Kg290_qt Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Io. Zachriae Civit. Lips. Senat. Aedilit Patri Optimo Zachariae Artt. Lib. Et Iurisscient. Doct Fratri Desideratiss Pietatis Et Amoris Caussa F. C Ioannes Thomas Ioannes Fridericus Augustus Benedictus Richteri Ernesti, Johann AugustandRichter, Johann ZachariasandRichter, Johann ThomasandRichter, August BenediktandRichter, Johann Friedrich N W I O. Z AC HARIAE CIVIT. LIPS. SENAT. AEDILIT P A T R I/ O P T I M O Z A CHARI AE† ARTT. LIB. ET IVRISSCIENT. DOCT FRATRI DESIDERATISS HTREHHHIIHIHHIIIIIHIIUIIIHHNHIIEHNIIIIHIINIIIIIIN) RN2 2. minnn TIETATIS ET AMORIS CAVSSA 1IOANNES T HO MAS IOANNES FRIDERICVS. ę AVGVSTVS BENEDICTVS. RI C H T E R I — — S= ===== EEEHHHE Amnm eeeeee eee eeneeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeenen ES S J EEEEEEE α grkrtakm:uraekas lahe SE . M E MORIA M VIRI AMPLISSIMI PRVDENTISSIMI IO. ZACHARIAE RICHTERI SENATORIS AEDILITII AEDIS D. PETRI CVRATORILIS ET NEGOTIATORIS PRIMAKRII DE CIVITATE LIPS. EGREGIE MERITII en E14 A. D. XVIII. DECEMB. A. C. CIOIDCCLXVI REBVS HVMANIS EXEMTI CIVIBVS ACADEMICIS ET POSTERITATI c o M M E N D à T REFE C T O R VNIVERSIT. LITERARVM LIPS — „ ℳ * PTY E — 2£ n laudibus mercaturae et de genere humano meritis ſi quis numeret adiumenta artium, quae pulcritudine operum exquiſita cenſentur, eamque appellet Nutricem artium pulerarum, profecto non aberret a vero, nec per aſſentationem quandam plus ei tribuiſſe videatur, quam res et veritas patiatur. Etenim vltimas earum artium origines repetendo, incrementa deinde et perfectionem, ſedes porro et veluti ſcholas perſequendo, ſemper ad ea loca deducimur, vbi mercatura ſedes ſuas ante col- A 3 loca- S S — — S 302 — 444 — 6 Cr SXe locarat, vt illas excitare, iuuare, ornare denique ſuis co- piis poſſet. Vt orator et poëta Lacedaemonius nullus vnquam extitit, auctore Cicerone, nec fando eſt auditus; ita nec pictorum, ſtatuariorum, caelatorum, et ſimilium artifieum, aut nomina Lacedaemone audita, aut opera ſunt viſa: omnis pulcritudinis ſenſus, ſtudium, exempla ab ea vrbe, cum mercatura et eius copiis, exulauere. Ad quos autem populos haec ſe contulit, ad eosdem ple- rumque venit ars hoſpitium quaerens, reperitque beni- gnum ac liberale, per cuius opportunitatem poſſet pro- ferre ingenium operibus exquiſite elaborandis. Antiquiſſimae ſedes et artium traduntur Aegyptus atque Phoenice, et mercaturae latae et copioſae. Apud Graecos quicunque populi, mari potentes facti, mercatu- rae tuto et late faciendae poteſtatem nacti ſunt, iidem artifices clariſſimos, multi etiam diſciplinam artium habu- ere. Nam imperium maris, (aXarrongarogiz) ſiue po- tentia maritima, plerumque, vt nunc, non aliam ob cauſ- ſam quaeſita eſt, quam mercaturae tuto lateque exercen- dae: S E * „ . 4 5S Siekee⸗ S d. . 4 4 460 V 7 — 7 - el dae: nec modo mare tenere dicuntur, qui claſſibus late obtinent ad imperium tuendum, et in alios populos exer- cendum, vt quondam Lacedaemonii ad breue tempus, et Romani, ſed etiam qui rem naualem copioſam habent, poſſuntque late vagari nauibus ad exportandarum impor- tandarumque mercium opportunitatem. Diodorus qui- dem Sculus (XX, 62.) Agathoclem, ait, victis proelio . . . maritimo praeter ſpem Poenis, poſtea mare tenuiſſe ad mercaturae Syracuſanae ſecuritatem, Sa«Mεαν0νορανοαα τ ge‿rο roρ ασοαα “ doσaXεαμς. Euſehii diligentia nobis ſeruauit memoriam populorum, qui mari quondam potentes fuere, in Cbronico; vnde collectos in vnum lo- cum congeſſit CiJaubonus (ad Polyb. l, 20. T. I. ed Lipſ. p. 5r. J.) mullum in iis deſideres, qui mercaturae copiis, et artificum ingeniis et operibus inclaruit. Primi e Graecis mare tenuiſſe traduntur Cretenſes, regnante Minoe, quamquam repugnante Eiſebio. Ecce in ea inſula Pprimum, ſub eodemque Minoe, inclaruit ars ingenio et manu Daedali, et Nedificandi operibus clari et ela- S A ES = . Pe NR g — —– 8 ⁵,. elaboratione ſimulacrorum, quae ab eo motum et inceſ- ſum accepiſſe fama tulit; quod in ſtatuis primus diiunge- re pedes auſus eſſet, et eas diuaricatis pedibus collocaſſet, in earumque habitu vniuerſo cerneretnr ννε r,, vt ait Palsſunias (II. p. I21.) vigoris aliquid et ſpiritus diuini. Antiquiſſimis temporibus Rhodii mare tenuere, diutiſſime- que rei naualis copias habuere: de quorum mercatura “ ſuperuacuum ſit dicere. At apud eos quanta copia arti- ficum, quanta etiam operum fuerit, nemo ita rudis eſt eruditae vetuſtatis, vt ignoret. Sedes antiquiſſimae ac ſcholae clariſſimae artis picto- riae et ſtatuariae fuere apud Aeginetas, Sicyonios, Athe- nienſes et Corinthios: ſed non minus potentia maritima , ESE ——R ,C — et mercaturae magnitudo memoratur: eademque con- iunctio fuit apud Graecos Aſiaticos, vt Ionas, Lydos, Mi- leſios et alios. Tum, Graeciae libertate ſublata, regioque Macedonum imperio conſtituto, et vniuerſo illo, quod eſſet penes vnum, vt Philippum et Alexandrum, et diſtri- “ buto per Seleucos, Ptolemaeos et alios, quocunque vis 4 . maior “ E . EE= M 222. 1 — . BESE V 99 maior mercaturae inclinauit, ibi artium illarum felicior et operibus vberior veluti ſeges fuit. VlItimos memore- mus, ne infinita ſit diſputatio, Palmyrenos, apud quos quanta artificum copia, quanta operum pulcerrimorum multitudo, etiam ſeris, et ab aurea, vt ita dicamus, ar- tium aetate remotioribus temporibus fuerit, e magnificis illis per Britannos repertis et expreſſis aere reliquiis patet. At omnem illam copiam mercaturae deberi, quam ea Vrbs, in paupere condita loco, longe lateque facere coe- piſſet, ex titulis ibi repertis, intelligirur (. 5. 10. 13. 18.) et bene demonſtratur ab his, qui eas reliquias vel illuſtra- runt, vel commendarunt. (v. lournal Prit. R. XII. p. 323. J.) Sed eius rei et coniunctionis cauſſas explicare, nec illiberale fuerit ad diſſerendum, nec iniucundum ad cognoſcendum. Etſi natura vim pulcri videndi mentibus hominum indidit; tamen ea non magis ſua ſe ſponte exſerit recto pulcritudinis iudicio et ſenſu, quam rationis inſita vis ad verum intelligendum, et quid ei conſentaneum ſit, quid B re- —— 2 EEE — Rerae . E “ DW ess, d. 10 V E repugnet, quid conſequens ſit, quid ſecus, perſpiciendum et recte iudicandum. Excitari neceſſe eſt latentem intus vim, et ad agendum elici externis velut ſollicitationibus et illecebris, gubernari deinde vel praeceptis vel exem- plis aptis, ne aberret, ſed teneat, quod petit, et exercita- tione acuatur ad videndum porro et iudicandum ſua ſponte, et ſuis opibus nixa. Sed eius rei initia ſunt, in vita remouenda ab agreſti feritate et aſperitate in vi- Gu, cultu, et conſuetudine vitae vniuerſae, atque ad mi- tiora et leniora transferenda. Nam per ea hominum corpora animique accipiunt aliquam mollitudinem, aptam ad recipiendos lenes illos ſenſus pulcritudinis et defor- mitatis, honeſtatis et turpitudinis. Non videmus, pri- mum, artium omnium pulcrarum origines deberi populis, ſub mitiori coelo poſitis, quibus et appetitio mollioris victus cultuſque citius veniſſet, et facultas, per ſoli coe- lique naturam, expeditior fuiſſet, inueniendis cibis et aliis inſtrumentis vitae humanioris, ita deinde auctas eſſe artes ipſas, vt vitae partes illae magis excolerentur: denique ad 7 WE — S —☚ EE E e II ad gentes barbaras, ſub inclementiori colentes coelo, et aſperitatem vitae retinentes, non prius veniſſe, quam aut ad eas tranſiſſet vitae mollior cultus, vel ſedes ipſae anti- quas cum melioribus et cultioribus mutaſſent? Sed vt primum vitae talis dulcedinem guſtare coe- perunt homines, incenduntur ſtudio eius magis magiſque per omnes partes excolendae, ipſoque ſtudio illo vel acu- untur ad inueniendum, quod delectet, quod placeat: nam et hoc ſenſu largitor ingenii venter eſt, vt ſcite ait Per- ſius vel impelluntur ad quaerendum er petendum ab aliis, vel pretio, vel vi: vnde mercaturae et bella naſcun- tur, res inimiciſſimae inter ſe, et prorſus diuerſae inge- nio, at cauſſis et vi ſua copulatiſſimae. Hinc copiae re- rum nouarum, ipſa nouitae gratarum, et efficacius mo- uentium ſenſus humanos. V Enimuero ratio ea, quae eſt in mercatura habet et- iam ex hoc vim ad vitae cultum, quod mercatura, quo eſt maior et copioſior, cum pluribuſque res et rationes contrahit, eo magis facit homines affabiles, facundos, fa- .— B 2 ciles α☛ F ESE KE N E G. e W. R ile⸗ d. 12 S* ciles ad obſequium, quaeſtus cauſſa et ſtudio; nec modo illos ipſos, qui proprie mercaturam faciunt, ſed etiam ce- teram populi partem, praeſertim, quae ex ea fructus ali- quid ad ſe peruenturum ſperat. Sed maximum illud eſt, quod homines copias nouas, e multis terrae partibus al- latas, conferre cupiunt ad fructum vel ſenſuum vel animi. Hinc excitantur ſtudia ad excogitandum et inueniendum, quod appetatur ab copioſis hominibus cum ſuo quaeſtu, alliciunturque, quicunque ingenio et arte valent, vt ſedes in talibus locis ponere fortunarum, vt quaerere ibi rem? et famam velint: vnde etiam aemulationes oriuntur, et artificum inter ſe, in perficiendis operibus, et eopioſorum hominum, in emendis: quae proſunt omnia artibus mul- tifariam. Nam et emtores volunt intelligere, quae ma- gno emant, aut emerint, ea oſtentare aliis, veluti titulos beatitatis ſuae, et ceteri ea non noſſe nolunt, vel gratiae, vel alia quacunque de cauſſa. Ita ſenſus pulcritudinis et amor operum pulcrorum propagatur latius, ſed maxime artificum ipſorum et ingenia acuuntur, et manus ſolertio- res ac diligentiores fiunt. Et WV — EEX — 2 . „ Et quoniam diuitiage mercatura copioſa partae, non manent, quo primum, velut in portum ex alto, venerant, ſed ſaepe mutant dominos, communicanturque cum mul- tis, etiam redundant inde multa ad rempublicam locu- 13 pletandam, per portoriorum et vectigalium vbertatem: propterea ad multos pariter venit ſtudium rerum pulcra- rum et pulcritudinis, ad rempublicam ipſam. Hinc aedi- ficiorum, omniumque operum, publicorum in primis, priuatorumque magnificentia et cultus exquiſitior, hoc eſt, perpetua artium alimenta et ad perfeclionem adiu- S Eae menta. Quae vt ſunt omnia plane conſentanea naturae hu- manae, ita vſu et memoria omnis aetatis confirmantur, de quo eſt a nobis ante dictum. Enimuero non eſt ea parua aut contemnenda mer- caturae vtilitas, ſed quae fortaſſe principatum ſbi inter reliquas vindicare poſſit. Nam ceterae, ſiue ad aliam copiam rerum valent, quae vel percipiendi dulcedine, vel poſlidendi grata conſcientia commendatur, ſiue commo- R B 3 ditati ES WF E WN ee QC 7 — err 14 E r n ditati vitae ſeruiunt; in corporis delinimentis numeran- tur, ſaepe etiam, dum percipiuntur, cum ipſo ſenſu per- eunt. At illa coniunctionem habet cum ſumma hu. manitate, valetque ad acuenda hominum ingenia, et ſenſu ſtudioque elegantiae imbuenda, eoque non modo vitae ſenſusque communis cultum adiuuat, ſed etiam ar- tes eas, quae totae ingenio conſtant, humanioreſque ac liberales appellantur. Nam vtrumque artium genus ha- bet naturalem quandam inter ſe coniunctionem, propter- a, quod in vtroque expetitur pulcritudo, et elegantia, et perfectio elaboratior. Itaque alterum alteri modo praecurrit, veluti aditus parandi cauſſa, modo comitem ſe praebet fidelem, conſulendo, ſuggerendo, admonendo, cauendo, *) nec obſcurari aut extingui alterum poteſt ſine obfcuratione et interitu alteris. Atque *) Rectiſſime Aucor Francicus Ob- fois prouvé, les progrés, que l' Egy- ſeruationum ad W'arburtoni, Epiſcopi ptiens avoient fait dans les Sciences, l'eſt Tr. de Hieroglyphis Aegypt. pP. 352. auſſi, puisque leur aveneement ſe trouve P'état floriſſanat du Commerce et des arts d'ordinaire en proportion avec celui des en Egypte du tems d' Abraham une Arts. . 2 ——= ==— * 15 Atque etiam opera illarum artium, praeterquam quod ſeruiunt ornandis ciuitatibus, alliciuntque homines ad viſendum, vtque ibi eſſe, ibi negotiari, ibi ſedes for- tunarum collocare velint, diuturnitatem habent maiorem cetera vel veſtium, vel ſupellectilis alius magnificentia: quarum tamen ipſarum pulcritudo ab illis artibus venit et augetur: vincuntque ſaepe innumerabilium ſeculorum vim, vt etiam ſera poſteritas ex eorum arte ac pulcri- tudine fructum aliquem poſſit capere, vel ſpectandi iu⸗ cunditate, vel imitandi cura. Itaque etiam perliberaliter facere exiſtimandi ſunt, ſi qui, mercaturae copiis beati, partem aliquam carum in talia potius opera conferunt, per quae et exornent pa- triam, et ſibi honeſtam oblectationem quaerant, quam in aliam vitae quotidianae vanam magnificentiam, quae cor- poris modo ſenſibus ad breuiſſimum tempus ſeruiat, et mox tota intereat. Ex quo genere nuper habuimus I0O. ZACHARIAM RICHTERVM, Senatorem Aedili- tium, qui, in cetera vitae totius honeſta frugalitate non par- 2 . . — — WSN S By * 16 e e Sde paruam partem copiarum, mercatura perite et feliciter facienda partarum, contulerat in opera artium pulcra- rum, vt picturas, quae imitantur naturam, vel lineis et ſtili folertia adumbrando, vel colorum varietate expri- mendo; quibus intuendis et ſpectandis ille et otium ſae- pe ſuum liberaliter oblectabat, et alios, qui talium rerum ſenſu et iudicio valerent. Nec enim aut hic fuit, aut aliunde venit in hanc Vrbem intelligentia aliqua in hoc genere praeditus, quin ad eas copias ſpectandas veniret. Et habebat ipſe in his iudicandis acerrimum iudicium et ita exercitatos oculos, vt eum, nec, quod pulcrum eſſet in quoque tali opere, fugeret, nec, quod vitioſum, aut ab exquiſita puleritudine abhorreret, latere poſſet: vnde con- ceptam animo ſpeciem pulcritudinis ita transferebat ad alia, vt quicquid inſtitueret, in eo Domini ſenſus et gu- ſtus rectiſſimus appareret. Teſtes ſunt horti ſuburbani, ab eo inſtructi ad decus Vrbis pulcerrime; in quibus de- feriptionis vniuerſae diligentia et ſolertia, ornamentorum- que hortenſium, in Xyſtis, in piſcinis, in ceteris generibus omni- 292 E NNN S Xαα 17 omnibus, varietas et venuſtas etiam in minus eruditos ad talem ſenſum oculos incurrit. Huius autem tam liberalis ſumtus et ſtudii, exquiſitique in pulcritudine operum ta- lium iudicii, ſodalem olim habuit fratrem, Lo. Cbriſtopho- rum, eiusdem gradus Senatorem et Regium in Fiſco Con- ſiliarium, Miſei Fichteriani veriſſima fama nobilem, he- redem autem, cum ipſis illis pulcris copiis, reliquit filium natu maximum, Jo. Zbomam, et ad intelligendum bene erudium, et ad augendum illum tam lautum apparatum ad vſusque communes proſerendum, ſtudio et voluntate: Paratiſſimum. Edidit hunc tam dignum ſe Virum Lipſia noſtra, i in qua, per aetates multas, mercaturae faciendae et dexte- ritate et felicitate nobilis fuit Eichterorum gens, vnde ille origines habuit. Nam ſuperioris ſeculi initio fuit Zacharias Kichterus, mercator primarius, et Collegii mer- catorum magiſter, qui e Maria Genſelia, Confulis Annae- montani filia, genuit Tbomam, ordinis Senatorii Virum, et mercatura copioſa nobilem. Is habuit in matrimonio C Ioan- AN 44 Jo KE Ioannam Magdalenam, Georgii Vlrici W'elſehii, Senatoris Aedilitii, filiam, e Roſina, quae et ipſa gentis Richteriae fuit, Iacobo Eichtero mercatore nata, ex eaque ſuſcepit filios tres, Iomam Benedictum, Io. Cbriſtophorum, et hunc o. Zachariam, die xXvVI. Aug. CcIo1DCXCVI. de cuius vita nobis eſt dicendum. Pueritiam exegit ſub magiſtris optimis, primum reli- gionis et doctrinae puerilis, in his Komani Telleri et Got- hardi Kbuſteni, quorum alter poſt ſcholam Wurcenſem rexit, alter Zviccauiae ſacra fecit Archidiaconi gradu, deinde mercaturae, initio patre ipſo et fratre maiore, Thoma Benedicto, poſt patruo Zacharia, Parentis in nego- tiatione Socio. Sed is curabat partem negotiorum com- munium eam, quae Hamburgi erat conſtituta. Eo miſſus eſt noſter annos natus quindecim, fuitque patruo carus, primum propter ſolertiam et celeritatem diſcendi, deinde etiam fide et induſtria in adiuuando: tantumque in ea diſciplina profecit negotii gerendi ſcientia et dexteritate, vt, patruo poſt annos ſex mortuo, non dubitaret pater, ei 18 c e &. — E „ E aee E ei totam illam partem permittere: quam ita adminiſtra- bat, vt vehementer patri opera eius probaretur. Sed non multis annis poſt, a. CIOIDCCXXII. cum frater Lip- ſienſis maior obiſſet diem ſuum, res communis poſtulare viſa eſt, vt, ſublatis Hamburgo rebus, in patriam redi- ret, coniungeretque ſe in negotio gerendo cum fratre Lo. Cbriſtophoro; quocum in ea ſocietate permanſit, ma- gno vtriusque fructu, ad annum vsque primum et quin- quageſimum, quo frater e vita diſceſſit. Ita ſolus totam illam rerum molem ſuſtinuit. Nam ei credita eſt etiam a Principe procuratio ſumma diuendendae materiae cae- ruleae, quam e Cadmea foſſili, ſiue Cobaltum malis di- cere, conficiunt in montibus Boiohemiae confinibus. Et ille totius eius et mercis conficiendae, et negotüi gerendi rationem mature ſub magiſtro patre, et fratre Thoma, didicerat, quod ſaepe huic, ad illa loca, inſpiciendi cauſſa, proficiſcenti, comes fuerat, ſtudioſeque ac diligenter tum ſubterraneis rebus, tum officinis operarum viſendis co- gnoſcendiſque, effecerat, vt nihil eſſet in toto illo genere, C-2 quod 7 D —„ — = ⸗ 20 e e quod ſcientiam ſuam fugeret: et acceſſerat poſtea multo- rum annorum vſus in ſocietate fraterna. Interea redie- rat a peregrinatione filius natu maximus, Io. Thomaß; et ipſe ſentiebat, quantum oneris ſuſtineret iam incipiens ſe- neſcere, annos quippe ſexaginta natus. Itaque eum ad- ſciuit in ſocietatem negotii gerendi, nec minus e fratre ne- potem, To. Criſtopborum. In eorum tali ſocietate manſit ad annum vſque ſeptimum qui fuit ei vitae VItimus. Sed ex ea ſocietate ita dſceſſit, vt filium alterum, Io. Kideri- cum, ſibi ſufficeret, et anno ante, ſtatim a pace reſtituta, procuratio, de qua ſupra diximus, Principis decreto, et vniuerſo ſociorum in iis metallis conſenſu, ad eos trans- lata fuerat. Vix autem coeperat otio frui, quod dimitten- da negotiatione petierat, cum eum repertina inuaſit mors, et ad maius ac perpetuum otium traduxit. Hic vitae in negotiatione feliciter actae curſus fuit. Nec vero ita negotiis ſuis vacauit, vt nihil curarum publi- carum ſuſciperet; qui non ſibi ſoli ſe viuere credebat, ſed etiam patriae, in qua tam bonis rebus, tam copioſis frue- retur. =— . ESrrr F== — a K— A retur. Itaque primum curam rerum communium ſibi imponi paſſus eſt a Collegio mercatorum, deinde diſpen- ſationem eleemoſynarum publicarum. In quibus rebus cum prudentiam, fidem, diligentiamque abunde probaſ- ſet, cooptatus eſt (a. CIDIDCCXXIV.) in Ordinem ampliſ- ſimum Ciuitatis, et anno poſt adlectus Centurionibus co- hortis vrbanae. Geſſit etiam ab a. LI. Aedilitatem, et non vnam partem redituum Ciuitatis communium rexit: ad extremum etiam Curationem aedis Petrinae recepit. Matrimonium ter iniit: primum Hamburgi, (a. CIDIDCCXX. d. xXVI. Sept.) cum Maria Eliſabetha, Ge- orgii Kiecbteri, mercatoris, pulcerrima filia, quam ſexto anno (d. xxXVI. Martii) e partu amiſit: iterum anno poſt (d. xvIII. Nov.) cum Auna Margaretba, To. Bermanni, mercatoris primarii Hamburgenſis et tribuni pl. filia orna- tiſſima, quacum tredecim annos concordiſſime vixit: ter- tium, (a. XLIV. d. vI. Febr.) cum Chöriſtiana Sibylla, Geor- gii Henrici Beſii, mercatoris apud nos probatiſſimi filia eximiae virtutis, quam et ipfam cum magno luctu ſuo C 3 et FN re et liberorum, quos ea vt ex ſe genitos amarat, anno quinto extulit. Primum et tertium prolem habuit non vitalem. Nam Jo. Georgius e Kichteria, tertio die, et Cbriſtianus Gotlob, e Boſia, eodem, quo natus erat, anno defunctus eſt. Sed alterum feliciter fecundum fuit ſextu- plici prole e quo numero vna filia, Fegina Eliſabetha, quae a. xXX V. d. IX. Sept. nata erat, anno poſt d. vI. Apr. obiit: maſcula proles omnis matri ſuperſtes fuit. In ea primus natus eſt (a. xxVIII. d. XXX. Aug.) o. Thomas, ſecundus (a. xxIX. d. XII. Nov.) IJo. Fridericus: quos ſupra diximus, cum fratre patrueli, ſocios factos in negotiatione, quam paternis artibus, hoc eſt, aſſidue, dili- genter ac perite exercendo, et virtutes omnes paternas imitando, ad laudem antiquam gentis contendunt. Et magnum pater curae ſuae capiebat fructum, non modo e praeſente vtriusque virtute, pietate, obſequio, et, in re ge- renda, dexteritate, ſed etiam e futura felicitate, cuius mini- me dubiam ſpem illa ipfſa vtriusque bona faciebant. In quibus iure numerabat felix coniugium, quod maior iniit 4. — K. 2,△W „„ G S èèŕLñ S— a. LVIII. cum Dorothea Eliſabetha, D. Gotl. Guudlitii, Paſtoris quondam ad D. Thomae, optime de Eccleſia Lipſ. meriti, filia, animi corporisque dotibus ornatiſſima: nos numeramus et alterum, quod lo. Fyidericus, cum lo. Gui- lielmia, D. Fomani Tblleri, S. Theol. nuper Prof. et Paſto- ris Thomani clariſſimi, filia, eo patre digniſſima. Nec minus largam laetandi materiam habuit Pater in Zacharia, qui tertius ei d. x. Febr. a. CIDIDCCXXXI. natus erat: adeo feliciter ille, et plane e voto parentis, adoleuerat in ſtudiis doctrinae, vt qui etiam Doctoris honores iuridicos ceperat ſumma cum laude, et proferre doctrinam docendo ac ſcribendo coeperat. Et ipſa ciui- tas ab eius doctrina, induſtria ac virtute ornamentum erat habitura egregium, ni eum, breui poſt parentis mortem, anni ſuperioris menſe Martio, abſtuliſſet, in ipſo curſu, acerbum genti et nobis fatum, per morbi acuti (morbil- los appellant Medici) ſaeuam malignitatem. Quartus ei natus erat d. x. Apr. a. XxxXVII. Augu- ſtus Benedictus, qui militiam ſecutus, Procenturionis ſti- pendia f S — WS pendia facit in cohorte Clementis, Principis regii, forti- tudine petens ſibi laudem et genti nouum decus. Nec parua ſpes erat de quinto, Ludouico CGuilielmo, Kal. Iun. a. XXXVIIII. nato; qui literis humanioribus bene excul- tus, iam verſabatur in ſtudiis Iuris ciuilis, cum eum ador- tus eſt morbus variolarum tanta vi, vt illum ipfum iu- uenilem vigorem opprimeret, et ſpem tantam magno cum Patris luctu extingueret. Ita Virum optimum, ſi nihil aliud, certe matrimo- nia exercuere ad patientiam, multiplici luctu et malorum hbumanorum ſenſu. Quamquam ille nec aliis moleſtiis caruit, praeſertim in extremo velut actu vitae, in quo va- cuitas ab iis et otium maxime et optatur, et ab ipſa na- tura requiritur. Nam ea vitae pars incidit in miſera belli nuperi tempora, et prope merſa fuit calamitatum publica- rum fluctibus: quippe, per quatuor priores annos, nulla publice vexatio extitit, cuius ipſe ſocius non eſſet. Et quamquam reliquos annos procul ab his locis, et vacuus ab illis moleſtiis egit: tamen crebra locorum mutatio, et curae e E curae publicae priuataeque rei, et ceterae abſentiae ab domo et rebus ſuis moleſtiae, animum corpuſque Viri, tranquillae et conſtanti vitae adſueti per multos annos, fregerant, eratque in promtu adſpicientibus, multum in- terea de priſtino vigore ac robore eſſe detractum: vnde ei timere coeperant ſui. Et ipſe, quamquam non timebat, tamen prouidebat, quid ſibi immineret. Itaque, rebus ſuis omnibus conſtitutis et compoſitis, parauit ſe alteri vitae, in quam tranſitus ei contigit repentinus et breuis. Nam d. xVIIII. Dec. a. LXIV. cum diei pomeridianum tempus in conuentu amicorum hilariter exegiſſet, domum dela- tum repente inuaſit oppreſſio pectoris tanta, vt tertia hora vis vitae extingueretur, circumſtantibus filiis, tam repen- tina re attonitis, et proſequentibus abeuntem animam precibus, lacrimis, omnibus pietatis, grati animi, doloris ſignificationibus. Annos vixit duo de ſeptuaginta, cum tribus menſibus amplius: ad cuius aetatis maturitatem liberos eius omnes ita peruenire cupimus, vt virtutes imi- taturos ſperamus, quae in eo multae et non vulgares fuere. D Erat * SS S 2 S —— U V 26 A ee Erat in iis prima pietas aduerſus Deum et reueren- tia religionis, cuius exercitationes et publicas diligenter Obibat, et priuatas conſtanter cum ſuis vſurpabat. Sed oſtentatio aberat: aberant verba quaeſita et ſolemnia jactandae pietatis ad fallendos imperitos et ſanctitatis fa⸗ mam colligendam. Tegebat etiam, quae ſpeciem ha- berent, vt quae in paupertatem honeſtam erogabat, et- iam dando, non modo laboris materiam ſuppeditando, vt metallis exercendis, in quo liberalitatis genus eſſe nuper diximus. Nec apta talis artificii vanitati erat natura Viri ſimplex, recta, ingenua, ſeuera. Itaque nec in reliqua vita vniuerſa veſtigium vllum aſſentationis, ſimulationis et diſſimulationis, et ceterae fraudis eru- ditae, animaduertebatur. Non facile alios decipiunt his artibus, qui non decipiunt ſemet ipſos. At ipſe non dulcis erat ſibi. Seuere conſueuerat viuere ad legem moderationis, ordinis, conſtantiae, vt etiam in- Gianis eſſet. Laborabat alacriter, ſtrenue, efficaciter, velut eſſet, qui vrgeret: at ille ſibi met inſtabat ipſe. Ita- ⸗ð e⸗ ” N ——ʒ 4 2 Zle, S. dc. * . 27 Itaque et alios, qui in poteſtate eſſent, vrgebat, vide- baturque interdum paullo ſeuerior eſſe officii exactor: at ille nihil erat aliis, quod non eſſet ſibi: et ſonum illum modumque vocis, quaſi imitatorem aſperitatis, non ab animi aſperitate, ſed ab officii et recti ſeuero ſtudio habebat. Qu ipſe promte, ſtrenue, efficaciter ageret, quae officium poſtularet, non iniquum putabat, idem exigere ab aliis. Cetera vita priuata ſimplex erat, frugalis, vt ab omni copiarum oſtentatione Alien, ita munditiae et decoris retinens. Raro foris coena. bat: nec multorum conſuetudine vtebatur, praeſertim annis poſtremis, cum ſe prope ſolum relictum eſſe a veteribus amicis dictitabat. Vnius conſuetudine ſae- pius ac libenter vtebatur, Eud. Aug. Whubarti, Con- ſularis, Viri Magnifici.. Cum eo amicitiam et con- ſuetudinem ad vitae finem vsque coluit; cuius memo- riam etiam filiis gratam et ſanctam fore confidimus. Nobis vero, Cariſimi Ciues, vt vniuerſae Ciuitati, Viri huius tam vtilis publice, tam praeclari in multas par- D 2 tes R MAI S. = 2 imͤ E Aalal 28 Ee tes exempli, conſeruanda eſt memoria, optandumque, vt, prouidentiae diuinae benignitate, multi huic Ciuitati con- tingant, vt in aliis vitae generibus, qui pietatem, integri- tatem, ſeueritatem totius vitae, ita in mercatorio, qui Kich- teri artes honeſtas copiarum parandarum, per frugalita- tem conſeruandarum, denique etiam ad vtilitatem ſuorum et decus Vrbis vſurpandarum imitentur. 2 D , W ? , A . S „ S. — . . . P = . P α ZACHARIAE RICHTERI ARTT. LIBB. ET IVRISSCIENTIAE DOCTORIS WEs NVPER CLARISSI MI —= E L O 6 I V M 4 N vVIRO SVMME REVERENDO IODH. GEORGIO RICHTERO S. THEOLOGIAE DOCTORI ET PROFESSORI S. D. P. FRIDERICVS PLATNERVS nnus fere effluxit, poſteaquam morbi nulla arte do- mandi impetus, cum acerbo fratrum optimorum et, quorum magnus erat numerus, amicorum omnium dolore, Zachariam Kichterum, Virum Conſultiſſimum, Iurisſcien- tiae ——— ) S E E eL„5 E tiae et Philoſophiae Doctorem, Tibi, Vir Summe Reueren- de, mihique merito ſuo cariſſimum, in ſummo aetatis flore, et magna, vt videbatur, valetudinis proſperitate, nobis nihil tale metuentibus, intra paucos dies abſtulit. Et ita quidem ſimul nobis ablata eſt voluptas percepta illa, a prima pueri- tia, et per totam reliquam vitam e conſtanti familiaritate, amicitiaque ichteri noſtri ſperanda. Quam iacturam in viro vtrique noſtrum amiciſſimo repente factam, cum nulla arte liceat reparare; id tamen vnum praeteriti temporis ſtudioſa recordatione conſequi poterimus, vt deſiderium noſtrum crebra eius commemoratione leniamus, et, quem ex Oculis, ſi per nos ſtetiſſet, noluiſſemus dimittere, frequenti mentis cogitatione inter coetus noſtros quaſi moremur. In amicorum vero, in primis eorum, cum quibus nati, educati ſumus, creuimus, adoleuimus, ad maturiorem aeta- tem peruenimus, et quos omnis vitae anteactae teſtes et comites habuimus, memoria ſtudioſe ſeruanda, non minus officio obſequi, quam voluptati indulgere, atque vtilitati no- ſtrae proſpicere videmur. Vti autem inter amicos iure ſuo ii cariſſimi nobis eſle debent, cum quibus amicitiam, primis In- ℳ△ rK — 4 rWSEEEE V. 4 A E— W Nye ℳα2 = E S — = * Dn, r. s . 33 infantiae et pueritiae annis, e parentum, vrbis, viciniae aut alia opportunitate natam, ita conſtantem contraximus, vt eamdem, poſt illa adultiores facti, confirmare iudicio no- ſtro et mutuis officiis per totam vitam alere vellemus; ſic e contemplatione vitae ab iis, qui ex eo genere eſſent, transactae, puriſſimam ſuauitatem, cum deſiderio eorum quidem coniunctam, at nobis non raro profuturam, nos percipere neceſſe eſt. Nam quis non libenter recordetur domus paternae, primae aetatis et inſtitutionis, ſcholae, magiſtrorum, condiſcipulorum, familiarium? habet enim ea cogitatio ſibi adiunctam liberalem voluptatem, facilius animo percipiendam, quam verbis deſcribendam. Iſtius vero voluptatis, honeſtae et multum ad vitae reliquum vſum profuturae, mater eſt recordatio amicorum eius ge- neris, quod ſupra deſcripfi. Nam dum intuemur perſonas, quas illi viuentes ſuſtinuerunt, morientes depoſuere, intelli- gimus in multis actibus vitae, vel nosmet ipſos cum iis perſonam in eadem fabula tenuiſſe, vel eiusdem ſpectatores adfuiſſe; recordabimur porro ſtudiorum communium, contentionis honeſtae et aemulationis, conſiliorum ab iis E capto- “ vrwe S ES A 4 captorum euentus, et ſic alios intuendo nos et ipſos conſi- derare et perſpicere manifeſtum eſt. In quo profecto mul- tum eſt vtilitatis et praeſidii ad reliquam vitam noſtram re- te gubernandam. Nam dum cogitamus, quae amicis be- ne aut male ceſſerint; quae illi aut conſecuti ſint, aut con- ſequi potuiſſent; quae tributa iis fuerint e ſuo merito, quae oblata fortunae, amicorum et fautorum liberalitate; quae erepta maleuolorum hominum inuidia; quomodo vſi ſint in- genio, opibus; quibus artibus e ſumma inopia ad diuitias graſſati, aut virtute duce et anteſignana honores adepti ſint; in quibus ſpem fefellerint, impleuerint, ſuperarint; qua pie- tate parentes coluerint, amicos amarint; quo ſtudiorum, vitaeque genere vſi ſint, et multa alia, quae illis, nobis qui- dem ſpectantibus, contigerint aut acciderint, et ab iisdem inchoata, ad finem felicem perducta, imperfecta relicta ſint; facile inuitabimur ad noſtrae vitae viciſſitudines pauliſper reſpiciendas. Quae contemplatio animum cuiusuis libera- lis hominis et ſenſu recte factorum delectare, et ſtudio recte faciendi incendere poteſt: nam debet recordatio vitae ſu- perioris, ſi ſapienter ea vtimur, norma futurae fieri. Quae “ — E wrre — S S R E ele e 35 Quae cum ita ſint, dabis, Vir Summe Reuerende, meo in Te amori, inſito illi a patrum noſtrorum diuturna fami- liaritate, quod ad Te potiſſimum, in Zechariae PFicbteri fratris patruelis Tui memoriam, nonnulla perſcribere con- ſtitui. Id autem propter iſtam veterem animorum no- ſtrorum coniunctionem et amorem Tuum ſingularem in PFicbterum, per Te, Vir Summe Reuerende, mihi licere pu- to. Nam etlſi credibile eſt, Te eadem conſtantia memoriam mortui amici ſeruaturum eſſe, qua viuentis amicitiam mul- tis modis aluiſti et confirmaſti; vt non opus ſit, deſiderium Tuum, per ſe ſatis ardens, curioſiori amici noſtri apud Te commemoratione, quaſi nouis ignibus incendere; ſcio ta- men Tibi, vel eam ob cauſſam hanc epiſtolam non plane in- iucundam futuram eſſe, quod ex ea etiam alii noſtrum do- lorem iuſtum eſſe poſſint cognoſcere. Erat autem Zacharias e gente honeſtiſſima, quam, quod Tua eſt, Vir Summe Reuerende, propter multa in hanc ci- uitatem merita pacis bellique tempore collata, impenſius A2☚ AA WS . „ laudare nolo; quorum tamen omnes fere ciues memores futuri ſunt, ſi Fichterian nominauero. Quo vno nomine E 2 audi- NAH N. 36 tri SleS audito, pauci fuerint, quin liberalitatis et promtitudinis in iuuanda patria ciuitate, aedificiorum, hortorum, tabularum pictarum, metallorum, gemmarum, et omnium, quae vel in elegantiae exemplum exſtruxere, vel in artium liberalium et litterarum nutrimentum conquiſita ante oculos poſue- runt, vel in triſtiſſimo Germaniae tumaultu ‚pro patriae et huius noſtrae vrbis ſalute, gentiles Tui ſuſtinuerunt, ſponte . recordentur. Parens obtigerat noſtro lo. Cbriſtophori pa- tris Tui frater Io. Zacharias, mater Ana Margarethe, TLe. E E Bebrmanni negotiatoris Hamburgenſis clariſſimi filia. Vrbs natalis Lipſia fuit, dies vero Februarii decimus anni huius ſeculi ſupra triceſimum primi. De vtriusque parentis cura 14 WE Wrr . ☚ in educandis liberis nihil eſt, quod Te moneam, cum ſatis ſcias, noſtro additos eſſe diſciplinae et morum regundorum cauſſa optimos comites, primum Ebrbigerum A. M. ſacra in Xenodochio vrbis noſtrae cum laude fructuoſae probitatis facientem; deinceps Ebriſtianum Vridericum Hüblerum, A. M. qui poſt illa &æbholae Vuurcenenſi regundae et paullo poſt Ho- burgo ſacris faciendis admotus, vtramque perſonam bene ſuſtinuit et hanc demum, morte iubente, non ſine luctu ſuo- + rum, E S 5 ☛W 4. = . . c r ve 37 rum, etiam noſtro, depoſuit: VItimum Cbri ianum FFürch- tegott Leypoldum A. M. Eccleſiaſti noſocomii Litfici, intra paucos menſes in ſumma nuperi belli calamitate ſicffectum et per communicata, vulneratae, cui opem ferret, multitudinis, venena extinctum: ſed praeter eos linguae quoque Franco- gallicae, Italae et Angloſaxonicae, Matheſeos, etiam Graphi- ces magiſtros a patris optimi indulgentia contigiſſe; et ex iis omnibus feliciter profeciſſe, religionis initia didiciſſe, lit. terarum vero, artium et linguarum, de quibus dixi, faculta- 42 1— . EEEE E tem non contemnendam nactum eſſe. In litteris humanio- ribus autem, vt noſti, maxime profecit in ludo Thomano e communi noſtro praeceptore Erneſtio, quem Deus, diu in Ornamentum Saxoniae et litterarum omnium, diuinarum maxime, praeſidium ſeruet! Poſt triennium e ludo Thoma- no ad audiendos doctores academicos diſceſſit, at nihilo mi- nus tamen Erneſtio adhaeſit; quem litteras humanitatis, oecherum praeterea hiſtoriam, Coriſtium vero antiquitates docentem et rei pictoriae viciſſi tudines enarrantem, etiam diſſerendi cauſſa, ſecutus eſt. — At, ◻ ◻⏑ 5 — — g — —— —— 2 * 38 E e At, quod iurisſcientiae ſe addixerat, etiam nihil eorum omnium omiſit, quae vllo pacto cum ea coniuncta videren- tur. Quemadmodum vero, Vir Venerande, in litteris diui- nis rite tractandis, quod Tu optime ſcis, non negligenda eſt ea pars hiſtoriae, quae eccleſiae fata, doctorum diſſenſiones narrat, et tirones docet, quibus modis religio condita, tra- dita hominibus, corrupta artibus et fraudibus humanis, de. fenſa Dei beneficio, purgata denique ante tria ſecula fuerit; ita, iurisſcientiae operam daturus, Fichterus merito ratus eſt, & initium eius diſcendae ſibi faciendum eſſe, ab hiſtoria iuris ciuilis Romani, legum Romanarum et iureconſultorum ſuc- ceſſione. Etenim, quod omnes iurisſcientiae partes, cum ciui- li Romana ſunt coniunctae, propterea etiam in primis iſtius iuris viciſſitudines tironibus pernoſcendae ſunt. Atque eius rei magiſtrum doctiſſimum nactus eſt Bachium, quem apud Te, Vir Summe Reuerende, non Opus eſt multis verbis lauda- re cum Te immaturam mortem viri adornandas litteras nati, etiam propter commodum Academiae, aegre tuliſſe ſciam. Sed praeter Bachium iuris ciuilis cauſſa ſecutus eſt Ciro- Ium Elrdinandum Hommelinm Vir um IIluſtr em et celeberri.. mum; Re F ES — * E dad = mum; vtrumque enim hiſtoriam iuris ciuilis enarrantem et Inſtitutiones atque Pandecten Iuſtiniani explicantem, Bachium etiam ius Canonicum docentem audiuit. Neque intra fines iuris Ciuilis et Canonici ſe continuit, ſolidiorem et variam doctrinam appetens Fichteri ingenium. Adſe- dit enim iuris beneficiarii cauſſa &gelio; vt fori formulas cognoſceret, Gutſchmidio, ob doctrinam ſingularem et ſum- ma in patriam merita perilluſtri; Hommelio patri, artem nar- randi et decidendi lites forenſes e commentariis iudicum, etiam criminum coërcendorum rationem tradenti. Hoc ſtudio effecit, vt per gradus ſolemnes ad ſummos iuris honores aſcenderet. Nam anno quinquageſimo pri- mo philoeſophiue et artium Baccalaureus, poſt triennium de- inceps earumdem Magiſter et paullo poſt Iurig Candidutus, anno vero quinquageſimo nono Iurigſeientige Doctor ma- gna cum laude creatus eſt. Atque ediderat ante varia do- GQrinae non contemnendae ſpecimina. Nam ter libellos ad diſceptandum propoſitos, et primum quidem a communi amico noſtro, Conſult. Boernero, de Suyturnalibus, anno h. ſ.LI. editum, e Lhilofoplorum; duos deinde a ſe ſcriptos, e Ca⸗ FS E SES e 22 2 b g r. 40 e e Cathedra iureconſultorum, defendit; vnum quidem, Prae- ſide Bachio, de lege Iulia Miſeella eiusque vſit hbodierno, a. h. ſ. LIII; alterum, a. LVIIII. ad Orationem Antonini, de dona- tionibus inter virum et vxorem confirmandis;, quo ſibi adi- tum ad ſummos lIurisſcientiae honores rite et more maio- rum ita capiundos, vt in Collegium Iureconſultorum Lip- ſienſe poſſet ſuo ordine cooptari, non ſine laude patefecit. Ed derat etiam alias commentationes per varias occaſio. nes; vt Epiſtolam ad Te, Vir Summe Reuerende, a. h. ſ. XXXXVIIII. ſcriptam; qua quueritur, qui primi diuiſi Fo- mani imperii evemplum ediderint? et duas, quas mihi, Phi- loſophiae et Iurisſcientiae honores a. h. ſ. LI. et LII. capi- enti, inſcripſit, Vvnam, qua oſtenditur, antiquitatum omana- rum perfectam ſeientiam, ſine litteris Graecis eſe non poſſe; de ornimentis TViumphalibus, alteram. Iſtis vero omnibus ingenium, doctrinam, linguae vtri- usque Graecae et Latinae peritiam et bene ſcribendi facul- tatem probauit legentibus. Et inprimis commentationes, ad legem Miſcellam, et Antonini orationem, teſtes laudabi- les et perennes futurae ſunt eximü ſtudü, quod in iure ** veteri SX. , n AI veteri et hodierno bene collocauerat amicus noſter. Etlſi vero, inprimis auctore Bachio, plurimum temporis iuri ciuili Romano tribuerat, et multum in eo profeciſſe iſtis commen- tationibus oſtenderat, non tamen, poſt captos iurisſcientiae honores, hanc eius partem prae ceteris dilexit, ſed iuri, quod vocant, criminali docendo ſe dicauit. Atque, Vir Summe Reuerende, ſaepe miratus et me mi- rari apud Fichterum profeſſus ſum, quare huic parti iuris ſcientiae ſua natura horridiori, aſperae, ab elegantia littera- rum humaniorum remotae, et magis ad terrendos facino- roſos homines, quam conciliandos ſibi liberales amatores, comparatae, id ſtudium tribueret, quod illi tamen eum tri- buere videbam; at ille tamen dixit ſe ſibi mirifice in eo pla- cere, rei etiam grauitate delectari. Nam, quo magis an- ceps ſaepe ſit iudicium, de iis, qui deliquerint; de ſuſpicio- num, quibus premantur, pondere; de teſtium et accuſato- rum fide; de poenae modo; et ſimilibus rebus, eo magis iſtarum ancipiti cogitatione exerceri poſſe ingenia homi- num; id vero ſibi perplacere. Atque profecto credibile erat, Fichterum noſtrum in hac parte iurisſcientiae aliquan- F do SHH 42 — e& * ——— — do regnaturum eſſe, niſi mors, quo minus vlterius progre- deretur, impediuiſſet: Eius vero ſpei adſunt non vana ſigna; commentatio, de modo ac ratione Art. CXXVII. Conſtit. Crimin. Carolinae cum praxi Saxonica conciliandi, Lipſiae praelectionum indicendarum cauſſa a. h. ſ. LX. propoſita; maxime autem, Inſtitutiones Iuris Criminalis Carolino et Soronico iuri adeommodatae, in vſum praelectionum, acade- micarium, cum Conſtitutione criminali Ciroli V. Lemgolii a. LXIII. S. editae; qui liber multis perplacuit, quod eſſent in eo non pauca, praeſertim ad leges Saxoniae Electoralis 4. E pertinentia, quae in ſuperioribus eius generis, praeſertim Guertneriano, fruſtra bene multi quaeſiuerant: vt non mi- randum ſit, in hac litterarum vniuerſitate et in alia Saxoniae inferioris, inuentos eſſe, qui vellent, Kichteri ordinem in docendo iure criminali, ad iſtius libri normam, ſeruare. „ . Sed, quamuis in hac parte iurisſcientiae honeſtam lau- dem nactus eſt et magnam ſpem etiam non iniuſtam, apud artis peritos, excitauit noſter; non poſſum tamen diſſimu- lare, me et nunc putare, et olim viuenti, inter familiares de communibus litteris ſermones, confirmaſſe, eum ad hoc triſte – 3 c An 43 triſte ſtudium, prae ceteris laetioribus et humanioribus, quorum tamen maxime peritus erat, diligendum, fuiſſe quaſi ab ipſa natura deſtinatum, propter adiunctam ingenio eius ſeueritatem, quae etſi moleſta nullo modo fieret amicis, nota tamen et maior erat, quam in iſta eius aetate eſſe ſolet: etenim volebat interdum, data opera, aſperior et durior videri, quam natura eſſet; libenter enim ſubleuabat hone- ſtam paupertatem et inopem ſenectutem; ſed vel ioci cauſſa ſe non nunquam ſenilis perſonae ſeueritate et aſperitate in- duebat, vt prouocaret fratres et amicos ſuos ad ſe propterea monendum et hortandum, quos honeſta fraude decipie- bat, longe mitiorem ſe probans factis, quam viſus eſſet ver- bis. Haec vero ſiue inſita illi, ſiue data opera ab eo aſſum- ta ſeueritas fecit ; vt ad huius partis iurisſcientiae amorem impelleretur; quem nec remiſit, etiamſi nonnunquam ab eius conſuetudine et meditatione diſtineretur: quod pri- mum factum eſt a. h. ſ. LVI. peregrinatione per plerasque Germaniae et Belgii prouincias cum fratre Tuo lo. Cbriſto- phoro, Viro integerrimo et mihi amiciſſimo, in Gallias in- ſtituta per cuius occaſionem Lutetiis per quinque menſes F 2 ſub- S 44 s e ſubſtitit, deinceps vero per eam partem Germaniae, quae Rheno finitima eſt, in belli triſtiſſimi initiis, anno h. ſ. LvII. Menſe Martio Lipſiam et ad litterarum ſtudium rediit, quod, poſt biennium Doctoratus praemio, vt ante dixi, ornatus; etiam in ſumma huius vrbis calamitate, praelectionibus pu- blicis habendis, non minus vero magnum litterarum amo- rem et aequabilem animi conſtantiam, probauit. Ea vero maxime fecit etiam eo tempore, quo gens Tua, quae pri- uatis non minus quam publicis incommodis premebatur, fere omnis ex hac vrbe diſceſſerat; etiamſi videret, ſibi mul- tas moleſtias propterea ſuſtinendas fore. Nec plane a moleſtiis immunis fuit, et earum perpeſſus eſſet ſine dubio plures, niſi Salus Gentis abitum commendaſſet; cui merito obtemperauit. Sic vero per extremum belli tem- Wb⸗ asrsn E er EE pus, in Saxoniae montes Boiohemiae confines, et tandem in thermas Carolinas, ſe Tecum et cum multis familiari- bus recepit, etiam vſque ad pacem reſtitutam commora- tus eſt. Poſtquam vero Lipſiam redux factus eſt, totum ſe lit- teris dicauit, praelectiones habuit in varias lurisſcientia Par- 3. EE 2—— 4 * E ve. . õ 7 45 partes, praeſertim criminalem, et libris colligendis, edendis etiam, operam dedit. Atque laetabar, pace mihi, inter alia commoda, etiam redditos eſſe amicos multos, vt Te, Vir Summe Reuerende, et conſanguineos Tuos omnes, atque noſtrum Fichterum, quos fere totius vitae anteactae comites habueram, et a quibus me belli impetus, non ſine magno meo dolore, diſiunxerat. At non per ſatis longum tempus licuit perfrui amicitia Zachariae noſtri, quod vix redditus Lipſiae, ex eadem, nunquam rediturus, diſceſſit. Id vero prius accidit, quam fere cogitaremus accidere poſſe. Vtebatur enim noſter valetudine proſpera, et corpore, vt videbatur, ſatis confirmato, quod nunquam fere cum vllo grauiori morbo conflictatum erat. At, cum menſe Martio anni ſuperioris, mor billorum vis hanc vrbem infeſta- ret, multos etiam necaret, ille quidem ſubuereri coepit, ne idem fſibi accideret; atque praedixit, ſe, de huius morbi victoria, ſi quidem ſemel inuaſiſſet, deſperare; quare etiam fratrem Io. Thomem, quem tamen valde amabat, grauiter morbillorum caufſa decumbentem, non adiit, ne ipſe mor- bi contagione affici poſſet. Iſtius autem prouidentiae nul- lum F 3 =S—— 8 — v* DE E . e 46 g Trn lum fructum Habuit: nam ea vis morbi noſtrum corripuit, vt ipſe ſtatim omnem ſpem vitae deponeret, et non maio- rem relinqueret praeſtantiſſimis huius vrbis Medicis, Boſto atque Boernero, quamuis iidem nihil eorum omnium, pro doctrinae et experientiae inſigni copia, omitterent, quo vinci morbi impetus poſſe, videretur. At noſter praeſen- tiens ſibi mortem imminere, diuinae voluntati magna con- ſtantia animi, pietate etiam, obſecutus eſt: quam inprimis iuuit Mathefti, viri venerandi et de re ſacra optime meriti, adſiduitas, qui animum noſtri, futurae felicitatis commodis enarratis et ante oculos poſitis, mirifice erexit, confirmauit, eoque modoô, ad melioris et cônſtantioris vitae vſum ipſum Fichterum praeparauit; ad quem ille etiam a. d. xxVIIII. Martii anni ſuperioris placide adſpirauit. = Atque mors eius omnino luctuoſa omnibus, qui doctri- nam et animum Fichteri nouerant, luctuoſiſſima in primis fratribus fuit, hunc noſtrum vehementer amantibus, etiam paucos ante menſes Patre Optimo orbatis. Tu, autem Vir Venerande, facile mecum in eorum iuſtiſſimi doloris ſo- cietatem conceſſiſti, quod hac morte, viri in ſummo aeta- ts S ND — rseer 7 tis flore conſtituti, non ſolum ſcires, eximium ornamentum detractum genti Tuae, ſed multos fructus etiam, ex iſtius eleganti doctrina non minus, quam integritate et abſtinen- tia ſperandos, interceptos eſſe huic ciuitati et patriae vni- uerſae. Atque, profecto! magna ſpes poterat in Kichte- rum noſtrum ex eius merito collocari. Nam, etſi de do- Grina nihil addam, cuius Tu- amplitudinem ipſe noſti, erat ille multis etiam aliis virtutibus ornatiſſimus. Summa re- uerentia Deum et res diuinas colebat; eximia pietate erga patrem erat, et ea, vt multa, quibus in ſuauitatis honeſtae ſenſum vti potuiſſet, ſibi negaret, quo huic officio ſatisfa- cere melius poſſet: et ſic vſque ad Patris mortem rariſſime ab eius latere diſceſſit, hanc vero aegerrime tulit; vt fa-† cile probaretur omnibus, eum ex animi ſententia dolere. Erga amicos conſtans erat, erga pauperes liberalis, i in col- loquiis ſuauis, quae etiam ſalibus non inficetis condire ſo- lebat. Fratres amabat vehementer et omnes fere gentiles ſuos, in primis Te, Vir Venerande, magni faciebat. Qua- re etiam Tibi non iniucundum fuiſſe arbitrer, quod Te quaſi praeſente et iuuante, imaginem amici noſtri delineaui. In vv — S 2 NRE . 2 In qua re dupliei ofſicio obſecutus ſum, vni, quod Zacha- riae noſtro, alteri, quod Tibi debebam. Atque multum et- jam ad leniendum dolorem meum et deſiderium contuleris, Vir Summe Reuerende, ſi hanc epiſtolam teſtem et pignus habueris, veriſſimi erga Te amoris mei, et non niſi cum ipſa vita interiturae amicitiae. Vale et mihi faue! Scripſi Lipſiae a. d. Xxx. Martii cIoIoCCLXVI. LIPSIAE, EXNx OFFICINA BREITKOPFIA, 1766. I 0-. a G A R I E CIVIT. LIPS. SENAT. AEDILIT P A T R I O P T IL/, MO E⸗ in 37 RE SEA SEA 5 1IOANNES T H O M A IOANNES FRIDERICVI AVGVSTVS BENEDICGTVI