Kg45_fol

= N12 5 11123841 021 4

IIltuuluuruunIn

UB8B Töbingen
M
4
. 7 “
6
.J 7
AX
D
1.
1
7
.
¹
⸗ „7 4
N 1
4
.
. .
2

*

—
.
. 5
„ D
.

e

s

e
„*

PROGRAMMA INVITANS
AA D
ORATIONEM INAUGURALEM
QUA

VIR MAXIME REVERENDUS

ATQUE EXCELLENTISSI MUS
JOHANNES LAURENTIUS
BLESSIG
MUNUS PROFESSORIS PHILOSOPHIA
ORDINARII
IN UNIVERSYTATE ARGENTORATENSI

pDIE IX NoOV. MDCCLXXXVI HORA ANTIE MERIDIEM X.

RITU SOLENNI AUSPICABITUR.

ARGENTORATI, 2

LrTERIS IOHANNIS HENRICI HEIIZ, UxNIVERSITATIS TYrPOGH.

RECTOR
UNIVERSIIATIS ARGENTORATENSIS

T H O MAS LAUTH

MEDICINE DOCTOR ANATOMIE ET CHIRURGIE
PROFESSOR PUBLICUS ORDINARIVUsS.

.

EECTVKRIS S. P. D.

e Sede Animæ multum omni tempore diſputatum eſt. Sententiam quidem quæ vim
iſtam toto in corpore æquabiliter diſtributam aſſeruit, nunc miſſam fecerunt, duæ
autem ſuperſunt, quarum una principium ſentiens in epigaſtrio habitare ait, altera
omnes animæ dotes ex cerebrali medulla derivat. Nobiliſſima corporis regio epigaſtrium eſt,
cujus medium nomine in vulgus noto Scrobiculus cordis appellatur, huic reſpondet Diaphragma,
cui ſiniſtrorſum imponitur Cor, ſubjectum dextro in latere Hepar eſt, inque medio atque ſini-
ſtro Ventriculus. Jam quando ad phænomena in vivo homine obvia attendimus, eximiam ibi
deprehendimus ſenſus aciem, cujus en quædam exempla; digitus ſcrobiculo admotus, & leviſſi-
me attingens, ſenſu ingrato ventriculum afficit, preſſio dolet; multi qui corpus quocunque mo-
do fatigant dolores, intenſi, cardialgiam & naulſeam producunt, plurimæ tandem mentis affectio-
nes, terror, ira, amor, invidia, eodem in loco ſeſe manifeſtant. Hinc multi auctores quivis
pro ſua mente in variis qui retro ſcrobiculum cordis ſunt viſceribus ſenſorium commune reſidere
opinati Tunt. Cordi ineſſe antiquitati placnit, uude apud plerasque gentes animi vires a cordis
vocabulo denominatæ Iunt, e. gr. miſericors, vecors, cordatus &c. Ventriculo eam dignitatem
tribuit J. B. vAN HELMONT, qui imaginarium quid Archei nomine ineſſe putavit, omnia in corpore
uoſtro agens patiensque. Ad Diaphragma omnem ſenſum motumque referre placuit III. DE BUFFON.
Nihil autem Anatome his in viſceribus offert, cui tantam tribuamus virtutem. Plexus vero Ner-
vorum Solaris qui retro ventriculum eſt, inſignes nervoſos truncos recipit, & ſingulis contentis
abdominalibus ſuam vim infundit, tam exquiſiti ſenſus cauſa exiſtit, videturque naturæ provida
benignitas viſcera, quorum ſi deeſt incolumitas, vita vel plane non, vel non recte conſiſtere pot-
eſt, in locum delicatuli ſenſus propterea collocaſſe, ut dolore affectus hic vel ante, quam iſta
lædantur, de imminente periculo moneat. At ſi plexui iſto vim ſenſus ingentem ineſſe fatemur,
nequaquam cel. FABRE ſubſcribere animus eſt, qui (Iuite des Recherches ſur diſſerents points de
Phyſiologie &c. p. 25. Eſais ſur les facultes de l'ame p. 38.) Senſorium commune in eo poſi-
tum, id eſt omnem ſenſum eo collineare auctor eſt. Etenim facile oſtenditur plurimum eſſe ſen-
ſum qui nunquam in plexum ſolarem redit; lux quæ fulgentiſſima oculum afficit, dolorem in
fundo orbitæ creat, nullum in cordis ſcrobiculo; tonus acutiſſimus unice auri moleſtiam parit.
Deinde quando omni animi contentione eam, quæ in epigaſtrio naſcitur affectionem contem-
plamur, immediata non eſſe, ſed reflexa quaſi atque ex ſympathia nata videtur; idem oculus quem
coruſcantes radii doloribus excruciant, paſſivum interdum inſtrumentum eſt, quo epigaſtrio
ſenſus imprimitur; miſerabilis aſpectus præcordia noſtra commovet, oculo nihil patiente, is ta-
men effectus oculi ope in corpore noſtro ortus eſt.
Quare ſi nec in ulla epigaſtrii parte, neque in corporis univerſitate ſenſus emporium po-
nitur, ſupereſt, ut conquiram argumenta quibus capiti, qued eæterum neſcio quæ connata no-

bis perſuaſio indicat, ſi de præſtantiſſima corporis parte agitur, tanta prærogativa competat. In
hoc jam dum verlor negotio, Encephali quibus privilegium iſtud tributum eſt, regiones non tan-
tum enumerandæ ſunt, verum & comtemplari fundamenta oportet, quæ propriam cuivis aucto-
ri ſententiam moverunt. Alii itaque ſtructuram cerebri conſiderantes, a priori uti dicunt animæ
ſedem quæſiverunt, alii ex læſionum ſequelis quæſtionem diſſolvere ſategerunt.
Quicunque priori via ingreſſi ſunt, actiones corporis fluido peragi nervos obambulantis cum
plurimis Phyſiologorum perſuaſi, omnes illud egerunt, ut opportunum in cerebro locum in-
veniant, qui univerſi penus apotheca eſſet, & ipſius animæ hoſpitium, omne fluidum nerveum
ad deſtinatas ſedes diſtribuentis. Horreum illud in cavitatibus eſſe, medio fere in cerebro ſitis,
binis, tenui ſepto diſtinctis, quæ Ventriculi laterales cerebri dicuntur, viſum eſt VEsSALIO (Opp.
ed. Boerhadve T. I. p. 547.) Spiritus in cerebro ſecretos contra non deponi, ſed dum adituri
uos nervos ſunt, tranſire corpora ſtriata & thalamos Nervorum opticorum, crura illa in quæ
omnis cerebri maſſa ſeſe recipit; impreſſiones viciſſim rerum externarum per nervos allatas eadem
tubera transgredi: animam itaque a locis quibus duplex iſtud præclarum officium eſt diſtantem
abeſſe non poſſe TH. WILLIS Anat. Cerebr. C. II. 13; Opp. T. I. p. 299.) & R. VIEUSSENS (Neu-
rograph. p. 125) opinati ſunt. In Pineali Glandula thalamis nervorum opticorum per minu-
tos pedunculos connexa, habitare Animam perque fila hæc corpori imperare, ſomniatus eſt K.
DESCARTES (Tvadatus de Homine). Denique idem de Corpore calloſo, medullari tractu,
ſepto ventriculis interpoſito imminente, & centrum cerebri utcunque tenente, unico tandem,
Prædicat LANCISI (De Sede cogitantis Animæ). His tamen in indaginibus res magni momenti
prætermiſſa eſt, quatenus nempe in producendis nervis partes iſtæ fertiles ſunt, dum non longe
ab ea regione abeſſe anima ipſa poteſt, ex qua majori copia, atque præſtantiores nervi egrediun-
tur; Iummus propterea BoERHAAVIVUS (Præledliones ad S. 5g. Inſtitut. Medicarum) Animæ ſedem
in fornicata medulla, circumſtante cavitatem ventriculorum cerebri eſſe arbitratus eſt; dum ibi
ultima arteria lymphatica corticis cerebri, primum ſibi connexum nervi initium ſpiritu implet.
HALLERUS (El. Phyſ. IV. 393.) autem, vir cujus difficillime parem, majorem neutiquam ſe⸗
quens ævum ſiſtet, in univerſa cerebri atque cerebelli medulla (ſpinali excluſa) reſidere animam
poſuit.
Aſt ſepoſita theoria G. bpE LA PEYRONIE (Ac. des Sciences 1741) obſervationes congeſſit
morborum quos cerebrum patitur viditque Corpora ſtriata, Thalamos, Glandulam pinealem;
Cerebellum, interdum pure fuiſſe corrupta, vita ſuperſtite; quibus ex datis collegit, propiorem
animæ ſedem iis in locis eſſe non poſſe. Quoties autem Corpus Calloſum læſum erat, toties
functiones animi fuiſſe ſuſpenſas, abolitas. & ipſam ſecutam eſſe mortem; corpori proinde calloſo
animam inhærere. Quare LANCISIUS atque DE LA PEYRONIE diverlis ex principiis idem attige.
runt punctum. Iſte conſenſus & argumenta PEYRONII quO magis ſuæ opinioni favent, eo ſe-
rioſius examen poſtulabant. Inſtituit id J. G. ZINN (Diſſ. Eap. circa corpus callofum &. Gott.
747. & in HALLERI Diſſ. Anat. T. VIII.) ſuadente Præceptore HALLERO; acum nempe trique-
tram cranio canis viventis infixit ita; ut medium corpus calloſum tranſiret, jam ſi hoc læſo
actum de vita eſt, cani momento moriendum fuiſſet, vulneri tamen is pluribus diebus ſupervi-
zit, alacris interdum, ut parum pati videretur. Ex his patet non omnem ejus corporis læſionem
in inſtanti lethalem efſe; dein ex ipſis DoE LA PEYRONIE Obſervatis potius apparet non impune
premi cerebrum, preſſo enim ex ſanguine, pure &c. corpore calloſo, comprimuntur & omnes
ſubjectæ partes, quibus, ſi inſit quod quærimus, non melius conſulitur ac ſi immediate compreſſæ
fuiſſent. .
Præmiſſis his tandem circumſpiciendum eſt, quatenus & uſus partium corporis noſtri, &
morboſie earum affectiones diſquiſitionem dirigendo ad verum ducant. Quapropter diſtinguenda
ſenſorii communis ſedes a vitæ ſede erit. Illius nomine compellanda mihi videtur omnium nervorum

C 2

*

origo, quæ quum arctius, univerſa cerebri, cerebelli atque ſpinali medulla, ſpatium non com-

plectatur, omnis hic ambitus Senſorii communis ſedes dicenda eſt. Senſus enim conſcientia ad
quam unice reſpexiſſe videtur cel. FABRE, ſenſorii communis definitionem intrare nequit, quippe
quæ præter ſupra dictum, præternaturale quid in ſe habet; viſus organon propius retina oculi
eſt & continuus nervus opticus ejusque thalamus, quæ quamdiu ſana exiſtunt nihil nos de ſua
functione informant, conſcii ſenſus reddimur, quando dolore exacutus eſt; vegetus ventriculus
inſcio homine digerit, illum ſi hic ſentit, æger eſt. Eandem, Senſorio communi amplitudinem
adſcripfiſe invenio D. HARTLEY (Eaplication Phyſigue des ſens &c. T. I. p. II) Nunc autem
quantum ab hac diſtet ſedes vitæ, ſequentia mecum cogitans quisque facile intelliget. Primus
cerebri nervus olfactorius eſt, quo ſua in origine bene conſtituto odoris ſenſu gaudet homo,
corrupto autem, azoαοο evadit; ſed vivit. Hinc videmus ſenſorii communis partem, originem
iſtam efficere quia ejus nervi ope aliisque excluſis olfactus ſenſum anima exercet, ad vitam vero
nil efficere, quia heæc ſupereſt ſublata iſta. Similiter oſtenditur ultimo nervo ſpinali ſua in ori-
gine male afflecto, functiones inde pendentes labefactari tollique, ſalva perſtante vita; quare
ſimilia de hoc nervo prædicanda erunt. Eadem nunc ratione pergentes a ſuperioribus deorſum,
aque inferioribus ſurſum, conſtanter inveniemus, ſubſiſtente vita, non modo multis nervorum
deſtructis originibus omnium partium iis inſtructarum motum atque ſenſum perire, verum &
umus nervi, propioris centro ad quod tendo, principio perdito eas quæ ultra ſunt partes emori;
e. gr. medulla ſpinali medio in dorſo vexata, nervi lumborum perinde omnem actionem exuunt;
principium itaque vitæ a ſuperioribus deorſum agit. Verum quando ad eam cerebri regionem in
hocce examine pervenietur, quæ nervos cordis emittit, quæque medulla oblongata & incipiens
medulla ſpinalis GtꝛF (Cerebellum eſſe arbitratus eſt BOERHAAVE Inſtitut. S§. 600, falſo, ut re-
centiores docent) horum non amplius impediri origo poterit, miſi ſimul maturetur mors; unde
exiſtumandum eſt propiorem Vitæ Sedem illis in partibus eſſe.
Ex ipſa rerum ordinatione patet, quatenus animæ limites affectem circumſcriptos, neuti-
quam ut his terminari ejus potentiam, ibi omnia percipi, illuc cuncta tendere ſim perſuaſus, ve-
rum ut locum anguſtum eſſe oſtendam cujus absque integritate vita nulla eſt. Univerſum cere-
brum quaſi domus eſt, cujus bona conſtitutione anima indiget, ut ſuis fungi queat officiis, multæ
quidem ejus devaſtari poſfunt partes, ut tamen anima inſit; fundamentum vero ædiſicii tolle,
corruent omnia.

Hæc præfari lubuit invitationi ad Orationem Inauguralem, qua Vir Ampliſſ. Maxime Rever.

JOoOHANNES LAURENTIUS BLESSIG,

Philoſophic Dodtor, Munus Profeſſoris Publici Ordinarii Philoſophiæ, ipſi a Solenni Acade-
mico Conventu nuper demandatum auſpicabitur. Cujus quæ ſint vitæ, ſtudiorum, itinerum
rationes, Ipſius Collegæ Honoratiſſimi verba nos edocebunt.

4 „

Ex academiæ noſtræ veteri more, cum Profeſſoris ordinarii haud ita

pridem mihi contigerit
decus, vitæ mex, hoc quodcunque eſt

„narrando retractare, ejuſque & leves caſus „ C irritos
hinc inde conatus, civium ſubjicere oculis jubeor; præclaro majorum inſtituto, quo patriæ, de
eorum, qui rempublicam litterariam capeſſunt, & negotio & otio conſtet. Agam candide, inge-

nue, & verus ero, quantum quidem hoc ei licet, qui de ſe ipſe publice refert.

Cæterum vitæ
noſtræ, & optima, & peſſima p

ars, cum voluntatis & conſiliorum velamini ſubſit, apud litteratos
Præcipue homines, quorum acta, cogitatis maxime conſtant; divinare
arbitrium ex aſſe, penes Omniſcientem erit. Juvat interim, quæ in priv
extantiora dici poterunt, ſuccincte afferre; qui mihi ſalte
tius ſic redire liceat in memoriam tot

de nobis multi poterunt,
ati hominis eventis paullo
m jucundiſſimus labor eſt, cum accura-
beneficiorum, quibus Deo hominibusque lubens adſtrictus

teneor.

„

Natalis mihi dies illuxit d. 15 Aprilis 1747. Pater fuit OH. LAURENT. BLESSIG, Argen-

toratenſis civis, piſcatoris ancipiti ſparta functus. Mater SUSANNA, gente SIEGN ALDIA, e

pago Ehnweyer, qui lapide fere a Seleſtadio diſtat. Sacro fonti admotum — quod, ut ex more
factum, multi libenter prætereunt, & recte, ſi haud magnopere curant, — his me igitur ſacris
initiatum, humani generis Soſpitatori Chriſto, populoque Chriſtiano, ut qui hanc rationem & ipſe
olim probaturus ſervaturusque efſem, commendarunt baptiſmales ſponſores. Probo hanc fentiendi
rationem, Deumque precor, ut ſervem. .. . Infantia & pueritia, exili & pacato ſatis, ut ſolet,
diffluxerunt tenore. Reſpicienti ſomnium eſt; inter hujus tamen ætatis ſilentia, animi ingeniique
dotes, in univerſe vitæ aut calamitatem aut præſidium, foveri videas, aut perverti. Sed homi-
num, ut locorum primordia in obſcuro plerumque latent, duramque reddunt biographi provin-
ciam, qui ex cauſis æſtimare facta velit.

In ſcholæ cujuſdam vulgaris trivium aut bivium miſſus, ſic ſatis infructuoſe me annos aliquot
triviſſe, reminiſcor; quo gratiori ſenſu recolo ſeptemplex illud litterarum ſtadium, quod in paterno
gymuaſio emenſus ſum. Fruantur induſtria, comitate, indulgentia ſua gnavi præceptores, ſub quibus
tunc militare licuit. Huic noſtro Lycæo, cum plurima debeo, tum illum etiam inſtitutionis publicæ
amplifſimum fructum, quod ex hoc commilitonum, & civium nune meorum contubernio, dul-
ciſſima mihi vitæ ſolatia & ornamenta parata fuerint, amicitias dico, eum plurium aliorum, tum
firmiſſimas atque perennes Tükhk HEMIORUM, SpIELMANNIORUMque. Gradu facto ad ſupremos
hujus tirocinii ſcholaſtici ordines, uſurpavimus morem, quem & ſerioribus longe annis haud
dimiſimus, (aliud licet ſuadente noviſſimo ſæculi genio) ut nimirum reecitationibus, ſeriptiuncu-
lis, epiſtolis, tum vernaculo & gallico, tum præcipue etiam latino ſermone amœbæis, & ſtyli
ſacultatem, & rerum ſimul copiam, optimos, aut obvios ſaltem libros in commune legendo, quæ-
reremus. Perſuaſum quippe habebamus, & exemplis etiam admoniti, habebimus uſque, utrum-
que hoc præſidium, abſque gquotidiana exercitatione, qua calamus comitetur, dirigatque legentem,;
fruſtra omnino ſperari. Grepundia heec ſtatim erant, habitum ætatis induta, mox, mode-
rantibus pericula noſtra viris rerum peritis, quos inter ven. MüLERUM gratus recordor, ad
ſeveriores leges hæc palæſtra exacta fuit. In civium academicorum tabulas, a. 1762, relatus:
pumanitatis ſtudiis, ſine quibus & cæteris diſciplinis, & omnis vitæ partibus, nec robur, nec
decus conſtat, totum me tradidi egregiis doctoribus imbuendum, in quorum jam meritis præ-
dicandis multus eſſem, nec tamen hac vitæ meæ parte, ex rei dignitate, defungerer. Non igitur
eos laudabo, qui, quibus prolixe cinguntur; vincunt tamen, dum non expetunt, laudes. Ve-
teris Latii principes ſcriptores, duce J. M. LoRENZIO, V. C. luſtravi. Plura etiam ille tironis;
in ſcribendo ſpecimina emendare, atque dicendi regulas tradere haud recuſavit. Romanam anti-
quitatem docuit LA MEYUS, clariſſimus nunc academiæ Theodoro-Palatinæ Secretarius. OBERLINUM
quoque adii, V. C. qui fundamenta ſtyli; & locos veterum illuſtres nobis enarravit. Græci &
hebraici ſermonis initia, aſſidue nobiſcum communicavit b. m. ScHERERVUS. In Arabicæ me
deinde, atque Anglicæ etiam linguæ notitiam introduxit Cel. SCHWEIGHEUSERUS. Gallicum idioma,
tum privatis inſtitutionibus, tum, quod apud nos facillimum volenti negotium eſt, ipſo uſu &
vitæ commercio ulterius cognoſcere, operæ pretium duxi. Germanicam me linguam callere;
quia nec gallice, nec latine mentis cogitata apud meos efferrem, diu & me falſa perſuaſio tenuit;
tandem ab errore reſipiſcens, nec nutricum, aut cujuscunque plebis ſolius auctoritate confiſus;
ſtilum refingere, atque claſſicos, quos & nos habemus, auctores reverenter adire ccepi. Logicas
atque Metaphyſicas inſtitutiones, hiſtoriam item, cum litterariam, tum philoſophicam ex di-
ſerto HEUseit ore accepi, cui viro, in pectore meo ſemper viventi, tum librorum optimorum
cognitionem atque amorem, tum & præcepta debeo artis, quæ juveni ſenique utrinque fere ar-
qua eſſe ſolet, ut dubitare, & intra modum, vellem. His diſciplinis conſimile aliud perficiendi
intellectus organum adjunxi, Matheſin, cujus me accuratiſſimam compagem, BRACKENHOFFERUS

K 3

1

& Brackenhofferi diſcipulus, jam heus non amplius inter nos doctor, HERRENSCHNEIDERUS,
VV. CC. docuerunt. Naturæ campos, præeunte Cel. ScHURERO, luſtravi. Vellem equidem, ut
diutius etiam amœniſſimis his ſtudiis immorari licuiſſet, aut poſtea accuratius illa retractandi
otium haud defuiſſet, non eo quidem conſilio, ut nomenclatorum iſtorum turbam augerem,
qui his noſtris diebus, Hiſtoriam naturalem, Chemiam, ſcientiasque phyſico- mathematicas
crepant, quarum tamen ſiepenumero nec elementa guſtarunt, ſed quia interea ſæpe cognovi,
harum diſciplinarum floribus atque fructu, & mentis zgicuav, & experiundi artem optime pa-
rari, animum præterea contemplando, his ipfis mirifice recreari, & his, quaſi luminibus, ſer-
mones & orationes egregie illuſtrari poſſe. Igitur lubenter commilitones ad hunc ſapientiæ &
pietatis fontem amando. Prudentiam ſcimus hiſtoriarum contineri monumentis. Veteris recen-
tiorisque æ*i præcipuas converſiones, hiſtoriam item Imperii germanici, primitivæ etiam ecoleſiæ
fata ex ore LORENZII hauſi. Ultimis præterea ScHGPFLINI prælectionibus hiſtoricis, tanquam
occidentis ſolis noviſſimo jubari, intereſſe licuit. Morum tandem diſciplinam & Jus Naturæ docuit
philoſophici ordinis ſenior, FRIEDIUS V. C.

=

Abſoluto ſic philoſophico cyclo, ipſe inchoare ſtudia, & tentare monſtratum tramitem cœpi,
quo in confilio Argentinenſem bonarum litterarum ſtudioſum duæ res egregiæ juvare poſſunt:
commorationis academicæ diuturnior, quia domi perſequi licet, & opportuna uſura, tum & ma-
jorum noſtrorum, hujus etiam temporis civium quorundam, qui litteris favent, in earum alumnos
large demonſtrata liberalitas. Hac & me, & inſigniter quidem, fuiſſe ſublevatum, gratus publice
profiteor. Ad ſtadii philoſophici metam, quam mihi indulgentia præceptorum deſcripſit, commen-
tationem depoſui, quam Magiſterii laurus inſecuta eſt, an. 1770.
Jam aliquanto ante, de vitæ genere, ſtudiisque ei aptis, ſerio ſollicitus, Theologiæ me
caſtris addixi, ſuaſore inprimis, qui me puerum jam peculiari benevolentia fovebat, SIGISM.
FRID. LORENZIO, Mich. Fr. viro, multis merito ſuo, tum & mihi, ultra cineres caro. Is nobis
interea ereptus eſt, ut & ELIAS STGBERVUS, litteratiſſimus vir, cujus colloquiis frequenter utebar.
Cæteros diſciplinæ S. doctores, eoſdemque jam collegas atque amicos, venerari in his etiamnum
terris licet: REUCHLINUM grandævum, BEYCKERTUM, quem velim Præſidi noſtro ſæculum com-
poſitum, & ultra gratulari, quorum ſic veſtigia & MüLERUs legat, conterminum ei doctorem, WE-
BERUM, ad ſui invitaturus ſequelam; quos ego cunctos procul contemplabor, paria ægre relaturus.
Hi me egregii viri & interpretandi arte imbuerunt, varias ipſi Codicis S. partes interpretati ſunt,
fidei & vitæ præcepta; eccleſiæ hiſtoriam, locos controverſos, homileticam ſcientiam, & quæ
alia homo theologus ignorare haud debet, mihi tradiderunt. His Juris Canonici notitiam adjunxi,
quam nobis TREITLINGERUsS impertitus eſt, non uno mihi nomine venerandus. Sic dulce mihi
in litterarum conſortio dilapſum otium eſt. Accidit præterea peropportune, ut, ScHWEIG-
HEUSERO comitante, Illuſtri nunc Vicino meo innoteſcerem, quem græcarum litterarum princi-
patum, cum perpaucis in omni Europa communicatum, obtinere & concordes eruditorum ſenten-
tiæ, & trita omnium manibus ejus volumina loquuntur. BRUNCKIUs igitur, negotiorum tuno
procurator Celſ. Aurelianenſium Ducis, Vindobonenſis itineris, a. 1772, inſtituti, me ſibi comitem
adjunxit, atque, tum in multis aliis eximie mihi profuit, tum, quod eminus etiam, quotidie
præſtat, Helladis intermoriturum nunquam & mihi, qui in eodem cum eo Muſæo commentabar,
amorem injecit. Linquo igitur patriam, nec tamen jam lectoribus jactabundam ſterilemque no-
minum clarorum ſeriem, quaſi Homericarum navium, at jejunum catalogum (hæc tamen promiſcua
congeries multis iter litterarium eſt) magnifice tædioſus propinabo. Non, quos vidi, nimis prô-
pria vocis poteſtate, ſed, e quibus proficiendi copia fuit, nec hos omnes, ne nimius ſim, ani-
mus eſt recenſere. Per Badenſem igitur regionem, & Sueviæ fertiles agros, Auguſtam Vindeli-
corum delati ſumus. Inde Monachium tetendimus, per Lentiam properantes Auguſtam Vindobo-
nam, quæ urbs, jure merito celeberrima, multis variisque modis proderit iis, qui & libros &
homines conſulere, atque ex gentium, morum opinionumque conflictu ſapere volunt. Semina

tunc vidi, ægreque compreſſas earum converſionum ſcintillas,
defigunt. Animi candorem, nativam morum facilitatem, inque peregrinos hoſpitalem amorem ita
Vindobonæ expertus ſum, ut nuſpiam magis. Stativa ibi mea, & quaſi excubiæ in Bibliotheca
Caſareo fuerunt, ubi per octo circiter menſes, & matutinum tempus, &, quod tunc mihi ſoli
conceſſum fuit, pomeridianas etiam horas, codicibus manuſcriptis & græcis potiſſimum, duce
BRUNCKIO, impendi, qui, quæ ejus eſt in excitandis juvenum ſtudiis benevolentia, & hujus

meæ aliqualis opellæ, in Analectorum præfatione mentionem non Ppræteriit. Non etiam nulla,

humanitate adjutus MARTINEZII, & præcipue KoLLARII, in cujus conclavi plerumque lectitabam,
e ſacris profanisque voluminibus Mſcr. in uſus meos ſelegi, mihi tamen, forſan & aliis, utilius
longe conſulturus, ſi magis præparatus ad hoc gazophylacium acceſſiſſem; ex quo etiam tempo-
re, optime ille mihi de junioribus præcipue ſcientiarum cultoribus mereri viſus eſt, qui pere-
grinationis eruditæ manuductionem, non ambitioſe doctam, ſed omnium uſui, & his etiam tem-
poribus aptam, ederet, aut ejuſmodi iſagogen, coryphæum quaſi curriculi academici, ſtudioſis
explicando præiret. Pergo: etenim, quod alias honeſtus pudor prohibet, jubeor jam facere, ut
non de aliis, ſed de me ipſo verba inſtituam. Multum ad me & commodi, & humaniſſimæ vo-
luptatis ex plurium eruditorum commercio redundavit; quas inter DENIS, MASTALIER,
SATTLER, GAZzZANIGA, quem etiam Theologiam dogmaticam

quæ hodie omnium in ſe oculos

RiEDEL,
explicantem ſæpe audivi, e
muhtis aliis excito. Interdum etiam SONNENFELSIUM, HELLUM, JAODINUM, WURZIUM, GELU-
CEIUM, PARHAMMERUM falutavi. In arctius me familiaritatis conſortium admiſerunt KocnIUs,
Principi Gallitzinio tum ab epiſtolis, KocniII, celeberrimi collegæ mei, frater ad omnem huma-
nitatem factus; DovALLIUsS ille, ex opilione doctor, cujus vitam KocHIUS edidit; MIEGIUS, quo
nunc Heidelberga lætatur, præcipue autem SUCkIUS, egationis Suecicæ ſacer & venerandus ora-
tor, qui & interdum paſſus eſt, ut ejus ad cœtum chriſtianum vices ſupplerem. Prætereo plures
alios, viros doctrina, natalibus » virtute florentes. Gentem tamen MEYERIAM, & HgYIUM,
cambialium negotiorum geſtores nobiliſſimos „ non præteribo, neque hanc mihi dilabi occaſio-
nem ſinam, quo minus ſolennes iis, aut quoniam rebus caducis exemti jam ſunt, eorum filiis
amicisque præclaris, pro incredibili, qua me ornarunt, benevolentia, grates publice perſolvam.
Hi me egregii viri ſocium quoque eſſe voluerunt amœniſſimi itineris „ quod per Stiriam, Carin-
thiam, Iſtriam, Tergeſten, indeque per Adriaticum ſinum, V enetias, Liviique ad patriam inſti-
tuimus. Sed properandum mihi eſſe video, ne, quæ dulciſſima mihi recordatio eſt, aliis prolixa
nimis narratio videatur. Non ſolum igitur hanc Italiæ Partem, & Auſtriæ finitimam Ungariam, ſed
& Bohemiæ juga ſupero, nec TPLITZIOS, SEYDSCHITZIOSque fontes, nec Pragam etiam moror;
per Dreſdam recta Lipſiam tendo. In his Saxoniæ Athenis, qui per aliquot tantum dies commorari,
antequam viderem, decreveram, cum ERNESTIOS, CRUS108, DATHIOS, REISKRIOS, ZOLLIKO-
FEROS, PLATNEROS, MoOROS, EcCkIOS, CLODIOS, totque alios ſcientia & humanitate pol-
lentes viros propius vidi; per octo ibi fere menſes, tam illuſtrium doctorum diſcipulus factus,
Philoſophiæ, Theologiæ, græcæ, hebraicæ, arabicæ, ſyriacæ linguis ſedulam operam navavi,
animumque meditando feſſum, varia apud OEsERUM rimando artis monumenta, aut amœnis in
hortis, dulcique Lipſienſium, quos inter, populares quodammodo mei, Galliæ coloni, omitten-
di non ſunt, commercio exhilaravi. Lipſia Halam aliquoties excurri, ut non ex lectione mo-
do, ſed & colloquiis, conſiliisque NoESSELTI, SEMLERI, GRIESBACHII, aliorum, fructum mihji
colligerem. Ienam quoque, Vinariamque, atque Erfordiam, feriarum intervallo, luſtravi. Eo
tempore DRNFORDUS, Britannicus Eques, ſtudiorum cauſa, Argentorato noſtra Lipſiam profe-
ctus eſt, amiciſſimo mihi KoLBIO, Rothavienſi nunc V. D. M. comite, in cujus, gravi tunc
morbo decumbentis locum apud DURNFORDUM ſucceſſi, cumque eo Berolinum profectus ſum,
ubi humaniſſime a SPALDINGIO, BüsCHINGIO, TELLERO, MENDELSSOHNIO, SULZERO, NIGO.
LAI MERIANO aliisque exceptus fui. Inde per Magdeburgum Brunswigam tetendimus ,UÜbi a multis

MNK 4

7

plura didici, at inſtar omnium JrRVUSALEMUS fuit. GULPHERBVTANE Bibl. Copias, qui deſcripſit⸗
oſtendit etiam mihi LEssINGIUS, cujus diu adhuc ſedes in litteraria republ. vacabit. Hanoveram
porro luſtravimus, Gœttingamque, ut qui redire vellem, inviſi; inde per Caſellas, Paderbor-
nam, Monaſterium, Bataviæ tranquillas tunc ſedes adivimus, præcipuasque urbes, clariſſimos
quosque doctores, Belgarum indefeſſa molimina, mare molibus clauſum, & naturam arte victam
mirati ſumus. Bredæ dein propugnacula, & Bergæ ad Zomam ſubterraneos horrores contuiti,
Scaldisque celebrata nuper littora legentes, Antwerpiæ, Gandavi, Mechlinii vaſtas urbes, aut,
ſi cum priſtina fortuna contendas, ſplendida cadavera conſpeximus, Apelleam RUBENII, DYCKII,
&c. artem ubivis cum voluptate cernentes. Bruxellæ porro nos alliciebant, unde per Brugam,
Oſtendam, Neoportum vecti ſumus Dunkerkam, invito mihi Herculis in his oris columnas.
Hic enim nobili DoRNFORDO valedixi, aliquanto dubius, Lutetiamne, an ex primo decreto
Gettingam peterem; vicit Gottinga. Igitur per Inſulas, Lovanium, Leodium, Aquisgranum, Ju-
liacum, contendi Düſſeldorfiam, & Duisburgum, ubi BERGII, viri arabice doctiſſimi mirifice me
juvit conſuetudo. Inde per Coloniam & Francofurtum, ubi GTHIUM præcipue, BASEDOVIUM-
que colui, remeavi ad Georgiam Auguſtam. hybernumque ſemeſtre anni 1774. cum jucundiſſima
ibi utilitate collocavi, doctoribus inprimis uſus; quorum indulgentiam humanitatemque bis ibi
quotannis renovatæ juvenum frequentiſſimæ generationes mecum extollent, HEYNIO, WALCHIO,
MrCHAELIS, (LEssSIUS tunc hic Argentorati degebat) FrDERO, MEINERSIO, qui & interioris ad-
miſſionis amicum, me ſibi cum SALZMANNO meo, eſſe voluerunt. GATTERERVUS, ſocietatis regiæ
hiſtoricæ diplomate me ornavit. Egre tandem, a talibus viris, quos inter & MILLERUM,
ZacCHARIAM,„ KULENCAMPIUM, DOHMIUM, aliosque veneror; ab ea litterarum officina,
eaque publica librorum ſupellectile divellii me paſſus ſum, ac, felices has ſedes, cunctaque,
quæ emenſus eram, loca reſpiciens, mœſtus ita mecum: iter eſt, quodcunque hic degimus
vi! rerum diuturnitas hujus orbis non eſt; at viros decet amicitiarum perenne fœdus.
Cæterum magnam facultatum & commodorum, quæ foris expetimus, partem nec meæ patriæ
natura invidit; ſitu, cultu, victu, multivariis præſidiis & amœenitatibus vincimus multos; neo
ſtientiarum nobis aut amor, aut ſubſidia deſunt; quin nos pertinaciter & invidia carpit. Acci-
piamus omen, & junctis viribus Argentinam Argentinæ reddamus. . . Jam vero hoc ipſum me
revocat dulce nomen patriæ, quam Marburgo, Giefſa, Francofurto, Manhemioque fuperatis,
a. 1775 puriſſima inter gaudia reviſi. Reducem excepit Turkhemiana domus; ac vixdum mo-
deſta, quæ reportavi, ſpolia, in otio, quo me abdideram, aliquantum excutere cœpi, cum
eccleſiæ gallicæ diaconus, ſimul & ad D. Petri Sen. concionator veſpertinus electus ſum; mox in
Collegium W'ilhelmitanum, hujus ſeminarii peædagogus „migravi; atque ibi paullatim experientia
auctus, Homileta nuncupatus fui Novi Templi, quovis Martis die Pſalmos enarraturus, cui muneri
obeundo, ad verbi divini miniſterium ſolemni ritu inauguratus, non multo poſt & inferioris
Gymnaſii præceptor vicarius conſtitutus ſum. Hanc tamen poſteriorem provinciam paullo poſt
illis, qui, quod muneris gravitas requirit, totos ſe ei conſecrare poſſent, reliqui. Mihi juve-
num academicorum, ad recte ſentiendum, ſcribendum, dicendum, amica inſtitutio, primaria
cura fuit; hocque eo libentius egi, cum animadverterem, ſtudioſorum multis, fraudi haud raro
efſſe, lubricam illam ancipitemque, ad quam non omnes maturuere, quam tamen tam ardenter
anhelant, libertatem academicam. In ſocietates hinc, qui libere vellent, collegi, libere admo-
nui, hortatus ſum, juvi, cumque iis me ipſum emendare cupivi, atque etiamnum nitor, cum
per viginti jam fere annos hunc eundem tramitem ſequar; atque Deo immortali gratias ago,
quod tot me cinxerit amicis, (ſic enim auditores meos vocare, habere & experiri ſoleo)
qui jam rem ſacram, litterariam, civilem, militarem, & domi & foris; in continenti terra &
pontum ultra, pro virili aut procurant jam, aut his ſe negotiis ſtrenue accingunt. Hi me vi-
ciſſim ad me aliosque perficiendum, fortiter ſuo exemplo hortantur, nec Deo volente horta-
buntur in caſſum. At iidem etiam, viri, aut adoleſcentes adulti, quos tenellos olim juvenes vidi,

provectæ pedetentim ætatis meæ certiorem me reddunt, faciuntque ut moroſus interdum, mi-
nime licet injuſtus, mei exactor, ſi earum rerumi, quas revera teneo, rationes ſubducere tento,
(quæ ſoliloquia non vituperabit, niſi qui negligit): non quidem litterario me otio abuſum, ſed
non diu ſatis, non per multorum annorum conſtantem ſeriem, eisdem me rebus inſtitiſſe depre-
hendam, quod, ingenue profitebor, non mea ſolius culpa, ſed & rerum circumſtantium indole at-
que genio ita evenit. Mox enim, ut Vet. Teſt. aliquam partem interpretarer, ſtudioſi me olim
& noviſſime adierunt. Sæpius græcos latinosque auctores enarravi. Rurſus philoſophiæ docendæ
honorifica mihi oblata provincia eſt. Eloquentiæ regulas, aut exempla potius propono. Chri-
ſtianæ religionis præcepta declaravi. Homileticis, ſuaviſſimis mihi, utinam & frugiferis civibus,
curis diſtineor. Hiſtoriam philoſophicam trado, amoque & ſic porro in gyrum. Qui poſſim,
dum ab alia ad aliam ſemper vocor, revocorque lineam, in harum ulla eouſque pergere, ut
aliquid vere limati, atque exculti cum aliis communicare queam? Hanc animi mei ingenuam
confeſſionem, cui tamen & ſuo nomine, & potiori forſan etiam jure, tacite multi ſubſcribent,
erunt fortaſſis, qui aut fucatæ verecundiæ, aut inverecundæ tribuant libertati. Sint! tri-
buantque, cui demum cunque cauſæ lubebit. Vera faſſus ſum, doloremque promulgavi multo-
rum. Solatur tamen in hac me ægritudine, erigitque cogitatio ea: non ex ſolo doctrinæ ambitu,
ſed & conſtanti voluntate, omnibus, ad quos vocaris, in cunctis, prouti poſſis, fideliter inſer-
viendi, cenſeri debere doctores academicos. Jam his, vergente anno 1778 annumerari propius
cœpi, cum philoſophiæ me profeſſorem extraordinarium renuntiarit conventus academiæ ſolemnis.
Inſequenti æſtate, munificentia ærarii publici, & III. viri, JoOHANNIS DE DIETERICH, ſingulari libe-
ralitate adjutus, Urbem, quam Galli zar egonsν nec immerito, ſic dicunt, & ex qua non ii ſoli omnia
æſtimant, Lutetiam petii Ven. BERII comes, qui jam rude donatus, vegetus ſenex in ſinu no-
ſtro requieſcit. Pariſienſium memorabilium non jam vel primas lineas ducere audeo. Scopo
meo primario intentus ibi hæſi; quem quo major tuus erit omnia luſtrandi ardor, eo minus e
manibus dimittere, præſertim Lutetiæ debes, quam omnes laudant, vituperant, pauci cognoſcunt.
In bibliothecis equidem, regia præſertim, Sorbonica & San-Germanenſi, non tam impreſſorum
librorum oceÄanum, quam codices Mſor. pervolvi, quorum quosdam, qui N. T. ſpectant, hinc
inde excerpſi. Academias, & academicos aliquot, alios etiam quosdam, aut eleganti aut ſoli-
diori doctrina claros viros noſcendi occaſio fuit. Res atque homines, monumenta, inſtituta, tot
microcoſmi hujus præclara, tot inania, obſervando cognoſcere ſtudui. Sed ulteriori Scνορ ob-
ſtitit graviſſimus morbus, in quo TRONCHIN, HERRENSCHWAND & HAFNER me ſolati ſunt; illi
medica, hic amica ope. Aliquanto confirmatus patriam repetii, ubi ſuaviſſimo BREUII contu-
bernio per menſes aliquot uſus, ad ſacrum eccleſiæ Nicolaitanæ ſuggeſtum vocatus ſum. Die 8.
Maji 1780. dulcem ſe mihi & individuam vitæ ſociam, feliciſſimis ſub auſpiciis junxit SUSANNA
MAGDALENA, Ven. BEYCKERTI, filia, cujus candorem, ſanctosque cum ſuavitate mores,
vel maritus, & latino ſermone, & publice celebrarem, ſi non jam hæc decora, ex parente au-
gurareris. Biennio poſt, Novi Templi Eccleſiaſtes ad dies feſtos chriſtianorum; & brevi inter-
jecto tempore, Profeſſor etiam extraord. Theologiæ conſtitutus ſum. Vacillante denuo valetu-
dine, mox III. Comite ScHWERINIO, HEISCHIOque ſtipatus, Helvetica me aura, Helvetorum-
que clarorum congreſſu, me roboravi, mox Deinacenſem foôntem, atque Tubingæ HoFMIAN-
NUM, SCHNURRERUM, STORRIUM, egregios viros, inviſi. . . Per varias ſic rerum mearum con-
verſiones, eo tandem perveni, ut ſuperiori auctumno, philoſophiæ doctor atque profeſſor pu-
blicus ordinarius conſtitutus, hac tabula ſuſpenſa, orationem inauguralem, qua de eloquen-
tia academica recte regunda verba facturus ſum, indicere queam, totumque me denuo bPatri
domini noſtri Jeſu Chriſti, illiusque gratia fretus, totum me ſacræ & litterariæ rei ſolenniter
iterum conſecrem; qua mente res meas conſtanter acturus ſum, donec hanc meam ſchedam
emendet olim, ſuppleatque collegarum aliquis, qui poſt me victurus ſit. Tibi, alma nutrix,
bonæ mentis officina, veneranda Studiorum Univerſitas, Argentoratus docta, æternum faveat Deus!

Corollarii loco ſyllabum ſubjungo ſcriptiuncularum.
DiſJertationes;

Origines philoſophiæ apud Romanos. Præſide P. I. MüLERO 1770.
Prælidia interpretationis Novi Teſtamenti ex auctoribus græcis. Præſide J. P. BEYCKERT. 1778.
Caput III. Evang. ſecundum Johannem, cum annotatione. Reſpondente JoH. EERMANN; me Præſide 12786.
Animadverſiones ad nonnulla Voltarii de Chriſt. religionis originis aſſerta. Reſpondente CAk. MAN. FRITZ,
me Præſide 1786.

Utraque harum diſſertationum biga, prælidum moderamine; reſpondentium opera perfecta eſt.

Orationes ſacræ & litterariæ;
Diſcours prononcé à lP'occaſion de la translation du corps de Mr. le Maréchal de Saxe. 1777.

Germanice quoque, tum hic, tum alibi converſa oratio, aliquoties hinc inde prodiit.

Strasburgiſenhe Jubel - Rede 21782.
Alteri editioni, quo ipſe ſermonis fundus auctus eſt, notarum quoque acceſſio facta, quarum potiore
parte, quæ innui, aut attigi tantum, copioſe & docte illuſtravit M. Jon. FRANZ, Jur. Cand., tabulis-
que chronol. inſtruxit, juvenis idem, optima æmulans; anecdota etiam quædam ſubminiſtrarunt cives
Clariſſimi WENCRERUS & SILBERMANNUS.

Rede bey dem Friedens - Feſte. 2783.
Panegyricus Regi noſtro Ludovico XVI. dictus. 1784.

Hæ orationes juſſu publico dictæ ſunt: Homilias inſuper aliquot, ſuadente præſertim publico quodam
eventu, Argentinenſis inventionis fœcundante præſidio, cum auditoribus meis communicavi. Sic
prodiit 1778. Hhicht der Fürbitte für den König; & hoc anno über Unglauben, Aberglauben,
und Glauben bei Anlaß der Ziehenſchen Verkündigung. Quædam etiam aliæ vulgatæ ſunt ſacræ
conciones; Hujus generis libellos, ut in æquore undas, orbis litterarius omnes referre haud poteſt,
haud debet. Perpes tamen agricola ſeminum etiam millena millia, ſerenantis ſolis beneficio fretus,
telluris in ſinu, optima ſperans reponit.

Commentationes aliæ;
TLeben und Tod des Herren Baron von Medem. 27768.

Cum oratione funebri, quam facundus collega meus EHRLEN, Juveni huic vere nobili atque generoſo dixit.

Epitaphium hoc repetitum eſt Noribergæ. Ejus fragmenta in Ccl. FEDDERSENII, KIRSCHII, alio-
rumque dictorum factorumve frugi corporibus comparent.

Eriehungs - Anſtalt im trasburgiſchen Wayſen- Hauſse. 1779.
Infſtitutum ipfum adhuc ſubiſtit, & eo quidem lætius, quo minora promittit, & utiliora præſtat:
id, quod non nili ipſa experientia docemur.

Beitrag zu einem Exempel - Buch. 178. cum contin. .

Auch etwas über Strasburg von einem Strasburger.
Inſerta eſt apologetica hæc ſcriptio, in deutſch. Muſæum. Nro. 1782. Nec nomino, niſi ob patriæ
amorem. Nonnullæ aliæ diatribe, miſcelli argumenti, inſertæ ſunt eidem huic Muſieo, Meuſelii v. Cl.
Litteraturæ hiſtoricæ, Ephemeridibus aliis; ſed leves has, palantesque chartas, ſigillatim referre,
nil attinet.

Zur würdigen Andacht der Chriſten, beſonders bei der Feyer des Heil. Abendmals. 1784.

Praktiſche Seelen -Lehre, 271és libellus LEMPII Manibus dicatus.
valete oives, & favete!

Dicatus Inaugurationi eſt dies proximus Jovis qui menſis hujus IX erit, cui ut in Audito-
rio majori hora ante meridiem decima adſint omnes, qui Rei Litterariæ favent, eandemque
colunt, formulis, quæ quemvis decent, a me rogantur. Scrib. d. II. Nov. MDCCLXXXVI.

. 7
.
.
7 . — .
— 8 — N
7.
2 —
. . . . 2
— 2
5
35
„
.
. 8 X
. .
. .
— 2 — 4 ð – * — — — r
— 8 2.
. .

PROGRAMMA IN

ORATIONEM INAUDONO =
. HY”U 2

QCA

VIR MAXNXIME REVFE

AI Qα EXCELLENTI

JOHANNES LAUI
BLESSI.
⸗

MUNUS PROFESSORIS F⸗
ORDINARII

IN UNIVERSITATE ARGEN. —

. –

£

VierarbSelector Standard*-Euroskala Offset

O Balancde Q

1

Focus

11

10

DIE IX. NoV. MDCCLIXXXVI. HORA

RITU SOLENNI AUSPICO

ARGENTORATI

LErITERIS JOHANNIS HENRICI HEIIZ, UNINE

Copyright 4/1999 VxMaster Gmbh wwWW.yymaster. com

r