Kg52_fol
author: Henrici, Paul Christian

"

p

aA

w

zxs

^ A

P

E

*

^M

&

x

-

*

T

-

&

^

N

^

-

-

c23

iE

"

"

— m

T

"EN

i

p

—

——

—

-

"

g

Ó

'

—

"

--

—— ——

M

Á

"i

»

ss

—

*

ao

ERE

t apemi um

t lpR m ss as

—

i i "

URU ty. o

n i RPE

9À

qee

dN

-

—

ts

us

m2

hb as dit st

-

-

—

"

—

N

e)

EY

I-—/

N

EC

W

T

t«

|

f

"

H

WWWWW

I

7772

"Aeoer

N12«511117129 021

-

DLILLILLI N

nge

l

N

X'!:x'ï. J ^

fJ

-

[

3

—

"

iÉ

-

*

—

—— MPÓÓÓ

m

—

—

—

MEMORIAM

D 6 J

SZMME REFERENDI AMPLISSIMI

ATQVE DOCTISSIMI

GODOFREDI PROFE

S. $. IHEOLOGIAE DOCTORIS

PHILOSOPHIAE ET MATHESEOS

PROFESSORIS

PVBL. ORDINARII

CHRISTIAN I ACAD. H. T. DIRECTORIS

A h XXXI

MAII cIo Io CCLXX

REBVS HVMANIS EXEMTI

PVBLICE COMMENDAT

PAVLLVS CHRISTEIANWVS ääNRïCï

ELOQ. ET POES P. P

" d

[ E E E l

SÉLIONZAÁE

ó OC€$SJGJu AWAbG6gJ642.020,0!J3K.

Jf

X

——

—

-

—ÓÀ

z

E

f

r

$

m

BM

[4

"u

b

N

Pmrda

a

k:

t

N

i^2

—X

T.

pE

o

"

m

-

à

p

y^i

U

en

E

bl

M

p

j

2

]

»[

M

3

N

Jl

Z

DTAS

ze

E

Y

CU t

CA

Y5

D

A.

77jv

l

o

Y

m

AE

LA

Na

Gs

d

;)

H

E

E

Q

B

W

|

Sy

|

z

€.

c

3J/ e

-

;g

TET

A

L ES

EL

3

J55

i

(

ER

—

Q

E ràs

—— LAl

[ MaAI.Hana-]

3-

'Qïl

C/

A

*

Wlnlf

UT

N

rmum Chriftianeo academico, cum annos

n

Mev"

amplius triginta,

qui ab €o condito

EE

2731

effluxerunt,. illaefum hadtenus quidem et

J

incolume perftitiffet, morte- profefforia

vulnus nuper inflictum fuit

Itaque. quo. nos adhuc

immunes fuiffe gaudebamus, trifti nobis officio. defun-

cendum eft, iuftaque perfoluenda Collegae, quem diutius

viuere -ad ftudiofae

iuuentutis commoda non minus

ihtererat, quam ad Collegii noftri ftabilitatem. - Ereptum

tiobis -dolemus

vtroque fane nomine optime meritum,

Virum. fümme- reuerendum atque ampliffimum GODO-

FREDVM PROFE, S..S. Theologiae Doctorem

Philofophiae et Mathefeos Profefforem publicum, Chriftianei

h. a. Dire&orem. : Cuius memoriae: quod debetur, quod-

que poflümus vnice, monimentum hoc ponimus;. mentorum

1phus

noftrique. defiderii teftimonium.

^ Vitam hanc ingreffus eft Francofurti ad Vladrum Vrbe

litteris et mercaturis nobili, anno huius faeculi duodecimo

A A

a.d

IIl

a. d. XI. Septembris, patre' CASPARE PROFE; vrbis

Senatore, cuius quondam maiores A PROFEN, in Silefiae

tra&u Schwidnicenfi floruerant, genti Schmettauiae cogna-

tione et adfinitatibus coniundi ;

matre- HEDVIGE

KNAPIN.

In patria vrbe fcholaque cum prima virtutis et litterarum,

quibus imbui puerilis aetas folet, praecepta cupide haufiffet,

vberiorem ingenii cultum percepturus, orphanotrophei

Halenfis fcholam Latinam a. cI5Ibcc XXVI adiit, quae tum,

diredtione zfugufli Hermanmn Pranckii, cura vero et opera

Scbienmeyeri, Silchmülleri, Daumgarteni, Saltbenii, vixorum

grauioribus poftea muneribus cognitorum, ad praecipuam

laudem excreuerat.

Quorum ille difciplinam a vulgari

f

praeceptorum more magnopere disiun&tam, vt tum iucun-

dam expertus eft, et excitando ingenio animoque formando

vtiliffimam: ita poftea fermone libenter celebrare folebat,

cuim eam fibi ad omnes litterarum vitaeque partes profuiffe,

veramque in primis inftituendae iuuentutis rationem

inftillaffe «diceret.

Exa&o in illa íchola, his, quos diximus , magiftris

quadriennio, poftquam fàatis praecultus ad grauiora, non

tam fibi, quam ipfis praeceptoribus vifus erat, ad ftudia

academica adiicere animum coepit.

Itaque fuo exemplo

vere monere poterat, quod facere illum meminimus,

jiuuenes noftros, fi qui vel ex paedagogio in gymnafium

tranfire citius, quam par effet, vellent, vel ex hoc ad altiores

E

Academiae fcholas properare. . Nomen inter ciues Frideri-

cianae academicos profeffus eft a. cIo o cc XXX. d. XV . Aprilis

apud Zzidericum Hoffinanuum , celebratiffimum illum: docto-

rem medicum,: quo is tempore /Vic. Hierouymi Gundlingii,

in ipfo magiftratu academico defüncti, vices Ex - prorector

füftinebat. Sed Francofurtum ftatim in Academiam patriam

reuocarunt rationes domefticae, in primis optimi parentis

vota.

V

vota

Et habebat Viadrina doctores, qui allicere iuuenes

difcendi cupidos ingenii et eruditionis fama poflent, 50

Gottl. Heineccium, Fridericianae poftea infigne decus, 37

Chriftoph. . Ditbiuarum , — Chriflian. . Godofi

Hoffinannum

Deutfchium , alios

Huic Nofter ciuitati litteratae a Rectore

magnifico Dizhmaro adícrptus, et huius, et inprimis

Heineccii, Deut/chii, Hoffmanni fcholis interfuit, quibus vel

philofophia rationalis ac moralis, vel ius naturae et gentium,

vel hiftoriae pars quaedam infignior traderetur

Interea fan&iori fe do&rinae addicere coepit, huiusque

plenius percipiendae cauffa Halenfem academiam fub hiberni

femeftris initium repetiit

Tenebat iuuenem mira cupiditas

udiendi J6ammem — Jacob. Rambachitm , 'Theologum in

omnibus fanctioris difciplinae partibus egregie verfatum

interpretandi vero fcientia et fagacitate prorfus excellentem

Atque huius viri priuatiffima inftitutione, publica autem

Frauckii, vtriusque Michaelis, et Breitbauptii tam ftudiofe

víus eft, tantoque ad fapientiam progreffu, vt confequendae

Sub illis docto-

laudis fummae exfpectationem fuftineret

ribus cum annum integrum ad colligendos diuinae fapientiae

thefauros incubuiffet

relicta Hala, in vrbem patriam à

cloliccXXXI. reuerfus

quantum profeciflet

tum aliis

documentis, tum habendis in concione populi de rebus

facris concionibus, demonftrauit

Satis iam parenti, íatis

Francofurtano coetui feciffe eruditione fua videbatur

neque tamen fibi fatisfaciebat, qui mathefeos, et recentioris

philofophiae, a Philofophorum principe. C/rif/ano Woffto

traditae, difciplinas nondum accuratius cognouiflet. : Halam,

philofophiae fuae iniquiorem, reliquerat Wolfius ; neque

erat, qui ad ipfius rationem philofophari publice, ícholas-

que habere auderet.

Regnabat tum in illo phllofophlae et mathefeos ftudio,

quique eidem íe dedere concupifcerent

ad íe- vocabat

aca-

B

VI

academia Jenenfis. Hanc fibi adeundam ftatuit PROFIVS;

adiütque a. clbIocc XXXII. d. VI. Martii.-

Mathematicis

difciplinis erudiendum fe tradidit Georgio Erb. Hambergero;

philofophiae, metaphyfices praefertim, magiftrum - habuit

Sacobum Carpouium : us naturae ad exercitationum füarum

praecepta explicantem audiuit /Tezrácum Koeblerum. Quorum

Ícientiam, et in diflerendo elegantiam ac perfpicuitatem,

qua füperare etiam Wolfium dicerentur, admiratus Iuuenis,

nihil antiquius habuit, quam vt fimilem ad laudem docen-

dique virtutem fe compararet.

Praeterea Danzianam in

linguis orientis, Hebraea maxime, rationem vt perdifceret,

praeceptore. vfus eft celeb. 56. Godofr. Tympio. Suam deni-

que, quam a Theologis Halenfibus acceperat, fanctiorum

litterarum fcientiam duce vener. jo. Qcorg. Walcbio auxit

et amplificauit.

Hoc, quod apud Jenenfes fibi propofuerat, exercendi

ornandique ingenii curriculum feliciter emenfüs, amicorum

fuafü Halam reuertitur a. cIoIoccXXXIIIL menfe Septembri,

partas doctrinae. opes docendo confirmaturus.

Initio

quidem praeparandis praeceptoribus Paedagogii regii ad-

Ícribitur: mox in fcholae Latinae orphanotrophei claffe

fele&a philofophiam et linguam Hebraeam docere iuffus,

quos ipíe aliquot annis ante fructus illius ex fcholae difci-

plina retulerat, cumulate eidem properat reddere. Ciuibus

etiam academicis, indulgente Theologorum ordine, qui

do&trinam praeftantiffimi iuuenis noffet, Graeca et Hebraica

tradit. Mox in collegium philobiblicum adícifcitur, in quo,

moderatore Batumgarten, ad interpretandi f: codicis deque

rebus diuinis diflerendi facultatem fele&ta, . nec vulgaris fpei

ingenia ipfo vfu adducebantur. Cuiinftituto quantum debe-

ret, recordatus eft faepius, gratoque animo commemorauit,

In illa docendi difcendique palaeftra ; diligenter et cur

j

laude verfantis cum lat?us | emicuiifgt virtus, €uocatur: inde

4

VII

a. clblbccXXXV. m. Aprili a venerabili Abbate S/eizmetzio

in collegium Bergenfe iuxta Magdeburgum, nobilequondam

Benedi&tinae familiae coenobium.

Ibi per annos tres

philofophiam, Hebraeam linguam et Graecam docuit, vtrius-

que foederis diuini tabulas interpretatus eft, crebros praeterea

fermones facros habuit. Sed ànguftius videbatur fautoribus

amicisque Halenfibus illud Bergenfis fcholae veluti theatrum,

quam vt proferendae Ipfius, et ad ftudiofae iuuentutis vfum

explicandae virtuti fufficeret: et ipíe in academiae lucem

redire dudum meditabatur.

Itaque valere Bergam iuffit, feque Fridericianae'reddidït

exeunte menfe Aprili a. clolocc XXXVIII. paucisque poft

reditum diebus cum Decano, viro illuftri 76. Petro de

Ludewig, ordinique philofophorum fuos in philofophia

et mathefi progreffus, illamque, qua in primis valebat,

explicate fubtiliterque differendi fcientiam, more ac ritu

academico probafftt, die VI. Maii pro honoribus magifterii

et facultate legendi, quam dicunt, publice fine praefide

de matbefr, pbilofopbiae fília, nou matre, difputauit, et biduo

poft le&tionibus e valuis publicis indictis, fcholas mox fuas

non fine plaufu iuuentutis academicae, exfpectatione noui

doc&toris incenfae, aperuit.

Eiusdem menfis die XViIII.

conícenfa iterum cathedra, pro loco in Philofophorum

ordine, cui ipfum communis füffragatio iam deftinaffet, ipfe

praefes, refpondente Jo. Hilmaro Aug. Laue, de abrogato et

dbrogante difpatationem eruditorum permifit disquifitioni.

A. cloliccXXXIX. menfe OG&obri. de . ZdfeGibus, refp.

Joanne Conr. Dan. Hoyoll; difputauit: nouisque fcholis,

quibus linguam Hebraeam. traditurus erat, praelufit com-

mentatione de opriyur etbodo luguas, im primis fantlam,

di/cendi. 4. quinque plag. ! . Augebatur inde auditorum nume-

rus, vt iam non ventitare ad eum, fed confluere folidioris

doctrinae ftudiofi viderentur, magnaque fpes effet, fore,

B2

vt

VHl

vt inter doctores publicos et academiae Profeffores locum

confequeretur

Verum.ad illa infignis et doctrinae et

diligentiae praemia cum maxime incumbentem Fridericianae

praeripuit anrío exeunte Chriftianeum Altonanum.

Nimirum efflorefcebat tum, a diuo CHRISTIANO VI

immortalis gloriae Principe, conditum modo Gymnafium

academicum, iun&tumque illi Paedagogium regium, cura-

que et confilis viri perilluftis BERNHARDI LEOP

VOLCMARI A SCHOMBVRG, ciuitatis huius tum

Praefidis, de re Altonana immortaliter meriti, eam fpem

feliciffimi fucceffus, laetiorisque in dies incrementi commo-

uebat, vt exfpectare profperrima quaeque poffe viderentur,

qui tantae fpei admoti effent

Ea propter oblatam in

Gymnafio academ. Profefloris mathefeos, in Paedagogio

Conre&oris fpartam PROFIVS lubenti animo accepit ;

habitaque d. XL. Januarii a. cIoIoccXL oratione 4e cauffs

jncremenutorum , quae matbefs veceutiori aetate copit, quam

typis exfcriptam legimus, aufpicatus eft. ^ Mox lingua

vernacula confcriptam fuperiorum iuffu edidit /Varzatiogem

de.Gymnafio et Paedagogio zdltonae vecens condito, Juculentam

fane bonaeque frugis plenam. .. A. XLI. m. Augufto regus

litteris. philofophiae etiam Profeflor conítitutus eft,

Paedagogii Re&tor.

Vtrumque munus, profeflorium quidem per annos

triginta, rectoris per annos decem, qua doGtrinae folidioris

ac dexteritatis laude obierit, experimento fenferunt quot-

quot vel in Paedagogio ad capiendam Chriftianei difciplinam,

vel hac ipfa deinde ad grauiora Academiae ftudia inftituit

et fuaui poftea- recordatione praedicarunt vltro. . Infignemi

Viri verique nominis fcientiam cum ingenua, quae fentiret:

dicendi libertate coniunctam laudabant, qui de argumento

litterario, quod quidem ad vitae humanae vfum fpectaret

fermonem cum «eo contuliffent, vel publice docentem

N

dis-

VIII

Comparauerat : fibi . legendo,

disputantemue . audiiffent:

meditando, ipfoque rerum et hominum vfu, cui: plurimum

tribueret

varietatem doctrinae et. copiam, luculento

digeftam : ordine

quem adiuuabat etiam, praeter iudicii

maturitatém , ipfius fermonis tenor, viroque graui non

indecora cunéctatio

Atque has PROFIVS virtutes, quas

in confuetudine amicorum conuentibusque litterariis cele-

braret, in commentationes etiam fuas tranftulit; variique

generis fcriptiones, quibus materiem plerumque muneris

ratio, vel tempus ipfum fuggeffit.

Paedagogii rector altero quoque anno inftitui pubhce

actum oratorium curauit

Adfumere folebat argumentum

aliquod, vnde diftribuendae, inter. illius Ícholae ex. tribus

ordinibus difcipulos, partes ducerentur, iucundum tractatu,

Pro-

illiusque aetatis captui facile accominodandum

uectiores

oratiunculis

inter fíe concertabant

IUniores

colloquiis: in quibus perfonae, quae in cuiusque ingenium

caderet, habitam fuiffe rationem

cum voluptate anim-

aduertebant, qui frequentes fpectatum, auditum, conue-

Atque harum exer-

nerant, vrbis fexus vtriusque ciues

citationum cauffa Programmata fcripfit

quibus idem,

vel fimile argumentum paullo fubtilius accuratiusque

exponeret, V. g.

Programma de prudentia circa . veterum — Philofo ofobbortuim

dogsuata.

X742..4-

Progr. fermone vernaculo e zeceffaria priuciprorum phil jo-

phiae auoralis cum bifforia conmiunctione. Y744. 4. plag. 5.

Quo tempore feliciffmgum FRIDERICI, Principis

Daniae heredis, cum LVDOVICA Britannica ma-

trimonium ab alumnis paedagogii, collectis ex hiftoria

Daniae et Angliae dicendi, colloquendi argumentis

concelebrari voluit.

Progr. quo Jiholas. üsdem Jemper legibus. vti mom poffe,

demon-

C

X

demoníftrauit. 1746. cum 1naugurat1 Chnfhanel me.

moriam .commendaret.

.'Progt. vernac. quo disquiritur, vzrazu cognita jatm vetmþm

fuerit. vis vitri ele&rica ? ad. illuftrandum Plinii locum,

Hiftor. nat. lib XXXVI. c. 16. 1748

Nihil. tum

celebratius etiam apud nos efle experimentis ele&ricis

meminimus, lpfumque varia eius generis. pericula

facere.

Quintum editurus erat munus e1usmod1 PROFIVS

a. clolecL. cum perfectum eft meníe .Martio

quod

vtrique profuturum inftituto putabatur, vt a. Gymnafio

academico disiungeretur regio iuffu Paedagogium, et huic

fuus in pofterum Re&or nouique Magiftri praeficerentur,

quorum feparata a collegio Profefforum conditio foret

Magna tum oneris parte leuatus Nofter Chriftianeo deinceps

foli doGrinam impendere füam curamque omnem potuit

Commemorandae funt, quas Profeffor in lucem publicam

emifit

poft eas, quas aufpicandi muneris cauffa editas

fupra diximus, fcriptiones, hoc eft, programmata Collegii

nomine propofita, difputationes, orationes panegyricae , cet.

Programmata, quibus vltimas orationes ciuium Chn-

ftianei, ordine ferente, indiceret, haec legimus.

Progr. hoc indice, Feratis demonfiratio optima eYTOTU

I743- 4

vefutatio

Progr. de Cometis nagnarum calamitatum — praenuntis

I744. 4-

Progr. de 4ualyfi ad plpjz'mw applicata, Y7o. 4.. Iterum

excufum Hamburgi cura Jo. Adolph. Martini

Progr. lingua vernac. confcriptum, O/fervationes ad Joctim

quemdam im Montesquii libro de caufis begum. Y755

Quod opusculum éum le&orum ftudia commouiflet,

paullo poft acceffionibus nonnullis locupletatum iterum

prodiüt hac inícriptione

Vou dem Fülpeu, welche mut

der

— —

XI

der Lebre. von . der . Unflerblichkeit^ der. Seele verbunden

f?ld "Aumerkungen über. eime Stelle aus: des - Herrn von

Moentesquieu -Buche von dem. Gefetzeu &

Altona .und

-oPlnsburg, in der meycbm Bucblrandlung 1755- 4

^ plag. 7.

: Progr.. vernac

C0gztatzaizes philofopbicae - de. - limguarum

vitis et üuperfedhiome. Y760. 4. plag. s. Elegans pariter

commentatio, vtiliffimas cautiones magnamque dodctri-

nae varietatem complexa, Hamburgi etiam prodiit

Gleditíchii

impenfis

Philfobhif;be | Gedanken : von

Sprachfeblern

Progr. de imuemieudis mumeris quadratis et. cubicis. Y763. 4.

Progr vernac. ZZfül/ge Gedankem :vom der Ersiebung.

1770. 4. plag. s. vitimum b. Viri opufculum. . Fortuitas

cogitationes dixit, quae fine fcribentis follicita medita-

tione animum fubiiffent ; et modefte cenfurae exiftima-

torum víuique permifit, quae ipfe ante, diu multumque

confideranda humanae mentis natura, variisque ingeniis

tractandis, maxime probabilia reperiffet

Ceterum

vt triginta ab hinc annis prima ipfius commentatio

Altonana inftituendae iuuentutis rationem tradidit

Ita,

eodem in argumento verfata poftrema eft

Sequitur aliud Prolufionum genus, quod ad celebriores

conuentus fpe&taret indicendos, orationesque eas, quibus

anniuerfaria follemnitate, nataliciis regiis facra,

collegii

Chriftianei pietas interprete Profeffore declaratur

In com-

munis laetitiae. partem. vt venire nobiscum plures poffent

iam pridem patrio fermone, quam Latino vti maluimus:

qua propter eadem quoque lingua orationibus fuis prolu-

dendum Nofter putauit, de nonnullis Regum Principumque

cognominibus commentatus

Vün deu beynamen der Groffé, welchen die alten Gefcbiciz-

Jébreiber den. Regemten. beylegen

Einladuugs/chrift &

I748. fol. s. plag

C 2

Gc-

— —

bet

Gedanken o dem Beynamen der Glhckiche und dem Ghücke

Bey . der : feyerlichen Kede -&'c

Hamb. bey Soh. Adolpb

Martini. Y753. 4- plag. $. -

'Verum haec. non: proprii

nominis prolufio erat, fed commentatio fingularis, qua

orationem de felicis Regis idea, commutatam paullulum,

variisque - obferuationibus - auctam, - hbrano conceffit

edendam.

Betrachtung über. den Beynamen Fater, selcher dem Regenten

gegeben mird , wit xvelcher die fe yeif/zc/Je Rede 9. 1758 4-

plag. 3. et dimid.

Confectas etiam a PROFIO pubhceque propofitas

V1d1mus Jufcriptiones Latinas, 'eutonicas, quibus vel orator

ipfe fuas, vel aliorum orationes Dire&dtor commendaret

audiendas v. c. eam, qua vrbi huic faecularia a. LXIV

d. XXIIIL Aug. gratulatum eft Collegium Chriftianeum

Orationum, quas modo diximus, nataliciarum, quam ipfe

vltimam recitauit, quaque FRIDERICI V. natalem

poftremum profecuti fumus, foras poftea dedit, Augu-

ftiffimo fucceflori CHRISTIANO VII. infcriptam

Von dem Beynamen der Fromme, swelcher eimigen Regenten

beygelegt. avird. — Eine . feyerliche. Rede, welche an dem

letztem Geburtstage des. oveiland. allerdurcbl. grofsmacht

Monarchen Friderich des Fünftem &c. glorgpürdig ffen

Zudeukens im Jabre r6. im dem Konigl. acad. Chriffiaueo

jf] gebalten »orden von D. Gottfried Profe

Hamburg

bey Hertels Wit;we und Glediteb v766.

Differtationes ad explicandam philofophiae vel mathefeos

partem aliquam pertinent

Quas haud displicuiffe le&ori-

bus, indicio eft hoc, quod faepius quaefitae fuerunt in

tabernis librariis, nonnullae etiam prelo iterum fubiectae

De philofophiae practicae indole atque ambitu. — Refpondente

Henrico Frider. Eggers, -Meldorp Dlthmarf menfe

Sept a. XLI.

De

XIII

De praeflantia: TIetbodi fsMogifficae. prae - dialogiflica. Refp

Chriftiano Fridr. Buchholtz, Jeuenft. Holf. d. XXIL Sept

a. XLI.

Thefes philofüpbico-ethicae de lzzbmfe et opibus. Refp Henr.Laur.

Clauffen, Bredítadio Slesuic. d. XXVIII. Febr. a. XLII.

De diuinatione politica, vulgo . Szaatspropbezeibung. . Retp

Jo. Joachim. Behrens, Dithmarfo, d. V. Jun. a XLIV

Quae quod dedicandi .Chriftianei follemnitati finem

feciflet ,

Ícriptis inauguralibus vnum in volumen

colle&is inferta legitur.

De foro diuino. . Refp. Chriftiano Detl Goering, Altonano.

d. XVI. Mart. a. XLVIL. Typis repetita profüitit Ham-

burgi ap. Jo. Ad. Martini

De media. proportionali ad. quadraturam circuli oiam qon-

firante

Refp. Simone Jo. Dithmar, Holf. m. Martio,

a. XLVIIIL . Exercitationi huic geometricae adiuncta eft

tabella aere expreffa

De coguitione fymbolica

Au&ore et Defend. Jac. Henr

Meyer

Holfato. d. XXX. Apr. a. XLVIII

De religione externa. . Refp. Jo. Georg. Magno, Buxtehud.

Bremenfi. m. Martio a. cloIoccr.

lypis repetendam

curauit Hamburgi Jo. Ad. Martini.

De coguitiouis et a&iomis vinculo.

Au&. et Refp. Chriftiano

Marcuflen, 'Tonderenfi, m. Maio a. LI.

Thefes peradoxa quaedam philyfopbica, et mom mullas ex

Wuatbhefi obferuationes, complexae

Refp. Andr. Wilh

Wiebeking, Wilftrienfi. d. XVI. Apr. a. LiII

De iuflo logicae pretio. Refp. Adolpho Bredefeld, Lütgen-

burg. Holfato. d. XXVI. Sept. a. LIV.

De attributis dipinis.

Refp. eodem Bredefeldo d. XII. Apr

a. LVI

De propria laude

Auc&. et Refp. Martino Bahníen,

Niebulla - Tonderenfi. m. Maxt. a. LVILI

D

De

XIIII

De originie idearum. Exercitatio . Refp.. Jo. Dau, Ttzehoe-

Holf. d. XXIII. Sept. a. LIX,

De origine idearum, Exercit. Y. Refp. Jo. Henr. FabIICIO

Berne Delmenhorft. d. XXV. Sept. a. LXI.

De Natura. Au&. et Refp.. Jo Zoega. d. XXIX Mart

a. LXII.

De origine idearum. Exemt III. Refp filio Detlev Profe

Altonano. d. XXVI. Sept. a. LXIII.

De origiue idearum.. Exercit. IV. Refp eodem d. XXVI.

Sept. a. LXV.

De perfectione cognitiünis. Relp. Henr Fnd K0ch Altonano.

m. Sept. a. LXVII.

De dubitatione. Refp. Godofr. Albert. Kohlreif, Lubecenfi

d. IX. Apr. a. LXX.

Praetermittimus ^hic, tamietfi . typis exfcrlpta ; quae

thefium nomine in auditorio ordinario difputanda audi-

toribus fuggeffit, propofita, e philofophiae vel mathefeos

fontibus ducta

quibus ad difputandi follertiam, peritus

rei artifex , adducere excitati ingenii iuuenes folitus erat.

Philofophiae, quae de virtute et officiis praecipit, ratio-

nem vniuerfam, variasque partes quo facilius iuuentuti ad

eam, quam ipfe mente complexus effet, formam traderet,

luflitutioues- philofopbiae moralis confcripfit, breues illas

quidem, fed elegantes et minime ficcas, ac, propter natu-

ralem quandam argumentorum colligationem, recitationibus

mirifice accommodatas.

Prodierunt Altonae impenfis

Dauid. Iuerfen. cloIoccLVI. $. plag. 5.

Quae ha&kenus recenfuimus b. COLLEG AE noftri

Ícripta cum muneris, quo fungeretur, partibus coniuncta,

officii rationem fignificationemque habent. Sed amplius ille

promereri de litteris, vtilioremque fieri doCtrinam füam voluit

A. XLIV

meníe Febr

de euentis naturae ordinem

fuperantibus epiftolam, non addito nomine, -emifi

Send-

$

XV

SendJcbreiben. — eimes

Weltweifen — von - übernatürlichen

Begebenbeiten. - Franckf. und Leipx. v743. g. plag. 2: qua

animaduerfiones fuas complexus eft in libellum nefcio

cuius, ;"Pernanftmüfme Detrachtumg der übernatürlichen

Begebenbeiten

adusgefertipet -vom eimem - Freunde der

Warbeit, Amflerdam 748

Eiusdem anni, in faftis facris. commemorandi

tnenfe

Martio, ab ipío tempore admonitus, opportunam tum

commentationem de Pafchatis follemnibus edidit

Hiforifcbmutbematifcbe Nachricht von der Offerzeit , nebfe

eigen nütbigen. Beylagen

"dAtona und .Flensb. bey. dem

Gebr. Korte, Y744. 4. plag. 8. Quo de argumento

Ípinofo non parum et difficili cum alii eodem tempore

ícripfiffent, quam docte PROFIVS, quamque reliquis

luculentius / expofuerit

et comparatione intellectum

fuit, neque obfcure indicarunt Acta Hiftorico - ecclefi-

aftica Vol. VIII. part. XLVII. n. VI.

Minores funt, fíed non paucae

quas libellis rerum

Slesuic. et Holfat. indicibus (den Schleswig - Holfteinifchen

Anzeigen) paffim inferendas mifit, variis de rebus commen-

tationes fuas

In his eminet illa de zerrze sotu bypotbefis

in libellos aliquot, inde a quadragefimo feptimo anni 1755,

diftracta : confcripta paullo poft, 'quam de maris fluminum-

que quorundam et ftagnorum aeftu infolito, mox etiam de

Lisbonae ruina, allatum effet.. Cuius rationis quae principia

attulerit, fümmatim hic referre libet.

Maris folum crebrius,

quam reliquam telluris fuperficiem, concuti, protrufaeque

|

furfum aquae ictibus vehementiffime tum naues, tum oras

maritimas, litoribus fübter exefis, impelli; cum noffet:

|

idem accidiffe collibus, quibus Lisbona impofita eft, fü-

Ípicabatur.. Cumque porro per canales fübterraneos pro-

pagari fecundum ]leges hydroftaticas aquarum tremores

acítusque fciret: ab eodem marini foli concuffü in fluminibus

D2

paffim

XVI

paffim et ftagnis mediferraneis exftitifle. putabat, qui tum

animaduerterentur,motus. Immo fieri potuifle, vt aquarum,

conclufique in canalibus aéris, -preffu cierentur terrae con-

cuffiones, et ficubi ad venas, materie, quae facile incen-

deretur, refertas pertigiffet ille-preflus, vt terrae motus is

quem proprie dicimus, confequeretur. - Itaque non impro-

babili ratione primam: terrae motuum cauffam ab aquis

arceffendam, vnde vires aéris, ignis, terrae cieantur; certe

nimis anguítam videri illam, quae in vulgaribus libellis

tradatur, telluris concuffae cauffam, a pulueris pyrii effectu,

et chemicorum experimentis ductam. Ceterum. de .hac

hypothefi plenius fe aliquando expofiturum promifit. . Ác

fortaffe . veteri Thaletis fententiae recentiorum - inuentis

do&rinaque adiutus conciliare aliquid noui roboris poterat.

Euulgatum erat conceffu Auguftiffimi, digeftumque

cura Friderici Detl. Car. a. Cronhelm, corpus conftitutionum

regio Holfaticarum, tribus voluminibus, illisque adiunctum

quartum volümen, corpus ftatutorum prouincialium Hol-

fatiae.

Defiderabatur.acriori. etiam follertia digerendum

volumen quintum, index, qui tam varia füub claffes fuas,

et ad principia quaedam, philofophorum more, reuocaret.

Imponi hunc fibi laborem aCronhelmio paffus eft PROFIVS,

perfecitque concinnum viriusque. corporis reperiorim, ex-

cufum Altonae 1737. 4. alphab. s. plag. 6.

Ineunte a. cloloccLXIII. fcribere inftituit, fuo quodam

confilio ductus, commentarios de rebus litterariis librisque

nouis eos, qui Mercurii nomine (Zf/tomajeber gelebrter

Mercurius) impenfis arteque. fratrum Burmefterorum,

litteris Latinis quam nitidiffime excufi fingulis hebdomadibus

die Jouis prodeunt. . Libellorum ipfi poftremus fuit vicefi-

mus fecundus, eodem, quo auctor mortuus eft, die editus,

in quo defcribendo filii manu vfus fuerat.

Erat ipíius

confilium, feligere ex copiofa meffe quaecunque vitae

homi-

XVII

hominum artibusque iuuandis inuenta et fcripta viderentur:

de quaeftionibus controuerfis, Philofophorum maxime et

Theologorum, quod verum, vel verifimillimum, re diu

multumque penfitata, deprehendiffet

ingenue profiteri.

In hoc commentandi genere displicuiffe multis

ipfisque

litteris obfuiffe nonnunquam animaduerterat leuitatem

cenforum, qui temere ac iuueniliter de rebus grauiffimis

pronuntiaffent. Quo etiam pertinebat illud, quod ex illuftri

Ludewigio non femel fe audiffe commemorabat, cum is

diceret, aequiore opifices, quam litteratos conditione vti,

rectiusque inter illos, quam hos cenfendi munus adminiftrari :

ibi enim non nift peritos efle, et fodalitii feniores, qui de

opificii fpecimine iudicent; hic contra haud raro fieri, ad

recenfenda eruditorum acta vt accedant iuuenes et imperiti,

et veluti iudices confideant de virorum operibus fententiam

laturi.

Plura fcnpturus fuerat PROFIVS, nifi fubfecuu

temporis aliquid familiae fuae amicisque dare , potiorem

ihgenii facultatem obeundo muneri, docendaeque iuuentuti

impertire maluiffet, et éuitare in primis doctorum, qui in

libris fcribendis toti funt, vitium illud follemne, quod in

nupero programmate notauit : qui cum, reli&to aegre pulpito

fuo, in auditorium differendi cauffa venerunt, ibi, tanquam

in alium térrarum orbem delati, haerent fubinde, nec facile

fe expediunt, alienà proferunt, di&ta reuocant, quosque

ícriptis forte fuis nominisque fama allexiffent, auditores

mox deftituunt delufos

Nofter compofito ad ea, . quae

tradenda forent, praefentique animo aderat, et ea fronte

quae facilitatem .illam docendi praeferret, iuuenumque

audiendi ftudia excn:aret.

Scholas ipfe ita dispertitas habebat, vt quae docen difci-

que omnium commuüniter intereffet ,

. publice traderet:

in phllOfOpthIS quidem, philofophiam ratmnalem, fuasque

E

Inora-

XVHI

moralis inftitutiones ; in mathematicis partes illas, quas$

mathefin puram dicunt, arithmeticam, geometriam, trigo-

nometriam. Priuatim philofophiam primam, pfychologiam

theologiam naturalem, et in applicatae mathefeos difciplinis

mechanicas, opticas, aftronomicas, et archite&tonicas,

docebat

Quibus imbutos priuatiffimo labore ad analyfeos

Libenter etiam temporis opportunitate

adducebat myfteria

quadam vtebatur

vt veluti in rem praefentem venirent

juuecnes

itaque eos aeftate in campo exercebat dimetiendis

Obferuationi

locis; hieme aftrognofiae ftudio continebat

cuipiam rariori quoties dari opera poterat, huius inftituendae;

tubisque et inftrumentis vtendi rationem commonftrabat

In fcholis philofophicis cum obueniffet de quo in vtramque

partem poffet commode et. vtiliter difputari, ceteris horis

addebat fingularem, qua in difputandi palaeftra verfarentur

Maioribus etiam difciplinis, vtiliffimo inftituto, encyclopae-

diam quandam praemittere folebat, de natura cuiusque et

partibus, de.víu, de auctoribus exponentem

Chriftianeo. academico ..quinquies .Director praefuit

Quo in munere contigit ipfi aliquoties, vt ad communem

bene de collegio promerendi facultatem accederet fingularis

quaedam .et infignis ad. memoriam .. cauftà

Nam a

cbl CCLVIL menfe. Martio. Glückftadium.. delegatus

donatam a beato GEORGIO SCHROEDERO, : viro

perilluftri, Chriftianeo noftro .bibliothecam. ad. nos curauit

afportandam, et reliquum donationis ampliffimae negotium

confecit

A. LXVII. cum vrbem hanc . inuiferet Auguftiffi-

mus hofps CHRISTIANVS VII. et die VIIL Iulii

cum fíplendido. Principum et aulicorum comitatu Chriftia-

neum luftrare fuum dignaretur

amabiliffimum Regem

oratione latina veneratus eft;.

-et humaniflime : annuenti

deuotam collegii pietatem . probauit. -

-. Solidae. eruditionis expromtaeque do&nnae commen-

datione

XVIII

datione:cum floreret PROFIVS, facile confecutus .eft

illud;. vt ab exteris vel adpeteretur ipfius virtus, vel honoris

fignificatione condecoraretur.

Conuenerat eum a. XLV

5poerkius, vir perilluftris, principatus Harburgenfis prae-

fectus, futurumque fignificauerat, vt Infpector vocaretur

regiae Academiae equeftris, quae Luneburgum ornat: nec

multo poft a perilluftri Lunebureio inuitatus eius rei cauffa

eft. . Sed retinuit Virum -non tam augendi mox ftipendii

lucellum, quam numerofior apud nos iuuenum, quibus

prodeffet, qui eum colerent, coetus, ipfiusque vrbis ac

regionis, qua mirifice delectaretur, amoenitas. A. cI»Ioccrx.

m. O&obri, in follemni ritu, quo facris Daniae fuae faecu-

laribus adplaudebat inclita Academia Hafnienfis, collati

Noftro a venerabili 'heologorum ordine fuerunt fummi in

Theologia honores. . Nec defuit ex patria Academia hono-

rificum de Viri meritis iudicium. . Coaluerat Francofurti fub

aufpiciis auguftifi FRIDERICI Boruffi a. LXVI.

m. Septembri focietas amplificandis artibus et fcientiis dicata,

miffumque eft ab illuftri DARIESIO, focietatis praefide;

diploma eodem menfe datum, quo in claffe mathematica

primi ordinis Affcffor nominatus eft PROFIVS.

^- Haétenus vitae partem in litteris do&trinaeque ftudiis

verfatam, qua proprie eruditi hominis ac Profefforis cenferi

vita debet, perfecuti, familiarem nunc et domefticam paucis

attinpemus. Profperam vero hanc ipfi reddiderat, neque

vno nomine iucundam matrimonium, quod a. XLI. d. XX.

OdGobris contraxit cum ornatiffima tum virgine B E N E-

DICTA.MARGARETA, b. DETLEV GOERINGII,

curiae fifci, quam cameram vocant, praefecti, Confiliariique

regii filia: quae vt amore atque obferuantia in maritum,

itg re f.amiliari prudenter adminiftranda, liberisque ad' omne

E2

decus

XX

decus educandis, mutuum facile amorem efficeret, et

confuetudinem praeftaret dulciffimam. Habuerunt amoris

illius pignora filios duo DETLEV V M et CASPAREM,

totidemque filias WILHELMINAM «et BENE

excitatae indolis

DICTAM

Filiorum natu minor,

puerulus, puftularum maligna vi ante annos feptem ereptus

maior ex Academiis lenenfi et Halenfi,

parentibus fuit

haud ita pridem rediit, dignus S. $. Theologiae et reuer.

mlnlfceru candidatus.

Extremam vitae partem verbis celeberrimi H E N S-

LERI noftr referemus.

«Valetudine iam aliquot ab

hinc annos non proríus firma, certe non integra vtebatur

Vir fumme reuerendus

Obefum quippe corpus erat, et

Ab apoplexia

fluxum refolutumque cum pedum dolore

ipfe fibi metuebat, quem cachexiae obnoxium putabant

ali omnes

Die XXII Maii pro more faphenam fibi

incidendam cum curauiffet, ruris amoenitate curru vectus

(fe oble&auit, et redux coena iucunde perfun&us eft

quodque belle fe haberet, ligaturas, quas ftrictiores pedi

tumido non potuerat non circumdare chirurgus,; laxari

noluit.

No&e vero media cum pedem vehemens dolor

occupaffet, foluit follicita Coniux ligamina, et cohibito

fanguinis refluxu, pedem multum intumuiffe vidit, tumen-

tique impreffas effe profundas a ligamentorum cormpreffione

incifuras

Ille vero nullius momenti malum reputans, tum

initia eius neglexit, tum ipfe fibi medicinam facturus

locum affe&um frigida, quam panacis loco habebat,

perluit, et alia, quae proficua fibi vifa effent, applicuit;

nec diaetae fatis, nec corporis corrupti vitiofique ratione

habita

Interea creuit in dies tumor dolorque, et phlegmone

latius fe diffudit

Acceffit d. XXV. febris cum horronbus,

aeftu

XXI

aefti: déin,, fiti-et-cephalalgid, fubinde etiam deliris. Sed

ne tuni quidem difcriminis aliqua copitatio mentem aegroti

Óubiit, neque'queniquam aduocari voluit, qui contilio

iuuaret:' contra ipfe multa malo, fed alia omnia, quam

Morbi fic fenfim vis

quae legitima effént, oppofuit.

adeo eft: aucta, .vt quae tormenta ciebat, tolerari non

poffe ipfe fateretur.' Die demum XXVII. arceffitus eft

Vir peritiffimus Nefslerus, qui, qua pollet dexteritate et

indefeffa opera, phlebotomia, apto epithemate, medicina

conueniente coércere inflammationem , ac fopire febrim

(tuduit.

Tandem die XXIX. et ipfe acceffi, . collatisque

cum Nefslero ftudiis, quae ars fuggerebat, vel potius

quae artis auxilia aegrotus ipfe non renuebat, fed eheu!

fruftra vterque tentaummus. — Nec enim iam in crus folum

femurque proferpferat, in gaángraenam praecipiti gradu

ruens, inflammatio ; fed intrinfecus etiam alteque vifce-

ribus infidens, ipfa te&o quidem igne, at celeri illo,

exurebat.

Quid plura? Impar fuit ars morbo - cui

fuccubuit vir longiori vita dignifïïmus primo diluculo d.

XXXI. Maii.,,

Haud improbabile fortaffe videatur, potuiffe eum, fi

obtemperare medicorum experientiae, quam fuae demon-

ftrationi maluiffet, nec tam incertam in alieno corpore et

fallacem medicae artis operam putaflet, ex morbo con-

ualefcere, vitamque in annos aliquot protrahere.

At

quemadmodum a principiis parum certis duceretur huius-

modi opinio: ita verius nos, aliter vifum fuiffe credimus

vitae arbitro, Deo. Funus honorifico apparatu celebratum

eft die primo Pentecoftes hora VI. pomeridiana; comi-

tantibus, quos fua in optimum dod&orem, tanquam

F

patrem,

XXII

patrem; pietas in pattem: luctüs conuocauerát, Chriftianei

ciuibus: qui etiam, quam carus fibi fuerit PROFIVS,

alis pii moeroris. fignis declararunt. MOrtales exuuiáe

€oemeterio--maióri, iuxtaà vefpillonis hortum,. quo loco

ipfe.ante fepultum voluit .Cafparis fui corpusculum, man-

datae funt.

Nos afflictiffimae familiae, quae. inter. eas,

quas Chriftianeum coniungit, prima . cafus huiusmodi

cladisque acerbitatem . perfenfit, ab immortali Deo ea

folatia, quibus noftris pofthac in fimili. luctu fübuentum

cupimus; comprecati, memoriam VIRI, pro collegii

humanitatisque officio, amice conferuabimus.

|

7

—— /"/4"

( 7

TLT

yi

N

;*

Kl

)

J

T

- $

P

:

3&

N

W )

p

i

Z PT

——

x

2

ï/;

//

A

N

J ll

N

703

»r

J

2

)','L

£

::3

A

U

]

-

"

s

$

e

x

—

v

3

3

E.

L.

—

———»———————

-

L

—

—

E * N

m

E

m

"m

L

"

ds

-

co-- iF m 0R

x

i

tD R

i

d

a

s

MAm

Wiv e N M

E ll

A

as

w

ss

p

-—

I

LL

s

PXTIC P H Eo E

Ka

d

-

a

*

mer:

n

2

gt

XONOMSGGA B M ag s ii

EEE

Es

M

r

y»

3

"

j

E

?

P

"

Y

*

:

d o

A

P E

T

*

At

E ]

--

d

*

-

v

E.

3

.

1

WW»S. à

1

4*

E

l

a

g

^

n d

&

S-

m

.W

-

Ir

"

E

p

j

à

*

s

3

W

of

J

—

z

u

i

at

M*

33

-

g

--

*vy

p

4

M

a

d.

"Y

p

"

pR

rE

W-

p

; A

Wi

,U

p

*

s52 DN

u*

"

E

i

5l

TU

d

lj r

r

j2

TT

"

i

-

Ri

e

MEMORIAM

D 6 J

SZMME REFERENDI AMPLISSIMI

ATQVE DOCTISSIMTI

:,'

GODOFREDI PROFE

S. $. IHEOLOGIAE DOCTORIS

PHILOSOPHIAE ET MATHESEOS PROFESSORIS

PVBL. ORDINARII

:

CHRISTIAN -I| ACAD. H. T. DIRECTORIS

—

|

h XXXI

MAII cI:» Io CULXX

|

Q R S T U V

ä

|

REBVS HVMANIS EXEMTI

I

O

PVBLICE COMMENDAT

|

ä

|

|

9/&&&&78 CHRISTEIANWVS ääNääCï

I

]

ELOQ. ET POES P. P

J K L M N

[ TTTE I TT R

|

l

|

|

SEIEOTON dR

6b

OXsJGJY 4wG366o762,0,0/ J

|

l

EER UNNBEN E

E F G H

J

x

Xæ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH. www.yxvmaster.com