KeXXIII367 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Spicilegium bibliographicum ex Bibliotheca Regia Havniensi Nyerup, Rasmus S Aerker f. N12511062126 UIHIIIIIIIIIIIIII 021 UB Tübingen SPICILEGIIIM BIBLIOGRAPHICUM EX 4 EIBIIOTIHECA REGIA HAVNIENSI. FascICUTUS I. DESCRIBTTUR IN TRIBUS SPECIMINIBUS SEMICENTURIA MONUMENTOR. TYPOGR. RARISSIMOR. QvX “ ANNALIUM TYPOGR. AUTORI — CL. M. MAITTAIRIO 16NOTA FUERE, 2 P . PER XEAsII UM NZ-. EE Ur. HAVNIEX 1783. Arvp C. 6. PROFTIUM. SPICILLEGlI BIBLIOGRA- PHICGI SPECIIEN PEIMVUM EXHIBENS Ex EIBLIOTHECA REGIA HAVNIENSI SUPPLEMENTUM ANNALIUM MAITAIRIANORUM ET QVIDEM PEIWITIANUM ATIS TTPOGRAPHICA DECADES DUAS PRO STIPENDIO QVADRE REGIXÆ& CONCINNAVIT ERASMIVUS N TERUP Coll. Med. Alumnus. τ *αH *σνnhene n HAVNIL 1782. SuMTIBVUS CHRIST. GOTTL. PROFTII. ILLUSTRISSIMO ATQVE EXCELLENTISSIMO HEROI DOMINO JoACHIMO GoTsSCHE CoMFFI DE MOLTKEKE TOPARCHE IN EINSIDELSBORG ET KIökUP ORDINIS DANEBROGICGI EQVITI AURATO J. K. W. A CONSILIIS INTIMIS CUBICULARIORUM REGIORUM PR TEFECTO IN COLLEGIO STATUS SANCTIORI ADIIINIS TRO BIBLIOTHECE REGINE PRESIDI . STUDIORUM HOCCE TENUE SPECIMEN SUMMA VENERATIONE D. D. D. TANTI NOMINIS. CULTOR DEVOTISSIMUOS AUCTOR. Nere da PRERATIDO. Degiam, qvæ Hafnixr eſt, Bibli- othecam librorum, optimæ no- tæ, tam impreſſorum qvam inedi- torum, in omni fere lingvarum ge- nere uberrima ſegete eſſe inſtru- . Gtam, dignamqve, qvæ celebratisſi- 2 mis FPREEATIO. mis Europæ Bibliothecis annumere- tur, Eruditorum apud nos cuiqve ſatis notum eſt. Noſtris præſertim diebus læta & vere Regia capit in. crementa ſub auſpiciis Excellentis- ſimi Uluſtrisſimi Domini JoA- CHIMI GoOTsCHE Comitis de MorTKE, qvi præter permulta illa & gravia, qvæ in patriæ & ſtatus politici emo- Rmentum ſuſtinet, munia, præſidi- um qvoqve regiæ ſuſcepit Biblio- thecæ, haud infra ſuam dignitatem ratus Muſas hasce regias ſuis proſe- qvi ſtudiis. — Nec ſatis eſt Bibliothe- cam inſtaurari, exornari, augeri; in ordi- PREFATIO. ordinem qvoqve pulcherrimum cun- Ga disponuntur vigili opera docta- qve cura, qvam indies in id im- pendunt Protobibliothecarius EkIcH- SEN, Conſiliarius Conferentiæ &c. & Subbibliothecarius BROAGER, Ar- chivarius & Conſiliarius Cameræ. Cum vero circumſcripta ad- modum & jejuna ſint ea, qvæ de hujus Bibliothecæ Cimeliis referunt rei litterariæ ſcriptores v. c. Jo- LERUS in Bibliotheca hiſtoriæ litte- rariæ Struviana pag. 364. putavi me haud ingratum facturum harum 3 rerum 14 —„ PREFATIO. rerum peritis & ſtudioſis, cum mi- hi contigerit provincia, qva nulla exoptatior, in iſta Bibliotheca, ſum- ma librorum rarisſimorum copia inſtruisſima, eſſe a manu, ſi ex affluenti hac copia qvædam ſelige- rem, publiciqve juris in rei litteriæ uſum facerem. Decreveram qvidem a libris, ſua ſe raritate commendantibus, ini. tium facere: verum enim vero de iſtiusmodi libris non unum eſt Eruditorum judicium, qvi enim uni vovis pretio carior eſt, alteri haud. raro 5, I. PFPRAEFATIO. raro vileſcit. Hinc ſummorum in hoc ſtudio Virorum MEUSELII, VON exemplis & inſtitutionibus incitatus & edoctus primæva artis typogra- phice? monumenta, de qvorum pre- οα tio inter doctos lis eſt diſceptata, potisſimum perluſtranda elegi. Om- theca ſuperbit, prima Iiprelſſa ſi bibliographos & autores hiſtoriæ litterari? ad tædium usqve lectoris citando, cramben bis & ſæpius co- QSam recoqvere: qvapropter rei lit- —7 4 tfera- MURhKII, DENISII, ZAPFII, DE BURMHM nia vero & ſingula, qvibus Biblio- deſcribere vellem, ſæpe neceſſe eſſet, terariæ me melius cnnſulturum duxi, tales tantummodo recenſendo libros, qvi in magnæ molis opere, Anna. les Lypographici dicto, ſummo ſtu- dio & labore a Cr. MarTTAIRIO compoſito, non inveniuntur. h Tho V bum Petr Jeco luri, Pros, IRIO X — — 8 * — . 7 . Ind- ſtu. ₰ INDEX LIBRORUNM, QVI RECENSENTUR. ANNI 147 3. hiſonomia Regia - Pag. I 1474. Diæta Salutis 2 2 ⸗ 4 Ludolphus de vita Chriſti . . 6 Thomas Aqvinas in Iobum . . 13 1475. Biblia Latins ⸗ . . 15 1477. Lumen Anime? - ⸗ R— 109 Flores utriusqve Juris . . 115 Petri Suchem Itinerarum -2 — 1IIS8 1481. Petri Lombardi Liber Sententiarum - 63 Jacobi de Voragine Legendæ San torum - 124 *5S 14892. 3 INDEX LIBRORUM. =DWDW 1482. Calendarium Johannis de monte Regio - 17V Henrici de Piro Comment. in IV libros Inſtitut. 126 1483 3* Tractat van Staecſpiil = 1485. Elueidarius . . 1486. Dat Jutiſche Lowbock . 1487. Bernhardi de Parentinis Elucidarius Miſæ e 1489. Hiſtoria ſeytem Sapieutun Romæ Boethius de diſciplina Scholarium Nobiliario perfetamente - Belyals Klage over Jeſum 1495. Aqvila Leonardi Aretini 1406. 1496 Synonima Britonis - Innocentius III. de contemtu mundi — 1y 26 7 INDEX LIBRORUM. 1497. Chirurgia . . —26 1498. Summa Johannis . . H 2 Ant. Mancinelli Carmina . 146 1500. Beſſarion contra Turcos „ . 96 LIBRI SINE NOTA ANNI EDITI. Giode Salomonis . 6 . Dag. 30 Vincentii Bellovacenſis Opuſcula . 39 Vocabularium Latino Græeum . 44 Saxolus Pratenſis . . . 47 Leonis Papæ Sermones - 49 PEuſebii Præparatio Evangelica 51 Geſta Romanorum . . 53 Dialogus Salomonis & Marcolfi 54 Auguſtini Libri XV. de Trinitate ⸗ 5 5 Jacobi de Theramo Lis Chrifti & Belial . 71 Opuſcula Johannis de Garlandria ⸗ 86 Johannes Gerſon ſuper Magnificat. . 104 Synonyma Stephant Fliſci —„ 106 Spegel der mynſchliken Behaltniſſe 147 De 7 IprF LiERont. De denſche Kroneke . Adrianus de remediis utriusqvæ Fortunæz Antidotarium Anime Bartholomæi Montagnanæ Conſilia .„. — „* — 3 Opuſculum de laudibus Mariæ Virginis Speculum Sacerdotum - 6 De ritu & moribus Indorum „ Hiſtoria Griſeldis ⸗ . . Cstholicon Johannis de Janus . Epiſtolæ Auguſtini . . . . * 160 1¹68 171 172 179 182 185 187 188 191 m chanr ſtat H V. rum ſtoc tibu tar hibe oper tran Ece Ton inenn Begi do er tirhn 160 16 171 172 79 182 185 197 188 191 SSe 1473. I. PHISONOMIA REGIA. Fol. pus, pauciſſimis cognitum Bibliographis, impreſſum eſt characteribus mediæ magnitudinis Gothicis valde abbreviatis in charta candida non admodum craſſa. Con. ſtat foliis 38. Qvævis pagina habet colum- nas duas & lineas 37. Literæ nullæ initiales v. capitales, niſi qvas invenuſto rubro colore adpinxit miniculator ſ. illuminator initio libro- rum & capitum. Deſtituitur ſignatura, cu- ſtode, & ciphris numerum foliorum indican- tibus. Loco puncti ſuper literam ? conſpici- tur lineola transverſa. Signa diſtinctionis ad. hibet ab initio libri punctum, & procedente opere etiam comma, qvod exprimitur lineola transverſa longa aream lineæ fupra infraqve excedente. — JueLERUsS in Bibliotheca hiſtor. litterar. Tom. I. pag. 488 inter libros rariſſimnos & ſub incunabula typographiæ editos in Bibliotheca Regia Hanoverana noſtrum nominat tali addi- to encomie: *Phiſonomia Regia, liber Mar- tieburgi a. 1473 luci expoſitus, at cognitus A Pau- pauciſſimis“. — Apud Maittairium mira eſt eonfuſio: exſtat enim in Append. Alphab. ad Annalium Typogr. Tom. V. pag. 408 Lapi- darius Ariſtotelis; in Cevitate Werſſborg. 147 3 & ibid. pag. 545 Phiſionomia; Lapida- rius Ariftlotelir; et alia guIdam. Ato Mar- purgi 1473. Sed non] tales duo aut plures diverſi dantur libri, eſt: vero unus idemqve li- ber, qvi nec excuſus eſt Marpurgi nec in for- ma, ut ajunt, Ata, nec intelligo, qvo factum ſit, ut in Bibliotheca Daneſchioldiana pag. 129 etiam relatus ſit inter libros in Qvarto. Opus ſic incipit: attendite a falſis pro- phetis, gvi veniunt ad vos in veſtimentis ovi- um — gvod autem Phiſonomia neceſitatem ho- minum moribus non imponat probatur ex Ar- BERTO MAGNoO allegando decantatam iſtam de figura & phyſiognomia Socratis narrationem: loco Socratis vero male aut autor aut typo- theta ſubſtituit Tvocratem. Segventes philo- Jophos Ariſtotelem, Avicemam, Conſtanti- uum» Albertum, Phylomonem, Loxum, Pa- lomonem. MWeliora qve in ſeriptit eorium rée- pverimus ſub brevitate huic operi anponemus. Aliis locis citantur Plato & Raſi. In folii ſe- cundi NA 3 cundi columna altera paginæ prioris habet ſeq. Primo qvorundam precioſorum lapidum nomi- na, qvi naturam ad unum inclinatam trahumt in contrarium expontmus in dei honorem omni- pvotentis & gloriam ac perpetuam memoriam virtuoſi wencezlag ſecundi regie bohemorum principie glorioſigſimi. In ipſiur enim laudem honorem ac perpetuam memoriam hic liber zitit compilatus. Nomina lapidum, de qvo- rum agit virtute, ſimul vertuntur chaldaice, arabice & græce; verbi cauſa: Sereafter A Caldeie Nundiſtus ab arabie QWirinus a latinis Fuantaſtron a gretis dicitur. Hic lapis ali- qvando invenitur in nido uppupe. Eſt enim uppupa avis multum préftigioſa ut teſtantur au- gures. Hic ſi vonatur ſuper pebtus dormientis at qveratur ab eo, reſpondet dormiens ad guuæœ- libet interrogata, & valde movet fantaſiar, facit homines ſubtiles & ſtudioſos & maxime in occultiz. Et ſic inepte in reliqvis. In folii vero ultimi paginæ averſæ columna ſiniſtra, Divina igitur annuente gracia multa ingviſicio- ne habita ex pluribus libris philoſophorum hunc libellum gqvi phiſonomia regia intitulatur colle- A 2 gimus gimus in verpetuam memoriam excellentiſſimi 3.7 ,„ . . . , . . . principis domini wencezlay, ſecundi regis bohe- morum, at bonos noſcat & ſe ipſit ſociare va- leat & fugere conſorcia impiorum. (a) Ex- plicit liber de phiſonomia. Spatiolo parvo in- terjecto: Liber enim dividitur in trer parter In prima parte traditur videlicet Lapidarius Ariſtotelis de novo a greco translatis eusm om- nibus aliis lapidariis & eorum dikckis in uno- gqvogve lapide — Secundo gvomodo virtuter precioſorum lapidum augmentantur. — Tercia pars eſt de ipſamet phiſonomia. Liber clauditur ſeqventi ſubſcriptione: Ano Domini MWille- Nmo qvadringenttſi 1m N. ptuagefimo tercio in vigilia XI milium virginum completum eſt pre- ſens opus In Civitate Werisborg. 1474. II. DiETA SALUTIS. Fol. Tabula ſuper dieta ſalutiz & capitula diete ſalutis occupant folia ſeptem: deinde liber ip- te 1ſte Tom. S. 156 ſedq. de utilitate phyſiognemicæ ſcientiæ. ſc (a) Conf. LAVATERI Phyſiognomiſche Fragmen⸗ kꝑ fſic incipit. Subjebtus trakatus gvi diete ſa- lutis vocabulo cenſetur multas materias de vi- ciie de virtutibur peentirgve & doir ad ſermoes pplares dirigibiles ſatisgve apte teporibus ani applicabiles coplebcitur. Neo aute verborum Vimplititate in ſerie meorati taatus offedatur, ſed revera ſciat ea roe hoc altu foe gtenus ex eo dini verbi ſemiator Jacilius 71 Hica iſtruat cocione. (b) Abſolvitur tractatus foliis 62, characte- ribus parvis gothicis, copioſisſime, ut ex inſerip- tione transſcripta patet, abbreviatis, abs- qve cuſtode & numero foliorum vel pagina- rum; habet ſignaturas indicatas literis al- phabeti minoribus, &' ex ſignis diſtin Rtio- nis tantum punctum. Numerus qvaternarius refert figuram numeri octonarii dimidiati, A 3 nume- (b) Defectui litterarum fupplendæ inſervit line- ola verbis ſuperinjeéta; compendia vero talia ſcripturæ et notas antiqvitatis noſter præſens, qvod dolendum eſt, exprimere non valet Ty. pographus. 6 Tue numerusqve qvinqvenarius habet figuram fere ſeptenari moderni. Literæ capitales deſunt; nec in noſtro exemplari manu miniculatoris ſunt adpictæ: interdum in ſpatio iſto majori literæ capitali vacuo relicto impreſſa eſt litera Parva indicans rubricatori, forte ignoranti, qvam adpingere deberet. — In fine legun- tur ſeq. Eyplicit liber qvi nuncupatur dueta ſalu= tie, in qvo habentur ſermones applicabiles per totu anu de criminibus & viciis hominu Una cit collacoibus pulcerrimis Impreſique ſut lyj ſer- mones Colonie per me magiſtrum IHANEM CoL- mOFF Anno Dni 1474. LAUS DEO. 1474. III. Lvorrns DE VITA à CHEISTI. Fol. — LooortPHUS v. LEUTOLPHUsS in Saxonia ſecule XIII natus, primo ordinis Dominicani ab an- no 1300 per 26 vel plures annos, deinde vero Carthuſienſis Argentinæz monachus & Prior erat: ſeriptor ſupra ſeeuli ſui morem ele- gans le gans audit apud FABRICNUM Bibliotheca med. & inf. Latin. Operis hujus de Vita Chriſti qva- draginta fere, exceptis verſionibus, editio- nes numerat FREYTAGIVS in Analecttis litrer. pag. 545⸗ in qvibus noſtra eſt longe rariſſi- ma, qvare oculis Bibliographorum vel maxi- morum ſeſe ſubduxit. — 4 Impreſſum eſt in charta ſatis candida nec admodum firma charateribus minutioribus gothicis crebris abbreviationibus, columnis duabus & lineis 56 in qvavis pagina. Nullus ti- tulus; nulli cuſtodes ſive voces paginæ ſe- qventis indices; nullæ diſtinctiones minores; nullis paginæ numeris neqve chartarum qva- terniones literis Alphabeti, qvas ſignaturas vocant, diſtingvuntur, caret etiam literis ini- tialibus capitum, qveæ in prioribus 9 foliis penicillo adpiétæ ſunt. — Opus diſtribuitur in partes duas. Primum folium ſine omni omnino inſeriptione aut titulo his incipit ver- bis: Fundamentum aliud nemo voteſt vonere &c. qvibus verbis LoporPHus inchoavit prologum in meditationes Vite Jeſu Chrifti — ut habet A 4 editio editio Noribergenſis anni 1478. (e) Poſt Prologum tria occupantem folia: Incipit li- ber de vita Jeſu Chriſti in Evangelio tradita, de divina & eterna Clrißi geéneracione. Pars prima concluditur capite 92, qvod agit de Jermento cavendo & ceco Bethſaide illuminato: in ultima vero orationis linea (preces enim unicuiqve capiti adjecit autor) expreſſum le- gitur nomen Typographi NicorAUs CGoTz; deinde poſt ſpatiolum lemma ejus, cum qva- dam variatione idem, qvod affert Maittaire Annal. Typographicorum Tom. I. edit. II. pag. 339 Spem meamqve Jolam ponam in te virgini? Marie matris graciam. & infra. Impreſſumqve ſolemnpne opur verfectiſime Do- mini vitam dico correbkkam. Nico-Aus Gorz de ScHLETZSTAT. Id gvod ad ejur primam ebtat. In ejusdem folii pagina ſeqventi Regiſtrum in Evangelia totius anni, etiam V / (c) Hujus editionis exemplum ſplendidum in char- ta craſſiori folio regali impreſſum etiam aſſer- vat Bibliotheca Regia: copioſius vero defſcri- bitur hæc editio in Celeb. Denie Merkwuͤrdig⸗ keiten der Garelliſchen Bibliothek S. 74. r l. 1 4. 0- NreN 9 1 gqvæ in poſteriori qværantur parte, ita ineipit: Proteſſus hujus precioſitfimi opverir Domini no- Kri Jeſu Chriſti hie ſecundum textum beati Mathei evangeliſte hic & id quod Matheus Jiſcienter non ſeribat Autor ex aliit evange- liftis ſanktie Johanne Luca marco complevit jux- ta concluſßionem ſanbkkorum Icribentium ſcilicit ambroſii iheronomi auguſtini gregorii bede & aliorum plurimorum ſanbkorum virorum — ut in clare videtur. (d) Poſt regiſtrum, qvod duo folia & dimidium complet, ſeqvitur: De confeſione vere fidei, gvam Petrus fecit pro omnibur — Capitulum primum. Primæ pars libri hujur gqve precedit nullam de paſione mencionem expreſſe facit ſecunda vero pars gve hic leguitur fregventer de pvaſſione facit menci- onem & tandem (e) totam continet vaſſionem & eorum qve ultra ſunt ſeriem. Secunda pars conſtat capitulis 89; qvorum ultimum eſt Con- A 5 cluſio (d) Sine dubio legendum: ur intuenti clare vigderur. (e) Hæc vox non reperitur in ſupra laudata edi- tione Noriberg. 0% Saun eluſio libri & ſignatio. (f) In fine vero le- guntur hæc: Gracias deo trino altiſimo. Qve vitam Criſti Iheſis jur Klio. Hic in ſcâ colo- nia termino Phillippi Iacobigve profeſto 1474 Ikheſu incarnacionis anno. Super vero hæc ultima verba extat Inſigne Tygographi, ſcu- tum cantheriatum cum tribus conchis appel- lat Maittairius Annal. typogr. Tom. I. edit. II. pag. 339 cum hac inſcriptione: Sola ſpes mea in te virginis gratia (g) & infra NicoAUs Gorz de ScHLETZSTAT. (h) Deinde in pagi- nis qvinqve idem Regiſtrum in Evangelia per totum annum, qvod jam parti primæ adhæ- rere indicavi: ne qvis vero credat eadem om- nino Edit. Norib. addit. vocem ejus; vocabulum autem præcedens, qvod ea, qvam tractamus, editio exprefſum habet ſignaco lineola fuperim- poſita, Noribergenſis vero esdem modo ſigna- to, Freytagius in Analectis loco cit. utarbitror, male legit ſignificatio. (g) Dimidia pars hujus vocis excidit. (h) Hunc Schoepflinus enumerando typographes Alſatiæz extra Argentoratum vocat de Seltzſtat. Vindiciæ Typograph. pag. 117. uN 11 nine eſſe folia a Bibliopego vel alia ratione transpoſita vetat hoc, qvod prima vice in folii pagina citeriori, altera vero in anteriori inirium cepit impreſſio. FEbditionem hanc, cujus jam qvalemcun- qve dedi notitiam, fruſtra qværis apud Mait- tairium, qvi annal. Tom. V. pag 35 ſub no- mine Luborennullam habet ante Noriber- genſem ſæpius laudatam anni 1478. Sed, aut mire fallor, aut noſtra editio in annal. Tom. cit. pag. 195 (conf. Tom. I. edit. 2. pag. 339) latet ſub autore RADULPHO: Ka- dulphns de vita Chriſti in EKoyangelio tradita per Gotz. Coloniæ 1474. RADULPHUS vero hic de vita Chriſti eſt autor mere imaginarius & nullus alius, qvam LubDoLPHüs de Saxonia, qvem præter LEUTOLPHUM Ehbricius Biblio- theca med. & inf. Latin. refert etiam corrup- tius nominari LANDULPHUM, unde forſan (conjiciendo enim eſt locus) fluxit maxime corrupte RADULPHUS. De Bure in Catal. Gaignat pag 38, no- Kram attulit editionem, qvam etiam cogno- viſſe videtur Meerman Origin. Typograph. pag. 254 not. dx. Subſcriptionem, qvam De Bure habet, & ego ſupra transſcripſi, nullum præbere ſenſum qveritur Denir, minusqve accurate deſcriptam opinatur (i) Qvid vero, ſi ita diſtingvamus: (ſigna enim diſtinctionis punctaqve locis ſæpe falſisſimis appoſita eſſe, ex totO conſpicuum eſt opere) Gratias Meo trino altiſſimoqve; vitam Chriſti Ielutjur lii (k) hic in ſanbta Colonia termino, Philippi Iacobigve Profeſto, 1474 Telu incarnationis anno. Aliam hujus operis editionem eodem 1474 anno Argentinæ adornatam laudat De Bure Bibliographie vol. Theol. pag. I121I. contra qvam vero Denis I. cit. qvædam non parvi momenti movit dubia, qvibus addi po- teſt hoc: omnino vero eſſe abſimile annum editionis ſubſcriptum eadem typorum figura cx- (i) Merkwuͤrdigkeiten, pag. 75. (k) flio ut per ſe patet. eſt error typothetæ. — 4 u 10 hit exſculptum fuiſſe in editione Du Buriana, qva in noſtra expreſſum conſpicio. conf. Meer- manni Origenes loc. cit. — Cum vero nota ſeptenaria ita figurata ſit, ut cum pentade confundi poſſit, in hac ſubſcriptione annum 1454 ſeſe deprehendiſſe, falſisſi ime exiſtima- runt nonnulli. 1474. IV. THOMAS AQVINAS IN JoBUMFFol. Charta eſt craſſa; literæ minutiores gothicæ cum compendiis bene multis, ad qvæ expri- menda ſuperimpoſitæ literis lineolæ; absqve cuſtode, ſignatura, ciphris & diphtongis; habetur punctum & nulla alia interpunctio; li- teræ capitales modo cæruleo modo rubro ad- pictæ ſunt colore, prima Prologi litera inſu- per deaurata. Antecedit Regiſtrum in foliis qvatuor, deinde Poſtilla fratris thome de aqvino in Job feliciter incipit. In prologe leguntur hæc; FPuerunt autem aliqvi, qvi dicerent, gvod iſte Job 14 E Job non fuit aligvid in rerum natura, Jed gqvod Fit qvadam parabola couſilta, & eſet gvod- dam Thema ad providentiæ diſputationem & c. Hanc vero rejicit autor ſententiam allegans EzZECHIEEL XIV. & Jacoß V. ubi de Jobo ut homine in rerum natura loqvuntur 8. Scripto- res. In fine ſeq. Explicit poſtilla in job fratris thome de aqvino Anno 1474. per diſcre- tum Conradum fqner de Gerhuſen artis impres- ſoriæ magiſtrum. Locus impreſſionis, qvi non nominatur, ſine dubio eſt EsLINGA; ibi enim CoNRabuMſeqven- ti anno libros impreſſiſſe apud MATTTAIRIUM invenio, cui vero ut & FABRICIO ignota fuit hæc, qvam manibus tracto, hujus operis edi- tio. Deſcripſit copioſius noſtram editionem M. Reu Beſchreibung merkwuͤrdiger Buͤcher aus der Univerſitets Bibliotheck zu Tuͤbin⸗ gen pag. 43; &£ illam citat Deniæ Buͤcherkunde Tom. I. pag. II8- 1475. —— —— — — 2 — . —. ne M uit 1475. V. BIBLIA LATINA. Fol. In fine operis poſt Apocalypſin JoHANNIS annus locusqve impreſſionis & nomina arti- ficum, qvi editionem procurarunt, literis ru- bris expreſſa leguntur, ſcilicert: Hoc opS Biblie efigiatum eſt i nuremberga onpido ger- manie celebratiſſimo juſſa Andree Friener Bun- Ridelenfir artium liberalium magiſtri! & Jo- aunis Senſenſchmit civie Efati onnidi, atifim- preſoriegve, magiſtri, ſociorum, ſuiz ſignis anotatixv. Anno ab incarnatione domini W. CCCOCLXXV. gvinto idur Decembrit. Appoſuere artifices ſigna ſua typogra- phica ligno inciſa & rubro etiam colore diſtin- cta, Senſenſchmit ſeutum cum duabus falci- bus, Fritner ſimiliter ſeutum cum pelicano. Bibliorum hocce opus excuſum eſt in folio, ut ajunt, regali, charta firma eandida & optimæ notæ, literis gothicis non admo- HZ dum 16 ENNy dum abbreviatis, absqve cuſtode, ſignatura, & numero foliorum: copioſe & accurate deſcri- bitur in Cel. Panzeri Geſchichte der, Nuͤrnber⸗ giſchen Ausgaben der Bibel. S. 23 & ſeq. Qvamvis characteres, qvos ille affert, alias perfecte noſtro qvadrare exemplari conferendo invenirem; primi tamen folii argumenta confuſe ſatis enumerat l. cit. pag. 38 & 39, Epiſtola enim JoHANNIS ANDREX Ehpiſcopi Alerienſis ad Paulum ſecundum Vene- tum Pontificem maximum finitur in medio fe- re columnæ alteræ paginæ primæ: ſtatim ſe- qvitur Tabula & ordo librorum Biblicorum; tabula hæc vel Regiſtrum concluditur folii ejusdem paginæ averſæ columna prima: co- lumna vero ſecunda hujus paginæ averſæ con- tinet Epiſtolam Matthiæ Palmerii ad eundem Papam. Interpretationes nominum hebraicorum foliis 28 expreſſæ in noſtro exemplari ligatæ ſunt ſtatim poſt Ariſteam ante libros Biblicos: orqdo hic, qvi in codice Panzeri non obtinet, 1n eſt contra mentem typographi vel editoris, b 15 te ta cri⸗ Her⸗ t, lari lii in fine enim tabulæ v. Regiſtri, qvod ordinem indicat librorum, poſt Apocalypfin nomina- tam determinatur: Ertremo loco Jut interpre- tationer verboru ſecudum Hieronymum. Panserus tria tantum hujus editionis ex- ſtare ſciebat exemplaria; Bibliotheca igitur Regia merito gloriari poteſt ſuo exemplari ſplendido & optime conſervato, qvod ita eſt qvartum hucusqve notum editionis hujus, qvæ Maittairio, Le Long, &, qvod magis eſt, Lor- ckio noſtro ignoot⸗ permanſerat. 14.82. VI. CALENDARIUM JoHANNIS DE MoNTE RECGIO. Qvarto. Conſtat foliis 25 Præter duo folia, in qvi- bus ſunt figuræ 4 æri inſculptæ: prima harum inſcribitur: Inſtrumentum horarum inæqva- lium, ſecunda: Iuſtrumentum veri motur lunc, tertia: Qvadrans horologii horizontir, qvar- ta deniqve exhibet Qvadratum horolo- gium generale. Qpuſculum nec in fronte “ B nec 18 nec in calce titulum habet: (forſan vero folium primum, in qvo exſtabat titulus, a noſtro abeſt exemplari) impreſſum eſt literis gothi⸗- cis parvis absqve ſignatura, cuſtode, & numeris paginarum; exhibet literas initiales capitum florulentas, qvarum autor habetur Ratdolt a Maittairio; hunc vero Ratdolto honorem de- traxit Deni , Bücherkunde iſter Theil S. 1 37. Primum folium literis Nubris excuſam habet hanc inſcriptionem: In laudem onerit hujus præclari a Johanne de monte regio editi germanorum decore & noſtræ ætatit Atrone- morum principe Jacobi Sentini RKicinenſis 17 gar- mina, ex qvibus ſeqq. huc adponam. Hoc germanus opus Kegio de monte Johannes Compoſuit: patriæ nomen honosgve ſuxkt Qvi fuit & Ehetor ſummus, qvi ſolus & alta Achrorum doktor verus in arte fuit: Q fuit & vates celebrie, cui ſemper abunde Et Latia ellogvium Grajagve lingva dedit. Notu in Italia et, & gqva regione potentes Mergit egvos Phoebus, naſcitur unde i mul. Statim nnes X Statim infra rubris iterum literis: C. JoHANNES LWUCILIUS SANTRITER Helbron- nenſis (1) Leckori §. Cui dedit ueninmn divina votentia; & artes &Qvi bene dædalias ſolus in orbe tenet. Hor Augilſt enſis Katdolt germanut: Erhardut Diſpoßtis ſignis undigve preſſit opus. Vivat ut hie ſemper volvente- Jata ſororetr, Nam prodeſt multir, Leltor amice roga. Anno S. 1482. Tdus 5 Augiu, f. Venetiit. Editionem anni ſeqventis 1483. id Sept. habet Maittairiur cum iisdem verſibus San. triteri Annal. typogr. tom. TI. edit. nova ad illum annum, & Zapf annal. typogr. Augu- ſtan. pag. 100. vid. etiam Supplementum Zapfianum in Liter. Muſeumn 2ter Band Pag. 272. B 2 1485. (1) Notitia uberior de J. L. Santritero hauriri Poteſt ex Maitairio Annal. typogr. tem. I. edit. nova Pag. 40⁸. A VII. ELUCIDARIUS. Cvarto. Obpulculum hoc foliis 39. in forma 4ta con- ſtans ſine ullo titulo & inſeriptione ſic incipit: Dit bok het Lueidarius. Dat ſprikt to dude ſo vele alſe ein vorluchter. Caret reclamanti- bus, ſignaturis & numero paginarum- Literæ initiales variis coloribus ſunt obductæ: habet figuras rudes ligno inciſas & coloratas. In fine legitur: ghedrukket in der keiſerliken ſtat Lubek va Matheus Brandis. anno dni. 1485. Elucidarii editionem tantum unam habet Maittaire ſc. anni 1475. Noribergenſem. Zapfius in Annalibus Typographiæ Auguſta- næ addit duas annorum 1484 & 91, ambas Auguſtæ Vindilicorum per Schönſpergerum impreſtas. Alia ſine a. & loco citatur in Schilteri Theſauro Antiqvitatum Theuton. bag 40. 1488. 5. 1488 VIII. HrSTORIA SEPTEM SAPIENTUM RoME. Qvarto. Hier boghint de hiſtorie van den VII viiſen mannen van rome. Characteribus invenuſtis optime qvadrant figuræ rudi Minerva ligno inciſe, qvibus etiam craſſi admodum colores obducti. Liber clauditur hac ſubſcriptione. Deſſe buck is gheprentet in det ſtat van Ant⸗ werpen by my Niclaes de leeu. In deme jare MCCCCLXXXVIII. den XIſten dach in April. Hujus nominis Typographum nullum agnoſcir Maittairiur, qvi inter typographos Antverpienſes ſeculi XV. qvendam recenſet nomine Girardum Leen, nullum vero Mico- laum. Operis vero noſtri folii poſtremi Ppa- gina averſa conſpiciendum præbet inſigne ty- pographicum prorſus conveniens cum ille, qvod invenitur in Gerardi Leen edit. ialogo- B 3 rum rum Creaturarum Antverpienſi anni 1486, qvam offert Bibliotheca Regia. 1/ Libri noſtri editiones duas anni 1490, exhibet Maittairiur, unam. Genuæ lingva gallica, alteram Lubecæ latina: Zapftus vero duas germanice annorum 1478 & 80. vid. Ejus Annal. typogr. Auguſt. ad hos annos. 1492. INX. BorTHIUS DE DISCIPLINA ScCHOLARIUM. Qvarto. De ſeripto hoc ſpurio nomen MANL. Tondv. BoFTHII fallo ſibi vindicante- de ejus autore ignoto, de ſtilo ab omni veteris eloqventiæ umbra alieniſſimo & barbaro, de commenta- tore Anonymo &c. copioſe agitur in Frey- tagii Adparatu Litterario tomo r. pag. 250. Exſcriptum eſt opuſculum charactere lit- terarum gothico cum abbreviaturis freqventi- bus absqve cuſtode & numere paginarum, ha- bet bet vero ſignaturas. Clauditur hac formula. Finitur Boetiur de diſciplina ſcholarium cum comenco (to) fideliter nec no diligenter in op- pido Davetrienſi Inpreſſus per me Jacobum de breda Anno a nativitate uni 1492. alta pari- ratdit. Eſt editio apud Maittairium non obvia: Colonienſem anni 1489. ſimiliter Maittairio ignotam recenſet ſupra laudatus Freytagius loco cit. 1492. X. NosILIARIO PERFETAMEN TE Folio. Pofſſidet Bibliotheca Regia ingentem thefau- rum librorum Hiſpanicorum, præſertim ſe- culo proxime elapſo editorum, qvorum mag- na pars ex Bibliothecis Utfeldiorum & Franke- natiorum in Regiam perveneęre. Inter hos libros hiſce in regionibus rariſſi mos præſentem B 4 iiin- 24 G&α; inveni ſeculo inventionis typographiæ im- preſſum, rariſſimis ſane rariorem. Titulus in folio haberur ſeparato: Libro intitulado nobiliario perfetamente copiflado & ordinado por el onrrado cavallero Ferantd Me- zia vegute qvatro de Jahen. Ante opus ip- ſum prologus cum hac inſeriptione minio expreſſa: Agvi comien-a el prologo del libro de la noblexa. Iutitulado & IIamado nobiliario vero fecho & ordenado & topilado por el ourrado cavallero JFerratd mexia veynte gvatro de Jaht enderepado al muy alto muy eſclarexido & muyj noble et rreyg don Ferrnande de Caſtilla de Aragon & de gçegilia nueſtro ſe- nor fjo del muzj alto & maty tſclarefido do Johan Rrey da Arago & njeto del muy noble S& glorioſo ſenor el Jenor rey do Ferrnande KRreyj de ason- Eſſiguratus eſt liber forma characterum gothica, literis capitalibus florulentis; cum ſig- natura foliorum, ſed absqve cuſtode & ciphris in parte ſuperiori foliorum; conſtat libris tri- bus ir„0 G Me. inio lle! zado lacs ute nug ndo do ble nde bus & terminatur hac ſubſeriptione: Acabole la prefente obra ſubado NXNXAde Junio ano de la incarnagion: de millg CCCCXCII. (1492.) anos. En la mugy noble zj lleal gibdad de ſe- vjilla impreſſa por llos onrrados varones maeſt ros Pedro brun. TIva gentil. fel & vera verdade- ra mente corregida. Ambo hi typographi Maitiairio fuere ignoti, liberqve ipſe ignotus; de co vero hanc relationem præbet MNicolai Antonii Bi- bliotheca Hiſpana vetus tom. II. pag. 220. „Ferdinandus Mexia, urbis giennenſis in Boe- „tica decurio, (m) eſt autor cujusdam operis , genealogici, qvod vocavit Nobiliario vero, Hiſpali editum 1492. fol. apud Petrum 2 „ Hr um (n) & Johannem Gentilem. Unde mul- „ ta de nobilium conditione ſtatuqve & mune- „neribus, ac nobilitatis originibus armorumqve „ & inſignium geſtamine & uſu juxta mores „ noſtros hauriri poſſunt.“ B 5 1497. (m) In titulo libri allato indigitatur ſine dubio hoc verbis his 1 veynte gvatro de Fahen. (n) In iſto, qvod manibus verſo, exemplari lego Brun. 2606 NeNN 1497. AKl. CIIRURGIA. Fol. Plenus hujus operis titulus eſt: Das Buch der Chirurgia Hantwirchung der wundartzny von Hyeroimo Bruſchwig. Inſtructum eſt fi- guris ligno inciſis, & tali concluditur fine: durch Johanem Gruͤninger getruckt un voll⸗ endet zu ſtrasburg uff dinſtag nach ſant Peter unnd pauls tag. anno dni 1497. Liber, Maittairio (0) plurimisqve ig- notus bibliographis, inter reliqva a Crunin- gero (p) procurata opera enumeratur a P. Marchand Dictionaire Hiſtoriqve pag, 289. In exemplari qvidem ſuo Marchandus legit getruckt 1397, numero trino pro qvaternario per errorem typothetæ poſito: illius tamen exem- (o) In libris in Germania excuſis Maittairii co- piam & ſolitam aXαρεπιον deſiderant Germa- ni, & qvidem jure meritoqve. (P) De impigro typographo Gruningero plura ha- bet Schoepftinus Vindic. typogr. pag. 105. lch nn ne. dl ter lg. in. H 27 exemplar cum noſtro ejusdem eſſe editionis evineit Meuſels hiſtoriſche Litteratur SD 178r. Pag. 155. 1498. XII. SUMMA JoHANNIS. Fol. Titulus libri hujus in folii primi parte ante- riore legitur Summa Johanniz Tho dude; folii pagina averſa ligno inciſa repræſentat Impera- torem Romano-Germanicum in ſolio ſeden- tem ſceptro, globulo regiminis & aqvila inſig- nem cum tribus ele ctoribus a dextra & qvatuor a ſiniſtra, deinde in foliis ſeptem ſeqvitur: de tafel un dat regiſter ouer dat bok genomet Suma iohanis dar man inne vint wor aff dyt boek leret na ordenige des a b c. Poſt tabulam prologus his i incipit verbis: Hir heuet ſyk an de vorrede deſſes bokes genomet Sum⸗ ma Johanis welker de erwerdige vader leſe⸗ meſter Johanes va vriborch pdiker ordes. to latine gemaket un uth de hillige decretboke ge⸗ toge hefft. Un van latine in dat dudeſche ge⸗ maket 28 ENA maket dorch eine hochgelerde doctore gehete Broder Bartolt del ſulve pdiker ordes ok menige ſtede nomet un allegeret i de geiſtlike un wertlike rechte alſe me hir na vit. Impreſſus eſt liber duabus columnis in qvavis pagina cum ſignatura numerum qva- ternionum indicante, ſed absqve cuſtode & numero paginarum: Argumenta capitum lix- teris majoribus qvam textus diſtincta ſunt: cuilibet paginæ in fronte ad jecta eſt litera iſta Alphabeti, cujus verba exponuntur. Opus ita terminatur: Hyr endyget ſyk Summa Jo⸗ hannis de ghetogen is uth dem hilligen De⸗ crerh (Decret) boͤke dat allernuteſt is den lu⸗ den to wetende tho dͤrer ſele ſalicheit unde van Latine in dudeſch ghemaket is dorch einen hochlerden man broder Bartholt pdiker ordes. Et infra: Explicet Summa Johannis Trans- lata de latino in vulgare, multum utilis pro habentibur curam auimarum eltricis Fimplicibus, néc non laycis, qvi ſe informare poſſunt ex eo- dem in diverſis & variis caſibus & pubtis Ju- riecanonici ſubtiliſimie occurrentibut. Impres- ſagve P gV an hete o tike 1, Snseh 29 ſagve opnlenta in lcivitate Magdeburgk per Mauricin Brandiæx Anno Domini 1498. Quin. to (Qvinto) Gans menſie olobrit. Unicxæ; qvam affert Maittai, int, libri præſentis editioni germanicæ Auguſtanæ 148 2. qvatuor alias itidem Auguſtanas & qvidem antiqviores addidit Zanfius in Annal. Typogr. Aug. ſc. annorum 1472, 1473 & 78. apud Joh. Bæmlerum & 1480. per Anton. Sorg. Ad manum qvoqve eſt alia ejusdem li- bri editio, qvoad lingvam totamqve diſpoſitio- nem haud eqvidem multum differens ab iſta jam deſeripta: eſt tamen alia, typis majoribus & magis concinnis & charta candidiori & fir- miori exſcripta: in fine vero folia nonnulla lacerata annum locumqve editionis indagare vetant. Literæ initiales rubro adſeriptæ ſunt colore. Incipit vero ita: Dyt ys de tafelle un dat regiſter auer dat bock ghenomet Su⸗ ma Johannis dar me inne vindet woraf dyt bock leret na ordenynghe des a b c Sine 30 B, LIBRI SINE INDICIO ANNI, LOCI ET TYPOGRAPHI IMPRESSI. XIII. GLoss SALOMONIsS. Fol. Lexicon hoc latinum usqvam typis vulgatum fuiſſe latuit Jöckherum 2ter Th. pag. 2000. Hambergerum Nachr. von Schriftſt. 3ter Th. pag. 625. Fabricium Bibliotheca med. & inf. Latin. ed. Manſi tom. IV. Pag. 192. ut & autores Hi Roire literaire de la France tom. V. pag. 400. Manu vero exaratum alſerva- tur, teſte Coldaßo Scriptor. rerum Alamani- carum tom. I. Pag. 145. 8. Galli in monaſte- rio & Conſtantiæx in Bibliotheca cathedrali, ut & in Bibliotheca §. Germani Pariſienſis te- ſte Du Cange Glofſſ. med. & inf. Lat. edit. Pened pag. NXL. in præfat. = Verus operis autor eſt Vo HMagiſter, Monachus Sandt- gallenſi 8 ſeculo ono celeber- rimus & magni nominis, qvi diſcipulos ha- buit illuſtres illius ſeculi viros Notkerum Ratpertum, Hartmannum, & Salomonein Ab- batem, Sanctgallenſem & deniqve Conſtantien- ſem ſenn ſun 4 ral n di aturn. 1000. er ed. & 2. Ut tom. erva- mani⸗ laſte⸗ rali, s te. ellit. iſter, eber⸗ s ha- rum 5 mAb- ntien- ſem ENae 3 I ſem Epiſcopum factum (q4). Sub hujus vero Salomoni“ diſcipuli ſui, qvem Ppræ cæœteris amavit, nomine, edidit Lexicon hoe, de qvo habetur inſigne iſtud apud Du Cunge loco nuper cit. teſtimonium. „IIud qvidem „ gloſfarium cæteris; JVæ ſubſecuta ſunt, jure præferri debet, cum ex pravis illis ac ſemi. „ barbaris vocabulis, qvæ ea induxere, vix „habeat, præter ea qvæ ex gloſſis interdum „»» aliqvot laudat; ſed ſynonyma complura, „ eaee a probis ſeripteribus repetita; con- Erxcuſum eſt opus hoc, qvantavis auri ſumma pretioſius, in forma fol. majori, in qvavis pagina columnis duabus & lineis 55, in charta robuſta lato margine inſtructa, chia- racteribus italicis parvis, tantum non ad ve- nuſtatem Venetarum Jenſonii accedentibus. Habet punctum & duo puncta nec alia ſigna diſtinctionis: compendia literarumnonadmo- dum (4) Hattone Archiepiſcopo Moguntino, ipfi prop- ter animi acutiſſimam ſolertiam amiciſſimo, opitulante, refert Goldaſtus loc. cit. pag. 12. dum intricata nec admodum multa: nec cu- ſtodes, nec ſignatura, nec ciphri numerum foliorum indicantes adſunt: Diphtongos non admittit: Literæ initiales, qvando nova in- cipit litera Alphabeti, floſculorum ornamen- tis ſunt inſignit?. — Conſtat opus partibus duabus ſc. Lexico majori, & minori, qvod eſt qvaſi compendium prioris: lexicon majus conſtat foliis 238, in qvorum brimi eolumna ſiniſtra extat: Epiſtola prælibatitia in Jegven- tie operiz commendationem brevibus abſoluta incipit feliciter. ex qva ſeqventia transſcribo: Qvodſi feræ beſtiæ votiz etiam ſux funguntur commercio, per illud naturæ afebtum mutuo cognoſcentes: nonne admiraculo ducendum, ho- miner, gvibus natura datum eſt, ut ratione vigeant, eam ignorare lingvam, in gya a puk⸗ rie fudii ſui tempora triverunt & beſtiir hac in parte ſe pati brutaliorer. Ergo Salomon ille noſter ſecundur eccleſiæ Conſtantienſis Epi- ſcopus his frena cupiens imponere, gvid ger ab groto differat eleganter, latine, aperte, plane, diſtinbke & ordinate in hoc opere brevi- bus diſſeruit. Cui Gloſæ non Catholicon, qvod A men. tibus vod lajus mnn ven. Dluta bo: ntür ut o. ione pue. ae on ger erte, i. Nodh N Gekh 33 ſt univerſulir, ut Johanni Januenſi, gſt ti- tulus, qui gloriatur continere ſe omnia, cui pulchre a gvodam obſicitur? præter utilia. Hoc idem omnis ſentit Italia (r); hoc cano- num &' legum ſcholares. Soliz vero ignaris Juum pvannuciatum placet latinum, qvibus ut etiam orum aliqvil exempli afferam, ita ſuus dicendi mos eſt- etſi ſolveret mihi collum, ego non poſſem id facere. Ecce Tulliana! ſed qvid Tulliana! verum afinina elocutio. Ea propter ſi illußtrium virorum ſeripta memoria repetas, facile intelliges ſumma hot diligentia apud (r) Hoc idem ſentit Erasmus Rot. vid. ejus Operum edit. Lugdun. 1703. tom. VI. ͤ Pug. 5§I1. F. Deum immortalem! qvas „nænias adducit aucdtor Catholicon de hac „voce Priſtegum. O miſerum illud ſecu- „lum! cum ex hujusmodi libris velut ex „ adytis petebantur oracula litterarum.“ — Et rurſus tom. eodem pag. 1017. E. — „ Qvanto inſulſius imo impudentius (qvam „Thomas Aqvinas) delirat ſuper hac voce „in melotis autor operis omnium indoétis- „ſimi, qvod vocant Catholicon.“ C apud eos obſervata, & ab his tibi imitandi ve- Jkigia relida (Ss). Operi noſtro eximium parit valorem, qvod vocabula nonnulla, præſertim prim itiva, cum explicantur, ſimul vertantur germanice; unde forſan larga meſſis, penitiori cognitioni lingvæ medii ævi germanicæ inſerviens, ex- ſpe tari poſſet: ulteriorem vero & doctiorem hoc poſtulat disqviſitionem; ſpeciminis cauſa nos qvædam, dum librum obiter pervolvimus, oceurrentia prælibamus, addita ſimul verbo- rum ſignificatione vernacula: Agaſo Warſulch huic reſpond. noſtr. Marſkalk. Agonita . Kempho . . Kiempe. Amita . Ba/a . . Fanſter. Angvilla. A „Aal. Anſer. Ganzo . . . Gaas. Antlia . Charba . . . Kurv. Bardus- (s) A Typographo vel Editore adje da eſt præ- fatis bhæc multo qvam opus ipſum recentior; Catholicon enim, cujus fit mentio, in fine de- mum ſeculi XIII. prodiit. Bere Cal Can Pad Pat⸗ Pal Der Fal Pell live. rem, tiva lice ioni ex. rem aulſa mus, rdo⸗ kalk. npe. ſter. lal. gas. v. dus⸗ Pie. tior; e de⸗ Bardus-Carminum conditor. Calx Cauſtica Cippus Corium Cor Coqvo Cortex Fagus Fiſſa Forceps Galea Gallus Gallina . Granum Granarium. Korenhas Humerus. Achſel Ignitabulum Luichta Padella Pala Palus Pera Faſciculus. Cibuntilo Peſſulum C 2 Chalch Kalk. DLauntra Tonder. toch Stok. Leder Lceder. Herza Hierte. Chochen Kaage. Rinnt Rind. Puocha. Bog. Geſpalten Splittet. KPFang „Tacng. Helm Hielm. Han Hane. Hennt „Hone. Choöorn Korn. Kornhuus. Axel. Lygte. Prann Pande. Schufel Skovl. Pfal Pal. 7at . . . Taſe. Bundt. Schlos Slage. Tex 36 Textura . Gewepft . WVap. Faux . Caomo . . Vom. Ficecula Snepha . . Snpneppe. Feſtuca . Halm . . Halm. Finio . Marcho vel Enton . merker, ender. Talus . Enchila . . Ankel. Veru . Syiz . .Sped. Uncinus. Haco . . . Hage. Ulula . Wachteul . . Natugle. Vivum argentum . Kechfiber . Qvagſolv. Volvo . Vuelzo . . (Verlter. Ut vero de valore & indole operis tu- tius & certius ferat lector judicium, momen- ta præcipua qvorundam apponam articulorum VLNsS aporia, cura, angor, anxietar, do- Inr (t) VorNOs & Urcos ita diſtingvitur, qvod vulnus ad animum refertur, ulcus vero ad corporis injuriam: item VurNus, corporie plaga recent, Urcus inveteratum vulnas. Item VLNUS, gvod ferro fit, Urcos vero putredo a. — VVLPESE (t) errat. Typogr. pro dolor. , bi At S tr. dder. tu⸗ hen⸗ LPIS Erse 37 VuLeEBs fraudulenta ſunt animalia gva in foßſir vel ſpecubur ſe abſcondunt, unde & dominus ait: Vulper foveas habent. Qva cum apparuerint, nunqvam regi- itineribus ſed ton- tuoſis anfrablibus currunt. Phiſſici autem di- eunt doloſam ſſe naturam animalisg ejus ſupra modum. — Vulpiz dikta gvaß volupes, zſt enim volubilis pedibur. Vulpes, vulpecula, fuchſa. Inter nultum & faciem hoc intereſt: Fa- us (error. pro FAcCIES) eſt naturalit oris ha- bitas immofabiliqd. VoLTUS vVero pro rerum al temporum Avalitate varins & zvommutabilix, S&i interdum affectione animi modo latus mode triſtis. UxoRES vocatæa gvaſi unxiores:morig enim erat antiqvitus ut nubentes puélla ſimul venirent ad limen mariti, & poſtes antegvam ingrederentur, ornarentun lanbis Vittit & oleo ungerentur. — Uxoß, matrona, conjunx. IRA IRA & IRAGUNDIA ita diſtingvitur- Ira praſene eſt & ex cauſa naſcitur, iracundia autem vitium naturale & perpetuum eſt. LErgo iratus pro tempore concitatur, iracundut aul- tem fregventer inaſcitur & ad levem ſermonis autam, gvaſi a vento folium, commorvetur. — Ira eſt repentina animi commotio, odium eſt inveterata ira, gquæ ab ira generatur. Ad vocem gent poſtqvam ex Moſe & Jo- ſepho qvædam de migratione gentium attulit: vix hominer dobzisimi autigviſſi mor hiſtorias Perſerutanter nee omnium ſed aliqvarum gen- tium nomina & loca Potutruut revtrire. — In Romanor graver, gracos lever,., Afros verſivelles, Gallos natura feroces atgyt acrio- rés Videmat’ gvod natara climatum Ffacit. Gvi- burdam autem nationibite Jua uigve veſtir eſt Ppropria ut Parthie ſarabarqæ, Gallies linng, Germanis renoneg, Hiſpanis RKringrer. — Nonnullæ etiam genter non ſolum in veſtibus ſed & in corvporibur aligva Kbi propria gvaßi inſignia vendicant- ut videamus cirros Ger- MaR0- Haß i . tul El Nur ton ſtin tibr lya Undia Ego n- onie in 39 awianorum, granas (u) & cinnabar Gothorum, RKigmata Britanniorum. Lexicon minus conſtat foliis 48 eodem, qvO majus, modo impreſſum ſimiliterqve ti- tulo & indicio autoris, typographi, anni & loci impreſſionis deſtitutum. XIV. VINCENTIIT BELLOVACENSIS OPusCULA. Fol. H Typis Gothicis absqve ſignatura, cuſtode, numero paginarum, literis initialibus & diph- tongis exſcriptus eſt liber hic, qvi ſigna di- ſtinctionis habet punctum & colon, freqven- tibusqve ſcatet abbreviaturis. In qvavis Pagi⸗ na deprchenduntur lineæ 40. In foliis 33. legitur primum Vincentii Traßtatur de morali Printipir inſtitutiont, C 4 qvem (u) IVrdorus Orig. lib. XIX. cap. 23. ex qvo Noſter ſua compilavit, habet granos, forſan ex noſtro emendandaus. Conf., Du Cange Gloſſarium ad has voces. 40 E V qvem qvidem typis excuſum eſſe ignotum re- perio Jöchero, &, qvem ille ſecutus eſt, Echardo Scriptor. ordinis Prædicator. Paris 1719. pag. 239. qvi ambo opuſculum hoc tantum exſtare manuſcriptum aſſeverant. 6Ex codice qvodam manu exarato in Anglia aſſer- vato prologum affert Echard I. cit. — ſic incipit: „Cariſſimis ac religioſiſſimis in Chriſto viris „C illuſtriſſimis Dominis omni honore ac re- „verentia dignis principibus Ludovico Dei „ gratia Regi Franciæ ac Theobaldo ejusdem „favente clementia Regi Navarræ & comiti „Campaniæ; frater Vincentius Bellvacenſis „de ordine Prædicatorum ſalutem in omnium „Salvatore.“ Loco autem vocis Cuariſimir in libro noſtro legitur Clarißſimie — qvod aptius eſſe nemo non vidit. Sic infra Mſtum male habet conſolariit „impreſſus liber vero conſiliariige qvod habet Echardus: qvia vide- licet poſtulatio veſtra bver venerabilem patrem noſtrum fratrem Umbertum totins ordinie re- Korem atgve magiſtrum mihi innotuit; in im- preſſo codice legitur: gquæ poſtulatio, qvod melius eſſe docet contextus. Hujus Eel inc ſot m re. s eſt, Paris 1 hoc 1E Aller. ipit: Viris le re. Dei Sdem ointti enlis niumm Nnir qrod ſtum vero Vide- trem 1 Yl⸗ 27. Capitulum primum ſic in noſtro codice Margaretæ. Hic tractatus typis excuſus eſt „ morte amiei,«“ & in qvodam mſto codice Ea 41 Hujus tractatus capitula 28 numer at Echardus, in noſtro vero tantum hab entur incipir: Princepe dicitur guaſi primum canpuk vel primum capieni ſive primatum, Gi utiqve locum non habuit in hominihi, aà principio na- turæ bene inſtitutaæ ſed iueneſéente malitia or- tum habuit ab inſßzdelium ambitione ,„ Allm enim omner natura eſſent parer Nimroth de Nirpe Cham primur regimen ſupra homine- Ribi iuſur- pavit. In folii trigeſimi qvarti parte ante- riore: Incipit prologur libri Jecundi de nobi- lium puzrerum inſtitutione. Prologus com- lectitur libri dedicationem Reginæ Franciæ P 8g in collectione opuſculorum Vincentii Per Jo- hannem de Ammerbach Pocurata Baſileæ 1481. (Xx) Poſt folia 69 incipit Prologny in librum tertium de conſolationibur Wecialibur ſuper morte filiis in Collectione Amerbachiana vo- catur „Tracétatus valde, conſolatorius pro apud Echardum „Epiſtola Conſolatoria Vin- C 5 centii (X) Eſt etiam hæc editio in Bibliotheca Reg. „. „centii Belvacenſis ad Regem Francorum Lu- „dovicum ſuper morte Ludovici primogeniti „ſui.“ Folii qvadrageſimi tertii pagina poſtrema opus clauditur tali, ſubſcriptione: Vincentii Belvatenſie ordinis Prædicatorum religioſiſimi profeſſorie de liberali Ingenuorum in ftitutione pariter & educatione liber Finit feliciter: infra — Hic eſt ille Vincentius me- morandus Hiſtoricus, moralis pariter & natu- ralis cognitor diſcipliun, univeriæ etiam do- Srinœ accuratus fdelizgve diſfuſore gvibus de rebus ſeripſerit bir bina volumina, gquœ ob nudam aptamgve ueritatem, gvam preferunt SpECVLA nunCHPHaukur. Hic propter ſingula- rem jnduſtriam & exqgviſitin ingenium Eudo- vico regi Franciæ & Theobaldo Navarræ regi additus familiariter, eorum oratn hunt ipfum, qui in manibiuls eſt, librum edidit tam divina- rum gvain ſeculariuin literarum genergſar te- xens ſententiat inſtituto oneri accomodatar. — – Imitatus aper, goa bero ſerneno Floribus inſidunt variis, & candida cireum Lilia — nLu. eniti 1gine lone: Orumn Orun fit me. latl- do. de 05 Fiint rua. udo. regi ſunn, ina- te⸗ 1 4 14140 eg 43 Lilia funduntur, tum cum liqventia mella Stipant & dulci diſtendunt negare cellas. Editionem hanc ſeculo XV. adſeril Bendam eſſe nullum eſt dubium; locum vero impres- ſionis, artificemqve, ex cujus exiit prelo, conjekura aſſeqvi perdifficile videtur: figu- ra chara terum aliisqve indiciis adductus b. Temlerugs, vir in hoc ſtudiorum genere verſatiſſimus & theſauri primorum Impreſto- rum haud contemnendi ipſe polle.Tor, credidit impreſſum eſſe opus hoe (y) Roſtockii per ſra- trer Preibyteros & Clericos Congregationit vi- ridis horti ad ſanctum Wichaelem, ut ſonat ſub- ſeriptio LaRantii per ipſos excuſi anno 1476. & qvi in fine Sermonum Bernhardi Clareval- lenſis ibidem 1481. (2) edirorum fratrecrom- munis vitæ ad ſinklnm Wichablem vocantur, qvorum officina typographica etiam viguit ini- tio ſeculi XVI. vid. Catalog. Bibliothecæ T'em- leria (y) Qvod morte ejus præmatura in Retzſam migravit Bibliothecam. (*) Hujus editionis ut & Lactantii xemplat aſ- ſervat Biblioth. Reg. lerianæ pag. 3. it. Etwas von gelehrten Ro⸗ ſtockiſchen Sachen 1740. pag. 533. G ſeqq. XV. VocABULARIUM LATINO- GRECUM. O Gavo. Habentur in qvavis pagina vocabula latina erdine alphabetico a ſiniſtra „ & græca a dex- tra: neqve folia neqve paginæ in parte ſu- periori numerantur, nulli cuſtodes, nullus titulus nec litera initialis: charta non admo- dum candida: characteres latini bonæ notæ, . . 2 . . 11 . 1 7 græciqve grandiores: in epiſtola latina præ- fixa habentur punctum, colon & ſignum in- terrogationis ut & diphtongus . Signaturæ exprimuntur literis romanis majoribus, inter- dum etiam minufſculis; ſub extrema linea pa- ginæ politæ ſunt, ſi Ai cxceperis, qvod ad extremæ lineæ latus reperitnur. Qvando litera nova incipit Alphabeti plerumqve ſed non ſemper in area majo- ri vacua expreſſus eſt chara der romanus mi- nor, qvo inſcius Miniator in litera adpingen- da minus erraret. Libre AN Fon bet Sve Hi Bib mit Nal. 1 Ro⸗ legg. latina 1Ger. te ſu. hnullus dmo- note, pre. n in. aturæ inter⸗ l P- dd ad labett najo⸗ 5 mi. ngen⸗ Libro Libro præfixa eſt epiſtola: Bonur Aec- eurſiny piſanus clariſſimno viro Autonio brac- cello juriszconſulto primario ac ducali ſenatori ſalutem plurimam dicit. In epiſtola hac dedi- catoria autor vocabularii nominatur Johannes Monachus Carmelitanus, qvi cognomine Cya- Kon v. Creſton dictus Placentiæ originem de- bet, cujusqve merita in literas græcas latinas- qve pluribus deſcripta legas in Joſ. Ant. Saſſi Hiſtor. litterario-typographica Phil. Argelati Bibliothecæ Scriptorum Mediolanenſium præ- miſſa pag. CLXVIII. & apud Maittairium An- nal. typogr. tom. I. ed- 2, pag- 42. Dedicatio Boni Accurfii (a) legitur apud Saſſium libro cit. Pag. DXLV. non vero fſatis accurata eſt ſeqvens Saſ annotatio: „qvando- „ qve latinis vocibus in græca columna ſuum non „reſpondet vocabulum, & vacua relinqvitur „area — ex ſedula obſervatione deprehendi „in iis tantum omitti, qvæ eodem cum ſupe- „riori voce nomine concordant ut accubatio, „alci- (a) Aliaäs Buonacorſ vid. Denis Merkwuͤrd. der Gar. Bibliothek pag. 96. * actubitus, ſoli enim primæ voci græcum vo- „cabulum αQαä ιουισ opponitur, qvo etiam „ſecunda ſignificatur: « in cæteris qvidem convenit; voci vero latinæ callide nullum eſt, qvod reſpondere poſſet, vocabulum græcum, nec proxime antecedenrti ſignificari poteſt, præcedit euim calide græce nνααι. MWaittairiur nullam hujus libri editio- nem habet antiqviorem 1497, qvo anno im- preſſus eſt liber hic Kegii in forma Ata. An- nal. typgr. tom. I. edit. 2. pag. 637. No- ſtram vero editionem nullus vidit Bibliogra- phorum, niſi ſolus Saſi l. cit. pag. DCXII & DXLIV, qvi tamen exemplar non integrum ſed poſtremis paginis ſpoliatum recenſet re- ſervatum in Bibliotheca S. J. Braudenfi. Poſt vocem ultimam uxoriur græce gu- vaiοSυ legitur Elnis 1ε „ορ absqve ulla de- nominatione anni aut Tygographi, qvos in calce, qvo ſuum carebat exemplar, deſcrip- tos eſſe opinatus eſt ſæpius laudatus Saſſius 1. cit. prodiit vero poſt 1480 eodem typorum ge- gen co⸗ Nen 10 titn Fl 710 abs rur Pl por Vr. 4 / 7⁴ mvo. etiam idem neſt, eum, Reſt, litio⸗ Nim⸗ No⸗ gra⸗ II à& rum t re⸗ . e. 8 in erip⸗ ur l. rum 4 E 47 genere, qvo exſcriptum eſt Pfalterium Grr- co-Latinum Noſtri Joh. Creſtoni Mediola- nenſe anni 1481I. (b) XVI. Vocabulario ſub No. præcedenti deſerip- to adhæret, omniqve absqve præfamine aut titulo incipit SAXxOLI PRATENSIS VIRI DOCTIS- SIMI DE ACCENTIBUS AC DIPHTOGIS ET FORMA- TIONE PRXTERITORUM GRECGORUM. Abſolvitur hic libellus foliis 6 in gvo absqve ſignatura, cuſtode, aut numero folio- rum: typi vero tam græci qvam latini iidem plane ſunt cum iſtis Vocabuliſtæ. — De Tem- poribus verborum diſſerit ſeqventia. Tempus eſt omne diviſiun in parter trit. in évεαατπο ρσο11. e. præſens. ααςαπνπα i. e. prateritum & α½ W½αον 1. e. futurum. pteritum rurſim qvadri- faria dividitur in zagararixòν e. imperfektum. 2 . . aαραανàειιε i. e. perfebzum. OαοαναατιπWoν. .R V lius- (b) Hocce etiam rariſſimo Pſalterio optime con- ſervato ſuperbit Bibliotheca Reg. plusgvam perfebktum: & aogirov. indehknitum — indefinitum éſt hoc gvod pro perfebko & plur- qvam perfelto pvoni pvoteſte ut οαα ο tibi vöy nunc. νρaDdαͤv ο. αω α. i. e. din. non autem poſſumus dicere oρρaναdſα ο τοα ρ y⸗voαιπα αοσνι. Sine indicio anni aut loci impreſſionis clauditur ſeqventi obſervatione: Metoligon mellon i. e. paulo poſt futurum gqvod atticorum proprie éeſt: a meſo futuro comodiſſime deduci- ur altgumento par. acimeni ſui Propoſi ito! ut rooαια rer†⁹ναοuuaαa gqvod qvidem augumen- tum in omnibus modic etiam in varticipio A. cut SGj paracimenus ſervat. Scriptorem hunc ejusqve opuſculum apud öcherum atqve Argelatem fruſtra qvæſivi: extat vero ejus libellus ſive epiſtola de præ- ceptoris ſui Vidtorini Feltrenſis doctrina & moribus in MWartene & Durand Colle tione veter. ſeriptor. & monum. tom. III. pag. 843. & plura de ipſo ejusqve miritis in literasgræ- cas refert Ang. Mar. Qvirinus de optimorum Scriptor. ditionibus edit. Schelhornii pag. 157. XVII. B 1 Ni! I/ Mal ſe. fn tota Pig tion vert exel fuitun plur. tibi . 40n A nee ſionis igon, orum Eluci. 0. u Men-⸗ ſeut apud eſiyi: pre⸗ na & kione 943, or⸗ Drum 157. VII. R 49 XVII. LEONIS PAPE SERMONES. Fol- Lditionis hujus antiqviſſimæ Maittairio igno- tæ duo Bibl. Regia offert exemplaria nora an- ni loci & typographi deſtituta: prodiit ante 1470. & ſinc dubio Romæ per Uidaricum Primum folium occupat operis dedicatio ſc. Johanniz Andreæ epiſcopi alerienſis ad ſum- mum pontificem paulum ſecundum venetum epi- Nola in laudem ipfiuz ſankli leonis pape, qvæ tota legitur & extricatur apud Qoirinum I. cit. pag. 133. qvi duo etiam hujus rariffimæ edi- tionis exemplaria ad manum habuit: duobus vero in locis hæc epiſtola diſerepar a noſtris exemplaribtis; codices noſtri legunt: Eft leo certe ccleſiaſtice dictiomes tullius. theologie ho- merur. racionum ſidei (hic Qvirinus male legit ſides) ariftotiles &j ut omnia unico abſolvam D verbo (c) v. Engels Bibliotheca Selectiſſima pag. 89. & Srrobels Miſcellaneen litterariſchen In⸗ halts pag. 12. 50 l verbo petrus in potifico throno paulus in pal- pito chriſtiano — de gvo a me magis illum RKupente qvam landante id ſolum accivi diktum velim amari ſacile leonem poſſe pro merito nun- quam pdicari licere. (hic Qvirinus ante vocem prædicari inſerit ſynonymum laudari.) Poſt epiſtolam — Segvuntur rubrice to- cius operis per ordinem in foliis duobus. Dein- de — liber ſermonum ſandti leonis primi pape doctoriv floridiſſimi ac elogventiſimi incipit fe- liciter. — Sermo primus de ordinacione ſua in vontificm. Ultimus ſermo eſt contra en- ticem hereticum; & in fine concluſio operis ita: Expliciunt ſermones leonis pape. Conſtat opus totum foliis CLII, exſcrip- tum typis gothicis, duabus literis interdum combinatis, absqve literis initialibus, cuſtode, ſignatura & numero paginarum: loco diph- tongorum & & & adhibitum eſt e ſimplex, ut patet ex allatis ſigna diſtintionis habet punc- tum & colon. Paſchafiuts Qesnellur, qvi Lutetiæ 1675. Lugduniqve 1700. opera edi- Leo- git. nen y⸗ net pun ſtr⸗ In ſer 71 10 latt Per Vis 1p kun lul dit Leonie Magni, nullam qvidem cognovit edi- unn nem Sermonum Leonis ante Venetam 1485, dn qvæ tamen eſt ſeptima: qvatuor enim illa Ve- Nlinr neta veruſtiores recenſet Maittairius tom. V. dcen pars poſtr. pag. 12. aliam æqve ac no- ſtram Maittairio incognitam deſcribit Denit Merkwuͤrdigkeit. pag. 194. 10⸗ ein⸗ dane XVIII. i. EUSEBII PRPARATIO EvANGETIGA. ſia Folio. e. Inter multa Ruſebii Pamphäli Crſarien 6 beris ſcripta judicio Eruditorum eminet IIgoαοαα. εν Evaαν*ναRhα, opus nobiliſſimum & au- ro contra non carum a Sam. Barnage appel- . latum: operis igitur latina verſio Georgii Tra- lum Pezxuntii, Papæ Micolao V. inſeripta, qvam- ode, vis manca & confuſa, ſub incunabula artis ph⸗ typopraphicæ ſæpius prodiit. ut unc. Nec apud Mäaittairium nec apud alios, gvi qvos evolvi, monumentorum typographico- editi. rum deferiptores injecta eſt mentio noſtræ D 2 edi- editionis, qvæ indicio anni, lociqve impreſſio- nis & nominis TPypographi caret. — Cha- racteres ſunt Cothicæ formæ; uon raro unus typus binas ternasve literas junctim complec- titur; ſingulæ paginæ in binas columnas divi- duntur; folia ipſa non ſignata neqve numeris neqve literis; cuſtodes nulli; ex interpunctioni- bus punctum, colon &ignum interrogationis; literæ initiales penicillo additæ; ita ut infantia artis & operarum ruditas undiqve appareat. Primum operis folium continet Georgii Trapezuntii ad Nicolaum V. Pont. Wax. Præ- fationem, qvæ in omnibus conveniens cum no- ſtra etiam reperitur in editione operum Euſe- bii latina Baſil. apud Henricum Petri A. 1549. Ita vero incipit Prœf. Euſebium Pamphili de evangtlica preparacione latinum ex greco bea- tiſſime pater juſſu tuo efeci &. In operis ip- ſius initio occurrit hic error criſtianiſſimus pro Chriſtianimur. Concluſio operis hæc habet: Euſebiuz Pamphili de evangelica pre- paracione ex greco in latinum tranzlatus Ex- bplicit feliciter. XIX. Pis bet ſine Piu nen mnil Pis neris ioni⸗ onis; nti reat. Nrgii Pre⸗ nno- 549. i de ea zip⸗ mut hec pre- Ex. õ 53 XIX. GESTA ROMANORUM. Fol. Absqve titulo ſic in fronte libri: Incipiut huiſtorie notabiler collelke ex geſtis romanori &O gvibusda aliis libriz cu applicacionibut 60- ran dem. Operis editio prima apud Maittairium & De Bure eſt Goudæ 1480; noſtra vero il- los latuit, qvam goudana antiqviorem eſſe recte cenſuit Gatterer Algem. Hiſtor. Bib⸗ liothek 7ter Band pag. 142. Caret opus cuſtode, ſignaturis, numeris paginarum, literis initialibus & diphtongis; ha- bet punctum tantum, & notas diaireſios in fine linearum interdum duas lineolas ſæ- pius unam; loco puncti literæ à ſuperimpo- nendi adhibet lineolam brevem transverſam; mihi & guaſtio legitur michi, qveſcio, redempcio & ſic in cæteris; exſcriptum eſt in charta læ- vigata, columnis duabus in utraqve pagina ty- Pis minoribus gothicis, qvos non fuſos ſed D 3 ſeulp. ſeulptos eſſe judicatur Algem. hiſtor. Biblio⸗ thek. loc. cit. Folia numerando deprehendi eſſe CXVIII, in ultimo vero folio pagina tan- tum prior impreſſa eſt, qvæ nullam aliam operis præbet concluſionem qvam Et ſic eſt Vinit. In narratione de Marco Curtio, qvi abyſlo Romæ in foro apertæ ſe præcipitem eqvo dedit ex oraculi reſponſo, in qva qvi- dem heros vocatur MWarcus Annslius, extat hic error typographicus — Et ſtatim terra terra ſe clauſit; & in moraliſacione ſuper hiſtoriam aute criſti nativitate pro aute. DvYALOGUS SALOMONIS ET MARCOLPFI. Qvarto. Conſtat foliis 12, caret reclamantibus & ci- phris numerum paginarum indicantibus; for- ma characterum gothica rudior eſt, cum fi- guris inconcinnis & abbreviaturis freqventibus. In fine: explicit Dyalogus Salomoniz & Mar- colfi. Vert 149 Aug Av hr⸗ ant con Gi⸗ ali⸗ vic re hendt natan. Aliam ſret gri Pitem gri. 1t hie terya Priam Pl. Eei⸗ for⸗ m f⸗ eibus. Ilar- r õl 5 5 colf. Infra manus coætanea fſcripfit 1483. (d) Verſionem germanicam editam Auguſt Vindel. 1490. in Ato. recenſet Zapf. Annal. typogr. Auguſt. pag. 35. AUR. AUGUSTINI LIBRL XV. DE T'RINI- TATE. Fol. Eaitio hæc Anonyma eſcribitur a Denie Merkwuͤrdigkeiten pap. 36; plurimis Biblio- graphis ipſiqve Maittairio, qvi nullam 1489 antiqviorem admittit, incognita, nec illam contulere Monachi ordinis Beneditktini operum Auguſtini editores, variarum qvagropter le- Rionum ſpecimen attulit Denis. In deſeriptione doctiſſimi hujus viri, alias ad amuſſim exacta, minus hoc accurate videtur „illam abbreviaturis bene multis ſcate- res; e contrario lectu eſt facillima paucis .— . one- (d) Editio noſtra itaqve ſine omni dubio eadem, qvæ in Biblioth. Uffenbach. tom. II. append. II. pag. 28. occurrit, & circa annum 1482. evulgata eſſe dieitur. 56 Ge onerata vocum compendiis v. c. Incipiunt capi- / tula libri primi de trinitate, de triplici cauſa erro- risg Jalſa de Deo opinantium, ordo diſputandi de trinitate divina. De diverſo juditio legen- tium & capacitate diſſimili. Quve lſe ppria di vint trinitatie ſenſerint catholici trattatores. In fronte codicis noſtri manu vetuſta ſeriptum eſt: Viber eccleſie Haderslebenſit. Sooo SςνSOGον ωςς OBSERVATIONES MISCELL . 1473. Adhunc annum recenſet Maittairius Annal. tom. I. edit. 2. Alvarum Pelagium de Planc- tu Eccleſic; qvod opus fol. max. impreſſum per Johannem Zeiner de Rutlingen non 1473. ſed 1474. prodiiſſe indicat V'eith Diatribe de orig. artis typogr. Præfixi Zafi Ann. typogr. Auguſt. pag. 14. Opus ſplendidum & rariſſimum etiam eſt in Bibliotheca Regia, & ſubſcriptionem 1. ckt. ]. cit. Nbe ſorin der ubig extal Cata nitu ſinon gati ſehie alle⸗ libra ceci Vero 1t capi. gerr. Utandi 7 %ν„ logen. ian dr. rer. tanal. Mane- eſlum 1473 be de bogr. etlam onem 1. cit. allatam haber, excepto qvod ſphalma typograph. planetu pro planttu non admittit. 1476. F. CoNRADI DE HALBERSTADT O. P. Reſpon- ſorium Curioſorum in Fol. Lubecæ 1476. typis excuſum deſeripſit Denie Merkwuͤrd. der Gar. Bibl. p. 58. Hoc opus, de qvO ubiqve altum eſſe ſilentium teſtatur Denir, extabat in Bibliothera Danneſchioldiana vide Catal. p. 129. male vero ibi inter libros mag- nitudinis 4tæ ponitur, eodem ſcilicer, qvo Phi- ſinomia Regia, (de qva ſupra) involucrò li- gatum. Reperio in Catalogo Bibl. Danne- ſchiold. in qvo pretium & nomina emtorum adſeripta, hæc duo rariſſima opera in publica librorum Danneſchioldianorum diſtra tione ceciſſe III. Crammio pretio 32. ſolidorum, qvo vero deinde migrarunt, mihi nondum liaver. 1479. 58 1472 = Jon. MARCHESINI Mamotrelzum ſen Expoß. tiones & correctioner vocabulorum Juper totam Bibliam hocce anno Venetiis charactere parvo gothico abbreviato excuſas per Nicolaum Jen- ſon gallicum in forma Ata. recenſet. Denis Merkwuͤrdigk. pag. 78. Extat qvoqve hæc editio in Bibl. Reg. Contendit vero Denis 1. cit. ut & Buͤcherkunde rſter Theil pag. 112. hanc editionem ignotam eſſe Maittairio, ſed MWaittairius illam recenſet Annal. typogr. tom. I- edit. nova pap 396. — Annalium vero tomo V. pag- 47, eſt merus error typogra- phicus in ciphris. 1483. A An etiam extet anni 1483. Noribergenſis editio Catholici Johannis de Janua in dubium vocavit Denie Merkwuͤrd. pag. 203. Cuſtodit Bibl. Reg. hujus anni exemplar in forma fol. cha- char dene Ann Npo. totam baryo Jen. Deyit hec nir l. I112. ſed tom, vero ogra⸗ enſis lbium ſtodit fol. cha- GA 59 charactere gothico abbreviato excuſum, gau- dens ſubſeriptione, qvam habet Maittairius Annal. typogr. tom. I. edit. 2. pag. 446. 0 SPICILECGII BIBLIOGRA PHICI SPECIEN SECGUXND UM SISTENS EX BIBLIOTHECA REGIA HAVNIENSI PRIIITTIARLIUII ArTIS L TPOGEAPHIICA CL. V. MAITTAIRIO INCGCGOG. NITARUM DECADEM TERTIAM IN COLLEGIO MEDICEO DIE I9 DECEMBRIS 1I782 PDfSPUTAVITY ERASMUS NYERUEP HkHAVNIA I 782. TYFIS PETRI HORREBOWIII. XVI cui iſtue lo nes, Mai non a e rum bus 1481. XXI. PETRI LOMBARDI LIBER SEN- TENTIARIUM. Fol. H libro qvaſi fundamento ſuperſtructa fuit tota Theologia & Philoſophia medii ævi ſcholaſtica: autor, natione Lombardur, cui ex hocce ſeripto cognomen inditum erat iſtud notiſſimum Magiſter ſententiarum, ſecu- lo XII. Epiſcopus Pariſienſis fuit. Operis hujus complures dantur editio- nes, qvarum præſens eſt infreqventior, apud Maittairium variosqve alios Bibliographos non obvia. Forma characterum eſt ita dicta Gothi- ca cum multis compendiis vocum ac ſyllaba- rum: interpunctionibus utitur puncto & duo- bus punctis; caret ſignaturis, reclamantibus E 2 & & numero paginarum; ſingulæ paginæ in duas dividuntur columnas, qvarum unaqvæ- qve lineas comprehendit LV. in margine ſuperiori uniuscujusqve folii literis majuscu- lis per totum opus indicatus eſt liber & fimul caput libri, vel, ut ibi vocatur, diſtinctio in iſto comprehenſa folio; in fine operis hæc ſubſcriptio: celeberrimus ac famociſimus theo- logicarum ſententiarum liber, magiſtri petri jombardi: ſacre theologie doftoris eximii. An- no domini Milleſimo gqvadringenteſimo ollnage- ſimo primo. Impenſie Antonii Koburger Nuruber gé impreſſur decima die may N Fenit feli- citer, ex qvo laus & gloria Deo. Eodem, qvo liber jam deſcriptus, vo⸗ lumine compactus eſt Vocabularius Juris utriusqve, qvi apud cundem Typographum, eodem anno & eisdem plane typorum formis exſcriptus prodiit; huncce cum attulerit Mattairius libru m Annal. Typograph. Tom. I. Ed. 2. pag. 425, magis eſt qvod mirer, alte- rum illum ejusdem artificis & ejusdem anni illi fuiſle incognitum. 1487. jnt cul gu r. ma col nat tor M Vo. Jurit hum, ormis ulerit Dm. I. Alte⸗ anni 487. 1487. XXII. BERNHARDI DE PARENTINIS ELUCIDARIUS MISSE. Fol. Liber hic jam inſtructus eſt ſignaturis alpha- beti literis minutioribus indicatis, & folia etiam in parte ſuprema numerantur characte- ribus Romanis in utraqve pagina folii unius- cujusqve ſimul expreflis, talis vero exatitu- do in tanta editionis vetuſtate minime eſt vul- garis: nullæ autem inveniuntur voces ita dictæ reclamantes, nec diphtongi, nec ullæ interpunctiones minores: character eſt gothi- cus compendiis haud paucis deformatus; ſin- gulæ paginæ habent columnas duas, qvæ in qvovis folio numerantur per literas ſupra in margine poſitas A. B. C. D. lineas unaqvæœqve columna habet XLV. In primo codicis folio, qvod infra ſig- natur a 2 & fupra numeratur Folium I, legi- tur titulus & argumentum libri ſeqventibus: Elucidarius omninm dificultatum circa oficinin K 3 miſſæ miſſe occurrentium fratris ber (Bernhardi) de parentiniz ordinir predicatorum provincie tho- loſane: conventus ortheßi in vaſconia: gvi in koc opere ſegvitur illuſtriſimi ac eximii dolto- rie ſanbti Thomæ de agvino, determinationes & dika gvoad coneluſiones, qvi aliter li- lium miſſe nuncupatur incipit feliciter. — In- cipit epiftola. — Keverendiſßimo in Chrifto vatri ac ſuo pre ceteris domino ſpeciali domi- 20 P. (Pictavino) divina providentia epiſcopo albienſi, veſter humilit Jfamulus ber. (Bernhar- dus) ordini- predicatorum & conventus orthe- ſii &c. Ad finem hujus epiſtolæ nuncupato- riæ legitur: datum & completum tholoſane, in vigilia beati Dominici Anno domini MCCCG qvadrageſimo ſecundo. Evincitur vero in Echardi Scriptor. ord, Præd. Tom. I. pag. 612 hic ſubeſſe errorem, C ſcilicet unum ſuper- fluum additum, legendumqve eſſe MCCC qvadrageſimo ſecundo, tunc enim floruit epi- ſcopus Albienſis Pictavinus. Noſtra qvidem editio ignota erat Echardo, ad manum vero habuit recentiorem Pariſienſem anni 15631, qvæ eundem errorem cum noſtra editione, ex a Hal ſub „ „. tet pol 15 du⸗ ter mu nun mii ert „B „ „e di) de e th0. gvi in o,. tioner er ſi. In- ri, 0 lomi. opo nhar. Ftle. Pato. lane, CCG 10 in 612 per. CCC epi⸗ dem vero 631l, vone, eX ex qva ſine dubio fluxit, haberet communem. Hactenus qvidem bene Echardus: cum vero ſubjicit l. cit. Qvod in errorem induxit Tri- „themium & ſeqvaces, Luſiranum, Eyſen- „gremium, Poſſevinum, Fernandez, Alta- „muram, qvi Bernardum noſtrum ad 1442 „referunt ſeculo integro antiqviorem“, mi- re fallitur; partim enim non patet, qvi fieri poſſet, ut erratum in editione libri anno 1531 procurata commiſſum in errorem in- dueeret Trithemium, qvi obiit 1516; & præ- terea omnino falſum eſt Trithemium & Alta- muram referre Bernardum noſtrum ad an- num 1442. Un editione prima libri Trithe- mii de Script, Eccleſ. evulgata Baſileæ 1494 extat in folio 86 in fine paginæ ſecundæ „Bernardus Par entinus ordinis fratrum præ- „dicatorum vir in divinis ſcripturis: & lon- „ga exercitatione peritus atqve in ſcholaſti- „cis diſciplinis non mediocriter doctus inge- „nio ſubtilis & clarus eloqvio &c. Claruit „ſub Ludovico imperatore qvarto Anno do- „mini MCCEXL«, qvæ verba eodem teno- re leguntur pag. 143 in illa libri Trithemii E 4 edi- 689 CNaay editione, qvam ſuæ Bibliothecæ Eccleſiaſt. In- ſeruit J. A. Ehbricinr. Altamura in Biblioth Dominic. pag. I16 etiam ad annum 1 340 re- fert. üBernardum Parentini Toloſanum con- „ Ventus Orteſii in Aqvitania clarum Philoſo-⸗ „phum ac Theologum“. Qvod vero ad Ant. Poſſevinum attinet, habet Apparat. Sac. pag. 217 ſeqq. “„Bernardus Parentinus ord. „Præd. Provinciæ Tholoſanæ ſeripſit librum 2; a ſe prænotatum Librum Miſſæ a), in qve „ ſacri Canonis & totius Miſſæ capita juxta „ doctrinam D. Thomæ enodantur. Claruit „ Tritem. 1440“. Hic locus per errorem Typographi ſubſtituens notam arabicam qva- ternarium 4 pro 3, procul dubio eſt fons & origo erroris Echardiani. Jöcher in Gel. Lex. & Fabricius in Bibl. med. & inf. Latini- tatis etiam recte retulere Bernardum ad ſecu- lum decimum qvartum. In folio octogeſimo octavo eſt concluſio operis: Anno domin nativ. MooooLXXXVII pridie vero kalendaz novembris eplicit eluci- darius ²⁶) Lege: Lilium Midæ. 9) 1„ 6 .In. dlioth 10 re. con⸗ lolo. 0 ad dac. ord. Urum qVO juxti aruit rem va. ns & Gel. tini ecu⸗ aſio VII lici⸗ riut EeeOD 69 darius ſeu lilium miſſe ad honorem & gloriam illius, gvi in hoc ſacramento conſecratur. domi- ni noſtri Jeſu Chriſßti ner non illar uſzriſſuni & eximii doctoris ſanbziſſimi Thome de aqvino cu- FJus dibta & determinationer catholicar in koc opere gvantum ad concluſioner & multa etiam circa expoſitionem miſſe ego frater bernnardus de parentiuiz ordinie prædicatorum provintit thologſane & conventus orthefi in vaſconia ſe- cutus ſum gvi gvidem doctor egregiue ad pfietet omnium magiſtr. orum in pariſius (pariſiis) ſuper hoc ſcripſit quod verum eſſe videbatur & poßt- gvam ſcripſit libellum ſuum preſentavit eruici- xo in altari rogans ferventiſſime gvod ſi vera de eo ſcrinſerat ipſe ſibi reſvondere dignaretur, S& tunc crucifxur reſpondit bene Reripfiſti de me thoma. Idcirco apparet liquide ex confir- matione & approbatione divina, gqvod gvi hung doktorem Jegqvitur ambitlat in tene- bris ſed habebit umen vite guod nobis concedat dei ſliur in ſacula *culorum benediktus. Amen Ad hunc locum annotavit Echard lI. cit. „ArvA „(in libro dicto: Funiculi nodi indiſſolubiles „ Ec.) mire torqvetur ob relatam a Bernardo E 5 „noſtro 70%⅓ GA „noſtro doctrinæ S. Thomæ ex ore crucifixi „approbationem & in omne latus ſe vertit, „ut eam peſſum det, ſed incaſſum, eum ex „hoc ſcriptore pateat non recens inventam- „ſced mox a Sancti canonizatione palam Pra- „ dicatam . Bernardi noſtri ne qvidem nomen in Maittairii annalibus occurrit; editionem Lilii Colonienſem 1484 & duas ſeculi XVI. nomi⸗- nat Echard, de noſtra vero indicio loci eſt 1y⸗ pographi deſtituta ubiqve ſilentium eſt. In foliis ſex poſtremis excuſa eſt Za⸗ bpula ſive direckorium dénotang materias ſecun- dam Alphabeti ordinem in hoc opere contentat. In qva qvidem tabula duo reſtant diligenter no- tanda. Primo qvod numerus cirta gqvamlibet clauſulam inventur ſignat numerum foliorum. Litere vero eidem conjunbte ſignant columnas eujurlibet folii, ut patet intuenti. Folia hæc ſex habent ſignaturam, aſt non in parte ſupe. riori numerantur; ſingula inſcribuntur Zabu- la materiarum. ABSQVE Fo clan gye col ca mul ſtin ita 6 huj- Lit non pon/ fern gen Unin mat pene neiflxi vertit, im er ntatw Pra⸗ n in Lilis lomi.⸗ ſt y⸗ Ta. cun. ntat, yno. libet yum. mnar hec upe. labu⸗ ABSQVE NOTA LOCI ET ANNlI. XXIII. JacoBI DE THERAMO LISs CHRISTI ET BELIAL. Fol. Foliis 95. impreſſa eſt hæc editio absqve re- clamantibus, ſignaturis & ciphris, unaqvæ- qve pagina habet columnas duas, & qveælibet columna lineas 36; forma typorum eſt gothi- ca incompta, & compendia ſeripturæ bene multa admittit; loco omnium ſignorum di- ſtin tionis adhibet punctum unum rude: habet ita omnes notas magnæ vetuſtatis, ut omnium hujus libri editionum prima qveat haberi. Opus in fronte hunc praæfert titulum! Lis Chriſti & Belial judicialiter coram Salo- mone judice a ſeæde divina dato agitata ſuper ſWvolio & violencia per eundem Chriſtum in in- Jferno commiſſum ſingularem prabticam conti- nens incipit feliciler. Deinde in nova linea, univerßir Chriſti ſidelibus atgve orthodoxe ſankbte matris eccleſie fdei cultoribur hoc breve com- pendium inſpelturis Presbiſter jacobus de the- ramo ramo b) archidiaconus averſanur & canonicus aprutinenſiz & in jure canonico padue diſcipu- lorum minimus ſub veſtrarum oracionum re- commendacione animarum & corvporum in eo ſalutem gvi mortifcat & vivificat deducit ad iferos & reducit. . In noſtro exemplo manus vetuſta in fo- lii XII. columna altera poſt lineam ultimam ſupplevit qvinqve verba, qvæ incuria typo- graphi ex hac cxciderant editione, feilicet poſt: Item nota qvod tale juramentum calump- nie in principali jam ſeqvitur folio verſo: cauſa præſtitum ſervat partem indempnen &c. In fine operis ſeqq. datum averſe prope neupolim die penultimo menſir obkzobrir indidtio- num VI anno domini WCCCLXXXII ponti- Iicatus ſunbétiſſimi in Chriſto patrie & domini urbani ſacroſantte ac umiverſaliz eccleſie vape Jeaxti anno qvinto & etatis mez anno triceſimo tercio qve etat in homine ſemper pectatrix ha- betur & peccatorum plena, tam juvenes gvam lloner „) Dicitur etiam Jacobus de Ancharano. e dant alle⸗ mine tur n ſo⸗ lmam typo. ilieet lunp. erlo: n Ce, rope mini Lape ſimo ha⸗ Nvan ſentt Onti-: RA 73 ſenes meditentur in hoc onuſculo & perpen- dant magnam dei miſericordiam peccatoribus adeſſe & ideo onuſculum iſtuc inter eordem no- minetur peccatorum conſolacio c]). Infra legun- tur verſus ſeqventes: Ut gaudere ſolet feſſur jam nauta labore Deſiderata die litora tuta videns. Haud aliter preſor hijns jam fine libelli Evxultat viſo laſſus & ipſe gqvidem. Laus crifſto detur ſluit a qvo gvicqvid kabetur. Jaco- c) Hunc etiam titulum exhibent operis verſiones gallicæ apud De Bure Bibliographie Bell. Lettr. tom. II. pag. 224 & Flandrica apud Mar- chand Hiſt. de l'Imprim. pag. 79, qvo ultimo loco de ſeripto hoc ſeqvens fertur judicium: „On amuſoit autrefois le Peuple par ces ſor- „tes des fictions, pretendues pieuſes, farcies „ des dogmes les plus sbſurdes ainſi qve des „ Superſtitions les plus groſſieres, & ou l'Ecri- „turé étois ridiculement traveſtie en Farce; „ cela afin de l'empecher par la de recourrir „à la Source, qv'on avoit tout l'Intérêt du „Monde de ne lui point laiſſer connoñtre. Jacobus de Teramo etiam nomen gere- bat patrony micum minus notum Palladini: con- trarias de opella hac Eruditorum ſententias, ac in genere varia de autore, a nonnullis Atheiſta contra a Math. Flacio veritatis teſte & a Johanne Huſſ. propheta habito, judicia copioſe & erudite affert Marchand Diction. Hiſtor. pag. 117 & ſeqq., ubi ſimul libri pra- cipuum transſcribitur argumentum. Compa- ratur etiam ſeriptum hoc cum Miltoni Paradi- ſo amiſſo aliisqve Comœdiis ſpiritualibus, poſt multas vero diſceptationes relinqvitur ambi- guum, utrum Yacobus ſacras ludibrio habue- rit literas. an pro ſeculi ſui barbarie & igno- rantia allaboraverit notitiam ſacrorum libro- rum latius propagare. De multis hujus operis, primis ab arte inventa annis typis exſcriptis, editionibus E& verſionibus legantur præter Maitairium Annal. Typograph. tom. V. part. prior. pag. 513 & 526. it. tom. I. ed. 2 pag. 759. Zaxgf Annal. Typogr. Auguſtanæ paſſim, Freyta- gii Annal. pag. 713 &, qvi inſtar omnium eſſe eſle tautu nu e⸗ bant artis tanta Trit grapl non gere. con-. ntins, nullis teſte dicin kion. Præ. mpe. radi⸗ mbi⸗ 1 bue. no. bro⸗ See 75 eſſe poteſt, Marchand l. cit. a qvo ſimul ci- tantur operis duæ verſiones danicæ, qvæ ma- nu exaratæ in Muſeo III. Roſtgaardii aſſerva- bantur, vid., Biblioth. Roſtgaard. pag. 475 & 76. Qvamyvis tam ſeæpe typis ſub infantiam artis typographicæ exſcriptus prodierat liber, tanta nihilominus ſe commendavit raritate, ut Prithemius, Gesnerus, Du Pin aliiqve biblio- graphi manu ſcriptum tantum exſtare aſſerere non dubitarint. 1492. XXIV. Belyals Klage over Jeſum. pon. Dyt bock holt inne van der clage unn anſpra⸗ ke de Belyal van der ganczen helliſchen ſchare wegen ouer Jeſum deit umme roef unn ſcha⸗ den den he der helliſchen ſchare gedan hefft an dem Dage ſyner upſtandinge do he de ſynen uth der helle nam Dar jegen unſe here ieſus cheiſtus Moyſen to ſinen vorweſer one to vor⸗ anf⸗ antworden gehat hefft Dar ynne mach men etlike houeſche practican leren. EI titulus libri Palladini in lingvam Saxoniæ inferioris verſi: ex fine præfationis Translatoris germanici qvædam transſcribam notatu digna, qvoniam ex illis conſpicuum eſt, qvam de ſcopo & uſu Ilibri ſententiam foverit Pranslator: ok ſchal nymant d dyt bok alſo entvoldichliken vorſtan, dat he geloue dat dat na geſchreuen alſo ſekerlyk gefcheen, Dorch des willen is dyt bock ghemaket worden dat men dar ynne lere wo men eyn geiſtlik recht anvaen vulboren unde enden ſchal, unde dat man kan erkennen unrecht unn den ſchaden unde ſick mit reckte erweren. — God helpe uns vorbad dyt bock in in ſonem namen to vol⸗ bringen. Opus forma typorum monachali, cum freqventibus abbr evationibus, excuſum habet ſignaturas, literas initiales florentes, & ex interpunctionibus comma & punctum; ſed nec reclamantes nec ciphros numerum folio- rum tfu rudi colo gras in vald ub ſken bra dert ſten laten iny lgvam tionis ribam cuum ntiam t bok le dat Dorch n dat lecht de dat haden helpe pol⸗ cum habet E ex ſed folio⸗ IuINe rum indicantes; inſtructum eſt figuris multis rudibus & admodum ridiculis ligno inſculptis, coloribusqve itidem craſſis diſtinctis, inter qvas eminent ſcenæ diabolos repræſentaturæ, in qvorum figuris exprimendis & variandis valde copioſus & ingenioſus fuit Xylogra- phus. Sub calcem libri leguntur hi verſiculi: Hyr hefft dyt bock eyn ende God de mote alle duvele ſchenden Unrnnde geve uns allen gelyke Na duſſem elende Dat evige frone hemmelrike A M E N. Gedrucket unde vulendet In der loffly⸗ cken Stadt Magdborch dorch Mauricium brandiß Na der gebort criſti duſent vyerhun⸗ dert unde in den xcii jare (1492) Den nege⸗ ſten frydach na des hilgen cruczes vyndynghe. Ligarus eſt liber corio ſubr ufo; in altero latere involucri impreſſæ ſunt literæ in ſinuoſa invicem ductæ volumina deauratæ F & & F ſimul- Rmulqve annus 1586. usui ſeilicet Regis Fri- deriti Il eonjugisqve ejus Sophiæ præſens ſine dubio ſerviebat exemplar, cujus etiam Regis annotata autographa fuſpicor eſſe ſeqventia: Sprs mea Criſtus Mein Hofnung zu Gott. — liem: Omnia ſi pertas Jamam Jervareé memento Qva ſemel amiſſa poſte (a) nullus erit (8) Præter duas ſupra pag. 75 memomeratas hujus icripti verſiones Danicas manu exaratas alia indicatur in Suhms Samling. til den Danſte Hiſt. 1 B. 2 Hefte Sid. 91 ſub ti. tulo ſeqvenri: „En trette imellum Jeſum af „Nazareth og Belial paa Helvedes herſka⸗ „res Vegne, om det Rov vor Herre giorde „ Helvede, der han havde med en hvid Fa⸗ „ne med et rodt Kors forjaget alle Dievlene „og pluſtred Helvede, udfriede Patriarkerne „og andre af Helvedes Forborg, efter at de „i ſaa lang Tid havde jammerligen raabt til „Jeſum af ſamme Helvedes Forborg, at han „vilde nedkomme af Himmelen og frelſe „dem. 1– Deniqve etiam in Bibliotheca il- laſtritkhmè noſtri K. Ancheri aſſervatum video codi- „ſe 0 ſe / at 1 „ſit 8 Ni. 3 ſine Repis entin: t. = mento rit erates (aratas il den lab ui. inn af herſta⸗ giorde d Fo⸗ lne ckerne at de abt til at han ſtelſſe eca il. video 1 cOdl⸗ 79 codicem, qvi præter exemplar legum Scani- carum Waldemari I. continet, En Trette imellom Jeſum af Nazareth och Belial, en Procurator paa Helffuedis Herſtabs vegne. — Skreffuidt paa Eſperod aff Abra⸗ ham Rasmuſſonn Aar 1592. Sed hic ad finem usqve librum non perduxit translator: in medio ſubſiſtit opere Belialem inducens ex inferno reducem „Betenckende ſich fram och „ thillbage tuertt och endelangs bode hid och „ did, dog hannd dermed kom thill ingen „ Ennde. For korthedts ſtyld, da ville vy „ lade det altſammen fare och thilbagebliffue „ och tale om huor, och naar Belial med ſit „ ſelſkaff ſtall komme thil deris Opretning „ igien og fange vederlag for deris Fanger „ ſom de haffde myſt. — — — — Dette ſkal „ſkee naar Jeſus Chriſtus Guds leffuendis „Sonn ſkal nederkomme aff Himmelen — — „ at domme leffuendes och dode „ ſom der „ ſtager Mathei y det 25 Cap. da ſkall han „ ſighe thill alle de Vgudelige och wanthro „Menniſter ſom ere ſkickede thill hans venſtre „ Haand. Gaar bort fra mig y formaledi⸗ F 2 dede N . 4 rbag. 353 „dede och forbandede thill thend euige IJld „7 ſoen, er beretd d Dieſtuel en och hans Engle 61 . 1495. XXV. AQOVILA LEONARDI ARETINI. Fol. Anei. etiam Leonardus Brunus, àa loco nativi- tatis di us Aretinut, non infimum Ltaliæ li- treratæ ſub ſinem XN initiumqve XV ſeculi decus, Vere in ſit autor hujus operis ſub nomi- ne Agvila volantis editi ob aniles fabulas lin- zvamgqve incorre tam Aretino indignam in dubium vocavere varii, Vid. Merckwuͤrdigk. der Koͤngl. Bibl liothek zu Dresden. Tom. III omittiturqve etiam ſeriptum hoc in enumeratione ſcriptorum Aretini in Fa- pricii Bibliotheca med. & inf. Latin. edit. Manſi Tom. I. Pag. 290 & Hambergeri Nachrichten Tom. IV. pag. 116. Imnpreſſamn eſt opus hoc . hiarachcre ro- mano elegami absqve reclamantibus, hahet vero vero ſuper ee pigi fione ſa ,, Lugt oma rioſa mone ria tent, Auta A d T 1 u hoe! yan gle. 1 atiyi⸗ ie li⸗ ſeeuli nomi- 8s lin- im in ddigk. m. III hoc n Ja- ellit. rgeri re r0⸗ haber Vero hoc ſubiccipte diſtico: XEH 2“ vero ſignaturas ut & folia numerata in Parte ſuperiori; ſigna diſtin Rionis adhibet punctum & colon; conſtat folis CXIV; in qvavis pagina ſunt lineæ 43: clauditur hac ſubſerip- tione: Qri finiſſe Laudando la dinina gratcia? ſa excellente &j delektabile opera intiinluta Laqvila compoſta per lo Magniſico & doNiſimo homo miſſer I. Leonardo Aretino: & da info ca- rioſamente tranelata da Latino in vulgare Ner- mone ad laudk & gloria de qvella Pelicet memo- ria Julio Ceſaro Anguſto Imperatore deli voô- tentiſimi Romani. Et impreſſa in Milano per Antonio Zaroto Parmeſano nel MCCCCLXXXXV A di VIII Aprile. FINIS. Infra ſignum Typographicum Zaroti, literæ ſcilicet A & Z ab utraqve parte effigiei crucis expreſlæ, cum * Stemmata virtutum ſunt khœc digniſſima laude Quaæ poſſeſſoris nomina canſa (cula) tenent. In folio 94 incomincia 1 gvinto libro, qvamvis in proœmio tantum promittuntur „3 qva- qvatuor: dißingviro l' overa in gqvattro libri, qvorum qvatuor librorum argumenta potiora etiam in proœmio proponuntur. Wiceron Memoires Tom. XXV ſeribit librum qvimtum primo adjectum fuiſſe iu editione Veneta anni 1543, Göze autem Merckwuͤrd. loc. cit. invenit illum jam exſtare in editione Venet. 1517. Editionem noſtram, qvæ nec in Anna- libus Maittairianis, nec apud Clement occur- rit, cognovit Mazzuchelli Scrittori d' Italie Tom. II. pars 4. 1496. XXVI. SvNONIMA BRITONIS. Qvarto. Eatio libri rariſſima, a nullo, qvod eqvi- dem ſciam, deſcripta Bibliographo: Vetu- ſiiſſ ima apud Maittairium eſt ab anno 1498. Con⸗ ektge 1o tat li nomm ſtieh lüri otior iiteron Fimtum Venett oc. cit. Venet. Annz. decurx⸗ Italie Cvurto, deqyi- Vetu⸗ 490. Conſtat opella hæc foliis 8; character eſt gothicus, caret cuſtode & ciphris. non ve- ro ſignaturis: primum folium duas repræſen- tat ſimias, arbori aſſidentes, æri inciſas una cum nomine Lypographi Felix & infra hoc di- ſtichon. Sedulus abſtruſum Erlix opus edidit: in qvo Nomina discuſla plurima nube patent. In ejusdem folii pagina altera. Johan- nez chappuie Magiſtrum Simonem heuricum ſibi cum vicinitate, tum amicitia conjunktißſi- mum plurima impertit ſalute. — Cogttanti mi- chi qvid juvenibus in rem futurum in medium evolare poſſet, voluminagve in ſanbti vidkoris pariſienſis bibliotheca revolventi miilta (innu- meri ſigvidem vene ſunt, gvos locus ille com- plectitur libellos) occurrit codicillus cognitu Jacilis: quem notule veteres britoni cuidam ad- ſcribenter ſyjnonimorum Pratellum retkte voci- taverunt. –— Sepoſita jactantia gvacungve aſſe- rere verebimur minime: nor & aligba ſedibut a . . „ 1, . . * ,7. ;— . 2 . priſcis in alias tranſtuliſſe & pro ingenioli ca F 4 va- 84 EE vacitate caſtigata ſingula (diminuentet nichil: pleruumgve augmenti nonnichil apponentere) ſuh alphabeti ſerie — collocaſee. Qvod tandem opuſculum mea ſententia juvenibus accomodum Felix ille impreſſor diligentiſimur ſublimi feri- ens ſidera vertice ſuis ontimis carackferibus im- primendum curavit. Et ſane literæ non i nve= nuſtæ, & charta qvoqve candida & lævis. In fine folii ſexti: Pratellum Synonimorum Britonis dat Juvenibus MWultorum dogmata morum Pro texendis carminibur. Infra: Prodiit in lucem felice premente libellue Qvem ſeripſit britonis ingenioſa manus. Et in fronte folii ſeptimi: Duodecim decader Johannie de gallandia; totum vero opuſculum verbis clauditur ſeqventibus: Ex- pliciunt ſyjnonima britonie nec non écuodecim decades Johannis de gallandia, gva diligen- ter ſton gan tur. tar allu Nel ſra ann mit me u; era iehit, u ndem odetm heri. 1, im. inye⸗ . decim jigen. ter ter & corrette tranvſeripfit parißir Felix bhal- ligault vir auſpicut iſimus in confinio collegii remenſie qvarto nonas ſextiler. Anno a na- tali ſalviſfico Milleſimo Nach ingentfmo nona- géſimo ſexto. Typographus, qvem de la Caille Hi- ſtoire de l' Imprim. pag. 70 nominat Bali- gaut propria ſui ipfius laude mire delectaba- tur, hine ſæpius libris ſuis ſubſeripſi t: miro carabtere, & ſeqventibus verſibus ad ſuum alludebat nomen. Felix gvem faciunt aliena pericula cautum Felici monumenta die Ffelicia Fklix Preſit: & hec vicii dant retinentve nichil. Brito, qvod nomen Synonima in no- ſtra præferunt editione, ut & in Maittairiana anni 1498 Ann. Typ. Tom. I. ed. 2 pag, 683, minime eſt nomen proprium viri, ſed eſt no- men gentile: nec nomen proprium ſeripti hujus autoris, natione Britonis v. Britanni, erat Gvilielmus (Camber qvidam ordinis Mi- F G no- 2 866 Essdau norum ſeculo XIV clarus) ut opinantur Jö- cherus Lex. Erud. pag. 1388; Fabricius Bibl. med. & inf. Lat. ed. Manſi pag. 282, Du Cange in præfat. ad Gloſſar. med. & inf. Lat. pag. 46, ſed eſt Johannes de Garlandia, qvi qvidem Anglus, Grammaticus & Poeta inſig- nis, ſeculo florebat XI. — Sed hac de re Plura ſub No. ſeqventi. SINE NOTA LOCI ET ANNI XXVII. OrusCULA JOHANNIS DE GARLANDRIA. Qvarto. Autor apud ZTunnerum Biograph. Britann: Johannes Carlandius, apud Du Cange in preæf. pag. 43 & in Diſſertatione de Lexicis Latinis Gerneri præfixa Theſauro Johannes de CGarlandia vocatur. Synonima ejus, qvæ in medio ævo in ſcholis vulgo prælegebantur,. && qvorum apud Maittairium nullam inveni mentionem, prodiere ſub ejus nomine Co- loniæ 1490 & Londini 1496 Qvarto. vid. Autor. nuper laudatos. Pri- tinen ſolii bet extt cha timn viat ſun ext lure ſeat 4 7 Bibl. Lar. lur⸗ ann: in xicis nes qVe nrur, weni Co⸗ vid. Pri⸗ 87 Primum in noſtro volumine locum ob- tinet Textus eqvivocorum cum commento in foliis 76, absqve reclamantibus & eiphris; ha- bet ſignaturas non ſub linea extrema ſed ad extremæ lineæ latus poſitas, charta eſt fuſca, charateres monachales v. gothici, IPræſer- tim in commentatione minutiores valde abbre- viati & lectu perdifficiles. Fontes, ex qvihus hauſit commentator, ſunt Ebrardus Græciſta, Huguitio, Floriſta cæteriqve abjectioris autores latinitatis: ab- ſurdiſſimis & inſulſis ſententiis & verborum explicationibus, lingva barbara propoſitis, totus ſcatet liber, v. c. Affectum carnis corruptio carnis & omne Crimen bommicicii Peccatum Kirps cruor & vis Talia ni Jallor ſignantur nomine ſangvis. De De his commentator ita. Hic autor gyivocat hoc nomen Jangvie WNam Primno Fignificat carnalem concupiſtentiam, unde in evangelio: beatus er ſiſmon barjona gqvia caro &' ſangbis n0n reuelavit tibi. Secundo ſigni- Rcat curruptionem virginitatir, ut ibi. (Wi gon angvinibus negve ex voluntate carnis. Tertio ſignificat crimen homicidii, unde in li- bro Regum: non edificabis mihi altare qvia vir fangvis ét i. e. homicidii. Qvanto eſt pecca- tum, unde pſalmiſta? Libera me de ſangvini- bus. Gyinto eſt progeniet, ut ille eſt de méo Jangvine. Sex10 Fignificat eruorem & hoc eſt ejus vommunis ſignificatio. Ultimo ſt vis ge- nerativa, unde Albertus: Homo leproſus ge- . ſatne zeectenir ., — S neratu; ex ſemine mullieris menſtruoſo Sed manum a tabula, puto enim lectorem excla- mare: ohe, jam ſatis eſt! Sub câlcem hæc tantum reperiuntur ver-⸗ ba: Expliciunt egvivocationes cum notabili ex poſitione. a ra Gan 6). Di⸗ nag 60 AIt. ben Oufor. Priin le in r ſoni. Qi Irnie. in li- vir etta⸗ wini me/ e ge. dec Xcla⸗ ver⸗ tabili Seqvuntur in foliis 52 ejusdem fari- næ Compoſfita verborum eum commento: char- ta vero albior, typorumqve gothicorum ſigu- ra haud invenuſta: verba & ſententiæ qvæ- dam ſimul vertuntur in lingvam Belgicam ex. gr. Diruo, rodo, paro dezuolzor hæc tria MMM ſignat Mokor artis opaus, molo grankm, mollio cerauu. MWolior i. e. conari, ut: hoc ipſam eſt gvod magnonere ſceire molior. Wolere malen. Mol- io weeckmaken Demolior breken ut- gvicgvid extruxi tu demoliris., Kex demolitur eſt ur- bem. Secundo ſigniſicat knagen à) ut cauis oſſa demolitur, tinea veſtem, erugo ferrnum. Tertio hKoniſicat machinari, ut demoliebatur me ſeducere. Non ir deifita demolitur i. e. co- gitat. Amolior hem doer ſteken. Terenciuye hine vos amolimini gvi mihi impedimento tzſtis. Item faceſſe kinc ſteckt yn doer. 4) Noſtratium gnave. 90 Continet deinde volumen noſtrum Ver- ba Deponentalia in 15 exſcripta foliis, qvoad lingvas barbaram latinam & vulgarem germa- nicam, typorumqve formam cum proxime præcedenti ſectione convenientia. Ab initio Commentator in notis habet hæc. Ut ajunt nonnulli Johannez de CGarlandia videns erro- rem qvam plurimorum non habentium differen- tiam inter verba deponentalia & verba vaſſva hunc libellum de verbir deponentalibur metrire collegit. In hocce, ut vocat commentator, libel- lo ſæpius citantur Ovidius, Horatius, Luca- nus. Ex. gr. Horatius in Epiſtolie. Metiri Je qvemqve ſuo modulo ac pede verum eſt i. e. conveniens eſt. Verſus permulti occurrunt ita dicti memoriales, ex. gr. Latinum fari, bene ſeriberc, verſificari Hœc tria nullus habet niſi creber conferet uſur. Tergiverſor vertitur bewympelen, ca- Kramentor bolwercken, epulor eten; teſtor tugen; moderor matigen; ulciſcor wrecken. De- Er al ſen elle tece 10r Te ℳ ln , A Do Ni! Sec Or⸗ Er. . vOad erma. ONiIe initlo ajunt erfo⸗ Trey. Naſiva letrite lbbel. Luca- Mletiri 1. 2, Grrunt t. 1, ca. teſtor cken. De- ee 91 Deniqve in charta iterum fuſca, temui & rudi charactere excuſa habentur Scnonima magiftri Johannis de Garlandria cum notatis. Hic exprefſe indicatur autor hujus opu- ſeuli, qvem etiam reliqvorum præcedentium eſſe autorem nullus dubito: de proxime an- tecedenti libello eandem qvoqve commenta- tor fovebat ſententiam. Textus Synonimorum ſic incipit: Ad mare ne videar latices deferre, camino Igniculum, denfir vel fronder addere Jfluir Hoſbitiburgve Pira calabris, dare vina lieo Aut cerei (cereri) Frugit, apibus mel, vel thi- ma pratiky. Poma vel autumno, vel mollia thurh ſabto Nil veterum certir curo Juperaddert dibkis Sed daréz lac pueri provono, varva piuuſillit Qvor ſolum ditant materne manera lingve Sormonis Fribl Puerik elementa latini. Nunc ſimul audiendum eſt initium Sy- nonimorum BEritonit, vel potius Pfeudobri- 10 tonis reipſa Johannis de Garlandria, ſed qvæ Johannes Chappuis, ut ipſe in editione pariſ. allata „aſſlerere non veretur, aliqva ſedibus „ a priſcis in alias tranſtulit, & pro ingenioli „capacitate caſtigata ſingula ſub alphabeti „ ſerie collocavit: & qvæ Felix ille impreſſor „ diligentiſſimus ſublimi feriens ſidera vertice „ imprimenda curavit. Ad mare ne videar latices deferre: camino Igniculum: frondes denſetis addere ſilvis Hoſpitibus calabris pira mittene: vina lyeo: Aut cereri fruger: apibus mel, vel thyjma vratis: Poma vel alchijnoo: vel mollia thura ſabeo: Nil veterum diktie curo ſuperaddere multir. Sed dare lac teneris proponens dulce labellit, Sermonir tribuam pueriz elementa latini: Qvor ſolum docuit vernacula lingva profari. Ex allatis jam abunde patet Pſeudobri- tonem & Johannem de Garlandria eſſe unum eundemqve. Johannes Chappuis ex Biblio- theca S. Victoris Pariſienſis edidit ſolummo- do riligt 4 Hin qre Pari. edibus enioli haheti reſſor jertice lino eo⸗ ma if. llir, ari. dobri⸗ unum Biblio- ummo- do SNSn 93 do textum; in editione vero, qvam manibus jam tractamus, absqve indicio loci & anni procurata, ſimul adeſt commentum: ſpeciminis loco qvædam ſic habeto: Vagor vngarir idem eſt qvod errare vel ambulare. Inde va- gabundus, & vagus vagi eſt mimus vel tru- phator gqvi ſolet currere per diverſa loca ad menſas dominorum unde. Qvi ſua dat mimis fallitur ille nimir. Muſca canez mimi ſunt ad tonvivia primi Won invitati veniunt pranchkye parati. Cunſeliun dicitur proprie Mad var in 27 raligvie ſaubkorum ſunt repoßt. ſte. Ad textum ſeqventem: Dic anachoritas inelisſas ac heremitas Ab heremo venit hoc ſed ab ana naſei- tur illud Hiinc anachorite qvaſi corde ſaprema colent es. G Non 94 Sg non minus inepte ſic incipit commentum: Hlic autor ponit conſinonima illins nomi- nir anachorita. Pro qvo ſciendum gqvod ana- chorita dicitur ab ana qvod eft ſurſum & cor cordis & tcnzo tenes tenertl. — Balatro a: leccator. Mimi balatrones caupones & meretrices Qvos laudlare Nolent hos ſpoliare Aucent. Deniqve ultimum transſeribam textum Synonimorum; nec verbum amplius addam. Qvatuor ex puris vVitam ducunt Tementi Allec unda fovet, gamaleon in aere Vibit, Talpam nutrit humur, ſllamme paſcunt ſale- mandram. Concluſio operis ſic ſonat. Cujut opu- ſculi conſumationt bene diblum ſit en?y entiltt intima noſtra deuotione. AllKN. . J. C. HI. Sub his, ut opinor, literis latet nomen artificis, qvi jam deſcripta impreſſit opuſcu- la; 5 extum dam. opu⸗ entium nomen ppulen⸗ 95 la; illud vero nondum mihi contigit indaga- re: locus impreſſionis ſine dubio eſt Daven- tria, ibi enim ſeculo XV in ſcolis prælegeba- tur Johannes de Garlandria, ut conſtat ex Vita Erazmi Roterod. Tom. I. operum Eras- mi edit. Lugdun: præmiſſa; adde, qvod in opuſculis occurrant Brugi, Daventria, Bra- bantia, item qvod in folii pagina anteriori ante Verba Deponentalia ligno inciſus con- ſpiciatur Sur Lebuinus altera manu librum & altera crucem tenens, hic vero Lebuinne Libuinns vel Livinus Gandavi Flandriæ capi- tis apoſtolus & patronus audit in Antonii de Macedo Divi Tutelares orbis Chriſtiani. pag. 442: qvibus plane evincitur librum alicubi in inferiori Germania eſſe excuſum. Qvod ad noſtram de Britone & Johan- ne de Garlandria, ut uno & eodem, propoſi- tam ſententiam attiner, neminem morari po- t0o; Johannem Chappuis Pratellum Synoni- morum 1496 Pariſiis edentem inſcium, ut ex dedicatione patet, fuiſſe editionis Synoni- morum jam 1490 Coloniæ adornatæ, cum G 2 nulla 96 EH muIlla iſtis temporibus darentur diaria erudita vel annales litterarii, nec ullum tale, uti nunc, inter Eruditos in diverſis regionibus interce- deret commercium. 1500. XXVIII. BESSARION CONTRA V T'URCOS. Qvarto. Qeuteulum forma typorum gothica in char- ta candida, cum compendis ſeribendi qvibus- dam, excuſum inſtructum eſt ſignaturis, ſed nece reclamantibus, nec ciphris. Folium primum ſeqventem prolixum præfert titutum. He ſunt non minus elegan- tes qvam utiler Beſſarionig Cardinalis Niceni eniſtole & oerationer de arcendis immaniburg turcis a finibur chriſtianorum: generoßi Chri- Fi ſalutis & pacis auk’torie militibus ac prin- cipibiut magna ſedulitate, curagve legende ρ interpretande ut excitatis aligvando ſenſibus evigilent & feralem antichriſti ſeftam etiam nuinc int 3N niaf G! iy piut ſlian Cltat Pri⸗ Cn Alio Cin Car 1 Ag Han Ud Divi HMoſ omie rudite nune, Nerce⸗ char. ibus⸗ ſecd lium gon Nireni Mit Clri. prin- G nſibur ttian Nune nunc cervicibur ſuir imminentem repellant. Béſtia nune enormem rikfum aperuit ut pango- niaf, italiag, germanor, galliar. hiberiam, & britannicas inſulat deglutiat; Pagiaſetho inſvavir, infauſtigve nominis 1 Mrankh, ſuk im. pietatis ſa miniſtro &c. Dum in eo eſt autor, ut Principes Chri- ſtianos ad mutuam exhortetur concordiam, citat Homerum de Discordia: Printipio parva éſt, terram d protinns imis Contingens pedibus caput inter nubila condit. Alio loco extant verſus ſeqventes: Cappadocesg, Phrjgii virider ubi ſlumine Pripas Curvat, & argutos audit mander holorks Et veteres Enezti, Cares ubi dititur ortum Augurium, Lycii, ponthur, Bithynia dives Hanibalis tumulo inſignix, Lyjdique vetuſtum VUnde genus Tuſcie, Julvas ubi volvit harenas Divitibur Pabkolus aqvis hac omnia noſtris Hoſtibux, α rigido parent invita tgrauut. Suub finem libri legirur: Ex offeina Gui- donie mercatoris auno Chriſti MICCCCC bKo- bris XXI a gqvo ſolo viktoria & Mrranhk; G G 3 pe- 98 Caagn petenda eſt Cui ſit honor, decus & imperium In ſecula. Amen. — Locus impreſſionis, qvi hic non nominatur, ſunt Pariſii, ibi enim in- de ab anno 1490 officinam typographicam poſſidebat Gvido Mercator vel Gug du Mar- chand, v. de la Caille Hiſtoire de l' Imprim. Pag. 66. De aliis opuſculi noſtri editionibus le gantur partim MWaittaire Tom. I. ed. 2 pag. 294;, partim de Bure Bibliogr. bell. Lettr. Tom. I. pag. 186, ut & Clement Bibl. crit. Tom. III. pag. 2 5. Complectitur editio noſtra Primo o omnia, qvæ Nic. Reusneruz Orationum & Conſulta- tionum de bello turcico volumini II. pag. 175 -235 inſeruit, ad qvem Lector remittitur: hoc tantum monemus 1mo qvod Reurnerus Epiſtolam Card. Beſſarionis ad Abbatem Befſla- rionem male ornaverit titulo orationis; 2do ea, qvæ Reusnerus edidit inter notas parentheſeos literis minoribus vel Curſivis expreſſa, in no- ſtra editione margini ſint adjecta; ztio in ora- tione ſecunda, vel, ſi præfixa epiſtola ad Abb. Beſſarionem orationibus annumeretur, 2 10 in 0 0 Diot jani juer Han 4N peſe „Q habe pof ne ) veer dun met⸗ ſtol tur dro Periuy is gyi im in. hienm Nar. hprim. ns le⸗ 2 ag. Dettr. crit. mnia, nlulta- M. titur: nerus Hellt⸗ do er, leſeos in no⸗ Nora- li ad retur, in in oratione tertia citetur proverbialis locutio oννrε να ρνννιο ex Homeri Iliad, (), ubi Diomedes iturus exploratum, qvid agant Tro- jani, comirem poſtulat. Id enim fore tum jucundius, tum tutius. v. Enarmi Adagia edit Hanov. 1617 pag. 91. Citat vero editio Reuesneri ita: re oν soEKu a4r Xυνnπoοια οaιιι, ut ille canit. Qvis canat, neſcio: homericus nempe locus ſic ſonat: „ Toy T4 ο°ν0οι 97 T 6 % T8 6„αε“ „ Or r aoα x éy: „ editio Gvidonis habet: ut ille ingvit — — his vocibus ita dis- poſitis, ut græca homerica ννres να vαοαιο.υ anteirent, ſeqverentur poſt ut ille in guit ceνα XXiA“οσν νορς ſed ſpatium relictum eſt vacuum, officina Gvidonis typis forſan non- dum græcis inſtructa. Continet 2do Editio Gvidonis Maho metis II ad principes & populos diverſos epi- ſtolas cum hac nota in margine he preceſſoris turci ſunt eihole. Eædem epiſtolæ auctiores prodiere impreſſæ eracovie inpenfis ſpebabili! G6G 4 viri IoO0 viri domini Johanniz Haller z) civis cracoui- enſie per Florianum Vuglerium. Anno domini 1513. in forma chartarum Ata ſub hocce in fronte titulo: kviſtolarum Turci Magni per Laudinum Libellus Jententiarum gravitate re- Jertiſſimus additie nonnullie leltu dignis epi- Kolis. Limatius deniqve edebantur hæ epi- ſtolæ ab Hermanno V'aftelabo Marpurgi 1604. SvVo. Ex Hermanni dedicatione hæc excerpſi: „Ad interpretem epiſtolarum F) qvod attinet, „is eſt Laudinius Eqves Hieroſolymitanus, ad „qvem non minor laus ex verſione redundat, „qvam ad autorem ipſum ex compoſitione: „Etenim ſenſum peregrini fermonis adeo „pulchre & ſigniſicanter expreſſit, ut Tullia- „næ Orationis elegantiam & ſvavitatem pror- „ ſus 1 e) Hic Johannes Hallerus patria Noribergenſis primus Cracoviæ typographus, ubi tandem ad conſularem evectus eſt digvitatem Literar Muſ. 1 Band pag. 295. conf. J. D. Hoffman de Ty- pographiis Poloniæ pag. 5 & ſeqq. J) Lingva originalis epiſtolarum tuit Syra & Græ⸗ ca, partim etiam Scytica, ut putat editor in argumento præfixo. „* „cc Ja tes, ſem 4 tyini aeolli. lomini e in n per te re. epi. epi⸗ 1604. rpl: tinet, 5, ad ndat, one: deo ullia⸗ Prot⸗ ſus enſis n d Muſ. Ty-. Gre. t in „ſus redoleat, Unde ſuperiorum temporum „ qvidam doctrina & judicio præcellentes viri „hoc opuſculum latinæ facundiæ tyronibus , proponere non erubuerunt. Nam oppido „ intelligebant Præter lingvam hic etiam „pectus multarum rerum hiſtoriarumqve „ cognitione informari & perpoliri. “ 9) Specimen dabirur laconicæ br. evitatis, qvam in literis ſuis amare fingitur Mahome- tes, & corre ctionis Vaſtelabianæ tantum non ſemper felicis, TüRCUS VENETIS. As patras ingenti tum exercitu veni, vidi, & vici. haæc vobiz cum maximo reipublicæ de- trimento nunciamus. 5) Noſtrum editionis Cracovienſis exemplum qvondam in ſchola qvadam prælectum fuiſſe expoſitum indicio ſunt freqyentes gloſſæ in- terlineares & explicationes vocabulorum ma- nu adſcriptæ vetuſta. 102² Eex VENEFTI TURCoO. Ny belli uſu, ner virtute militum, ſid nor , fort mna ad patra: Juperaßti: gv cum minime . Rt in poteßate hominum Jita, zandem ipſe re- rum vicit uidinem (gva nune leviſime omnium RKolidiſimut gloriaris) expebla parum enim lau- die viéforia habet: in Jva plus fortuna ludibrio abtum ef, gan Homipiii virtute a tonß lio proviſum. Editio Cracovienſ is cum Pariſienſi con- venit: ſed lima Vaſtelabi omnia confudit, lo- co ultimæ periodi reſtituendo: Pax enim lau- dir viltoriam habet, in qva plus fortunœ judi- cio abtum ſt, gvam hominum virtute, ſeu con- ſilio proviſi m, qvæ qvidem verba nullum omnino, ſi qvid ſapiam, ſenſum habere pos- ſunt. h) S CLCLCLCLxæ- 5½) Habes hic ſimul Ledor, exemplum ſatis lueu- lentum (plura enim afferre cum poſſem, in re per ſe clara non lubuit) extra omnem ponens controverſiam, qvam utilis imo qvam neceſſa- riesa ſit cognitio & collectio editionum librorum antiqvarum & ſub incunabula artis typogra- phicæ prodeuntinm. ſtit 1AN Al niun pie jui. ton.- Ulum pos. Cæ.- lueu. in te nens ecelſa⸗ orum vogrd⸗ EREgz 103 Cbterum jam dudum inter Eruditos con- ſtitit epiſtolas hasce non eſſe genuinas, vid. Commentat. de Fatis lingvarum orient: Vien- næ 1780 Fol. editam pag. 93, ubi ſeqven- tia leguntur: “* Exſtat opus Seculi XV, „ſpurium & apocryphum eſſe res ipſa loqvi- „tur, qvod inſeribitur: Epiſtole Maumetis „Turcarum Imperatoris elegantiſſime multa , pPrudentia acrimonia referre. Autor Me- „morabilium Bibliothiecæ Dresdenſis eas ſup- „ Poſitas, atqve a qvodam exercitii cauſa con- „ fictas & non niſi latino ſermone exaratas eſſe „jam ante animadvertit. Ceterum de variis „libri editionibus conſulendus eſt Hreyjtagius „ in Adpar. Litterar. Tom. I. pag. 188. Pertio in ſua editione Gvido excudi cu- ravit Urbani ſecundi pontificis maximi ad Prin cipes Chriſtianos orationem. Qvarto habet Preſentir Turci piolanm ad Lodovicum XII Frautorum Regem chriftia- niſimum datam ex caſtris noſtris qve Inſola nuncipgamus XIV menſixr Aprilis anno a pro- Ppheta noftro Mahumeto nongentefimo guinto Chrifti autem Kenſ anno ſupra milleſimum gqvin 104 Erukax = Nvingentefmo⸗ cum tali inſcriptione: Solda- nus Pagiaſeth Chan utriusgve Epiri, Aſig- qve & Europaæ ſolur regnator, mckator v maximus gallorum régi. èä Qvinto ultima peroracio claudit Volumen Gvidonis. SINE ANNO ET LOGO. XXIX. . OHANNES GESSON SüFH CANTICUM MAGNIFICAT. rol Ex variis, qvæ Johannes Gerſon Cancella- rius ille ſeculo XIV Academiæ Pariſienſis ce- leberrimus compoſuerat, opufculis hoc ſecun- dum Maittairium Annal. Dom. V. pag. 436 typis primum cum anni nota mandatum fuit, prodiit ſcilicet 1 473: 1 ſed absqre indicio 9 loe impreſſionis. Præſens Bibliothecz Regiæ editioſi non antiqvior, ſane eſt coætanea: excuſa eſt in char- ta rudi; ſingulæ paginæ in binas columnas di- viduntur, & qvævis columna habet lineas 40, caret reclamantibus, ſignaturis, ciphris & . di- pun Io⸗ 0 6 Do urt ſoli um 405 ans. Eer necdi atrie Colda. Aie. orgo⸗ umen ENR volla⸗ ce. ecun⸗ 436 ſuit, loci char- 5 di. ENe 105 diphtongis; charachteres ſunt monachales mi- nuti, ineoneinni, cum crebris abbreviationibus, & non raro unus typus binas literas junctim completitur; ductus verſuum ſunt admodum inæqvales; literæ initiales deſunt ur & inter- punctiones, exceptis ſolis uno puncto craſſo & ſigno interrogationis. Operis titulus hic: Collekkorium ſuper Magnificat: Folio verſo hec habes: Seqvitur Prohemitnm in cantico marie MWagnifcat. MWa- giſtri Johannis Gerſon cancillarii varſſienſis Doltoris egregii. — Cauticum marie trakta- tarus in ſolacium peregrinationis mez. ¹) — In folii ſecundi pagina priori in altera vero co- lumna extat lectio hæc: Benediktus deus qvi nos in peco k) ſolitudinis arto collocavit, vari- ans ab illa, qvam ſubſtituit editio Dupiniana Gerſonis oper. Tom. IV. pag. 235 ita: Be- nedibtur Deur qvi noy in pacato Jolitudinie atrio collocavit. Sub ¹) Degebat enim Lugduni in exilio 1427. ) In margine exemplaris Regii manus vetuſta explicavit prazo. 106 RYY Suh caleem ſeqq. Explicit liber ſuper cantico vi ginis marie compilatus per me Jo- hannem Gerſon olim Canciliarium pariſienſem: Poſt ſpatiolum: Sper mea tota in Jola virgi- niyz gracia. Alpha & O. Ex ymbolo appoſito, literisqve initiali- bus nominis typographi, patet librum hune excuſum eſſe a Nicolao Gotz de Schletzſtat ſine dubio Coloniæ circa annum 1474, eſt enim typorum duétus, operarum ruditas, to- taqve operis diſpoſitio prorſus conveniens cum editione Colonienſi Ludolphi de vita Chri, Ri de anno 1474, de qvo v. ſupra Specim: prim. Ppag. 6 SINE INDICIO ANNI LOCIQVE. XXX. SYNONYMA STEFPHANI F LI. SCI. Qvarto. Auator hujus opuſculi, qvi in Arißi Cremo- na Literata Tom. I. pag. 278 vocatur Stepha- nus Fliſcus Soncinenſis, floruit medio ſecu- Apud ſeer lice ceſt xee mt ſun 4 Pin lut cu ten ſer jun ris De De So⸗ . ſuper ne Jo. men; birgi. nitiali. Nhune etzſtat 4, eſt 45, to. eniens Clri, becim: Fr. remo⸗ tepha ſeceu. Apudh N 107 Apud Maittairinm unica hujus ſeripti ex ſeculo XV. occurrit editio, Mediolanenſis ſci- licet anni 1480. Præſentem artis typogra- phicæ primitiis eſſe adnumerandam nullum eſt dubium; caret enim ciphris, ſignaturis & reclamantibus; forma typorum eſt gothica major cum abbreviaturis non Ppaucis; folia ſunt 103. Stephanur fliſcus de Sontino Jubveni peri- tiſſimo Johanni meliorancio ordinatiſſimo civi pincentino cancellario paduano plurimam ſa- lutem dicit — in folio primo. In folio ſe- cundo ſeqvuntur Jententiarum variationer con- venientes: in hac vero editione unicuiqve ſententiæ variandæ & circumſeribendæ ad- juncta eſt verſio in dialecto Saxoniæ inferio- ris, ex. gr. De juvamine dei. God help uns, De amore mutuo. Ick wolde dat du haddeft my alſo leeff als ick yo. Societas mala diſſvadetur. Darumme dat tu boſer lude gheſelſchop achterghelaren hefſt ſchaltu dy to vromen luden hol⸗ — 10 8 holden. Ergo neglecta improbornm Jocietute Jac te honis adjiungus vel: Ergo ſpreta vicioſo- rum familiaritate offcioſor complettkere vel: Ergo abjelta imperitorum conſvetudine dokfos Jfac excolas vel: Ergo miſſa ſordidorum con- Junbtione fac liberalibus te aſſocias. Plura fuiſſent ſeripta uiſßi nuntius feſti- naſet. Ick hadde dy meer geſchreuͤen wenn de Bode langher ghetouet hadde. Plura ſeripſiſem niſi tabellariur feſtinas- ſet vel: Plura literir commifiſſem ſi mihi per tabellarii feſtinationem licuiſſet & c. Ich Begeer dat yd dy wol gha unn laet my dy bevolen ſn. Da operam uit valeasz hoc mihi gratius facere nihil potes — & ſic opella his iisdem concluditur verbis: valebis igitur feliciter mi Johannes & me Stephanum fliſcum Sontinen- Jſem tnum ut ſemper FJeciſti plurimum adama- bis — & folio verſo: In ſummit profebkto oc- zupationibue heæc pauca ſententiarum ſnong- ma tibi abſolvi — infra: Sententiarum varia- tiones ſive ſjgnonima Stephani fliſti vocte elo⸗ qventiſſimi feliciter explitinnt. — M. M dotn tietat, itiſo. e vel: Cocſor n con- ſali. wenn Ninas⸗ i per laet atiut Sdem P mi inen- ama⸗ 0l. ong⸗ gria⸗ o⸗ SPICILeEGII ꝰ BlIBIOCGRA M PHICI SrECIEN TERTI UM CONTINENS An AvMA. 77. POGE. nal 17AIE. . EX REGIA HAVNIENSI BIBLIOTHECA SUPPLEMENTI PECADEM IVtam. zT Vtam. PkER EFASII n N2. 0 UP. rS Senee 1 HAVXIX. 1783. Sunrivs CHEIST. GOTIL. PEOFIII IIIuRrisfmo Ercellentisſimno Heroi Domino OWENO HOEGH G60ULDBERG / Ordinis Danebrogici Eqviti Aurato J. K. M. ℳ Conſtliis intimis, a Privazis Epiſtolis 6 † 4 Secretis Collegii Fratus DUU Sanctioris. &c. &c. Hi Qvalercungde In Hiſtoria Litteraria — , Conatus Saeri Sunto. Eßx Bibliothecs Regia d. 23 Jun. MDCCLXXXIII. Humillime Autor. Jant rMM. tibu. alyke in lept e du me 1477. XXXI. LUMEN AxiNaE. Fol. iber moralitatum elegantiſſimats magna- rutm rerum naturalium Lumen anime ditzur. cum Jeptem ap naritoribnr. ner non Juanbkorum dokforum orthodoxe Fidei vrofe ſſo- rum. Poetarum etiam ac oratorum aubkorita- tibus. per modum pharatre ſecundum ordinem abglabiti collebtit. teletter incipit. — In fine: Finito liroft it laus & gioria ehriſto. Amen. Liber lumen anime di’kus fe- liciter explieit. Qvi &c. eodem omnino te- nore, qvo legitur i in Ol. von Murrs Jour⸗ nal zur Kunſtgeſchichte iſter Th. pag. 60; in exemplo Bibliothecæ Regiæ idem etiam lapſus typothetæ, qvem obſervavit von H Miurr, a natinitate domini pro natiuitate, de- prehenditur. — Eſt nempe hic, qvem mani- bus tractamus, liber Lumen Animæ ex edi- H tione I10 Wen tione iſta anni 1477, qvæ nomen artifieis ſubſcriptum qvidem non habet, loco vero cit. Auguſtæ Vindel: ex officina Guntheri Zei- neri de Reutlingen Prodiiſſe tam clare evin- citur, ut res extra omnem Doſn ita ſit contro- verſiam. Ediionem hanc, qvæ in Zanfi Annali- bus Typographiæ Auguſt: fruſtra qværitur, orbiqve erudito usqve ad 1775 qvo anno prodiebat hæc nuper allegata ima pars Dia- rii Murriani, Prorſus fuerat ignota, eximio cum ſplendore magnoqve ſumtu curavit Güntherus: charta eſt ſolida, candida, no- tæqve optimæ; marginalia ſunt largio- ra & typi Romani elegantes: caret cete- roqvin ſplendidum hoc opus cuſtodibus, ſig- natura & ciphris; diſtinctionis notis utitur puncto uno &ũ pundé aGis duobus; compendia ſeripturæ nonnulla admittit, & litteræ duæ ſæpius cohærent, uno expreſſæ typo. numeravi 346) ut dicitur loc. cit. pag. 72 & Continet hic magnæ molis liber, (folia gio, gte lebe G leot tra run Ut lter tifleis cit, Zei- eyin⸗ ntro- 39. „ Ein Gemengſel von Gleichniſſen und „ Stellen vieler Schriftſteller vornehmlich „ Kirchenvaͤter — weltliche Sachen, Kuͤnſte „ und Naͤturkraͤfte, theils wahre, theils er⸗ „ dichtete werden allemal auf geiſtliche Sa⸗ „ chen angewandt.“ ex. gr. in fol. 85. Com- pvaratur denigve beata virgo ipſi celo obko de caufßis Qvarum prima. Qvia ſieut celum con- tinkt terram!? a caſu preſervans pariter a (&) ruina — — Inter eor autem qvi aggreſſi ſumt ahßgnare tauſam G& modum: gvomodo videli- «et: aut per gvid ipſa terra ſuſtentetur in me- dio, gvidam dicebant hoc eveuire e Jemirotun- ditate! aut ex ſemiſperitate ipfius terre. Di- cebant enim terram eſſe di ſpoſitam in modum Sagd inſtar ſemicirculi: adhoc ut natare va- lat ſuper agvar. Qvidam autem hoc ex at- tralctione ipfius celi & fellarum evenire aſſe- runt — Sit a beata virgo tontinet totum mundum a caſu & ruina preſervans mortir eterne. Unde ait Guido iu Jermone, Tota mundi machina in ſimul ruerit: nißt Marie gra- cia ſuſtentaret. Fol. 86. Septima ratio eſt. QAvia 4 Vcut celum jugiter movetur circa terran- H 2 imo 1I12 Ren imo niſi moperetur & volveretur tirca terram: totus mundut inſi Imartl concideretur & coarta- retur. Et ideo ait calcidius in thimeo. Sur- rexerunt vidam dicenter non ſſe celum id 70 moveri cernitur. Dicebant autein terram i continnuo eſſe motu. Qvopropter Nℳimabant celum eſſe immobile: ſed moveri ſolam terram GSO Jvod eX motu terré celum videretur moveri. RKeut dum qvis currens circulariter eſtimat tir- eulariter moveri celum & terram. Hoc autem falſum ſt ſed celum indefeſum jugiter volvitur circa terram. Et niſi celum Jugiter movere- tur: 101s mundus corruens rumperetur. Sie revera per onmem modum maria omni hora? tempore: & momento: movetur tirca terram 1id ℳ ios inezſanter cuſtodiene: protegent: S onſerpant c. Plura Lector ſine dubio non ve e exempl a. * Variat autem editio noſtra i in nonnullie ab illa anni 1479, ex qva ſpecimina attulit nuper laudatus von TMurr: ex iis, qvæ ille in Diarii ſui pag. 39. tranſſeripſit, loco lacri- moſe oaitioni⸗ a deo 9 imfulxionenm noſtra prin- eipalis 4 lu li lo⸗ 1a i nor E. vir ert rin⸗ anr citi mel die tar ran: Irta- Aur. vodl n i bant rram veri. iir. tem Vitur Uere. Dir tora! rram Lent: lubio nullis ttrulit e ille latri⸗ prin ipelss 17 ſe conditionis a deo influxionem, barbare qvi- dem, ſed tamen rectius: ibid: infra pro hunc ego invenio habet. —— IIIe, qvi librum hunc aucoris ignoti, eum adhuc informir eſſet ſi Eimnlicioriburqve rulis & obſceurus appareret pretibut vibkur devote ſupplicantium alßfiduis né lateret in obſcurit con- cipalis editio ſanam tuetur lectionem lacrimo- dita veritacs clara tenebrir in titulor & tytu- los in paragraphos non modico labore diſtinxit apud von Murr pag. 65. vocatur Mathias Farinatorie de wenna; in editione Güntheri nominatur de Wijenna, cetera conveniunt — Frater ſacri ordinir beate dei genitricis & virgini- MWarie de monte carmelie lebtorum Noa- ert theologie minimus. Hicce Matthias Fa- rinatoris, alias etiam Piſtorius dietus, circa annum 1477 ſub Papa Sixto IV floruiſſe di- pag. 410. ubi etiam copioſius de ipſius asi- tur ſeriptis. L In citur in Bibliotheca Carmel: per unum e Car- melitis Provinciz Turonig collekta Tom. II. In prologo, qvem I. cit. ex editione 1479 integrum fere Diario ſuo inſeruit Wurr legitur P. 67 renuiſſe. Edit. Güntheri habit rennuiſſem. P. 68 Amadeo. - - - 2 Amundo. b. 69 In dialeléfo ſecundo. In deleto ſecundo. Aca! Teo: , Alcabiciur, Theophilur P.71 Phila?! — Alpha: de diurna regionum — Philaretur -= Alpharabius de ai iferentia egionum. Quvatuor hujus operis ex ſeulo XV dan- tur editiones, una fſceilicet etiam Auguſtana anni 1477 per Ant. Sorg, & duæ anonymæ altera 1479, altera 1482. vid. Weislingeri Armamentarium ad annum 1479, & Mait- faire Annal. Tom. V. p. I. pag. 44, ubi in anno editionis pro numero ſeptenario per errorem irrepſit ternarius ſc. 1473. 1477. 6 g. run cor Pu nes ne⸗ M rep lar ſui aut cel L ten itione Murr ſen. udo. Ohilur — 1 de dan. ſtant ymæ ngeri Hait- bi in per 7. aenax 115 1477. 1. XXXII. FroRES UTRIUSOVE Junis. Folio. Conſtat opus hoc foliis 113⸗ & folium unum- qvodqve columnis qvatuor; character typo- & lineæ inæqvales; unus typus ſæpe duas complectitur literas; ſuper vocalem : eſt loco puncti lineola parva; nullæ adſunt diſtin ctio- nes minores, ut nec ſi ignatura, nec cuſtos, nec titulus, nec literæ initiales, nec diphton- gus, nec ciphri foliorum indices, Nominis autoris nullum in ipſi opere reperitur veſtigium, nec ſcio, unde hanc re- lationem deſumſerit A. H. Lackmannus in ſuis Annal. Typograph. pag. 117. affirmans autorem eſſe iſtum Pontificii Juris doctorem celeberrimum Nicolaum Siculum de Tudeſeis, Lucernam juris teſte Trithemio, alias Abba- tem Panormitanum appellatum; nam neqve H 4 in rum eſt gethicus, parvus, admodum rudis, in Fuabricii Bibl. med. & inf. Latinit, ed. Manfi Tom. 5§. Pag. 134. neqve in Anton. Mongitorir Bibliotheca Sicula Tom. 11. p. 08 & ſeqꝗq. ubi copioſe & diligenter de eo tracta- runt, ſcriptaqve ejus recenſuere ſingula, præ- ſens usqvam occurrit opus. — — Senekfkus memoriam labefabtat. oculo- rum atiem contundit. aurium ſenſum ebetaf. nébrvornm irmitatem fatigat. Inter gye me- moria eſt ex omnibus anime partibus maxime delicata & fragilir — — contra defecfum vi- ſus in ſenibur. ſagax humane nature tondicio. vitri politi. aut ujusdam lapidis dyjaphani. mirandum nimit remedium adinvenit, cum mi- 14 impedito medio viſus zmicaciut operetur i2 ohbjelbto. — – Primo theologi qvoddam reme- gRium invenerunt per gvod omninm ſentencia- In procmio autor, qvisqvis eſt, ita lo- qvitur: Scribit Seneca fragilie eſt memoria — „ rum veterit S& nuovi teſtamenti principaliori- bug okatt! dibzionibu. prout a ſingulis inchoa- bant litteris Alphabet! ſub gvalibet littera col- ocabant qvarumlibet diézionum lota ſignanter ebi ubi tem iy⸗ gi. n etl lt it tit gvi NM. 0 t, ed. Antoy. P. 98 tralz. Præ⸗ ita lo⸗ emoria oculo⸗ ebetat. N e⸗ jaxime Uimn vi- ndicio, phani. n mi⸗ kur in rene- encia- aliori. nehoa- n ol. nunter uhi 2 ubi in ſacra pagina poterant reperiri haué ar- tem ſecutur generalia gvedam jura ſve florer civilis juri Deinde vero canonici recollegi ſin- gula ſub ſinguliz dicponens litteris — — Vi- denz in me jam Jexagehario (a) memoriam ecligſari & multa gve (b) tentbam, à memoria mea xkidiſſe. hoe opuſeulum rude comnegi. michi conſulene in hac parte. aliis ipſum par- ticipare uon invident michi ſimilibur. aut aliie vibus ex (c) aliiz cauſie placuerit hoc habere. Non enim ſeribo magiſtriz Sed rudibus guali⸗ ego ſum (d). Wec tyronibur. 9vibus in libris HHI —ſſis (as) Nicelaus de Tudeſchis igitur non, ut vuk Lackmannus, eſt autor; ille enim, ut patet ex Mongitore l. cit. pag. 99. natus eſt anno 1386, & Rteſte Epitaphio ibid. pag. 20 1. mor- tuus anno 1445: nec igitur ad ætatem LX annorum eſt proveétus. (b) Apud Lackmannum vitioſe legitur maltagve. (e) Lackm. male * 1 (d) Ex hae etiam eonfeſſione videre eſt, auto- rem non eſſe iſtum Abbatem Panormitanum, LIVCERNAM JURIS appellatum. ſuic memoriam higere magis expedit. gvam aſſoeſcere riditati. mn onu Sub calcem libri leguntur: Flores jurit uͤbe utriusqve ex voluminibus ejusdem juris labo. lige rioſficfime collebkti & compondiofisfime conſeripti derrt Impreſſ Colonie Agrippine Per me petrum de ern Olpe Sub anno a Nativitate domini M. cccc. Bu ſeptuageſimo ſe ptimo Completi & finiti ipſo die gen martis decimi nona. menſe Aug Rniunt der leliciten. . ”e 1477. üien XXXIII. PETRI SoCHEN TrINERARI. M ſen UM IN TERRAM SANCTAM. uks germanice. Qarto. dr den Itinerarium hoc, idiomate excuſum germa ſch nico, foliis conſtat 116 in forma folio-. rum qvadripartita;, absqve cuſtode, ciphris && ſignatura, characteres ſunt majusculi, me- kart dium fere inter gothicam & qvadratam figu- en ram tenentes. vy Nul- gvann jurit labo- rum de Mecccc. o die firiunt RANL. erme⸗ folio⸗ eiphris i me⸗ n figu⸗ Nul⸗ SNesesyh 119 Nullum liber præfert titulum, ſed folia tria priora occupat index capitum vel ſecti- onum cum tali inſcriptione: Eyn regiſter uͤber das buch von den weg zu dem hei⸗ ligen grab oder gelobten land vnd wun⸗ dern hiemit begriffen; & poſt indicem i in extremitate folii Ztii. Sye hebet an das Buch von dem weg oder czu dem heili⸗ gen grab oder gelobten Land vnd wun⸗ dern da bey vaſt kurtzweylig begriffen; & in ſummitate folii 4ti. Von dem gelob⸗ ten land vnd weg gegen iheruſalem von iren weſen vnd wundern die in dem gros⸗ ſen moͤr geſehen werdent; mox ſeqvitur li- bri dedicatio his verbis: Dem hochwir di⸗ gen in got vatter vnd herren herren Bal⸗ dewino von ſteinfurt der kirchen bade⸗ bornen byſchoff ſag ich petrus pfarrer zu ſuchen ſchuldig dienſt vnd gehorſamkeit. 4 Poſt dedicationem ſeqvitur ipſum itine- rarium, idem nempe, qvod apud Conr. Ges- nerum, Maittairium, Fubricium reliqvosqve, qvos evolvi, hiſtoriæ litterariæ ſcriptores oe- currit * 1200 ruazg currit ſub nomine Ludolphi de Suehem. Lu- dolphus enim iſtorum de Suchem, ſicut noſter Petrur de Suchen, eſt Suchenſis eccleſiæ pa- rochus. Iter ſuum in Oriente fecit Ludol- phut ab anno 1336 ad annum 1350 (vild. PFreytagii Analecta pag. 9 919.) Petrus in de- dicatione: als man zalt von der geburt criſti M. CCC. vnd xxxvi — vnd dar⸗ nach als man zalt M. CCC. vnd l. gelas⸗ ſen. Ludolphus librum ſuum, in qvo memo- rabilia itineris exponit, ad Balduinum, Comi- tem de Stainfort, Epiſcopum Paderbornenſem ſeribit, Parus non minus. Apparet hoc itinerarium inter reliqv: in terram ſanctam, ſub titulo: Reyß⸗ Buch des heyligen Lands Francof. 1609 edita, pag. 813 ſeqventi ſub titulo: Fleisſige Auf⸗ zeichnung aller gelegenheit, Reyſen, Gebraͤu⸗ chen — vom 1336 bis auf das 1350 Jahr, geſchehen durch den Herrn Rudolphen Kirchherrn zu Suchen in Weſtphalen — — Jetzundt erſtmals zur Ergenzung dieſes Reys⸗ buchs gereu lich dertrtſchet. — Transforma- , tionem ) „ 4 4 R ſepu tone feri l tias colle utie Aubi men ial E E Pon trinn jant 845 LA. noſter ſie Pr. Ludot. 0 (vid. in de. geburt dar⸗ gelas: memo- Comi lenſem religya Buch edita, Auf⸗ braͤ⸗ Jahr, Reys⸗ orma- ionem ſphen 121 tionem nominis Ludolphi in Kudolphum facile ſieri potuifie intelligitur, non vero ita Lu- dolphi in Petrum. . Nullas fere alicujus momenti diserepan- tias deprehendi inter editionem recentiorem collectioni Reysbuch inſertam, & noſtram antiqvam: duas liceat afferre, & Primam qvi- dem ex pag. 835. editionis Francofurtenſis, ubi exſtar inſeriptio lapidi cuidam vel monu- mento ſepulerali inciſa, ſic ſonans: Vidi Piframides ſine te dulcisſime frater. KkEtr tibi gvod potui laerjmans hœ motſta profudi, H Er noſtri memorem lubturt hanc ſculpo qverelam Sic nomen decimi Pyramidis alta R Pontiſitis comitiszgve tuir Trojane triumphir. Euſta ſex intra Caſaris ronſimiliz eſſe. W Hic editio vetus pro latrgmans legit lIa- erimar, loco profudi habet perfudi, pro tro- Jane trojani, pro ufta luſtra. — Cum Pag. 845. edit. Francof. in Inſcriptione januæx ſepulchri Chriſti legitur: — X Axpice 122 GNeaexe Awice plasma meum 4i tranß, ante ſe pul- chrum Quo triduo jacui cum pro te paſſus obivi, Et Behemot dirum contrivi um pede plexum ex edit. antiqva petenda eſt vera le Ctio: com- vede plexum. ððYUMWU Ad calcem libri legitur: Sie endet ſich das Buch. von dem gelobten land. vnd heyligen ſtetten. von den vil in der bibel vnd ewangelio hir vnd dar geleſen wirt. 1477. Sie qvidem annus impreſſionis indicatun, ſed nec locus, nec nomen artificis: admodum vero felici conjectura uſus eſt anfius, in Ber⸗ nouilli Samlung kurzer Reiſebeſchreibung: Zter B. pag. 208. de hacce noſtra editione mentionem faciens, dum addit: iſt ohne „Zweifel zu Augsburg bey Guͤnther Zainer „ gedruckt, wen er anderſt noch um dieſe „Zeit gedruckt hat.“ — Güntherum usqve ad finem anni 1477 libros impresſiſſe docet von “ v .. von! dH.! hunc nem grol „am „ bil donay menli ſceil: 1 Murr tantur rum 1 ment menta Dduran Rum domin ditayi ſnul. ibi, lexnn 1cONM-= t ſch vnd bibel wirt, — gitavit. GNearxe 1323 von Murrs Journal zur Kunſtgeſch. 1ſter Th. Pag. 62. illum vero etiam impresſiſſe hunc Suchemenſis Parochi librum extra om- nem ponitur controverſiam, obſervando, qvod inter libros, qvos „ propter deum && „ amime ſue ſalutem anno 1474 & ſegventi- n buz Giintherur impreſor civiz augufte donavit Conventui Carthuſianorum Buxhei- menſium, etiam occurrit opuſculum noſtrum ſcil: libellus de terra ſunkfa in vulgari. vid. MWurr loc. cit. D Præter Bibliothecæ Regiæ exemplar duo tantum hujus editionis mihi innotuere, qvo⸗- rum unum memoratur in Weirlingeri Arma- ment Cathol. Pag. 98; alterum inter monu- menta typographica Monaſterii Benedicto- Burani aſſervatur, teſte Zapf. 0 apud Bernouil- Kum I. cit.: de tollenda difficultate cirea nomina autoris diverſa neuter eorum co- 1481 „*„ 1481r. XXXIV. JaAcoßI DE VORAGINE LE- GCGENDE SANCGTORUM. Fol. Posſidet hic Bibl. Regia editionem in omni- — bus, ſi tempus modo editionis exceperis, qvod ſatis mirari non poſſum, congruentem cum illa, qvam in libro Merkwuͤrdigkeiten der Garelliſchen Bibliothek dicto Pag. 88 & 89 deſcrinſi cel. Denir. Qvælibet ſcilicet pagina diviſa eſt in duas columnas; nullum habet titulum, nec cuſtodes, nec ſignaturam, nec litteras initia- les; folia in ſumma paginæ parte numeran- tur ciphris romanis; charta eſt vilioris notæ; characteres minores gothici: operi præfixus eſt catalogus Sanctorum tribus columnis; in- de ſeqvitur prologus, opusqve ipſum, qvo- rum inſcriptiones vel tituli i in noſtro exem- plari habentur eodem omnino modo cum iis- dem ſcripturæ compendiis, qvæ effigiata ſunt Pud Denis. — Etiam apud nos in tolio CLXV lomdb burg eſt te bet egit 4pud editi c fſ berg omni⸗ beris, ntem n der 89 ſt in ‚nec initia⸗ jeran- note; efixus ; in. JV0. erem m ijs⸗ ſunt LXV Hiſo. voragine frater ordinir predicatorum. epiſto- pus januenfir compilavit. Wſa tamen gvoniam multorum ſanbtorum legendas gvor hor noſtro tempore varte dioceſes Pene*†αdατlιr ροWπ habet. dignum duximus etiam aligvor hit annecgere: ue gvos dominus ieſus eriſtus ob ezorum maxs- ma meritas miraculit clarere & toti orbi in- noteſcere voluit: a nobi⸗ Flentio bertranſzantur. Sub calcem in folio CLXXXIII Flinit lombardica hi iſtoria per mandata Anthonii ko⸗ burger Nurenberge impreſſa Anno ſalutis 4 8r (feil. lexxj.) gdur vero Aprilie tercig. Hæc eſt tota differentia: Denis in ſua editione ha- bet 1482 kl. octobr.: adde, qvod ille in fine legit ha ſtoria, & qvod ſignum chartarum apud illum eſt caput bovis, qvale in noſtræ editionis charta non invenio. Non habetur hæcce anni 1481 editio apud- Maittairium in Annal. nec apud Koede- z'um in Catalogo librorum ſeculo XV Noria bergæ impreſſorum. Hiftoria lambardira explicit, gvam iatobus de 1 —— 1482. –— 126 1482. XXXV. HENRICI PE PIRO CoOM- MENTARIUS IN IV LIBROS INSTTTUTIONUM. Fol. Liber carer titulo, cuſtodibus, ſi ignaturis, litterisqve initialibus; character typorum eſt gothicus juſtæ magnitudinis cum freqventi- bus, ut ajunt, abbreviaturis, charta eſt alba & crasſior inſtructumqve eſt Præſens exemplar marginalibus latis. Autor incipit: Annuente mihi omnium legislatore invibitfimo principe domino noſtro eſu Chriſto eterni patris & dignisfime vir- ginis filio hoc opus Inſtitutionum aggredior. In fine: Ego henricus brunonis alias de piro de colonia inter legum dobtores minimus Hoz- opuſculum ex ſeriptis aliorum pro — augmen- tatione hujus novelli Fudii lovanienſie explevi. Singulis diebus poſt leltkionem Itorum mihi a publico deputatam — hoc opus — aſſumſi. Duobus foliis albis interjectis: Inhitutionum ſen plant gyul Atri⸗ cond ipſo folie Fitui plant domi Secug Aur idion Co-⸗ Aturis, n eſt Venti. t alba mplar nnium noſro vir. Mcior. piro Hor gmen- levi. miki ſinſ. jonum ſu Neu elementorum libri Summarium litterale & vlanum exqviſitivſime collebtum Icholaribus j Juris utriusgve plurimum ad ejusdem intelligentiam conducens incipit. Eſt vero hoc ſummarium qvaſi index operis Henrici cum hac ab opere ipſo differentia, qvod inſtructum ſit ſ ignatura foliorum. Sub finem libri legitur: Expliciunt Ir. Ritutionum ſeu elementorum libri Summaria vplana Per me Johannem Koelhoff (e) Anno domini Milleſimo Qvadr ingenteſi mo ofkogeßmo Secundo In profeſto Epiphanie domini. 14833. XXXVI. Tractat van Scaetſpiil. Qvarto. / Autorem hocee opuſculum, qvod primum idiomate latino conſcriptum fuit, agnoſcit I gg Gallum (e) Adeoqyve eſt locus impresſi ionis Coloniæ Agripp- Pinæ, ubi ille ab anno usqve 1 470 ofücinam habuerat typographicam. . D fnguris 141 rum, impresſis & coloratis. 12⁸ Gallum ordinis Prædicator: florentem ſeculo XII nomine Jatobum de Caſulis vel Caſalit, Ceſſulirt, Ceſoliz &c. maxime vero corrupte, per confuſionem elementorum C & T., dea Theſſalonia, ut apud Trithemium in Fabri- i Bibliotheca eccleſiaſtica pag. 163 (5), vel de Theſſalonica, ut in Conrad. Gesneri Biblio- theca per Jo. Ja. Friſium. conf. QCvetif Script. ord. Præd. Tom. I. pag. 47 1. & Lam- becii Commentarii de Biblioth. Vindob. lib. II Pag. 848. Conſtat liber foliis 136, absqve ciphris & ſignis diſtin tionis minoribus; ornatus eſt igno inciſis ante litteras capitum imitiales, magnitudine fere chartarum luſoria- Ablſol⸗ (t) Sic etiam in manu exarato Catalogo Manu- feriptorum Bibliothecæ Bremenſis, qvem in publica venditione librorum Mölmanniano- rtum acqvinvi, occurrit inter codices formæ 6 QArvadripertitæ: Jacobi de Theſſalonia ludus Scbaccorum ſ. liber de moribas bominum & officiis nobilium virorum. B xue rior ſun ddel “ ſcas cche end wel ſali 50 cont K Tor loen euln ſter ten hiet — ſabe nor bede f ſecvlo ſalit, rupte, T, de Jubri. ), vel Diblio. Qoetif (Lam- lib. II iphris us eſt pitum uloria⸗ Manu-. Vemn in mmiano-⸗ forme 1 ludur u G Abſolvitur capitibus XIV, qvorum ar- gumentum præmittitur in duobus foliis ante- H rioribus: in folio 3tio. Jer beghint een ſuuerlick boeck van den tiituerdriif der edelre heren ende vrouwen als van den fſaaecſpiil. dar nochtant een jeghelic men⸗ ſche van wat ſtaet dat hi ſi vele ſconere ende ſaligher leren we nemen mach. na welcken hi ſiin leuen ſel regieren tot ende ſalicheit ſiinre ſielen. Deinde narratur ori- go & inventio ludi Schaccorum in capite ImO conf. Cuſt. Selenus vom Schachſpiel pag. 24 & ſeqq. & Eucyclopœdiam edit. Novocaſtrenſ. Tom. XI pag. 62 1. In Encyclopædia ſtatuitur locum inventionis eſſe Indiam, tempus eſſe Se- eulum Vrum, & nomen inventoris Siſſa. No- ſter autem ita: In voerleden tyden was een hougerdich onghenadich tyran ghe⸗ hieten elmaradab coninc tot babilonien — hie crudeliter in ſuos proprios graflatus eſt ſubdites: inter primores regni erat qvidam nomine phylometer, des meeſters name bedudet ſo veel als en minre des maets of des gherechticheirs — hunc populus 1 3 enixe 130 sedusg enixe rogabat, ut Regem de iniqua & perni- cioſa tyrannide admoneret — — — hi boe⸗ gonte te dencken hoe hi ſiün liif mochte behouden: ende den coninc tot enen eer⸗ baren leuen trecken. Ende maecte dat ſcacſpiil in der ſtat van Babilonien. ende dat tafelbret na der ſtat forme. Ende al ſegghen vele luden dat tet ſcaecſpiil eerſt ghemaect ende gheuonden wort in den ſtride voer der ſtat van troyen nochtans en iſt ſoe niet: mer tis ghecomen wt cal⸗ deen in gryecken. ende ic gheloue wel dat tet in den ſtriit voer troyen eerſt gbermeen⸗ nieh gheopenbarr wort (g). Conſtat Opuſeulom hiſtoriolis & fabu- “ qvarum etiam maximam Partemn recor- dor me puerum legilſe i in libro, qvi manibus — I 14 volgi (g.) Encyclopdia I. cit. ,„Pluſicurs ſavans ont 16 „ cru, qv' il faloit remonter jusqv' au ſiege „ de Troye, pour trouver l'origine du jeu „ des echecs; ils en on attribue l'invention „ à Palamede — — — cette opinion eſt „ en effet deſtituée de tout fondement. Ci. P R 49 vulg juter muli A Ten Lud. Rer Mme den hebl eent hen ener ſoſk Gen Me⸗ dei perni. N hi be⸗ lochte n eer⸗ e dat ende dde al eerſt den Ntans t cal⸗ l dat meen⸗ fabu. ecor- nibus volgi Ront ſiege lu jen ention n eſt ð vulgi ſub titulo: Skiemt og Alvor teritur: interſperſi ſunt freqventes flosculi latini, ha- mulis vel notis parentheſcos incluſi, ex. gr. Ajgue conſultum te diliget. argue Aultum. Avertet vultum nec te dimittit inultum. Tempore felici multi numerantur amici. Dum fortuna perit nullus amicus erit. Ludere taxillis bene reſpice quid fit in illis PEer tua. ſpes tua. mors anima tua pendit in illit. Ex iconibus qvædam repræſentat een Man ſittende op en paert of op enen goe⸗ den henxt. Deſe ridder ſel op ſiin hoeft hebben eenen ſtalen panſier. voer ſiin borſt een ſtalen plate ghedect met enem houdem ſchilde — een ſterke glauie in ſin rechter hant ꝛc. alia repræſentat een Man mit enem hamer i ſiin rechter hant ende een ſpikeboer (a) i ſiin lufter hant: poſtrema deniqve capiti præmiſſa XIVIo exhibet een Man met langen crullenden haer. heben⸗ de in die luchter hant iii dobbelſteen. aen P?4 in H oa danice gi irur: Spegerbor. 1 ſiin gordel een buſſe mit brieuen. conf Encycl. pag. 622. tom. cit. „Le gout dans leqvel on étoit de moraliſer toutes ſortes „ de ſujets dans les XII & XIII fiecles, fit „ regarder le jeu des échecs comme une » image de la vie humaine. Dans ces ecrits „ on compare les différentes conditions avec ales pieccs du jeun des échecs, & l'on tire de „ leur marche, de leur nom & de leur figure, „ des occaſions de moraliſer ſans fin, a la „ maniere de ces temps- la. Ald capitis XII verba ſeqventia: Tis enen ygheliken man beter dat hi neme een goede maghet dan een wedue. want die maghet mach hi lichteliker tot ſinen wille brenghen — in poſtro Exemplari manus ve- tuſta hanc addidit notam: „Juxts illud. Virgo 3; virgultæ ffexibili perſimilis mores viri fa- ,cile perdiſcere poreſt vidua ſemper mortui £ „ viri moribus inhærens novam vivendi re- „ gulam non facile amplectitur . 1 Sub- 4 tere dach like Tutn rutn ſegr „ Ve „ be „ſe „ in eu I 33 eonß⸗ MM Subſeriptis libri hæc eſt. Int iager ons dum heren Mm. CCC C. lxxxiii op ten viertienden lones dach van februario: ſo is dit ghenoech⸗ , ſi ilike boeck volmaeckt te delff in hollant. e une eerits Hancce editionem Viſſer in Catal. libro- 8 vee rum ſec. XV. in Germania infer. impreſſo- ire de rum pag. 14. citat ex Scriverii Laurecrantz gure, ſeqventi cum titulo :„ Tractaat van den Tyd- ilt „ verdryff der Edele Heeren en Vrouven, „ genoemt dat ſcaak ſpel, verciert met veele „ ſchoone hiſtorien. Delf in Hollant 1483 lis „ in Ato met plaaten. “ t die Aſſervatur in Bibliotheca Regia codex S wile papyraceus fol. minori, continens opellæ jan ve. jam deſeriptæ textum originalem latinum &£ Virgo magis completum ſed absqve figuris: hoôct* ufkr. in codice nomen autoris Permutatum eſt in orrui Jacobum de ſeſolis- in belgica autem verſione. li re. nec nomen auroris nec translatoris vel Epitoma- toris adparebant. Dispelcitur libellus manu exſcriptus i in tra Carus qvatuor, quorum ulri- zabb. mus;, qai in verſione impreſla deeſt, agit de I 5 motis 134 GA motu & progreſſu corum (i) & in hæc deſinit verba: Explicit liber gvi intitulatur de mori- bus hominum & de oficiiz nobilium. Seqvitur tabula ſuper preſens opus ſecundum ordinem Alphabeti — foliis duobus interjectis. Ex- plitit tabula ſuper librum de moribus hominum GSG vita nobilium. Completa ſub anno MCCCC XI. V. In die marthe virginis per manum fra- tris andree tonpel. Cum libri Bibliothecarii Regii b. Möl- manni his diebus publica ſub haſta diſtrahe- rentur, in Regiam Bibliothecam devenit co- dex in Fol. Mſtus, chartaceus, continens ver- fionem belgicam libri de ludo Schacchico, pictis iconibus ornatam, ſed diverſam ab im- preſſa: in fine indicatum, qvod ſi ſit gheſchre⸗ uen vnde vulcommen bye Vietoor (k) inde ſtede van brugghe 1480. — Non pro- greditur verſio hæc ulrerius, qvam imbreſe, nec (¹) Coram in NRe lego, ſed, def ſi bi an an. neſcio. (X) Cognomen librarii enodare non rales. . dec tino Ade um. ex! Rer ſan⸗ hec ten weſ vp ſtrid As Eer ſtali voo ſeild han deſinit nori- gvitur rdinem Lx. minumn Cα— n fra⸗ Möl. Trahe. it co. s ver. chico, lb im. ſchre⸗ Pro. reſſo nec Vuk, 135 nec comple Rtitur auclarium iſtud, qvod in la- tino indicavimus eſſe codice. Ex hacce verſione, qvæ latinas etiam admixtas habet ſententas, corrigi poteſt viti- um, qvod commiſſum eſt in verſiculo ſupra ex impreſfſa allato; legendum enim eſt: Rer zua, Tpe- zua⸗ mors tua, ſorz tua pendet in illic. Militi, cujus deſeriptionem ex impreſſa ſupra tranſſcripſi imus verſi lone, in Manuſcripto hæc tribuuntur attributa: Alſo wii leſen von ten ouden perſien ſo ſal een Ridder aldus weſen gheformeert. BEen man ſirtende vp eenen goeden heinxt wel gheleert te ſtridene met zuuerliken gheſmide overdect, Als eens Ridders Heinxt of Hors. — Eenen ſtalin helm vp ſiin hooft. Een ſtalin panſier an ſiin liif. Een ſtalin plate voor ſine borſt ghedect met eenen goeden ſeilde — met yſerne Handſeoen an ſine handen: ꝛc. 1 136 rssanh 7 Facit ceterum hæc verſio ad emendan- da multa loca, qvæ tam vitioſa & incorrecta occurrunt in impreſſa, ut absqve tali auxilio ſenfum auctoris expiſcari eſſet qvam diffi- cillimum. 1486. XXXVII. Dat Jutiſche Lowbock. Qrarta to. 1 —.. X Liber hic, continens Leges Danicas a Wal- demaro II in comitiis Wordingburgenſibus anno 1240 latas, in idioma inferioris Saxoniæ transfuſas, rarisſimis eſt rarior & quantivis Pretii. Dubitarunt Eruditi an revera exiſteret, & ad hoc usqve tempus tria tantum inda- gare licuit exempla, nullum qvidem integrum ſed vel in fronte, vel in calce mancum: unum Bibliothecæ Regiæ exemplar nuper obtu⸗ lit Kuoblouch, Advocatus Haderslebenſis; ſecundum olim poſſedit b. Sevelius (vid. Bi- bliothecam Sevelianam Pars II. Pag. 51I.) polſt ejus mortem cimelion hoc Muſeo ſuo in⸗ “ 4 — — ulr Auc⸗ dwen ſivit ſer 0 Plur de tegr au; juct⸗ hn endan. Drreca Auxilio⸗ diſſ⸗ ock. Wal. eüſibus WOiæ antivis ilteret, inda. egrum unhum Obtu⸗ henſis; d. Bi. S) 0 ſuo in⸗ Srase 137 inſtructisſimo intulit perilluſtris Noſter K. Aucherus, qvi etiam tertium, Jvod ſupereſt, exemplar in itinere ad exteros Bremæ acqvi- ſivit, & cujus benevolo favori acceptum re- fero, me omnia tria ad manum habere exem- plaria, quibus omnibus opus erat, ut certam de iſto libro darem notitiam. In Maittairii Annal. Typogr. tom. V. pag. 540. falſo adſcribitur anno 1483. ſub hoc titulo: „Nomocanon Judicum, dat is utiſche Lowbook, tribus libris e Danico „ holſatice verſum editum in Holſatia 1483“ teſtis excitatur Proſp. Marchand, qvi in Hi- ſtoire de l'Origine de l'Imprimerie pag. 78. editionem hanc huic attribuit anno, ſeductus nempe vitio typographico in Molleri Iſag. in hiſtor. Cherſon. Cimbr. pag. 26 5 commiſſo. Opuſculum totum, qvando habetur in- tegrum, conſtat foliis 74 in forma, ut ajunt, 4ta; charta eſt firma ſed fuſca; typi gothici juſtæ magnitudinis nec inconcinni, interdum typus unus duas ſimul complectitur literas; 4 com- 4 1 138 Cdan compendia ſeripturæ ſunt paucisſima; ſigna diſtin Rionis nulla, excepto puncto. qvod ip- ſum parciſſime adhibetur; folia nullis nume- rata ſunt ciphris, nec cuſtodes occurrunt, adeſt vero ſignatura: litteræ initiales capitum jam deſunt, jam conſpiciuntur ornacæ figuris ligno inciſis variisqve coloribus diſtinctis (1). PFolii primi pagina anterior duos exhi- bet Reges, Waldemarum cilicet filiumqve Ericum, & qvinqve Epiſcopes ligno inciſos coloribus obductos, cum tali ſubſeriptione . Dyt ſynt de heren unde de biſchoppe de dyt recht ghefundert hebben. — folio verſo absqve ullo titulio incipiunt verſus ſeqventes: De meyſter leret uns de ſynne Van aller Werke ambegynne Scholen wy gode deme heren . Tho vorne anropen unde eren Aldus ſy god to vorne benedvet De uns van ſynden hefft ghevryet (1) In omnibus cxemplaribne figuræ ſunt exdem, ſec nen ſemper eodem mode illuminata. Unde — Con lis prol nihu eun diep 1a m Prin 221 38 22 Prin ; — LN De x cl ſgn nume. rrunt, pitum figuris elh. awi. unqre neiſos Ptione pe de verſo entes: Unde edem 139 Unde ſpreke in den ſuluen namen an Des bokes vorwort ſo ſe ſtan. Conſtat hic Vorwort ſive prologus verſicu- lis 106: qvoad argumentum convenit cum prologo proſaico reliqvis legis Juticæ editio- nibus præfixo. In codice Bibl. Reg. qvi hane eandem continet verſionem manu exaratam, dispeſcuntur hi 106 verſus in qvatuor eomma- ta minora ſive qvatuor prologos, ita ut verſus primi 24 pertinent ad prologum primum 22 ſeqventes ad prologum ſecundum 38 ad tertium 22 ad qvartum & poſtremum Prima præfatio in codice mſto ſie incipit: Voldemar van ghodes gnaden Konninck to dennemarke na rade Synes rykes unde mengerhaͤnde Prelaten unde heren an ſyneme lande Hath den denen dyt bock ghegeuen Dar ere recht is anbeſchreuen ꝛc. De ander vorrede his inciprit verbis citatis ex codice impreſſo Dat recht ſchal weſen erlick Rechtuerdich unde lidelick . De 140⁰0 De drudde vorrede ita incipit: De forſten ſcholen an rechtuerdicheyt De lant richten unde an n klockheyt. De verde his: Konninck woldemar vorgenant Des ſyn bort is wol bekant ꝛc. vid. Rofod Ancheri Lovhiſtorie ſte Deel pag. 184; in hac recenſione procerum regni, qvi in co- mitiis aderant, Uo vel Ofo, Archiepiſcopus Lundenſis, nominatur Chriſtophorur. Ock was dar to den ſuluen ſtunden Criſtoffer de ertze biſſchop to lunden: e contrario Chriſtophorus, tertius regis filius, qvi ibi aderat, non nominatur. In verſibus his Ottonia per vitium typographicum vocatur Oldenſee; codex manuſcriptus recte legit Odenſzes aliud exemplum non erroris typo- graphici, ſed incuriæ ignorantiæqve Trans- latoris, dabit libri III caput 9num, ubi hec verba: „ Clauſtrales non poterant ter- „ ram, de qva plenam Landwern ſolvebant, „ emere poſt generale Concilium, qvod In- „ nocentius papa celebravit. danice: Cloſter⸗ „ men mue ey jordh kiobe ther Landwern „gi „in Ilr T dar dem ciue liis jure Den De! Dat Des Det Dat etate diris ſinit eßt vid 194; in co. Kopur den den: flius, dus his Ocatur legir ho. Trans- Abi tt ter⸗ ebandh od In- loſtel⸗ dwern gick „ gick aff ſithen thet general conſili war ther „ innocentius pawe haffde * — ita tranſtu- IIt De cloſterlude mogen neen land kopen dar men vul landwere aff dede Sedder deme menen lade den pauwes innocen⸗ cius ſtedigede⸗ Nomocanone ipfo abſoluto ſeqvirar, for- liis ſex exſcripta, exhortatio & admonitio de jurejurando & perjurio: Den werdygen hilligen geyſt int Am begyn De mote vorluchren vnſen ſyn⸗ Dat wy dusſe loboke wol begynnen Des bidde wy marien de himmel konnyn⸗ gynen Dat ſe uns vorbidde to gode deme heren Dat wy nummer mene eede en ſweren ꝛc. Ulrimo loco eſt admonitio adverſus ebri⸗ etatem, qvoniam homines temulenti & ebrioſi diris & exſecrationibus indulgere ſoleant, de- ſinitqve liber in precationem ſeqventem: K Seip „₰ / ) 559 142 „ Help hillige frouwe ſunte Anna ſulff (m) ͤ* drude Nu unde to ellen ſtunden Dat i is dick unde vaken in waters noeet bevunden. Anno. M. CCCC Lxxxvi. Hæcce precandi formula lumen accipit ex AKir Sanktorum pro Julio tom. VI. p. 26 t & ſeqq. ubi narrantur miracula ſandtæ Annæ 1 & auxilia, qvæ experti ſunt nautæ & navigan- 4 . 4 2. . tes, In tempeſtate maris opem Ejus imploran- tes: p. 262. ,, adoleſcens Hungarus horrida 95 „ morte omnium animos vehementer affli- 7 4 „ gente — protendens manus & faciem in „ coelum, auxilium Patronæ ſuæ clara voce „ deprecatur dicens: Anna mater, una cum 22 „ Hoc modo in cunctis necesſitatibus ſuis ſo- 23 . dum verba compleverat, & ſubito omnis „ illa (m) Apud Ancherum Il. eit. irrepſit error typo- graphicus nl pro ſußßf. 4 nimis tempeſtate exſurgente — vicina filia tun & nato ejus ſuccurre, obſecro. litus eft Annæ Præſidium invocare; vix ſbi ope Pi⸗ eg ipit 261 nne igan⸗ Pran- rride eine Aſli. mn in Voce 143 „ illa ventorutn undarumqve tempeſtas mirti- „ gara eſt. Gc. p. 266. Alli in vitæ peri- culo in mari conſtituti „cum ab aqvilone maxi- „ mo impetu ventus aggrediens faciem ma- »ris in procellas ſœvisſimas ſuſcitavit — unus „ Dei matrem, alius virginem Catharinam „ tertius vero & qvartus Jacobum aut Petrum „ in ſua bona vocarent. — Aderat forte unus „ in navi, qvi jam antea fuerat Annæ matris „ expertus clementiam, qvi ita ceteros ad- „ hortatur: Qvid, alt, vanis clamoribus in- „ vitos coelicolas fatigatis? An ignoratis, „„ qvod in hoc periculo Annæ ſunt nobis dul- „ cisſimæ matris ſuffragia ambienda — tunc „ illi omnes uno corde, uno ore Annam in- 5, vocabant, una & filiam ejus & ſuum uni- „genitum ſalvatorem, ut a mortis periculo „ eriperentur illæſi. “„ Ex his liqver qvid „ ſibi velint iſta: Anna ſulff drude „ & qvod opem ejus ſæpe (h. e, dick unde vaken vig. J. C. Duhnert, Platt⸗Deutſches Woͤrterbuch pag. 516.) experti ſunt navigantes. Ceterum in recenſione editionis hujus legum Juticarum eo brevior eſle potui, qvo- K 2 niam niam eam jam ante K. Ancherus in Hiſtoria Legum Daniæ loc. cit. exacte deſcripfir, ju- XX dicia Eruditorum multa de pretio verſionis allegavit, lectionesqve ab aliis variantes edi- tionibus excerpſit — pluras ſine dubio datu- rus in nova, qvam prelo paratam habet, harum L “ l legum editione. (n) WWie (n) Prelo jam fubjecla eret Plognla Dac, cum N Frichſenius §. Reg. Maj. a conſiliis Conferent. Pini & a Bibliotheca, pro ea, qva ſemper eſt, huma- lus: nitate, me admoneret, J. C. H. Dreyerum in Specimine Juris publici Lubecenſis, Bytzov. . & Wism. ſine anno edito, verſionem hanc anti- 4 qvisſmam Nomocanonis, albe ut ibi dicitur corvo rariorem, jam dudum recenſuiſſe. —. eind Deſcriptio Dreyeri, qvæ ſingulari cum exa. di Qitudine & diligentia videtur efſe compoſita;, “ itia 4 tot in vocibus & circumſtantiis diſfentit a pope. = noſtra, ut aliam diverſam editionem arguerrr s ſibi facile perſvaderet lector: ſed obſervandum . 1Imo. qvod in exemplo iſto K. Ancheri, qvo nl uſum ſe eſſe indicat Dreyersi, folia priora Aen ſint transpoſita, zdo. qvod ab incuria im- preſſoris libri Dreyeriani nonnullæ originem ducant diſcrepantiæ. “ 96. cu erent. huma. n in 1toy. anti⸗ lcitur e. —. 1 exi. oſita, ltit guere ndum qvo priore a inn. ginem “ CNae 1496. XXXVIII. INNOGENTIUS III DE GON- TEMTU MUNDI. Odavo. — 15 Impreſſus eſt liber characteribus minutis go- thicis, non absqve abbreviaturis, ut vocant; folia infra ſignata ſunt, ſed nec numerata ci⸗ phris, nec inſtructa cuſtodibus; qvælibet pa- gina habet columnas duas & in qvavis lineo- las 30. Titulus: Liber de contemptu mundi ſive de miſeria conditionis numane a domino Inno- centio papa tertio topulatus. In fine: Liber de contemptu mundi ſive de miſeria humane con- ditionie editus ſve copulatur ab Innocentio papa tertio. Hermanni bomgarth de ketwich viri ſolertis arte & impenſit colonie nuper im- preſſus anno ſalutit. MW.ærcer xcvi. die xx menfit ſeptembri Teliciter Jnen habet. 145 XXXIX. AroNEN MaANCINELLI CARMINA. Qrvarto. Opuſculum hoc, litteris romanis excuſum, complectitur, ut in folio primo indicat titulus: Antonii Wancinelli Carmen de Floribur. Our- men de FPigurit. De Poetica virtute. Vitae Carmen. Sub calcem legitur: Impreſſum Ve- nétiis MW. cccc. lxXν“VII. die III decembris Per Joannem de Cereto alias Tacuinum de Tridino. Si non erraverit Maiftainiut vel potius Orlamaſii 4 qvem ille citat, Johannes de Tri- dino etiam antea, anno nempe 1493. Vene- tiis impresſit MWancinelli Carmina de floribus, de figuris, && de virtute poetica vid. Mait- fuire Annal. Tom. V. pars poſt. p. 48. conf. etiam Freytagii Adparat. Literar. tom. I. P. . 690. l I ſum, ulus: Eur. Ve. Per Gino. INE ee 147 SINE INDICIO ANNI LOCICVE. XXXX. Spegel der mynſchliken Be⸗ haltniſſe. Folio. . 4 Conſtat liber foliis 460 forma chartarum mi⸗- nori; charta eſt fuſca ſed ſolidisſima, characte- res ita dicti monachales, comparent 138, lig- no inciſæ & coloribus diſtinctæ, figuræ ineptæ & ridiculæ, loco literæ initialis capitum vel ſectionis minoris adhibitæ, & magnitudinem chartarum luſoriarum non multum exceden- tes; folia nullis notata ſunt numeris; nec ca- 4 6 .» . . ſtodes, qvos vocant, ſeqventis paginæ ini- tiale vocabulum exhibent; nec adeſt fignatura; nulla ſigna diſtinctionis prœæter punctum, non ſemper ſententiis, ſed ſæpisſime verbis ſingu- lis diſtingvendis inſerviens; in fine capitis vel periodi minoris qvatuor crebro pundcta con- fuſe poſita ſunt; verſus finem operis conſpi- ciuntur ſigna admirandi & interrogandi in- verſa, qvæ etiam ſæpe tantum verba a verbis 4 disjungunt. kK 4 Ex. 148 TWnaN Tr libris, qvi ſub infantiam artis typo- graphicæ prodiere typis excuſi, non ullus fa. cile eſt celebrior & notior, nee ullus plures movit lites doctas, qvam Specalum huma- na ſalutis; omnibus enim ingenii & do- Ctrinæ viribus, alios ut taceam, conatus eſt Ger. Weerman in Orig. Typogr. Laurentia- næ ſuæ officinæ Harlemenſi primas hujus operis editiones vindicare, at infelici ſueceſſu; totum ædificiam corruit, &, qvam ambitioſe Laptaverat, vetuſtatis laudem amiſit officina iſta Hollandica, præſertim per repetitas curas & disqviſitiones Cel. von Heineke imo. in Nachrichten von Kunſtlern und Kunſtſachen 2ter Theil, 2do in Idée d'une Collection AEftampes P. 432. &£ legc. Conſlat Seonſum hoe ordinarie capitibus 45. qvorum inſcriptiones & argumenta attu- lit von Heinete locis cir. Ex editione Speculila- tina Pariſienſi anni 149 apud Jean Petit 4to. (0o) (o) Hanc editionem, omnibus ignotam Bibllogra- Phis, ex ſuo Muſeo officioſisſime mihi ſubmi- niſtravit Profeſſor A. Kallius. nonn me prine rum e d tran xili but kapit d moch prin teße Jor- 6 . V 7 Der o. us fi. blures uIma. 1s ett ehtia. hujus ellu; itiole keine curas b. in chen Gion ibus attu⸗ lile. lon⸗ gra. bai⸗ Veen 149 nonnulla tranſſeribam, qvæ ad dispoſitionem & methodum libri perſpiciendum faciunt: I⸗ primo capitulo agitur de caſiu luciferi & ſu0- rum ſociorum: de formatione ade & eve & de dignitate inſorum. In ſecundo capitulo agitur de precepti transgretfione: & de kominis zjebtione & exilii hujus prolongatione. In predibélis duo- buy capitulie patet nORra damnatio *in aliis eapitulie ſegventibus patet noſtra reconciliatio. Sed notandum eſt qvod in ſingulis capitulis modus URe Jervatur qvod de novo efamente, primo una veritas recitatur. Poſtea de vetni teſtamento (etiam ex hiſtoria pr ofans) er 1/* Rorie applicantur: gue ipſam veritaten SF 5 guraſſe comprobantur. In tertio capnitnlo ineipit baß inkriußn noſtre Jalvationir: ubi agitur de onteptione & ſankiſicatione beate virginix. Cum euim Deur humanam naturam ſumere decreviſſete congrnum ſuit ut matrem de qva nafreretur Premittenet. Mud prefgnratun erat Per. ré- K 5 gem * 150 Saanan £ gem Mragem (p) & ejus Ffliam per fontem Bgualun in orto concli, o. O . Nelichs 4 Sed accedamus ad eam, qvam manibus verlſamus, Speculi editionem, qvæ a nemine hucusqve fuit deſcripta: eſt Speculum huma- næ ſalvationis in diale um Saxoniæ inferio- ris verſum, variisqve multis auctum addita- mentis; continet nempe Evangelia & Epiſto- las cum Glosſis ac commentationibus: aucka- rium hoc reperitur qvoqve in editionibus in lingva germaniæ ſuperioris procuratis Balil. 1476, Aug. Vindel. 1489; Reutling. 149:⸗ Aug. Vind. 1492. confr. W„eielingeri Arma- ment. Cathol. p. 76. von Heinehe loc. eit. g. C. Schelhorne Samlung fuͤr die Geſchichte rſter Th. p. 4 17. Non perſpicio, qvo factum it, ut Cel. am Ende apud Schelhornium libr. cit. p. 419. “ Per (p) Idem hic error Aſtrages Ppro Aſtyages in om- nibus Speculi editionibus ſimul & verſioni- bus occurrit. „ ler „ m. „ inn anim ilt e ſonten eſann anibus lemine hbuma. lkerio. Addita. pilo. auchr. dus in Banl. 149.1 Artna- e. elt. hichte Cel. 419. per n - lſioni⸗ „ culi humanæ ſalvationis, oder Spiegel on⸗ »„ ſer Behoudenis, welches als eines der aller⸗ „ der Litul und der Anfang der Einrich⸗ „ ten iſt — && pag. 422. Noch muſſ ich „ mit jenem Seculo haben, ungeachtet man animadvertebat am Ende, ut ex ultimo videre eſt citato, qvod von Heinehe jam in curis ſuis per indicatum augmentum addattus de ſua Speculi editione Auguſtana anni 1489 ſtatuere potuerit: „Man ſollte dem erſten Anſehen „ nach meinen, es ſey nichts anders, als eine „ neue Ausgabe oder Ueberſetzung des ſpe⸗ „ erſten gedruckten Buͤcher bekannt genug iſt. „ Allein aus der Nachricht, die ich davon ge⸗ ben werde, wird man ſehen, das man es „ eher als ein ganz umgearbeitetes Werk anſehen koͤnne, indem faſt nichts, als 2 — 2₰ — „ tung von jenem Buche hier beybehal⸗ „ anfuͤhren das der Herr von Heineke in dem . „ 2ter Th. ſeiner Nachrichten von Kuͤnſtleer „ U. Kunſtſachen auch des gegenwaͤrtigen „ Buches gedencket und es zu denenjenigen „ rechnet, die nicht das geringſte aͤhnliche „ inen eben den Titul gegeben hat.“ Non poſte- 132 Ganedh poſterioribus in hocce opus (vid. Idee d'un „ Collection d'Eſtampes) judicium murtaverit, dum die Spiegel menſchlicher Behaͤltniſſe Ba- ſileæ, Auguſtæ Vindel. & Reutlingæ prode- 95 2 35 95 2 25 29 92 „ avec les évangiles & avec les épitres de la 29 29 99 2⁹ untes, ſimpliciter vocat translationes germa- nicas ſpeculi decantati, conf. pag. 420. „Une traduction alemande, ſans le texte latin, a „ „v. . „ 3 . + 1. . été imprimée en 1476 in folio, ſous le ti- tre: Spiegel Menſchlicher Behaͤltniſſe. On y trouve toutes les répréſentations, qvon voit dans les anciens Mſtt. latins; ainſi pa- reillement celles, qve Veldener a inſerées dans ſa nouvelle edition flamande. Par deſſus le traducteur a entremélé le texte« Bible, y ajoutant même une gloſſe en ab- bregé. — La premiere vignette eſt pareil- lement la chute de lucifer, & la derniere, 1 le couronnement de la Saint Vierge. “ In illo, qvod ad manus eſt, exemplari deſunt præfatio, index argumenti, ut & re- iſtrum evangeliorum & epiſtolarum; hune defectum calamo ſupplevit manus vetuſta, & E beh der mat wal deoen tmnin met e dun twerit, iſſe r. Prode. germa- „Une Atin, 4 let. ſ. Oa qveon nfi pe. ſſerees ,ar tedNe de la en ab. arell- miere, (6 npli Ere. hunc inel⸗ per den ewigen got. Dar vmme wart incipit præfatio: De dar vele lude vnder⸗ wiſen to der gherechticheit de werden ſchy⸗ nen alſo de ſternen yn der ewicheit ꝛc. opus ipſum ita incipit: Lucifers Val. Lu⸗ cifer ſprack Ick upſtige in den Himmel vñ werde glick deme ouerſten. YVſaye an deme xiiii. vnd Apocalipſis an deme xii. Dat erſte capitel. In godes Namen Amen Hyr heuet ſick an eyn ſpegel der mynſchliken behaltniſſe In dem gopenbaret wert de val des minſchen vnd de ſpiſe Oft de mate des wedderbryngedes. In desſem ſpegel mach de mynſche erkennen vmme wat ſake de ſchepper aller to rade wart (9) den minſchen to ſcheppende Vnn wo de minſche van des duuels drogniſſe verdo⸗ met wart vnn wo he mit der barmherti⸗ cheit he wedderbrachte to behaltniſſe. — ℳ— Luciſer de ouerhof ſick wedder ſinen ſchep⸗ he 7 (4) Vulg o adhuc danice dicitur: ieg er tilraads o: decrevi facere hoc vel illud, 154 Ergen he in enem ogenblicke vorworpen van der hogede der hemmele. Vmme der ſake wart gor to rade minſchlike nature to ſcheppende Dat he mochte mit deme minſchen lucifers val wedderbringen. Dar vmme hatede de duuel den minſchen vnd ſtalte ſich dar vp wo he en dar to brechte dat he godes dor breke vnd ouertrede. To desſen ſaken vterkore de duuel eme ſuluen einen ſlangen de do to male vprecht ginge vnd ener maget houet had⸗ de. In den ſtangen ſlop de duuel vnd ſprak durch ſinen munt drogeneftige wort to der vrouven eua. Speculum latinum (nimirum ex editione ſupra laudata Pariſienſi) ſic incipit: Incipit ſpeculum humane ſalvationise in gqro patet caſur & ruina hominis & modus repa- rationis. Capi- an der ð ð Cavitulum primum. r ſake In hoc ſpeculo pvoteſt homo conſiderare kure o Agvam ob cauſam creator omnium decrenit ko- denme minem ereare. Poteſt etiam homo videne qvo- ringen. mmogdo per dyaboli Fraudem ſit damnatur. Lus inſchen . rifer erexit ſe contra creatorem ſaum domi- dar to nunum ternum. Ey in iézu oculi dé xſo celo- e vond † rum projebktus ſt in infernaum. Xt. ob bhanc cauſam decrevit den- genus Lautmanum erearer ut per ipſum poßſet caſur luciferi & ſociorum 77, . . 2. . 27 . „iſit „ ), dunel ejus réſtaurare. de gvo Mai. xiiii. Qvaprop- . 1/, „ . 7 7 . . . . „» mnale ter dyabolus homini invidens Rihi inſidiaba t had⸗ tur⸗ S ad precepti ransgresſionem ipſum du- el vd cere nitebatur. GQvoddam ergo genus Rerpen- e wort tis ſibi di adolus ligebat gui tunt erelktus gra- dgiehatur & 7 canut virginenm habebat. In hunc frauduloſus deceptor mali artifex intrabat. & itione 1 veér os ojus logven verba deceptoria malieri Intivtt narrabat. . “ eH 1n o In capitulo IIItio. Aſtrages ſach enen u. winranken wasſen van ſiner dochter. — In ſcholaſtica Hiſtoria (r). De koning aſtrages ſach einen wunderliken droem ꝛc. “ ex Cupi. W DẽWZ Scil. Pezri Comeſtoris. H 156 Ctrsax ex ſpeculo larino pag. 4. huc pertinet: apud iullium tragum (s) narratur hpsſtoria hujus- modi. Rex Grager Viſi onem mirabilem videbat. „ In cap. Vto. Jeppe () offerde gode ſine dochter. Judicum an deme . In capite eodem qvinto, ubi de nativi- tate Mariæ ejusqve familia agitur⸗ hi occur- runt verſus: Anna was ein ſe alich wyff. Dre Maͤrien telede er liiff. Dre manne hadde ſe to der ee. Joachim Cleophas und Salome. Joſeph wart marien gegeuen: De telede Iheſum unſe geyſtlick leuen. Alpheus de andre marien man. De celede Jacob Joſeph Symon vnn “ Judan. De drudde maria wert tnicht verlaten. De telede zebedeum Johannem Jacob . = den groten. 7 (s) Leg. trogum. (t) Forfan igitur viri vulgare nomen FJFeppe de- rivandum ex Jepbta Bibliorum facrorum? opid ujur. gode nativi. Cecur⸗ 4 157 In eodem capite: Et was eyn deef de hadde grote andacht to vnſer leuen vrou⸗ wen. Doch ſo liet he ſin ſtelen nicht aue. Doch ſo wart he to deme lateſten erhan⸗ gen. Do wart he leuendich van unſer leuen vrouwen dre daghe an deme gal⸗ gen vpentholden. 2ꝛc. talia multa laudantur V exempla hominum, huic vel illi vitio dcdito- rum, qvos omnes, qvando ad anguſtias re- dacti eſſent, e periculis imminentibus eripie- bat Maria, ſi illius modo opem implorarent, horasqve ejus asſidue canerent. * V Bibliorum Sacrorum in lingvam Saxo- nicam vulgarem translatorum Bibl. Reg. duas mihi ſuhminiſtrat editiones, alteram Coloni- enſèm ſ. a. & alteram Lubecenſem anni 1494; cum neutro horum conveniunt verſiones lo- corum biblicorum i in Speculo obviorum; v. c. in Cap. VIII. finitur hymnus angelicus, deſumtus ex Luc. 2do. ita: in ertrike ſy vre⸗ de allen den mynſchen de gudes willen ſint. Item in fol. Speculi 77 ex Joh. 2do. Weyßf wat is dy⸗ vnd my gemeneſt. ibid. 1 Brin⸗ 7 Bringet deme houemeſter — vnd alſo man des gedruncken hefft ſo gifft man den ſnoden. Item ex Geneſ. 1. fol. Speculi CCXVIII. In dem ambegyn ſchoep got hemmel vnd erde wente de erde was yvdel vnn leddich vnd vinſterniſſe weren vppe dem antlate des Affgrundes vnd de geiſt godes wart gedragen vppe de water. Caput XXXIX. in folio 3 14to. agit de ex- tremo judicio, dat lateſte gerichte; porro ca- put XL. wo criſtus ſine vader ſine wun⸗ den wyſet vnd Maria eren ſone ere bruſte; caput XLI. De pyn der verdomeden in der hellen; caput XLII. van den vrouden der ſalighen: ordo talis capitum convenit cum iſto, qvi obtinet in editione Auguſtana Ber- geri apud Schelhornium l. cit. ſed inverſus eſt hic ordo in Speculo latine Pariſenſi, & capita ita dispoſita — in capitulo XXXIX. criſtus oftendit pro nobir patri ſua vulnera. & maria oſtendit fllio ſuo pelctus & ubera. cap. XL. audiamus“ qvam diſtribke criſtus vult in ju- dicio judicare. XLI de pena damnatorum. XLII de gaudii⸗ beatorum. d alſd t man Specnli got 6 pdel pppe e geiſt de ex. rro e. wün⸗ ruͤſte; in der n der ir cum n Ber⸗ verſas nſi, MIX. ra. & . cip. in iu⸗ torun⸗ In 159 In foliis 324 & 25 enumerantur de vefteyn teken des Jungeſtendages. — Sanctus Jeronimus hefft funden in den Abrahamſchen Bokeren veffteyn teken des ſareſten gerichtes Jeſu unſes heren. ’J”JJM Video qvindecim hæcce ⸗ igna, extremum DB anteitura judicium, eſſe eadem, qvæ von Hei- neke in libro ſuo, Idée générale dicto, p. 390. & A'Annone in Diario Murriano ter Th. P. 12. allegarunt ex alio libro, in hiſtoria incunabu- loxum artis typographicæ celeberrimo, dicéo Der BEndtkriſt : de Autichrifto: nec ullus dubito, qvin vel ex Speculo vel ex libro de Antichriſto compil latus ſit iſte libellas danicus: The femten Tegn forren wor Herres ſtrenge Dom ſkal komme. Kiobenhavn hos Goſztes af aemen 1509. 8V0. Folio 451 hefft an de ſouen Bedroff⸗ niſſe vnſer leuen frouwen; & folio 456. heuet ſick an de ſeuen vreuden unſer leuen vrouwen: habentur hæ ſeptem triſtiti? to. tidemqve lætitiæ, in lingvam vernaculam ver- LE 2 ſæ 160 e ſe, in libro, ſub nomine Vor Frue Tider notisſimo, evulgato Pariſtis 1514 Lipſiæqve 1512. 12 mo.: eſt vero ordo inverſus & pri- mo lœſisſ en god bon iomfru maries ſyw gleder til loff oc eere; & deinde. En bon ſom leſisſ ſkal iomfru marie till loff for de ſyw drsnuelſer hun hagde her pas Jorden. In folio 460 poſt enarrationem leptima lætitiæ, qvæ eſt coronatio beatæ virginis, ex- tat formula finiendi: Deo gratias. nec ulla alin concluſio operis. . XXXXI. De denſcke Kroneke. Quwarto min. vel 8 maj. — — 1 7 4 Exeufus eſt hic liber in charta nitidæ albedli nis absqve ciphris & cuſtodibus, ſed folia li- teris Alphabeti majeribus infra ſi ignata ſunt; qvoad ſtigmata obſervari meretur, qvod, præ- ter punctum unum, interdum ad ſententias diſtingvendas adhibeatur qvaſi-comma, obli⸗ qve inter voces Poſitum. Titu. SS Oder Pliegve es ſyw Een bon off for r paa epeime nis, ex. nec ulla Albedi. lia li. a funt; pre⸗ tentiis obli Titu. Titulus, in folio ſeparato exſeriptus, in- teger hic eſt: Dyt is de denſcke kroneke de Saxo grammaticus de poeta erſten gheſchreef in dat latine vnde daer na in dat dudeſck gheſettet is vnde inholt dat vi.aan Abrahams tiden is dennemarken eyn konninkryke ghewezen vnde ſodder hefft egene konninghe vnde heren alletijd ghe⸗ hat Vnde dar tho van vele groter man⸗ heyt ſtarke vnde vele grote werke mit vele meer wunders de gheſcheen ſyn by dysſer konninghe vnde dat denſcke volk. Hujus chronici mentionem facit ex re- centioribus Klotzius in prolegomenis ad ſuam Saxonis editionem p. 21: „Interpretationes, „ ait, Saxonis exſtant variæ. Priusqvam enim „ latina lingva prodiret illius hiſtoria, lege- „ batur eo ſermone, qvo Saxoniæ inferioris „ cives utuntur. Ea interpretatio paulo poſt „ a. 1480. prodiiſſe fertur. , Langebekiut etiam in catalogo librorum danicorum, ætate & raritate inſignium, hocce chronicon annu- meravit libris Seculo XV impresſis. v. Danſk L 3 Siſtor. Siſtor. Alman. for 1764. — Exemplaria vidi in Bibliothecis, præter regiam, Suhmia- na (u) & Ancheriana; eſt qvoqve in Muſeo Hielmſftierniano. (x) Nullus ante me, qvantum qvidem ſcio rectam & exactam de hocce ſcripto dedit no- titiam: toto aberrarunt coelo omnes, qvi ſibi perſvaſerunt eſſe verſionem operis Saxonis Grammatici, cum in hac editione tantum ha- berur Thoma Gheysmeri Compendium hiſtoriæ danicæ ab initio ad Wa'demarum IV, in ling- vam Saxoniæ inferioris verſum, & ſimul con- tinuatum usqve ad mortem Chriſtiani Imi. Vix vero proprio marte hoc indagaſſem, ni me edocuiſſent Perilluſt. Suhmius & Prof. A. Kalliurt. Com- (u) Exemplar nitidum — pertinebat olim Langebekinm. (&x) In cujus catalogi part. Ima recenſetur pag. 333. ſub No. 24. hac addita nota: „„ Den endes med Kong Chriſtian 1. og er udtt for 1500. “ mpliria uhmia⸗ n ſeio⸗ dit no⸗ vi ſibi Axonis tum he- iForie in ling. ul con- ni Imi. lem, ni X brot, Com- olim ad tur pag. „ Den er lrykt Muieo D 163 compendium hoc Gegemer in lingva eriginaria latina edidit Langebekine inter Secriptores Rer. Danic. medii Ævi Tom. II. p. 286-400; latuiſſe opinor virum ſagacisſi- mum, de denſcke Kroneke eſſe verſionem compendii Gheysmeriani; alias obfervatio- nem, notatu dignisſimam, ſilentio non præ- teriiſſet. . Erat 7Thomar Gheyjsmerut Straleſundia eriundus, profesſione monachus vel frater conventualis Ottonienſis; conſummavit opus ſuum 1431; ab initio vero usqve ad Canu- tum VI. hiſtoriam Saxonis in compendium redegit, mutato tamen ubiqve clasſico & co- thurnato Saxonis ſtilo, additisqve hic & illie de ſuis nonnullis, qvæ in Saxone non reperi- untur. Et non ſolum Saxonem contraxit Gheysmerus, verum-etiam poſt eum hiſtori- am danicam a Canuto VI ad Waldemarum IV continuavit, res geſtas uniuscujusqve regis maxime memorabiles compendioſe narrans. (Ex prooemio Langebekiano loc. cit.) L 4 Poito. Epitomator hic Saxonis tam diligenter & accurate eſt translatus impreſſusqve, ut in minimis etiam cum textu Langebekiano latino in pluribus, qvæ qvidem contuli, locis con- veniat: Prologus v. c. ſic incipit: De werke onde hanterynghe der denen de hefft to hope ſereuen eyn de daer was wys in der kunſt grammatica. Poſt prologum Sectio iſta, qve apud Langebekium inſcribitur: Excerptum de prologo Saxonis, in germanica translatione hunc præfert titulum: Dyt ys de Be⸗ wyſing he van den Reſen. In hac ſectione Sinus Limicus, ut apud Langebeki- um, vocatur lymphyor. De Fionia vero habetur ſeqvens, qvod textus latinus ignorat, . encomion: In dat oſten van Jutlande ouer eyne cleyne veer (leg. mer) daer licht eyn beuloten lant dat het Feone dat dar ghans vruchtbar is vnde gut vnde nut⸗ ſam — in Scripror: tantummodo legitur: Ad orientem Jucie modico diſtintta paſſagio Fkonia inſula, 7 2 „ Serr Ex noſtra editione firmari poteſt con- t n jectura Langebekii ad narrationem de Odino, Ago. amplexus Rindæ Ruthenorum regis filiæ am- scon⸗ biente: Langebekius tom. cit. p. 300. pro wete Wetam arte medicam ſe futeiur mavult veri- d hoge tam in arte medicinali Je fatetur — & ver- kunſt Kfo, nullo expreſſo nomine, narrat: he hadde e ſik do to ghemaket alzu eyne iunkvrouwe n e yvnde ſede ſe wol arſtedyen alle zuke. htione S8. Arpud Langebehiumn 1 cit. p. 344. irrep- In hhc ſit erratum, neſcio an typographo imputan- Lebtti dum, qvodi inter Addenda & Corrigenda ad T. 1 vero II. Scriptor. nen invenio. Haraldus repu- noth tan- Jorſan dem Crifti inanem, eo qvod ſibi tlande proſpere eeniſſet, eam Kcut faciliter acctpta- lich verat, rijecit. Ut per ſe patet, excidit poſt t dar ſihi Particula negandi non v. minus, ſine qva nut⸗ “”W contextus bene non conſtat. Verſio habet: nn . HZarald mach wol ſcheen do he ſach g,su dat id nicht luckeliken vorghink do mende he ock dat idt nicht en were vnde ghaff ock den chriſtenen louen ouer. L S Poſt- 16906s Rree poſiqvam in fine hiſtoriæ Waldemari I. narraverat Gheysmerus de literiz imperiali- bus ſub aureir bullit, gas Wektildis (in ver- ſione Mette) regina relibza Abelir poſtmo- qum in odium Danorum deſtruxit — transla- tor adjecit: men dyt en ſettede Saxo nicht. — – Infra ſub hiſtoria Canuti VI. Gheysme- rus latinus habet; hic terminatur opus Saxo- nir circa unnum Domini WCXC; fimiliter in verſione: Hyr gheit dat nu vth dat Saxo ſette van den werken der denen — cum hoc additamento vnde mach wol ſcheen dat he ſyn leuent endede mit der hyſtorien in den jaren vnſes heren alſe men ſchreeff mece. 1 Pag. 387 in Scriptor: ad locum de Rege Abele fratris interfecti theſauros Roskildiæ qværente, qvomodo Roskildiam veniens in dibta iſta nihil aliud invenit, qvam unum ha- bitum tum corda pro ordine intrando; Lange- bekine excitavit variantem lectionem: pro Fra- tre Minore, id qvod etiam translator effinxit: he vand anders nicht in der kyſten men alſo⸗ — — — — mari I. periali⸗ in ver. poſtmo- transla⸗ b nicht. eysme. Hryo- liter in Saxo — cum en dat ien in chreeff eRege Kildie lens in lim ha- Langt- 0 Fra- Khnvit: n men alſo⸗ / alſodanich ein ghewart (ghewant) alſe de Brawen brodere hebben mit der korden. Sub hiſtoria Waldemari cognomine At⸗ terdag legitur hic in folio 157 pagina aver- ſa notum iſtud, civitatibus Hanſeaticis datum, reſpdnſum: Souen vnde ſouentich henſſen hebben ſouen vnde ſouentich genſſen 2c. — In initio imperii Waldemari IV termina- tur Epitome Saxonis per Gheysmerum conf. Scriptor p. 393: ac qvæ ulterius ex codice Mag- næano deſumta excudi curavit Langebekius in integris qvatuor foliis, horum nihil in no- ſtra, de qva ſermo eſt, editione occurrit; illa contra filum ineeptum continuat, dedu- cens hiſtoriam Principum ſuccedentium usqveé ad obitum Chriſtiani Imi 1481. Claudicur deniqve liber ita: Do he (Chriſtianus I.) denen konik gheweſt hadde in dat xxxiii yar do bleef he doth to ko⸗ penhaghen vnde wart begrauen to ros⸗ ryldis in ſin ine capelle i in dem dome in dem vyare 8 . D 7 yare M. cccc. lerri in deme xxi daghe in deme mey mane — — wat hir nu na ghe⸗ ſcheen mach van der herſchop edder an⸗ ders des rykes weghen in tokomenden ty⸗ den de moghen nu nicht mer hyr na wen to vorn declareren to ewighen tyden vor⸗ gheten to ſchriuende vnde noteren vnde de denſchen Croneke dar mede to vorboe. terende. Hæc concluſio, præter reliqva veneran- deæ vetuſtatis ſigna, eſſe poteſt pro argumen- to, editionem noſtram Paulo paſt 1480 eſſe procuratam; ſi enim longo abhinc temporis intervallo prodiſſet, editor ſine dubio preci- bus, i IR coneluſione contentis, feciſſet ſaris. . XLII. APDRIANUS DE REMEDIIS UTRI- „ . * USQVE FORTUNE. Fol. In fronte: Incipit liber de remediit utriurgve fortunæ proſpere & adverſz. Copulatus per Tvendam Adrianum LCartuſi⸗ enſein & ſacre the- ologie . N leen Ä159 1 he in H . ologie profeſſorem. Ad calcem: Evplicit li- ghe: der de remediir utriusgve fortune proſpere & oe unh agdverſe Copulatus per qvendam Adrianum en tf. Cartufienſem & ſacre theologie Pprofeſorem. awen hnpreſſur in alma univerſitate Lovanienſt in 7 n voͤr gomo magiſtri Johannis de W'eſtphalia. vnde M . orbe⸗ Apparet hæc editio, Maittairio ignota, primo in Theſauro Bibliothec: ater B. p. 69. laudaturqve ut editio rarisſima & prima: ex nern. Theſauro Bibl. eam iterum protulit Clement umen- Bibliotheqve cur. tom. I. Pp. 56, & hunc dein- 0 ele Qegfcitavit Viſſer in libro dicto Uitvinding der 1poris Broekdrukk. app. p. 57. ubi autumat hoc opus hrecdi·. ceirca 1475 fuiſſe impreſſum, cauſam afferens, i. vod Lovanii artem rypographicam eo tem. pore exerceret Johannes de Weſtphalia. conf. Maittuir. Annal. Typ. tom. 1. p. 260. rRI- Conſtat liber folliis 70 non qvidem in fummitate numeratis, ſed infra literis Alpha- re beti ſignatis: titulus, cuſtodes, diphtongi & „pr ſKtigmata minora deſunt; forma typorum eſt the gothica; ſingulæ paginæ dividuntur in colum- logie neas 2 170o CSrasune nas duas, & in qvalibet elumne erllant li⸗ neolæ 42. De autore legatur Fabricii Bibliotheca med. & inf. latinit. edit. Manſi tom. 3. p. 180. „ Hadrianus Carthuſianus in Carthuſia vicina 99 3 & Hollandiæ, circa annum 1410. exemplo „ Franciſci Petrarchæ ſcripfit librum de re- „ mediis utriusqve fortunæ. “ . Opus autor diviſit in libellos duos: in primo monſtrat gvod virtus nungvam credat le- tiy. negve blandis attollatur. In ſecundo gqvod contemnat minas., negva adverfir ullie terrea- tur. — prout ex collogvio T & C faciliter tomprehendi poteſt ut ſcilicet cultor virtutir. & amator veritatis C vocetur. T vero Zro va- nitatis atgve viciorum ſervus nuncupetur. — In liuro priori fol. 25. gloriatur Z ſe libros componere, ad qvod reſpondet C. hodie gvis- ꝗvis aligvid pingere in membranis didicit ma- nuqve thalamum (calamum) verſare ſcriptor vult haberi. omniz doctrinæ ignarus ingenii expert monti 8. Gertrudis in confinio Brabantiæ theez 10. lcing ntie nplo 1e. . in t le. Avod reu- lliter .G A. lbros Nvin- iotor geni Gert 1475. (y) II eopere artis Agent huic fariang lißro⸗ non E. Wat. DMDMU XIIII. AxTDOPARIUDN ANIM. Polio. Nullum habet præfixum; titulum claudirur hac ſubſcriptione: Liber gvem Antidotarium anime vocant predicatoribus ac etiam contem- Plationi inſiſtere volentibus pBerutiligſmus cor- recfus & ſollicite emtndatus Imprtſſusque in aln univerſitate lovanien ſi in domo Lobannis de W Rphalia. N Impreſus eſt hic liber iisdem characteri- dus eadem forma, eadem charta; ſine titulo, ciphris, diphtongis, diſtinctionibus minori- bus, ut proxime præcedens Adrianus; pagina etiam qvævis conſtat columnis duabus & qvæ- libet columna lineis 42: hinc liqvet Antido- tarium prodiiſſe eondem tempore 9: circa – . Ambo opuſcula extant in Bibl. Reg. in uno ligata involucro. „ Opus ipſam anteredit Tubula alphabe- tica in librum Jubſegorntem Anthidotarium anime appellatum. deinde Incipit liber aureus qvi antidotarius animarum dibktus eſt. Non modo dobtoribuy aut predicatoribut verum eti- am cunktis Chriſti Fdelibus perutilicf. mus uc ſumme neteſſariut. Qvia in eo de preſervati- one & reparatione anime peccatricis trabtatur. Qvem qvidem ita emendatum impretſi ut gvic- qvid hoc in libro dicitur. ſacris aubt oritatibut. rationibus naturalibus, pulcherrimirqve aptro- batur algve corroboratur exemplis. Pulchro- rum horum exemplorum magna pars legi Po- teſt in libello ſupra allegato, Skiemt og Al⸗ vor dicto, hinc nullum ſpeciminis caulſa trans- ſeribere obus eſt. . XLIV. BaRrHOTCONMEI MoNTAGNA- NE CONSIHA. Fol. 1 Conſiliorum Montagnanæ apud Maittairium tom. V. p. 2da. pag. 79. duæ ocrurrunt edi- tiones, annorum Icil. 1497 & 99; illa, qvam mani- hahe. nrium ureut Non tti. A a bati⸗ katur. vie⸗ tibur. Wo. chro⸗ i po⸗ Al⸗ ranu⸗ NA. iriumn edi⸗ gvam mani⸗ manibus verſamus, & qvæ nec tempus nec lo- cum impresſio ionis indicat, ni fallor, prima eſt, iſtisqve duabus vetuſtior. Eſt magnæ molis opus, foliis conſtans 33 1 in forma chartarum maxima, impreſſum absqve titulo, literis initialibus, ciphris, ſig- . natura, reclamantibus, diphtongis; char acter eſt ita dictus gothicus parvus, compendiis . ſeripturæ plenus; ſingulæ paginæ in duas dispeſeuntur columnas, & Jvælibet columma complectitur lineolas 60. D Regiſtrum rerum & conſili iliorum 4 pri- ora occupat folia; ſeqvitur opus ipfum cum ſeqventi præfamine: We de nobir bene meri- tus Bartholomene montagnana obſeurus relin- gvi patiatun: & eorum gut pro langventium Joſpitate tutandae aut Jam contrabltis gritu- dinibus depellendis religvit medici venayis ſur bleventur. Qve undiqve ab eo antea Warſin. 2 conßilia legebantur: in unum eorpus compilaſſe Nuduimus.: & eo gvidem ordiue ut gve ad ca- Ppitis dispofitionem attineant: rdari prefe- rantur. Ec. — M Duos 174 Sa Duos Patavium gloriatur ſe habuiſſe Bartholomæos, eodem cognomine, ex oppido Montagnana deſumto, inſig ignitos, Seniorem circa 1440 florentem & Juniorem in fine Seculi XV. & ab initio XVI. Confiliorum, qvæ ad manus ſunt, autor eſt ille ſenior Bar- tholomæut, cujus elogia eximia legi poſſunt i in Jo. Ja. Mangeti Bibliotheca Scriptor. Medice. tom. II. pars 2. pag. 349. in Bernh. Scardeo- rviji Antiqvit. Patav. pag. 212. in Joh. Sam- buti Medicorum & Phil oſoph. aliqvot Ieones fub No. 57. Bartholomæ qvidem juniori Conſilia hæc c. W. Keſfinerut i in Lexico me- dicorum erudit. pag. 558. & C. G. Jöcherns in Lexico Erudit. tom. I. pag. 826. teſtimo- nio nitentes Patini in Lyceo Patavino, con- tra reliqvorum Biographorum autoritatem at- tribuerunt: hoc vero omnino eſſe falſum, &D . ſeniorem Bartholomæum revera hæc conſi lia ſeripſiſſe & elaboraſſe, ex multis edirionis no- ſtræ Principalis locis evinci poteſt. Sic Conſilium XXXI. in folio 63. ſiblerip. tum eſt: An Padue 1439. 14 Febr. per eximi- 9 buiſſe Ppido torem fine Prum, Bar. nnt in ſechie⸗ rdeo-. Sam. cones Miori me. herut kimo-⸗ con⸗ m a. n, & nſlia 5n0- erip⸗ ver ximmi. ximium artium & medicint docforem domtnun mas Mram de montigana. Conſilium XXXIV. in fol. 75. Anno le- gis gratie. 1439. menſ. aug. per famoſicſi rße mum artium & medicinæ dobtorem dominum magi- ſtrum Bartholomenm de Montagiana Padue. Conſilium XXXIX. fol. 91. Aktum padue anno legia gratie 1436. Die vero prino Ja. nuarii. Conſi lium XLI. fol. 97. Anno 1438. padue in apoteca angeli per d. m. b. de mon- tagnana. Anmn fol. 123. Conſilium * XILVI. datum me- dico cuidam Siculo Bartholomæum conſulenti, hanc præfert inſcriptionem: Ma fuit. infor- matio gvam ſeripfit phiſicus ſriculur. — Caſus talir eſt juveniz qvidam annorum forte qgva- draginta ſi juvenir dici poteſt habitudinir bone utens bonis cibariiz ocio tamen vacans qvia re- giiu abſtinens a coitu fere ſt annus M 2 W zvum = 176 Fgxsaung gvum in tihia dextra Ut ad oam uß t in- trinſvcus xcf vam caliditatem — — videtur mihi res nova & meis temporibur iandita. Hunc caſum copioſe & magna cum diligentia tra tavit Bartholomæus, in fine addens: Per hec itagvye celeberrime doltor in hoc opuſculo ita levi ſtilo congregata aligvaliter conatu ſums (conatus ſum) Jaticfacere tuit gveſitig. — Abzum padue anno legie gratie domini 1435 die 21 menſir novembris per Bartholomenm de montagnana eximium phiſicum. Fol. 143. Axtum in ſtudio paduano anno legir Jeſu Chriſti 1426 die 28 iannar. per ex- iminm dobtorem Bar tholomeum de montagnana pro unda domina de civitatt monaci alemapte. In laude: igitur Bartholomæi non nimius fuit Scardeonius, cum loc. cit. teſtatur! ex lon- ginqvis oris undiqve Patavium, aut pro ſa- lute impetranda, aut pro conſiliis ægrotan- tium habendis, asſiduus concurſus fieret: pon ſeeas qvam olim n ad XEſculapium. ſt in. iget Ur. Udite. gentia PDerx Tunnr . — 1435 MeAR anno er ex- Yuana nanie. fuit lon. to ſa⸗ rotan- pon Pol. GwenaxH 177 Feol. 238. Aun in octwitate veronenfß ver dominum magiſtrum Bartholomeum de mon! tagnana qvando iwit . Dtatum dominum cardi- nalem corario anno 143 5. ſept. In folio 276 legirur: expeditir conſiliit de unimalibus Wiritualibus & nutrivie omnium egritudinum a capite AVe ad pedes. Conabor conſeqventer trabttatum de balneie & de . ebri. bus enm aliis guiburdam generalibus ſubnebke- 4 re. — Conftlium 1mum. — Qvoniam multis jam ante dizbus inſtantia tue ſollicitudinis vir in- Nignit dominus Joanner de penſauro mecum di- ligenter egit ut balneorum dioctſis Paduane vintuter tibi manifeſtarem &ec. In fol. 291. Abtum Padue anno 1433— Fuamoſiſimi artium & medicine doktoriz domini magiftri Bartholomei de montagnana de bal- neis traétatulur feliciter explicit. (y) „) Tractatum hunc de balneis etiam Seniori Barthol. abjudican Keſtnerus & Föcher 45. 1 Fol. 303. verſus finem columnæ tertiæ: 1437. die 13 iannarii. Padue queſitum a do- min Hlicronimo contarino honorabili pote- ſtate padue tunc pro una ſua conſangvinea. gvod dubium atgut dircolia erat venetiis inter mediros ibi exiftentes. =ð Præter conſilia & jam memoratum tracta- tum de balneis, qvi ſimiliter dispeſcitur in con- ⸗ ſilia, editio noſtra etiam offert in foliis 19 poſtremis tractatum „de compoſitione & uſu . meier a „ ut vocat Scardeonius I. cit., „de compoſitione ac doſi Medicamento- rum.“ ut audit apud Manget I. cit. . Cæterum ex Jac. Facciolati Faſtis Gy- 4 maſ. Patav. conſtat. qvod noſter „Bartholo- „ mæus jam anno ſeculi XV vigeſimo ſecun- do Medicinam traderet extraordinariam in Gymnaſio Patavino ſtipendio argenteorum „ I100. In Rotulo anni 1435. apud Thoma- „» ſinum p. 156. Profeſſor dicitur Medicinæ z Practicæ ordinarius, qvam ſcholam tota vita „retinuit, adjectis ejus ſtipendi argenteis „ qvindenis anno 1441.“ ertie: a go. pote- jinea. inter ar. con⸗ 19 Nulu cit, ento⸗ n in rum A- eine Vika eis LV. 4 XLV. OrVUsCULUM DE LAUDIBUsS MaARIE VIRGINIS. Qvarto. 7 Tali ſub titulo venit hoc liber in Catalogs Temleriano pag. 7. & ſimul prædicatur ut editio antiqvisſima, figuris inſtructa. Poſt mortem Temleri in Regiam pervenit Biblio- thecam. Caret ſignatura, ciphris & reclaman- tibus; literas initiales rubriciſta adpinxit; Ora- tionis ſenſum ſemper punctum diſtinxit, re- liqvorum ſtigmatum nullus uſus: vocum &☚— ſyllabarum abbreviationibus, & ſphalmatis Der- multis typographicis laborat. Nullus adeſt titulus, ſed in ſurnmitate primi folii legitur hic verſus: Hanc plenam gratia Salutare mente Serena. tertiam deinde fere partem paginæ explet figura, ligno inciſa, repræſentans virginem Mariam angelumqve ſalutantem Ave. m. qvæ elementa expreſſa ſunt per characteres fixos, intra tabellas inclu- ſos. Infra tabulam incipit introitus in libel- lum celebri hac laudatione: Gaude maria M 4 - virgo, 180 Vae virgo. eunkzat Noreſer ſola interem Si, gve 62 gabrielis archangeli dilbtis credid; bi. In dorſo involucri libellus ſeqventi di- ſtin tus eſt titulo: Exempla pro virgine matre ieſu chrifti, qvi Jvoqve eſt aptisſimus, cum hiſtoriolis conſtet, ſiguris ſemper illuſtratis G ex Tſidoro, Alberto M., Valerio Max. ‚Au- guſtino, Plinio aliisqve compilatis, qvæ mon- ſtrabunt non abſurdum nec naturæ rerum eſſe contrarium, Mariam vir ginem deum & hominem genuiſſe G& poſ partum virginem inviolatam permanßi Me: heæc clarius ex nonnullis, qvæ ad- feram, exemplis Patebunt. In folii 7mi. tabella lignea exſculpta con- ſpicitur eqva cum vocabulo Studt. Sudra hi verſiculi: Se Eqvaæ capodocie vento feta appar t “ Cur alto fante ſtamine virgo non genkr aret Ampfacht ein ſtudt vom winde in Capadocien landt Warumb gebare nit jr kinde vom geiſte dy nye man bekant. Infra i ve nti di. matre (uHZ ſtratis ,Au. mon- n elle minem latanm VEad⸗ ncon- Supra ret lolkra —W Infra figuram: Auguſtinur libro vigeſi- mo primo de Civitate dei Capitulo tercio dicit In Capodocia Eqvas vento concipere &c. (z) In folio 26: Salemander de igne. cibum ſu- mere valet. Cur ieſun eriſtum digne. virgo non generaret. & 27: Allec ſi ex agva. ſe nutrire valet Cur veneris muſta. virgo non ge- . urar et. Cum his verſi bus conferri poteſt diſti- 1 chon ſupra pag. 94. in Specim. II. allatum. Ceterum de allecibus autor noſter dicit: Optima ſunt in Scotia pesſima in germania. In præfatione qveritur autor de defectu Bibliothecæ & pollicerur ſe certas figuras aper- tius demonftraturum qvando ad uberiorem li- berarie meſſem poterit attingere. alio loco: non habeo ad præſens Valerium maximum Ideo hiſtoniam clarius internretari non valeo. / M 5 FErem- QCQ,) Hoc idem probare botuerat autor ex Lactan- tio, Origene aliisqve, conf. Diſert. noſtr. de Lactantio p. 94:. 182 G Lxxemplo Alexandri Magni, ex adulterio nati, in folio 24 comprobatur hyporheſis is illa, qvod baftardii ſpurii vel nochi (nothi) ad altio- res gvandogve) onorer Progovemur, 2vam le- gitimi nati. In poſtremo opuſculi folio tabula, abs. qve ulla ſubſcriptione, exhibet virginem cum infante Jeſu, radiis, egregie rudibus, cir⸗ cumdatos. XLVI. SrECULUM SACERDOTUM. Qvar to. * 1 Sunt folia 16; charta eſt fuſca, chara ter typorum eſt gothicus largus; ex diſtinctioni- bus habet tantum punctum & comma; deſunt cuſtodes, ciphri & ſi ignatura. A imitio: Incivit ſpeculum llarum no- bile & precioſum ipſorum Jacerdotum, in qvo refulgent & repreſentantur aliqua utilia ſpe- culanda circa tria baptiemi, enkariſtie, & vpe- nitentie Jacramenta. — — Venerabili in cri- 0“% veo patri at domino domino ſuo gratioſo N. epi- k, . NJcopo. Cunbkirque deo amabilibu- Jaterdotibur H . W ubilibet locorum conſtitutis, tam reſentibus S 1. gvam futurir. frater hermannus dictus de Sak- Li, ordinis heremitarum ſanki augußtini. In- ke D ter Jacerdoter criſti ſola dei putientia profſeſo- D riy in ſacra pagina nomen haben- &c. — — dr. 1 cunktis ſacerdotibus veſtre civitatis & dioceſis ſub dublici modulo communicare ereavi (anne decre- vi?) ut ſub uno in loco ad hoc apto eccleſia- rum parietibus aſigatur, Ita ut continue ſit in oculit, ad excitacionem negligentium & pigro- rum Et nihilominusz ſub alio modulo in ſacriſti. B giir éccleſiarum ſeu armariiz reponetur in una jer catennla ut cum oportuerit ſerie ſua podſit re- ni. videri. — — de aliis Jacramentis hic mentio- uur nem non feci guod vel non pertinent ad ſucer- . dotium miniſterium, vel non tot circa ea oriun- tur dificultates Ec. W. S In fol. 7mo. probat autor verba conlecra- no⸗ tionis i in Sacramento euchariſtiæ debere recitari ne- nn lingva greca hebraica & latina qvia in tri- d. bus lingvis fuit ſeriptus titulus crucis crifti. 184 CTCKh Coneluſio hæc habet: Qve hic deficiunt reqvire in ſumma & apparatu domini Hoftien- Ko ti de peni: & remiſßi-. & in aureo confer- Konali Wilhelmi ſpeculatoris. Gi, in epertonio aureo circa finem. Ervplicit Speculum erdafac. Autor noſter in Fabricii Bibliotheca tom. III. p. 240. venit ſub nomine Hermanni de Sohildie, item apud 77 ritheminen de Seriptor. eccleſiaſt. & in Philippi Elafi Encomiaſtico Auguſtiniano p. 282. ut & Schilatez, Schilditz & Sildis; ſed in Dom. Ant. Gando⸗ Diſſert. Hiſt. de Scriptor. Auguſt. pag. 17 7I. vocatur de Schuldiꝰ. Erat Hermannus natione Germanus ex Weſtphalia; floruit medio ſeculi XIV. erat- qve, ut ex locis allatis patet, ordinis fratrum Eremitarum Auguſtini, nec non Theologiæ Profelſor. 3. Inter plura ejus, apud jam laudatos Au- tores occurrentia, ſeripta nullum qvidem eſt Syeculum, habetur vero Mannale Sacerdotum, qvod cum Speculo eſſe unum eundemqve li⸗ hrum mihi vero videtur ſimillimum. Elsſius nempe LsSs — — Keinnt Mien. rtorio tom. ni de or. aſtico ildits llert. Catur us ex erat⸗ truf ogiæ Au- n eſt tum, sſius mpe nempe I. cit. inter Scriptorcs ex ordine Au guſtiniano, præter Hermannum de Schildis, recitat qvendam Hermannum de Soldis, cum tali encomio: „Germanus Osnaburgenſis ſa- „ eræ LTheologiæ profeſſor, ſcripſi it ſpeculum „ ad Epiſcopum Osnaburgenſem, & totum „ Clerum in urbe & dioeceſi circa annum „ 1527. — Qvis vero jam non perſpicit utrumqve Klaſfii i Hermannum de Schildig &£— de Soldie, noſtrumqve de Saldie eſſe unum eundemqve Autorem; atqve Manuale Sacer- dotum, qvod Trithemins, Faf ricius „ Elſius adſcribunt Hermanno de Schildis non eſſe di⸗ verſura ab Elſii Soldiniano, noſtroqve Saldiano Speculo? Hermannum ceterum ſuum de Sol- dis, cum anno falſo 1527, debet Elſius Biblio- thecæ Cour. Gesneri, edit. Tigur. 1 583 pag. 339. 1 XIVII. DE RITU ET MORIBUS INDORUM. Qvarto. ☛☚ Cornſtat hæc opella foliis 7. ligatis in eodem involuero cum duobus, poſtremo loco recen- N ſitis 2 186 UR ſitis, libris: ex ſimilitudine typorum, & figu- rarum, in margine folii primi expreſſarum, ela- rum eſt hoc opuſculum in eadem officina fu- iſſe impreſſum, ex qva prodiir Dialogur Sa- lomonie & Martolfi, & ſimul eodem tempore, ſcilicet circa 1483. conf. Specimen I. p. 54. 4 Sic incipit: Prerbiter Johannir poten- tia dei & vintute domini noſtri ieſu chriſti rex regum & dominu dominantium amico ſuo Emanueli Kome gubernatori ſfalutem. — — — in tribus indiiz dominatus magnifie⸗ ntit noſtre ſt G& tranßit it terra noſtra ad ulteriorem indiam in qva corpus beati thome apoſtoli reqvieſcit. Delinit in hæc verba: Tulia indorum patriarcha in regia lateranenſi recitante calix- tus papa II cum cetera romana ecclefia gve illie aderat elevatis in celum maniburs chriſtum eqba- nimiter gloriſicarunt gvod talia tantagve mi- racula per ſanbtum apoſtolum ſunm thomam an- mnuis temporibus operari non deſinit cum patre & almo ſpiritu vivens & regnane Per omnia ſecula ſeculorum. Lxplicit Epviſtola de Jolanne gvi dicitur Frerene Indie. ,. Johan. ẽ Johannis Presbyteri Epiſtola ſine die & conſule, forſan igitur eadem editio ac noſtra, allegatur in Wreiclingeri Catalogo libror. in Bibliotheca ord. Johan. Hieroſol. Argentorati aſſervatorum P 118; & in Hiſtoria eceleſia- ſtica Moshemiana german. edita per von Einem parte 4ta. p. 2 5§ 7· variæ Eruditorum de Johanne Presbytero ejusqve regno habentur ſententiæ. — Ex libello hocce latino, vel po- tius, ut autumo, ex verſione germanica trans- latus eſt perrarus ille danicus, a. b. Langebe- tio memoratus in calendario hiſtor. dan. pro anno 1764. En lyſtelig Hiſtorie af Jon Preſt oc aff hans ſtore Rigdom oc Magt. Kob⸗ manhaffn 1510. 8vo., hos Gorfried af Ghemen. XLVIII. HISTORILA GRISELDIS. Germanice. Fol. 4 In foliis XI absqve ciphris, euſtodibus, ſig. natura, ſine indicio & anni & loci impresſic io- nis edita eſt, & figuris rudibus ligno inciſis ornata De Siſtorie ven der duldicheit der N 2 vru⸗ vruwen Griſeldis⸗ — — van der Fran⸗ ciſcus petrarcha ſchrifft, doch vth tohan⸗ nes bacacius walſch in den latin vnde ik in den duuſchen ꝛc. ut etiam legitur in ver- ſione danica, Hafniæ 1777. in uſum plebe- culæ, in tabernis novis (dan. Nyeboder) de- gentis, impreſſa: „Hendes Hiſtorie ſkrev Fran⸗ , ciſeus Petrarcha, dog ikke af forſte, men „ drog den udaf Vocati Valſke B Boger, og „ ſatte den paa Latin; ſiden er den uddragen „ af latinen og ſat; paa tydſk. Men ieg ube⸗ „ neonte ſik i Sinde at drage den udaf Tyd⸗ ſken og ſette den paa danſk. Sagen er, „ fordi at mueligt er, at ſaadanue Stykker, „ ſom ſamme Hiſtorie indeholder, kunde gode „ Qvinder have til god Troſt og til et godt „ Eempel, og en nyttelig d Lerdom.“ SINE ANNO ET LOGO. . CATHOLICON LJOHANNIS DE JANUA. Fol. * „ Spl lendidum hocce opus, qvod i in auctione Tem. letian provida cura Erichſenii, Bibliotheca- „ — 189 rii Regii, emtum fuit ann. 178 I, ac in Regiamil- latum Bibliothecam, conſtat foliisCCCLXXXIV in forma chartarum gr randiori: impreſſum Eſt columnis duabus in pagina qvalibet, & qvæ- liber columna comprehendit lineas 58: caret ſignatura, cuſtodibus & ciphris: figura typo- rum eſt romana accedens ad gothicam: nul- lum ſignum diſtinctionis præter punctum: li- teræ initiales non excuſæ, ſed manu rubriciſtæ penicillo adpictæ. Ex Catalogo librorum Crevennæ III vol. P. 32. hujus Catholici editionis peti poteſt no- . titia, in omnibus noſtro conveniens exem- plari, excepto, qvod Crevenna unicuiqve pa- ginæ tantum tribuit lineas 56;, ego vero in- venio 58. Crevenna I. cit. vero putat ſimill imum, opus hoc prodiſſe circa 1482; rationes, qvas ad hanc firmandam attulit hypotheſin, magis corroborantur disqviſitione iſta, qvam de ſuo exemplari inſtituit b. poſſeſſor Temlerur, qvi 1 „ vir eruditisſimus, Phi! Slogusqve ſummus 4 meriro audit i in Perilluſtr. Suhmi: præfat. ad nu- per editum Tom. V. Script. rer. Dan. med. N 3 M evi. 190 h ævi. — Librum qvidem Temlerus emi fecit Holmiæ 1765, pertinuit antea ad Bibliothecam Cardinalis & Principis a Dietrichſtein: quod vero caput cauſæ eſt, in fronte operis manus annotavit vetuſta: Leonardut abbays compara- vit, & alio loco manus diverſa addidit: Me liber eſt conventus Monaſterii Jontir ſantte Ma- rie in Sar ordinie Cliiſtertienſie 1551. Super hæc Temlerus annotavit: „ Zara, „ eivitas diogceſis Pragenſis, in diſtrictu Czas- „ lavienlſi, prope qvam Fons Stæ. Mariæ, coe- „ nobium or dinis Ciſtercienſis, fundatum anno „ 1234 — &c. item: „Si mihi licuiſſet an- „num emortualem Leonardi, abbatis mona- ſterii S. Mariæ in Sar, expiſcari, id qvod fruſtra tentavi Coôloniæ apud Jeſvitas 1768. (a), fortasſis probabili ratione annum editi- onis hujus determinare potuiſſem.“ — infra: Leonardus hunc librum comparavit ante vel circa 1460. *- Poſtremo hocloco nimius fuit, ut Patet ex notitia, qvam ex epiſtola, data Ratisbonæ 1775;, accepit de abbate Leo- nardo, Tunctem poris ſcilicet Regem noſtrum Au- P guſtisſimum in itinere ad Exceros comitabatur. * 7 . nardo, qveæ ita haber: „Aus dem Archio, un und „ deſſen ordentlichen Repertorio ex Serie Ab- „ batum iſt gantz klar zu entnemen, das Leo- „ nardus Abbt zu Saar Joh. VI. 1470. in „ der Abteylichen Wuͤrde nachgefolget, und „ im Jahr 1488 dieſe Wuͤrde reſignirt hat.“ — Nil amplius adjunxit Temlerus; ſed jam certisſime conſtat, librum impreſſum eſfſe ante 1488: qvoniam Leonardus abbas, qvi hunc li- brum comparavit, ſeſe abdicavit dignitate ab- batis 1488. L. EpfISsToLE AUGUSTINI. Fol. 4 Editio ſplendida, & omni absqve dubio prima: ſed nec tempus, nec locus impresſionis indica- tur; conſtat foliis CCLXII, & folium unum- qvodqve columnis qvatuor, qvarum qvælibet comprehendit lineolas 50; charta eſt ſolida & alba; character typorum eſt ita dictus gothi- cus; deſunt cuſtodes, ciphri, ſignatura, diph- tongi, litteræ initiales; ſigna diſtinctionis ſen- tentiarum adbibentur, præter punctum, colon & ſignum interrogationis. Si Si cognitam habuiſſent hanc editionem Monachi Benediblini, Opera omnia Sti. Augu- ſtini Pariſ. ann. 1689-700 edentes, ope ejus va- ria ſine dubio loca melius reſtituiſfent; ego, duas priores epiſtolas obiter oculis percurren- do, duas inveni variantes lectiones, qvæ ex aea ſententia ſaniorem reddunt ſenium; in epi- ſtola editionis noſtræ Ima. qvæ apud Benedi- Finos eſt CXXXII. Pag. 395. in tom. II. poſt vocabulum ſalitacionis habetur éjus, qvod deeſt in Pariſienſi: in epiſtola 2da. ut aligva ex ambiguit lechionibus per te diſcenda perconter – hiac editio Pariſienſis Epiſt. CXXXV. pag. 399. ita dedit: ut aliqva ex ambiguis leltio- is peritæ diſcenda perconter. In eadem IIda epiſtola hæc verba: 4vemadmodum diligenda ſunt, qvæ reliqvæ omiſerant editiones, & qvæ fide Codicum Mſtorum in textum rece- pere Editores Pariſienſes, noſtra etiam of- fert editio. X TrEIs PETRI HORREBOWII. te Eu- An AR. D SPICIIEGIUN BIBLIOGRAPHICUM EX BIBI.IOTHECA REGIA HAVNIENSI. FASCICULUS I. DESCRIBITUR IN TRIBUS SPECIMINIBUS SEMICENTURIA MONUMENTOR. TYPOGR. RARISSIMOH QvVX ANNALIUM TYPOGR. AUTORI CL. M. MAITT'AlIRIO IGNOTA FUERE, PER XASuICII NTERLIIP. 4 . „* 7 10 — 1. 1¹² K 11¹ J 10 - 4 U. E ◻O HAVNIE 1783. Arvp C. C. PROFTIUNM. 1 VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset .ℳ Copyright 4/71999 VXyMaster GmbH wwW.yXymaster. com