LXIII10d_qt Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Rector Et Professores Gymnasii Illustris Stuttgardiani LL. BB. Salutem & Officia 222 r Fe N12c511528088 021 IHEINININIIII 1„ 8 Tobingen P ROFESSORE GYMNASII ILLUSTRIS STUTTGARDIANI LL. B. Salutem & Oſicia. antum non eadem, quæ populos invaſit noſtra tempeſtate in impe- riis alterandis, invaſit etiam Muſas in litteris, quantumvis im- belles illas & timidas, novaturiendi libido. Ut enim Ate quædam in- fauſta, a divino quafi Numine in pœnas hominum immiſſa, ad inaudi- tam diſciplinæ & dominationis impatientiam univerſas gentes animat, & injuſtam, quam vocant, eorum, qui ad gubernacula ſedent, arro- gantilam, calamitatis originem, accuſat; ita obtinet etiam hoc ævo, ne- ſcio, quod, novarum rerum in literatura ſtudium, & licentioſa quædam ſentiendi ſcribendique varietas: atque id quidem in ſacris æque ac profanis, in artibus & linguis, in moribus & ſcientiis. Cum vero ſub finem curſus hujus Gymnaſtici iterum ſint, qui, ad altiora abiturientes ſubſellia, & ſuæ in Proceres pietatis, & ſuorum in litteris profectuum ſpecimen edere publicum concupiſcant; illis quidem excutiendam dedimus novam rerum in Galliis Revolutionem; nobis autem præſentem inre litteraria fſaciem, quantum per paginæ rationem fieri poteſt, contemplandam reſervavimus. Notavimus jamolim aliquos noviorum temporum in vario ſtudio- rum genere nævos: liceat, pace L. B. ſubjungere adhuc aliquot ex iis, qui vel dedecere ipſos literarum moderatores, vel alumnis doctrinæ remo- ram injicere, vel certe ipſi Muſarum flori, quantumvis ſpecioſo, impedi- menta & damna afferre videbantur. 5 .( ”MG Ac Ac primum gqnidem, ut ab ovo rem exordiamur, ab iis ſcilicet, quæ communioris ſunt indaginis, res vœdagogica jam ex decem luſtris per omnem fere Germaniam tanto coœpit fervore agitari, ut peritiſſimus quiſ- que in arte inſigni auſu et magno promiſſor hiatu publicam morum inno- centiam, & eruditionis omnimode vaſtitatem, immo Græciam ipfam cum Latio conjunctam, intra decennium noſtræ videretur ætati conciliare: vetera enim abjici omnia, non niſi nova fapere, Chreſtomathias compi- lari, bibliothecas educatorias propinari, polymathiam commendari, philanthropina excitari, ſpes inchoari longas, auream tatem divina- ri — — cur urceus exit? ſcientiæ ſcilicet et linguæ ingeniis & natu- ræ; non natura ſcientiis accommodanda: brevibus: antiquata ſenſim vi- dentur reſorberi, & obſoleta benevole iterum admitti. Deinde fupina illa bellioris litteraturæ negligentia, quæ medio adhuc feculi hujus tempore obtinuit, juſtæ eorum, qui judicare poſſunt, cenſu- r& ſe expoſuit; at vero, ut ü, qui Charybdin vitare nituntur cupidius, in Scyllam ſolent incidere; ita quoque, quod poſitum eſt in genere diverſo, hbumanioris doctrinæ immoderata conſeétatio tantopere allexit irretivitque adoleſcentum animos, ut ingeniorum facetias ſapere, rhythmos menſu- rare, immo vel anacreontica balbutire, majoris habeant, quam ipſam ſecuritatem tueri, & videre, ne quid Reſpublica detrimenti capiat. Si ad philoſophica aſcenderis ſubſellia, ſi Wolfios, Leibnitios &c. re- colueris, ſi ex noſtris Canzium, Ploucquetum &c. (cujus manibus ſua hodie ſacra fiunt) ut taceamus novos; videre eſt, eorum, in quorum verba jurare, eorumque vel ſputa lingere, olim honori ſibi duxerunt aſſeclæ; hodie alios impietatis, fubtilitatis alios, alios inertiæ, alios imitationis, ut ſervum pecus, alios inconſtantiæ, alios etiam tenacita- tis antiquorum, alios tandem neologiæ & obſcuritatis reos haberi, ad unum autem omnes unice jam ad pedes neoſophorum ſedere, eorum que oraculis, quaſi ex tripode, auſcultare: ſc. zαRXαοςbẽëmͤ; Nr†ονvu* ô ꝭ’ *oον αου- qα—απαο. Conſenſionem animorum, quzæ olim per omnem Germaniam in ſacris fnit, multa prorſns & falutaris, in cathedris æque ac ſcripturis, ex annorum decadibus aliquot incredibiliter dilabi, quis eſt, qni non Vi= videat, non doleat! Quot enim capita, tot ſenſus! immo vel ipſa veritas Whas videtur a populis ad populos migrationes facere. Etenim terræ, qui- bus inſanire videbatur, & deridiculo erat unius divinæ revelationis ſe- ctator, ad frugem quaſi redire, & perfidis doctrinæ ſanioris cuſtodibu jam viam præire ad fontem veritatis allaborant. ⸗ Quantopere verendum eſt, ne ü, qui leviores funt verbi, cultus, virtutisque vindices, a luce, divinitus indulta, & ipfſo ſole clariori, ad piflas iterum tenebras delabantur. L De communi ceteroquin Sententiarum opinionumgut in dicendo æque ac fcribendo vatientia, ejusque vel pretio, vel ſpuriis etiam ſequelis, quæ ante hunc annum fuſius diſputavimus, recoquere, ut veterem crambem, non allubecit. Infelices cætera illos, qui id unice agunt, ut aquas turbent, vel, tur- piffimo lucelli ſtudio, turbatis male utuntur. . Morum Dokrina, indiſſolubili cum ſacris Chriſti vinculo connexa, imo ſcientiarnm omnis mundi poſt illa facile prima, & principiorum præ- ceptorumque diverfitate, & inlelici illius a religione & exercitio religio- nis diſcriminandæ ſtudio, mifſere laborat. Animi ad ſublimiora evehendi vis, & veræ lucis, quam vocant, comparandæ facultas, abſcondito profanis- myſterio, hiſtrionica plane geſticulatione, cœpta eſt arrogari Quem commendabat olim Hippo- ratica oculatifſimorum hominum perſpicacia uſum, experientiam, & artem inter naturamque fami iaritatem, ea jam, quantumlibet ſalutifera, incantatorum ſomniis turpiter expoſita eſt Higiane. Quæ debita eſt olim legibus ſanctitas, qui poſiti juribus limites, et certi fines, quos ultra citraque nequit conſiſtere rectum, illi vero in periculofam hic illic jugi vel imponendi, vel declinandi, vel elevan- di certe, ſolicitudinem videntur abire. Mirumne eſt, ſi in mentem ve- nerit de rerum univerſitate libere cogitanti, quod olim Lucano: Sape mihi dubiam traxit ſententia mentem An regerent ſuperi terras, vel nullus ineſſet Reltor, & incerto fluerent mortalia caſu? At non veteres tantum, ſed & recentes hiſtoriæ, reliquum etiam ver ſiculum feliciter addunt: Sutſtulit hunt tandem Rufini poena tumultum, Abſolvitque Deos. Solent plerumque populorum diſſidia vel præpotentium vi, vel amicabili litigantium compoſitione, virium etiam utrinque defectu, vel tandem improviſo ipſins Dei interventu in pacem definere. Quis vero literarias per orbem eruditum turbas pacificaverit, cum ne regibus quidem conceſſum fit, vel unius litterulæ litura, Priſciani imperia alterare? Atqui Critices eſt, inquam, dictatorumque orbis eruditi, bella hujus generis componere, nociva in ſcriptis detegere, detecta publice proſcribe- re, & ſuum cuique fſcriptori et ſcripto pretium adjudicare. Regeris au- tem: quantiscnnque Criticorum ceteroquin de litteratura meritis, nonne ſunt in illis ipſis, qui turbas miſcent, qui toto cælo diſſident, qui regum inſtar oracula pro lubitu in dignos indignos que effutiunt ? Si ſinguli univer- ſa ſibi ſumunt, Philoſophi Theologica, Theologi medica, & Themidos ſacerdo- tes cœli meatus deſcribunt, poetarumque nubeculas definiunt: difficile eſt, temperare fibi a riſu: difficilius multo: ſi favore ducti, ſi mutuis officüs, ſi nocendi, ſi inelareſcendi ſtudio, ſi thraſonica ſuper reliquos homuncio.- nes elatione: quaſi adipe & fungis reliqua litteratorum pars abſolveretur. Non imus quidem inficias, ne Indorum more Dæmoniis eorum vi- deamur litare, publicis ejusmodi & communibus inorbe erudito tribu- nalibus, egregie poſſe ſuperſederi, ſine detrimento reipublicæ. Etenim, qui vel leviter Græcorum eſt hiſtoria imbutus, reſciet, vel nullos adhuc extitiſſe, vel multo poſteriores, Athenis Criticos, eo tempore, ubi jam ſummum attigiſſent faſtigium, ſummum florem, ſcripta eorum & ingenio & elegantia vel ipſo Momo fuperiora: & ſi propius accefferis ad migra- tionem literarum, in Latium factam, præter Poeticen Ariſtotelis & Apol- lodori Bibliothecam, altum eſt in criticis ſilentium: fuffici forſan illis aliquatenus poteſt in bellioribus Longinus de Sublimitate, & Philoſo- phica Platonis colloquia, nec ita multo poſt: Gracia capta ſeros victores cepit, & artes Grutulit agreſti Latio. Nec eſt fere ſcientia, qua feliciſſimi eorum imitatores multo inferio- res fuiſſent magiſtris fuis Romani, cum tamen præter Horatii Poeticen unus ſit ex illis Quintilianus, qui libellis non enucleandis & dijudicandis tantum; ſed & ſentiendis leges ſcripſerit, & ſcriptas adhibuerit. Imo vel ipſe Sophorum princeps & regum literatiſſimus Salomo, jam millenis annis anterior, de librorum multitudine & ſupina ſententiarum pro- tervia, acerbe conqueritur. Noſtra autem tempeſtate auctorum copiam, quantumvis innume- ram, tantum non ſoperat cenſorum multitudo, ita quidem, ut non modo ſuis gaudeat quælibet gens in litterarum civitate Areopagitis; ſed pro- vincia etiam, immo ſcientia quævis fuis fit Ariſtarchis fſubiecta. Germa- nia maris inſtar fluctuantis abundat illis, alio Theologiæ, Philoſophiæ alio, alio moralem, quam vocant, alio politicam, medicam, philogi- cam, artium literarnmque elegantiorum, & quæ fuperfunt, ditionem ſibi arrogante: nec magnopere differunt a noſtris hoc in genere Itali, Galli aut Britanni, five ſpectes eruditionem, ſive ambitum, ſive acerbitatem. = At ubi hanc ſpartam obierit ſcientiſſimus quisque; ubi conſenſa plu- rium electi judices: (fi quidem fieri poſſit): ubi plures conjunctis ſtudiis: ubi integro viri boni animo: ubi fincero veriratis, virtutis, felicitatis pu- blicæe & litteraturæ utilioris promovendæ ſtudio in hoc opere deſude- tur; tum illud, neſcio quid, ſingulare deberet exiſtere: monumentum certe exegerit ſibi ære perennius bonus ſatis, ſatisque capax rerum exiſſi- mator. . ==èòèW Quis dubitarit tan lem, probiorem ejusmodi virium conjunctio- nem non vocabulis tautum exauctorandis, novisque civitate donan- dis; ſed ipfis etiam malevolorum hominum ſtudiis compeſcendis, IoR. ipſis contra veritatem virtutemque machinationibus infringendis, pa- rem fore? Grammatici certant ſexcenties, & de litterulis ſæpe lis ſub iudice eſt in- finita: quis vero vel minutias, vel nova, vel abſurda, defendere auſit, ſi piaculo habeatur, communem archontum litterariorum ſententiam vio- lare, et quaſi coram rege velle ſapere! Nihil eſt tam abfurdum, quod non aliquando dixerit philoſophus: quis vero auſit, vel cynice vel improbe philofophari, ubi fummorum virorum ingenia ſuis contrariari figmentis, ſibique turpitudinis notam indri intel- lexerit? Communis eſt de ſanctitate viri boni et morum innocentia opinio, ut vel profligatiſſima improborum hominum fſocietas divinum virtutis ſen- ſum nec improbare poſſit, nec ex auimo evellere: quis auſit itaque, igno- rare, quid rectum ſit, vel vindices probitatis pubticos audacter prevoca- re? Ne unus quidem eſt, nec fuit unquam in terris populus, quin aliqua divi- ni Numinis notitia vel ſenfu ſit imbutus: tam luculenta funt autem, tam ſalutaria Chriſti ſacra, & divinitatis veſtigia, ut criminator eius, conſtitutô in ſacris cujuſque gentis dictatorum concilio, inſanire potius oemnibus videatur, quam lapillos aſſeclarum et improbitatis ſocios ſibi conciliet. Si, ſocietatem publicam qui turbaverit, criminis eſt reus, quis vio latorem ſingulorum exculpet: quis exiſtimationem cujuscunque fimplicem, ſeu famam litterariam ſecuriorem præſtiterit, quam verendus proborum doctorumque virorum conſeſſus & conſenſus, ejusque publica de fingulo- rum vel ſcientia vel probitate ſententia. Quis non vereatur, vel jura prin- cipum infringere, vel civium leges & officia laceffere, ubi legum latores, interpretes & cuſtodes liberam ab omni vi bonis præſtiterint immunitatem? Nenne publicum aperietur hoc modo- veritati, virtuti, famæ & fcientiæ aſylum, quantacunque etiam ſit rerum in orbe litterario diſturbium & re- volutio? At a religione & virtute fiat initium. Quos ego! marium ait fluctuumque apud Virgilium domitor: — = Sed motos praſtat componere fluctus, VUti- Utinam illi Deo, qui vere poteſt bella componere im omni mundo, uti- nam placeret vero pacis & amatori & auftori, non populorum tantum in- hibere turbas; ſed litterarii etiam orbis diſſidia conciliare! Sed finis eſt ſaciendus, & materia, ſeu præſens rerum orbis & politicĩ & litterarii Facies, conſideratione digniſſima, peritiorum inutroque hoc ge- nere & perſpicaciorum ventilationibus relinquenda. Tranſeundum eſt enim ad illud objecti genus, quod anſam præbuit litterariæ huic disquiſitioni, ad Gallicas ſe. tirbas, ante hunc annum, & quod excurrit, motas, noſtræque bactenus diſciplinæ alumnis adcuratius de- lineandas. . Faciet nempe orationisinitium WIEm. CHRIST. CHRISTLIEB, Stauf- feneccenſis, nat. d. 19. Nov. 1773. Theol. conſecraneus & Sereniſſ. Stipen- diarius, et preæfatione de inſtituti ratione præmiſſa, de viciſſitudinibus Regnorum in genere diſſeret, maxime memorabiles tanget, et tranſitu ad præſentem rerum in Galliis Revolutionem facto, partitione orationis et ca- ptatione benevolentiæ in vernacula actum inſtituet: CAROI. GoDOFR. AUG. FRID. KURZ, Enderspacenſis. Theol. conſ. & Ser. Stip. nat. d. 9. Febr. 1723. latine in cauſas hujns Revolntionis præparatorias, politicas et morales, inquiret: CAROL. FRID. STEINKOPF, Ludovicopol. nat. d. 7. Sept. 1773-Theol. conſecr. et Ser. ſtip. hiſtoriam facti germanice enarrabit: FERD. F RID. BäRox, Stuttg. nat. d. 4. Sbr. 1772. Theol. conſ. et Ser. ſtip. Feſtum nationis gallicæ diem, ad novam imperii conſtitutionem obli- gatorium, carmine lat. decantabit: JrIMAN. FRID. BERINGER, Hoheneccenſis. nat. d. 19. Apr. 1772. Theol. conſecr. et Ser. ſtip. novam Galliæ conſtitutionem ipſam ſuccincte exhauriet, latino idiomate, & denique: jipfis . Iou. Gorrz. SosKrIND, Neopolitanus, nat. d. 24. Apr. 1773. Theol. conſ. & Ser. ſtip. mentione de pretio novæ conſtitut'oais gallicæ & de reli- gionis, ſcientiarumque facie facta, in gratiarum actionem & valedictionem publicam deſinet. — Confluite frequentes, o cives et muſarum protectores, ornate novos oratores veſtra præſentia, et audiendi facilitate, et Gymnaſii illuſtris ve avo- rum, vel veſtri, vel noepotum cauſa memores, Carolinæ, Eberhardinæ, et to- tius patriæ literatioris ſeminarium veſtro favore, patrocinio, gratia non dedignamini. L Habebitur actus d. 30. Sept. 1790. in Auditorio Gymn aſii majori, ho- ra ſecunda a meridie conſueta. STUTTGARDIE. Typis CHRISTOPH. FRID. CoTTXZ, Typogr. Aul. & Canc. — RECTOR G& PROFESSORES GXYMNASII ILLUSTRIS STUTTGARDIANI LL. B. =B Salutem & Oſſcia. antum non eadem, quæ populos invaſit noſtra tempeſtate in impe- riis alterandis, invaſit etiam Muſas in litteris, quantumvis im- belles illas & timidas, novaturiendi libido. Ut enim Ate quædam in- fauſta, a divino quafi Numine in pœnas hominum immiſſa, ad inaudi- tam diſciplinæ & dominationis impatientiam univerſas gentes animat, & injuſtam, quam vocant, eorum, qui ad gubernacula ſedent, arro- gantiam, calamitatis originem, accuſat; ita obtinet etiam hoc ævo, ne- ſcio, quod, novarum rerum in literatura ſtudium, & licentioſa quædam ſentiendi ſcribendique varietas: atque id quidem in ſacris æque ac profanis, in artibus & linguis, in moribus & ſcientiis. Cum vero ſub finem curſus hujus Gymnaſtici iterum ſint, qui, ad altiora abiturientes ſubſellia, & ſuæ in Proceres pietatis, & ſuorum in litteris profectuum ſpecimen edere publicum concupiſcant; illis quidem excutiendam dedimus novam rerum in Galliis Revolutionem; nobis autem præſentem inre litteraria faciem, quantum per paginæ rationem fieri poteſt, contempl andam reſervavimus. Notavimus jam-olim aliquos noviorum temporum in vario ſtudio- rum genere nævos: liceat, pace L. B. ſubjungere adhuc aliquot ex iis, qui vel dedecere ipſos literarum moderatores, vel alumnis doctrinæ remo- ram injicere, vel certe ipſi Muſarum flori, quantumvis ſpecioſo, impedi- menta & damna afferre videbantur. - . .( Ac VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset Focus ð N — 10 7 8 „Copyright 4/1999 VxXyMaster Gmbh wWwW. VXVmaster. com 2