LIII48_qt
author: Ströhlin, Friedrich Jakob

N 1245 11586022 02]

AA(ltNartovupeuutn e

Payes

ORATXO FUNEBRXYS

Q UA
M E M O R I A M

SERENXSSIME WZRTEMBERGEE DUCIS

DIE XX. MAJII ANNI MDCCLXXXXV.

DEENNTCTI
CIVIBUS COMMENDAT

STROEHLIN,

PROFESSOR IN ILLUSTRI GYMNASIO STUTTGARDIANO.

=
V. e.
E

e -from all the ſtormy paſſions free

That reſtleſſ men involve, hears no more
At diſtance ſafe, the human tempeſt roar,
Wrapt cloſe in conſcious peace. The fall of kings
The rage of nations, and the crush of ſtates
Move not the man, who from the world escap’d
Treads no more the weary Labyrinth of ſtate.

THOMSOX.

7

uem non exhauſta, ſed vix delibata mortis acerbitate ereptum,
funeris honoribus proſecuti ſumus, principem, ſingulari et
præcipiti mortis ſuæ fato inter nos immortalem, hodie contuemur,
non illa ſepulcri caligine, ſed vitæ ſuæ probæ, piæ et benigne
ſplendore, nominisque ſui gloria circumfuſum. Temerarium videri
poſſet, ex tam profunda humilitate, cum omnia Dei nutu, ceu
fulminis ictu, ante oculos noſtros proſtrata, et ex ſummo dignitatis,
natalium, opum, principatus vertice in ruinas converſa jaceant, in
laudes mortalium principum affürgere, tam fluxa magnitudine ſuper-
bire, et gloriam Dei immortalis, in his fragilitatis, omnibus nobis
extimeſcendæ, monumentis unice ſpectandam, unice amplificandam,
orationis et laudum meditatarum vanitate deterere.
. A 2

—

—

4

Sed juſtum et naturæ conſentaneum eſt, dolori noſtro ob-
temperare, cum principem lugemus, populi ſui amantiſſimum, qui
antequam noſtram exſpectationem, ſua et noſtra deſideria implere
poſſet, à reipublicæ gubernaculo mortis improviſæ impetu dejetus
eſt. Nec tamen minus grata, in ipſam providentiam, patriæ noſtræ
tutricem et in tot dublis noſtris rebus conſultricem, noſtra debet
eſſe oratio. Ejus enim beneficiis ſemper cumulatiſſime ornati in ipſo
patriæ noſtræ communi dolore, hoc quodam divino munere lætari
poſſumus, quod principem ducem naéti eramus, quem ob egregias
virtutes omnes boni cives amare, ſumma obſervantia colere, ceu
patrem patriæ depoſcere et expetere, mortuum deſiderare et ſem-
piternæ poſterorum memoriæ commendare poſſent.

Si nihil in hominis vita memoratu dignum eſſet, aut eſſe poſſet,
quam generoſæ ſtirpis ſplendor, longa majorum ſeries, coacervatæ
in unum opes, magnificum pondus imperii et authoritatis, et nomi-
nis fama, armis, vi, ſanguine, aut ubertate ingenii, artium, eruditio-
nis comparata, anguſtis limitibus circumſcripta eſſet generis humani
felicitas, nec ſatis ampla aut jucunda eſſet recordatio rerum aut le-
vium et fragilium, aut ambigui ad felicitatem veram promoven-
dam momenti. Sed ipſa hæc ab antiquiſſimis populis nobis tradita
conſuetudo, optima, quæ in homine ſunt, et in ipſius morte ſuper-
eſſe poſſunt, à funeſto mortis imperio vindicandi et animo profun-
de impreſſla cum omni poſteritate adæquandi, non à ſervili aut ve-
nali adulatione, nec à fallaci hominum admiratione, ſed ab ipſa hu-
manæ naturæ dignitate et pura erga mortuos pietate profecta eſt.
Copia quidem et ſplendor rerum externarum, quæ non ad inter-
nam eamque intelligentem et moralem hominis naturam, ſed ad for-
tunze externæ inſignia, ad adventitia veræ gloriæ adjumenta et for-
tuitos vitæ caſus, pertinent, multorum oculos ita præſtringit, ut,
quo altiore loco alios ſupra ſe elatos vident, eo magis illos admi-
rentur, colant et adulentur. At fallaces has ſenſuum præœſtigias et
lenocinia, purius philoſophiæ lumen dispellit, cum de eo quærit,
quid vere excelſum, magnificum, ſublime et divinum in hominis na-

4
4

S e

tura, quid in infimis et ſummis hominibus, in utraque fortuna, non
opimione et errore faſcinati vulgi, ſed æterna et immutabili rerum
veritate, æſtimandum, nec in quacunque fortunarum, civitatum,
imperiorum converſione interiturum ſit. Eoque magis in ipſis terræ
principibus, qui in ſumma luce populorum verſantur, omniumque
ſeculorum examini et ſevero judicio expoſiti ſunt, conſtans et dig-
num æſtimatione æœterna pondus eſſe debet, quod, non à fortuna
petitum et fluxum, plurimum apud omnes æ&tates commendationis
habeat, nec inanem apud imperitos gloriqæ umbram, ſed ſolidam et
perpetuam laudem apud optimos virtutis et ſapientiæ æ&ſtimatores
atque admiratores conciliet. Quod ipfum quid eſt aliud, quam ipſa
mentis æternæ preſtantia, et virtutum, inter omnia vel ampliſſima
fortunæ ornamenta, et in ipſa excelſiſſima dignitatis humane ſede,
exſuperantia? Maxima ſunt inter populos, legumlatores et philoſo-
phos opinionum divortia de optima regiminis forma. Sed ſive id
ab integro populo, ſive ab optimatibus, ſive ab uno, omnibus aut
pro ſuo arbitrio aut ſecundum aliquam legum et pactorum normam
imperante, pendeat, in eo omnes facile conſpirant, ſine virtutis et
legum reverentia nullam publicam felicitatem obtineri, conſervari
aut augeri poſſe. Quæ opinio omnium animos ita pervaſit, ut non
facile populum invenias, quamvis loco, coœlo, majorum inſtitutis,
educatione et ipfa imperii adminiſtrandi forma ab aliis populis di-
verſum, qui non malit rerum ſummam hominibus committere, vir-
tutum cuſtodibus et cultoribus, quam perverſis aut ſubdolis virtu-
tum ſimulatoribus. Tam altis radicibus defixa eſt hæc de virtutis
neceffitate et dignitate hominum conſenſio! Quod tam alte animis
hominum inſidet, tanquam à Dei perfectiſfimi manu inſculptum, aut
à ſuarum perfectionum imagine decerptum, non poteſt nec lege nec
edicto ex humana, ſocietate proſcribi et expelli. Quin potius ante
quam humanum genus ſine lege et virtutis amore fuſtentare ſe poſ-
fit, ipfa natura humana, omni felicitatis ſtudio depoſito aut abjecto
penitus exſtirpanda eſſet, et univerſa humanitas, tot præſtantiſfimis
facultatibus inſtructa et ornata, prius à ſe ipſa deficeret. Sed num
natura, quæ in operibus ſuis expolita, conſtans, inde à longa tem-

1

= 6 —

porum vetuſtate, nihil mentita eſt, in hac ſola moralitate mentietur,
ex qua ſalus ſingulorum, ſocietatis et totius generis humani tan-
quam ex fœ cundiſſima ſtirpe effloreſcit? Itaque philoſophorum, le-
gumlatorum et principum, qui de genere humano bene mereri ſa-
tegerunt, inveſtigatio, auctoritas et cura in eo ſemper verſatæ ſunt,
ut, quod maxime perficit humanam naturam quocunque gradu for-
tunæ collocatam, quodque civitatibus inſigne robur addit, id ma-
xime inter homines vigeat, et ſe latiſſime porrigat.

Si ex actionibus et totius vitæ publicæ et privatæ tenore,
quem Sereniſſimus Lupovicus ſecutus eſt, ad ipſa principia deſcen-
dere, et altius rationes repetere licet, quæ excellentem animi in-
dolem confirmarunt et illuſtrarunt, facile intelligemus, quantum
pretii, non vagæ et volubilis fortunæ dignitatis et principatus or-
namentis, nec ipſis ære et marmore inſculptis heroum actionibus,
ſed qua ſola eminere inter mortales glorioſiſſimum principibus eſt,
virtuti et ſapientiæ ad veram generis humani felicitatem attempe-
ratæ, ſtatuerit. Maximam partem vitæ, à negotiis publicis et ſtu-
diis ambitionis ſejunctæ, in plena luce populorum, ingenio, mori-
bus, legibus, artibus, inſtitutis, inſignium, aut in amœna ruris um-
bra, et vitæ domeſticæ confiniis, conſumſit, ut, quid aut hominum
conſociatio, nunc unius imperio aſtricta, nunc libera, aut ſimplex,
foecunda et plena jucundæ majeſtatis natura, ſenſibus et animo offe-
rebat, colligeret, et in vitæ ſapientis uſus traduceret. Qui duo
tam immenſi et ubique patentes, ſocietatis et naturæ, campi, ſemi-
na virtutis et cognitionis evolvunt, et ad maturitatem adducunt!
Quemadmodum idem ſenſus oculorum, ruri, res natura et genere dis-
ſimillimas, ſed ubique utilitate et pulchritudine illuſtratas, percipit,
et ſine ſatietate et faſtidio minimas ad ſummam perfectionem dedu-
Stas partes enucleat, ita animus philoſophi, in ſocietatem hominum et
populorum translatus eique intentus, diverſiſſimos et ingenio et moribus
homines, ſumma cum attentione perſequitur, atque bona et mala,
ubivis obvia, et variis integumentis involuta, judicii acie eruit!
Quod duplex cognoſcendi et virtutis invitamenta conquirendi, aut

Sa e

—

negotia et labores, viciſſitudine voluptatis et otii interpungendi ge-
nus, Lupovicus non ſine multo cum fructu adhibuit, ut non homi-
nibus tantum, ſed ipſi ſorti humane et vitiis, principum vitam ma-
Xime titillantibus, imperare diſceret.

Inter omnes Europæe populos, quos frequentavit et exploravit,
nullus alius ab inculto vitæ genere, ab inſcitiæ tenebris, ad cultio-
ris vitæ elegantiam, ad majorem ingenii fœcundiſſimi et ornatiſfimi
ſplendorem, ad pulchriores artes, adjutrices et adminicula naturæ
eniſus eſt, quam Franco-Galli, ſed nullus etiam ab ipſo culturæ
et elegantiæ exquiſiteæ faſtigio magis ad luxus exuberantiam, ad vo-
luptatis ubique veſtigatæ variam luxuriem, et adſuetudine volupta-
tum ad mollitiem, et ex mollitie ad corruptelam et profligatam ſæœpe
pravitatem defluxit, ut, quo gradu in præœſenti animorum æſtu et
cruentiſſima libertatis appetitæ lucta, ſubſiſtere, ad quam magnitu-
dinem et expolitionem morum virtutumque publicarum rurſus
emergere aut quorſum adhuc delabi poſſit, incertum. Vixit in illo
LupovIcus, et iſtam comitatem, facilitatem, ſuavitatem et urbani-
tatem morum induit, quæ hominem, ſocietati addictum, exornat.
Nec tamen germanam indolem ita moribus externis oblevit et oblit-
teravit, ut non probitas et ſinceritas, cujus laude Germani ubique
Præſtiterunt, facile civibus ſuis apparerent.

Cum in ea ætate inter Gallos ſplenderet, quæ ſua ſponte ad
famæ provocandæ cupiditatem exardet, ad graviſſima quævis et
plena periculorum belli munia ita vires animumque acuit et inſtru-
Xit, ut bellicis virtutibus et artibus nihil deeſſe videretur, quam
occaſio, ubi erumpere poſſint. Recrudeſcentibus inter Anglos et
Gallos, Auſtriacos et Boruſſos, bellis, ſcientiam in expeditionibus mi-
litarem, regibus, quorum partes et arma ſecutus eſt, ita probavit,
ut dignitatem, in militibus eminentem non generi nec nomini, ſed-
meritis et ſpectatæ in periculis virtuti conferrent. Ita enim in ex-
ercitibus verſatus eſt, et talem ipſis operam præſtitit, ut virilem
ſuam ætatem non magis alienis præceptis, quam ſuis in bello impe-

= g ese

riis, nec cladibus, ſed cruentorum laborum ſucceſſu erudiret. Re-
verſus eé bello ad otium, aſperrima belli ſtudia pacis ſtudiis mitigavit.

Redundante tum Gallia omnium artium ſtudiis et amore philo-
ſophiæ, non potuit effugere tam attentum rerum et hominum con-
templatorem, contentio et gloria Galliæ philoſophorum, qui in hoc
Potentiſſimo tum regno, tanquam in domicilio illuſtri ſcientiarum,
artium, et ingenii, confluxerant, et quorum conſuetudine uſus eſt
Looovicos. Ipſo teſte et judice, omnibus ingenii et eloquentiæ vi-
ribus, ſuæ æ&tatis philoſophi eò contenderunt, ut deterſa philoſo-
phiæ, ſcientiarum inveſtigatrici et legislatrici, aſperitate et ſquallo-
re ſcholarum, contemptis rationibus ad tenues argutias limatis, et
rejeéta exſangui et jejuna terminorum mole, novos colores, ingenii

lepore, et ſermonis feſtivitate, leétisque ſententiis ſuaviter dilutos,

illi inducerent. Sed re penitius inveſtigata, et natura humana atque
conſcientiæ, non facile obmuteſcentis, religione in conſilium adhi-
bita, non ſine dolore animadvertit Lobovicus, quantam errorum,
vitiorum et malorum vim, iſta philoſophia, ex educatrice hominis
et ex altrice virtutum in deceptricem voluptatis magiſtram, et omnis
moralis ordinis perturbatricem, converſa, in Galliam, et finitimas
regiones et res publicas profuderit. Relicta enim media, in-
ter ſuperſtitionem et pervicacem omnis veri negationem, interjecta
via, inclinatis ad quamvis licentiam animi affectibus, novos impul-
ſus dederunt, ipſi à recto tramite declinantes philoſophi. Joci et
fictiones graviſſimis rebus aſperſi, ut gravitate decerpta, ipſa res et
veritas evaneſcerent. Non jam argumentorum vi, ſeria cauſa Dei

et humanitatis atque virtutis indagata, ſed aut aculeatis ſophismati-

bus compuncta, aut facetiis tenuiſſimo ingenii fructu, ludificata. Et
quod magis imbecillitatem hominis occupabat, ſuperbiebant humani-
tatis et virtutis ſanéto nomine philoſophi, qui evulſo ſemel tenero
veritatis et virtutis ſenſu, erroribus ſuis tanquam flabello ſeditionis,
omnem Galliam ventilabant. Nec tantum à religione, ſed ab ipfis
ſanæ rationis principiis et honeſtate ſæpe deſcitum eſt. Sunt tamen
errores ita peſtiferi, ut mens, in qua non omnis recti et felicitatis

—

.

terne amor extin tus, ipfo illorum errorum metu ad veritatem
et virtutem compellatur, quin ad ipſam diviniorem et ſanctiorem
diſciplinam, ad illam inſtitutricem et conſolatricem religionem re-
deat, quæ nobis, quidquid excelſum et morali naturæ immortali ac-
commodatum eſt, ſuggerit, novas ſpes inſtillat, nec ſpeculatione
inani de rebus, quas ſcientia penetrare nequit, ſed factu certiſſimis
et auctoritate Dei, auctoris et legislatoris naturæ noſtræ moralis,
omnem philoſophiam ſuffulcit et virtutem abſolvit! E tot ſcopulis phi-
loſophiæ, tanquam ex immenſo mari, in portum delatus LobDovIcus,
ſibi et virtuti redditus, quæ credidit, et ſincere amplexus eſt,
usque ad vitæ finem, vitæ ſanétitate et virtutibus, obſignavit.
Sæpiſſime et ore et litteris confeſſus eſt, ſe pro monſtro, à naturæ
legibus aberrante habere, omnem illam philoſophiam, in qua homo,
cum fato coaleſcens, aut caſu in immenſam inanitatem projectus, à
Deo avulſus, in tam excelſis facultatibus ſuis diſſonans, discerptus,
nihil ad Deum, ſed omnia ad ſe ipſum et ſocietatem revocet, aut
ad hujus tantum vite commoda, et ſenſuum voluptates, extin ctis
deſiderii alterius vitæ igniculis, torqueat. Suam pacem internam
et felicitatem, inquit Lubovicus, ex ſolo uberrimo religionis chri-
ſtianæ fonte, in omnem vitam, quin in æternitatem emanare, nec
alibi efficacius quidquam ad efformandos juvenum animos, et cujus-
vis vVirtutis ſtudium menti injiciendum inveniri poſſe, quam in ami-
ca ſanioris Pphiloſophiæ cum religione conjunctione.

uos pios animi ſenſus gallico ſermone ornato et amplo, et
eo dicendi genere terſo et limato expreſſit, ut facile videas, ipſum
cum excultæ rationis principiis ſenſum pulcri, philoſophiam cum
eloquentia copulare in ſcriptis, quæ proſtant, voluiſſe. Ipfſi illi er-
rores, qui non ex innocuo litterarum ſtudio, ſed ex perverſo inge-
nii et eruditionis uſu in ſocietatem diſſeminati, eam infeſtarunt,
pluribus iisque magnis ingeniis, quale erat Ruſſovii, tantam ſuſpi-
cionem contra utilitatem litterarum, artium et omnis eruditionis in-
jecerunt, ut ſatius et tutius eſſe ducerent, parum noſſe, quam cum
magno eruditionis et ingenii apparatu ſaniorem philoſophiam, reli-
B

—nn 1. ee.

gionem et virtutem proculcare, et cum hac ruina tot homines op-
primere, qui nihil ipſi inveſtigantes, ad auctoritatis alienæ admini-
culum adnituntur, et ex aliorum ingenio ſapiunt et defipiunt. Iſta
macula, quæ non ipſis ſcientiis, ſed ingeniis inſidebat, non ſine injuria,
ipſi philoſophieæ, tanquam umbratili, ſterili, quin pernicioſo ſtudio
inuſta eſt, et cum ipſo nomine inveteravit. Ex quo effetum eſt,
ut odium, adverſus ingeniorum deliramenta, tanquam clandeſtinam
aut publicam luem, et luxuriem pernicioſam eruditionis ſuſceptum,
in ipſas adeo publicas ſcientiarum et artium officinas ſœpe effunde-
retur. Eam maxime philoſophiam adamavit Lubovicus, quam Plato
et Socrates principibus commendarunt, quæ bene, juſte et ſapien-
ter agendo, in omnes vitæ partes effuſa, nec fſcholis concluſa, ſo-
cietatem imbueret et nutriret, omnemque humanitatem complete-
retur. Quam ob cauſam dignus ubique viſus eſt Lupovicus, qui,
quamvis adhuc à principatu abefſſet, poteſtate et dominatu potire-
tur. Iſta opinionum et judiciorum de vera rerum natura certitudo
et &quabilitas, virtutumque conſtantia, ad quas omnes homines ſum-
ma cum voluptate, et quaſi vi inſtintus et affinitate quadam atque
agnatione ſenſus moralis, per omnem humanitatem pertinentis, ſe appli-
cant, non potuit non Lubovico illam exiſtimationem apud plures
populos, quibus innotuit, Gallos, Helvetios, Germanos, ſuosque ci-
ves parere, quæ cum ætate ipſius ad ſenectutem vergente in omnium
animis confirmaretur. Cum inter Helvetios viveret, nominis fama
jam ipſum antegreſſa erat. Cui magnee de ſe exſpectationi occur-
rens, facile omnium oculos et animos in fe traxit! Nulla magis ra-
tione potentiam et æquabilitatem juſti et moderati regiminis, et
mediam inter libertatem et ſervitutem formam rerum gerendarum,
exata experientiæ lance ponderare potuit, quam apud Gallos et
Helvetiæ populos, quamvis confines, legibus tamen, moribus, inſti-
tutis et regimine olim diverſiſſimos! Ex Gallia, ſede voluptatum,
luxus, ſervitutis et adulationis femper pronæ ad molliendos et infi-
ciendos princibum animos, ex regno lenta tabe conſeneſcente, ad
Helvetios tranſiit, gentem, tutricem et nutricem libertatis viribus in-
victis expugnatæe, nec ſervitute depreſſam, nec licentius evagantem:,

— I1II

veracem, antiqua fide, virtute et moribus publicis, qui, tanquam
agger inexpugnabilis, omnes turbarum, ſcelerum et ſeditionum im-
petus frangunt, et qui ſoli, ſæpe inanem et ſterilem legum pro-
fluentiam ſupplent.

Cum in Gallia, regno inde à pluribus ſeculis aut internis aut
externis motibus concuſſo, animadverteret, quam diverſa ſit vis
imperii, in homines, aut inclinatione voluntatum et amore, illi ad-
hærentes, aut jugo aſſuetos, metu et minis legum aſtriétos, non po-
tuit non omnibus ponderibus examinare, dominationis naturam,
formam et varios effectus. Non dubium erat, quin dominatio, quæ
legibus, pactis, aut virtutibus principum et procerum imperii ſepta,
regibus et civibus tuta, nihil oppugnat, nihil obterit, nec ſuæ po-
tentiæ et gloriæ magis conſulit, quam civibus, ultimo ſocietatis
conſtituendæ et amplificandæ fini, ſaluti publiceæ, maxime reſpon-
deat. Moderatus enim auctoritatis uſus, et quaſi temperamentum
potéſtatis in unum colletæ, tantum abeſt ut civium animos exul-
ceret, ſervitutis impatientes, ut potius facillime ad principum vo-
luntatem inclinent, cujus ſaluberrimos fines, æ&quitatem et cum ju-
ribus legibusque conſenſum perſpexerint. Facile Lubovico appa-
ruit, in quavis republica bene digeſta, et ſolide compoſita, tan-
quam in univerſo, vim aliquam totius motricem, aut ad unum, aut
ad plures deferendam eſſe, quæ motus omnium partium impellat,
et ad finem ſocietatis, ſalutem publicam dirigat.

4 4
Quot commoda moderati regiminis ipſi obverſabantur apud Hel-
vetios, quorum hoſpitio exceptus erat! Vis legum moderatrix, reve-
rentia populi erga tutores ſanctitate foœderum, legum compage, vir-
tutum concordia, acerrimo libertatis ſenſu, ac patriæ caritate omni-
bus mentibus implicita, coaleſcentis! Nulla vis, quæ in fortunam ſin-
gulorum incumbit, illamque exſorbet! Intemperantia luxus et am-
bitionis, compreſſa aut legibus aut moribus! Summa jurium &qua-
bilitas, proventuum naturæ, induſtriæ, artium, jucunda fruitio, ſine
vectigallum ponderibus, ſine exactionum acerbitate. Non tumultua-
B 2

ria, ſed deliberata ſalutis publicæ, cui omnes ſtudent, conſideratio,
non incerta aut deſperata in ſanandis aut avertendis patriæ vulne-
ribus remedia! Quam glorioſum et ſuave videbatur Lubovico, cui
ſemper potior humanitas erat principatu et dubia oppreſſorum glo-
ria, non licenter, ſed ſub legum præſidio et propugnaculo homini-
bus imperare, nullam vim humanæ naturæ, cui Deus judex et vin-
dex inſidet, inferre, non vi expugnare, quod conſenſu obtinere
poſſis, non libidini magis imperandi, quam juſtitiæ indulgere, et
amorem populi ſibi conciliare, quem ſi ames, impellere quo velis,
et avocare, unde neceſſe ſfit, poſſis. Qui ſenſus tenerrimus juſtitiæ
et humanitatis tam profunde in Lunovici animo latuit, ut ad hanc
amuſſim, quidquid ſocietati commodum, civibus juſtum et principi-
bus dignum eſſet, æſtimaret, nec unquam ſua utilitate juſtitiam con-
velleret. Uti cujusvis virtutis principia et habitum animo contine-
bat, ita præcipue benevolentia, tot aliarum virtutum procreatrice,
inter Helvetios et Germanos ubique inclaruit, plane perſuaſus hujus
virtutis ope facile poſſe animos, etiam præfraébos pertratari, deli-
niri et vinci. Et ne nominis aut generis aut fortunæ ſplendori da-
retur, quod homini dandum eſſet, ne in animos jaétantia et oſten-
tatione irrueret, aut ſubdole irreperet, ſed ſuaviter influeret, quaſi
exuta principis perſona nihil. præſumendo, nihil aucupando, ſimpli⸗
cem et popularem hominem Helvetiis oſtendit, cujus ex animo ni-
hil effluere poterat, quod non animi nobilitatem et ſapientiam lon-
go uſu matureſcentem ſpiraret- Incenſus inſatiabili et diſcendi et
agendi, et virtutes exſerendi cupiditate, viris, eruditione, pietate,
ſevera morum diſciplina inter ſuos inſignibus ſe adjunxit, quos no-
verat nec impudentia nec aſtutia lenocinantis adulationis unquam
principum vanitati illudere, aut potentum gratiam eblandiri Præ-
tulit Lubpovicus vitam tutam in puræ nec fucatæ veritatis probita-
tisque temperie pernicioſis aularum vaporibus. Cum facile appare-
ret, non illum ſequi fortunam aliorum, ſed opinione virtutis, et af-
ſinitate ſenſuum, aut admiratione magni ingenii, aut amore philoſo-
phiæ ſemper aliquid agentis, ad amicitiam invitari, quosdam ita
fibi devinxit, ſeque illis mancipavit, ut, quidquid vellet, et ſenti-

— 13 —

ret, aut ageret, ex abſconditis animi integerrimi receſfibus in ami-
citiæ ſinum effunderet, et plane in amicorum ſuorum familiaritatem

ſe immergeret! Sed, quod maxime omnium mireris, tanquam inſigne

benevoli animi et popularitatis indicium, ex agreſtium uſu plane fa-
miliari et longo et exemplis diſcere voluit, quid hominibus ineſſet,
qui ex elegantia et corruptela cultioris ſocietatis nihil affiétum ha-
berent, nec magnarum corruptarumque urbium vitia ceu peſtem in

puriorem camporum et ruris aérem inferrent, et quæ principia non

ex litteris et ſtudiis, ſed ex ſanee rationis cum experientia conjunctæ
uſu collecta et confirmata ad vitam, induſtriam, virtutem et ſimpli-
ces mores adhiberent, quid rus conferret, ad culturam animi ad in-
generandum et corroborandum ſenſum boni, veri, juſti, et ordinis
ubique in naturæ operibus prominentis! Tanta hilaritate, amore, li-
beralitate, beneficentia, comitate, qua et ad infimos ſe demiſit, re-
dundabat Lopovicr noſtri conſuetudo et vita, ut ex ipſo pauperes
in ſummis anguſtiis et tenuitate nova ſubinde et larga fubſidia, æ&groti
præſens ſolatium, perfugium et dolorum lenimentum, amici plena pru-
dentiæ, fidelitatis et optimi animi conſilia, omnesque cives ſui ex
tot beneficentiæ et liberalitatis inexhauſteæ documentis, hanc veri-
tatem Loupovici animo tam firmiter impreſſam haurirent, fortunam
principum, fſeœpe in inopia civium opibus circumfluentium, non in
unum colligi, non luxus, nec voluptatis irritamenta, ſed fontem ſa-
luberrimum eſſe debere, in ſteriles et malorum æſtu exſiccatas ter-
ras abundanter profluentem Quam veritatem conſolatricem tot homi-

num, ita ſancte ad uſus humanos adhibuit, ut eodem ardore, quo

alii potentes in fortunas civium irrumpunt, labantem aliorum fortu-
nam in quavis fatorum intemperie fuffulciret, citiusque opes et re-

ditus Lopovico noſtro deeſſe potuiſſent, quam animo voluntas ju-

vandi et benefaciendi! Quo quid aptius, quid efficacius, quid ſim-
plicius, quid divinius ad coagmentandos principis et civium animos!

Si longius rebus humanis intereſſe, ipſi licuiſſet, ſemper luculentius

oculis omnium explicuiſſet, non abſtruſam nec abſconditam aut contor-

tam falſoque civilis prudentiæ nomine prætextam, ſed ſimplicem illam
regnandi artem, cum ſincero civium amore conjunctam, juri naturæ,

Sse

libertati, legibus civilibus, pactis, ordini et immunitati totius reipub-
licæ accommodatam.

Quanquam ſint, qui privati hominis merita nomenque ſupra du-
cis attollant, nemini tamen dubium eſſe poteſt, quin ſine hominis et
privati virtutibus, nec ducis virtutes ſibi conſtare, nec ad memo-
riæ diuturnitatem ſatis ſtabiles eſſe poſſint. Illa enim regnandi ars,
cui aſſueſcunt principum ingenia aſſiduitate quotidiana, conſuetudine
negotiorum, uſu hominum et rerum adminiſtrandarum, non numeris
nec partibus ſuis expleta erit, niſi caritati civium, amori juſtitiæ .
et publicæ ſalutis ſtudio, tanquam firmiſſimo fundamento innitatur,
omnesque alias virtutes ubique et perpetuo adjunctas habeat et ſo-
cias, quæ cujusvis hominis, quocunque ſit loco, puram indolem et
ornamentum conſtituunt. Plurima ſunt principum officia ad quæ ri-
te et conſtanter perficienda non amplitudine gloriæ,, non commodi
ſui, non voluptatis ratione aliqua, ſed ſola officii dignitate et gravi-
tate et vi quadam interna muneris ſuscepti impelluntur. Cui con-
ſtanter adhærere, quamvis ſæœpe plus ſatisfacias tuo officio et ſponte
ſuscepto conſilio, quam hominum exſpectationi et opinioni, firmi eſt
animi et ſtabilis. Toties Lupovicus, quæ ſub fortunæ ſplendore de-
liteſcunt, muneris et vitæ moleſtias tam graviter ſenſit, ut ſæpe ex
animo doleret, ſibi jam ætate provecto non amplius dulcedinem ru-
ris et vitæ privatæ imperturbatam tranquillitatem, ſed turbinem re-
rum publicarum et fluëtus negotiorum offerri, ut ſi magis animi
quieti propenſionem, quam officii neceſſitatem reſpicere voluiſſet,
facile ſortem minus amplam, ſed tranquillam ampliſſimis opibus et ho-
noribus, qui ſæœpi magis ſunt oneri, quam voluptati præferre potuiſ-
ſet. At ablatus jam eſt e noſtro et terræ conſpectu Lubovicus,
peracto ad eventuum ſuæ ætatis et copiam et pondus longiſſimo
*εο. In medio optimorum conſiliorum curſu ſuæ et noſtræ ſpes in-
terceptæ.

Obtima volentem et meditantem principem, civesque optima
quævis ſperantes unum momentum eluſit! Non inter tumultuantis

— 15 —

famee lætos clamores, inter victrices catervas, inter belli ſtrepitum
et deſtruétrices flammas, inter ſuſpiria, horrore perculſæ humanita-
tis ad immortalitatem graſſari, honori fibi duxit, aut, ſi unquam fa-
mam ſplendidam belli artibus laceſſivit, iſta gloriæ cupiditas in alio
tranquillo vite genere et ruris umbra deferbuit. Sed quod plus
valet ad æ&ternam Dei gloriam et principum, quod florentiſſima im-
pPeria firmat et ornat, et quod principes et privati intueri et imitari
poſſint, exemplar virtutum, illibatæ honeſtatis, temperatæ cum bo-
nitate juſtitieæ, immotæ in adverſis conſtantiæ, lberalitatis et bene-
ficentiæ et pietatis, Deo et immortalitati intentæ, terræ reliquit!
Ita et vitæ et regiminis nimis cito abrupti lacunas, optimis conſi-
liis, optimorumque actuum copia et pondere explevit! Toto jam
animo, non involucra rerum, ſed res ipſas, nexum cauſarum et ef-
fectuum et populi ſui cariſſimi fata in ſplendidiſſima luce perluſtra-
bit. Conticeſcente noſtra lamentatione et totius terræ tumultu, ex-
ſorptis tot difficultatibus, fruetur pace et libertate alterius vitæ. Sed
jam FRIDERICVUS in omnium vultu et ſermonibus eminens, nos à ſu-
premis exequiarum officiis fratri optimo perfolutis ad ſe ipſum re-
vocat. Succeſſit in fraternam dignitatem, belli et pacis dotibus il-
luſtris. Quid gratius, quid auſpicacius principi et populo ſolemni
ſuo in urbem, nunc ſuam, introitu? Quid fortius percellere et ad
optima conſilia principis animum erigere poteſt, quam illa ab uni-
verſo populo ſubjeta ipfius menti feria et læta conſideratio. „In
e unum tot oculos defigi, ſe quaſi patrem familiæ numero, incli-
„natione et exſpectatione æſtimandaæ, inſatiabili deſiderio perluſtra-
„ri, ſe unum tanquam falutis publicæ auétorem, tutorem tot homi-
„num, fulcrum legum, præſidium in pace et bello, robur omnium
»Wmagiſtratuum, judicem inter cives ſupremum, diſpenſatorem bene-
„ficiorum, tanquam terreſtrem aliquam majeſtatem ab omnibus ſuſpi-
»ciendam appellari! ſalutari! coli! Se cuſtodem, faluti ſingulorum
„et totius reipublicæ excubantem, tanto cum plauſu et tot clamori-
„»bus votisque in cœlum ſublatis excipi! Sibi ani feſtos dies, ſolem-
hia gaudia, preces publicas decerni! Se unum omnes urbes, vicos,
»templa nomine ſuo et dignitate implere et illuſtrare! Sui unins

= 16 =⸗
„amore et cultu totam patriam efferveſcere!“ Quæ elatio principis,
quæ effuſio exultantis lætitia populi! Sed quæ officiorum ſantitas!
quæ gravitas muneris! quæ deſideria populi novo ducis ſui aſpectu
ad ſuam ſecuritatem, proſperitatem et immunitatem aſpirantis! Quæ
conſenſio omnium voluntatum, votorum et ſuſpiriorum FRIDERICO
aut ſoſpite aut periclitante! quæ conjunctio ſalutis communis
cum ſalute principis! Redditus jam precibus noſtris fruatur ſua et
populi ſui ſalute, et tanquam cœleſte ſidus patriæ noſtræ exortum
et nuper e tenebris emerſum, aperiat nobis novam dierum ſeriem
lætam, ſerenam, et ſi placet ſummo fatorum noſtrorum arbitro, re-
ſtituta mox pace, et belli reliquiis extinétis, glorioſam!

— .. —
7

— 15 ==

famee lætos clamores, inter victrices catervas, in
et deſtruétrices flammas, inter ſuſpiria, horrore P
tis ad immortalitatem graſſari, honori ſibi duxit,
mam ſplendidam belli artibus laceſſivit, iſta gloris
tranquillo viteæ genere et ruris umbra deferbuit.
valet ad æ&ternam Dei gloriam et principum, quo⸗
peria firmat et ornat, et quod principes et privat
poſſint, exemplar virtutum, illibatæ honeſtatis, te
nitate juſtitiæ, immotæ in adverſis conſtantiæ, lib-
ficentiæ et pietatis, Deo et immortalitati intenta
Ita et vitæ et regiminis nimis cito abrupti lacuna
liis, optimorumque actuum copia et pondere ex
animo, non involucra rerum, ſed res ipſas, nexun
fectuum et populi ſui cariſſimi fata in ſplendidiſſin
bit. Conticeſcente noſtra lamentatione et totius te
ſorptis tot difficultatibus, fruetur pace et libertate:
jam FRIDERICUS in omnium vultu et ſermonibus er
premis exequiarum officiis fratri optimo perfolutis=
vocat. Succeſſit in fraternam dignitatem, belli et
luſtris. Quid gratius, quid auſpicacius principi e

fuo in urbem, nunc ſuam, introitu? Quid fortius
optima conſilia principis animum erigere poteſt, —

verſo populo ſubjeéta ipfius menti feria et læta —
We unum tot oculos defigi, ſe quaſi patrem famili⸗
„natione et exſpectatione æſtimandæ, inſatiabili de
„ri, ſe unum tanquam ſalutis publicæ auétorem, t
„num, fulcrum legum, præſidium in pace et bello
„magiſtratuum, judicem inter cives ſupremum, diſ-
„ficiorum, tanquam terreſtrem aliquam majeſtatem
„ciendam appellari! falutari! coli! Se cuſtodem,
„et totius reipublicæ excubantem, tanto cum plau
bus votisque in cœlum ſublatis excipi! Sibi ani f
vhia gaudia, preces publicas decerni! Se unum om
»templa nomine ſuo et dignitate implere et illuſti

VierFar

—
—

10

3 4 5 6 7 8
Copyriꝗht 4/1999 VXMaster Gmbhi wwW.yXymaster. com

2

1

—