker Bauer von ohngefähr 36 — 40 Jahren, der auf
Furcht der Galgens in unſerer Gefangenſchaft alle ſeine Kräſten ſo ſehr
verlohren, daß ich keinen Puls an ihm fühlen, keine Bewegung de- Her-
zent und keinen Athem an ihm entdecken konnte. Sein Angeſicht und ſeine
Lippen waren ganz erblaſſet, ſeine Augen geſchloſſen, er war kalt und ei-
nem Todtenkörper in allem ähnlich. Man ſiieß ihn, rieß ihn, ſchlug ilhin,
und tciülzte ihn auf der Erde herum, ohne dat geringſte Lebenzeichen ihm
ausgupreſſen. Ich hielt ihm den füchtigen Salmiakgeiſt unter die Naſe, —
er machte nicht die geringſie Bewegung. In die Naſe ſelbſt gaß ich ihbme
dieſen Salmiakgeiſt, er gab nochmals nicht das geringſte Zei chen des Le-
benz. Ich goß ihm die ſtürkſie Arzneyen in den Hals, ſie kamen von ſelbſt
a) D. Cheynes Treatiſe on the engliſh Malady. Brühier. 1, c. p, 198. ff. Sau⸗
vageſius. I. c. T., I. p. 818.
b) II. B. §. 331,

. Ma
lin
i lir
i lu⸗

4
4
4

1.

„Cecunit
Ccun cOnleni

lunbus orolt

Mhler ai
nortun hbt
an Keruodare

An exemn
r Dlnter)),

von er Lyſ

Nlegetg.
Dnnla, totan
Uegle atteria
leeht. —
)) Knn. u.
DlN
ſch Nuul.)

Miniy iy

cjebatur onde

d gvem ern.
n eumn exhelr

cque Continng.

uſis, dentbe
t. Negue aiil

t. Veque eie

gu magiſtatn
tiam patiebenn
a Ut zcus pel
t reliquun e
rxis,

ein norh hilt
nfeng. Di
ret, l
Iriſten o/
gung r.
ſoht uni ſin
ir kalt mi
1, ſalll in
ntZeithin i
goſ in n
ichen d
nen bon ſe

nirb

LZurüich. in den Mund, und fRoſin ilhim äiber den Bart herunter — Gleich leh-
lor blieb dieſer KRerl über 24 tunden, und erſt nach dieſer Zeit fieng ich
an, den ſehir lang ſamen und hkleinen Athem zu bemerken — — Zimmermann 4)
2) ab ira. Brühier. ⁵) Abel. c)
.— Aſphixia ex ſpaſmo ſlomachi. Brühier d)
6 Aſphywia ex doloribus. Jancke. e)
Aſphyxia ex ingluvie. )

I. Paſſio hyjſterica, atque hipochondriaca.

„Occurrit mihi nobilis matrona, quæ ſuffocatione uteri correpta 8
omnium conſenſu mortua judicabatur. Specillum tamen perpolitum, ori
& naribus appoſitum aliquo modo inficiebatur & obſcurabatur Schenck g).

„Mulier aliqua uteri doloribus & ſuffocatione ſine ſenſu & motu
pro mortua habita decubuit. Aptis remediis vero adhibitis poſt ſemi-
horam ſternutare & ſeſe recipere cepit. Horſtius 4).

Alia exempla habent Petr. Foreſtus i), D. Ehrenfr. Hagendorn 4).
Felix Plater 1), Schenckius m), Brühier n). Huc etiam exemplum
— ſum-
a) von der Erfahrung in der Arz. I. T. S. 369. & ſ.

) 1I. c. p. 137. 720. (fœmina brachia habebat rigida inſtar pali (un pien) ex-
panſa, totum corpus frigidum inſtar lapidis marmorei, neque reſpiratio,
neque arteriarum pulfus percipi poterat, plenamque faciem mortuæ præ ſ.
ferebat. — In hoc ſtatu vixit ad minimum horas octo.)

6⁶) Samml. u. Erkl. merkis., Erſchein, aus dem menſchl. Leben. &. 3 .
4) 1. Gc. P. I121. e) In Not. ad Brühier. p. 104. Not. n.
) cf. Real - Zeitung auf das Jahr 1774. v. Joh. Heinr. Gros Num. 12.
9.) 1. c. Cent. I. Hiſt. LVII.
2) Obfſerv. Med. Lib. I. Part. 2. p. 74.
2½) Obſ. & Curat. Med. Lib. X. Obſ. LXXIX. Schol.
*) Obſ. & Hiſt. Med. rar. Cent. I. Hiſt. LVII.
1) Obſ. Lib. I. p. 173. m) 1. c. Lib. IV. Cap. de Suffocat. uteri.
n) l. c. pe. 46. 124. 132. 705. ſſ. 1
B

ſummi Anatomi Veſalii pertinet, a quo fœminam hyſtericam diſſectam
eſſe, quæ etſi mortua credebatur, motu & clamore tamen vivam ſe
brevi poſt oſtendit, vulgo notum eſt a).

III. Apoplexia. =
„Jacebat cadaveris inſtar in lecto æger immobilis, qui apoplexia
concuſſus ſideratorum more ſubito corruit in terram. Hic cum triduo
a Medicis pro deplorato derelictus, apparente circa os copioſa ſpuma
cruenta, veſpillonum adventum exſpectaret; pro ejus ſalute affines,

Medicorum confilio nullum præſidium tentabant. Uxor me & alium

ſocium convocavit. Pulſum nullum invenimus. At — ex utraque ce-

phalica ſanguinem parce detraximus. Facta hac evacuatione pulſus

obſcuriſſime tamen percipitur. Altero die iterum ex eadem vena cruo-
rem exhaurimus. His celebratis, oculos aperire cœpit — Sanitas re-
ſtituta fuit. Zacut. Luſit. b)
„Piſcator 24 horarum ſpatio apoplecticus, toto corpore frigidus,
lineo panno ad ſepulturam involutus & conſutus in terra jacuerat, dum
a vefſpillonibus ad ſepulturam deferretur, raucum & ignotum olamorem
edidit — poſt paucos dies valuit pancratice. Idem )
„Lanius quidam apoplexia torreptus pro mortuo habitus eſt. Foer-
te ſupervenit Medicus, qui, quamvis nullum arteriarum in eo pulſum
perſenſiſſet; talum tamen ejus baculo tam diu percuſſit, donec pulſus
Yediit. — de Haen 4a).

) cf. Scheck. I. c. Lib. IV. Obf. 29. Van Swieten Comment. T. IV. p. 549.
alios. (Sunt, qui cordis palpitationem tantum poſt ſectionem apparuiſſe me-
morant, eam que irritabilitatis cordi adhuc inhærentis potius, quam vitæ ad-
hue ſuperſtitis ſignum fuiſſe docent, ut Moſcati cf. Göttinger Anzeigen von
gelehrten Sachen 83. St. 1785.) L
*) Prax. med. admir. Lib. I. Obi. XVAI.
c) Ib. Obſ. XIX.
½) Rat. Med. T. XIII. p. vy.

gume er Dn
e Nii non
isglettirch
te nottenn ne
iarflinehn
n matoucann
nebos Kocel
Heltetar, 30,

tmennt. (5
epors mondin

reis eeguin
am Mämun.
Shementiom
Ato ſovitu wr
Terlkreps Auch
terrallo ſuee
Muine ſepele
ue gleos ve
Pros kei han
COloont. H
hementääoni
GWertine.
Reckahan

0) Dad)
) Zocdiae
lel.
Ole)

⸗ Ir
lcam inedn . 1

Amen nn. Similia Exempla narrantur ab Arnoldo de Villa nova a), Blegny ⁵),
Schenck c), Brühier d).

TV. Convulſiones.

Hic caſus enarrandus eſt, qui in oppido quodam Würtembergenſi

i . . .
dun apopberi W . . . . m ante aliquot annos evenit, & qui ex Præfecti iſtius oppidi,

de ni relatione Ser. Duci facto ita ſe habet: Puella annorum XIV. (nomen ad-
Alute en dere mihi non fuit conceſſum) tota hieme preſſione quadam thoracis.
t me WHM vagisque doloribus in varis corporis partihus laboravit, & duabus fere
e ante mortem hebdomadibus canvulfionibus ſpaſmis atque dyſpnœa gra-
e ragbe le vius afflicta eſt, ut lecto teneretur. Die vero XVIII. Maji 1780. circa ho-
nte niſt ram matutinam quartam his affectibus ita graviter decubuit, ut ab ad-
emn dena cn ſtantibus pro defuncta habita poſtridie circa horam matutinam decimam
— BAnitas t ſepeliretur. 30. itaque inter apparentem mortem & ſepulturam horæ
intererant. (Mandatum quippe de non ante horas 48⁸. ſepeliendo tunc
Pore ſiginn, temporis nondum editum erat.) Poſtquam cœmeterio abierant, qui

jacuerat, Aun funeris exequias proſequebantur, terraque ſarcophago ſuperinjecta reli-

tum lamolm quam hümum jam æquabat; audiuntur ab adſtante veſpillonis uxore
vyehementium ictuum ſoni in ſarcophago, ſæpius repetiti. Perculſa in-
ſolito ſonitu mulier concitato curſu adit maritum, qui una cum uxore
Stus elt. . accurrens audit repetitas jam vehementiores ictus, quibus breviſſimo
in eo mlin intervallo ſuccedebant alii ſimiles. Percipiebantur autem ad inferiorem
donec puls Maxime ſepulchri partem, quo loco pedes poſiti erant. Angore & ter-
rore plenus veſpillo advocat prætereuntes duos viros, ſubitoque diffuſa
hujus rei fama mox magna hominum copia ad ſepulchrum gregatim
e confluunt. Plurimis jam præſentibus, dum ictus adhuc ederentur, ve-
hementiâ ſubinde aucti, tandem incipiebant effodere foſſam ut poterant
L.IV. i celerrime. Primo dum effodiebant, continuabant ictus, qui vero brevi
— poſt ceſſabant. Cadaver effoſſum absque omni motu eodem, quem anten
Auxtiges . na⸗

a) Pract. Med. Lib. I. c. 23⸗
) Zodiac. gall. ao. 1680. Menſ. Dec. obſ. I. p. 264.
c) 1. c. Lib. I. p. 138.
4) I. c. p. 143. 454. 461. 689. ſſ.
B 2

habebat, ſitu ſervato, ſolo capite in dextrum latus incurvato, invenie-
batur, atque a Chirurgis & Pharmacopoeo (Medicus enim huic oppido
proximus in urbe 3 horarum ſpatio diſtante habitat) confeſtim accur-
rentibus omnia his in caſibus uſitata remedia, repetito at fruſtra appli-
cabantur. In accurate inſpecto cadavere neque macula, neque læſio

aliqua apparuit, id vero criticum ſane ſignum, quod ſpuma os circum-

flueret, ipſumque os, dentibus plenarie ſibi invicem adpreſſis ita clau-
ſum eſſet, ut non niſi inſtrumenti ferrei ope diduci poſſet; quamvis
puella non durantibus motibus convulſivis, ſed apparente externa quie-
te ac immobilitate mortua eſſe crederetur. Poſt apparentem illam mor-
tem maxillæ quidem (ut hic locorum mos eſt) approximatæ fuerant, eo
vero tempore, quo puella ſarcophago claudebatur, os habebat aper-
tum, neque ſpuma ſpurcatum. Ex his ſatis apparet: puellam hanc ap-
parenter tantum mortuam, convulſivum paroxyſmum in ſepulchro ex-

pertam eſſe, ac, ſi ante ſepulturam cautius cum ea actum fuiſſet; vitæ

& ſanitati forte reſtitui potuiſſe. Accuratiorem in varia mortis ſigna
inquiſitionem hoc in caſu tum ante tum poſt ſepulturam inſtitutam non
fuiſſe, doleo.
Plura huc pertinentia exempla invenies apud Brühier a).

V. Catalepſis.

VVigdi olim adoleſcentulam catalepticam, quæ in paroxyſmo tam
tardum & depreſſum habebat arteriæ & pectoris motum, ut ferme eva-

neſceret; erat autem frigidula, omni ſimul ſenſu motuque deſtituta, ita,

ut ſi non obſervaſſem ceream omnium artuum flexilitatem, & catalepfi
eam laborare ignoraſſem; eam aſphycticam judicaſſem. Tuſa vena cruor
non effluebat, aſt ea ſimul in vulnus expreſſa; columna vermiformis e
cruore coagulato ſenſim delabebatur. de Sauvages b)

Similes caſus narrant Baco c), Lazerme d)
Huic ſubjungo Epilepſiam, de qua cf. Brühier e)
VI.
⁴) 1. c. p. 129. 396. 764. (homo prægreſſis convulſionibus pulſu atque reſpira-
tione deſtitutus, marmoris faciem præ ſe tulit.) .
*) I. c. T. I. p. 818. c) Hiſt. vit. & mort, tit, Atriola Mortis.
) 1, c. p. 302. *) I. c. p. 130, 131.

Plores cains
Ehri nilinie)
Cls fehins e

„Citca an
m vehemente
arent — C
rhter, wi
lune igin en
ns, Norſus

Nekee
it Eent. H

R ep
eten h
1. .
, P.
tiedant,
.lg.
ſre e
1

rvato inete.
im huie oil
unkeſtim at
kuſn m
9 Neque ei⸗
ma os cireun.
weſfis ite der
ſet; guni⸗
exterma gli⸗
em ülam mor.
tæ füerant
habebat 4pe.
ellam hanc 1
ſepulchro er.
mn fuiſlet, in
mortis ſon
inſtitutam von

ra).

roxplmno tin
ut ferme et,
deſtituta, in,
,& catalei
a vena ctvo
ermiſormnis

N.
tgue eßzir

9.

VI. Lethargus, omnesque affettus ſoporok.

Ut videre eſt apud Brühier a) inprimis ſi medicamenta hypnotioa
antea propinabantur, cujus rei memorabile Exemplum proditum eſt

in deutſchem MWuſeo b).
VII. Febres.

„Virgo generoſa, terrore perculſa febrili ſtatim inſultu corripieba-
tur. Accedebant anxietates, deliria, lipothymiæ variaque phænome-
na, donec abſente Medico ordinario reſpiratione, motu, ſenſu prorſus
ceſſante ab adſtantibus vivere jam deſiiſſe judicaretur. Jacebat enim ſi-
millima mortuæ ſine anhelitu, & cum uteretur & ſecaretur non ſen-
tiebat. Poſtquam ultra 24. horas mortua judicata fuit; Medicus rediens,
& vitæ adhuc ſuperſtitis quædam, obſcura licet, veſtigia in ea depre-
hendens — reſuſcitavit quaſi defunctam. Joh. Georg Hoyer c).

Plures caſus habet Bruhier, & quidem in ſebribur acutis malignis d)
in febri miliari e) in febri petechiali ) in Pleuritide O in Variolit h) in

quibus ſæpius errari notat Janke à¹).
VIII. LPeſtis.
„Circa annum 1566. Ant. Corm. Bovius annor. XXII. — peſte
tam vehementer correptus fuit, — ut adſtantes ipſum jam exſpiraſſe
putarent — Cum octo circiter horarum ſpatio expoſitus fuiſſet jamque
presbyter, ut illum inhumaret, adveniſſet — membra vero nondum
plane rigida eſſe perciperet; mirati funt valde — Hinc paullatim exci-
tatus, prorſus reſtitutus fuit — Fabric. Hildanus &).
In peſte etiam 1357. famoſa iſta matrona Reichmuth viva ſepulta
fuit. Georg. Hieron. Velſchius 1).
9) 1. c. p. 57. 60. 63 76. 81. (fœmina de Rouflel absque omni vitæ fignoe
ſeptem dies in lethargo tranſegit) p. 85, 1329. 140. 513. 724.
b) V. St. May. 1778. . 445. c) Act. N. C. Vol. IV. Obfſ. XL.
4) 1. c. p. 115. 119. 763. (omnes ſenſus aboliti erant, pulſus ac reſpiratio defi-
ciebant, totumque corpus frigebat) 764. 765. 767. 6) p. 121.
7) p. 118. ) P. 116. 2) P. 120. ²) Ib. not. d.
½) Obſ. Chir. Cent. N. Obſ. 9. 1¹) Syll. Cur. & Obſ. Med, Cent.
VI, Obſ. C. (cui effigies hiſtoriæ iſtius adjuncta eſt).

14 —
Srimiles caſus narrant Zacchias a) Lancifius 5) Brüler “).
LM. uffocatio morboſa.

„Puella ſeptennis tuſſi gravi divexabatur, adeo ut ſuffocationis
metus parentes non raro terreret. Liberata poſtea quafi fulmine tacta,
derepente corruit. Accurro & gram mortuam eſſe ex omnibus ſignis
judico, pallebant enim cum ore genæ, pulſus percipiebatur nullus, tem-
pora erant collapſa; commota, vellicata nec minimum ſenſus præbe-
bat indicium. Cum tamen membhra flaccida adhuc animadverterem;
anceps potius quam nullum adhibendum remedium judicavi. Ex ore
nec minimus halitus emittebatur, ut ex admoto goſſypio, pro explo⸗
randa vita, adſtantibus omnibus patebat. Poſt 3 horæ quadrantes con-
tinuata frictione levem trahebat ſpiritum. Sic viva tandem & incolu-
mis parentibus exhibebatur, quæ adſtantium omnium & meo etiam ju-
dicio exanimis credebatur. Joh. Schmid d).

Similem caſum narrat Brühier e). Huc etiam pertinere videtur
caſus, quem de phthiſico narrat Jancke ).

F. III.

Inter exempla, quibus mortis ſigna illuſtrantur, præter allata in-
primis etiam referenda ſunt exempla eorum, qui ſubitaneis violentiis
externis oppreſſi, præter ſpem ſæpe evadunt. Huc pertinent:

I. Aqua merſi.

„Puer ſeptennis ultra mediam horam quinque pedum altitudine
ſub aquis moratus tandem extrahitur facie livida, flaccidis artubus,
ore & oculis firmiter clauſis, cum immobili ſpuma ad os & nares.
Hic, ubi reſuſcitandi laboribus per mediam horam fruſtra exantlatis,
homines tamen eosdem indefeſſi proſequebantur, revixit — Act. Haarl g).

*

a) Quæſt. Med. leg. Lib. III. Conf. LXX. N. F.
„) De Mort. ſub Lib. I. c. 17. N. 2. c) p. 110. 114. 714. 715. 717,
d) Ephem. N. C. Dec. I. Ann. VIII. Obſ. XCVI. ”M

2) Part. IV. de Haen. 1. c. T. XIII. p. 259.

ii hulln⸗
M, n pote 3
Gn a le tedln
Grliaume
)aule
Gista l

„Nler un

Dl e b. K.
)Miſoner Vutr
Cincer un 19
WVII. Aunio
Uubedat elerle
Tnstumidum,
ie Hen Ret.
ll. p m..

8

Il. A NX. (
bäͤtier.
Die en he,
ie heen 1
N) D de enr
ing Mot.
)lurcbens

t Re⸗
) Mitie.)
) langdot
Ubger
9)langelon
NAka

ut ſuffoczfini

laſi fülmine talhn
omnibos ſgi
Atur nullas ten
n ſenlis rhe
Inimadyetteren,
dicari. ec
pio, pw en
quadrantes on.
Andem & inell⸗
E meo etim ,

ertinere witenl

ptæter Atii⸗
taneis viclen
rtinent:

dum Atitui
cidis altltt⸗
d s & nas
Kra exantlits
—Act. Haal
EI

Vigdi Puellam, quæ cum e puteo protrafta fuiſſet, pro mortua ha-
bebatur, ut pote omni motu, ſenſu, pulſu, calore deſtituta, ea vero —
demum ad ſe rediit. de Sauvages a).

1

Similia adhuc exempla narrant: Foreſtus *) Brühier c) de Haen 4)

Iſnard e) & quidem poſtquam aqua merſi erant per quadrantem ho-

rX ) per minuta 18 g), 22 h), 25 ¹), horam dimidiam ), horam inte-
gram 1), horas 2 m), dimidium circiter diem n), horas 9ο), 15 p),
16 9), per triduum r), quin imo dies 84), ut reliqua exempla, omnem
fidem ſuperantia, ut iſtud 7 hebdomatum t), &c. taceamus.
II. Strangulati.
„Mulier laqueo ſtrangulata erat, quæ reſpiratione & pulſu jam de-
) 1. c. T. I. p. 815. *) I. v. Lib. XV. Obſ. XXV.
„) 1. Cc. p. 158. 159. 164. AA) 1. c. T. XV. p. 17. 4
*) Heilſamer Vnterricht, wie man Ertrunkenen auf die leichteſte und Richerſte Ant
der zum Leben verhelfen könne. Strasb. 1760. J. 27. 33. (puella annorum
XVIII. fluvio merſa erat. Absque omni ſenſu prorſus erat-rigida, oculos
habebat clavlos, os apertum, colore erat plumbeo, facies totumque cor-
pus tumidum, aqua repletum, pulfumque percipiebam nullum). =
V) de Haen Rat. med. cont. Pars II. p. 7. ro. Brühier p. 154. 720. Plater. I. c.
L. I. p. 172. Joh. Rud. Camerarius Syllog. Memorab. Med. Cent. XIII. part.
II. Act. N. C. Vol. VII. obſerv. 124. g) Isnard. I. C. S. 28.
) Brühier p. 164. 7) de Haen R. m. Pars. II. p. 9.
) de Haen I. c. p. 7. Brähier. p. 15/4. 15 . 162. 167.
de Haen. I. c. p. 7. Brühier. p. 459.
m) Difſſ. de cura mortis Præſ. Georg. Detharding. Reſp. Georg. Chriſt. Dethar-
ding. Roſt. 1723. Brühier. p, 160. 164. 537.
) Langhans Epiſt. de cauſſa a paſtu ſomnolentiæ Gœtt, 1748. Morgagni de
cauſ. & Sed. Morb. Lib. II. Epiſt. XIX. Art. 44.
70) Brühier. p. 150.. P) Id. p. 151. “M
4) Langelottus in Eph. N. C. Dec. I. Ann. VII. Obſerv. XX. Brühier. p. 1.
Krüger (Naturlehre II. Th. J. 411. F.)
y) Langelottus I, c. Joh. Kunkel in Eph. N. C. Dec. III. Ann. V. & WI,
Obfſ. LXXI, 55) Kunkel. I. c. ) Langelottus. I. .

ficientibus, ſpuma in labrum eſſuſa & omnibus conclamatis — plane
revixit. Pechlin a).
„ Ao. 1492. Conr. Pretznaveri ſuſpenſi corpus facultati medicæ ſe-
candum tradebatur — Spuma circa os notabilis aderat & perſeverans
— Brevi reſtitutus fuit. Joh. Rud. Camerarius b).
Prlura adhuc exempla memoriæ prodiderunt Foreſtus 0) Hiſtor.
Breslav. d) Camerarius e) Blegny 7) Baco g) Bruhier ) Lavater ¹) &
quidem eorum, qui ſuſpenſi erant per quadrantem horzæ *½) per dimi-
diam horam!) per horam integram m) per horam unam eum dimidia n).
Idem evenire poteſt à torquibus collum arctius ſtringentibus, ut
notabili caſu docet Zetzell o).
III. Frigore rigeſcentes.
Vix alius ſtatus deprehenditur, in quo apparenter mortui vere mor⸗

tuis ita ſimiles ſunt, ac ille, qui frigoris enormis effectus eſfe ſolet,
ut ſequentes caſus probant;

„Vir annorum, LX. totam noctem in nive poſitus tranſegerat. Pe-
des frigore plane erant aduſti, digiti pedum omnes coloris erant ni=
7 gri⸗
4A) De aeris & alimenti defeétu p. 86.
b) 1. c. Cent. VII. part. XL. 4
c) Obſ. & Cur. Med. L. XV. Obfſ. XXV.
d) Tent. XXIX. Art 16.
e) I. c. Part. XXKXVIII. XXIX. .
fF.) Zod. gall. aO. 1680. Menſ. Mart. Obſ. XI. p. 79.
9g) Hiſt. vit. & mort. Tit. Atr. mort. §. ult.
h) I. c. p. 169. 621. 627. 624,
1) Ausſicht. in die Ekigkeit. 7. Brief. &. 155,

D. Tuchſs. Nov. Act. N. C. T. VI. Obſ. LVII. Act. Erud. Lipf. Ann.

1709. Menſ. Mart. p. 110 Brühier 1. c. p. 170.
1) Oswald Gabelchover in Schenck. 1. c. Lib. I. Cap. de Suff ocat.
m) Brüh. I. c. p. 168. S
n) Franc. Xaver. Rebſamen Dec. Obſ. Med. forenſ. Vienn. 1780. Mohkren-

heim Beob. verſch. chirurg. Vorf. I. B. S. 338.
0) Unzer med, Handb. I780. S. 558. B

Elikiom, egle

. An tam
enn fucle unt.
Seglens r
terl.
NN Cock
Not. Ij8z i,
Cll erant clal
1 inerdum p

Es 2 Chiruns⸗

Plhanten bonun
Aero dle ſati

ſin erertu

Nue
K†*
Gnäm 8
Mümmmen
Damerum:

)
lu

Ultati mele⸗ D

tat & perleſenn

reſtus ) Hi,
1) Liwater
1orX ,) per n

m cumn Ginnidae

ſtringentibig,

mortui vereni
fleckus eſk ſe

tranſegert
Coloris eiat
r

Pn . Llel 4

focat,

Un

gricantis, excepto pollice pedis dextri. Tibiæ, crura, brachia, manus,
abdomen, thorax & facies tactu percipiebantur perfecte gelida. Maxil-
læ appreſſis dentibus firmiter erant clauſæe. Articuli omnes exacte ri-
gebant. Nec reſpiratio nec cordis arteriarumque pulſus percipi poterat.
Quia vero in cordis ſcrobiculo aliquantulum caloris adhuc latere tactu
reſcivi; tentandum eſſe credidi, numne ſanguinis circuitus reſtitui, vi-
taque revocari poſſit — Poſt 4 demum horas reſpiratio animadverti
coœpit, pulſus vero non niſi poſt horas 6., poſt 7. denique horas maxil-
læ ope cochlearis diduci poterant. Sam. Naucler a).

aun corpore, quod frigore obriguerat, inveni neque ullum pulſus
veſtigium, neque ullum reſpirationis ſignum, ita ut mortui fimillimum
eſſet. Apta tamen remedia intentata relinquere nolui — Sanguis e
vena facile fluxit. Perfecte ſibi reſtituebatur. Franc. Xaver. Rebſamen ?).

Sequens Exemplum communicavit mihi Exper. Dom. D. Reuſt
Phyſ. Stuttgard. meritiſſimus: .

N. N. Glockerin annorum XLVIII. Uracodettingenſis die XXVIII.
Mart. 1785. frigore ita perculſa fuit, ut pulſus percipi poſſet nullus,
oculi erant clauſi, diductisque palpebris pupilla inveniebatur inſenſitis.
Vix interdum parvum reſpirationis veſtigium adefſe videbatur. Adhi-
bitis a Chirurgo aulico Roſsnagel aptis Medicamentis poſt duas horas
ſibilantem ſonum edidit, oculos aperuit, pulſus ac reſpiratio redierunt.
Poſtero die ſatis bene valuit — ut de nulla injucunda ſenſatione am-
plius quereretur.
IV. Ex alto lapſi.

„Nutrix quædam delirans ſublimatum devorat ad drachme fere
dimidium — Nocte media e feneſtra, cui cubile, in quo decumbebat.
pProximum erat, ſeſe præcipitem dat. Corpore nuda gelidiſſima nocte in
pavimentum duriſſimis lapidibus conſtratum decidit: illic per horæ .

4) Abh. der Kön. Schie- 4. Atad. der Wiſſ. für die Naturlehre Haushkalt, und
Meckan. auf das Jah 1755. über/. e Resr. VII. B. S. 107.

midium exanimis, ine ſenſu fine voce, ſine pulſibus & frigore prorſus
congelata manet — Exanimem & pene demortuam in ſolo jacentem
erigunt — Integre ſanata fuit. Valleriola a). i 2

„Ante aliquot annos juvenis a Spiritus frumenti hauſtu temulen-
tus, e ſcala præceps in pavimentum lateribus coctis ſtratum labebatur;
inde ſtatim pro mortuo ſublatus domum deportabatur: neque reſpira-
tio, neque pulſus in eo erant perceptibiles, naribus admoti ſpiritus vo-
latiles nihil efficiebant, a frictionibus non commovebatur, & fomenta
omnia irrita erant, pulſus omnino deficiebant, & extrema omnia fri-
gebant. Cum vero Medicus uſui prædictorum inſiſteret; tandem IV.
fere horis elapſis, cum ori vi aperto chochlear vini calidi aromatiſati
injiceretur, animus ei redibat. Schnupf b). E

„Cath. Soph. Greenhill, puella annorum III. e feneſtra altitudine
circiter 12 pedum in ſtratum lapideum delapfa, mortua apparuit. — Nec
reſpirationis, nec pulſus ullum veſtigium aderat, & jam 20. a lapſu
minuta temporis præterierant, quum vicinus inſtrumentorum opifex
Scdquire, electricitatis vim tentare cupiens, laborem inciperet — Poſt
20-25. minuta infans debilem ſonum edidit — Spatio 14 dierum per-
fecte reſtitutus eſt — Chriſt. Wilh. Hufeland c).

V. Fulmine vel ibtu electrico fortiori perculſi.

Peter Lukas annorum XIX. domum deportabatur, quum ante
horæ circiter ſpatium fulmine prorſus enecatus eſſe videretur. Accedens
eumque propius inſpiciens inveni eum rigidum ac gelidum neque mi-
nimum calorem in trunco æque ac in extremitatibus percipere potui;
digiti manuum pedumque erant contracti, oculi collapſi, faciesque co-
loris lividi — Septimanæ tamen intervallo prorſus ſibi reſtituebatur d).
Similhia Exempla narrantur in Wunder der Natur e).
a) Schenck. I. c. L. VIII. Cap. de Sublimato.

½ Diff. de mortis ſignis Præſ. Hermann. Paul. Juch. Reſp. Aucét. Joh. Georg.
Schnupf Erford. 17212.— ͤ
3 RiieUſtens bium iz elecke = Gœtt. 17833..
achricht. der menſchenfreundlichen Gelellſchaft vom Jahr 1778. S. 83. ef.
Fothergill ſämtliche Schriften, I. B. §.. 217. A. J. E 778. S. 85

e 4 um oa
Pie ee Wene

uille endl,

e Pokas Nen

Loden gare
iA externa comor
ni palin nge
Pert dunts

Abtimi den
1 nordi, guo
EMirins,) de
MdIKE!) Non

=—

lc. T. W.

Dle.l. W.
Nle)
9 ond, Uo
I .
Ge nnen
0
ee line,

=- —

tigore Plu
lolo geenen

hauſti temiis
eqe reſi
tot ſiitun
dtur, & fonen
rema Omlia fi
ret; tandem .

alidi arometin

neſtra altitude
Apparuit, — N
jam 20, a lul
nentorum oikr
iperet — M
14 Gierum e⸗

ruſi.

tur, quum m

etur. Accelen
dum neven
vercipere oll
1, Mciese⸗
eſtituebatu⸗

1
uct, oh. eoß

.

VI. Recens nati aſpkyxi.
„Embryulcus quidam in palatinatu infantem, quem poſt uterinam
14 dierum Hæmorrhagiam vertendo eduxerat, mortuumque crediderat,
quia tamen ex repletis funiculi vaſis nondum exſanguem eſſe conclu-
debat; in vitam reſtituit; — primordia demum vitæ poſt 40 minuto-
rum laborem advertere cœpit — de Haen 4). “

Exempla foetus, qui ſub partu mortuus eſſe credebatur & ſemiho-
rulæ ſpatio poſt vitæ ſigna dedit, narrat Schenck b), alius, qui poſt
tres a partu horas demum vitæ ſigna dedit, Brühier c). Quin imo
Olivier de Villeneuve d) mentionem facit neonati, pro mortuo habiti,
nudique ſepulti, qui poſt dies 28 vivus protractus baptizatusque quin-
que horas vixerit, quod vero omnem fidem excedit.

Eoogem plane modo affici videntur teneri iſti infantes, qui violen-
tia externa comprimuntur, ſuffocantur. Compreſſum ita infantem, qui
omni pulſu atque calore deſtitutus cum omnibus mortis ſignis inven-
tus erat, chirurgus Janin feliciſſime reſtitvebat e).

Plurimi denique Auctores memoriæ prodiderunt exempla, in qui-
bus morbi, quo æger mortuus eſſe videbatur, mentionem non faciunt,
ut Plinius †) Baco g) Fulgoſius ) Petr. Foreſtus ⁷) Henr. Kornmann )
Bebelius 1) Nottnagel m) Lanciſius n) Hiſtof. Breslav. 0) Winsko⸗ p)
rü⸗
4) 1I. c. T. XV. p. 22.
5) 1. c. l. IV. Obſerv. 169. Camerarius l. c. Cent. X. part. XXVII.
σ°) 1. c. p. 398. 44) Hamb. Magaz. XIX. B. S. 111.
e) Lond. Chronicle 1773. N. 2547. Unzer med. Handb. 1780. CS. 112.
J) Hiſt. nat. Lib. VII. c. 52. ) 1. c. tit. atriola mortis.
h) de miraculis L. I. Tit. de morte ad vitam fulſcitatis. c. 6. p. 497.
2) Obf. & Cur. med. L. X. Obſ. LXXIX. e 2
*) de Mirae. Mortuor. var. loc. 1) Diſſ. de bis mortuis., p. „.
m j) Diſl. de hominibus apparenter mortnis Pr. Theod. Kirchmajer Reſp. Chriſt.
Nottnagel. Witteb. 1670. 2) 1. c. L. I. c. XV. N. 2.
Tent. X. Art, XVI. (von einem 2 ma! ge borhenen Weibe) Tent, XXII. p. 598.

20 E

Brühier a) de Haller ⁵) Juſt. Chriſt. Henning e) Abel d) Journal von

und für Deutſchland e)
morari nihil attinet. .
Huc etiam ex parte pertinere videtur, quod a pluribus Auctori-
bus de maſticatione mortuorum, (vom Kauen und Schmatzen der Tod-
ten in Græbern) narratum fuit.
tempore eam obtinere repertosque eſſe, ajunt, qui veſtes ſuas dentibus
diſcerpſerint, corporibus incorrùptis manentibus, cuteque, pilis, barba
& unguibus creſcentibus. cf. Mich. Ranft. g)

Sine dubio varii ſoni, lamentationes &c. quæ in templis coœmen-
teriisque auditæ eſſe ſæpius narratæ ſunt, variisque ſuperſtitioſis opi-

nionibus anſam præbuerunt, hoc fundamento nituntur, niſi quidem ad
vana figmenta tota res redeat. cf. deutſch. Muſeum h). :

under der Natur ) in quibus vero longius

Facile denique patet, varias hiſtorias, quæ paſſim inveniuntur

de miraculis ſanctorum mortuos ad vitam excitantium, ex quibus re-
centiſſimum Beatum Benediékt Joſeyh Labre nominaſſe ſufficiat ), ſi
unquam fabula vera eſt, inde tantum originem trahere, quod pro mor-

tuis habiti ſint, qui vere mortui non fuerint.

CA P. II.
De Signis mortis in genere.
Quid generatim de Certitudine ſignorum mortis Ratuendum fit?

Præcipua quæſtio, quæ pluribus hic inveſtigari meretur, eſt, num

8) 1, c. Var. IoOec. .
) Elementa Phyfiol. T. VIII. p. ult. (de Aſtronomo Kirchio rem vulgo no-
tam efſe ait.) 8
2) Rniari⸗ or,xie i. E; von dem Fehlerhaften Aal Begrs aen. §. 348.
vt. 5. a. a. O. S. 37. e) 1Iter Jahrg. 2. Ot. O. 157- 175
†) . . §. 342. Jub. Tit. Sa 3aba,er Tod. . 5 n.
H de Maſticatione mortnorum in tumulis. S
)3 5 . May. 1778. J. 445. Aber die frühe Beerdigungen. „ „
6) Berlin. Monataſchrift von F. Gedike n. GJ. E. Bieſter Mäsz. 178 . S. 282.

Inprimis enim in fœminis atque peſtis

Phir anete ſide

rienthls 4)

ſcheenn, n
ncnen ¹ Me
Miiß elem
Poe begel begn
Nndd onu n
Ugnn ſhken,
Ugn äligenin
18, At optime n
Noris genetn,
e. (ue itae
Prungue gaice
fanet, itn

iomge
Wrtͤ e, n
NA,Wrn
a. Wn m.
Dhn n

4) Neike h
1 denit
ſaai

4) J. olrnal l

35 Vero longin

uribus Abdor⸗
natden dy N
Iuis atque jeſi⸗
es ſuas dentbbn
le, pilis, hait

templig orn⸗
ſuperſtitioſs g
„niſi quicem

ſm inveniunr
, ex quibis
le ſufficint ),1

e, guod n

—

Gendun /l
retut, et⸗ 4

io tem vllon⸗

zniſſen. N
eleg,

IRr. m

bile ferre poſſimus.

201

genefatim ſigna mortis habeamus certa, an ambigua tantum & va-
ga, ex quibus de morte vera judicium non niſi magis vel minus proba-
e po Nota ſcilicet eſt inter Medicos diſſenſio, qua
alii certa finitæ vitæ criteria dari affirmant, alii negant. Ab hac
ſententia ſteterunt inprimis WiNsLow & Commentator ejus BRünIER
d'AsLANCOURT, ab illa Lovis. Inter hos enim præcipue certamen
hoc agi coeptum eſt. Uti pleræque in re Medica obortæ lites me-
dia quadam via componi poſſunt, ita etiam hæc. Quæ fſupra ex plu-
ribus Auctoribus collegi Exempla ſat frequentia poſteriori omnino ſen-
tentiæ favere videntur, verum ſi exempla hæc cum tot aliis, quotidie

obvenientibus a) conferantur, in quibus ſigna mortis ulterius ſemper

progredientia, nullum tandem dubium relinquunt, atque ita ſui cer-
titudinem a poſteriori probant, & veriſimilitudo, quam hæc ſententia
ex allatis exemplis primo aſpectu capiebat, magna ex parte cadit. De-
inde negari nequit, ſæpius homines falſo pro mortuis habitos fuiſſe
non ob ſigna mortis incerta, ſed ob negligentiam qua hæc vulgo in-
dagari ſolent, ut docent Exempla allegata; quamvis etiam Medicos
magna diligentia inquirentes falli poſſe, conſtet. Omnis autem diſſen-
ſus, ut optime monet IIl. GRUNER b) facile tolli potuiſſet, modo varia
mortis genera, gradus, tempora cet. bene a ſe invicem diſtincta fuif-
ſent. Quæ itaque generatim de hac re dici poſſunt, huc fere redeunt:
plerumque quidem ſigna mortis ſatis certa eſſe, dari vero etiam exce-
ptiones, ut ita loquar, quæ illa interdum incerta prorſus reddant.

§. II.
Signa mortis combinanda ſunt.
Ubicunque in doctrina Medica de ſignis agitur, id ſane maximi
momenti eſt, ut omnia, quæ habentur ſigna collective ſumta conferan-
tur, neque in unico ſigno, utut certum videatur, nimia ponatur fidu-
cia. Idem maxime quoque valet de ſignis mortis, quod etiam Exp.
Dom. PRMSES docet c). De putredine, certiſſimo, ut volunt, mortis
Cz l ſigno
a) Heiſter Inſtit. Chir. P. II. Sect. V. Cap. CXIII. p. 758.
⁸) Semiot. P. II. Cap. XII. F. 925. cf. etiam Daniel Syſt. ægrit. T. I. p. 173.
Ahkandt, Ster die gewultſume Tudesarten. à. . “

igno quid ſtatuendum ſit, infra proponemus. Quamvis vero iſta non-
dum apparuerit; nihilo minus plerumque admodum confidenter mor-
tem veram ad eſſe edicere poſſumus, modo diligenter indagemus, num reli-
qua mortis ſigna, certe evidentiora, adſint omnia, num mortis veræ pro-
dromi anteceflerint, atque inprimis, numne is, de quo judicium ferendum
eſt in ſtatu verletur, in qua ſigna mortis incerta eſſe, experientia do-

cemur. Vix etiam errabimus, ſi cum perill. Hallero a) in ſola perpe-

increſcunt, certum mortis ſignum ponamus, =

tuitate ſignorum mortis conjunctorum, qua eadem ſimul perpetuo

De quibusdæm caſibur, in quibus ſigna mortis magis vel minur certa ſint.
Erzxponendum jam eſſet, in quibus caſibus ſigna mortis, generatim
conſiderata, certa ſint, in quibus incerta. Verum cum obſervationibus
id omne nitatur, eæque ſupra ſatis prolixe memoratæ ſint, iſtuc relega-
mus. Unum addo, certiora eſſe mortis ſigna poſt morbos chronicos,
quam acutos, b) ut & in fubjectis ætate profectiorihus, quam in junio-
ribus. «) Magis incerta ſunt ſigna mortis in foœminis, utpote morbis
nervoſis magis obnoxiis, quam quidem in ſexu potiori. Dantur porro

caſus, in quibus veram mortem absque ulla ulteriore inveſtigatione ſig-

norum mortis dignoſcere poſſumus, utpote ſi quis violentiam perpeſſus
eſt, quam ſine ulla exceptione lethalem eſſe, experientia conſtat, ut
decollatio, cet. 'r e
§s. IV.

De certo temporis ſpatio quo præterlapſo mors haud amplius dubia ſit.

Optabilior quascunque has difficultates evitandi ratio inveniri non
poſſet, quam ſi certum tempur determinare liceret, quo præterlapſo omne
de vera morte dubium ſublatum eſſet. Tempus quoque reſpiciunt edicta
publica præmaturam ſepulturam vetantia. Ut vero de reliquis, quæ talibus
generalibus præceptis juncta ſunt, incommodis taceam; id unice dicam, ex
ſolo tempore, quo aliquis pro mortuo habeatur, de vera morte cer-
to judicari non poſſe. Primo enim ſæpius haud certo determinari
poteſt temporis momentum, in quo calculi initium faciamus, atque

L hac
a) 1. c. T. VIII. P. II. p. 124.
b) Celſus de re Med. Lib. II. Cap. V.

4) Calliſen L. c. p. 275.

Knene la
Egigectiam 1s
s mariwe bevel
Pimium tuwen ni
n A winimum

1) Uech. kee. U
CVI. LMNIN. S
) Hee neterendi
Teliorm,
Uun ermoti, d
in Duon de 10
ni erige,
ln uuntels,
loun. V. N ,
Ant taſinin
Uira ſne ien
nchli adn
U Müne
n dng
E elrnd iet
Nlüi 1
Ntur II.
ie 1

is vero n ,

minuf anti ⸗

ortis, gepetzit
n obleryationbe
int, iſtue teig
orbos chronien
quam in unr.
Utpote Iog
Dantar ort
veltigatione
ntiam helpeln
ntia conttit

hliut dlin
io inxeniti n.
,cgter ato ol
eſbicinnt el
uis, gu tiln
vpice Gicamer
era morte iel

e
jamus, Al
iahl .

P⸗ iſ⸗

hac ex parte potiſſimum errari, credibile eſt, quando, ut vulgo fieri
ſolet, omnibus promiſcue judicium de aliorum morte permittitur.
Si porro exempla ſupra memorata, inprimis ea, qu de varia morte, vi-
olenta narravi, mecum perpendam; non poſſum non deſperare de con-
ſtituendo eo univerſali temporis termino, qui omnem erroris poſſibili-
tatem excluderet, neque tamen ex oppoſito vehementer noceret. Ete-
nim theoria, qua antiquorum plurimorum terminus ſcil. horarum 72.
nitebatur, quod hoc ſpatio omnes humores ſuum motum habeant, quia
luna, (ut calculo ſatis lato inveniebant) hoc tempore unum Zodiaci
ſignum peregerit, cujus vi humorum decurlſus in corporibus perficia-

tur a), jam dudum cecidit. Nihilo minus tantum abeſt, ut aſſentiar

eorum hominum gentiumque ) confuetudini, qui ſtatim fepellendo
quemcunque pro mortuo habent, ſuam in vera morte exſpectanda
negligentiam ſatis probant; ut id potius aſſeram, cautelam hanc quam-
vis maxime neceſſariam, ſolam omni periculo auferendo non ſufficere.
Nimium tamen videtur, quock ill. Franck *) ait: ante tempus hora-
rum ad minimum 48 infallibile motis ſignum non dari. Conditiones
4) Zacch. l. c. Lib. IV. Tit. I. Qu. IX. 11. 46-53. Petr Foreſt. I. c. Lib. X.
„Obf. LXXIX. Schol. Joh. Rud. Camerarius l. c. Cent. VII. Part. XLIII.
⁸) Huc referendi ſunt Galli. olim certe (Brüh. I, c.), incolæ regionum Euro-
pPæ calidiorum, & Helvetiorum aliqui (de Haller Vorleſ. iber die gericht. Arz.
1 B. 5. 36.), Turcæ; poſt ſex enim a morte horas ſepeliunt, ſuperſtitioſa
cura permoti, ne quid mali accidat animæ per hoc tempus disjunctæ (Mem.
du Baron de Tott ſur les Turcs & fur les Tartares Par. 1785. p. 66.) Ju-
dæi denique, quamvis enim a temporis auguſtia ortam incertitudinem tot
aliis cautelis, quibus uti ſoleant, compenſari aſſeruerit Cl. Marx (Gœking.
Journ. v. u. f. D. X St. S. 227) & quamvis Hamburgi id forte fieri ſo-
leat, reſcivi tamen ludæos, in vicinia degentes unice ex eo, lu-
prico ſane fſigno veram môrtem concludere ſolere, ſi in plumula, naribus
demortui admota motum nullum obſervare poſſint. Idem confirmat
IIII. Büſching (Berl. Monatsſchrift von F. Gedihe u. G7. E. Bieſter Febru.
1785. S. 208. F. iber die frühe Beerdigung der Iuden. Ejusdem negligen-
ti etiam acchſandi fſunt præfecti variorum Noſocomiorum, de quibus a
Brühiero 1. c. p. y7. 94. 101. IO2 116. 514. 518. 779. & in Wuhder der
Natur II. B. S. 341. narratur, plures in iſtis falſo pro mortuis habitos
fuiſſe. B —
°ο a. a. O. J. 579. Magazxin für d. gerichti., Arz. a. mell. Eblizei’. 14 JSt.

24 =R=

ſub quibus homo longius vel brevius in ſtatu, veram mortem ſimulan-
te, perſeverare poteſt, determinavit Cl. Brinkmann. a)

De Signis mortis in Secir.
= F. XI.
Vis muſcularis deleta.
Primum hoc ſignum, quo, aliquandiu durante, vulgaris mortis
determinatio niti ſolet, omnium maxime fallit, quod etiam, exempla
ſfupra memorata ſatis ſuperque docent. Quamvis enim ex motu mu-
ſculari præſenti ad præſentiam vis vitalis concluſio ſit firmiſſima; ex-
emplis tamen, maxime deliquiofum patet, illum ſæpe prorſus ſuppreſſum
vim ſuam exſerere non poſſe vita tamen omnino perdurante. Quin
immo ſi vis muſcularis in plurimis corporis partibus jam vere deleta
fuerit; mortem tamen adeſſe dici nondum poteſt, quum immortalis Hal-
leri Experimentis conſtet, cor vim ſuam irritabilem diutius retinere,
quam omnes reliquos muſculos, in cujus demum irritabilitate ſublata
veram mortem ponendam eſſe idem docuit b) Motus muſcularis vere

2

rum mutationum effectus ſunt. c)
F. fII.
Irritabilitan.
Vi muſculari non tam ſpontaneæ, quam potius irritabilitati dele-
tæ attribuendus etiam eſt laxus hiatus ſphincterum, qui in vere mor-

4) a. a. O. S. 159.

⁶) Excipias tamen caſus, in quibus origo hnjus vis irritabilis per violentiam

externam vel cauſſam morboſam internam ita læſa eſt ut reſtitui non am-

plius poſſit.

c) Exp. D. Præs. 1. c. p. 4. cf. Garmannus & Kornmannus, qui de miracu-
lis mortuorum ſeripſerunt. — 1

non confundendus eſt cum aliis motibus qui in Cadaveribus chymica-

tuis

loc erheiinenio,
Sel ſo enuinn
Nulos ens ulns
iur ck Ex k
Dtenin i mulu
ſoe falet. Nei⸗
Nin hrlnd keri
fetern mortem te
Et warila non .
Un etiam wotte
ln tanti aiv⸗
Alshun elat, an

6) Müler), c, 1
) bühier1, .
nivengo,
imentiſue
Oigeſerte
dete tet.
fere nr
Uteto a
de Hille

ſ luuig

m
) den lule

Vulgaris not
Hetiam enent
m ex motu n
tfirmillima, e
rorſus ſoppteln
fdurante. Qi
jam vere den
immortalishh⸗
diutius retinen
tabilitate übn
muſculatis ie
eribus chini⸗

tritablitit 1
in ſere
lui in iee

= = 25

tuois ſæpius obtinet, ſignum mortis tamen exhibet &que lubricum, ac

prius a)

Majoris momenti ſignum ex eodem fonte deſumendum eſt, quod
in nullo caſu dubio negligi debet b). Deleta vi irritabili etiam muſcu-
li maxillam inferiorem ad ſuperiorem ducentes iſta privantur. Maxil-
la inferior itaque ſibi relicta c) a ſuperiori removetur. Quamvis ve-
ro id forte non fiat, iſta tamen, vi abducta, vis irritabilis ac vitalis,
ſi quæ muſculis adhuc ineſt, hoc tractu ita irritabitur, ut, ceſſante vi,
maxillam reducat, ſuperiorique admoveat d). Si vero vis irritabilis

deleta fuerit; minori vi diduci poterit maxilla inferior, diductaque aut
non reſiliet, aut certe non plane claudetur, atque non niſi pededen-
tim in priſtinum ſtatum redibit. Major certitudo etiam redundabit ex
hoc experimento, ſi manu admota muſculis maſſeteribus eorum actio
vel paſſio accuratius obſervetur.
nullus ejus uſus eſſe videtur, quia maxillæ ſæpius plane diduci non
poſſunt cf. Ex. p. 7, Neque tamen etiam huic ſigno unice eſt fidendum.

In iis vero, qui frigore obriguerunt,

Etenim ſi muſculi harum partium paralytice affecti fuerint, ſignum
hoc fallet. Actio porro adaucta muſculorum, maxillam abducentium,

ut in ſpaſmo fieri ſolet, eundem ſitum iſti reddere poſſent, quem poſt
veram mortem tenere ſolet.

Luxatio denique ſi locum habuerit, pari-
ter maxilla non claudetur, quamvis vita adhuc reſtiterit e). Poſt ve-
ram etiam mortem vis elaſtica, contractilis, etiam mortua nonnullis
dicta tanta aliquandiu muſculis adhuc ineſſe poteſt, ut eundem fere
eflectum edat, quem vis irritabilis alias producit. Quod denique mo-
do
a) Haller l. c. T. VIII. P. II. p. 1I23.
b*p Brühier. 1. c. Præf. Auct. p. ult.
c) Confuetudo, quæ apud nos obtinet, faſcia ſtatim poſt mortem maxillam infe-
riorem ad ſuperiorem firmandi, non ſolum ſitum naturalem alterat, ſed etiam
obrigeſcente in hoc fitu maxilla, tentamen, cum ea inſtituendum irritum red-
dere poteſt. Hue etiam pertinet uſus ligni divaricantis, (operrholz) quod
fere ubique locorum in gravidis emortuis adhibere ſolent, ne fœtus in
utero PPacationen patiatur, teſte III. Franck. (l. c. p. 1003.)
d) de Haller. Vorleſ. über die. gericht. Arz. I. B. J. 37.
e) cf. Tubing. gel. Anzeigen. 1785. 61. St. p. 483.
D

do de vi irritabili in corde diutius remanente, quam in reliquis mu-

ſculis dixi, etiam huc quadrat.

Supereſt aliud experimentum, quod irritabilitatis eruendæe caufſ-
ſa inſtitui poteſt; id volo, quo detegitur, num pupillæ lucis radiis ac-
cidentibus adhuc contrahantur, an immobiles ſint, de quo idem fere
valet, quod de priore. 4 .

§F. III.
Anæſtheſia.

uum ſtimulum quendam ſentiri, aliis motu muſculari tantum in-
dicare poſſimus, facile patet: quæ deletam vim muſcularem incertum
mortis ſignum reddant, etiam id, quod ex abolita ſenſuum actione fu-
mitur, incertum reddere. Ita plura memorantur exempla eorum, qui
omnia, quæ adſtantes dicebant, audientes a) ob denegatam vim mo-
vendi ſignificare non poterant, ſe adhuc vivere 5). Senſibilitas cæte-
rum in caſu dubio tentari, torpidaque excitari ſolet fricando; vellican-
do; flagellando; urticando; pungendo; ſecando; cauterio tum poten-

tiali, ut veſicatoriis; tum actuali; laceſſendo aures clamoribus; vola-

tilia, acria ori inſtillando, naribus ad movendo «); clyſmata acria
etiam ex fumo tabaci applicando, reliquisque, quibus maximum dolo-
rem in ſanis excitari poſſe conſtat. Excitantia ita fortia certe multum
faciunt ad diſcernendam veram mortem ab apparente, ut vix reprehen-
dendus ſit III. de Sauvage d) qui poſt ſigna putredinis certiſſimum mortis
ſignum judicat, ſi home ferrum candens pedibus inuſtum non ſentiat.
Neque tamen etiam inſenſibilitatem ad omnem ſtimulum ſufficere docue-
runt
a) Auditus enim is ſenſus eſt, qui reliquorum vi jam deleta perſiſtit, ſive
quod ad eum minima ſentientis actio requiratur, ut putat III. Unzer (Arzt

III. B. 112. St.) ſive quod nervus ſenſorio communi proximus ſit, five
id ob aliam cauſſam eveniat.

b5) Bruhier. p. 126. 13 5. 766. 767. Abel. I. c. p. 37.
4) Zacch. I. c. Lib. IV. Tit. I. Qu. IX. n. Ff. ait: ſi ſternutatoria naribus

applicata fuerint, & homo non ſternutaverit, omnium conſenſu pro mor-
tuo judicandus.

£) 1. c. T. I. P. 815.

Nehintoin
id Eillulct
er algoliti
ſunmam, Prein,
ii ntinns,oe ives
Ur, Nerde? )5
ent, attenti, funn
Ult, nom aetemne⸗
nn thoraci impo
momn ſenum e
ſen lenes erſpit
Kelndam ſ adel
As egretientes
Unis kucdia unt.
CNerunn vicem
PoRton putat
etninani widera
Eidonen in de
hes lugn

3) 1,. . V
4) Aſthenie
nnt Prhie
uzeme

n in religin
tis eruendn en
E lucis niis,
de guo ien ⸗

Uſculari tantun’
cülarem incenn
enſuum actiore!
empla eorun
negatam vim u
enſibilitas ee
fricando; velir
uterio tum por
clamoribus, Ii
); chyſiniti
s maximumn
Ttia certe mun
‚ur vix teprenr
ertiſlimum mmmn
ſtum non ſent

m fuſficeten

—

eil DUme g
proximu ten

runt III. Winslow. Brühier. Haller a). Idem docent exempla Aſphy-
xiæ ſpontaneæ p. 7. ſ. fœminæ gravidæ p. 6. atque id quod affert Brüu-
hier ?b). Cum enim ſæpius anæſtheſia in quadam corporis parte oria-
tur, ut in paralyſi æ), gangræna, catalepſi d) denique ab epidermidis
craſſitie auéta; in omnibus his. caſibus ſtimuli maximi itriti erunt, quam-

vis vitam ſimul integram eſſe poſſe, nemo negaverit.

§. IV.
Apynoea.

Reſpiratio ita lente obſcureque peragi poteſt, ut non vulgaris at-
tentio requiratur ad diſcernendam reſpirationem obſcuram a plenaria
apnoea. Inde jam antiquitus varia experimenta inſtitui ſolebant, qui-
bus hæc diſquiſitio certior redderetur. Scilicet I.) candelæ accenſæ
flammam, paleam, pennam mollem, goſſypium aut lanam carminatam
ori naribusque inconcuſſa manu admovent, obſervantes, num movean-
tur, nec ne? II.) Speculum nitidum ac lucidum iisdem partibus adhi-
bent, attenti, num inficiatur, obſcuretur. III.) Digito admoto inqui-
runt, num aêrem egredientem percipiant. Denique IV.) Vitrum aqua ple-
num thoraci imponunt, animadvertentes, num aqua moveatur. Incertum
ptimum ſignum eſſe, monet Winslow, quia quilibet vivens vigensque
adeo lenes exſpirationes peragere poſſit, ut flamma inde non moveatur.
Secundum ſi adeſt, ideo lubricum eſt, quod etiam halitus è vere mor-
tuis egredientes ſpeculum obſcurare poſſunt e). Tertium & quartum
nimis rudia ſunt. Præterea ſolam vim elaſticam bronchiorum & veſi⸗-
cùlarum vicem manifeſtæ reſpirationis aliquatenus ſupplere poſſe, III.
WIXNSLow putat, atque ita in morientibus ac moribundis reſpiratio
terminari videtur. Præterea exempla p. 4. 6. 7. 14. docent, ſæpius reſpi-
rationem ita ceſſaſſe, ut neque his Experimentis detegi potuerit, atque
poſt ſatis longum tempus vitam & cum ea reſpirationem Teſtitutam
uiſ-
a) 1. c. T. VIII. P. II. p. 123 b) I. c. p. 87.
c) Aſtheniæ ſine paralyſis in ſphacelum terminatæz memorabile Exemplum nar-
rat Brühier, p. 87. G
A) Lazerme 1l, c. p. 318. D e) Exp. Dom, Præſ. I, c. p. 2,

fuifſſe. Neque ego quidem video, quid impediat, quin muſculi, orga-
no reſpiratorio dicati idem patiantur, quod reliqui. Motu vero ali-

quandiu privati, ex reſpiratione cohibita circulum fanguinis quoque

ſufflaminabunt, indeque cordis motum quidem ſiſtent, irritabilitatem
non delebunt. Hinc reſpiratio non tantum obſcura, ſed etiam plane-
ſublata, certum veræ mortis ſignum non præbet.

Aſphyxia ſtrilklius dicta.

Pulſus præſens motum cordis vitamque adeſſe certiſſime docet:
cave tamen idem invertas, atque ex abſentia pulſus etiam vitam defice-
re concludas. Primo enim fanguis ita lente placideque moveri, pulſus
ita obſcurus eſſe poteſt, ut tactu non percipiatur, quod & vita illa mi-
nima animantium per hiemem rigentium edocet. Hinc, quod III.
ZIIMNERMANN. 4) in omnibus morbis communi agendi modo præfert,
ut pulſus loco cordi proximo inveſtigetur; his ſane in caſibus nunquam

„

eſt negligendum cf. Ex. p. 4.; ſed in utroque carpo pulſu non perce-

pto; arteriꝰ temporales, carotides, ipſaque cordis regio b) accurate
explorandæ ſunt. Aliis porro cautelis hic locus eſt. Pulſus, qui in
recto vel inclinato carpe non ſentiebatur, reperietur fotte in eodem
leniter reclinato. Rudior preſſio languentem pulſum tactui ſubducere
teſt; cui etiam preſſioni tribui debet error, ſi arteriolarum in pro-
priis digitis micationes perceptæ pro ejus, cujus pulſus tangitur, mi-
cationibus habentur. Cordis denique pulſum non fupeno, ſed in latus
converſo corpore inquirendum eſſe, monet III. Winslow, quia corpore

ſupino cor ſpinam verſus aliquomodo ſubſidere, adeoque a coſtis remo-

tum jam leviuſcule, jam vix ac ne vix, immo nullatenus præcordia ferire,
quilibet experiri poſſit, quod quidem experimentis in me ipſo inſtitutis
verum efſe novi; idemque egregie confirmatur III. Haenii experientia,
qui obſervavit«) ſedentibus pulſum celeriorem eſſe quam jacentibus,
plus

*1g) a. a. 0. 1. T. S. 343.
*) Winslow. 1. c. Morgagni Il. c. Epiſt. XXIV. Art. 8, Lancifſ, l. c. Lib. 2,
Cap. XVI. p. 50. l
e) l. c. T. XII. p. 77⸗

iinennh
ilecoutd Nele
goc unte Wotteln .
0b petenlum 1
it hine wn pench

8 1 lblato!
Pis tatio ett, a
i porekt, ut gui
Wetta ketolenit.

3) Nen Ceſclic
Dh. N. C, De
) dee. I. 4
Al. Dee I.
Wenk l t
)h.
) Cut en
Nle bit
l. 1 . 1
1 e a 09

n muſelli, an
otu Veto d
Auguinis gng
t, irtitabiltnen
lec etiam Ur

Certifine do⸗
jam pitan dein
e moyeri, uis
d & vita ilan
Hinc, qvod
di modo prei
caſibus nungun
dulſu non pen
egio 5⁵) accuen
Pollus, gin
fotte in Adin
tactui ſbahe

fiolarum ine—

1s tangitur,
no, ſed in In
y, quie Corpo
e 2 Coſtis tenn
dræcordia ſenn
e ipſo inkitni
nii experiendi

am jacenthi⸗
⸗

ncit, h Libe,

= K= 29

plus quidem minusque, ſemper autem notabiliter, ſic ut celeritas
½ ¼ ½ parte augeatur ſedentibus. Secundo vero, ſi pulſus vere nulli-
bi percipiatur, indeve ſanguinis motum ceſſaſſe jure concludatur; re-
ftabit tamen aliquandiu motus ſanguinis inteſtinus, cordisque irritabilitas:
ejus itaque actio aptis remediis forte revocari adhuc poterit. Cuam verum
id ſit, præter Exempla p. 3-10, 12-15. 17. 18. quæ, poſtquam pulſus lon-
go tempore non percipi poterat, vitam tamen rediiſſe, docent, probant
plures Medici, qui aſphyxiam plenariam cum perſiſtentibus adeo viri-
bus obſervarunt, ut D. Sebaſt. Aliſcher a) D. Luc. Schrœck b) D. Ge-
org. Hannæus «) D. Frid. Wilh. Clauderus d) D. Antonius Vallisne-
ruùs e) Dodonæus †β Oethæus g) Omnibonus ) Pechlinus 1) Ramazzi-
ni ½) Morgagni 1). Ejusmodi pulſus tamen potius obſcuros humilesque
fuiſſer quam vere abolitos ſuſpicatur, perill. Haller m), quales ipſe ali-
quot ante mortem diebus viderit. Hernia incarcerata afflictis pulſum,
ubi periculum ad ſummum gradum adſcendat, ſæpe ita obſcurum eſſe,
ut plane non percipiatur, teſtatur III. Richter n).

Sanguis ex vena ſeda non fluent.

Si a ſublato ſanguinis motu phænomenon hoc oriatur; eadem fere
iſtius ratio eſt, quæ aſphyxiæ. Verum a tot aliis cauſſis iſtud profi-
ciſci poteſt, ut quilibet ſane cum perill. Hallero o) id inter ſigna mortis
incerta retulerit.
H. VII.

a) Bresl. Geſchicht. XIX. Verſ. Art. XI.
b5) Eph. N. C. Dec. I. Ann. IX. & X. Obf. XCI. J
«) Ib. Dec. II. Ann. VI. Obſ. CXXKXV.
4d) Ib. Dec. II. Ann. VIII. Ib. Cent. V. Obſ. XCIX.
) Schenck. 1. c. Lib. II. p. 479. g) Ib. p. 25.
) Ib. ½) Obſ. phyſ. med. Lib. II. Obſ. V.
) Conſt. epid. ann. 1692. 1694. §F. 23. SD
1) 1. c. Epiſt. IV, s. XIV, 3. XXI, 33. XXIVI, 2. 6. XLII, 13. XLIX, 14.
m) l. c. p. z. 220) Abh. liber die Bruche. 1. B. J. 85.

„ 1. c, & Oper. min. T. III. p. 30.

Frigur corporie totiur.
Sublati ſanguinis motus inteſtini æque ac progreſſivi comes eſſe ſo=
let frigus, tactu non ſolum, arl etam kirernemott Dpe ab alli
cipiendum, ad magnum plerumque gradum adſcendens, ut tamnen ab
eo, quod in corpore vivo gangrænzæ ſymptoma efie ſolet, diſtingui ne
poſſit. Hino frigus univerſale mortis ſignum præbet minus firmum a)
quam aſphyzia, quum etiam fominæ hyſtericæ frequenter toto corpo-
re frigeant. Inprimis etiam frigus circa præcordia explorandum ⸗

Exempla p. 4. 17. enim docent, ſolo calore in cordis regione ſuperſtite

feliciſſime vitam latentem patefactam reſtitutamque fuiſſe, idque jam
Galenus b) egregie attendiſſe videtur, quum dicat: Xeyerα vae & 1 ue
vα αιναν%οσα xeiun n ar dραο eνwα,. 7τα ven ρoρ ν orc SHSS
T Sαα, 77α60 eæX/α+ Xæ*“ Seαονννττα, ααννα τα ααο αα 5 SHS
alor cæterum etiam in vere mortuis oriri ſolet poſt morbos Purticg⸗
ab extravaſato reſolutoque ſanguine c), ab incipiente putredine.

§. VIII.
ä FIyvyu ma oritr.
Teaov anαααο εαιο, α αατανdυ” εαανιααν, Aαονοντν ι Te Synrοαν, Se

dvagsgεα1, oασαν αν νεροοb ερο ο S ναμ d). Quantum a magnis vi-
Idem dicto

vere dicta proſunt, tantum falſa ab iis prolata nocent.
Ho ppoctatis probatur. Quamvis enim etiam hoc dictum aliquid
eri abere, & in eo tantummodo falſum eſſe, quod nimis univerlali-
ter aſſumtum ſit, maxime ex III. Weikardi e) de Apoplecticis judicio
colligam; facile tamen fieri potuit, ut a veteribus, in ſingula Hippocra-
tis verba jurantibus, aliquis, in quo hoc ſignum apparuit, fallo pro
mortuo habitus fuerit. Quod etiam factum eſſe, docet Ex, to. 16
Hinc idem etiam hic omittere nolui. Cum vero non ſolum Pluribus
4) Haller 1. c. p. 124. „ De Loc. affect. Lib, VI, exem⸗
2²) Brinkmann l. ci p. 1os. 4) Hippocrates Aphor. Sect. II. Aph.42
e) Vermiſchte med. Schriften. 1. St. S. 108. (wenn Schaum aus deni Manid“

tritt, und di . — R. OL,
Neren.) die obere Theile W Gsaen; Jo iſt gemeiniglich alle: HMofnung

4

14 l.
,mplsp⸗ I. 4.
1 4 Uuivethun
11 0n Noltis⸗

we lettl

1n teentin hujn
Gen ſeneim Pet⸗
Porer Lortis mno
Pn, imo ante utn
Sns eracete e
aNihre nperfite
lelint iie lont,
votiſe. Cumms
leemga 4 12.
Ais Wle en l
Ium, a kengus
tt nund mo ken
Minis in is, in
ſelputncis monn
Uwerg): fir aigi
inſat monen:
nt, dd atus vor

ſci Einm dedene
)Deneit En
Aletes i l
eln Ctütte
5 ignen
²) Cnmner Verie
ſ Diß iten
Uel Chrit
Bn). uen
u lepenern⸗
e Uettidere

obe z alis
ens, ut tamnen 4
t, GCifingiin
mInus firmun
Henter toto Cothe
explofandun 4
regiove ſüuperit
uiſle, iaghe 1
enu 1n
oe dei
Att 16 Gagen
morbos putiis
putrecine,

1 710 d i,
Im aàa magn's
nt. Ien g
c dictum lui
nimis Woifenc,
opletticis aie
ngula Hippon
aruit, Mo
locet Pr, lo

Polum Nut
exen

9

exemplis p. 10. 14. 16. 4) conſtet, ſed etiam jam Pechlinus by) docuerit,

id non in univerſum de omnibus, ſed de pluribus intelligendum eſſe;

ſpumam non mortis, ſed ſupremi viventium conatus ſignum eſſe, illam-
que epilepticis & ſtrangulatis familiarem nullum mortis præbere exi-
erium; longius illi non immorabor.

Rigor articulorum.
In abſentia hujus ſigni, inter optima ſane referendi, nimiam ta-

men fiduciam ponere videtur Cl, Louis c) qui ſe obſervaſſe ait: eo
ipſo veræ mortis momento d), quo omnes vitales motus prorſus ceſ-
ſant, imo ante naturalis caloris imminutionem vel certe exſtinctionem
rigidos evadere ſolere articulos, ideoque membrorum in aliquo ſubjec-
to adhuc ſuperſtitem flexilitatem, &ſi præter id nulla alia adhue ſu-
perſint vitæ ſigna, indicio ſatis inſigni eſſe, vitam illud nondum de-
poſuiſſe. Quamvis enim hoc ſemper maxime ſit attendendum, atque

Exempla p. 4. 12. 13. 14. doceant: ſola hac cautela ſervatos eſſe,

— quibus absque ea ſineo dubi pereundum fuiſſet; plura ſunt, quæ iſtud
ſolum, a reliquis ſejunctum incertum reddant. Primo enim notum
eſt: haud raro flexibilitatem & mollitudinem vel poſt fata conſiſtere e)
inprimis in iis, qui ſtragulorum, hypocauſti, æſtatis calore foventur,
J) vel putridis morbis demortui ſunt, ut memorabile Exemplum narrat IIl.
Unzer g): vir aliquis febre hectica ex læſione hepatis mortuus erat. Sta-
tim poſt mortem atque per plures dies omnes articuli ita flexiles
erant, ut artus non firmati in omnes partes laberentur, omnesque ten-

do-
a) cf. etiam Schenck. Lib. II. p. 333. & de Haen. T. XIII. p. 259.
b) De aeris & alim. defectu. Cap. VII.

2) Lettres ſur la certitude des ſignes de la Mort. ou l'on raſſure es Citoyens
de la crainte d'etre enterrés vivans, Par. 1752.

4) ante rigorem tamen mortem perfeétam eſſe, docet perill. Haller. 1. c. p. 124.
e*) Gruner Semiotice §. 960.

) Difſ. fiſtens obſ. de fœt. recenſuatis jam in utero mortuis & putridis
Præſ. Chriſt. Fried. Jæger. Reſp. Theoph. Conr. Chriſt. Storr. 1767. p. 15.

g) Hamb. Magaz. X B. 4 St. S. 534. (Cum febres hecticæ ſub finem in putri-

das degenerare ſoleant, (teſte Elsner Beytraege zur Fieberlehre) Exemplum hoe
huc pertinere puto,)

dones ſeluti eſſe viderentur. Abſentia rigoris emortualis ortum dedit
vulgari noſtratium opiniom, qua ſi quis moritur, cui artus non fiunt
rigidi, tum brevi poſt ex eadem familia alium mori, ſibi perſuadent;
illamque hoc fundamento niti credo, quod tales plerumque ex Lu-

tridis morbis mortui, miaſma putcidum etiam in vivos propagare fo-
leant. In infantibus, præcipue rhachiticis, flexilitas articulorum poſt mor-
tem ſæpius obvenire videtur. Exemplumcerte narrat immortalis Haller a)
Cottunni b), Ipſeque in infahte annuo tufli ſuffocativa emortuo per-

fectam flexilitatem artuum tum ſtatim poſt wortem, tum 44 adhuc horas

poſtea obfervavi. Fœtus quod attinet in utero mortuos, contrarium adeo

*

4

in iis obtinere videtur, ut IIl. Archiater EGER c) flacciditatem totius cor-

poris articulationumque ſtatum flexilem & pendulum non negligendum in-

dicium præbere affirmet: ftum noh amplius vivum in lucem editum

xiles habuiſſe articulationes, e)

duobus a morte exactis diebus erant rigidi, tertio autem exacto non
amplius, cadaveraque poſt multos annos e ſepulchretis protracta fle-
Secundo vero negari nequit, fimi-
lem rigorem artuum etiam oriri poſſe ab affectibus convulſivis cf. Ex.

p. 8. 9. not. b; a tetano, atque in lis, qui frigore obierunt, rigorem à fri-

gore ortum diſcerni non poſſe a rigore emortuali. cf. Ex. p. 17.

Rigorem tamen emortualem à convulſivo differre docet Cl.
quod in hoc muſculi deprehendantur duri

am in ſubmerſis omnes artus Xqualiter rigere, quamvis poſtea ad vi-
tam revocari poſſint, adnotat Brinkmann ) & probat Ex. p. 15. not. é.
Louis,
ac inæquales, atque anta-
goniſtæ contrariam fiſtant indolem, in mortuis autem corporibus mu-
fculi omnes lſibi fint ſimiles, quod porro rigor convulſivus tam ve-

hemens ſis, ut membra in ſitum contrarium reponi non poſſint. Vis

elaſtica autem, quam in cadaveribus artus ſervent, minus reſiſtat.

Ab hoc rigore etiam ex parte pendet ſtatus iſte maxillæ inferio-
ris, quo poſt mortem à ſuperiore diducta hærere ſolet, v. ſupra p. 2 .
1I 4) l. c.
6) 1. c.
5y l. c. p. 102.

b) De ſedibus variol. Brinkmann. 1. e. p. Iel.
4) Epiſt. LII, z53. 2*) Comment. Lipfſ. T. III. p. 2.

Sic eti-

t, A umis, in
ett, onnis tuner
Mriss euumiteint,
tis aewlorumn

CNpNskumanun
hram, e ken⸗
teto vohſetläl⸗

Aun bon eit.

In Cantimuete,

Atrd berte

N Rheri
n. Manän
AGenn M
1e e re

RNM cNt
NeT

tualis Ortum ies
ul artus non in
„ſbi perlunckr
Mlerumque er 8
vos propagane 1
Gculorum potn
mmortalis Hilen
Ativa emorton
um 44 adhue he
o8, Cölträriümts
iditatem totiuse
non negligenaum
m in lucem ein
emn accedente ſt
is afert, cuſoen
o autem exatn
hretis Protnit.
negari pedliſte
5 Convolfris
jerunt, tigolert
Er.. I. 8
amvis polten1
bat Ex. h. l)

=

propriam, quæ fermentationis putridæ nomine ſatis nota eſt.

F. X.

Oculorum alteratio.

Oculi, ſicuti Phyſiognoniæ fundamentum conſtituunt a): ita
etiam mortis ſignum præbent, quod eſt ex certiſſimis “). Alteratio
ipſa hæc eſſe ſolet: ſplendor eorum perit, hinc vulgo dicere ſolent: ocu-
li fracti ſunt, muco viſcido ſuper corneam inducto obfuſcantur, immoti ri-
gent: aqueoque humore evaporato, nec amplius regenerato, cornea
aliquantum ſubridet & quafi corrugatur, quod noſtri exprimunt dic-
to: das Kindlein iſt eingefallen.) Quamvis III. de Haen c) quod in cane.
per duo tantum minuta ſubmerſo, corneam opacari cœptam eſſe, ipſe
obſervaſſet, & Cl. Brinkmann d) quia in ſuſpenfis & ſubmerſis, poſtea
autem iterum reſtitutis oculi vigore pariter privati fuerint, corneaque
muco tenaci tecta fuerit, huic certitudini aliquid ſubtrahere conati
fint, & quamvis, in variis oculorum morbis ſimilis alteratio obſervata
fuerit; omnis tamen error cavebitur, ſi cum reliquis ſignis hoc accu-
ratius examinetur, addita ſimul quæſtione, num ſorte ſubjectum an-
tea vitiis oculorum laboraverit-

Butredo cum ſuis ſignis.

Corpus humanum ſalutari vitæ influxu privatum ſubit brevi reſolutionem
Hæc
putredo univerſalis ſi adeſt, omnino de vita certiffime finita dubitan-
dum non erit. Putredinem autem unicum veræ mortis certum ſig-

num conſtituere, quod plures affirmarunt, ut Zacchias e) Winslow. f)

2) Ex p. D. Præſes: vom menſchlichen Alter S. 18.

„) Id. Abh.füber diegewvlſ. Tadesadearten S. . Hann T. XIV. p. 14. & 218. Louis I. e.
Ant. Mizaldi Memor. Cent. VI. Aphor. 76 (oculi primi in extrema vitæ periodo,
ademta mobilitate, & extinéto vigore certa mortis argumenta proferunt,
ac præ cæteris emoriuntur.)

⁶) R. M. cont. T. I. P. H. p. 432.
9) l. , T. III, Conſ, LXXIX p. 21.

4) L. c. p. 103,
) 1. EC.⸗ .

Brühier a) de Sauvages ?) Unzer «) Brinkmann d) Gruner e) Blech †) II.
Büſching. g) equidem mihi perſuadere non poſſum. Rationem ex par-
te jam ſupra dedi F. VI. Deinde nec ipſa putredo, ubi inc'pit certe,
ſignum ita firmum præbet, ac vulgo creditur. Ea quippe ſeſe exſerit
tum fœtore, tum cutis colore mutato in pallidum, ſubflavum, liveſcen-
tem, viridiuſculum, fuſcum nigrumve, corporis denique univerſi qua-
dam turgeſcentia. Foœtorem quidem cadaveroſum a quovis alio foœto-
re, etiam ſtercoreo, ut & ulceribus quibusdam proprio diſtinguendum
eſſe, monet Winslow; verum iſtum fœtorem ſpecificum a fœtore, qui
ſphacelum particularem comitari ſolet, diſtingui poſſe, nemo conten-
det. Porro de olfactu forſitan non magis, quam de guſtu eſt diſpu-
tandum ). Denique foœtor cadaveroſus etiam in vivis præſto fuit, ut
ipſi propriam mortem ſubolfecerint i) ut etiamſi fides habenda eſt
D. Ehrenfr. Hagendorn ), mulierculæ fuerint, quæ id quaſi proprium
habebant, ut ſimul ac in conclave, quo æger decumbebat, ingreſſæe
fuerint, naſo hinc inde moto dixerint: es rieche ganz ſüſſe um den
Krancken, er werde ſterben, licet nec de morbi ſpecie, nec de ſignis le-
thalitatis aliis prius quicquam illis conſtiterit; quin imo Acta Med.
Hafn. 1) referunt de vetula quadam, quæ toto octiduo funus in domo
præodorata eſt. Quod mutatum cutis colorem attinet, eum in varia
cacochymia, ictero atque melaſictero, petechiis, vibicibus atque an-
thracibus per totam ſuperficiem diſperſis ita alienari conſtat, ut, ſi
ſub mortem ſimilis alienatio obveniat, ea absque reliquis veræ mortis
ſignum tantum præbeat incertum. Turgeſcentia denique univerſi cor-
poris non, niſi prægreſſa jam putredine apparebit, ſæpius aberit, at-
que ſi adeſt, ab ea, quæ in vivo corpore oriri ſolet, diſcerni vix pote-
rit. Neque vero etiam abſentia putredinis ſignum mortis eſt negati-

vum,

day) I. c. p. 252. 264 375.
34Wτισ Arzt III. B. 112 St.
2) Semiotice Pars II. Cap. XII. §. 9 70.
f) Difſ. de aeris dephlogiſticati uſu in Aſphyxia. Goœtt. 1784.
8) s. a. O. . T12. ) III. Iæger 1. c. p. 14.
à) Haller. l. c. 2

4) Obf. & Hift. med. pract, rar. Cent. 1. Hiſt. LXVII.
0Vol. II. Obf. 117.

b) 1. c. T. I. p, SIf.
4) 1. c. p. 97.

can er Ne
mmnn
. itii ſenun

Ir hiit lohen
elet,
tien nonts

od ees dunn !
Ututnn Küguare

epclen tnt

ſunsgte eiis g
Dinime Uvettiud
Pon, ut tken 1

e bhetelet, non
Cbs in ue
Aimniiote )
De Nreite
Eeutiam ompis
Gi. Omniſis an
Dnoria elle wide
s Conſtitaantu
U, minag
Ppten dgume
Coltineit, u
G Medn o

Ulmnzfti,
(ilte

4 en. I
Nech. .

re) Biech /e
ationem
dbi ineipit den,
ippe ſele ereet
lavum, lifeſer
due univerige
uovis alio ſen
io diſtinguendnn
im à fotote, al
ſe, nemo Cont⸗
e guſto elſt ein
§ præſto futt,:
iides habende
id quaſi pronn
umbebat, inen
unz ſiſe un
, nec de ſigis:
n imo Aba k
uo funds inn
net, eum ini
ibicibos atdler
ari conſtat, t
liquis vere
pique unirel
ſepius Aelltn
diſcerni Vir’
montis elt 1

1
1

—
☛ Ee

gif.

1754,
P; 14

vum, cum vere mortui per longum ſæpius tempus non putreſcant.
imo poſt plurimos annos ſine ullo prægreſſæ putredinis ſigno e fepul-
cris extracti fuerint a). 165 2

mi CaAFr. IVV.
Uſus hujus dofkringe ad praecavendam praematuram ſepulturam.

Supereſt, ut hic exponam, quibus publicis inſtitutis effici pofſſit,
ut ſigna mortis in omnibus caſibus rite attendantur, omneque damnum,
quod cives tum ex nimis præcipitata, tum ex juſto diutius retardata ſe-

pultura, reliquaque apparenter vereque mortuorum cura neglecta cape-
re poſſent, prœæcaveatur. Quod ſi ex accurata ſignorum mortis omnium

ſtatusque ejus, qui pro mortuo habetur, univerſi contemplatione vel
minima incertitudinis ſuſpicio oriatur; humanitas certe poſtulat, non
ſolum, ut talem hominem in ſtatu ſervemus, in quo vitæ, ſi qux for-
te ſupereſſet, non neceſſario ſupprimeretur, verum etiam, ut remedia,
quibus iſta forte excitari poſſet, adhibeamus omnia, neglecta etiam vul-
gi irriſione b). iee
De præfixo & abſolute determinato temporis ſpatio, cujus ante
decurſum omnis ſepultura prohibita eſt, quid ſentiam, Cap. II. F. IV.
dixi. Omiſſis aliis, quæ mihi minus tuta, pluribusque difficultatibus
obnoxia eſſe videntur, huc ſine dubio facit inſtitutum, quo certi homi-
nes conſtituantur, quibus omnes, qui mortui eſſe judicantur, inviſen-
di ſunt, ut itaque nemo ſepeliri, poſſit, niſi ab his pro vere mortuo per
ſpeciem documenti declaratus? In illis locis, quibus tam felicibus eſ-
ſe contingit, ut Medicus ibi degat, omnino id officii demandandum
eſſet Medico ordinario vel domeſtico. Nonne vero in aliis Chirurgi,
Ludimagiſtri, allique qui huic muneri fungendo judicarentur aptiſſimi,
(niſi forte ipſi paſtores hanc ſpartam ſuſcipere non dedignarentur) ſpe-
) Brem. Magaz. 7 V. B. p. 6 18. (Catis earoque exſiccata coriaceæ tenacita-
tis eſſe videbantur, faciei lineamenta omnia erant perfeéta —- Externe ni-
hil neque ſordidi, neque nauſeoſi apparebat —) Comment. Lipfſ, T. III. p. 23.
*) Zacch. l, c. cf, etiam exemplum p. 4,

ciatim hioc munere initiandi, atque de ſignis mortis certioribus ac mi⸗

nus certis, de morbis, in quibus ſigna mortis ſæpe fallant &c. ut non

minus de remediis, in caſibus dubiis adhibendis, edocendi eſſent?
Nonne his mandandum eſſet, ut ex. gr. cuilibet demortuo applicarent
Veſicatoria, attenti, num hæc ſuam vim adhuc exlerant, ut porro
ferrum candens plantis pedum infigerent a) ut clyſmate ex fumo ta-=
baci inteſtina, alcali fluor &c. partes ſenſibiles narium ſtimularent? For-=
te etiam docendi eſſent de vi Electricitatis hunc in finem adhibenda bỹà
Aéris dephlogiſticati uſum artificialem his committere periculoſum fa-
ne eflet, cum aèr per aperturam in ipſo larynge factam inmittendus
eſſet, ut ſuadet Cl. Blech. c) His autem incumberet ſane, ut tales
ex aëre impuro, phlogiſticato, mephitico, miaſmatico, diu recluſo
transferri juberent in aẽrem purum dephlogiſticatum &c. ut alcali vo⸗=
latil fluor naribus admoverent, & num quid forte ventriculum ſubeat,
tentarent 4), ut brevi omnia caverent, quibus vita in talibus forte ad-
huc latens plane extingui poſſet, omnia vero adhiberent, quibus hæc
vita rurſus excitari, atque, ut ita dicam, revocari poſſet? Nonne his
cautelis in iis caſibus maxime opus eſſet, in quibus ex quacunque
cauſa (quas ſupra memoravi) de vera morte dubium foret? Nonne hi
etiam maxime idonei eſſent ad fuſcipiendam curam eorum, qui vio=
lentiis externis affecti ſæpe falſo pro mortuis deportantur? Nonne ma-⸗
Jor etiam ex hoc inſtituto redundaret utilitas, ſi viri hi publice con⸗
ſtituti in literis ſuis ſemper adderent, quo morho mortuus defunttus
ſit, quæ mediçamenta ſint adhibita. quis Medigçus vocatus fuerit?
Similia conſilia dederunt Plenck. e) Henning. f) Los

„ Verum cum iſtiusmodi inſtituta plurimam a peculiaribus, cuivis
tegioni & loco proprüs circumſtantiis pendeant; plura, quæ de iſtis
generatim dici poſſent, hic non addam, H

) Weitard vermiſchie med. Schriften, I. St. F. III. de Sauvage l. c. T. I. p. 819,

5) Hufeland. I. c, ₰ο Diſ e.
4d) Experiences propres a faire connoitre, que P alkali

mede le plus efficace dans les Aſphyxies &c. par Mr, Sage, a Paris. 1777,
) a, a. 0.

rEN-=

e) Elementa Medicinæ & Chirurgiæ forenſis. p. 165. ſ.

—

eee—

volatil fluor eſt le re-

Deünmn

rNis er
eChori
er eiel
ganidun
,onnane

a hain
4 er Color
Aen ige
.Pacho y⸗
Aponen
IV. Corrola
V. (ataleyd
Tl-lethugn
TI Febtes.
II betts.
. ocr

frie

imclarentiht
em Adhibench
te periculoſmn:
am inmmittenie
et ſane, t 1
tics, aiu recli
Ce. ut aleal t
ptriculum ſbe
n talibus forte⸗
rent, quibus in
voſſet? Nonreh
us ex =
foret? Nonnel
eorum, qui in
ntur? Nonnen
ri hi publice
hortuus deiinin
pocatus iii

culiaribus, Aii
1ra, Cur del

agel. e. J. lpl

nor et
8. i I

Cap.

ELENCHVsS.
Prologus.
Cap. I.
Exempla.
F§F. I. Ufus eorum. pag. 2
F⸗ II. Morbi, ſigna mortis illuſtrantes. 3
E. Deliquia. 3
Aſphyxia ex Vaporibus inprimis carponum. 3
A. ab éffluviis vini fermentantis. 4
A. ex evacuatione enormi, maxime ſanguinis. 4
A. gravidarum ac parturientium. 5
.fpontanea. 2
2. pathetica a metu. 3
ab ira. 9
A. ex ſpaſmo ſtomachi, 9
A. ex doloribus. 9
A. ex ingluvie, 9
. Paſſio hyſterica atque ybochondriaca. 9
III. Apoplexia. 10
IV. Convulſiones, 11
V. Catalepfis. 12
VI. Lethargus. 13
VII. Febres. 13
VIII. Peſtis. . 13
IX. Suffocatio morboſa. 14
H. III. Violentiæ externæ. 14
I. Aqua merſi. 14
II. Strangulati. 15
III. Frigore rigeſcentes. 16
IV. Ex alto lapſi. 17
V. Fulmine perculſi. 18
VI. Recens nati aſphyxi, 19
F. IV. Exempla in quibus morbi nulla mentio R. 9

Cap. II. I 4 .
De Signis mortis in Genere. le.

G. I. Quid generatim de certitudine ſignorum mortis ſtatuendum ſit. p. 20

.II. Signa mortis combinanda ſunt. 2221
F. III. De quibusdam caſibus, in quibus ſigna mortis magis vel
minus certa ſunt. eren buli ioent ted C e . 1 22
. IV. De certo temporis ſpatio, quo præterlapſo mors haud am
* Plius dubia ſit. naacgases iiht. iECSAESV. ve ELirIA 22
Cap. III.

De sSignis mortis in Specie.
G. I. Vis muſcularis deleta. . 24
§. II. Irritabilitas. ASeI. N 3 4 A 24
C. III. Anæſtheſia. 26
PV. Apnœa. osIEei or 27
. V. Aſphyxia ſtrictius dicta. edr et de. 28
H. VI. Sanguis ex vena ſecta non fluèns. 1„% 209
K. VII. bFrigus corporis totius. 4 130⁰
K. VIII. Spuma oris. „ s 139
. IX. Rigor articulorum. 7 31
J. X. Oculorum alteratio. 3363
O. XI. Putredo cum ſuis ſignis, 7 33
Cap. IV. 1. 7
Ufſus hujus doctrinæ ad præcavendam præmaturam ſepulturam 35

4

1 4 d denda? =
p. 13. VIII Peſtis. IIl., Roſen ab Roſenſtein infans IV. annorum peſte labo-
rabat, atque ultrâ horas 24 pro mortuo depoſitus erat. v. Noſexſtein Anweiſung
zuf Aenntnißi und Aur der Kinderkrankheiten. äberſ. v. &. Andr. MWurray. Gatt.
1785. Leben des Arn. v. Rolenſtein. §. 20. e e
Ek* p. 27. fub finem §. III. Exemplum anæſtheſiæ, a læſione externa ortæ,
tuntzæ, ut ignis applicitus non perciperetur, cum perſiſtente motù voluntarie
narrat Cel. Lentin Beobachtung. einiger Arankheiten- Gœtt. 1274,. 51 /. 12

V
2

V
22 23 24

X

W

18 19
VierFarbSelector Standard* -Euroskala Offset

18

17

3ERTATIO INAVGVRALIS8S MEDICA

MORTIS DIAGNOSTICS

V A M

VNIVERSITATIS MA GNIFICENYTISSIWIEE

NISSIMO DVCE DOMINO
D O MIN O

AROL O

NANTE WIRTEMBERGIE EFT TECCIE

REI. REL.

LTATIIS uEDICA. AVo†οn1

PRAESIDE
LLENTISSlM atgue EXPERIENTIISSIEE

ELMO GODOFREDGCGE
PLOVCQVET

ET MEDICINE. DoOCTORE, HVIVSQVE PRorFESSOREE

16
17

TNNNNNR ſ

16

15

13

nwnNRRR
14

12

ſte

11

10

TTINN
S

—

Vxymaster. com

Nrr
8

7

rioht 4/1999 Nxhinste GmbH wWwWW.

GCG. I Se

Tccuninuunnnnnn Iertrttͤenn 0irn

HM PyBLICO ORDINARIO S 0
R SVO AC PATRONO AD ARAS COILENDO E
. 8 wra kAbpm Docrok EDIC. AllBIEN-i,
ScIV. SEPI. 1I785. PBEIcCh DEFENDETI E
. A VCT O R E-
1 ysS 6GODOTFREDVS CANERER .

19 20 21

m 1

2 3 4 5 6 7 686 90 10 11 12 13 14 15 16

IE