KeXVIII4b_fol_16
author: Johannes, Ianuensis

boleida e
ro nefas· ſceluſ ↄtra fas.ↄtra iuſticiã. & ſũt due
p'ꝑes. pꝛo interiectio · nephas nomẽ· Nõ em̃ pt ibi
eſſe vera cõpoſitio · qꝛ interiectõ nõ poteſt cõ poni
vt oñdi in pꝛo doloꝛ & ſic nõ acuit᷑
ronepos.in nepos exponitur · & coꝛ. ne ·
ronoe· Nois · i: mẽs et cõponitur cũ pꝛothoſ qðᷣ
eſt pꝛimuʒ · & dicit᷑ hec pꝛonoe es·quali ꝓthonoe·
id eſt · pma nois ſcʒ diuma mẽs
ronoſticũ a pꝛonoſco ſcis · dicituꝛ hoc pꝛonoſti
cũ ſtici.i·ſignũ futuri · & pꝛonoſticus ca.cũ · qui pᷣ
cognoſcit uel ante ſignat · & pꝛonoſtico cas · ꝓno⸗
ſticis perpẽdere pꝛegnoſ cere · pm hug: Papi · vero
dicit pꝛonoſtica·p̃uiſio egritudinũ dicta a pꝛeno
ſcendo · Opoꝛtet em̃ medicum pꝛeterita pꝛeſentia
& futura pꝛeuidere ·
ronoſticon liber eſt. & poteſt ſcribi ſine g· uel
poteſt addi g·per pꝛotheſiʒ pꝛonoſticõ uel pꝛogno
ronuba· ex pꝛo & nubo nubis cõpo ſticon
nitur hec pꝛonuba be· que aſtat nubẽti.et que nubẽ
tem viro coniũgit · Ipſa eſt et ꝑanimpha· & dicitur
pꝛonuba quaſi pꝛenuba:qꝛ nubẽtibus pꝛeeſt · uel qꝗᷓ
li ꝓpe nubẽtem vnde et iuno dicta eſt ꝓnuba · qa
nubẽtibus dicitur pꝛeeſſe· Inuenit᷑ etiã hic ꝓnubꝰ
ſicut et hic ꝑpanimphꝰ · Vnde iudicũ xiiij · ca: dicit᷑
ꝙ vxoꝛ ſanſonis accepit maritũ vnũ de amicis eiꝰ
& pꝛonubis:i · ꝑanim phis ſibi aſtãtibus· Et ſiẽ oſtẽ
di in nubo bis nubo pꝛoducit pꝛimãcũ ꝓnuba ab
eo cõpoſitum · & etiã pꝛonubꝰ coꝛ· nu Vnde qᷣdam

dicitur alquið immutari mpliciter n 1

pncipale in ipſo immutatũ emange Er Veo ſimplr

2
„

loquẽdo qñ ratio nõ mutat᷑ a ſui eqtat ueleq̃lita
te ñů dicitur paſſio ſed pꝛopaſſio quaſi pma l ince

pta paſſio.vel propaſſio quaſi imꝑfecta paſſio Sʒ

7

paſſio dicitur cõſummata paſſio ꝑ coſenſ . Vo
lo etiã te ſeire ꝙ aliter fuit pꝛopaſſio in xpᷣo & ali
ter eſt in nobis· Nam ut dicitur in teꝛcio ſentiaruʒ
diſtinctõe viceſima· Hab uit xpᷣs veꝝ timoꝛẽ & tri
ſticiam in natura homĩs.ſed nõ ſicut nos qui ſumꝰ
mẽbꝛa eius· Nos em̃ cauſa peccati noſtri his deſe
ctibns neceſſario ſubiacemus et in nobis ſunt iſti
defectus ſᷣm ꝓpaſſionẽ et paſſionẽ · ſed in xpᷣo non
niſi ſm paſſionẽ Sicut em in peccatis gradus qᷣda
vocãtur ꝓpaſſioet paſſio·ita et in his penalibus
affe ctibus Afficit᷑ em̃ quis interdũ timoꝛe uel tri
ſticia. ita ut mẽtis intellectꝰ nõ inde a rectitudine
moueat᷑ uel dei cõtemplatione · et tũc ꝓpaſſio eſt·
Aliquãdo uero mouetur et turbat᷑ · et tũc paſſio ẽ.
Xp̃us uero non ita turbatꝰ fuit in aĩa timoꝛe uel
triſticia ut a ractitudine uel dei comtẽplatione ali
quatenus declinaret· ſʒm quẽ modũ intelligitur cũ
dicitur non timuiſſe uel triſtis fuiſſe.· Vnde hiero·
ſuꝑ math· in xxvi · ca· vbi dicit᷑ · Cepit contriſtari ·
& meſtus eſſe. vt veritateʒ inquit pꝛobaret aſſum
pti hoĩs vere contriſtatꝰ eſt. ſed qꝛ nõ paſſio eius
dom inabat᷑ aĩo: veꝛa ꝓpaſſio eſt Añ ait Cepit con
triſtari·i· aliter ↄtriſtatur quia ꝑ ꝓpaſſionẽ Iõ ſᷣm
hãc diſtinctionem aliquãdo dicitur xp̃s non uere

rrS

rogenied a pꝛogign6 SmsSckur Bec pꝛoge⸗
nies e· AEt nꝗxta ꝙ filii & nepotes nõ ſunt ꝓge⸗
nies qꝛ nſunt᷑ pꝛocul geniti ·ſed ꝓnepotes & ex:
inde ſunt pꝛ ogenies · quaſi procul geniti. et inde ꝓ
genies incipit a pꝛonepotibus Sed poſteritas a ne
pote · quaſi poſtera etas. Sed ſicut inferiꝰ lõge edi
ti pꝛogenies dicũtur ita ſuperiꝰ pꝛoaui · abaui · at
taui. tritaui· ꝓgenitoẽs vocãt᷑.· qᷓſi ꝓcul generãtes
rogingno gnis · a pꝛo et gigno gnis. co mponit᷑
pꝛogigno gnis·genui/genitũ.gignere·i · pꝛocul ul
ante gignere· vel pꝛogigno quaſi pꝛolẽ gigno· & ẽ
ethia· vnde hic pꝛogenitoꝛ toꝛis ·oꝛ · cõuerſa in rix·
fit hec pꝛogenitrix cis·
rogꝛedioꝛ a pꝛo & gradioꝛ deris:cõponit᷑ pꝛo
redioꝛ deris pꝛogreſſus ſuʒ ·pꝛogredii · pꝛocedẽ
ꝗſi pro.i:añ gradi·uel pꝛocul gradi · & coꝛ· gre ·
rohemiũ: Hemi quod eſt ſermo uel modulatio
compõitur cũ pꝛo · uel pꝛothoſ quod eſt pꝛimũ · &
dicitur hoc pꝛohemiũ mij· quaſi pꝛimus ſermo · uel
pꝛima modulatio ſcʒ pꝛologus · Q aũt dicit᷑ pꝛohe
miũ ·quaſi pꝛo emulis fact um·ethia ẽ · vñ ꝓhe mio
mias · i:inciꝑe. uel pꝛohemiũ facere· uel dicere
roheres ðꝛ qᷣ loco heredis fungit᷑ · aut inſtitutꝰ
aut ſubſtitutꝰ · & pꝛodu·he · ſcðᷣm papi.·
rohibeo a pꝛo et habeo cõponit᷑ pꝛ ohibeo bes ·
bui · bitum.bere.i · vetare · interdicere · cõtradicere
vnð pꝛohibẽs bentis · generis om. & hec pꝛohibitõ
onis · Et ſcias ꝙ peccata moꝛtalia pꝛohibet ſed
peccata venialia cohibentur ·

uiei· & H6& †ρRia ᷑i de
deſtructio ex aquaꝝ mundatõne. vel ſoꝛdes. vel
purgatio · vel decurſus · qᷣ in cuiſlibet rei larga&
diſcreta effuſione uel deuaſtatõe inuenit᷑
romineo nes · a pꝛo uel pꝛocul:et maneo:. cõpo
nitur pꝛomineo nes · & ẽ pꝛominere qſi pꝛocul ma
nere et apparere.ſuꝑſtare·pꝛeeſſe.vnde pꝛominẽs
tis · generis om:& comꝑatur · vnde pꝛom inẽtia tie·
& pꝛominẽter aduerbiũ · & coꝛ· mi.
romiſcuũ a pꝛomiſceo ceſ · dici᷑ pꝛomiſcuꝰ cua

cuum · Vnde vulgus.dicitur pꝛomiſcuũ ex vtroqʒ

ſexu permixtũ: Item pꝛomiſcuũ genꝰ in nomie qð

grece dicitur epichenũ:dicitur genus quod ſᷣ vna

voce et vno articulo cõpꝛehẽdit aĩalia vcriuſqʒ ſe⸗

xus · Et de hoc dixi in tercia ꝑte in tractatu de ge

nere noĩm · in ca.de epicheno genere
romo mis · o in pſi .pꝛompii· & pſi in ptum · pꝛõ
ptuʒ. pꝛomere.ipꝛoferre · manifeſtare · aperire · ex
trahere · oꝛe dicere · & compõitur cũ de & dicit᷑ de
pꝛoino mis.i· valde pꝛomere Itẽ cum ex.& dicitur
expꝛomo mis.i·extra uel valde pꝛomo. Et eſt pꝛo⸗
mo actm̃ cũ omĩbꝰ ſuis cõpoſitis. & facit p̃teritũ
in pſi.& ſupinũ in ptum · & pꝛodu:pꝛo · Vñ ĩ auro
ra ðꝛ Sed ꝑtem iecoꝛis pꝛomẽs de capſide ſupᷣ
romontoꝛĩũ a pꝛo et mõs compõitur hoc pꝛo
montoꝛiũ rij· mõs qui pꝛocul apparet pꝛe ſui emi⸗
nẽtia Vel ſzm quoſdã ðꝛ a pꝛomineo nes·qꝛ pꝛomi

neat & emineat · & producit o ante r. Vñ ille male

poſuit Eſt pꝛomontoꝛiũ cernẽ nõ modicũ ·O. eniʒ

diu in arũqʒ ſciẽtia. Ego quoqʒ vtrarũq; reꝝ cogni
tionẽ ·i/diuinaꝝ & humanaꝝ ſapientiã & ſcientiaʒ
dici poſſe nõ nego:Veꝝ iuxta diſtinctionẽ aplicaʒ
qua dicit apoſtolꝰ. Olij dat᷑ ſermo ſapiẽtie alij ſer
mo ſci entie ꝛc.· Illa diſtinctio diuidẽda eſt.vt rerũ
diumaꝛ cognitio ſapientia ꝓpꝛie nuncupet᷑huma
naꝝ vo cognitio ꝓpꝛie ſciẽtie nomẽ obtineat. Sapi
entia aũt ab intellectu in hoc differt· qꝛ ſapiẽtia ꝓ
pꝛie eſt de eternis· ꝗᷓ veritati eterne ↄtemplãde in⸗
tendit. Intelligẽtia vo nõ modo de eterms eſt ſed
etiã de rebꝰ inuiſibilibꝰ & ſpũalibꝰ tempoꝛalit᷑ ex
oꝛtis · Per eã em̃ etiã natura ſũma.que fecit omes
naturas.i:diuma oſiderat᷑ · & q̃ poſt ipſã ſũt ſpiri
tuales & muiſibiles nature: vt angeli · & om̃es alie
anime bone affectõis aſpiciunt᷑ · In hoc ergo diffe
rentia eſt·qꝛ ſapiẽtia creatoꝛ tm̃ inſpicitur · Intelle
ctu vᷣo & creatoꝛ & creature quedà Itẽ intellectu
intelligibilia capimꝰ tm̃. Sapiẽtia vo non tm̃ capi
mus ſuꝑioꝛa · ſʒ etiã in cognitis delectamur · Sic er
go diſtingui poteſt int᷑ illa tria·ſ:ſcientiam · intelle
ctum. & ſapientiã Sciẽtia valet ad rectã admiĩſtra
tionẽ reꝝ tempoꝛaliũ: & ad bonã inter malos ↄuer
ſationẽ. Intelligẽtia ad creatoꝛis & creaturaꝝ inui
ſibiliũ ſpeculationẽ. Sapiẽtia vero ad ſoliꝰ eterne

veritatis vite ↄtemplationẽ & dele ctat õeʒ · Et nõ

ta ꝙ intellectꝰ & ſciẽtia vel ſapiẽtia qᷓ dicunt̃ do
na differũt ab intellectu & ſciẽtia & ſapiẽtia que
ſũt naturalit᷑ in aĩa: Intelle ctꝰ vo & ſciẽtia qᷓ dicũ
tur dona ſpi cti ·ſfũt virtutes q̃ ꝑ gratiã infun
dunt᷑ mentibꝰ fideliũ·vt ꝑ eas recte viuãt· Illa vo

homo nataraliter habet ex bñficio creatõnis a deo

tm̃· Per has aũt virtutes qᷓ dicunt᷑ ſpũſſancti do
na illa naturalia refoꝛmant᷑ atqʒ adiuuant᷑ · ut vbi
& tia. Ollectꝰ? naturalis peccato obtenebꝛatur

p virt utẽ ero quandã & gratiã qᷓ dici᷑ ſpũs intel

ligẽtie eroꝛmat᷑ atqʒ iuuat᷑ ad intelligendũ ita &
ꝑ illã virtutẽ qᷓ dicit᷑ ſpũs ſapiẽtie iuuat᷑ atqʒ erigi
tur mentis ratio ad ↄtemplat õeʒ & delectationeʒ

◻ .

ſimulatione · Talis ſapiẽtia nõ eſt in damnatis · Vñ

in eccleſiaſtes:ix · ̊᷑e · Q öᷣcunqʒ poteſt manꝰ tua fa
cere in ſtanter oꝑare · qꝛ nec opꝰ:nec ratio · nec ſciẽ
tia:nec ſapientia erũt apud inferos quo tu ꝓperas
qᷓſi dicat inſtant᷑ oꝑare dũ tempꝰ habes in vita ſ·

iſta quidqᷣd boni potes· qꝛ apud inferos nõ erunt

id eſt · nõ tibi poſt moꝛtẽ valebũt· vel nõ reperien
tur · nec opꝰ ·i.tempꝰ aliqᷓd boni oꝑandi.vel pnñiaʒ
agẽdi · nec ratio allegã di vel excuſãdi · nec ſcientia
euadẽdi. vel fugiẽdi · Pcibꝰ vel p̃cio · ſagacitate· po
tentia agilitate· qꝛ ne q; ab oꝛiẽte · neqʒ ab occidẽte

neqʒ a deſtis montibꝰ fuga patet· qꝛ deꝰ iudex eſt

& qꝛ vbiq; eſt Nec ſapiẽtia deũ ↄtemplãdi ex quo
maxĩe affligent᷑. vt dixi ĩ pena Vide etiã ĩ defũctꝰ
apinꝰ · A ſapio pis · dicit᷑ ᷓ̊ ſapinꝰ pini·quedam
ſpecies abietis·qꝛ ſapiat pinũ:m ligno & m folijs

& in fructu· Vnde hoc ſapinetũ trlocus vbi ſapi

ni creſcũt
apio pis.ſapui.vel ſapiui ·ſapere · itũ . & habet
p̃teritũ atq; ſupinũ ad modũ quarte ↄiugatõis:&

ſignat duo. Sapere. i. habere ſapoꝛẽ· vt iſte cibꝰ be

ne ſapit · & eſt abſolutũ ſcdᷣm hoc · Inuenit᷑ tñ con
ſtructũ cũ actõ· vl qꝛ tũc ꝑ accuſatiuũ deſignatur
cauſa· Et pomẽ ꝓ ablatiuo: vt iſte cibꝰ ſapit ſapo
rem· i.ſapoꝛe · Vel qꝛ in eo intelligit᷑ verbũ qð exi
git accuſatiuũ · vt iſte cibꝰ ſapit carnes aſininas.i:
ſapoꝛẽ repᷣſentat: vel imitat᷑ vl ſimilat illas · Itẽ ſa
pere· i.habere ſapiẽtiam · & hec ſignificatio tracta
eſt ex pᷣma· Sicut ꝑ ſapoꝛẽ cibos diſcernimꝰ· ſic ꝑ
ſapientiã res: Et ſicut guſtꝰ aptꝰ eſt ad diſcretõeʒ
ſapoꝛis ciboꝝſic & ſapiẽtia ad diſcernẽdas cauſaſ
reꝝ · Aſapio deriuat᷑ ſapidꝰ da ·dũ · i·ſapoꝛẽ habẽs

ſapoꝛi datꝰ· Et cõparat᷑ ſapidioꝛ diſſim us · Vñ hec

ſapiditas tatis · Sapio cõponit᷑ deſipio pis:i·deli

rare.ſeoꝛſũ a ſapoꝛe eſſe.vlfacere neqᷣtare · Vñ de

ſipiſco ſcis· inchoatiuũ. Reſipio pis.A· redire ad ſa
pere· ꝓpꝛie ille reſipit qͥ penitẽs foꝛefa cti redit ad
ſatiſfact᷑ρ:. & ad ſapere q; dimiſerat foꝛefaciẽd o

& ſũt ſarabara ꝓpꝛie partoꝝ.& eſt hoc nomen tra
ctum a ſaraballis q̃ laxa & ſinuoſa ſunt . vel a ſare
qð eſt laxare · Vñ ſaritꝰ rita · ritũ:i:laxatꝰ & deſtru
ctus · & ꝓducit ſaraballa penultimã poſitione · nã
ſeribit᷑ per geminum l·
arabara· in ſaraballa exponit᷑ ·
aracenꝰ. A ſara dicit᷑ ſaracenꝰ na·nũ · Sarace⸗
ni dicti ſũt · xel qꝛ ex ſara ſe genitos ꝑhibent· cum

nõ ſie veꝝ · Et ita dicunt᷑ ſaraceni qᷓſi farageni ·i · ex

ſara geniti · & eſt ethimologia· et ſcribit᷑ ꝑ vnum r
ſicut et ſara· Vel ſicut gentiles aiũt·qꝛ ex oꝛigine
ſiroꝛz ſint q̃ſi ſriceni· Ipſi ſũt et iſmaelite · qꝛ ipi ſt
ex ifmaele · Ipſi cedar a filio iſmaelis· Ipſi agareni
ab agar· qꝛ vt dicimꝰ ꝑuerſo noĩe ſaraceni vocant᷑
qꝛ ex ſara ſe eſſe genitos gloꝛiant᷑ · ꝙᷓuis ex ancilla
ſint· Vnde dicit Ror ſuꝑ illud eſaie · xxi·ca.Qnus
in arabia · Arabes inqᷣt ſunt ſaraceni ab iſmaele · et
cedar filio eiꝰ·qͥ meliꝰ a matre ſua agareni·ſed ma
luerũt vocari ſaraceni · q̃ſi ſare libere · nõ agarxr ancil
le ſint filij · Vnde ſaracenicus ca ·cũ . Et faraceniʒo
zas · id eſt · moꝛe ſaracenoꝝ ſe habere. Et ſaracenia

nie. id eſt · multitudo et ſocietas ſaracenoꝝ vel ri

tus eoꝛum vel regio ipſoꝛum· ⸗
aray int erpᷣtat᷑ pꝛinceps mea. Cũ eſſet tm̃ vniꝰ
domꝰ materfamilias · poſtea cauſa noĩs immnata
ablata ð fſine noĩs y lr̃a dicit᷑ ſara ·i ·pꝛin ceps· Mĩm
quippe gentiũ furura erat pnᷣceps · ſicut & dominꝰ
pollicitꝰ fuerat abꝛaam · Geñ · xvij .· Dixit quoqʒ de
us ad abꝛaam· Saray vxoꝛẽ tuã nõ vocabis ſaray
ſed ſarã & benedicã ei · & ex illa dabo tibi filiũ cui
bene dicturꝰ ſum · eritq; ĩ nationes & reges popu
loꝛum oꝛient᷑ ex eo. .
arcia cie:in ſarcos eſt· B
arcimẽ ſarcio cis· dicit᷑ hoe ſarcimẽ minis· Et
hoc ſarcimentũ · Et hec ſarcina ne. & ꝓducit ci:ſaꝛ
arcina · A ſarcos q eſt caro dicic ( cimen.
hec ſarcina ne· onꝰ vel pondꝰ· ꝓpꝛie qdð ex carne fit
Caro vero pondꝰ facit. & hinc qdᷣlibet pondꝰ dici

huiꝰ ſupini ſartũ · Et ſcdᷣm hoc ſartatectoꝛ · a ſarti
poſſet dici pꝑer t.
rcofagꝰ· A ſarcos qð eſt caro:& fagin qð eſt co
medere · dicit B ſarcofagꝰ fagi · penltima coꝛrept
quiðã lapis · qꝛ coꝛꝑa defunctoꝝ ĩ eo condita abſu
munt᷑ infra·xl. dies· Vnde & qðᷣlibet ſepulcuꝝ vł ar
ca in qᷓ ponit᷑ moꝛtuꝰ dicit᷑ ſarcofagꝰ · qꝛ in eo car⸗
nes moꝛtuoꝝ ↄſumunt᷑ · Idẽ dicit᷑ ſarofagꝰ·a ſaros
ꝗqð eſt arca · & fagin·
arcos vel ſarcian grecelatine dicit᷑ caro · vnde
dicit᷑ ſarcia ·i · ſuꝑfluũ carnis inerementũ quo vltra
modum coꝛpoꝛa ſaginant᷑·
arcoſmicꝰ ca · cũ · i. irriſoꝛiꝰ · vel hoſtilis/vl ama
rus· & dicit᷑ a ſarcoſmos ·
arcoſmos:quidã tropꝰ· vide ĩ quarta ꝑte ĩ ca.

de tropis

Arculũ · A ſano ris · qʒʒ eſt purgare · circũfodẽ·
herbas nociuas euellere · dicit᷑ hoc ſaxculũ li · v! B
farculꝰ culi ·inſtrumentũ faciẽdi hoc· Eſaie · vij · Et
om̃s mõtes q in ſarculo ſarient᷑· Ec hinc ſarculo laſ
ſarculis aptare· purgare · ſicut miliũ & hmõi.· Et ẽ
ſarculũ neutri gnis ſcᷣm ouidiã · vñ ip̃e dicit in·xi·
metamoꝛfo · Sarculaqʒ raſtriqʒ graues longiq;
lgones· Itẽ ſarculũ idẽ eſt qd ſarpa.
ardina · A ſarra:qð lingua ſiria dicit᷑ quidaʒ pi
ſcis.deriuar̃ hec ſarda de· Et hec ſardina ne qdᷣdã
genꝰ piſciculoꝝ · Et hinc hec ſardinia nie·quedã in
inla iuxta quã multũ abundãt ſardine piſciculi · vel
qꝛ ſardꝰ de hercule ꝓcreatꝰ cũ magna multitudie
a libia ꝓfectꝰ? · ſardiniã occupauit · & ex ſuo nomi
ne inſule nomẽ impoſuit· Et inde ſa nia niũ
& hG̊ & hec ſardiniẽſis · & hoc ſe · E da · dũ
de ſardinia.
ardinia· & toꝛſica· inſule puo freto de. i⸗
aribꝰ diuidũtur · vñ ſardinieſis ſe · vide im mna·
ardis · A ſarda piſce · dicit hec ſardis·haius ſar
dis · quedã eiuitas vel inſula. Vnde hoꝛatiꝰ. in epi.
O creſi regia ſardis. Etiã inuenit᷑ in plurali:he ſaꝛ

is loge diſug . 8-eeeee SeS
ſanti· periculis damur·et hia eſt· vnde pꝛoditus ta
tum penul · coꝛ· et a genitĩo pꝛoditi · addita o · fit
hec pꝛoditio onis · Vñ uerſus· Impoꝛtat fraudem
ꝓdit ſine fraude reuelat ꝛc̃.
rodoloꝛ interiectio dolẽtis.cũ aliquis in dolo
re loquitur · ſicut vult papias · Alij dicũt ꝙ pꝛo do
loꝛ ſunt due ꝑtes & duobus accentibus regẽde · et
pꝛo eſt interiectio; & doloꝛ eſt nomẽ· Nam ſicut di
cit pꝛiſ · in qnto libꝛo vbi agit de figura compoſita
Figura in omibus ꝑtibuſoꝛõnis in uenitur excepta
interiectõe que ſemꝑ eſt ſimplicis figure Et ii qꝗᷓ
ris· Quare interie ctio nõ potuit eſſe figure cõpoſi
te · Reſpõdeo · qꝛ ꝓpꝛium eſt paſſionis deſtruere-
Vnde cũ interie ctio affectionẽ paſſionis deſignet
naturã habet co mpõni cõtrariã · & ꝓpteꝛ hoc ↄſue
uit abſcõdita voce pꝛoferri:ergo pꝛo doloꝛ nõ põt
eſſe vna parsimo ſunt due Sed heu· oe· ſunt due
interiectões abſqʒ compoſitõe · ſicut o: vtinã· ſunt
duo aduerbia optãdi ſine compoſitõe venientia · et
debet aliq;t ulũ pꝛotrahi · ut ĩnuat᷑ eſſe vox dol oꝛiſ
roductilis a pꝛoduco cis · dicit᷑ hic et hec pꝛo⸗
ductilis et hoc le penul · coꝛ. & dẽ opꝛ illud pꝛodu
ctile qdᷣ nõ ẽ fuſile:ſʒ ꝓductũ tũſionibꝰ malleoꝝ
rofano a pꝛo et fanũ · cõponitur pꝛofanꝰ na:nũ
id eſtexecratus· ſacrilegus: quaſi pꝛocul a fano· ꝓ
fanum etiã ðꝛ qd nõ eſt ſacꝝ Vnde pꝛofani dicunt᷑
omẽs laici et illr̃ati · quaſi pꝛocul a phano ꝓphetie ·
Hinc pꝛofano nas ·i. execrari · cẽtaminare · Et pꝛo
phanare eſt in pꝛophanis annũtiare· uel venerari

ci.fectum · ficere · & coꝛ· · Ec eſt diceda

vobis quãdo quis co medẽti optat ſibum pꝛodeſſe
Inuenitur tñ in quadã collecta·Pꝛoficiꝰ nobiſ ad
ſalutem mẽtis et coꝛꝑis huius ſacramẽti ſuſceptio

quod autoꝛitati aſcribimꝰ Sed ꝓpꝛie dicẽdum eſt

Pꝛoſit nobis aliquibus comedẽtibus nõ pꝛoficiat

& pꝛodu·pꝛo: Vnde quidã Pꝛoficit hic nunꝙᷓ cui

ſemper loca nouãtur
roficiſcoꝛ ſceris profectus ſum · proficiſci · id

eſt · ire. Et componituꝛr ex pꝛo et facio facis · et coꝛ
xipit pro et fi

roficuum a pꝛoficio ficis deriuatur hoc pꝛoficu
um cui · i · pꝛofectus
rofiteoꝛ a pꝛo et fateoꝛ teris componitur proſi
xereoꝛ teꝛiſ·profeſſus ſum.pꝛofiteꝛi · i · pꝛocul ab in
centione fateri · i aliud ĩ coꝛde habere· & aliud oꝛe
fateri · vel profiteri.i:primo fateꝛi · uel pre alijs fᷣa
ceri · vl pꝛofiteri ·i· reddere uel ſoluere ðᷣbitũ Qui
em̃ ſoluit debitũ illud pꝛofitetur Vnde in euange
lio luce ſecũdo · Ibãt omẽs ut pꝛofiterẽtur ſinguli
in ciuitatẽ ſuã · vnde hic pꝛofeſt oꝛ oꝛis
rofligo a pro et fligo fligis compõit᷑ pꝛofligo

gis. Et pꝛofligo gis·i deſtruere · cruciare· deuaſta

re · diſſipare · quaſi pꝛocul agere et diſpergere Inue
nitur etiam in eodẽ ſenſu in depoge:pꝛofligoꝛ pꝛo
fligaris: & hinc pꝛofligatus ta· tum · & eſt pꝛofli⸗

gatus ſcõᷣm pap· pꝛoiectus.deuius. peruerſusaffli

ctus ·ſceleratꝰ· interfectꝰ . & produ · fli ·
rofoneſis quedã figura eſt de qua dixi ĩ quarta

. 5 12
um cedere · vnde hic pꝛoceſſus ſus ſui i· pꝛoſper
euẽmis iel auginentum
rocelèumaticus· in pꝛoceleuma vide
rocella a pꝛocello lis: dicitur hec pꝛocella le.i·
ſubita vis ventoꝝ cũ pluuiis· qꝛ pꝛocellati.percu
tiat · et ẽ pꝛo cella ꝓpꝛie terraꝝ et celi. Tẽpeſtas flu
ctuũ tm̃ · Dicitur tñ qñqʒ pꝛocella eleuatio flu ctu
um · ſcʒ ꝓpter ventos· vnde pꝛocelloſus ſa:ſumi.
tẽpeſtuoſus· & cõparatur. vnde hec pꝛocelloſitas
id eſt · tempeſtuoſitas ·
rocello lis· pꝛoculi culſumi · ꝑcutere · & cõpo⸗
nitur a pꝛo et cello lis.
rocer a pꝛocedo dis · dicitur hic pꝛocer ceris · &
dicũtur pꝛoceꝛes capita trabium que eminẽt extra
parietes · quaſi pꝛocedes· quia ante pꝛocedãt. Hinc
eſt facta trãſlatio ad quoſdã nobiles vt ꝓceres di
cãtur·quaſi pꝛocedes:qꝛ ante omẽs honoꝛe pᷣcedãt
Et etiam omẽs nobiles & pᷣmoꝛes poſſunt dici ꝓ
ceres:ſed nẽs ſingularis nõ eſt in vſu· & coꝛ · penſ.
pꝛoceres· Lucanus in quinto· Fata vacẽt pꝛocerũ
motus hic cũcta ſequũtur. Vpꝛocer proeeris di

ciẽ a pꝛoc us uel a pꝛocãdo:qꝛ maxime ſemꝑ laudẽ
& gloꝛiam appetant
roceres · in pꝛocer vi de.
roceritas in pꝛocerus eſt
rocerus A pꝛocedo dis · dicitur pꝛocerꝰ ꝛa · rũ
id eſt · lõgus· altus· foꝛmoſus & a genitĩo pꝛoceri
addita tas · fit hec pꝛoceritas tatis:i.longitudo · al⸗

ue pꝛima pꝛoducatur P
rocul · Oculus cõponitur cũ pꝛo uel pꝛe· el dici
tur pꝛocul aduer ·loci·i:longe uel pꝛope · Dicit em̃
pꝛocul:quaſi pꝛo uel pꝛope oculiſ. Sed id quod p
oculis eſt poteſt eſſe lõge & poteſt eſſe pꝛope. Et
ĩdeo dicitur pꝛocul aliqũ lõge aliquãdo pꝛope Vñ
dicitur pꝛocul quaſi poꝛro ab oculis. ul quaſi pꝛo
eoculos Et eſt ethia ſᷣm hug · Er ut dicit papias
P: oculoubio i:longe a dubitatõe·
roculus a pꝛocul dicitur hic pꝛoculus li · penul
coz. filius qui naſcitur patre exiſtente pꝛocul a pa
tria. & hec pꝛocula le · i/filia talit· Et pꝛocula qdam
veſtis p̃cioſa que de pꝛocul afferebatur. Vnde er
dicitur pꝛocula.quaſi pꝛocul lata
rocus a procor caris:dĩ pꝛocus ca·cum. & hic
pꝛocus ci:i.petitor · & pꝛopᷣe mulieꝝ:uel noue ↄiu
gis et nuptiaꝝ.vel dicitur a pꝛecãdo ·qꝛ fre quẽter
ſolet pꝛecari et petere donis eã quã vult· Inde pꝛo
rodeo. Eo cõponitur cũ pꝛo· cio pꝛocis
& interpoſita d. dicitur prodeo dis· dii.u el prodi
ui · ditum · dire . i· deuenire et in antea ire Hoꝛa. Eſt
quodã pꝛodire tenus ſi nõ datur vltra· & coꝛripit
penultimã ſup̃ ·ſcʒ pꝛoditum
roderũt · debet dici ſicut erũt.nõ pꝛoderint.qꝛ
erint nõ facit futuꝝ de ſum es eſt. ſeʒ ero eris erĩꝰ
eritis erunt per v· & ſic pꝛoſum pꝛo des pꝛodeſt.
prodero pꝛoderunt
rodigalitas in pꝛodigus exponitur

„

rodigial a pꝛodigiũ dicit᷑ hic et hec pꝛodigial

dicitur refugiũ.ſub ſidiũ.locus reſugij munitꝰ.ad
quẽ quis ꝓfugit · ut ſe defendat ab hoſtibus
reſſito tas · in p̃ſſo ſas · eſt
reſſo ſas:eſt frede pᷣmo misp̃ſſi·pᷣſſum A quo
aliud fre · p̃ſſito tas· & coꝛri · ſi·
Preſſoꝛiũ rij· a pᷣmo mis · p̃ſſum dicitur hoc pᷣſſo
ri um riji · toꝛcular vbi vue pᷣmunt᷑ et calcantur ·et
potius illud lignũ lõgum quo vue p̃ᷣmuntur. Et iðᷣ
dicitur pꝛelum
reſtabilis in pꝛeſto eſt
reſtans tis · in pꝛeſto tas · vide·
reſtigiũ a p̃ᷣſtringo gis · dicit᷑ hoc pꝛeſtigiũ gij ·
quedã ſpecies magice artis ſcʒ hr noꝝ ſenſuum
iſluſio · Et dicit᷑ pꝛeſtigiũ a pꝛeſtrĩgendo·qꝛ aciem
oculoꝝ pꝛeſtrĩgit · Scom pꝛeſtigiũ mcredibiles re
ruʒ mutatões vidẽtur fieri · ut terre cumulꝰ videt᷑
caſtaꝝ · et lapillus talẽtum · ſeges cohoꝛs militũ ga
leatoꝝ · vel cõponitur pꝛeſtigiũ a pꝛe & ſtige · qa
qᷓdã ſtigialia facta p̃ ·i· añ oclos faciũt. Nãc ſpeciẽ
artis magice dicit᷑ inueniſſe mercuriꝰ.vnde pꝛeſtigi
oſus ſa · ſum· & hic & hec pꝛeſtigialis · & hoc le · &
pꝛeſtigio gias·i.ludiſficare·pꝛeſtigio aciẽ oculoꝛum
obſcurare.ſcdᷣm hug · Papi:uero dicit. Dꝛeſtigiũ
dolus. fraus· mendaciũ ·fallacia · maleficiũ
reſtites a pꝛeſto aduerbio. vel a pꝛeſto tas · ðꝛ
pluraliter hi preſtites· pꝛeſtitũ penulti · coꝛ · ſ.ꝗ pꝛe
ſto erãt ad petitões hoĩm
Preſto a pꝛe & ſto ſtas.cõponitur pꝛeſto ſtas.p̃
ſtiti ſtitũ. & raro pꝛeſtatũ·i: ante ſtaꝛe uel pꝛeeſſe·
uel pꝛecellere · Et pꝛeſtare · i exhibere. dare uel ſta⸗
tuere: Inuenitur etiã pꝛeſto ſtas · ſtaui · ſt atũ · i. cõ⸗
modare uel mutuare · Et eſt ſimplex et actm̃. Et a
p̃io dicitur pꝛeſtãs tis ·i· multũ pꝛecellẽſ. & p alijſ
valẽs· et cõꝑatur tioꝛ·ſimus · vnde hec pꝛeſtãtia tie ·
RPic et hec pꝛeſtabilis & hoc le · multũ et pꝛe alijſ
S item à pꝛeſto ſtas. ictux ꝑꝛeſto aduer.tem

.
ſim iſtos Nã pꝛeſtoloꝛ:i · expecto componiẽ a pꝛe
& ſtolon · quod eſt miſſio Sed pꝛeſtoloꝛ ·i· qᷓro cõ⸗
ponitur a pꝛe et telon quod eſt longũ
reſul lis· in preſulo las:eſt
reſulo Solũ eõponitur cũ pꝛe & dicitur pꝛeſu
lo las.laui · lare ·i:pꝛeeſſe alicui ſolo. ſed ponit᷑ ſim
pliciter pꝛo pꝛeeſſe & dñari: vnd hic & hec pꝛeſul
pꝛeſulis:cõmunis gnis qui uel que pꝛeeſt · & coꝛr ·
penul:/genitiui ſcʒ pꝛeſulis ·
reſumptiuus ua uum in pꝛeſumptuoſus eſt
reſumptuoſus a pꝛſumo mis · dicit᷑ pꝛeſumptuo
ſus ſa · ſuʒ · qui pꝛeſumit uel pꝛeſumit᷑· audax impu
dens · & comꝑatur· vnde hec pꝛeſumptuoſitas tis:
& pꝛeſumptio.& pꝛeſumptiuꝰ ua:uum ·i: pꝛeſum
ptuoſus · & hic et hec pꝛeſumptibilis & hoc le. vñ
pꝛeſumptibiliter aduer · & hec pᷣſumpibilitas tis ·
reterea aduer-eſt & cõponitur a pꝛeter aduer
bio & ea ꝓnomine· Pꝛepoſitio em̃ ꝓnomĩ ſicut &

ꝓpꝛio nomĩ ꝑ appoſitionẽ ſolũ iungit᷑· Aduerbium

aũt potuit cũ ꝓuomĩe compom · vt eccũ et ellũ · ĩte
rea pꝛeteꝛea · & deſinit in a ꝓdu. pꝛeterea ſicut dixi
plenius in tercia ꝑte in ca · de figuꝛa cõmpoſita no
minis g. Et eſt pꝛeterea adueꝛ· diſcretm̃· idẽ quod
pꝛeter iſta que dicta ſunt
reteꝛgredioꝛ Pꝛeter componit᷑ cũ gradioꝛ ·et di
citur pꝛetergredioꝛ deris · & mutat᷑ a in e coꝛ: pꝛe⸗
tergreſſus ſum · pꝛetergredi ·id eſt/iuxta gradi uel
tranſire · pꝛeterire
reteritis quã do eſt datiuus et ablatiuꝰ plural
de pꝛeteritus ta:tum · penul · coꝛ · ſicut pꝛeteritum
ſupmũ ð pꝛetereo quod componit᷑ ex pꝛeter et eo
is iui itum · Sed pꝛeteritis uerbũ pꝛeſentiᷣ tẽpoꝛiſ
modi indicatiui ꝓdu:ri · ſicut itiſ verbũ Inde luce
xj · debet pꝛoduci pꝛeteritis in penul · dieiẽ . Et
pꝛeteritis iudiciũ et caritatẽ dei· pʒa ᷣe peimaʒ
pꝛeteritis Ynde qᷓdam Pꝛeteriti õ Eice uta faẽ

accipitur pꝛo pꝛeſciẽtia · Sapiẽtia vero uel ſcientia
de omibus eſt ſcʒ de bonis et malis.& de pꝛeſenti
bus pꝛeteritis et de futuris · & nõ tm̃ de tꝑalibus ·
ſed etiã de eternis · Bed querit grego · ĩ xx · li: moꝛa
liũ. Quõ deus ʒzelãs eſt · qui ĩ cuſtodiẽda caſtitate
noſtra nullo mẽtiſ cruciatu tãgitur · Quõ iraſcit᷑ q
in vlciſcẽdis vitijs noſtris nulla ꝑturbatõe anĩ cõ⸗
mouetur · Quõ eſt penitẽs · qui id quod ſemel fece:
rit feciſſe ſe nequaꝙq; dolet. Quõ habʒ miſeꝛicoꝛdiã
qui coꝛ miſeꝝ nunqꝙ; habet · Quõ eſt pᷣſcius cũ nul⸗
la niſi que futura ſint pꝛeſciãtur · Et ſcimꝰ· qꝛ apð
deum futuꝝ nihil eſt· ante cuiugs oculoſ p̃terita ul
p̃ſcita nulla ſunt · pñtia nõ tranſeũt· futura nõ ve
niũt Quippe cui om̃e quod nobis fuit & erit· ĩ eiꝰ
ꝓſpectu pꝛeſto eſt. & om̃e quod pñ̃s eſt ſciri põt ·
potius qᷓʒ pꝛeſciri · Et deus dicit᷑ ʒelans · ð᷑ iratus.
dicit᷑ penitẽs:dicitur miſericoꝛs· dicitur pꝛeſcius ·
VAt quia caſtitatẽ aĩe vniuſcꝰ cũqʒ cuſtodit· hũa⸗
no modo zelãs uocet᷑ ·qᷓʒuis mẽtis cruciatu nõ tan
gat᷑ · Et quia culpas ꝑcutit dicit᷑ iraſci:qᷓʒuis nulla
animi ꝑturbatõe moueat᷑ · Et qꝛ ipſe ĩmutabilis id
quod voluerit mutat penitere dicitur · qᷓ3ins rẽ mu

tet. conſiliũ tñ nõ mutat Et cũ miſerie nr̃e ſub ueĩt

miſericoꝛs vocaturꝙᷓuis miſeris ſubueniat coꝛ mi
ſeꝝ nũqꝙᷓ; habet Ht quia ea que nobis futura ſunt.
videt que tamẽ ipſi pꝛeſto ſunt pꝛeſcius dicitur· ꝙᷓ
uis nequaꝙᷓ futuꝝ pᷣuideat quod pñs videt · Nam
& quecunqʒ futura ſunt · in eternitate eius ideo vi
dẽtur qꝛ ſunt Dũ ergo ad verba mutabilitatis no
ſtre deſcenditur.ex eis quaſi quibuſdã gradibꝰ fẽ̃is
aſcẽdat qui poteſt ad incõmutahilitatẽ dei · ut vi
deat ſi zelo zelãtem · ſine ira iraſcẽtem. ſine dolo
re et pe xẽtia penitẽtem· & ſine miſeria miſericoꝛ
dem. ſin Mꝛeujſionibꝰ pꝛeſciẽtem In illo em̃ nec p
teritàᷣ utur inueniri queũt: ſed cũcta mutabi
lia ĩmuꝑabiteſꝑdurãt. & que in ſeipſis ſimul exi

hoc quidẽ conce dimꝰ.ſed melius voluit.ut qð vel
lent eſſent · & boni quidem non infructuoſe · ma
li uero nõ impune eſſent · Itẽ inquiũt · Poſſet de
us volũtatem eoꝝ uertere m bonũ · qꝛ omĩpotens
eſt · Poſſet reuera· Cur ñ fecit · quia noluit· Cur no
luit quia ipſe nouit · Nõ debemꝰ plus ſapẽ ꝙᷓ opoꝛ
tet · vt dicit aplus ad ro · Nide in p̃deſtino et in pe
na · & in ꝓphetia. & in ꝓuidentia & ĩ deus:
reſcriptõ Pꝛeſcribo bis:i · ante ſeribere. ꝓcede
re.p̃ſtruere · uel ab aliquo ſpacio tꝑis aliquid poſſi
dendo adquir · vnde pꝛeſcriptꝰ ta.tum · & hec pꝛe
ſcrip tio onis · i · adquiſitio dñij ſuꝑ aliquã rem ali
quo certo ſpacio tꝑis poſſidẽdo · & eſt quedã pꝛe
ſcriptio lõgi tꝑis: ut decẽ annoꝝ inter pñtes · ul vi
ginti inter abſentes Alia lõgiſſimi ut triginta. uel
xl· uel centũ annoꝝ Et ſcias regulariter ꝙ illud
quod nõ poteſt poſſideri nõ poteſt pꝛeſcribi.Et ẽ
in pꝛeſcriptione neceſſaria cõtinua bona fideſ ꝑ to
tũ tempꝰ poſſeſſionis · Vnde abrogate ſunt omneſ
leges que admittũt p̃ſcriptõem triginta annoꝝ cũ
mala fſide · ſicut dicit oſtitutio imnocẽtij · extra de p
ſcriptiõibus · qm̃ om̃e Nec mireris quia eccleſia et
iura & alia ſecularia poteſt trahere etiã dire cte ad
foꝛũ ſuũ rõe peccati · cuius iudiciũ et coꝛreptio ad
ip̃am ꝑtinet pᷣm aĩam· vide in bigamus·
reſegmẽ a pꝛeſeco cas · dicitur hoc pᷣſegmẽ mi⸗
nis · illud quod pꝛeſcindit᷑ · ᷣm hug· Papias vo diẽ
Pꝛeſegmma partes coꝛpoꝛis inciſe.vide de hoc m
reſens · Senſus cõpõituꝛ cõ pꝛe & ſegmẽtũ:
dicitur pꝛeſens tis· ge· oĩs · & dicitur pꝛeſens qᷣd
quid alicui quinqʒ ſenſuũ ſubie ctũ eſt Vnde & di
citur pꝛeſens · quaſi pꝛe ſenſibꝰ poſitũ ·i·ãte ſenſus
uel pꝛeſto ſenſibus.ſicut oculo uel alicui ſenſui.Et
dicitur qñʒ pꝛeſens · ꝓſper et benignus et ꝓpicins
quia que nobiſ ꝓpicia ſunt quaſi pꝛeſentia ſun EÆ
aliquoꝝ x E

1 Ag au0 C Leogn. S

coloꝛ uel rapacitas:& raueo ues ui.eſſe uel fieri
rauum.vñ ꝛaueſco ſcis.inchotm̃ ᷣm hug· Et papᷣ
dicit. Raua nigeꝛ coloꝛ mixtus fuluo.ꝛc·
ealis a ꝛeoꝛ reꝛis · dicit᷑ hec ꝛes ꝛei · Pꝛopᷣe
quidem ꝛes ſunt· quas ſola extimatiõe &
intellectu compᷣhendimus ut incoꝛpoꝛee
Alia ueꝛo appellãtuꝛ coꝛpoꝛea: vnde pꝛiſci · oꝛpo
ꝛum ſeu reꝝ. ꝛes etiam dicit᷑ qdlibet ens · Eſt em ꝛes
vnum de trãſcendẽtibus· Nam quattuoꝛ ſunt trã⸗
ſcendentia:Res:ens:vnũ· & aliquidet etiam res
ſunt ſecũdum leges:que in noſtro iure cõſiſtunt a
recte habẽdo/vnde hic et hec realis & hoc le · vnð
realiter a duer · & hec realitas tatis·
eatus a reus dicitur hic reatus tus ·tui · qᷓſi rei a⸗
ctus · & accipitur reatus in ſcriptura multipticiteꝛ
ſcʒ ꝓ clłpa· ꝓ pena· ꝓ obligatõe pene tꝑalis & eter
ne. Di em moꝛtale eſt obligat noſ pene eterne Si ue
niale obligat nos pene tꝑali. vt dicit magiſter in ſe
cũdo ſententiaꝝ · ¶ Tamẽ ſcias ꝙ reatus dicit᷑ ßᷣm
quod ali quis eſt reus pene · Et i deo ꝓpꝛie reatꝰ ni
hil aliud eſt ꝙᷓ obligatio ad penam· Et quia obliga
tio quodamm odo eſt media inter culpam et penaʒ ·
ex eo ꝙ ꝓpter culpam aliquis obligacur ad penam
ideo nomẽ medij trãſumit᷑ ad extrema ut interduʒ
ipſa culpa uel pena reatus dicatur ·
ebecca interpᷣtat᷑ patiẽtia: uel qᷓ multũ accepit ·
ebellio onis:in rebellis exponitur
ebellis a re & bellum componit᷑ hic et hec r̃bel
lis e oc rebelle · vnde hec rebellio onis · & hoc re
bellium in eodem ſenſu · i· repulſio· uel reſiſtentia
& poſt factam pacem ad bellum reuer ſio · belli ite
ratio· & rebello rebellas uerbum neutrum.id ẽ.reſi
ſtere repugnare.
eboo as.· reboaui are i reſonare a re & boo bo
as componit᷑.vnde hic reboatus tus.tu

.

ecalcitro tzag tzaui: tzarg: Dicitur repꝑ

cit · inficiat᷑· & ꝓducit cla:

uerbum actm̃i.renouare poſt caſum reparare Itẽ
recidiuãt illi infirmi qui in cõualeſcẽtia ſunt · & po
ſtea cadũt in infirmitatem· vnde ſecũdum hoc reci
diuare · i. in infirmitatẽ iteꝝ cadẽ · & ꝓdu· penul · ꝛeci
diuus · & recidiuo uas: & rediuiuuus
ecido dis · i. iterum uel retro cadere ex re.· & ca
do dis · componitur · & caret ſup̃ · & coꝛ· ci · Itez re
cido dis · di. reciſam · i. retro cedere uel iteꝝ uel ex
om̃i ꝑte cedo · & ↄponitur a re & cedo dis · cidi · &
tũc ꝓdu · ci · vbiqʒ · .
eciduus dua·duũ · i:retro vel iteꝝ cadẽs a reci
do dis · quod componit a re & cado dis·
ecino niſ.recinui recẽtum · i:iteꝝ uel retro canẽ
uel recitare · & componit᷑ a re & cano nis · & coꝛ·
ci · ſilabam vbiqʒ . 24
ecinum a reci dicitur hoc recinũ uel reciniũ ma
tronale operimẽtum. quedã ſeʒ ueſtis uel pallium
& dicitur ſie quaſi reijcinum · quia dimidia pars eiꝰ
retro abiicitur · Idem & a grecis dicitur ſtola · ul di
citur a reijcio cis ůl
ecipio a re & capio pis· componit᷑ recipio pis·
cepi· receptũ · i:iteꝝ uel retro capere· onð hic rece
ptus ptus.ptui: & coꝛ · ci ·recipio · ,
ecipꝛoco.Proco cas componiẽ eum reci quod
eſt iteꝝ· & dicitur recipꝛoco cas · i· iten je· ĩui
cem ꝓ ſe ponere.uel còuertere uel refſ. Vn
de recipꝛocus ca:·cũ·i·iteꝝ cõuerſiuus ry us
Vnde recipꝛoca dicitur cõſtꝛuctio in quevee
ſona iteꝝ repetit᷑ · uel ĩ qua eadem ꝑona vi ce

& pati· ut ego diligo me · Iu diligis Ite ·pet ii

git ſe · & coꝛ pꝛo
ecla mo ex re & clamo componiur reclam re⸗
clamas.·i,poſt aliquem uel iterum clà mo m ug⸗
Vel ſecũdum papiam · Recl amatꝛeduſat:coꝛ tradi

2 .
rNS TEEB * 2 amnar Ne.

Sed ſi ad eccleſiã cum rapta cõfugerit pᷣuilegio ec
cleſie moꝛtis impunitatẽ meretur
areo res· in rarus exponitur
arus ra·rumid eſt. non ſpiſſus· & comparatu:
vnde rare rius· ſime aduerbium. & hec raritas raꝛi
tatis. Et rareo res · rui vnde rareſco reſcis. inchoa
tiuum & ꝓdu. ra·
aſilis a rado dis · dicitur hic & hec raſi et hoc
le · & hic & hec raſibilis et hoc le· i res raſa uel pi⸗
loſa vt radi poſſit · uel apta ad radẽduʒ · & hoc ra
ſorium rij · vnde hoc raſoꝛiolum raſoꝛioli · & coꝛri·
penultimam raſilis-
aſo raſas · eſt fre · de rado dis · raſi raſuʒ · A quo
aliud freraſito tas · penul · coꝛ ·
aſt eum a rarus dicitur hoc raſtrum ſtri. & plu
raliter hi raſtri inſtrumẽtũ ruſticoꝝ · i · foſſoꝛiũ du
plex ut dicũt · & dicitur ſic · a raritate dẽtium· ul a
rado.qꝛ terꝛaʒ radit · Raſtꝝ etiam dieit᷑ aliud ĩſtru
mentũ ruſticoꝝ dentatũ · quo paleam remouent a
granis · vn de hoc raſtellũ li:di.
aticula in ratis eſt·
atio a retus ta·tum. i:firmus dicitur hec ratio
onis:·qꝛ firmia ſit · Et eſt ratio mẽtis motus m his q̃
vicũtur diſ:ernere ueł cõnectere ualẽs · uel ratio ẽ
qdam imstus animi viſum mẽtis acuẽs ueraqʒ a fal
ſis di ſtigu ẽs Sed ratiocinatio eſt rationabilis ſub
tiliſ; 2 ueario & a certis ad incertoꝝ indagati
onẽ icens ogitatio· Item ratio · i.diffinitio. & coꝛ
pᷣmim ratõ · Vnde quidã · Sic uolo ſic iubeo ſit pꝛo
ratione volũſtas? Oed queris in quo differt ratio
ſeaſualitatłe. AQud. auguſtinũ in · xij·. de trin itate
ic zicentem . Wideamns vbi ſit quaſi quoddã hoĩs
ert rioꝛis int/erioꝛiſqʒ cõfimiũ · Quidquid em̃ habe
vus in anĩo ꝓõmune cum pecoꝛe.recte dicit að e⸗
ceni ꝛem hom inẽ ꝑtir e · Nõ em̃ ſolum coꝛpus hõ
exterioꝛ deput abitu.ien adiũcta quani vi

cinandi ·ſed nõ omẽs ſunt rationabiles ·quia ñom
nes ducũtur ratõe · & hoc rationale alis· dicebatur
pannus in pectoꝛe ſacerdotis quadꝛatuſ. in quo la
pides erant inſerti· Item a p̃dictis rationabiliter
& rationaliter · Rationalitas & rationabilitas. &
per compoſitionẽ. irrationalis le · irꝛ ationaliter · irra
tionalitas · irꝛationabilis bile· irꝛationabiliter · irra
tionabilitas · Et ſcias ꝙ homo ꝓpꝛie dicitur rationa
lis · Angelus uero intellectualis; Vide etiam in cõ
atis a rado dis · dicitur hec ratis ſcientia
ratis · pꝛimũ et antiquiſſimũ nauigii genꝰ e rudibꝰ
tignis aſſeribuſqʒ contextũ.ad cuius ſimilitudineʒ
facte ſunt naues que ratarie dicũtur · Nunc uero
ratis quelibet nauis abuſiue dicitur · Nam ratis ꝓ
pꝛie dicitur cõnexio nauiũ· uel ſtrues lignoꝝ & tra
bium. uel incaſtratura nauiũ⸗Vel ratis eſt illa paꝛſ
nauis ſcz que eſt inter carinã et ꝓꝛam uel puppim
di cta quia radit aquam. uel quia ſit rata et firma;
Et ꝑ ſino dochen quelibet nauis dicitur ratis:quia
radit aquam · uel qꝛ rata ſit et firma· et firmiteꝛ cur
rat · vnde hec raticula le · di · & coꝛ·ra · Vnde qᷣdaz
Dic latus eſſe rateʒ · ventrẽ dic eſſe carinã.Itẽ aliꝰ
rata ſit ratis eſt/ꝙ cõcaua dicta carina
atiuncula le:di· pua ratio
atus Reoꝛ reꝛis ratus ſum. reꝛi · i· extimaꝛe · pu
tare · vnde ratus ta·tum ꝑticipium · ut ratus ſuʒ · i.
putaui · & ratus ta·tum·nomen· & tũc tãtum valʒ
qᷓtum firmus. Et eſt reoꝛ uerbũ depo · cum ſuis cõ
poſitis ſiqua habet Iſidoꝛus aũt dicit · Ratum dicit᷑
quod ationabile et rectum eſt. vnde et qui pollice
tur oicic · Ratum eſſe ꝓfiteoꝛ · hoc eſt firmũ at qʒ ꝑ
petuũ. Et papiae icit · Ratum firmũ ſtabile · immu
tabile · acce ptum. Item ratus·i arbitratus. et coꝛ.
primã ratum· vt patet in ratis · Hoc etiam vult pri.
ſcianus · in x·li· qui dicit · In omni ſupino uel paꝛti

Dio „Tͤöoebelt a: penuike exgebtig um. ,

& mnſipidus · & hic ranxidulus li. dimi · i aliqᷓtuluʒ
iracũdus uel rãcidus. Poteſt etia rãcidũ dici ex vi
tio · quia rãcoꝛẽ facit · et cor:penul:rãcidus
ancoꝛ a ran quod eſt ira dieit᷑ hic rãcoꝛ oꝛisi-
ira indignatio. doloꝛ amaritudo mẽtis. uel fetoꝛ· &
ꝓpꝛie fetoꝛ carnis ex vetuſtate ꝓueniẽs· A rancoꝛ
dicitur rãcoroſus ſa.ſum · i · rãcoꝛe plenus · & hic &
hec rancors coꝛdis·i· iraſcẽs uel iratus · vnde rãcoꝛ
diter aduerbium. id eſt· iraſcibiliter. & hec rancoꝛ⸗

dia die · i· ira· vnde rancoꝛdioſus ſa · ſuʒ · id eſt· iracũ

dia uel ira plenus
anc oꝛs dis · in rancoꝛ exponitur ·
anella le ·diꝑua rana
anetũ ti ·pel· ꝓdu· vide in rana
anula le di ꝑua rana
anunculus li: di· ꝑua rana. & nõ ſeruat genꝰ ſui
pᷣmitiui.qꝛ rana eſt fe · ge· ranũculus vero maſ.ge ·
ut dicit priſcianus
apa a rapio pis · dicitur hec rapa pe · qꝛ rapiat
id eſt · cõpꝛehendat plus tecꝛe radice ꝙᷓ napus: vnðᷣ
hec rapuia le · di · quod et rapulug li. muenitur
& hoc rapariũ rij· locuſ vbi rape creſcũt·quod &
hoc rapulariũ dicitur · & hoc rapulatũ ti.cibus ðᷣ ra
pis. & ꝓdu p̃mam rapa. Vnde rapis caſus ablatĩ
& ꝓdu ra· ſed rapio pis· coꝛ ·ra· Vñ uerſuſ· Quaſ
tu dẽte ra pis comes eſt inflatio rapis
aphael interpᷣtat᷑ curatio uel me dicina dei · Ybi
cunqʒ em̃ curãdi uel medẽdi opns neceſſariũ ẽ hic
angelus a deo mittitur · Vnd dicit greg. Qe ſancti
illi cele ſtis patrie ſpũs cum ad nos aliquid admini
ſtraturi veniũt. apud nos etia n no mĩa a miniſteri
is trahũt. Naphael quoqʒ inte rm̃t tur medicĩa dei
quia videlicet dum tobie octos u⸗ ꝑ officiũ cu
gationis tetigit cecitati eius tenebeas terſit. Qui
ergo ad curãdum mittitur vioelicet fuit vt

Tr 2⸗

= a8 α rankhael ate

raptus raptus ptui actus uel paſſio rapien di· uel
raptus eſt ꝓpꝛie illicitus cõcubitus a rapiẽdo:id ẽ
coꝛrumpẽdo dictus vnde raptoꝛ di ctus quaſi coꝛ
ruptoꝛ. Et hoe raptũ muenit᷑ ꝓ eodeʒ ſec udũ hug
Nota hic ꝙ raptoꝛ dicitur duobus modis· ẽ em
raptoꝛ reꝝ· & rapt oꝛ hoĩm · & p̃eipue feminaꝝ. Et
dicitur ꝓpꝛie rapina reꝝ. & raptus mulien· Cõmit
titur autem crimẽ raptus dupliciter. videlicet cũ
ipſa puella violẽteꝛ rapitur · ut in ppetuum teneat
Ttem cum nõ ipſa violẽter rapitur · ſev vſus eius
ea / ꝓhibente violẽter vſurpatur Item tũc demũ cõ
mittitur raptus. cum ipſe raptoꝛ nõ deſponſauetat
p̃mo ipſam puellam Large nõ ſolu cõmittit i vir
inẽ. ſed etiam in viduam & ſanctimonialẽ · Aliqñ
etiam accipit ꝓ quolibet illicito cõcubitu uel coi
tu. Et ſcias ꝙ foꝛnicatio licet videatur eſſe genus
cuiuſlibet illiciti coitus qui fit extra vxoꝛem. tamẽ

ſpecialiter intelligit᷑ in vſu viduaꝝ & meretricum

& concubinanꝝ Stupuꝝ aũt ꝓpꝛie eſt virginũ ilici
ta Sellorario⸗ Aoaleenid uero eſt alieni thoꝛi viola
tio vnde adulteriũ dicitur quaſi ad alterius thoꝛi
acceſſio Inceſtus eſt cõſanguineam uel affiniũ abu

„

ſus. vnde inceſtuoſi dicũtur: qui cõſanguineis vei

affinibus ſuis abucũtur · Raptus cõmittitur cũ pu
ella violẽter a domo patriſ rapituꝛ: ſeu educitur ut
coꝛrupta in vxoꝛem habeatur · ſiue puelle ſolummõ
ſiue parentibꝰ tm̃.ſiue vtꝛiſqʒ vis illa-a fuerit · Et
poteſt raptoꝛ excõicari nõ ſolum a ſuo epo · ſz etiaz
ab ipſo in cuius epatu rapinam fecit Icem denega
tur ei penitẽtia niſi reſtituat ablata uel plenaʒ ſecu
ritatem faciat de reſtituẽdo ſi tñ habeat de, red
dere poſſit · Hic nota ad p̃dictoꝛum Vario
nem ꝙ ſpecies luxurie diſtinguũtu: Pei cõcu
bitiumn om naturam. & cõtra naturã Ded lu
xuria cõtza natuꝛam ignominabilis eſt relind
autem fit peccatum cõcubitu ſecũduʒ in

em̃ pannos rachos dicit᷑ · ſed nos huius uerbi vim
ſubtilius ꝑſpiciẽtes nil aliud intelligimꝰ eſſe racha
niſi vocẽ mcõditam·irati animi cõmotionẽ ſignãtẽ
quales ſunt interiectõeſ apud grãmaticos ·ſicut ðᷣ
a dolẽte heu.ab iraſcẽte he · a ti mẽte atat. & cetera

talia. Qui dixit fatue· reꝰ erit gehẽne ignis No

tãdum in hoc loco· ꝙ gradatim de mĩmis ad maio
ra conſcendit᷑ · qm ꝓ qualitate peccati vindicta cõ
minatur. In pᷣmo em̃ loco vnũ ſolũmodo poſuit · i·
iram · In ſecũdo duo:ſcʒ iram et vocẽ· In ira cõmoti
onem animi ſignans In tercio tria:· ſcʒ iram vocem
& cõtumeliam· Sicut ergo maius pctm̃ eſt dicere
fat u.· ꝙᷓ ſolũmo do iraſci uel dicè racha·ſic grauiuſ
eſt reum eſſe gehẽne ignis· ꝙᷓ; reum cõcilio et iudi
cio · In iudicio em̃ cauſa diſcutit᷑· & his qui reꝰ pu
tabatur nõnunqꝙ; innocẽs muenit᷑· In cõcilio vero
ſiquis reus cõuictus eſt· qua pena puniat᷑ ab alijs
tractat᷑· & adhuc euadere ſolet· In gehẽna aũt igſ
nulla eſt liberatio· & ideo ĩ retributõe pene ꝙᷓtitas
peceati deſignat᷑ · Gehẽne nomẽ ĩ tota ſerie ſcriptu
rarum veteꝛis teſtamẽti nõ reꝑitur ſed a ſaluatoꝛe
pꝛimũ in euãgelio poſitum cognoſcit᷑. Cõpoſitum
aũt nomẽ eſt gehenna ex ge et henna que vallis g&
tuita ĩterpᷣtatur · Euit em̃ vallis filioꝝ hennõ iuxta
hierlem vbi ꝓpter ſcęluſ idolatrie multa iacuerunt
cadauera moꝛtuoꝝ · Et ideo vbicũqʒ nomẽ gehẽne
ponitur pena inferni deſignatur· Vide ĩ gehennõ·
Quare autem racha non ſit interpꝛetatum ha⸗
bes in Auia
hel interpetatur ouis· quia ꝓ ea iacob pauit
vceri ſui· Item interp̃tatur viſum pꝛin
uida. uel vidẽs deuʒ: Et poteſt eſſe in
guel pot eſt declinari hec rachel huius ra
Pducit pen iltimam genitiui · & ſignat vi
eαει Platinam
o cas.a radix cis.dicitur radico cas dicaui

uarum. & coꝛ ra:· Inde quidam- Dicas textoris ra

dium · radium quoqʒ ſolis
adiyx a radius dicitur hec radix cis · qa quaſi qᷣ
buſdam radijs fixa terre in ꝓfundum demerg mn
Vel a rado·quia ſi eradatur nõ repullulat· vnð ra
dicitus · aduer·i . funditus vſqʒ ad radicẽ· & ꝓdu·

radix penul genitiui radicis

1

„

ado dis · raſi ſum · dere · i · interſecare · ſuꝑficiem
remouere· ul paꝝ diminuẽdo applanare· vnð raſim
aduer. Rado componit᷑ · abꝛado dis·i· ꝓcul raden
do iacere. uel male radere · arrado dis · i; valde ul iu
xta · uel uſqʒ ad imum radere· coꝛrado dis.i· nml ra
dere· vnde hoc coꝛradiũ diji· coꝛraſio · & coꝛraſim
aduerbium. erado dis · i. extra radere · Rado dis ẽ
actm̃ cum o mibus ſuis compoſitis · & omĩa faciũt
pᷣteritum in ſi · & ſup̃ · in ſum · & omĩa ꝓducũt hãc
ſillabã ra. Vnde in auroꝛa dicit᷑ Crimĩa moꝛtis ha
bens de libro raditur iſto ·
afanum ni penul.coꝛre· quod nos radicem vo
camusqꝛ totum deoꝛſum mittitur: cum reliqᷓ ole
ra magis in ſumma ꝓſiljent
aguel elis. ꝓpꝛiũ nomẽ viri. de quo ĩ auroꝛa dᷣꝛ
Qlauſit opes habuit qᷓ raguelis erant·
alla a rado dis · dicit hec ralla le ueſtis vulgo

3: raſilis. & hoc rallũ li:i-raſ oꝛium-

ama interpᷣtatur eycelſa. & eſt indecui. d aeuit᷑
in me. Eſt etiaʒ viculus ſecus bethleem in quo ſe
pultus fuit ſamuet: ſed nuc trãſlatus eſt in traciã
ſᷣm pap·& poteit d elmari hec rama rame· & tũc
nõ accẽtuat u in fine
ameſſis indeclinabe ac tur in fine. quedã ci
uitas eſt de qua dic ſ mo capitulo exodi. Edi
ſicauerũtqʒ vꝛbe Atat ernaculoꝝ pharaoni phiton
& rameſſes· Item geñ·xic In optimo ſolo terre
rameſſes De hac icieur in uroꝛa-Rameſſes ex ſe
nomen miſteria pꝛofert.

uinquiuir gquin q; & vir componit᷑ hic quinq;
nir · huius quinquiri· qui habet quĩqʒ viꝛos ſub ſe
& hinc quiquiuiratus tus· tui:eius dignitas· & qͥn
quiuira re.vxoꝛ quinquiuiri · vl qnĩ quiuira pel · coꝛ
ðe mulier que habet quinqʒ viros ſub ſe
uinquiuira re · in quinquiuir expõitur
uinquiuiratus in quin quiuir exponitur
uintanus Aqumqʒ uel quintus dicit᷑ quintanꝰ
na: num· i·quintus uel quinta die cõtingens uel af
fligeus. vnde quintana ne:dicitur febꝛis que quin
to die affligit · & hec quĩtana uel quintina dicit᷑ quĩ
ta pars platee qua carpẽtum ꝓgredi poteſt· quin
tine etiam dicuntur flores maloꝛum punicoꝛuʒ· &
tunc grecum nomẽ eſt
umtilis a quinqʒ uel quintus dicit᷑ hie quintilis
lis · quidã mẽſis ſcʒ iulius:quaſi quintus a martio·
Et deſinit ablatiuus in i.ſicut et ablatiuus de ſextil
vnde hic et hec quintilis & hoc le · & ꝓdu.ti cum
deriuetur a nomĩe · ¶ Et nota ꝙ iuliꝰ & auguſtꝰ
olim dicebãtur quintilis et ſextiliſ a nùůo quo diſta
bant a pꝛincipio anni · i · a martio Antiqui em̃ annũ
incipiebãt a martio vſqʒ ad tempuſ nume pompilij
qui ad didit ianuariũ et febꝛuariũ · & appoſuit illos
in pꝛincipio anni·ſed diſtinxit illos mẽſes ſecũduʒ
lunatõneſ.ſicut et omnes alij erant diſtincti · Et ita
annus remãſit incoꝛrectus viqʒ ad tẽpus iulii ceſa
ris:qui cũ moꝛaret᷑ in egypto cum cleopatra· annũ
coꝛꝛe xit et diſt inxit ſecũdum curſum ſolis ad ideʒ
pũctum in fme anni redeũtis. Secũdum ergo con
ſuetudinem antiquoꝝ qui annũ incipiebant a mar
tio:omẽs mẽſes di cti ſunt a numeꝛo quo diſtabãt
a pꝛincipio anni. i. a martio poſt iuniũ: ut qumtilis
quintcus a martio Sed poſtea d honoꝛẽ iulij ceſa
ris qui in illo mẽſe nat eſt. uel ali quam victoꝛiaʒ
obt inuit · di ctus eſt Mius: Sextilis vero dictꝰ eſt
quaſi ſextus a pꝛin io ãni · i. a martio · ſed poſtea
ad honoꝛem aug ui in illo mẽſe natus eſt· uel
in eg aliquã viczιπ gecinns eit aguſt

uel quiritis ðᷣt quirito tas· taui
i:ro maniʒare uel moꝛe quiritũ ſe habere· l ad
modũ quiritum equitare · Vel quiritare:i · po pulũ
alloqui · & ꝓdu.ri:quirito tas·
uis uel qui · Quis habet ſedecĩ cõpoſitioneſ &
ſilabicas adie ctões. Cõpoſitiones em ſunt ſeptem
ſcʒ ſiquis· nequisaliquis · nũqͥs · ecquiſ.vnuſ quiſqʒ
& quiſquis · Quis aũt habet quiqʒ adiectões: ſcʒ
quiſnam · quiſpiam·qu ſputas· quiſqꝙᷓ et quiſq;· Sʒ
qui recipit quattuoꝛ adcctões · ſcʒ qdam· quiuiſ⸗qꝗ
libet & quicũqʒ- De p̃dictis dixi ſupꝛa in tercia ꝑ
te vbi egi de figura cõpoſita nomiĩs in capitulo de
ſillabicis adie ctionibus
uiſpiam deriuatur a quis· Et eſt figure ſimpli
cis & impoꝛtat purã infinitatem · ſicut aliquis diũ
ſam:quia piare eſt facere puꝝ · Vnde quiſpiam ho
currit · i ·pure vnus· & ſic quãdam diſcretionẽ faẽ
circa infinitatẽ· Recipit aũt hoc feĩm piam in actõ
caſu.quia femĩa de facili immutat᷑. & cũ hoe nomẽ
piam videat᷑ ꝑ. et extra ſuam natur poni. recte
ſumit · ꝑ acπqui rem denotat patiẽtem· Papi.
dicit · uidpiam aliquid mosicũ
an putas ſpeciei deriuatĩe a quis et eſt ibi putaſ
ſillabica adieckio er eſt accẽtus pᷣncipalis ſuꝑ quis
Vnõ in luca. Quiſputas pner iſte erit Et ĩ matheo
Quiſputas maioꝛ eſt in regno celoꝝ et debet acui
quis · & ſequẽtes due ſillabe debẽt granari· qꝛ ſuꝑ
ſillabica adie ctõe nõ eſt ponẽdus pncipalis accẽtꝰ
Et ſcias ꝙ quiſputas ideo recipit hoc nerbũ putaſ
in ſecũda ꝑſonaqꝛ omĩs inter rogatio mouet· &
cipue illũ ad quẽ ſermo dirigit᷑ et ſic talis adiectio
cauſa cuiuſdã excitatõis inuẽta fuit.· Omis aũt ex
cit atio fit ad ſubſtãtiam & nõ ad accidẽs. & iõ cuzʒ
alijs infinitis nõ iungitur
uiſquilie.aruʒ cõponit᷑ a quid et cado.· Et ſunt
quiſquilie ſtipule immixte ſurculis ac folijs aridis
ſcʒ quedã palee minutiſſime quas vocãt faluppas

hox ſelummodo fit ir ac dictione quicꝗͥᷣ
uito tas· vide in quietus ta tum.
uocirca. Circa ꝑ compoſitionẽ : vel potius per
quãdam irregularitarem iũgitur cum iſtis · ſcʒ quo
ciꝛca.pꝛo ccniunctione cauſali: uel illatiua· Circuʒ
circa· uel circunquaqʒ
uodã modo · due partes ſunt· vnde duobꝰ accẽ
tibus regende · Quidam tamen grauãt mo. & tunc
dice mus ꝙ nõ eſt ibi cõpoſiſio.ſed qᷓ dam irreg ula
ris vocũ ↄgeries· fungẽg cco vnius dictõis
uo mmus· due dictidnes ſunt· Vide in ſecunda
parte vbi egi de accentu aduerbioꝝ in capitulo de
compoſitis a minus
uo modo due ꝑtes ſnnt in euangelio luce. ut-
Quo modo ſiet iſtud quoniã virum nõ cogn oſco
Aliquando quo modo videtur eſſe di ctio compoſi
tà.ſed potius eſt ibi irregularis quedam vocum cõ
geries que ponitur loco vnius dictõis ut quomõ
id eſt:qualiter · et tũc accentuatur ac ſi eſſer vna di

ctio· & acuitur quo · ſed modo granatur. vide in ſe

cũda ꝑte in ca · de cõpoſitis a modo

uondam adu erbium tempoꝛis per q Kribiè᷑ qa

deriuatur a quando
uomã ↄiun ctio cauſaliſ uel ſubeõtmuatĩa: Cau
ſalis: ut qm ꝓdeſt tibi lege · Subcõtinuatĩa ut quo
niam ambulat mouetur lic quoniãqᷣa: uel ergo vna
pars eſt ſecundum papi· Et differt quonia; a quia
ſicut habes in qu ia
uoniãquidemi·quia uel ergo: vna pars eſt cõ
poſita a quoniã et quidem& tũc grauatur qui. et
acuitur an. Poſſunt etiã eſſe due ꝑteset tunc duo
bus accẽtibꝰ regũtur · & acuitur qui · & ſcꝛibit tũc
quoniam ꝑ m. & tunc quoniam quidem ideʒ eſt qðᷣ
quiꝗ certe; Et ſic ſu mitur in pꝛima ad coꝛ· xvi:capi
OQm̃ quidem ꝑ ho minẽ moꝛs ꝛc·.
uoꝛſum i uerſus quã ꝑteʒ · Et componit᷑ a quo
& uerſum & ſillabicat᷑ quoꝛſum. & dᷣꝛ quoꝛſũcũ qʒ

dic ſignificare quouſqʒ .
uur aduerbium interrogandi ſt derinar
qui· & ſic ſcribit ur per qet geminum) vei oteſt
deriuari a cuius genitiuo de quis& tũc debet ſeri
bi ꝑ c· & vnum v. ſicut cur· & ita cõmunitur ſcribi
tur ſecũdum modernos
ſine aſpiratõe ponitur in la
tinis dictionibꝰ · In grecis
vero uel pꝛincipalis · i· in pPn
cipio · vel gemĩata in media
dictione aſpirat᷑· vt rhetoꝛ
rhodus · pirrhus·rhetia·ſiẽ
dicit pꝛiſci· B
aab interpꝛetatur latitu
do.ulł fames ul impetus & acuitur in fine-·
abbi acuitur in fine & interpꝛetatur magiſter-
ſiue docens me· aut magiſter meus:· Rabboni idem
& acuitur in fine
abboni in rabbi exponitur
abidulus in rabies exponitur
abidus da:du min rabies exponitur
abiecula le· di · ꝑua rabies .
abies a ran quod eſt ira dicitur hec rabies biei
vnde hec rabiecula le·di · & rabioſus ſaſum· & cõᷣ
aratur · vnde rabioſe ſiusſime:aduer· & hec rabio
Ecas tatis Item a rabies dicitur rabulus la- lum&
rabious rabida dum penul:coꝛrepta· i rabie plenꝰ
rabiei datus.furoꝛe plenus:iratus· inſanus: vnde
rabidulus la:lum · di⸗
abſates ſcribit᷑ ꝑ b in interpᷣcationibus· & coꝛ.
penul· ꝓprium nomẽ vini eſt · .
abulus rabula rabuluʒ in rabies eſt· & coꝛripit
penultimam
acemifer a racemus t fero feꝛs: componitur
racemifer racemifera feru Nid eſtrace mos feꝛens
& coꝛꝛipit mi. =S
acemus a ra mus dicitur e ra cemus cemi par

uus ramuſculue s pars batzionis vns ra

—

ꝓdu tam. ut õquiro exquizo. inquiro In ꝑticipijſ
etiam in æe rmrutat᷑ ae in i ꝓductã · ut querẽſ· conqͥ
rens · ·SDòSed queror deponẽ· ret inet e · ut cõ
quero? qquerẽs.ſicut dixi in querẽs. Vide uerſus
in queroꝛ qu ereris
ueroꝛ a quero ris:fit queror reris:q̃ſtus ſum ·qᷓ
ri:i:la mẽtan. Qui em conquerit᷑ aliquid querit vt
fiat ſcʒ vmdicta uel aliud. Vnde queſtoꝛ q̃ſtrix q̃⸗
ſtio queſtus Vide ergo ꝙ iſta ſincopata deſcedũt
a quero / ſed integra deſcẽdunt a queroꝛ reris · Et ẽ
queror deponẽcũ omĩbus ſuis copoſitis · et coꝛ · q
& rerinet e in compoſitõe ut queroꝛ reris · conque
roꝛ rens· Sed quaero ris· ꝓdu· pᷣmam dyptongo·
Vnde uerſus Querit᷑ argẽtum: querit᷑ ꝑcuſſus ab
hoſte Abſit ab illa ꝗᷓri qᷓ ↄſtant turpia queri
uerquera re· i· febꝛis acutaet ðᷣꝛ a queroꝛ reris
qꝛ facit hominẽ conqueri
ueruloſus in querulus expõitur .
nuerulus a queroꝛ reris. deriuat᷑ querulus la/lũ·
penulcoꝛ·i ·garrulus rula rulum. uel ſepe vel fre
quenter querelas faciẽs · vn de queruloſus ſa.ſum.
id eſt· querela plenus. & comꝑatur · & inde queru
loſe ſiusſime:aduerbium
ueſito tas · in queſo exponitur
ueſitoꝛ a quero ris· deriuat᷑ hic queſitoꝛ ſitoꝛis
& hec queſitnix triciſ· & hec queſitio onis · & hic ꝗᷓ
ſtus ſtus.ſtui· & queſitus· Sed ſincopãtur omnia
iſta. & dicit᷑ hic queſtoꝛ toꝛis.idẽ quod qᷓ̃ſitoꝛ · Sili
ter ꝑ ſincopã queſtrix cis·ið quod queſitrix.l vxoꝛ
ueſtoꝛiſ.· & queſitꝰ ſimiliter ſincopat᷑ · & ðᷣꝛ queſtꝰ
ſtus. ſtui Item queſitio ſin copat᷑ & dicit᷑ hec q̃ſtio
onis.ſed vide qꝛ iſta ſincopatꝗ deſcẽdũt a q̃ꝛo rie
ſed integra deſcẽdũt a queroꝛ reris· depo.
ueſo a quero ri Nae queſo ſis · deſideratm̃.i.

rogare obſecꝛare· Et declina

cum deſiderio qu
hatur olim integ. & regulariter & faciebat p̃teri
tuʒ queſi uel quęmi. & ſupᷣ· queſitũ penul· ꝓducta

ſed mõ eſt deſegtiuũe 3 1 . 2

mani. vnde hec queſtura reeius dignitas · & qſto
rius ria·rium quod ad queſtorẽ ꝑtinet · Similiter ꝑ
ſincopam dicitur hec que rix ideʒ quod queſitrix
uel vxoꝛ queſtoꝛis. pᷣm hux Item queſtoꝛ qñʒ dicit᷑
mercenarius qui p̃ᷣdicat ꝓcer ſumptus ¶Et idðo
nota hic ꝙ dominꝰ in euãgelio iohãnis diſtinguit
tria genera ꝑſonaꝝ ſcʒ paſtoꝛes qui ſunt amplectẽ
di & diligẽdi: mercenarios qui ſunt tolerãdi · & fu
res qui ſunt cauẽdi· Et dicit gloſa auguſtini ſuper
illud ad philippen· ca· A Omẽs em̃ que ſua ſunt q̃ᷓ
runt·nõ que ſunt hieſu xpi. Hi ĩquit ſunt mercena
rij qui ſunt tolerãdi ·qꝛ eadẽ habẽt ĩ oꝛe que & pa
ſtoꝛes · qui vtiq; ſunt diligẽdi Fures uero et latꝛo
nes qui occidũt ſunt cauẽdi · & bene dicit ꝙ merce
narij ſunt tolerãdi·qꝛ habẽt in oꝛe eadẽ que & pa
ſtoꝛes · i. veritatẽ p̃dicant ſicut & paoꝛes licet ꝓ
pter queſtũ· Nam ſi falſitatem p̃dica: iam cade
rent a ratõe mercenarij & adquirerẽt fficiũ latro
num & hereticoꝝet tũe eſſent canẽdi. Vnde q̃ſto
res qui abuſiones et falſitates p̃dicant nõ ſuut tole
randi · imo tanꝙ; animaꝝ fures & reꝝ cauẽdi ſunt.
vide etiam in pꝛetoꝛ
ueſtrix cis.in queſtoꝛ exponitur
ueſtuarius A queſtus deriuat᷑ queſtuarius ria
riuʒ·q qᷓſtu viuit ſicut mercatoꝛ · vñ qᷓſtuarie dicũt᷑
meretrices · qꝛ q̃ſtu coaꝑis vi uũt
ueſtuoſus in queſtus expõitur
aueſtus a quero dicit᷑ queſitus tus.tui. & ſinco
patur · & dicit᷑ qᷓſtus ſtus: ſtui · i adquiſitio alicuiꝰ
rei:vnde queſtuoſus ſa: ſum · i.queſtibus plenꝰ. ulł
lucroſus· Itẽ q̃ſtus ſtaſtum:mobiliter eſt partici
pium de queroꝛ reris:
ueſumus habet vſicut & volumuns moꝛe anti
que non eſt in vſu. niſi queſo et queſumus. Vi
m queſo. =
uia & qm̃ in eod ẽ ſenſu· Sed qm̃ ꝓpꝛie pᷣponit᷑.
& ſic ſequẽtem ſenſum alligatut qm̃ dicis diſco · qꝛ

* . QαA — „* 77

uies a quieo esðꝛ. hec quies etis. & quies qᷣei.
in eodẽ ſenſu. & ↄponitur requies quiei: & re quies
etis · in eodẽ ſenſu ·ſed diſtimgue.ſimplex in vſu eſt
pm terciã declmationẽ. & nõ pᷣm qͥntam. Sed ↄpo
ſituin m quiĩtam declinationẽ eſt in vſu & nõ ᷣm
terciã · Item a quieo uel a quies dᷣ quies etis. gniſ
omĩs:·i:quietus · & cõponit ur. inquies etis ge om.
id eſt · ſine quiete · Et ſcias ꝙ licet quies et mquies
habeãt e coꝛre· in nt̃o·tamẽ eã ꝓducũt in obliquis.
Et põt qes eſſe uerbũᷣ = ꝑſone · & nomẽ
uietus a quieo es deſſuatur qetus ta:tum. ꝑtici
pium · i · qui:quieuit · & qetus ta ·tum· nomẽ · i · qete
plenus:· & comꝑatur quietꝰ tioꝛ ſimus vnde qete
tius · ſime:aduer.& quieto tas· .i:qetuʒz f acere.& po
nitur quãdoq; ꝓ abſoluere a debito- ul reddere de
bitů· Quidã tñ in hac ſignificat õe ſubtrahũt e. &
dicũt quito tas·taui:qtare:quod magis vulgare ẽ
ꝙ regulare·QAuietus cõponit᷑ cu in. & dicit᷑ mquie

tus ta.tuʒ · qui quietẽ nõ habet. ſcʒ qui moleſtat v·

moleſtatur· Vnde inquieto quietas id eſt. moleſta
re: inquietum fac . t ſunt a ctiua qᷣeto et inquieto
& ꝓdu.penul·quietus & qᷣeto „
uin· i· vt nõ · uel. c.cõiunctio adiũ ctiua:· Quin
id eſt· ergo coniunctio eſt illatiua Quin · i · potius
aduereligẽdi · Quin:i:cur nõ:vel cur aduer: inter
rogãdi:Qum:i.certe aduer affirmãdi: Qum i ſauꝑ
aduer· oꝛdinis. & cõponitur quinetiã· i: inſuꝑ aduᷣ
oꝛdinis · pim hug Item muenit᷑ qinuimo.i.potius ulł
certe aduerbiũ affiz madi uel eligẽdi. Vel poſſ ũt eẽ
due ꝑtes. Et ſcias ꝙ in luce euangelio vbi dicitur.
Quiimo beati qui audiũt uerbũ dei & cuſtodiunt
illud Ita diſtinguẽdum eſſe videẽ Qumimo beati
& deinde beati qui audiũt verbũ dei et cuſtodiũt
illud · & ꝓdu penul qmimo· qꝛ imo habet pꝛimã lõ
gam. vt dixi etiã ſupꝛa in imo
uimarius a quinqʒ dicit᷑ qarius ria. riuʒ · & ſub
ſtantie hic quinarius rij· ꝓ tali nũo
uincuns a quinq; & ung uel vr

»„

— ₰ *
cnoenig „

ſuppletionẽ · Qlerici em̃ vidẽtes ꝙ ſient p̃ᷣcedebant
populũ oꝛdine · ita p̃cedẽ deberẽt ſanctitate · Per
duos iteꝝ dies ante illos atruor abſtinere et ie
iunare incipiũt. & ſic vna ſeptimana addita eſt qua
deageſime q et quinquageſima no minat᷑: & hoc oꝛ
dinauit thelophirus papa ut dicitur Signat aũt
quinquageſima tꝑs remiſſionis uel penitẽtie · ĩ qua
omĩa remittũtur Quinquageſimꝰ? em annꝰ? erat iu

pileus. qui erat annus remiſſ ionis. quia tũc debita

dimittebãturſerui liberabãt᷑· & omẽs ad ſuas poſ
ſeſfſiones ꝓpꝛias reuertebantur· ꝑ quod ſignat᷑ ꝙ ꝑ
penitẽtiam dimittũtur peccatoꝝ debita/ liberatur
penitẽtes a ſuitute de monũ et reuertũt᷑ ad poſſeſ
ſiones celeſtiũ mâſionũ. vide in penthecoſte
uinquageſies aduᷣ · nui.i· qnquagita vicibꝰ? a qͥn
quaginta dicitur · hm papiam V
uinquãgulusi.quinqʒ angulos habẽs
uinquatres Quinqʒ cõponitur cum ater tra.

trum. & dicitur hi quinquatres hoꝝ quinquatriũ
& hec quinquatria hoꝝ trium- uel trioꝝ: quoddan

feſtum ſic dictum a quinqʒ atris diebus· Quiqʒ eĩ

dies atros i aduſos dies habuer̃t romãi ab haniba

li& gallis obſeſſi. quibus diebus nemo fuit auſus
exire · ſed et poſtea liberati ad illoꝝ dien memoꝛiã
fecerũt illud feſtum. Vnde hoꝛatius in eplis: Ac
potius puer ut feſtiſ quin quatribꝰ olim Alij dicũt

ꝙ quin quatria dicũtur a quinqʒ & tribus. quia qᷣn

quies fiũt in tribus annis uel ꝗnia ter in quinqʒ an
nis · et durabat tale feſtũ ꝑ quĩ q; dies · & ꝓdu:qua
uinquatriũ atrium componitur cum quinqʒ · &
dicitur hoc quinquatriuʒ quatrij· uel quinqueſtriũ
ſtrij · i ·quinqʒ poꝛticuũ ambit us: uel ſpacium vbi
ſunt quinqʒ poꝛticus .
uinqʒ nomẽ indeclin ab generis omis numeri
pluralis· vnde quĩquies adꝑ· & quĩtus ta· tum:
& quinus na-num- „*
cõponitur hoc qͥn

uinqʒfoliũ a quinqʒ et f O
azfolium li beba e an gre oKcä Petatio

dantis · ge· om · i · quadꝛupes. Vnde virgiliꝰ ĩ viij ·
eneidum · Quadꝛupedante putreʒ ſonitu quatit vn
gula campum. . 2
uadꝛupediùs a quadꝛupes ðꝛ quadꝛupediꝰ dia
dium & hic et hec quadꝛupedalis et hoc le · & iñ
hec quadꝛupedalitas tatis·
uadꝛupes · Quadꝛus cõponitur cũ pes · & dicit᷑
quadꝛupes dis·i· quatt uoꝛ habãs. pedes: & eſt cõis
gnis ↄſtructõe · ſed omĩs declinatõe/ſicut & diueſ

& hic quadꝛupes pedis.i.equus · & hic qᷓdꝛupedes

dis q̃libet beſtia quattuoꝛ hñs pedes
uadꝛuplatoꝛes in quadꝛuplus eſt
uadꝛuplex cis· in quadꝛuplus vide
uadꝛuplico cas · in quadꝛuplus vide ·
uadꝛuplus a quattuoꝛ ul quadꝛꝰ· & plica ce · cõ
ponit᷑ quadꝛuplus pla· plłũ· vnde quadruplo plas:
Iteʒ quadꝛuplico cas.i.ĩ quattuoꝛ ꝑtes explica
re.vel diuidere · vel quadꝛuplex ſiue quadꝛuplũ fa⸗
cere · vnde & quadꝛuplatoꝛes & quadꝛuplicatoꝛeſ
dicũtur vſurarij ĩ quadꝛuplũ ſua recipiẽtes · Qua
dꝛuplatoꝛ etiã dicit᷑ ſenex vel cõtractus qᷓͥ duobus

nedibus & duobꝰ baculis ſuſtẽtatus ꝑ plãtas ince

dit · & cor/dꝛu naturaliter
uadꝛus a quattuoꝛ? deriuat᷑ quadꝛus dꝛa dꝛum
id eſt. quattuor angulos habẽs ĩ quattuoꝛ lateribꝰ
vn de hec quadꝛa dꝛei:quarta ꝑs panis vel alteriꝰ
rei:Iuuenalis:· t bona ſumma puteſ aliena viuere
quadꝛa· Et quadꝛo dꝛas uerbũ actm̃i.vnõ hec qua
dꝛatura x oꝛ· qua naturaliter:
uadeuuialis in triuium vide
uadꝛuuium in trinum vide-
ualia lie eſt qᷓdam auis. & d a qnalis:. vel dicit᷑
qualie a voce quã facit ſcʒ qua quera
ualas gecoĩs & hoc quale nomẽ relatm̃ & int
rog atſn qualitatis:·vnde qualiter a duer. interroga
tiuũ & hec qualitas tatis/& qualitatiuꝰ ua: uum·
„

ſex impedimẽtis accẽtus.in capitulo de impedim
tis encleſis · Et nota ꝙ quãdo habet ſex cõpoſitõeſ
tm̃. vt vult magiſter bene · vt ſiquãdo · nequãdo · ali
Auãdo · quãdoqʒ .quãdoquãdo:quãdocũqʒ · Ex hoc
patet ꝙ quãdoq dem nõ eſt copoſitio uera · ſed põit̃
aliquãdo loco vnius ꝑtis· Et eſt potiꝰ qᷓdam vocũ
cõgeries irregularis ꝙᷓ cõpoſitio · & tũc accẽtuatur
ac ſi eſſet vna dictio · vt extẽplo·. defacili:decetero
eximpꝛouiſo· & cetera cõſimilia· vt dixi ſupꝛa ĩ ter
cia ꝑte in ca · de figura cõpoſita · quaſi in fine ·
uanquã & ſimilia habẽtia m ante q ꝑ n ſcribũt᷑
vide etiã in quendã · & in quẽquam·
uantiſper· i.quantus
uantillus la.lum · di · de quãtus.
uãtocius aduer·i quãto ocius· velo eius.citiuſ
& cõponit᷑ a quãto et ocius aduerbio.
uanto minus due ꝑtes ſunt ſicut & quãto ma
is · & ita ſub duobus accẽtibus ſunt ꝓferẽde · ſʒm
ug · in libro de dubio accẽtu.
uantulus la · lum: eſt di:de quantus
uantus ab actõ quꝗ eriuat᷑ quãtus ta·tuʒ vñ
& hec quãtitas tatis· & quãtitatiuus ua.uuʒ. & ab
latiuus pluralis de ꝙᷓtus·ſ· quãtis-cõponit᷑ cũ ꝑ · &
dicit᷑ quãtiſꝑi · quãt um· vt quãtiſꝑ valet res iſta·
tãtiſꝑ · Et ſcias ꝙ ꝙᷓtus querit de quãtitate ↄtinua
ad quod debemus reſpõ re no mĩa qꝙᷓtitatiua· vt

quãtus es tu· monocub cricubicus magnꝰ.ꝑuꝰ

Sed quot Juerit de quãtiate diſcreta· ſiue nũo ad
quod reſ Põdent᷑ nomĩa nimeralia· vt quot ſũt iſti
duo tre · & huic expoſitõi õcoꝛdat papi · dicens ·
Quãta ꝙmagna.· ꝙ ꝑua Vndiacobus in epla ſua
Ecce ꝙᷓtuẽ igniꝭ q;magnã ſil.. incẽdit.i. q; paruus
igs qᷓmac n ſil ncẽdit· Qu it? et tãt? ad men
Arãa. „oc et tot a0 numen, ꝑptinẽt
ua pzoer ia eſt. quan, obrem- ꝓpterea quo pa
cto ſʒ pPapiam

4

vnũ t. et bꝛeuiat᷑ qua · nde hoꝛ p̃ma epla:
Me quater vndenos ſcias impleuiſſe decẽbꝛis · ſed
quattuoꝛ ſʒm papi ·ſcribitur per duot ·
uaternarius: a quattuoꝛdecĩ dᷣꝛ quaternariꝰ uel
quattuoꝛdenariꝰ riarium· Vnõ hiero · in pꝛologo
machei · Sicqʒ quaternario nuo trifoꝛmiter poſito ·
id eſt · ter vel triplicato quaternario poſito mn ſerie
genealogie·Hoc aũt dixit · qꝛ ĩ genea logia illa tres
quaterdene ponũtur · Vna patrũ. alia regũ. tercia
ſimpliciũ· & ſunt quadꝛagĩtadue ꝑſone ibi numera
te. quia ter quattuoꝛdecim vel tres quaterdene ſa
unt quadꝛagintaduo
uaternarius · a quaternus dicit᷑ quaternariꝰ ria.
rium· & hic quaternarius rij · ꝓ tali nuo·
uaternatim aduer id eſt · ꝑ quaternos · et dicit᷑
a quaternus
uaternio onis?:a quatt uoꝛ dicit᷑iiqui quattuoꝛ
milites det ſub ſe· Vnde in actibꝰ aplłoꝝ.xij·ca.
Tꝛadẽs eum qᷓttuoꝛ qᷓternionib us militũ euſtodiẽ
dũ · Quidã ꝓferũt qᷓternio ꝓ q̃terno ſed falſo

uaternus a aceuoen uat᷑ quaternus na· nũ
4

& hic quaternus ni · vbi qdᷣattuoꝛ carte ſcʒ o cto fo
lia ſunt· vnde hic quaternulus li:dimi · & quaterno
nasi· quaternos faceꝛe vel quaternũ.ul quaternis
diſtinguere · vel oꝛdinare · & cõponitur· Cõquater
no nas i. ſimul quate- cõiungere:Diſquaterno
nas· i quaternos uel ꝑ nos diſtingueꝛe ;
diſligare ſeu diſiũgere erno n ag i. iteꝝ qᷓ⸗
ternare ul diſquaternare·& ſt neuty cum omĩbꝰ
ſuis compoſitis ,“YZ
uatinus Pur eſt zium tio cauſalis i cribit⸗
& deriuat a qua - Pote e 84 tõi ctio adiun
ctiua. Sed qua tenne c· ſunt e g. &π acuitue
dte. Vnde in greciſ. dicit᷑ Dic uat in? 10206
qua tenus eſto. Dictio ſub me · a 4 eſt oꝛat
lõga Si fiat ꝓſa·bꝛeuiat tñ vtraq; meru De boc

nattuoꝛdecim om ge/ plis/nui/& indecli· & cð
ponitur a quattuoꝛ et decem. 8
ua ttuoꝛdenariꝰ in quattuoꝛdenus expõicur
uattuoꝛdenus A qttuoꝛdecim ðᷣꝛ quatruoꝛde
nus na- num& quattuoꝛdenarius riarium · & hic
quattuoꝛdenarius rij: & quattuoꝛdecimꝰ ma: mũ⸗
& quartuſdecimus ma:mum·& quattuoꝛdecies · i ·
quattuoꝛ vicibus aduer · & ꝓdu de · *
uaxum uel quaſquũ ðꝛ ſonus ranaꝝ· vnde ꝗxa
re uel quaſſare dicũtur rane eũ vocem emittũt · ᷣm
hug.· Et papi · dicit · Quaxat ꝓ rana ðꝛ. ſicut ꝓ coꝛ
uo crocitat .
ue cõiunctio coplatiua ꝑ e· ſolã ſcribitur · Quã

do eſt nomẽ ſcribitur ꝑ ae dyptõgon · quae & ĩ ſin

gulari femio: & in plurali neutro. Et ẽ inteꝛrogacm̃
relatm · & in finitum
uendam ꝑ nſcribitur.in pᷣma ſillaba· qꝛ m in n.
mutatuꝛ. & deriuatur a qet declinat᷑ qdã qᷓdã q
dam uel quiddã. Et ut dicit hug. Cũ dicimus qu
dam certũ aliquẽ uolumus intelligere ſi nõ exp̃ſſe
rimuſ nomẽ quo dinoſcitur · vt illud in matheo Ite
in ciuitatẽ ad quẽdam: ſi em̃ dixiſſet ad ꝗ cunqʒ·
vel ad quẽlibet nõ eſſet certus homo.ſciebat em qͥp
pe dominus ad quẽ mitteret
uẽquã:eũdem·eãdem· verũtamè ſcribũtur per n
atur em̃ m in n· & ita de ſimilibus dicas
o quis quiui vel quii quitũ quire·i:· poſſe· &
itur cũ nõ· & dicitur nequeo quis quiui.qtũ
quire:inõ poſſe ·. Queo neutꝝ eſt cũ ibꝰ ſuis
mpoſitis · & coꝛ · qui · in ino ut quit equtũ
X ſcribũtur quit et nequi deq fosmatre
tercia ꝑſona a ſecũda si: eCA.s *
nequeo nequis nequit VIon al unerbü
delmit in d in tetcia ꝑſona
ueꝛcetũ tiia querc is die
locus vbi quereus ereſc ũt &

juer? .eu ceti
t. & qderceuſ

ſedᷣm legeʒ cõem. & ſic locus purgatoꝛij eſt locus
inferior inferno piunctus · ſicut dixi ſupꝛa in infer
nus ita ꝙ idem ignis ſit qui damnatos cruciat ĩ in
ferno· & qui iuſtos in purgatoꝛio purgat ꝙᷓuis dã
nati m ꝙ ſunt inferioꝛes meꝛito et loco inferioꝛeſ
oꝛdinãdi ſint · Alius eſt locus purgatorij ſin diſpẽ
ſationem · & ſic qñ qʒ in diuerſis locis aliqui puniti
legũtur. vel ad viuoꝝ inſtructionẽ. vl ad moꝛtuo
rum ſubuẽtionem· & ut viuẽtibus eoꝝ pena ĩnote
ſcens ꝑ ſuffragia eccleſie mitigeẽ Item ut diẽ au
guſtinus in xxjli · de ciui · dei empoꝛaneas penas
id eſt·purgatoꝛias alij in hac vita tm̃alij poſt moꝛ
tem · alij nũc & tũc· verumtũñ ante iudiciuʒ illud ſe⸗
uiſſimum nouiſſimũqʒ patiũtur· Item ut dicit gre
gorius in decretis Anĩe defunctoꝝ ſcʒ in purgato
rio exiſtẽtiũ quattuoꝛ mõis ſoluunt᷑ Aut oꝛatõibꝰ
ſaceꝛ dotũ · aut p̃eibus ſanctoꝝ · aut caroꝝ elemoſi
nis · aut ieiunio cognatoꝝ Atem ſʒm aug moꝛtui
pỹt ſcire qñ ſuffragia a viuis ꝓ eis fiũt qttuoꝛ mo
dis · Peimo ꝑ diuinã reuelationẽ qñ ſq; deꝰ hoc eis
reuelat· Decũdo ꝑ bonoꝝ angeloꝝ manifeſtationẽ
Angeli em qui ſemꝑ nobiſcũ ſunt. & omẽs actus
noſtroſ cõſiderãt · ſtatim ad eos poſſunt deſcẽdeꝛe
& eis ꝓcinus nũciare. Tercio ꝑ ataꝝ hinc exeũtium
intimationẽ.· Aĩe em que de hoc mũdo trãſeũt hec
& alia eis nũciare poſſunt. Quarto nihilominus
ſcire hec poſſunt ꝑ exꝑientia m & releuationẽ. Cuʒ
em̃ a penis ſe fleuari ſentiũt· ſuff ragia ꝓ ſe fieri re
cognoſcũt Item ſcias ꝙ indulgẽtie pñ̃t valere il
lis de purgatoꝛio· ſʒm diuerſam tñ in dulgentie foꝛ
mam. Si em talis ſit indulgẽtie foꝛma. Quicũqʒ fa
ciet hoc uel illud· habet tàtum de indulgentia ille
qui hoc facit.nõ poteſt fructũ indulgẽrtie in alium
trãſferre· quia eius nõ eſt applicare ad aliquẽ aliuʒ

locis maxime ſenſibilibus · ſunt maximũ doloꝛem
cau ſantes. Et quia totus ſenſus coꝛꝑis eſt ab anĩa
ſdeo ſi in ip̃am animã aliquod leſiuũ de necef

ſitate oportet ꝙ maxime affligatur. Et ideo opoꝛ

tet ꝙ pena purgatoꝛii quantum ad penã damni et
ſenſus excedat omnẽ penã huius vite · Vnde augꝰ
in quodã ſermone dicit· Ale ignis purgatoꝛij duri

oꝛ erit ꝙᷓ quiquid in hoc ſeculo penaꝝ aut ſentire

aut videre aut excogitare quis poteſi· Vide etiam
in penitẽtia & in veniale ·
urgito tas.i· frequẽter purgare · Et foꝛmatur a
purgatum ſupino de puꝛgo a m i correptam muta
ta.· & v in o
urgo a purus deriuatur purgo gas· gaui⸗ gare
id ẽ·mũdare.purificare· & dicituꝛ purgo quaſi pu⸗
rum ago · & videtuꝛ potius eſſe ethymologia ꝙ cõ
poſitio · vnde hic purgatoꝛ toris · & purgatꝰ ta tũ
& comꝑatur purgatus tioꝛ: ſimus vnde purgate
tiusſi me aduer· Purgo cõponitur· Expurgo gas-
id eſt extra eijciẽdo purgare· Et eſt actm̃ cum om
nibus ſuis compoſitis
urifico ficaſ: caui purificare · id eſt · mundificare
purum facere:a purus et facio compõit᷑ · & coꝛ.fi ·
uro a purus dicitur puro ras· raui · rare.i: mun
dare puꝝ facere · & componit᷑ · Cõpuro ras · i · ſiml
uel cum alio purare. Depuro rasi valde purare.
uel a puritate rem oueꝛe· Impuro ras · i: valde vel in
tus purare· Item impurare· i · impuꝝ facere · et tũe
deriuatur ab impurus Repuro ras· i: iteꝝ purare
Et ẽ actm̃ cũ oĩbꝰ ſuis cõpoſitis· & ꝓdu.pu.
urpura a purus dicitur hec purpura re. quaſi a
puritate lucis · Vl phurpura dicũt grꝑei cũ aſpira
tione · & inde nos dicimus purpura ſine aſpiratõe
& inde purpureus rea: reum. & purꝑurinꝰ purpu

vxel ad puluerẽ ꝑtinens · & pulueroſus ſa ·ſum · id ẽ
puluere plenus Et ꝑ compoſitionẽ puluerulentus
puluerulẽta puluerulẽtũ in eodem ſenſu · & vrũqʒ
comꝑatur · vnde hec puluereſit as pulueroſitatis:
& hec puluerulẽtia tie
umex a ſpuma me · dicit᷑ hic pumex cis · q̃ſi ſpu
meyx ſcʒ lapis leuis & cauernoſus:quia ſpume dẽſi⸗
tate cõcretus fiat · & tãtam habet refrigerãdi natu
ram.vt in vas miſſus muſta defe ruere deſinãt · vñ
pumicoſus ſaſum: & comꝑat᷑et pu mico cas· penlł
coꝛrepta · id eſt.pumice aptare. Et eſt actm̃ cũ om̃i
bus ſuis compoſitis· Itẽ a pumex pumiceꝰ cea· ceũ
& coꝛ· pumex penul · gẽi .
umicellus lidi·puus pumex
u mico cas· in pumex eſt·
umiculus li.di-paruus pumex
uncto a punctũ cti deriuat᷑ pũcto ctas · pun
cckaui ctare·i. pũcta facere· uel puctis diſtmguere
vnde pũ ctatim aduer ꝑ pũcta diſtinctim & com
ponitur · depũcto ctas·i:pũcta remouere: diſpun
Ccto ctas· repũcto ctas.iteꝝ pũctare Itẽ pũ ctaꝛe
põt etiam frequẽtatm eſſe huiꝰ verbi pungo.i· fre
quẽter pungẽ· A quo punctito tas:.aliud frequẽ:
IV unctoꝛ ctoꝛis · in punctoꝛiũ vide:
unctoꝛiũ a pũgo gis.pũ xi:dicit᷑ hic pũctor pũ
ctoꝛis.vnde pũ ctoꝛius ria:riũ · & hoc pũctoꝛium
eũ quo pꝓmus · & pũ ctim adueꝛ· i:pũgẽdo·
unctum cti in punctus vide.
uncte pũgo gis xi·pũctum.dicit᷑ hie pun⸗
Cus ctus. ctui actus uel paſſio pungẽdi uel qdᷣ
pũgendo facimus · & hie pũctus ctus. & hoc pun
ctum cti· in eo dẽ ſenſu/ſcʒ quod pũgendo facimuſ
vel pꝛmeipiii linee Item punctũ eſt ſimplex uel in⸗
diuiſibilis ꝙᷓticas . ꝓꝛima in compoſitõe lmee.& vl

inhereditãdi · vel eoꝝ quotiens expediebat aufere
bant noĩa qui erãt exhereditãdi Impugo gis · i · in
tus uel intro vel valde pungere: Repungo gis i.
iteꝝ uel retro pungere ſcʒ viceuerſa pungẽtem pũ
gere · Pungo & eiꝰ cõpoſita ſunt actiua. Et pũgo
duo habet pᷣterita ᷣm duplicẽ eius ſigni ficatione m

Cõpoſita vero ab eo tm̃ habẽt vnũ pᷣ̃teritum ſcʒ in

xi p̃ter repungo quod retinet pᷣteritum ſui ſimpli
cis in diuerſis ſignificationibꝰ ·ſicut & ſimplex ſeʒ
repunxi. & repupugi · ᷣm hug. Et pꝛiſci.in x · li · ſic

dicit · Pungo pupugi uel xi. Expungo uero xi · dici

mus.ac repungo repupugi · & xi· ut capꝛo videtuꝛ
Cum em̃ qui nos pupugit talionẽ vel vicẽ a nobis

redditã oſtẽdimus repupugi dicimus Qñ vero ð

oꝛõe uel de kalẽdanio loqᷣmur repũxi dicimus·
unicus ca. cũpelcoꝛ· in feniceon expõitur
unio a pena dicitur punio mis· punire.i penam
irꝛogare. vnde punitus ta.tuʒ · & comꝑatur S cõ
onitur Impunitus ta· tum. & ꝓdu· pu. vñ qᷓdam
K magis ingratũ ꝙᷓ nõ punire reatůũ. Quibus
de cauſis pumat deꝰ homĩes hoc habes ĩ pena·
unxi · pteritum de pungo gis.
upa a pupus di citur hec pupa pe · Pupe dicũt
q̃dam ſtatiũcule quas virgines ſolẽt facere in moð
filiaꝝ & veſtibus obuoluere:quaſ poſtꝙ;ᷓ ad annoſ

nubiles veniebãt & puerilibus abrenũciabãt quaſi

ſub poteſtate veneris futuri venere ſacrificabant·
Vñ ꝑſiꝰ. Dicite põtifices ĩ ſacro qd facit auꝝ.Nẽ
pe hoc qʒ; veneri donate a virgine pupe·
upilla le. in pupillus eſt
upillaris in pupillus exponitur
upillus a pupus dicitur hic pupillus li. di. pueꝛ
qui infra annos pupillares cõſtitutus eſt. in tutela
alicuſus · Et pupillus vel pupilla dicit᷑ qui vel que

tiſſimꝰ. Vnde pudẽter tiꝰ· tiſſime aduerbiũ · et hec
pudentia tie· id eſt. verecundia.et cõponitur Im
pudens · i·nõ pudẽs cui pudoꝛ & pudicia ꝓcul ab

eſt · Et nota ꝙ pudens opinionẽ verã et falſam me

tuit. Sed verecũdus nõ niſi verã. Et cõponitur cuʒ

in et dicitur impudẽs penul · coꝛr̃ · Item a pudet ðꝛ

pudibũdus da.dum ·i · veꝛecũdus· vnde pudibũde
aduer· Pudet componit᷑ · diſpudeti:ualde pudʒ ul
diuerſis modis pudet.Item pudeo componit᷑ · pu
deo pudes · vnde depudet imꝑſonale·i · valde pude
re.uel pudoꝛem amittere · perpudeo del · i. perfecte
pudere. uel ualte· prepudeo des · i·p̃ aliis pudere ·
ꝓpudeo des · i · ꝓcul vel ꝓ alio pudere · repudeo re
pudes ·r · iteꝝ pudere uel pudoꝛẽ amittere· Nudeo
& pudet neutra ſunt cũᷣ ſuis cõpoſitis · Et faciunt
pꝛeteritũ in ui:diuiſas · & caret ſupĩo · licet ſᷣm anti
quos inueniat᷑ puditũ · & ꝙ pꝛimã coꝛripiat patet
ꝑ ouidiũ in epi · dicẽtem · Dicere que puduit cribẽ
iuſſit amoꝛ· Et ouidius de arte · Si doctus videare
rudi petulãs ve pudenti
udicicia cie · in pudicus vide ·
udicus a pudoꝛ dicitur pudicus dica cum i · ea
ſtus · quaſi pudoꝛis cuſtos · vel amicus· & comꝑat᷑ ·
vnde pudice ciuſ:ſime · aduer· & hec pudicicia cie ·
integritas uel caſtitas-Differunt tñ m hoc quia ca
ſtitas eſt virtus motus libidĩs do mãſ & eius ſigna
abhoꝛrẽs · Ded pudicicia eſt virtus motũ libidinis
domãs· ſed eius ſigna nõ abhoꝛrẽs · Signa aũt eiꝰ
ſunt geſtus coꝛꝑisvox blãda· accurate ornari Vñ
vm nes caltas dici mꝰ. matronas aũt pudicas · Et
ur impudicus ca cum. & pꝛodu· di · Vnde
iius zi e tñ pierate mea pcibuſqʒ pudicis ·
xe qda m. Sobꝛius a mẽſa: de lecto ſurge pudicꝰ.
udoꝛ a puidoꝛ deri uatur hic pudoꝛ doꝛis· & eſt
coꝛꝑia: ſicut pudicicia mentis Et eſt pudoꝛ uerecũ
dia ex alig ſu innata que nõ auferẽs memoꝛiazʒ

uella. & hine puellula omĩa di· Item a puellꝰ dicit̃
kee puella. & hic et hec puellaris & hoc re · & hinc
puellariter aduerbiũ · & hec puellaritas ritatis· Et
nota ꝙ puellus & puera nõ ſunt in frequenti vſu ·
nec puerꝰ.licet ab eo diminutm · ſit in fꝛequẽti vſu
ſcʒ puerulus penul.coꝛ. Nam a pueꝛ dicit᷑ pueꝛ cu
us. & a puerus puerulꝰ ꝓpꝛie ðʒ ·
uerculus li · di· ꝑuus pueꝛ· in pueꝛ eſt·
uericia a puer eri· addita cia · diciẽ hec puericia
cie.ſecũda etas.quaſi pura et nõ ad gignẽduʒ apta
& durat a ſeptimo vſqʒ ad quartumdecimũ annuʒ
Sed pubertas eſt etas adulta que iam gignere põt
& incipit a quartodecĩo anno
uerilis. in puer eſt ·
uero a puer deriuat᷑ puero ras:rare.raui :i · eſſe
uel fieri pueꝝ. uel creſcere ad moðᷣ pue ri. Et ↄpõit᷑
repuero ras ·i · iteꝝ redire ad puericiã· & hĩc puera
ſco ſcis · repueraſco ſcis · incho ·
uerpera. Pueꝛ ulł puera cõponit᷑ cũ pario · & di
citur hec puerpera re.que pueꝝ uel puerã parit· &
ꝓpꝛie puerpera dicit᷑ in pꝛimo partu ·& inde dicit᷑
hoc puerperiũ perii·partus pueri vł puere· & pꝛo
pꝛie pᷣmus · vel puerperiũũ dicit᷑ locꝰ ĩ quo puer cõ
cipit᷑ & morat᷑ in vtero matris vſqʒ ad ꝑtũ bm au
guſtinũ. Papias vero dicit· puerperiũ pꝛimꝰ ꝑtuſ
vel puer in vtero foꝛmatꝰ · & coꝛripit penultimam
puerꝑa. Quare nõ dicat᷑ puerperꝰ dixi in tercia ꝑ
te vbi egi de verbo ·
uerperiũ in puerpera eſt
uerulus li · in puer vide ·
uerꝰ pueri in puer vide .
ugil a pugillus dicit᷑ hic pugil gilis · qni certat
puùgnis. & pugulloꝛ laris.i· pugnare: certare l quẽ
dam ludũ exerceꝛe· ſ· pangraciũ facere·i· de manu ĩ
manũ aliqd ſubtrahere. vnde hic pugillatoꝛ ·i · pug
toꝛ pugil ſed pugil ex ꝓpꝛia foꝛtitudĩe · pugillatoꝛ

—

trãſijt · vnde pic & hec pugnax cis · qui'ſepe & aſſi
due pugnat.Et comꝑatur· pugnax cioꝛ·ſunus· vñ
pugnaciter cius · ſime · aduerbiũ. & hec pugnacitas
tatis · & pugnaculus la/lum · i· aliqᷓtulum pugnãs
Item a pugno dicitur pugnabũdus da· dum.i pu⸗
gnanti ſimilis· Pugno cõponitur · cõpugno nas.i.
ſimul pugno · dẽpugno nas · i · val de pugnare ul de
bellare.deuincere · Expug no nasi· deuĩcere · debel
lare:uel ualde pugnare · vnde hic et hec expugnabi

lis & hoc le· vnde expugnabiliter aduer · & cõpo

nitur · inexpugnabilis · le · biliter · Impugno gnasi·
in pugna capere· uel muadere.debellare · rephendẽ
redarguere · ꝓpugno nas · i · ꝓcul uel ꝓ aliquo pugͤ
re · uel valde·oppugno nas · i · cõtꝛa· vel vndiqʒ pug
re · uel expugnare uel impugnare· repugno nas·i·
iteꝝ pugnare.vel reſiſtẽ reluctari.Dugno & eius
cõpoſita ſunt neutra pᷣter depugnare· ꝓ debellaꝛe
expugnare · & impugnare · & oppugnare · ꝓ expug
re· vel impugnare que ſunt actiua
ugnula le·di:pua pugna
ugnus a pũgo gis dicit᷑ hic pugnus gni · quia
dum pungere volumus·manu pugnũ facimꝰ· et cũ
eo pungimus/& dicit᷑ pugnus clauſa manus cõp̃ſ
ſione digitoꝛ
ulcer cra. crum. a ſpecie cutis et pellis dicit᷑ · ſcʒ
qui pulcrã habet ſuꝑficieʒ cutis · vnde et a pellis ðꝛ
& comꝑatur · pulcer pulcrioꝛ rimus. ꝑ duo r. quia
foꝛmatur a pulcer nomĩatĩo addita rimus: vñ pul
cre cnius:rime· aduerbᷣ · & hec pulcritudo dinis · &
compõitur · ꝑpulcer era:crum.i· valde pulcer. Et
nota ꝙ licet pulcer ꝓpꝛie dicatur de coꝛꝑe trãſferẽ
tñ ad alia · & nõ debet aſpiraꝛi pulcer. Vnde dicit
apuleius ꝙ errant qui pulcer & ſepulcꝛũ ꝑ ch.ſcꝛi
benda exiſtimãt · qꝛ in latinis dictionibꝰ poſt e. no

ta aſpiratõis ſcʒ hinũꝙ; reꝑituꝛ

ulex a puluis deriuat᷑ hic pulex cis· maſcge. qꝛ
2 — 5 —

Noꝛrida mr̃·pullati ꝓceres ꝛc Itẽ a pullus ꝓ nato
ð ꝛz pullulus la lum.di · & inde pullulo las·
ulmẽtariũ rij: in pulmẽcum eſt
ulmẽtum a pulpa pe · dicit᷑ hoc pulmẽtum ti.ci
bus delicatus et ſuauis: vnde & hoc pulmẽtarium
tarij · ꝓ eodem:& pulmẽtarius ·riarium.Item pul
mentarium dicit᷑ qlibet cibus pᷣter panẽ ſeʒ compa
naege · Quidam tñ dicũt ꝙ pulmẽtum deriuatur
a puls pultis .
ulmo monis · in pleumon vide ·
ulpa a palpo pas.dicit᷑ pulpa pe· caro ſine pin
uedine· ſicut eſt tumida & groſſa caro cruꝛiuʒ · &
ꝛachioꝝ ·quaſi palpa.quia palpitat & reſilit ſepe ·
& poĩtur qñ qʒ ꝓ adulatce & delectatõe · quia tal
caro et ſuauis eſt & delectabilis ad veſcẽdum · vñ
hec pulpula le · di · & pulpoſus ſa.ſum ·i.pulpis ple
nus · & comꝑatur · vnde pulpoſe ſius · ſime : aduer:
& hec pulpoſitas tatis · uel dicit᷑ pulpa a pulſ·quia
olim cũ pulte mixta cõmedebãtur
Pulpamẽtum menti. i·pulmẽtum uel delectamẽ
tum. & dicitur a pulpa
ulpitum a publicus dicit᷑ hoc pulpitũ ti· analo
gium legiũ lectrũ legitoriũ.quia ibi publice legũt
ut poſſint cõſpici a populo
ulpoſus ſa·ſum· in pulpa eſt
ulpula le · di · pua pulpa
uls pultis femĩ gnis pulmẽt ſimplex ex fari
nà a pellẽdo ſcʒ ĩfirmitatẽ & de ilitatẽ dicta · pul
tes placẽte q̃ tenuiſſime ſunt dicũtur/ſʒm pap·
ulſim aduera pello lis· dicitur
ulſito tas · penul · coꝛ. in pulſo ſaseſt
ulſo pulſas pulſaui pulſare:i. frequègiu pellè
& eſt verbũ fꝛequẽtatm̃ · & foꝛmat᷑ a pulſu ſupino
de pello lis.v in o.a quo pulſito tas.ꝑliud frequen
tatm̃ · & cõpõitur cõ pulſo ſas:ꝓpulſo ſas: impulſo

d8 α Put De

ta ſumant᷑ viginti dies & dabit termmũ rogatõnũ
& boe eſt ꝙ dicit bis deca · Atẽ ip̃a ꝑfecta de quĩta
luna ſumanẽ quattuoꝛ dies · & dabit terminũ pen
thecoſtes. Et ſcias ꝙ ſe quẽti dñica ſemꝑ noſtꝝʒ

paſcha celebꝛaẽ᷑ · ſq hic excipit᷑ vel accipit᷑ de ſeptua

geſima qñ fue rit biſextꝰ. tũe vo de pma lunatione
numerane vndecim dies . Idẽ fiat de qdꝛageſima ſi
ſupꝛa biſextũ vel in die biſexti euenerit · ſ. vt adda
tur numero ſuo vnꝰ dies · Ad terminũ aũt ſeptua

eſime ſpecialit᷑ inueniendũ. nota hos verſus. A fe

Ro ſtelle nuando ꝑfice lune Quadꝛaginta dies/pꝰ
ſeptuageſima fiet· Si cadat in lucẽ ſeptenã fitq; bi
ſextꝰ.· Rinque diẽ dñi primũ retineqʒ m · hoc eſt a
pꝛincipio lunatõnis intra quã epyphania euenerit
numerãdi ſũt qᷓdꝛaginta dies · & ibi erit terminus
ſeptuageſime.poſtea vᷣo ſeptuageſima fiet·i· ſequẽ
ti dommica. Si vo biſextꝰ fuerit & termin?ꝰ cadit
in ſabbato · tũc nõ pᷣma dñ̃ica ſequẽti · ſʒ ſecũda erit
feſtũ ſeptuageſune · & hoc eſt ꝙ dicit ſi cadat ꝛ2c·

6 epulcrulu dimi Pu
epulcz. a Epelio lis · ðꝛ hoc ſepuleꝝ cri · Vnde
p & bec ſexulcralis · & hoe le:penul. ꝓdu·& ve di

cit apuleiꝰ itiũ facit qͥ poſt c· ponit aſpirationẽ

& pulcrãũ · vel pulcer. ⸗
epult?. a ſep elio lis·liui.ſepultũ deriuat᷑ ſepul
tus ta.tũ · Q aũt dicit᷑ ſepult?.qſi ſme pultu ·i· ſi
ne pulſu· ethia eſt · & cõponit inſepultus ta tũ . &
hec inſepultura & dicitur cadauer ſepultum·id ẽ·
ſbᷣ̊ terra conditum·
equaculꝰ lalũ · ali quantũ ſequax· & 8Zꝛ a ſeqx ·
equax cis · gůis om̃is · in ſequoꝛ eſt
equela· a ſequoꝛ queris · ðꝛ hec ſeq̃la le · penul · ꝓ
ducta.i.mos ·cõſuetudo:exemplũ · ritꝰ·
eqſter ſtri · qʒ & ter cie declma · inuenit᷑ · ſz regu

Uriter eſt ſecũde · & dicit᷑ ſeqᷓſter · recõciliatoꝛ · qui

diſcoꝛdes pacificat · & qᷓ certatibus mediꝰ intuenit
qui apud grecos ameſos dicit · apud quem pignoꝛa

2
N. Afag Ne

ruz olim tuit omune verbũ vt dixi in llo

A

i· fir matura hoſtij· & Ppꝛie
Vbijcit̃ & opponit᷑ hoſuo.

lign
hoſtio apponere · hoſtiũ firmare claudere. & cõpo

eſero ras · iſeꝑare. Diſſero ravi. valde vl deoꝛ
ſũ · vel diuſis modis ſerare.xel ſenm remouere.&
aꝑire · Inſero ras · i.valde. vel inte:ſerare· bſero
ras · i.ſerã hoſtio apponere · Neſero as ·i · ite ſera
re.vel reclu dere · & aꝑire:quaſi retro vᷣrã facere.&
remouere · Sbſero ras · i . Ibtus ſerare. xel paꝛ · vel
poſt· vl latenter ſerare · Sero & eiꝰ cõpoſita actia
ſũt · & coꝛ · hãc ſillabã ſe. Itẽ a ſera re · hoc ſero in⸗
declina· vel potiꝰ eſt adbi · licʒ quàâdoqʒ ponatur
noĩalit er ſicut & mane · vt cũ diciẽ Obſcur lero ·
pulcꝝ mane vel dicit᷑ a ſero ras· Claudit᷑ em celuʒ
ſero· ſicut mane aperit᷑ · Vñ & nocte dicit᷑ celũ eſſe
clauſũ · & die aꝑtum· & ita ſero eſt q̃ſi ſera celi · &
hinc ſerꝰ ra rũ · i· tardꝰ.extremꝰ.& cõparat᷑ ſerus
rioꝛ ſimꝰ.· Vnde ſere ſeriꝰ ſeriſſime aduerbi. & hbec
ſeritas tatis · i · tarditas Itẽ a ſera dicit᷑ hoc ſerũ ri.
liquoꝛ qͥ fluit de recenti caſeo dũ p̃mit᷑ · ſcias ꝙ
ſeres ꝓpꝛiũ nomẽ ppli cuiuſdã eſt. & ſerus ra rũ.&
ſe ro adũ · ꝓducũt ſe · ſʒ ſero ris · futuro ſerã res &
hec ſera re · & hoc ſeꝝ ri· ꝓ liquoꝛe caſei· & ſero ras

— ra . quo . .
na ge ex trãſuerſo
n łero ras· raui · i· ſerã

it̃ Aſſero ras· i.aꝑire. onſerorasi.ſimul ſerare

uras

kura. ſ.coi- e in ſerioꝛi modo
ðèð
thꝛonũ facies ipſã diuiã eſſẽtiaʒ deſignat ſiue que
in eternitate fuerũt ante mũdi ↄſtitutõeʒ ꝑ pedes

vero ea que poſtmodũ eꝛũt in gloꝛia beatoꝝ· & in
penis damnatoꝝ· ꝑ media vero ea que in curſu me
dio agunt᷑. Seraphin ergo facies & pedes ſedẽtis
ſuꝑ thꝛonũ velare dicunt᷑· qꝛ miſteria eterne diui
nitatis vlł future beatitudinis: & miſerie nobis ad
plenũ nõ reuelant· Inde et rabi moyſes narꝛat · ꝙ
talmutiſte dixerũt Quicũqʒ ponit ingeniũ ſuũ cir
ca quattuoꝛ recipiet ↄfuſioneʒ ꝛc̃· Quid ſit in alto
quid in imo · quid fnit pmo · quid erit ĩ vltimo/ Et
addit Huabè alis volabãt ·i · expan debãt alas ac ſi
volarẽt · et ſic nõ om̃ino operiebãt media ſedẽtis iĩn

thꝛono · qꝛ de hijs que medio tꝑe agunt᷑· ſicut que

in ſex diebꝰ vl etatibꝰ fiũt vel facta ſũt ꝙᷓtuʒ opꝰ

eſt inſtruimur miniſterio angeloꝝ · inter quos ſera
phin pᷣmatuʒ tenẽt · Et dicit᷑ inꝙᷓ;tum opꝰ eſt · qꝛ H
impꝑfſecte * ex ꝑte cognoſcimꝰ:qꝛ ꝑ ſpeculũ et in

emgmate · Vnde et dicit᷑ ꝙ domꝰ . i · mundus imple
taeſt fumo ignoꝛãtie reſpectu illoꝝ qui ſũt in pa
tria. vel domus· i:ſynagoga impleta fumo inſideli
tatis. Volatꝰ ãt angeloꝝ ꝓceſſ ũ reuelatõis ĩ nos-

22 2 . .
2. 87S SriE S

alias ꝓpæer ſui vil atẽ · Vel põt dici a ſiigo: Et in
de ſigalinꝰ na nũ penl. ꝓdu· Et ſigilaceꝰ cea ceũ
t ſigaleꝰ lea leũ· & ſigaloniꝰ nia niũ· Vñ terra qᷓ
taàli annona abũdat dicta eſt ſigalonia lonie ·
ige dicit᷑ ſilentiũ vel ſilere · Vñ hoc ſigeũ gei ·
pontoꝛiũ iuxta troiã. Vñ ſige? gea geũ :qdᷣ quã
doq; tm̃ valet ꝙᷓtũ troianꝰ na nũ ·
igena ne· genus piſcis

igillatim·i· exp̃ſſe · a ſigillũ dicit᷑ · et ꝓdu.la·

„

illũ inſtrumentu.· Sigillo cõpomit᷑ · Cõſigillo las.
Rs igillo las.i·diũſis modis ſigillare:vel ſigillum
r
remouere · Inſigillo las·i· valde vel intꝰ ſigillare.
ReſSlo las · i· retro ſigillũ auferre · aꝑire · vel iten
igillare · Et eſt actĩm ſigillo cũ oĩbus ſuis cõpoſi
tis · Hic poſſũt moueri quedã q̃ſtiones ꝑtinentes
d cheologiã:circa ſigillũ ↄfeſſionis & pᷣmo querat᷑
An interpꝛes vel laicꝰ audiẽs ↄfeſſionem in tꝑe ne
ceſſitatis vel moꝛtis teneat᷑ celare peccata q̃ audit ·
d hoc dico· ꝙ ſigillũ ↄfeſſionis cõpetit ſacdoti
inptum eſt miſter huiꝰ ſaẽmenti · qð nichil aliud ẽ

H debitũ ofeſſionẽ celandi·ſiẽ clauis eſt poteſtas

.

eſt ſilentiũ · vel ſlerf. qꝛ videt᷑ ſileri & taceri inter

4 igillũ · a ſignũ ðꝛ hoc ſigillũ li:dimiſignũ anuli
& illud qð fit in cera literaꝝ ſignũ eſt ſigillũ. YVñn
ſsgillo las · i · ſigill ũ facere · vel ſigillo del Fnarelſir
mare claudere · ke hec ſigillatura tuxre· ſilꝛ dicit ſi

ouere Petigilo las · i· valde ſigill are vl ugäl

Cõſignifico ĩ · pᷣter pncipalẽ ſignificatõeʒ ſecunda

Furi t hec ſignificãtia tie⸗ Significo componiẽ

rio aliq;d dare intelligi.qũo verbũ ↄſignificat tꝑ

*

Itẽ ↄoſignificare.i· ſimul ſignificare idẽ Itẽ ↄſignifi
care .i ex adiũcto & nõꝑ ſignificatõneʒ ↄtrahere
qſi cũ alio nõ ꝑ ſe ſigniſicare quẽadmodũ oiũctio
& adubiũ & pᷣpoſitio ↄlignificãt · & coꝛũ · fi · & cõ
poni videt᷑ a ſignů & facio ciss
igno a ſignõ quod eſt nota · oſtentũ · vexillũ di
citẽ ſigno nas · gnaui · gnare · i ſignũ facere · vel ſigno
deſignare : exy meye oſtendere · Vñ ſignant᷑ adubi ·
Signo cõpenit᷑ aſſigno nas · i 2565 alicui aſſigre ·
quod debet facere vel habere · Cõſigno nas · i· ſiml
ſignare: Deſigno nas·i:valde ſignare· diſtinguere

vel lignũ frãgere & imouere · aꝑire · & eſt tractũ

ab illo qᷓ ſignũ & ſigillũ frangit· & ita aꝑit literas

8& HH ideo deſignare dicit᷑ aꝑire · maife

ſtare · vnde Hoꝛatiꝰ · Quid non ebꝛietas deſignat
apta recludit · Pꝛeſigno nas · Reſ igno nas · i · iterũ
ſignare vel ſignũ auferre. & aꝑire. vel retro ſignac
reddere · reſtituere · & eſt actim ſigno cum oĩbus
ſuis cõpoſitis · = .
ignũ ni:nota oſtentũ · vexillů·
ilen: in ſilua exponitẽ᷑.
ilenſis exponiẽ᷑ in· mj · ꝑte in ca de allotheca·
ienos · in lilenos exponit᷑ ·
Mlentiüũ tij · in ſileo exponit᷑ ·

.

5

—

—

cuiꝰ? ſemẽ eſt nomẽ tenẽs. Sih

LALEMe 6000

m cũ licon qð eſt dulce:& dicit ſilicon. vel ſilii
ſulique · vt latini dicũt coꝛrupteqſi ulicon quedaz
aſboꝛ ſic dicta: qꝛ eiꝰ ligni fructꝰ ſit dulcis· vnde

hee ſiliqᷓ dieit᷑ fructꝰ eiꝰ·qᷓ celligiẽ ad opus poꝛco
rum: & ſiliqᷓ eſt viceſimaqrta ꝑs ſolidi ab arboꝛe
iè etiã qd dam genus
leguminis eſt· qd poꝛci in affrica comedũt · & ſiliqᷓ

etiã eſt folliculꝰ cuiuſlibet legun inis & p rgam̃ti
&coꝛĩ · li: & ſi· vnde in:xv· ca· luc/ legit · E

t cupie
bat implere ventrez de ſuiꝗs.quasvoꝛci hanohes
bant vbi dicit. mbꝛoſt?. Bilig gen; eſt leguminiſ
ſonoꝛis folijs & vacuis.qd maglis vintrẽ onerat
ꝙᷓ; reficiat vnde etiã recte ſignat ſciẽtus ſeculares
vel carmina poetaꝝ ſuauitate ſterili reionantia in
flantes magis ꝙᷓ reficiẽtes. Iteʒ hiero · in vꝛig inali
dicit · poſ umꝰ aliter quidẽ ſiliquas eran Pe⸗

monũ cibꝰ eſt· carmĩa poetaꝝ: ſecularis ſciẽtia he

reticoꝝ· pompa verboꝝ hee om̃s ſua ſuauitate de

lectãt· & dũ aures verſibꝰ dulci moderatõe currẽ⸗
tibꝰ capiũt: aĩm quoq; penetrãt · & pectoꝛis inter

na deuincũt · veꝝ vbi cũ ſũmo ſtudio fuerint ac la
boꝛe ꝑlecta nichil aliud niſi inanẽ ſonũ &ta bmonuz

ſtrepitũ ſuis lectoꝛibꝰ tribuunt.nulla ibi ſatietas
veritatis · niilla iuſticie ĩfe ctio reperit᷑ · ſtudioſi eo
rum in fame virtutũ ꝑſeuerant· vide in phᷣus & in
7 illaba ſillabin grece lat ine dicit᷑ cõ

nocktua
pᷣbhendere: Vnde hec ſillaba be. comp̃henſio Iraru;ʒ

ſtitas vel milentiũ Inde ſilua vai ſunt loca vaſ ſtak
a eſt ſpiſſũ nemuu ꝗꝰ3

delerta: & ſilentio plena vel in er
& bꝛeue. Silua etiã interdũ di & fru uoſe ar⸗

ſilueſtris

& ifructuoſe. vñ ſiuoſ? la fi:ſiluis plenꝰ

A ſilua diciẽ H & hec ueſtie hoc

re. i res ſilueſtris· vel ad ſiluam ꝑtinens.· De hoc

etiã vide in cãpe ſtre ·

ſ ſiluiꝰ ſiluij· filiꝰ fuit enee Et dicit᷑ a ſilua qꝛ na

tus fuit in ſiluis:
1. ilur? A ſileo les· dicit̃ h̊ ſilurꝰ ri· ꝑuus & minu
us piſcis Juuenalis. racta de merce ſiluros·

ſ iluula le· dimi/parua ſilua

yma· interp̃tat᷑ curuũ· vnde & hec figura cvo
cat᷑ apud grecos ſy ma·quaſi ſimũ. & repꝛeſentat
apud nos hoc elementũ s· Et hinc ſimꝰ ma:muʒ·i.

curuus. & ꝓpꝛie ſimꝰ? eſt qui naſũ habet recuruum
* — „7 7 — .
ſurſũ. Vnde hec ſimia mie· qꝛ naſũ ſic habet recdur
uum. Vnde ſimiꝰ mia miũ ·id eſt.ad ſimiã ꝑtinens

vel ſimilis ſimiee·
ymachus A ſin qd eſt cõ:et machia pugna.com
onit᷑ h̊ ſymachus chi · penl:coꝛi·i cõpugnans· vn

de hec ſymachia chie · i. cõpugnatio.

–

la cõſument PEt cõponit᷑ a ſin· i ·con. & bolꝰ.i. moꝛ
ſellus · qꝛ quilibet ponit ibi moꝛſellũ ſuũ ·i.ꝑticulã

Fapias vo dicit. Symbola ꝓpꝛie dicunt᷑.quando a

Diuſis p̃cium ↄficit᷑ in vnũ. ut & ↄuiuiũ inde paret

— lecanian. Vnde in ꝓuerbijs· xxnj· Dantes ſymbo

uufßfäare eins mo
ĩcompꝛeheſi bili.cũcta volumĩa ſeculoꝝ trãſeũtia
inanẽt. & Durrẽtia ſtãt. Sed dũ circa nos quedã ꝓ
ſpera & adueꝛſa variãtur: im eo ꝙ nos mutamur-
juaſi eius circa nos mutatum animũ ſuſpicamur·
Augꝰ ſuꝑ geñ:xj·li: c· vſic querit· Solʒ queri
ur deus hominẽ temptari ꝑmiſerit. quẽ decipiẽ
dum eſſe p̃ſciebat Sed nõ eſſet laudabile homini ſi
idiebene viuere poſſet:qꝛ nemo male viuere ſua
deret· cũ in natura velle haberet· & i pote ſtate poſ
ſe nõ cõſentire ſu adẽti: deo iuuãte. Et eſt gloꝛioſiꝰ
nõ cõſentire ſuadẽti ꝙᷓ temptari nõ poſſe-· Mo
uẽtur ei quidã dicẽtes: Qur creauit deꝰ quos fu
turo: malos pꝛeſciebat· qꝛ pꝛeuidit quid boni ̊ ma
lis eoꝝ e Tet facturus: Sic em̃ eos fecit ut relinq̃
ret eis vnde aliquid facerẽt· & ſi culpabiliteꝛ aliqᷣd
facerẽt· illuʒ de ſe laud biliter opeꝛãtem inuenirẽt
à ie habẽt uolũtatem mal:ab illo naturã bonã et
iuſta penã. Fruſtra ergo oicitur nõ debeze deꝰ cre

rre Auos pᷣſciebat malos ſuturos· ſciebat em̃ boni/

ꝓfecturos. & iuſte p:o mala uolũtate puniendos
Addũt etiã talẽ deberet hominẽ creare qui nol
let omĩno peccare Cõcedimus quidẽ melio:ẽ natu
raʒ eſſe que omĩno peccare nollet: Cõcedãt et ipſi
nõ eſſe malã. que talis facta eſt ut poſſet nõ pecca
re ſi uellet· & iuſte punitã que volũtate nõ necelſſi
tate peecauit · Cũ ergo hec bona ſit illa melioꝛ cur
nõ vtranqʒ faceret ut vberius laudaret᷑ de vtraqʒ
Illa em̃ de ſanctis angelis·hec de homĩbus eſt
Item inquiũt Si deus uellet. & iſti boni eſſent. Et

hec prential & Eoc le- vnde pſentialiter adu rbi
& hec pᷣſentialitas tatis.ſcdᷣm hug· Papi.uerꝰ diẽ
Paſen- tũ · quia ſit p ſenſibꝰ i.coꝛã ocu Pꝛe
ens tꝑs dicitur illud inſtans punctũ quod diuidi
ſi poteſt · quod eſt finis p̃teriti.pᷣna piũ futuri Eſt
igit̃ terminꝰ vtriuiqʒ ccm. Jes pſens i p̃ſtãs. ſ uꝑ
ſtang: & tũc deriuat᷑ a pᷣſum pᷣes
reſentaneus nea-neum · i. in pſentia exiſtẽs uel
ſepe repᷣ̃ſentans et dicitur a pᷣſentia
reſentialis in pꝛelens vide
reſento a p̃ſens deriuatur p̃ſento tas· qdᷣ cõpo
nitur repᷣſento tas.& ẽ actm cũ omibꝰ ſuis cõpo⸗
reſepe in pꝛeſepium eſt.
reſepiũ a pꝛeſe pio pis.qd componi ex p. & ſe

pio deriuac hoc pꝛeſepiũ pij:· & hoe pꝛeſepe pis lo

„

in i · pꝛelepi.ſcᷣm quoſdam
reſertim·i·pꝛecipue aduer·eſt teſte pꝛicti. di
citur a pꝛeſertu:ſicut tꝛactĩ a cractu- Peeſereu au
tem eſt ſup̃· huius verbi pꝛeſero ris. quod eſt ante
uel pꝛe aliis ſerere Item pᷣſertimi:pꝛeterea ↄiũctõ
cauſalis Itẽ p̃ſertim. maxĩe pꝛime. Vnde diẽ pap⸗
Pꝛeſertĩ.p̃terea.p̃cipue.maxime. pꝛime·
Sreſes a p̃ſideo des· quod eſt ſuꝑ alios ſedere: p
eſſe defendere · dicitur hic et hec pꝛeſes dis.cõiſ ge
neris · qui pꝛeſidet in aliquo locoſcdᷣm hug: Et pa
pias dicit Pꝛeſides rectoꝛes ſunt ꝓuintiaꝝ dicti.
uel defenſio· ꝓpꝛie que datur a maioꝛi Itẽ p̃ſicium
quia pꝛeſint & coꝛripit penul. pꝛeſides.
reſidiũ a p̃ſideo des · dꝛ hoc p̃ᷣſidiũ dij i· auxiliũ

ecus p̃ſeptus in quo beſtie rodũt. & facit ablatiuꝰ

—

Mur occurrit ſcom hug Pzi erta dicit · Kſto
cõpoſitca ſeruãt duplicationẽ in pꝛeterito ut reſto
reſtiti. pꝛeſto ſtiti· vel ſto ſteti ſtatũ facit ſupinũ a
coꝛre: & dedi datũ · a ſimiliter coꝛ et eadẽ coꝛripit᷑
in cõpõe.ut circũdatũ et pꝛeſtatũ · vl mutac᷑ ĩ i· bꝛe
uem. vt re dditũ · pꝛeſtitũ · qꝛ cõ poſita a ſto· varie
vetuſtiſſimi ꝓtulere aſtitũ et aſtatũ· pꝛeſto pꝛeſti
tum & preſtatũ. Iñ ſcias ꝙ ſcdᷣin modernos pᷣſto
cõpoſitum facit pꝛeſtiti pꝛeſtitũ · & ᷣm antiquos pᷣ
ſtatum. Vnde in ij machab. capi.ix: inuenitur. pꝛe
ſtatuꝝ· Papias uero dicit/pꝛeſtãs · i·ante ſtansno
bilis pſeuerãs pꝛecipuꝰ. vnde pꝛeſtãtius·ſignãtius
ſubli miꝰ pꝛeclarius Pꝛeſtat melius eſt·pꝛeeſt · coꝛ
rigit. In greciſmo aũt hi uerſus ponũtur ·preualeo
pꝛeſto · dicas pꝛeſto quoqʒ dono · Pꝛeſto quoqʒ ſe
pe ſolet accõmodo ſignificare
reſtoloꝛ· ſtolon cõponitur cũ pꝛe et dicitur pꝛe
ſtoloꝛ laris· pꝛeſtolatus ſum· deponẽ · i: expe ctare
Pꝛopꝛie ille dicitur pꝛeſtolari qui pꝛemiſſus expe
Ctat licʒ generaliter ponat᷑ pꝛo expectare· Sed cũ
pꝛeſtoloꝛ pꝛodu.penul.min videẽ ſi cõponat᷑ a ſto
lon.cũ epla ab eo cõpoſitum penl.coꝛ· Iõ alii dicũt
ꝙ pꝛeſtoloꝛ cõponitur a pꝛeſto et olim qꝛ qui pꝛe
ſtolatur aliũ- expectat eũ dum pꝛeſto eſt · Et nota
ꝙ pꝛeſtoloꝛ in eodẽ ſenſu cõſtruit᷑ cũ datĩo & accu
ſaciuo. Idẽ em̃ eſt: Pꝛeſtoloꝛ tibi · quod p̃ſtoloꝛ te·
ita dicit bug · Multi cñ dicũt ꝙ pꝛeſtoloꝛ põt pel⸗
eorriꝑe et ꝓducere in diuerſis ſig niſicationibꝰ: vñ
in greciſmo dicitur. Pꝛeſtoloꝛ expecto: pꝛeſtoloꝛ
querẽ dico Et boc còtingit exdiueꝛſa cõpolitione

texere diert bec HH
romanoꝝ · & dicit᷑ ſic· quia pꝛetexebat᷑e qui:ea vte
Batur. & hac veſte vtebãtur pueꝛi nobſles vſqʒ ad
xv· annos ſub diſciplma. poſtea vtebãtur virili to
ga: vnde pꝛetextatus ta tum/i, pꝛetexta indutus⸗
uel oꝛnatus: & hec pꝛetexta xte. & hec pretextata
xtate·ſcʒ comedia de factis nobiliũ. ſex a latĩs cõ⸗
dita· que nullius precij erat: Hoꝛatius el qui pꝛe
textas uel qui docuere togatas.ſm hug· Pap · diẽ
ꝙ dicebatur pꝛetexta. quia pꝛetexebatur ei latioꝛ
urpura
4 Ko: Toꝛqueo cõponitur cũ pꝛeet diciẽ hic pᷣ
toꝛ toꝛis.i pꝛepoſitus Sed pꝛepoſitꝰ ĩ eccleſia.pꝛe
toꝛ in ciuitate. & dicuntur pꝛetoꝛes·quia pꝛeſunt
& toꝛqueãt · uel quia pꝛeerat toꝛmẽtis · vel pꝛetoẽs
dicũtur quaſi pꝛepoſitoꝛes· vel pꝛetoꝛes quaſi pᷣce
ptoꝛes ciuitatis et ̃ncipes · ita ꝙ pꝛeceptoꝛ ſinco
petur · & dicatur hic pꝛetoꝛ quaſi pꝛeceptoꝛ· quia
pꝛecipiat · Ideʒ et p̃ᷣfecti · quia pꝛetoꝛia ptãte pᷣſint
Ideʒ et queſtoꝛes quaſi queſitoꝛes quia pꝛe omibꝰ
querũt · vnðᷣ hec pꝛetura re. dignitas pꝛetoꝛis· & pᷣ
coꝛius riarium· & hoc pꝛetoꝛiũ rijlocus vbi p̃toꝛ
reſidet ad diſcutiẽdum. domus iudiciaria.et ꝓdu:
peł·gtĩ pꝛetoꝛ · vñ ſʒm pꝛiſ· pꝛetoꝛ dicit᷑ a preeũdo
retoriolũ a p̃toꝛio dicit᷑ hoc pꝛetoꝛiolũ li · ꝑuuʒ

pꝛetoꝛiũ. vel ꝑua domus in naui

retoꝛiũ rij⸗/in pꝛetoꝛ ẽ penul.coꝛ
retulit penul: coꝛ:pꝛeterituʒ eſt de pꝛefeꝛo pꝛe
fers. Et ſecũdum papiam pꝛetulit · id eſt. laudauit
ere xit · pꝛepaſuit .

Hic nota ꝙ ſᷣm theologũ nomẽ ſymboli ſimilitudi
nẽ & colle ctõeʒ impoꝛtat · vnde a quattuoꝛ colle⸗
ctionibꝰ nomẽ ſymboli imponit᷑ · Pꝛimo a collecti
one multoꝝ hoĩm in vnã fidẽ · Secũdo a colle ctõe
p̃dicantiũ fidẽ·qꝛ oẽs apli collecti hãc regulã ſidei
ediderũt · ita ꝙ vnuſquiſqʒ qdᷣ ſuũ erat appoſuit·
Vñ vt tactũ eſt · ſymbolũ did᷑ a ſin & bolus · qꝛ qꝗᷣ
libet poſuit ibi bolũ ſuũ.i.ꝑticulã · Tercio qꝛ ex di
uerſis locis ſacre ſcripture colligunt᷑ ea qᷓ̃ credẽda
ſũt · vt in ꝓmptu habeant᷑ · Quartoõ qꝛ oĩa bñficia
nobis diu mitꝰ collata ibi colligunt᷑ · Yñ dioniſius
mj · ca· eccliaſtice· gerarchie dicit· ꝙ tligiõis ſymbo
lũ ↄgruentiꝰ pᷣt appellari geꝛarchica euchariſtia ·q̃ſi
bona gratia · Et ſi qs dicat · Videt᷑ ꝙ articnli fidei
nõ debuerũt colligi in ſymbolo · ſiue credo in vnũ
deũ · qꝛ tota fides ſufficient᷑ ꝑ totã ſacrã ſcripturaʒ
inſtruit᷑ · & ſic ſuꝑfluũ fuit ſymbolos vel ſymbla cõ
cedere · Dico ꝙ opoꝛtuit ea qᷓ in diuerſis locis tra
ctata ſũt ſacre ſcripture in vnũ locũ colligi · vt fi
des magis in ꝓmptu haberet᷑. Et ſcias ꝙ tria ſtẽ
ſymbola.ſ.aploꝝ qð dicit᷑ in matutinis in pꝛima-
& in cõpletoꝛio· Itẽ ni cenũ · qʒ dicit᷑ ĩ dñicis diebꝰ
poſt euangeliũ · Itẽ athanaſij qð dicit᷑ in pꝛima in
dñicis diebꝰ alta voce · Et ſi qᷓras · Quare ſymbolũ
aploꝝ dicit̃ ſũmiſſe in pᷣma & in completoꝛio· alia
vo duo dicunt᷑ alte.vnũ poſt euãgeliũ · alten ſicut
Quicũqʒ vult ſaluꝰ eſſe in ᷣma:Keſpondeo⸗Sym
bolũ aploꝝ fuit editũ qñ fides nõ erat ꝓpalata· &
ideo in ſecreto dicit᷑ · Et qꝛ editũ fuit ad ꝓponendã
ſidei doctrinaʒ ideo quotidie dicit᷑ in matutinis·
& in pᷣma · & in cõpletoꝛio ·qᷓſ in pꝛincipio diei &
no ctis in ſignũ ꝙ ois noſtra oꝑatio a fide debet
acciꝑe initiũ · & qꝛ ꝑ ipſã ↄtra adſa & in ꝓſpens

ꝓtegimur Alia aũt ſymbola edita fueęrũt tꝑe ſidei

iã ꝓpalate· & ideo publice cantant᷑. Et qꝛ nõ ad ꝓ
Rnendũ ſidẽ ſz 20 vefendendũ vel ad elucidandũ

nea neũ · de ſimilagine exiſtẽs vel ad amilgir E
nens. Ecclaſti · xxxix · Pan is ſimilagineꝰ. Alexãder
dicit · Hec ſimila de qua ſupᷣ ſimlago figurat·
imilis·a ſimul dicit᷑ B & hec ſimilis & hoc · &
compꝑat᷑ ſumilis lioꝛ limꝰ · Vñ ſimilit᷑ lius lime · adũ
biũ · Et hec ſimilitudo dinis.· Vñ ſimilitudinarius
ria riũ:ꝑ ſimilitudinẽ loquẽs · vel ad ſimilitudinẽ ꝑ
tinẽs · Et cõponit᷑ · Cõſimilis. Diſſimilis· Perſumil
le ·i . valde ſimilis · & om̃ia cõparant᷑· Et a ſimil ðꝛ
ſi milo las.i/ſacere ſimilẽ vel eſſe · vl repᷣſentare · Et
eõponiẽ . Aſſimilo las · i.valde ſimilare · Abſimilo
las·idiſſimilare.Cõſimilo las· Diſſimilo las.Inſi
milo las:i · valde ſimilare · Similo & eius cõpoſita
ſũt actiua. nuenit᷑ etiã aſſ imiloꝛ laris · deponẽ · in
eodẽ ſenſu m quo & aſſimilo · & coꝛripiũt mi · ſuni
lis · & ſimiloSimillimꝰ tñ ꝓd · mi · politõne qꝛ ſcri
bit̃ ꝑ duo l. Foꝛ mat᷑ em a ſimilis:ĩᷣmotais· & addi
ta limꝰ· & ſcias ꝙ cũ dicit᷑ · ſimilis illi. refertur ad
vultã · ſz ſimilis illiꝰ· refertur ad moꝛes · Pꝛopheta
Quis ſimilis tui in dijs dñe ·
imilimꝰ ma mũ.exponit᷑ in ſimilis:
imilo las · in ſilis vide ·
imiꝰ mia miũ· in ſima vide ·
ymma me. i camera ꝑ duo m. Vñ in vita beati
ſilueſtri · Tarqu inio in ſymma pꝛandẽte. vltio diui
na manifeſtata eſt · Ybi quidã coꝛrupte legũt ſima
& dicit᷑ a ſima curuũ·
ymmiſta ˖ a ſymma dicit H & hec ſymmiſta ſte ·

id eſt· camerariꝰ · vñ inuenit᷑ · Dauid ſymmiſta dñi
Vel ſymmiſta cõponit᷑ a ſin qd eſt cõ· & miſta ſte

q eſt ſe ecretariꝰ · vel miſterij actoꝛ· Inde ſymmiſta
id eſt · oſecretariꝰ· miſterij ↄſciꝰ.
ymon · ſimo onis· fuit ꝓpꝛiũ nomen cuiuſoã ru
ſtici a therentio introducti qui dictꝰ eſt ſimo q̃ſi
cõpugnãs · a ſin qð eſt con· & machia pugna· qꝛ cũ

us ſeinſũ refrenãdo puonabat. Pdu 0. in obli

Walatercii fauoꝛ · Vñ dieit gregoꝛiꝰ · in · ix · mo
raliũ ·tra ctans illud iob. Verebar oĩa opera mea:
Tres inquit ſũt acceptões muneꝝ ad quas fraude
feſt inat᷑ · Eſt em munus a coꝛde · a lingua:a manu.
Nunꝛꝰ⁊ a coꝛde · eſt capta gratia a cogitatõne · Mu
nus ab oꝛe:eſt gloꝛia ꝑ fauoꝛẽ · Aunꝰ ex manu eſt
pꝛemiũ ꝑ dationẽ · Sʒ iuſtꝰ quiſq; ab om̃i munere
m anꝰ excutit· qꝛ in eo q recte agit nec ab hũano
coꝛde inanẽ gloꝛiã · nec ab oꝛe laudẽ.nec a manu da
tionẽ reciꝑe querit· ¶ Sed põt q̃ri · Abſolutio qð
dã ſacram̃tale eſt.ſʒ qui dã accipiũt pecuniã vt ab
excõicatione abſoluãt · Igit᷑ licet ſpualia vẽdere &
dare ꝓ tꝑalibus· Ad hoc dico ꝙ ꝓ abſol utõe non
debet exigi pecunia · ſʒ tñ ei ꝗͥ abſoluit᷑ poteſt im⸗

poni pena pecuniaria · Yñ nõ licet aliqᷣd exgere ᷓ

ſi ꝓ pᷣcio abſolutõis.ſʒ qſi peccati pena:in quo tam
cauendũ eſt·ne talis exactio magis cupiditati ꝙᷓ
coꝛrectõi aſcribat᷑ · ¶ Itẽ ſcias ꝙ facere pactioneʒ
de miſſa celebꝛanda ſymonia eſt ſemꝑ · Si tñ nõ ha
bet alios ſumptꝰ & nõ teneat᷑ ex officiò miſſã cãta
re ·põt acciꝑe denarios.ſicut ↄducticij ſacerdoteſ
faciũt · nõ qᷓni pꝛe ciũ miſſe· ſʒ quaſi ſuſtentamentuʒ
vite · /Itẽ qꝛ oꝛatio eſt maxĩe ſpũalis·ſʒ aliqs pᷣt
dare pecuniã bonis viris vt oꝛẽt pꝛo eo · Pꝛe terea
religionis ſtatꝰ quoddã bonũ ſpũale eſt· ſʒ in qui
buſdã monaſterijs pᷣcipue monialiũ exigit᷑ aliquid
ab eis qᷓ ibi recipi debẽt · ergo licet ſpũalia dare ꝓ
tpalibus · Ad hoc dico ꝙ oꝛatio ſpũalis eſt · Vnde
nullo mõ debet ſub p̃cio poni .nec illi qᷓ dant pecu
niã pauꝑibꝰ vt ꝓ eis oꝛẽt· oꝛat õneʒ emũt·ſed aĩos
paupeꝝ alliciũt ad oꝛandũ ꝓ ſe · & eos ſibi faciunt
debitoꝛes · Ad ſᷣm queſitũ dicendũ ·ꝙ qñ poſſeſſio
nes alicuiꝰ loci religioſi nõ ſufficiũt ad ſuſtentãdũ
plures·tũc põt exigi ab eo qᷣͥ in illo loco vult deo
ſeruire·nõ qſi pꝛeciũ religionis ſʒ vt habeat mona
ſteriũ vnde ei poſſet ꝓuidere · & ideo nõ cõmittit᷑

„

mo 2 . 77

4

eiꝰ nec ꝓpter excõicatõneʒ debet aliquis reciꝑe oꝛ
dinẽ ab epᷣo quẽ ſcit ſymoniace ꝓmotũ · Et ſi oꝛdi
net᷑ nõ recipit oꝛ dinis executõeʒ · Etiã ſi ignoꝛet euʒ
eſſe ſymoniacũ.ſʒ indiget diſpenſatõe ꝙuis quidã
dicãt ꝙ ſi nõ põt eũ ꝓbare eſſe ſymoniacũ debet
obedire recipiendo oꝛdinẽ · ſʒ nõ debet exequi ſine
diſpenſatõe · ſʒ abſqʒ ratõe hoe dicit᷑ · vt dicit frateꝛ
thomas· qꝛ nullꝰ debet obedire alicui ad cõicandũ
ſibi in fa to illicito · Ale aũt qui eſt ipſo iure ſuſpẽ

ſus · & quo ad ſe & quo ad alios illicite ↄfert oꝛdi

nem · Vnde nullꝰ debet ſibi cõicare recipiendo ab
eo oꝛdinẽ quacũqʒ ex cauſa · Si ãt ei nõ ↄſtat nõ de
bet credere peccatũ alteriꝰ· & ita bona ↄſciẽtia de
bet ab eo oꝛdinẽ reciꝑe · Ji ãt ep̃s ſit ſy moniaeꝰ ali
quo alio modo ꝙᷓ ꝑ ꝓmotõeʒ ſuã ſymoniace factã
põt ab eo reciꝑe oꝛdmẽ ſi ſit occultũ · qꝛ non eſt ſu
ſpenſus quo ad alios.ſʒ quo ad ſeipᷣm tm̃ · Itẽ nota
ꝙ quo ad deũ ſola volũtas facit ſymoniacũ.ſʒ quo
ad pen ecdleſiaſticã exterioꝛẽ nõ punit᷑ vt ſymoni
acus vt abrenũciare teneat᷑ · ſed debet de mala intẽ
tione penitere
ymoniacꝰ · A ſymonia dicit᷑ ſymoniacꝰ ca cum
qui facit ſymoniã · Et ſym onicꝰ ca cũ ·penul.coꝛt ·
mn eodẽ ſenſu qd magis deriuat᷑ a ſymo onis · Itẽ a
ſymone dicti ſũt quidam heretici ſymonici · Hij di
cunt creaturã a deo nõ eſſe:ſed a virtute quadam
ſuperna creatã·
ymonides dis · penul ·coꝛiipoeta quidã fuit liri
cus· Vnde ſymonida metra · Dauid etiã dict? eſt
ſymonides· Vñ dicit hieronimꝰ in epiſtola ad pau
lmũ ca· vij · Dauid ſymonides noſter ·quia · ſ.lirice
ſcxipſit apud hebꝛeos ·ſiẽ ſymonides apud grecos
ympho nia · A ſin qð eſt con. & fonus qð eſt ſo
us.componitur hec ſymphonia nie · i:conſonãtia
vel ↄcoꝛdia ſonoꝝ vel vocũ · Vnde ꝑ cõpoſitioneʒ
aſymphonia ·i.incõſonantia. Iteꝭ ſymphonia dici

2
N

„

& fac ſt p̃teritũ in nuiet carent ſup̃ · ꝙᷓuis ſm anti
quos faciũt ſup · m nectũ · Iuue. Perpetuo meroꝛe
et nigra veſte ſeneſcant·.
enecheſis exponit᷑ in quarta parte ĩ capitulo de
coloꝛibꝰ rhetoꝛicis. .—
enex:a ſenſꝰ dicit᷑ ̊ ſenex ſenis qꝛ in ſenibus ſo
lent ſenſus abũdare. qꝛ in antiqs ẽ ſapia et in mul
to tempo ꝛe pꝛudetia· vt dicit̃ in job.vel ꝑ ↄtrariũ
qꝛ in eis ſenſus diminuunt· vñ dicitur ſenex. qſi ſe
neſciẽs· deli rat em̃ ꝓpter nim etate;: & eſt ethia.
vñ B ſenioz maſ-ge ſicut & ſenex ei? poſitiuꝰ. ;⸗

antiꝗᷓ dixerint ; & hec ſenex: & B & Fec ſenioꝛ

Spoc ſeniꝰ. & in ſugꝑlatiuo ſeniſſim? ma mu ſen
nũc caret ſuꝑlatiuo· vñ dicit pſẽ: m· nj·li · Omia
oꝛ deſinẽtia comꝑatiua cõis ſũt gnis & murtantia
oꝛ in us. faciũt neutra:excepto vno qð ſolũ cũ ſit

ſus: ſ. qu e dã vis aĩe qᷓ ꝑeipit foꝛmas in p̃ſenti ma
teria vel qua homo au dit vel videt· vl'rangit. v
. Zuſtar vel olfacit. vel ſenſus dicicẽ intelle t. Gin
aliã ſigniſicatõeʒ ſui verbi · & ſic ſumit᷑ in fine pᷣme
canonice iohis vbi dicit. Et ſcimus qm filiꝰ dei ve
Iit & dedit nobis ſenſũ vt cognoſcam? deũ verũ
& ſimꝰ in vo filio eiꝰ ꝑ oꝑatõeʒ · ſ. in qua ſignifica
tione muenit & hoc ſenſũ : ſʒ ſenſũ ꝓpꝛie artribuit᷑
vocibꝰ · Senſus alijs rebꝰ.& hinc ſen ſuoſus ſa ſũ⸗
id eſt· ſenſu plenꝰ. Itẽ a ſenſu dicit᷑ H & hec ſenſu
alis & hoc le ad ſenſũ ꝑtinẽs· vel ſenſui vel coꝛꝑi
deditꝰ?· vel ſenſu ꝑcipiens· vñ ſenſualit᷑ adũᷣ· & hec

ſenſualitas tatis: Itẽ a ſenſꝰ? dicit᷑ ſenſatꝰ ta tũ⸗&

céponit᷑ Inſenſatꝰ ta tũ. & vtrũ qʒ iſtoꝝ comꝑat᷑
Et nota ꝙ ſenſꝰ ſũt quimqʒ·ſ·audicꝰ· viꝰ: guſtus
adoꝛatꝰ?· & tactꝰ?: tres aperiunt᷑ & claudunt᷑ duo

a poſitiuo fixo. ꝙᷓcum ad ſuã vocẽ fuauit eiꝰ genꝰ

a Fu 9 ger ſempꝑ patẽtes ſũt. Itẽ ſenfus qñ qʒ dicit᷑ aĩa:qꝛ ſen
B ſenex buiꝰ ſems. huie ſeni: Bſenio?· OQuãuis hoc

tit.qnq; cuiuſlibet rei adinuẽtio·ſʒ memoꝛia rei in

See . õä
meloꝛe vel lioꝛi: & facit ſenex gẽm plem im om ur
ſenũ: & gem ſingularẽ in is: vt ſenis cñ noĩa deſi⸗
nentia in x. faciàt gẽm in cis. vel in gis· vt lex legis

nunux nucis exci piunt᷑ aũt a pᷣſè in ſexto li:iſta · nx

niuis · ſuppellex le ctilis/ ſenex ſe emis nox noctis cõ
poſita vᷣo ſimpliciũ decl inat õeʒ ſeqnũt᷑ vt pernox
noctis· exlex exlegis · Et dicũt phinci ſtultos eſſe
hoĩes frigi dioꝛis ſanguĩſ.pꝛudẽtes calidi·vñ & ſe
nes in quibꝰ iã friget · & pueri in quibꝰ necdũ ca⸗
let minꝰ ſapiũt. & pᷣm hoc ꝑ antifraſim dicit᷑ ſenex
a ſenſù & coꝛ · pmam ſenex·ſʒ ſenꝰ na nũ eã ꝓducit
Vñ quidã Fa cta notãda ſenis/volo verſibꝰ edere
ſenis · A ſenex diciẽ Gᷓ & hec ſenilis · & hoc le · pnlẽ ·
ꝓducta· res ſenis vel ad ſenẽ ꝑtinẽs · & hec ſemili
tas - & hec ſenicudo tupmmis. & hec ſenecta cte · &

guoq; vetuſtiſſimi comune accipiẽtes B & bec ſe uẽte recoꝛdatio · alle excogitata repꝑit· hec reꝑta 2
nex ꝓlerebãt. & facit ablatiuꝰ in e:tm ſenioꝛe:cuʒ cuſtodit. Itẽ nota ꝙ Pticipiũ p̃teriti tpis de ſentio
5 7,16* . —22 . — – . — . * ,— — .
ome comꝑatiuũ in oꝛ· faciet ablatiuũ in e: & m ient Eiit ſenſ? ſa ſũ: quis dixerũt quida ſimplices ſenin

tus ta tũ · qdᷣ niehil vn aug. de utate eit

lſa eſt moꝛiẽs:qꝛ an ia deſeruit dens. In quo diſffe

rat ſenſus ab intellectu· dixi im intellect.
entariꝰ.in ſentes vide⸗ 5

ententia tie · in quarta ꝑte exponit᷑ in caplo de

coloꝛibꝰ rhetoꝛicis: & eſt ſñia determĩata accoptõᷣ

alteriꝰ ꝑtis otradi ctõis:
entẽtioſꝰ ſa ſũ.i.ſãñije plenꝰ a ſentẽtia dicit᷑ ·
entẽtiuncula le· dimiꝑua ſentẽtia ·
ent es A ſentio tis · dicit hec ſentes · huiꝰ ſentiſ
i:ſpina vł arboꝛ ſpinoſa · qᷓ & ſentix cis · ðꝛ · & ðᷣꝛ
ſic a ſẽtio · qꝛ grauit᷑ ſentit᷑ cũ pũgit · vel ſẽtes diciẽ
a ſitu qd eſt terra mculta · in qua ſentes & ſpine na
ſeunt᷑ · Iob · xxx. Eſſe ſ̊ ſentibꝰ delicias cõputabant
Vñ ſentꝰ ta tũ. & ſenticoſuę ſa ſũ: in eodem ſenſu
W

Sðõ

=S

entoſus ſa ſũ:in ſentes vide.
ontus ta tum . in ſentes exponit᷑.
eoꝛſũ aduerbiũ.diſ. cretĩm. i· ſepatim · ſegregatiz
ſemotim · & deriuat᷑ a ſe· p̃poſitione inſ eꝑabili que
ſeꝑationem ↄngnat.
epar A ſe & par cõponit᷑ ſepar paris· oĩs ge · i.

ſẽoꝛſũ a pari.i.diiſimil vñ hec ſepitas.& coꝛi. pa⸗

epe A ſepio pis.deriuat᷑ ſepe adũᷣ· nui · & cõpa
rat᷑ ſepiꝰ piſſime· Inuenit᷑ etiã hᷣm antiquos ſepioꝛ

pius· ſepiſſimꝰ ma mũ· q̃ſi a ſepꝰ pa pũ · poſitiuo ·
& cõponit᷑ a ſepe.ꝑſepe · ꝙᷓſepe.ſepenumero·i · mul

totiens · & ꝓdu ſe .
epelio lisliui: vel ꝑ ſin copã ſepelij ſepultũ. liez
m antiquos inueniat᷑ ſepelitũ · & eſt ſepelire moꝛ
tuum ↄdere· vñ ſepultꝰ ta tũ· Sepelio cẽpomẽ Eõ

ſepelio lis:i· ſimul ſepelire. Diſſepelio lis i,ſin ul

diuſis modis ſepelire vel a ſepulero remouere &
eijcere· Sepelio & eiꝰ cõ poſita ctiua ſũt: & ccꝛĩ
hanc ſillabã pe.& faci ũt ĩup in pultũ · Ouidins in
xij: epla:· Et ſepeli lacrimis ꝑfuſa fidelibꝰ oſſa.
epes A ſepio pis · dicit᷑ hec ſepes vl ſepis.huiꝰ
ſepis. vũ hec ſepecula vel ſepicula ambo dimi. & ẽ
ſepes mumtio de ſpinis vel ligmis qꝗᷓ fit circa ſege⸗
tes ad arcẽda pecoꝛa. Fiũt etiã ſepes in obſidioni
bus vbi muri nõ ſufficiũt ad arcẽdos hoſtes. & P
ducit ſe · vide in ſepio.
ephoꝛa. ꝓpꝛiũ nomẽ mulieris & coꝛt᷑.penuł.vñ
in auroꝛa· Matribꝰ aſtantes guidis phua ſephoꝛa
epia pie: quidã piſcis.a ſepes dicta moꝛti.
q quibuſdã ſepibꝰ eſt mtercluſa· & habet ĩ ſe quã
dam ſtrumã nigerrimi & amariſſimiſucci plenam-
de quo fit optimũ incauſtũ · Vñ ſepia ꝓ imcauſto
vel atramẽto ponitur.

epiculale · dimi· parua ſe pes vel ſepis · dicitur

etiã ſepecula.
epꝑpicule: in ſepiuſcule vide;
epio pis ſex

9

„

diebꝰ conſumatur
eptennis A ſeptẽ & annus componit᷑ B & hec
ſeptennis & hoc ne.i · ſeptẽ annoꝝ · Vnde hoc ſe
ptonniũ · i·ſpatiũ ſeptẽ annoꝝ ·
eptentrio tero ris· dicit᷑ h̊ trio onis · i · bos · ꝗᷓ
ſi terio · qꝛ terrã terat· vł qꝛ in quibuſdã regionibꝰ
cũ bobꝰ ſolẽt triturare frumentũ Vñ quedã ſtelle
dieunt᷑ triones ·qᷓſ teriones· ſcʒ ꝗᷓ ſemꝑ nobis appa
rent: & ſemꝑ terũt areã noſtri celi. nde x cõpoſi
tionẽ ̊ ſeptẽtrio onis · q daʒ celeſte ſignũ a ſepteʒ
ſtellis quibꝰ eſt depictũ. Yel a ſtellis ſeptẽ nota
bilioꝛibꝰ ꝙᷓ alie habet em̃ ples ꝙᷓ ſeptẽ:ergo ſeptẽ

trio dicac᷑ a ſeptẽ ſtellis quas vocãt triones· quaſi

boues aratoꝛij:q ſemꝑ terãt areꝗ noſtri celi. Sepe
em̃ apparet in noſtro emiſperio. Vel vt tetigi trio
grece: latine ſtella q; cõpomt᷑ cũ ſeptẽ· & dieit᷑
ſeptẽtrio a nuo ſeptẽ itellaꝝ qſi ſeptẽ ſtelle.qꝛ illᷣ
ſignũ ſeptẽ ſtellis eſt depictũᷣ· Et nota ꝙ duo
ſuùt ſeptẽtriones:ſcʒ maioꝛ & mino;· Maioꝛ vt diẽ
ariſto· vigintiqttuoꝛ ſtellas habet. inoꝛ vo nõ ni
ſr ſeptẽ.·& gratia illiꝰ altꝝ ſignũ d: ſeptẽcrio.vel a
ſeptẽ ſtellis notabilioꝛibꝰ· Item vterqʒ dicit᷑ pl iu
ſtrũ: ſiue currꝰ ſiue carrũ. ꝓpter diſ poſitceʒ ſtellaꝝ
ſz hoc maiꝰ illud minꝰ· Itẽ vterqʒ ſᷣm fabulas dici
tur vꝛſa vl'arctos: qdᷣ grece ðᷣꝛ vꝛſa ſʒ hec mioꝛ
illa minoꝛ? · Itẽ maioꝛ ðᷣꝛ elicẽ elcreparaſis & caſma
minoꝛ diciẽ cermoſina:& arctofilax. Et hinc tota
igit᷑ iſta plaga mũdi dicit᷑ ſeptẽtrio·& etiã ventuſ
pꝛincipalis ab illa plaga mũdi veniẽs ſimiliẽ diciẽ
ſeptẽtrio · & inde h & hec ſeptẽtrionalis & hoc le
ꝑtinens ad ſeptẽtrionẽ. vel de ſeptẽtrione exiſtẽs
et ̊ ſeptẽtrion alis· ꝓ quodã ꝑalello.qꝛ illud ſignũ
ſcʒ ſeptẽtrionẽ includit eadè cauſa dicit᷑ ar Cticus
Itẽ ſcias ꝙ trio idẽ eſt ꝙ ternio
eptenꝰ A ſeptẽ dicit᷑ ſeptenꝰ na nũ · Sene · vij·
Ex oĩbug animtibꝰ mũdis tolle nsan

Eee Re Vn ſele adubi i vci
liter· vel intente.ſedulo. ſtudioſe ex nimoꝝ Inueni
tuyr etiã ſerio ablats poſitꝰ ꝓ illo adibio erie .—
ermo onis · in ſermocinoꝛ vide. .
ermocinoꝛ naris·i· ſermonẽ facere. & d Aitur a
ſermo · Sermo aũt eſt oꝛatio humili ſtilo cõpoſica
humane locutõi finitima.vl pmo eſt collocutõ vni
us ꝑſone ad aliã. Et dicit᷑ ſmo a ſero ris · qꝛ ſerat
vtilitatẽ mentibꝰ auditòꝝ. vel qꝛ ſerat᷑ inter collo
quentes · & coꝛĩ ·ci. ſermocinoꝛ·
ermũculus li·dimi · ꝑuus ſermo·
ero ris. ſeui · ſatũ ·i. ſeminare :vl plantare:& de
riuat᷑ a ſereno nas · q; ſereno celo ſerendũ eſt & nõ
ꝑ imbꝛes · Et nota ꝙ ſero ris · duplex habet p̃teritũ
& duplex ſup̃ · vt ſeꝛo ſeui ſatũ:ſero ſerui ſertum.
Seꝛo ris.ſeui ſatũ ·i.ſeminare & plantare. hec tñ
ſigniſicatio tracta eſt ab alia. Qui em̃ arboꝛes plã
tat · qdãmodo ſeminariũ eis ↄfert · & q;ꝛ ſem matio
& plantatio oꝛdine ſolẽt eſſe·ideo ſero ſeui qñqʒ
ponit᷑ ꝓ oꝛdinare · Itẽ ſero ris ·ſerui ſertũ · i :immit

tere vel ↄiungere. Inuenit᷑ tñ & ſerui· ꝓ oꝛdinaui·

„

& ꝓꝙ ſeui · ſm antiquos · Sero cõponit vᷣm vtrã qʒ
literaturã · Aſſero ris · aſſeui aſſitũ·i ·plantare · Al
ſero ris · aſſerui aſſertum.i.liberare· manumittere
Alſſereꝛe:i · affirmare vl adiũgere · Vñ h aſſer aſſe
ris · qꝛ vnꝰ alij inſerit᷑. & hinc aſſerto tas.frequẽ.
Cõſero ris ↄſeui ↄſitũ:i:plãtare ſimul ſerere.Vndᷣ

ciũt p̃teritũ m ſeui et ſup· in ſatũ vel in ſitů neutra
ſũt pᷣter obſero obſeui ꝓ tegere qð eſt actiuũ Item
ſero & eiꝰ cõpoſita ſcdᷣm qð faciũt p̃teritũ in rui:
& ſup· in ſertũ actiua ſũt Itẽ omia cõpoſita a ſero
rui ſertũ retinent literaturã ſui ſimplicis vbiqʒ Si
militer cõpoſita a ſexo ſeui ſatũ niſi ao mu

tant a ſimplicis in i· Itẽ ſero et eiꝰ cõponta in pᷣſen

ti coꝛt: hanc ſillabã ſe ·ſʒ in p̃terito eã ꝓducũt Vñ
ꝓſper Qõ ſerimꝰ metimꝰ.qð damꝰ accipimꝰ Item
vt dicit pᷣſe · in · x· li. Seui ſcdᷣm annologiã vi in tuʒ
ſetũ debuit facere · ſʒ differẽtie cauſa ſatum ꝓferri
tradiderũt veteres Vide etiã in tercia ꝑte ubi agi
tur de p̃teritis & ſupᷣ.verboꝝ tercie ↄiugatõis de
ſinentiũ in ro De hoc habes etiã in ſatũ
ero ras in ſera ſere vide
eron ſepulcrũ vel ydolũ dicit᷑
eros grece opidũ & dicit᷑ latine ſerũ· vnde hᷣ ſe
res ſereris quidã populus
erotinꝰ A ſer? ra rũ dicit᷑ ſerotinꝰ na nũ ·id eſt
tardus vel tarde veniens vel veſꝑtinus· & dicit᷑ ſe
ro Gene · xxx · ca· g· Factaqʒ ſũt ea que erãt ſerotĩa
laban & que pᷣmi tꝑis iacob· Et hinc ſerotino nas
id eſt tarde ſerotinũ facere Et ſcias ꝙ tempaneus
imber dicit᷑ in autumno vel in hieme iactis ſemini
bus nutriendis ſerotinꝰ ad incrementũ ĩ vere vel
in eſtate · & coꝛ · penult᷑.ſerotinꝰ cũ ſit poſſiuũ de
ſinens in tinꝰ · & non habeat t·a ſuo primitiuo Nã

.

dei umpta exaltatoez mereri qꝛ pm Aug -Pena n
ſficit martirẽ · ſz cauſa:et eſt ſerpẽs guis mcerti · vl
V quidã volũt cõis ſicut & bidens·
ſ erpẽtigena ne.gñis cõis penuł.coꝛĩa ſerpente
nit? · & cõponit᷑ a ſerpẽs & genitꝰ
erpentulꝰ? li: dimi. ꝑuus ſerpens

7

erpillũ · a ſerpo pis dicit̃ hoe ſerpillũ li· quedã
perba · qᷓ & trifoliũ & plioliũ dicit᷑ · virg· in buc olic
Allia ſerpillũ ↄtundit olenteſq; herbas.

ventre repere· Seꝛpo cõponit᷑. Cõſerpo· i· ſiml
ſerꝑe· Inſerpo pis · i· intro ſerꝑe· Pꝛoſerpo pis · i · ꝓ
cul ſerꝑe- vel ꝓpe ſerpere & etiã in ante ſerꝑe · Seꝛ
po & eiꝰ cõpolita ſt neutra & faciũt p̃tenitum in
plſi: & ſup̃ · in ptum ·
erra · a ſeco cas.dicit᷑ hec ſerra re · nomẽ a ſono
fictũ · ſ. a ſtridoꝛe.cũ p̃tenuis ferri lamina dentiũ
moꝛdacitate reſecãs que attingit · ſtridet · vñ ſerra

nde ſerrãs tis· gnis oĩs · eſaie · xlj ·
qſi plauſtꝝ triturãs nouũ·habẽs roſtra ſer rantia
ero ras in ſerra eſt.
errula le· dim dicit᷑ ꝑua ſerra-

ertulũ li · dimi· puum ſertũ ·

1
„

rpo pis · pſi ere tarenef ire · vᷣ coꝛpxe

tus ta tũ:i. ſerra ſectꝰ. Et ſerro ras· i· ſerra ſecare
Ege poſui te
ertat? ta tũ · in ſertũ exponit

ſertũ · a ſero ris·ſerui ·dicit̃ hoc ſertũ ti ·i ·coꝛona
. de floꝛibꝰ jinſertis & ↄiũ ctis facta · vñ ſertatꝰ ta·
9

☛“ꝰ
3 .

re deruo & er coponRtäâ Tüt aa
erumxi in Era eſt

erus Lrun ſera exponit „
3 V rug i dimi⸗ꝑpuus ſeruꝰ? =
S kru A ſeiuo uas:dicit᷑ h̊ ſeruꝰ ui: qꝛ olim ĩ bel

lo capti cũ iure poſſẽt occidi ſeruabant᷑ & fiebant
ſerui ke ideo ſeruꝰ dicit᷑ a ſeruãdo ꝓpter antiquã
ſuetudinẽ Licet etiã quidã dicant᷑ modo ferui q
ſic ſeruati nõ fuerũt· Seruus ergo dicit ex vditõne
ſeruitutis· Itẽ ſer uus in bello captꝰ & ſern e2.
mulus ex ꝓpꝛia familia ſuoꝝ Oꝛt?. Aancipiũ ex 0
ſtibus· qᷓſi mancipatũ vl quaſi manu captũ · Itẽ eſt
ſeruus empticiꝰ:q p̃cio emit᷑ Itẽ verna ſiue verna
culus in domo nutritꝰ· qꝛ vernati/claret ĩ domo

aũt dicit᷑ ſeruus · qᷓi ſerẽs vana. vel qſi ſeruans

vultũ dom im ſui · vl qſi ſerẽs vᷣſutias ·ethia eſt· vñ
hec ſerua ue · & ſeruꝰ ua uum · & B̊ & hec ſeruilis
& hoc le.pennlt᷑. ꝓdu · vñ & hec ſeruilitas· & ſeꝛui
liter lius · liſſime adbi · & hoc ſeruitiũ · vñ ſeruitio
ſus ſa ſũ ·i.ſeruitio plenꝰ. Seruus cõponit᷑ · Cõſer
uus i· ſimul ſeruus cũ alio·
4 eſe. di ctio geminata · cõponit᷑ ex ſe & ſe· & lid
it S. ſecundũ. ꝙᷓtum ad ſonũ· & debet ꝓnunciari
ſicut deſeuio et ſcias ꝙ tria ꝓnoĩa geminata cõpo
ſitionẽ habẽt in accuſatiuo & ablatĩo tm̃. vt meme
tete · ſeſe. ſicut dixi in tercia parte vbi egi de cõpo
ſitione integroꝛ ꝓnominũ.

„

Sers te E P*RO ie in 2
cit glo · Sũmum ius ſũma iniuria eſt Itẽ faꝑ illud
eſae xx Hec eſt via·ambulate ĩ ea neqʒ a dexte
ramneqʒ ad ſiniſtrã ᷣclina bitis.dicit N vtra
qʒ ꝑte quidqᷣd ſuꝑ modũ eſt · in vitio eſt.
cit᷑ ſeuerꝰ ꝗᷓſi ſequẽs vera et hia eſt · E
uerꝰ rioꝛ riſſim?. Et a ſeuerꝰ hec ſeueritas ·i auſte

ritas · rigoꝛ· vel, integritas iudicij· vel vehemẽtia
Vltionis· & ſeuero ras· qdᷣ nõ eſt in vſu:ſʒ cõponit᷑
ſſeuero ras.i:affirmare. aſſerere Et ꝑſeuero ras

id eſt · pdurare. & Pducit ve ·
1 eu eſt oiun ctio diſiũctiua.i. vel.
eu ſeui ſti · eſt ̃teritũ de ſero ris.ibi vi de
9 euicies ciei· in ſeuꝰ ſeui vdie

4

euio uis· ſeuiui · uire. i· in ſanire· furere. ſeuũ eſſe
rel fieri Ft cõponit᷑ · Aſſeuio uisi: vlde vl ad ali
uid ſeuiꝛe vel furere· Cõſeuio uis· i· ſimul ſeuire ·

eſſare ·
otra ſe euire . Reſeuio uie i iteꝝ ſeuire vel retro a ſe
uicia ceſſare · Seuio & eiꝰ cõpoſita neutra ſunt. &

cirn diuſis mo dis ſeuire. vel a ſeuicia

Pducũt ſe · Vñ ꝓſper· Impia confuſo ſeuit diſcoꝛ

dia mundo.
eu? A ſeuio uis.ðꝛ ſeuꝰ ua uũ .i.crudelis- Zed
euꝰ in ira· Crudelis in ſaguine · Et comꝑat᷑. Vn

*

n8ᷣ
hec ſeuicia cie. & hec ſeuicies ciei:i crudelitas e
m

uus cõponit᷑ cũ ꝙᷓ & tã & dicit Quãſeuꝰ ua u

ultũᷣ: vbi di

ũt di
t cõparat᷑ ſe

nſeuio uis · i· valde ſeuire · Obſeuio uis.i.

m. m-regum ca-xnj-Si ꝑcuſſiſſes quinquies a
ſexies · aut ſepties ·
exquialt᷑ · in ſexqui vide
ib eſt· totꝰ pes.ſcʒ meuſura vniꝰ pedis · Vñ hic &
hec ſexq̃pedalis & hoc le. penult᷑. ꝓd ·qui otinet
menſurã totiꝰ vniꝰ pedis· Hoꝛatiꝰ. Pꝛoijcit ãpul
las & ſexqpedalia verbai·totũ pedem obtinẽtia ⸗·
Jñ hec ſexqpedalitas tatis · Itẽ ſexqͥ cõponit᷑ eum

alter· & fit ſexquialt᷑ ra rũ · i. ↄtinẽs totũ & totius

medietatẽ · Vnde ternariꝰ eſt ſexqᷣalter bmarij· vel
ad binariũ:qꝛ ↄtjnet ipſũ totũ & eiꝰ ꝑtem· ſiue me
dietatẽ ſcʒ vnũ E cõponit᷑ ſubſexquialter ra rum
qui ab alio ↄtin

exquiterciꝰ cia ciũ.& ſexquio ctauꝰ
ua uum:i: ↄtin ẽs aliud totũ · & eiꝰ terciã partẽ· vt
quaternariꝰ? ternariũ: vel ↄtinẽs aliud totũ & eiuſ
octauã ꝑtem vt nouenariꝰ ↄtinet o ctonariũ.· & ꝑ
cõpoſitõeʒ ſbᷣſexquiterciꝰ cia ciũ· & ſubſexquio cta

7

uuus ctauauum · i · qui ita ↄtinet᷑ ab alio · Et ſimili

põt diei etiã ꝑ cõpoſitõeʒ ſexquiqrtus ta tũ · & ſex

uiquintꝰ ta tũ · & ſexquiſextꝰ ta tũ· & ſic ĩ ſiib?
f⸗ exquipes pedis · in ſexqui exponiẽ᷑· .
K extꝰ dicit᷑ ſextariꝰ rij · & dicit᷑ ſexta

. extariꝰ
rlus . a ſexta ꝑte· eſt vo ſexta ꝑs congij · ſextariꝰ du

arum libꝛarum eſt· qui bis affũptus dicit̃ bilibꝛis·

.

otinet᷑ totꝰ & eiꝰ altera ꝑs.· Vñ binanꝰ
enl ſubſerquieleer termarij vel ad ternariũ⸗ Itẽ ſex
qui cõponit

5 1 ras

ens „

las·i poſt vel pan vel latenter ſibilare · Et nota ꝙ

ſibilo ponit᷑ qñqʒ ꝓ deridẽ qꝛ ſibilare ſolemꝰ poſt
eũ quẽ deridemꝰ .· Yñ hoꝛatiꝰ in ſermonibꝰ · Popu
lus me ſibil at i· deridet. Sibilo las·eſt neutꝝ cum
oĩbus ſuis cõpoſitis: & coꝛr.bi · vide in regulꝰ ·
ica ce · fe . gñis:deriuat᷑ a ſeco cas:& dicit᷑ ſica q̃
ſi ſeca:ſ gladiuſ bꝛeuis quo maxime vtunt᷑ qᷣ apud
ytalos latrocini exercẽt · Et vt dicit᷑ telũ ẽ ĩ bacu
io blcondiruũ. Vi hB ſicariꝰ rij⸗qui ſicã defert · vel
homicida · & ꝓdu · pmam . Vñ hoꝛatiꝰ in hmonibꝰ?
mechꝛ? foꝛz aut ſicariꝰ aut lioquin⸗ Nelud⸗xf
duxiſti in deßtum quattuoꝛ milja viroꝝ ſicarioꝝ
ſcribit᷑ ꝑ vnũ c · Pap̃ · ſic didtt⸗ Licari di ctus · qꝛ
ad ꝑpetrandũ ſcelꝰ ſit telis ar matꝰ
icariꝰ · in ſica eſt
icania. in ſicilia vide
iccine · i ſic ne · & eſt ci ſillabica adie ctio · & non
inclinat B ne ↄiũctio encletica accentũ p̃cedentis
ſillabe ad ſe· i· iuxta ſe. Vñ pꝛincipalis accentꝰ eſt
ſuꝑ pꝛima ſillaba· & media grauat᷑ ſicut heccine qꝛ
accentꝰ pnᷣcipalis nõ põt poni ſuper ſillabica adie

ctione · vide in heccine In pᷣmo regũ · ca · xv · dicitur
Siccine ſeꝑat amara moꝛs: Et in auroꝛa dicit᷑ · Sic
cme rex pharao paſchali vincit᷑ agno · poſſet tamẽ
in ſiccine · ibi cine eſſe ſillabica adiectio · & legi de-
beret remiſſiue ſiccine · i· ſic ſeꝑat amara moꝛs:
icco cas A ſucꝰ dicit᷑ ꝑ antifraſim ſiccꝰ ca cum

eſt ſichofanta.·ficꝰ ↄmedens· & qꝛ falſe fuit calũ
niatꝰ ſociũ ↄnediſſe eas/ideo inde moleuit ↄſuetu
do vt fal calũniatoꝛ diceret᷑ ſichofanta ·

4 ichaachia A ſiche qd eſt aĩma · & machia pu

na. ↄponit᷑ hec ſichomachia hie · i · pugna aĩe · vnde

„

quidã liber ᷣ pꝛudentius de ſichomachia·i · de pu
gna aĩe · & acuit penl· ſichos
ichos grece. fic? latine·
aaus Achel q̃ latino ſmone ſiclus coꝛrupte ap
pellat᷑ · hebꝛeũ nomẽ eſt· habẽs apud eos vncie põ
dus · apud latinos aũt & grecos qᷓrta ꝑs vncie · &
ſtateris medietas · et dꝛacmas appendẽs duas:vnde
cũ in literis diuinis legit᷑ ſiclus vncia eſt. Pũ veꝛo
apud gentiles · tũc quarta ꝑs vncie eſt·
icomoꝛus: moꝛꝰ cõponit᷑ cũ quodã greco · et dꝛ
pec ſicomoꝛus ri ·qꝛ ſit folijs ſimilis moꝛo in alijs
ficui: vnde et ðꝛ ficus vacua.hãc arboꝛẽ latini celſã
appellãt ab altitudine⸗qꝛ non eſt bꝛeuis vt moꝛus ·
vnde hoc ſicomoꝝ ri · et hoc celſũ ꝓ fructu illius:
et ꝓdu · mo · vnde quidã · ¶ ũ ↄcauo moꝛus · moꝛiqʒ
ſoꝛoꝛ ſicomoꝛꝰ· ſcias ꝙ gẽs plalis facit ſicomo
rom.Foꝛmat᷑ em ab ablatio iingulari ſicomoꝛo · ad
dita rum· Inuenit᷑ aũt aliquãdo ꝑ ſincopã ſicomo
rum · ſicut viꝝ ꝓ virpꝝ · deũ ꝓ deoꝛꝝ· vnde in ſcõo
li bꝛo ꝑalippo · ca · ix· antãq; copiã pᷣbuit argẽti in
hierlm. quaſi lapidũ et cedꝛoꝝ tantã multitudinem
velut ſicomoꝝ qᷓ gignunt᷑ m campeſtribꝰ .· Sicomo

oſueuer ũt· & in quibꝰ fit aliqua ſolẽmiſatio de illis

q̃ ad articulos ſidei ꝑtinẽt· Et qꝛ ſymbolũ nicenum
editũ eſt ad mahifeſtat õeʒ fidei.dicit᷑ ſtatim poſt
euangeliũ quaſi expoſitio ipſiꝰ · Symbolũ aũt atha
naſij· q;; ↄcra hereticos editũ eſt in pma dicit᷑ qua
ſi iã pulſis hereticoꝝꝛ tenebꝛis 3 põt ri. Moc
ſymbolũ ꝓponit᷑ vt regula fidei cuiꝰ actꝰ eſt aſſen
tire. ſʒ ſicut dicit aug m epla ad hieronimu· Solis
aplis & ꝓpbetis eſt B honoꝛ exhibendꝰ vt quecun
qʒ dixerũt hec ipſa vera eẽ credant᷑ergo poſt ſym
bolũ aploꝝ nõ debuerũt fieri alia ſymbola A boc

dDico: ꝙ patres qᷓ alia ſymbola poſt aplos cciderũt

nihil de ſuo appoſuerũt. ſʒ ex ĩacris ſcripturis ea q
addiderũt excerpſerũt: & qꝛ quedã difficilia ſut imn
illo ſymbolo aploꝝ· Ideo ad ei? explanatceʒ; editũ
eſt ſymbolũ nicenũ · qd diffuſi? fidẽ q? ad aliquoſ
articulos ꝓſequit᷑. & qꝛ quedã implicite ↄtinebant
in illis ſymbolis ꝗᷓ opoꝛtebat ꝓpter inſurgẽtes he
reſes explicari· ad id editũ eſt ſymbolũ athanaſij · ꝗ
ſpecialiter ↄtra hereticos ſe oppoluit · De articulis
aut fidei habes in fides-
imia mieein ſima eſt·

. imila A ſimiis dicit᷑ hec ſimila le- flos tenuiſſi
e far ine ſimilago dicit᷑ & pollen· vel pollis

& corꝛr: mi:
ſartagine frixam ꝛc·
imilagine?. in ſimilago eſt⸗

2

4
kee.

P

ñ in auroꝛa: Sʒ ſimilam ſpargat oleo

milago ginis · fe · ge · idẽ eſt q ſimila. vel ſimila .

ſicut eſt ibi apud grecos:ſ.ſimonſed a noĩe ruſt
expelliẽ .· & dicit ſimo Itẽ ſimo vl ſimon· di ctꝰ ꝗ
quidã magus· quaſi cõpugnans: qꝛ cũ aplis dei pu
gnabat· Itẽ ſimon dict? eſt petrus apoſtolꝰ? quaſi
5pugnans- q; cõtra vitia & peccata pugnabat.
Vel Dmon bebraice! latine mnterpꝛetat᷑ audiẽsvel
obediens: & eadẽ càuſa aliꝰ apoſtolꝰ dictus eſt ſi

mon: ſz ad diſtin ctõeʒ ſimonis petri dictꝰ ẽ ſimon
chananeus: de vico galilee chana vbi dñs aquã mu

tauit in vinũ Ipe em eſt qᷣ in alio enigeli, dict?
eſt zelotes· Chana quippe zeiꝰ interp̃tat· Vnde ze
lotes· i · emulatoꝛ· Juse idẽ eſt zelotes qdᷣ chana
neus · Interp̃tatur etiã ſimon pons triſticiã .· Pꝛe
dicta bene ↄueniũt vtriqʒ ſimoni.petro videlicet

& ſimoni chananeo fratri iude & iacobi minoꝛis.

„

ſtantẽ feruoꝛẽ.⸗
monia en ſlu dioſa cupiditas: vel volũtas emẽ
vel vendẽdi aliqᷣd ſpũũale: Diciẽ autẽ ſimonia a

ſacto petio · ſicut & gieʒi in veteri teſtamẽco volu

it vendere gratiã ſanitatis:i: ſanitatẽ gratis dataʒ

naaman ſyꝛo. Wñ ꝓpꝛie venditoꝛ ſpũaliũ dicit gie

iicta a giezi · Empto? vo ſimoniacꝰ? dicit a ſimone
vſu tñ vter q; dicit᷑ ſymoniacꝰ·. Cõmittit᷑ aũt ſymo

nia cribꝰ modisſ.p munꝰ a manu ab obſequio a
lingua pꝛimũ eſt pecunia - ſecundũ fuitus debite

*

ꝗ: vter q;ʒ eoꝝ hahuit obedientiã p̃ceptoꝝ ꝑ execu
tionẽ. triſticiã aſſſictoꝝ ꝑ paſſionẽ/ʒelũ aiaꝝ ꝑ cõ

ſimone magô. Pꝛimo in nouo teſtamto hui? ſcele
ris inuentoꝛte : qꝛ voluit emere gratiã ſpũſſ ancti.a

. ES4 8 deſsere HES uoS5⸗Tz n0 clen
c ſiue ventatẽ ꝗᷓ ſpualis eſt· Vñ dicit ꝓuerbioꝛũ
xxnj. Noli vendere ſapientiã & doctrinâ & intelli
gentiã· Nota h̊ ꝙ cũ ſacramẽta ↄtineãt & cauſent
gratiã:nõ poſſũt licite vendi vel emi: & hoc tripli⸗
ci raroe Peimo q; diſpenſatoꝛ ſacramẽti nõ eſt do
minꝰ ſʒ miniſter ſacramẽti · mptio aüt debet fieri
1domino rei· Secũdo qꝛ pᷣeim emptõis ponit᷑ qſi
genſura ade quãs illud q; éqmit᷑: vnde a menſuran

do numiſma dicit᷑ ſᷣm pEᷣm · in· v. ethi ren⸗ autez

nõ pẽt cõmenſurari alicui coꝛpꝑali bono Vñ iniuriã
gratie facit q ſacramenta gratie vendit aut emit;
gere o qꝛ gratia ex hoc nomè accepit qdᷣ gratis da
tur. Vñ ↄtra ratõeʒ gratie facit· qꝛ ſacramẽca gra⸗
tie ꝗſi venalia tractat· vide ętiã in ſymoniacꝰ & in
elemoſma. & in acceptio 9 Itẽ ſcire te volo ꝙ nł
lus licite retinere põt illud qð otra voluntatẽ dñi
adqᷣſiuit · Nuta ſi aliqs diſpẽſato de rebus dñi ſui
daret alicui ↄtra voluntatẽ & aröne, do mini

ſui:ille qͥ acciꝑet licite retinere nõ Fer. Pomfnuſ
aũt eccleſiaꝝ cuiꝰ pᷣlati ſũt diſpenſ.

miſtri
oꝛdinauit vt ſpũalia gratis darent᷑. ſtom illud ma
thei · x· Sꝛatis accepiſtis gratis date Et ideo qͥ mu
neris interuẽtu ſpũalia quecũqʒ aſſequunt᷑ · ea reti
nere nõ poſſũt Inſuꝑ aũt ſymoniaci tã vendẽtes cᷓ
emẽtes ſpũ alia at e tiã mediatoꝛes alijs penis pu
niunt᷑ · ſ. mfa ma & depoſitõne ſi ſint clenci · & ex⸗

ceomunicatõe ſi ſint laici. vt habet᷑ pᷣma q̃ſtione·i ·
ca.Si quis ep̃s Itẽ ſcias ꝙ nec ꝓpter p̃ceptum

canes cũ ſymphoma. Et ſymphoniʒo zas: cum ſym
i⸗ Wel ve dicit papi⸗Sym

Phonia canere: & acuit᷑ ni⸗)
phonia vulgo appellat᷑ lignũ ↄcauũ ex vtraq; parte
pelle extenſa quã virgulis hinc inde mulici feriunt
Fitqʒ in ea grauis & acuti ex ↄcoꝛdia ſuauiſſimus
cantꝰ. In luca auteʒ caxv. vbi dicit᷑· Audiuit ſym
phoniã & choꝝ · dicit gloſa· Symphonia eſt diſa
rũ etatũ & virtutũ velut variaꝝ coꝛdaꝝ indiſcre
ta ↄcoꝛdia·
tia exponit᷑ in lat inũ · vel dic ꝙ ſonꝰ ſymphonie fit
in ↄgiratõe:hoꝛi aũt ſonꝰ fit in ↄcoꝛdia multarũ
vocũ.vñ ſymphonia ſignat gaudiũ de reditu pec
catoꝛis · Choꝛꝰ vo ſignat gaudium de ↄſono ſtatu
beatoꝝ · vel ſm hiero· Cõ coꝛs in dei laude ↄcentus
ex hoc vocabulo ſymphonie ſignat᷑ · & acuit᷑ niin
ſym phonia·.

ieronimꝰ? dicit ꝙ ſymphonia oſonan

ymphoni des dis· penul · coꝛ· dictꝰ eſt dauid a

muſico inſtrumẽto qð eſt ſymphonia. vnde diciS

auid ſy

hieroꝰ· in epiſtola ad paulinũ ca.vij·
ic etiam dictꝰ? eſt ſymonides

pPhonides noſter ·
di xi in ſuo loco·
7 ymphoniſta ſte · in ſy mphonia eſt ·
ymphonizo zas · in ſymphonia vide ·
idplerphe⸗ cõponit᷑ cũ ſine.& dicit᷑ B. & hec
& hoc ſimplex plicis:q̃ſi ſine plica· vel partiũ vari
etate: & coꝛi · pli · Et comꝑat᷑ ſimplex cioꝛ ciſſimꝰ
vnde ſimpliciter cius. ciſſ ime:aouͦbi. hee ſimpli
citas tatis: Itẽ ſimplex in bona ꝑte aliquãdo ſumiẽᷣ
lica malicie· ſine duplicitate purꝰ. Yñ

cũ ſuꝑallũ vapo:ẽ veneꝛit in aere fꝛigus ꝑuũ.hoe
eſt tꝑamẽtũ a ciutũ frigoꝛe aeris ſtatim compmit
ip̃m in roꝛem. Pꝛuia aut eſt vapoꝛ cẽgelatus ãte⸗
ꝙ ex ipſo reſoluat᷑ aqua.Cõuemũt aũt ros et prui
na in duobus. quoꝝ vn eſt ꝙ neutrius vapoꝛ ele⸗
uatur qñ flat vẽtus ſed potius ĩ ſereno · Si em̃ flat
vẽtus aut ille eſt aquilonarius aut meridionalis:
aut oꝛiẽtalis· aut occiot alis & ſiqᷣdem eſt aquilo
naris: frigidus eſt & impediens eleuationẽ calidi
vaporis · Siauũt meridionalis ille cõgregatiuꝰ eſt
nubiũ. & turbat ſerenitatẽ · & tũc iteꝝ nõ eleuaẽ
vapoꝛ ſubeilis ſed ſpiſſus qui eſt materia pluuial
Si aũt eſt ꝛiẽtalis·ille ẽ calidus: eo ꝙ ſol diu agit
in ip̃m et nõ ꝑmittit in vapoꝛe ſecũ eſſe equale fri
Bidum. SDi aũt eſt occidẽtalis ille pluuioſus eſt ñ
hñſ uapo:ẽ puꝝ et claꝝ qui eſt materia roꝛis l pꝛui
ne⸗Om̃es aũt ſecũdarij venti ꝓpꝛietates ſequũtur
vncipaliũ Et ibeo ſlante vento· aut non eleuat᷑ va⸗
poꝛ roriſ & peuĩe · Aut ſi eleuat᷑ · ad foꝛmã roꝛis &
pꝛuine nõ poteſt puenire. Et ſic mtelligit᷑ dictum
Phi qui dicit · Vapoꝛ ro:is leuat᷑ in ſereno · & non
eleuat᷑ qñ flat vẽtus.Alioqᷣn ut dicit frater alᷣtus

cõtradiceret ſibi infra ſtatim in pꝛoxĩo vbi diẽ phi

loſophꝰ ꝙ ros fit qñ flat auſter nõ ſeptẽtrio NHoc
em ueruʒ eſt de materià roꝛis que eleuat̃ in auſtro
ſed durãte auſtro materia hmõi ad foꝛmam roꝛis

nõ ꝑuenit ſʒ poniè᷑ in auſtro ſuccedẽte · ſ. ſereno · R

hoc etiã veꝝ eſt de materia pruine · Cõueniunt

etiã in hoc ros et pꝛuina ꝙ neutꝝ eoꝝ generat᷑ ĩ ſu

p̃mis montibꝰ altis· Cuius duas dicit eſſe cãs phᷣs
quaꝝ vna eſt ꝙ caliditas vehemẽs eſt in eiſdem lo
cis qͥ ſuꝭ ĩ ſupmis montibꝰ illiset iõ ãteꝙ; vapoꝛ
ina eo aſcẽdit· reſoluic m aquã & deſcẽ
ltera cã eſt. quia aer nõ longe ſuꝑ ca
da ℳ uden dmontiũ inflamat & caleſcit cale⸗
factione vehemẽti · & etiã ſi aliquid poſſit frigiduʒ

„

fHoe etiam patet ꝑ pꝛiſ · dicẽtem ꝙ nullũ ue:bũ qr
te cõiugatiõs hahet v. corꝛeptã ante rio niſi ſit me

ditatiuũ·ſed pꝛurio nõ eſt verbũ meditatm̃· ergo
nõ coꝛ·v· ſicut nec ſcaturio ris·
raritus tus · tui. in pꝛurio ris.vide
ſallo is · o in i:pſalli pſallerei. exultare.
iubilare. congaudere · uel cãtare · ꝓprie eĩ
pſallere eſt geſtu coꝛꝑis expᷣmere gaudiũ
mẽtis. & Hoc quadã digna qualitate vociset caret
ſupino:. Vnd dicit pꝛiſcianus in decio libro · QA pſal
lo pſallis pſalli:ſupinum nõ legi· vide in ſallo ſine
m 8. litera-
ſalma a pſalmus dᷣ hoc pſalma tatis·l hec pſal
ma mei. pſalmus⸗& cõponi᷑ dyapſalma
UHmiſta- m pſalmus vide „
almodia pſal mus cõponitur cum oda quod ẽ
cãtus· & diciẽ̃ pſ almodia die · cãtus pſalmi ſz plal
modes in veſica arene ſunt · que ex meigeſtione ci
boꝛum naſcutur. & acuit᷑ di. & ut dicit greg · Vox
pſalmo die cũ ꝑ intentionẽ coꝛdis agit᷑· ꝑ bac omni
potenti dño ad coꝛ iter paratr᷑ ut intente menti uel
hetie miſteria uel compunctõis gratiã infũ ar·
A dixi in ꝓphet vide in cãtus S
ſalmog: aphus x ſalmns & graphos quod eſt
ſeriptoꝛ cõponi tur hi c pſalmographus phłi: penul
coꝛ:i: deſcnptor pſalmoꝝ. vñ hec pſalmographia
phie.i deſcriptio pſalmoꝝ: & pſalmographo phaſ
is eſt deſeribere pfalmos
ſalmulus li · di · ꝑuus pſalmas
ſalmus a pſalteꝛiũ dᷣt hic ¶mꝰ mi / qꝛ ad pſal
terium cantabat᷑· vnde hic et plalmiſta ſte· qui
pſa mos cãtat uel cõponit
alteriũ a plallo lis.dicitur hoc pſalteriũ teruũi.
qnodoã inſtrumentũ muſicũ quia eo pſallebantur
& cãtabantur pſalmi·: vnð pſalteriũ dicit . al
mi cõt inent᷑ · vnde pſalteriũ grece· hebꝛaice· na Mat

—

eſt aue. ſed cetera uerba dicit inſtru ctione. Vnde
quidam ſub plona pſitaci dicit. Pſtacꝰ a vob alio

rum nomĩa diſco· Hoc ꝑ me diditci dicere ceſar aue.

et hec auis vulgariter papagoʒo⸗
tolomei dicũtur reges egipti.ſicut romani im
Peratoꝛes ceſares appeſlãtur
tiſana ne. fe· ge· eſt ſucus oꝛdei vel pulmentũ
inde fa ctum. Vel ptiſane dicũtur grece que ꝓprie
fieri ſolent in pila.vnde hoc ptiſanariũ ptiſanarij
vas fictile in quo coquitur ptiſana.Et peiſanari⸗
ria · riũ : ſcdᷣm hug. Pap· uero dicit ptiſane ex diuer
ſis pigmẽtis fiũt et liquoꝛibus. Has quidã faciunt
de oꝛdeo quod in pila decoꝛticãt. Et ſcribicur bm
eum per p· in pꝛima ſillaba. Gloſa dicit ſecũdo regᷣ·
ca · xvii · quaſi ſiccãs ptiſanas· Ptiſana dicicẽ oꝛdeuz
ſiccatum pilo tuſum decoꝛticatũ .et fit inde cibus
aptus carẽtibus dentibꝰ. Vnde quidã· Coꝛtice nu⸗

data ptiſanas nempe oꝛdea dicas. & coꝛ. penul. in

p̃dicto uerſu. & bene ut puto.Vñ macer· Cuz pti
ſana ſucũ poꝛri ſoꝛbere iuuabit Idẽ de fenieulo ait
Renibus in ptiſana radix decocta iuuabit. Et ma
Siſter bene. dicit ꝙ i · ante 8.· coꝛripit̃ in ptiſana. Et
ex hoc patet ꝙ ptiſanariũ coꝛ p mã ſillabã. Vn al
legat uerſum hoꝛatii in ſermombꝰ. Tu ceſſas age
dum ſume hoc ptiſanariũ oꝛiʒe · Nõ em̃ eſt p. in ſe⸗
cunda ilaba. Patet etiã ex iſto uerſu ꝙ pma et ſe
cunda ſillaba coꝛripiũtur.

tongus ptongi. .id eſt. ſonus. I nde dyptongus
id eſt dualis ſonus

totos· id eſt· caſus. Et mde per cõpoſitioneʒ po
liptoton. monoptotus. .

uber a pubes biſ. deriuat᷑ hic et hec puber

uel pubes uel pubis. genitĩo huius pube

rirẽs .:io eſt · puer pubẽ iam habeng& nel emit
tens ſcʒ qui generare poteſt · hic vir incipit eſſe a
quattuordecĩ annis· ſed femina incipit eſſe viꝛi po
tes ab annis duodecim. Et ita volũt qdam pube
renex annis dici ſcʒ qui quattuo eci annda el

hec pube cula diminutm̃ ſcʒ adoleſcẽtulus et adᷣo

ubero a puber dicit᷑ pubero ras· i·Aeſcẽtula
ereſcꝰe.pubere · iuuenere · & cõpõit᷑ repubero raſ ·
& hinc puberaſco ſcis·repuberaſco ſcis. inchoatĩa
& coꝛripit be: .
ubertas tatis· eſt collectio pubenꝝ· uel e diß
fmita quattuoꝛdeci annis. vel qua puer pnveſcit.

vnde puberto tas· pubeꝛtare · i· floꝛere · & in puber

tate eſſe · & pꝛodu:pu.et foꝛmat pubeꝛtaſ a pubeꝛ
addita tas:licet hmõi nomĩa in tas vt in pluribus
foꝛmẽtur a genitio uel a datĩo addita tag. ut bonꝰ
boni bonitas.felix cis · ci. feli citas · ſicut dixi ĩ ſecũ
da pte vbi egi de accẽtu noĩ m deſinetiũ ĩ as. De
pubertate etiam vide in puericia
ubes a pubus deriuat᷑ hec pubes bis· etaſ pueni
iam quattuoꝛdecĩ annoꝝ. & pubes· i: colle ctio ta
lium iuuenũ ꝓpꝛie kt pubes · i. pᷣma harba ſcz lanu
8.· & ꝓpꝛie pars inferioꝛ ſcʒ pectẽ. vndᷣ dicitur pu
bes quali nubes pudẽdoꝝInde pubeo bes · bui ·
creſce. cremẽtare. barbere. vel pubere. i. pubẽ emit
tere · & hinc pubeſco cis: incho i: barbeſ. cere · ereſce
uel pubere. & pubeſcere · i· in tali etate eſſe · talẽ eta
tem habere uel ducere. & componit᷑ impubeo bes

ſuppubeo bes. vñ impubeſco ſcis. ſuppubeſco ſcis

inchoatĩa. & ꝓducũt pu.
„ naari a päbes dickur hic & hec pubeta te · et
pubeda de· m eodẽ ſenſu·i adoleſcẽs · puez. & diciẽ
ſic qſi pubi datꝰ . & hic pubeto tas. & pubedo das
id eſt. pubere.uel puberare. SS
ube tenus· due ꝑtes ſuntſieut dixi in ſecũda E

te vbi egi de cõpoſitis a tenus

ublicanus a publicus 8 publicanus 3 nũ. pu
blicani dicebant᷑ cõductoꝛes uectigaliũ iſci. ul're
rumpublicaꝝ · ſiue qui vectigalia pub a Ngune
uel qui ꝑ ſecula ria et publica negacta cra. ſectà
tur· vn de di cti ſũt ſcdᷣm hug · V ßm. B 5 Publi
canus dicitur qui amiſſo pudoꝛe Bubageeneccsc

gquo nauis alligatur in litore ad palum · qꝛ ſit lõgꝰ
roſiſto ſtis · in ſiſto vide
roſocrus in ſocrus vide
Proſodia a pꝛoſ quod eſt ad· & oda cantus cẽ po
nitur hec pꝛolodia die · i · accẽtus · De hoc etiã hẽs
in pᷣncipio ſecũde ꝑtis huius oꝑis
roſon grece latmne dicitur lõgum.pꝛolixum pꝛo
ductum · uel ꝛzectum & acuitur in fine ·
roſon grece ꝑſona dicitur latine· quaſi ad faciẽ
Hic nota ꝙ hoc nom̃ ꝑſona ſignat ſubſtãtiã ꝑticu
larem que ſonat in dignitate. Et ſimiliter pꝛoſopa
uel pꝛoſopon apud grecos. Et ideo ꝑſona nõ ẽ niſi
in natura in tellectuali Et ſzm boetiũ ſumptũ ẽ no
men ꝑſone a ꝑſonando. eo ꝙ in tragediſs & come
dijs recitatoẽſ añ faciẽ pone bãt qᷓndã laruã ad repᷣ
ſentandũ illuʒ cuius geſta naꝛrabãt decãtando Et
inde eſt etiã ꝙ tractũ eſt in vſuʒ· vt quodlibet ĩ di
uiduũ homis· de quo poteſt talis narratio fieri ꝑ⸗
ſona dicat᷑ · Et ex hoc etiã dicitur pꝛoſopon in gre⸗
co a pꝛo quod eſt in & ſopos quod eſt facies· quia
huiuſmodi laruas ante facies ponebant · De hoc
etiam vi de in perſona
roſopopeia expõit᷑ ĩ iiij·ꝑte ĩ ca·ðᷣ̊ coloꝛibꝰ rhe
roſpecto a ꝓſpicio cis· ꝓſpexi ctum. ¶toꝛicis
v in o· fit ꝓſpecto ctas· uerbũ fre · A quo pꝛoſpe
ctans tis· ge · omĩis Vnde in vita beati nicolai legi
tnr · Deus exalto pꝛoſpectãs Et ut dicit pap· Pro
ſpecto deſuꝑ aſpicio uel procul
roſper ra·rum · dicitur fauſtus ſecũdus· & com
ponitur ſm quoſdã pꝛoſper a pꝛo et aſper· quaſi
pꝛocul ab aſꝑitate·i.abſqʒ moleſtia uel aduerſitate
Mag Cer auͤt bene · dicit · quod componitur a ꝓpe
& ſpeih · Vnde di cit ſpera pꝛimã coꝛ · Vnõ pꝛudẽ
tius. Rxna ad arbitriũ ſpera mobilis atqʒ rotun
da cñ aducũt eam ſed male quod ꝑ eius cõ
xbatir ſqʒ aſper quod cõponitur ab a qðᷣ
: ALE dicit r quaſi ppe ſpe

tota declinationẽ vbicũqʒ a vocali meipit hoe vbo

proſum interponit᷑ d i ũcture cõpoſitionis
rotenus aduerbiũ loci · et eſt cõpoſitum a ꝓpe
uel pꝛocul· & tenus: & ſignat lõge ut dicatur. pro

tenus quaſi pꝛocul a ten us:i procul a ꝓpe. Vnde

virgilius in vii eneidðᷣ. Tartareã intẽ dit vocem qua
pꝛotenus omẽ Cõtremuit nemus ꝛ .
roteruio teruis:teruiui · uitum· id eſt · eſſe uel
fieri pꝛoteruuʒ· ſuperbire. erudere · feroeire et tũc

deriuatur a pꝛoteruus

roteruus a pꝛo uel pꝛos· et toruus cõponit᷑ ꝓ
teruus ua uumi: crudelis valde terribilis- & com
paratur. vnde pꝛoterue uius · ſime. aduer & hec
teruitas tatis.· Et ut dicit̃ in greciſmo· Improbus
eſt aliquis ueꝛbis factiſqʒ pꝛoteruus „
roteſeoſparalange: qᷓdam figura eſt · & fit quã
do vna p̃poſitõ pomitur pꝛo alia ut accepit eum in
Vlnas ſuas·i ĩter vlnas ſuas. Rogãt ſuꝑ pamo·i.ð
pamo & dicit᷑ a ꝓtheſeos · qd eſt ppoſitio: & para
ange. qðᷣ ẽ trãſmutatio · quaſi p̃poſitionis traãſmu
tatio. uel cõpõitur a para quod eſt iuxta · et aleos
quod eſt alienũ. et logos quod eſt ſermoalienũ eĩ
eſt prepoſitionẽ vnã pom pꝛo alia
rotheſis eſt qᷓ dam figura de qua dixi in ꝗrta ꝑ
te in ca · de metaplaſmo . „
rothociũ a pꝛothos quod eſt pᷣmum dicit᷑ hoc
pꝛothociũ cii · i xenodochiũ
rothocollũ li.in ſceda exponitur .
rothologia ·i · ſubtilis locutõ · qũ res ſingule mi
nutatim pꝛoferũtur bᷣm pap·
rothomartir a prothos quod eſt pꝛimũ & mat
tir componit᷑ pꝛothomartir tiris. ſcʒ pᷣmus martir
ſiẽ abel in ueteri teſtamẽto. et ſteppanꝰ in nouo &
rothoplaſtusi· pᷣmus formatus · a pꝛothos pri
mus et plaſtus· ut adã · Vnde in himno canit· De
parẽtis pꝛot hoplaſti fraude factoꝛ cõdolẽs Auan
do pomi & cetera

vide in paꝛabola ——
rouidẽtia apꝛouideo des · dicit᷑ pꝛouidẽs tis ·
denti · pꝛocul vidẽs · & a pꝛouidẽti addita a fit hec
prouidẽtia tie · Et ſʒm boetiũ in qᷓrto de cõſolatõe
HProuidentia eſt ipſa diuina rõ in ſummo oĩm pᷣnci
pe cõſtituta que cuncta diſpõit. Hoc qð tu iuſtiſ
ſimum et equi ſeruãtiſſ imũ putae oĩa ſciẽti pꝛoui
dẽtie diuerſum videt᷑ Quiqᷣd citra ſpeʒ videas ge
ri: rebus qdem rectus oꝛdo eſt. Opinioni vero tue
ꝑuerſa cõfuſio · Et in v.libꝛo idẽ dicit · Quid poſtu
las ut neceſſania fiãt que a diumo lumĩe illuſtrant᷑
Cũ ne hoĩes qͥdẽ neceſſaria faciãt eſſe que videãt
Diuĩa eĩ pᷣnotio naturã reꝝ ꝓpꝛietatẽqʒ ñ mutat·
manet itaqʒ ĩtemerata moꝛtalibꝰ arbitrij libtaſ.vi
de in pꝛeſcio p̃ſcis Item ꝓuidẽtia ſumit᷑ pꝛo qua
dam cura & ſolicitudine reꝝ tꝑalium in futuꝝ · Et
ſcõm hoc poteſt queri · An pꝛouidẽtia reꝝ tꝑaliuʒ
& ſolicitudo ſit licita. Ad hoc dico ꝙ pꝛouidentia
uel ſolicitudo reꝝ tꝑalium tripliciteꝛ poſſit eſſe illi
cita. Vno qdem modo ex ꝑte eius de quo ſolicita⸗
mur ſi ſcʒ tꝑalia tanꝙᷓ finẽ queramuſ Alio mõ pꝛo
pter ſuꝑfluuʒ ſtudiũ· quod apponitur ad tꝑalia ꝓ⸗
curãda uel pꝛouidenda· ꝓpter quod homo a ſpũali
bus quibus pᷣncipalius inſeruire debet retrahic᷑.· Et
ideo dicitur math.xiijiq ſolicitudo ſeculi ſuſfocat
uerbũ dei · Tercio modo ex parte timoꝛis ſuꝑflui
quãdo ſcʒ aliquis timet ne faciẽdo quod debet ne⸗
ceſſaria ſibi deficiãt. Quod dũñs tripliciter excludit
mat h · vi· vbi dicit. Nolite ſoliciti eſſe ꝛc᷑. Pꝛi mo ꝓ
pter maiora beneficia homĩ pᷣſtita diuinituſ preter
ſuam ſolicitudinẽ·ſ. coꝛpus & aĩam Secũdo ꝓpter
ſubuẽtionem qua deus aĩalibus et plãtis ſubuenit
abſq; oꝑe humano ſʒm ꝓpoꝛtioneʒ ſue ꝑſone. Ter
cio ex diuina ꝓuidẽtia · ꝓpter cuius ignoꝛãtiã gen
tiles circa tꝑalia bona querẽda p̃ncipalius ſolicitã
tur · Et ideo cõcludit ꝙ pncipaliter noſtra ſolicitu
do bet eſſe de ſpũalibus bonis · ſperãtes ꝙ etiã
Pe .

asrebig praueniétsnn

ſimilibus dicas· Itẽ ſcias ꝙ philoſoxbus jcit

rouiſus a pꝛouideo des · dicit puidus da · dum ·.
& pꝛouiſus ſa · ſum · & eſt pꝛouidus qui prouidet ·
Prouiſus cui pꝛouidet᷑ · & ꝑ compoſitionẽ · impꝛo
uidus dadum·. & impꝛouiſus faſum⸗& ꝓdu. vi ·
pꝛouiſus· ſed pꝛouidus cor · vi·
roximꝰ eſt ſuꝑlatiuũ de ꝓe · dieltur em pꝛope

ꝓrioꝛ ꝓximus · vnde ꝓpe pius · ꝓxime aduerbi. &

hec pꝛoximitas tatis. & pꝛoxi mo mas. & cõponit᷑

cũ ad et dicĩt᷑ appꝛoximo mas· Et eſt neuti cũ om̃i
bus ſuis cõpoſitis· Item pꝛoximꝰ qñʒ accipit᷑ ꝓ eo
gnato.uel ꝓpinquo.uel ſzm ſanguinẽ uel ſʒm locuʒ
& ſzm hoc habet vim poſitiui.& comꝑatur pꝛoxi
mus ximoꝛ· & caret ſuꝑlatiuo. vnde pꝛoxime adũ⸗
In tercio aũt ſentẽtiaꝝ dicit᷑ Hie notãdum eſt pꝛo
ximũ dici diuerſis mõis ſcʒ conditõe pᷣme natiuita
tis · ſpe cõuerſatõiſ. ꝓPinqᷣtate cognatõis ·rõe bene
ficij exhibitõis · vide de illo in dile ctio
rudẽs Vidẽs componitur cũ porroet dicit᷑ hic
& hec & hoc prudẽs tis · quaſi porro · i lõge vidẽs
futura ·peꝛitus · vſu doctus·callidus. exeꝛcitatiõe
artis inſtructus · cõſideratus · facũ dus:qui facile fa
ri poteſt · & comꝑatur.pꝛudẽs tioꝛ. ſimus . & a pꝛu
dẽti datiuo addita a.fit hec pꝛudẽtia tie.virtuſ car
dinalis ſcʒ bonaꝝ et malaꝝ reꝝ vtrarum qz dilere
tio · Prudẽs compouit᷑ cũ in· & dicit᷑ imprudẽs tiſ
ge · om · i · nõ pꝛudẽs· vel valde pꝛudẽſ in quo ſenſu
raro inuenitur. Virgilius in geoꝛg · Nunꝙᷓ impꝛu
dentibus imber offuit · ſzm hug . & reſpieit prudẽs
nõ ſolum p̃ſentia · ſed et futura. Vnde dicit boetiuſ
Nõ quod ante oculos ſitum eſt ſuſfecerit intueri.-
reꝝ exitus prudẽtia metit᷑. Item qᷣdam ſapiẽs. Pꝛu
dentig mos eſt varias inquirere cauſas⸗Vt B
mẽtem certificare ſuam. Vide etiã in cardi
ſzm priſ· a prudẽs tis · is in er· fit prudẽt
F.ſe“
En

+—

xto ethicoꝛum · Impoſſibilem eſt p de
exiſtentem bonum

dicitur taberna quelibet · quia famem pellat· vnde
hec propinula le · dimi. Et pꝛopino nasid ẽ. vinũ
miſcere · potum admiĩſtrare. Vnde hic pꝛopinatoꝛ
toꝛis qui potuʒ admiſtrat · Vnde ouidius Inde ꝓ
inato? nimiũ qui vinũ ꝓpinat. Ht in auroꝛa dicit

e quibus angelici ciues bona ſumma ꝓpint Icẽ

a ꝓpino as· ð hoc ꝓp inatoꝛiũ rij:domus uel locus
vñ ꝓpmnatur vel vbi ꝓpinatur ·
ropinito tas · a ꝓpĩo nas: dicitur ꝓpinito tas· pe
nulti · eoꝛ · i. frequẽter ꝓpinare
ropino nas· in ꝓpina ne: eſt.
propinquaneus · a ꝓpinquus ðꝛ ꝓrinquane? nea·
neum.i· ꝓpinquus et cõiunctus S
ropinquus a ꝓpe.dicitur ꝓpinquus qua:quum·

vel ſzm ſanguinẽ · uel m locũ· Ht comꝑatur ꝓpin-

quus quioꝛ· quiſſ imus · vnde ꝓpinque quius ·ſime
aduerb · & hec ꝓpinquitas tatis. Et ꝓpinquo quas-
Et cõponitur appꝛopinquo quas· Et eſt neutrũ cũ
omnibus ſuis compoſitis
rop inula le· di · ꝑua ꝓpina

ropius a ꝓpe deriuatur ꝓpius pia· pium ·i· pꝛo

Fraurs cõiunctus· & comꝑatur ꝑ ſuppletionẽ
ꝛopius magis ꝓpius ꝓpiſſſimus. & ꝓpio pias ·i.
ꝓximare · & ꝓpinquare · & com põitur appꝛopio a8
vnde appꝛopiãs tis· gis o mis Et eſt ꝓpio neutxꝝ
eum omibus ſuis cõpoſitis · Juuenit᷑ tñ ad romãos
xiij. Peopioꝛ eſt noſtra ſalus. ſed tunc dicitur ꝓpe
pꝛopioꝛ proximus·
ropola le. in mi?ꝛopola exponitur
ropontides · in boſfoꝛus eſt.
Nx ropoꝛtio ex pꝛo et poꝛtio cõponitur hec ꝓpor
tlo onis · i. ſimilitudo· ha bitudo· comꝑatio. vnð hic
& hec Apoꝛtionalis et hoc le : vnde ꝓpoꝛtionaliẽ
adueꝛ· ¶ec ꝓpoꝛtionalitas tatis. & differt a ꝓpoꝛ
Cione · q ꝓpoꝛtio eſt habitudo v nius ad aliud ·
Sexlp aptialitas pluriũ babitudinũ inter ſe
conꝑatio· On qlig. Et ſcias ꝙ locus a pꝛopoꝛtione
. 7. . 2 ☛ 12

Jy

ſanctiꝰ Manm aũt nationũ quattue? ſunt tem̃ rela⸗
tiônes ſeʒ paternitaſ. filiatio · ꝓceſſio cẽis ſpiratio

Innafcibilitas em non eſt ꝓpꝛie relatio · niſi per re

ductionẽ ſedᷣm quod negatio reducit̃᷑ ad genus af
firmatõis ut nõ homo ad genus homĩs · Haꝝ aũt
notionum uel ꝓpꝛietatũ uel relationũ tres ſunt

ſonales ·i· conſutuẽtes ꝑſonas · vnde hñt quaſi actũ

differẽtie cõſtitutiue ſcʒ paternitas· filiatio · ꝓceſſio

Alie due ſunt notões ꝑſone · ſed nõ ꝑſonales Et

ſciẽdum ꝙ tria requiꝛuũtur ad hoc ꝙꝙ aliquid dicat᷑
notio ꝑſone. Drimo quod ad oꝛiginẽ ꝑtineat. quia
relationibus oꝛiginis ꝑſone diſtinguunt᷑ · Secũdo
ꝙ ptineat ad dignitatẽ. quia ꝑſona eſt ypoſtaſiſ di
ſt incta ꝓpꝛietate ad dignitatẽ xtinente · Nercio ꝙ
dicat aliquid ſp eciale. quia ↄñe non eſt ſufficiẽs pᷣn

cipium mnoteſcẽdi· Item nota in diumis· queda

ſunt ꝓpꝛia qᷓdam appiopꝛiata ropꝛia dicunt᷑ que
ita conueniũt vmi ꝑſone ꝙ nõ alteri.ſicut pat᷑nitaſ
innaſcibilitas· que conuenmiũt tm patri Eiliatio que
conuenit tm̃ filio · Pꝛoceſſio que ↄuenit tm̃ ſpuiſan
cto ut dictum eſt ſup̃ · Appꝛopꝛiata aũt dicũcuz. q

omibus conueniũt ꝑſonis:ſed vni ꝑſone ſepe diſt ĩ

cte appꝛopꝛiãtur · vt patri potẽtia. ſapiẽtia· filio bo
nitas ſpirituiſancto · quod quare fiat nõ eſt ocioſũ
inquirere · Id ergo ſacri eloquij pꝛudentia facere
curauitne dei immẽſitatem ſimilitudine creature
metiremur- Dixerat aũt ſcriptura ꝙ de? pater eſt
& quia deus filius eſt · & audinit hoc homo qui ho
mint᷑ patrem viderat· & deũ patrẽ non viderat/ et
cogitare cepit ita eſſe in creatore vt viderat ĩ cre
aturis · a quibus hec nomĩa trãſlata ſunt ad creato
rem · in quibus ſcʒ creaturis pater eſt pꝛioꝛ filio · fi
lus eſt poſterioꝛ patre Et ex antiquitate ſiue ex ſe

nectute in patre defectus · ex poſteritate in filio ĩ:

pfectio ſenſus ſolet notari: ꝓpter ſcʒ inuẽtutis mo

tuset ꝓpteꝛ exꝑientiam· quaſi qui non eſt exꝑeus
qualia ſint Ideo occurrit ſcriptura dicẽs patrpo

. .
1
- uig ineg minng Potes

dicitur quadꝛupliciter · Vno modo diciẽ ꝓpꝛiũ qd

ineſt alicui ſpeciei & nõ omi. vt eſſe grãmaticuʒ cõ
uenit tm̃ homĩ et nõ omĩ · Secundo modo dicitur
ꝓpꝛium quod ineſt omi ſed nõ ſoli · vt eſſe bipedeʒ
conuenit omni homĩ et nõ ſoli · Tercio modo dicit᷑
ꝓpꝛium quod ineſt omĩ et ſoli & nõ ſemꝑ vt cane
ſcere ineſt omĩ homĩ et ſoli ſed non ſemꝑ · quia nõ
niſi ĩ ſene ctute · Quarto modo dicitur ꝓpꝛiũ quod
appellat᷑ ꝓpꝛie ꝓpꝛiũet ꝓpꝛiũ ꝑ ſe dictũ dicitur p⸗
Pꝛie ꝓzium · Et diffinitur ſic Propꝛiũ eſt quod in
eſt omni & ſoli & ſemꝑ ut riſibile ĩeſt omĩ homĩ·et
ſoli et ſemꝑ· nõ tñ homo dicitur riſibilis ꝙactu ri
deat · ſed qꝛ aptus natus eſt ad ridẽdũ · Et hoc q̃r
to modo ðᷣꝛ ꝓpꝛiũ quod appellat᷑ vnũ ðᷣ qnqʒ pᷣdi
cabilibus. Et diffinitur ſic ab ariſtotele. pꝛopꝛium
eſt quod ſoli ineſt & cõuerſim pꝛedicat᷑ de rei. de
ſpecie & nõ indicat quid eſt eſſe. vt riſibile eſt pꝛo
pꝛium homĩs.qꝛ cõuer ſim pᷣdicatur ðᷣ ipſo.· Nã oĩs
homo eſt riſibilis · & omẽ riſibile eſt homo · hoc aũt
mẽbꝛum nõ indicat quid eſt eſſe· ponit᷑ in deſcripti
one ꝓꝛij ad differẽtiam diffmitõis. Diffinitio em̃
cõuerſim pᷣdicatur de re. & ĩdicat qᷣd eſt eſſe rei · vt

aĩal ratõnale moꝛtale cõuerſim de ho mĩe p̃dicatur

& indicat eſſe ipſius:quia omĩs diffinitio fit ꝑ ſub⸗
ſtãtialia. Om̃e em̃ ſuꝑius ẽ de eſſentia ſui inferioꝛis
ropter a pꝛo dicitur ꝓpter aduerbiũ loci.id ẽ.
iuxta.cõmĩꝰ & ponitur pꝛo cõiũctione cauſali. vt
ꝓPpter te factum eſt hoc
ropterea ·i:ideirco ideo cõiun ctio cauſalis.S
dicitur a ꝓpter· ſedᷣm hug.
ropudio dias · in ꝓpudium vide
ropudium dij · pᷣſcurriſis locus. Et cõponit ur
apꝛo & pudoꝛ·quia ab eo pudicicia & pudoꝛ pꝛo
cul ſunt. vnde ꝓpudio dias i · inhoneſte ſe hebere
uel repellere. uel iniuriari. vel ſcortari · ꝓpudioſus
ſa JIum:i·ignominioſus· miurioſus. turpiſ impudi
cu. inuerecundusimpudens· irreuerens. infron⸗
tu’us · vn pꝛopudioſe aduer. & hec Mudi

3J

„

pꝛoſa ſe·oꝛatio pꝛoducta. & a lege metri ſoluta. ᷓ
ſi a pꝛolixitate verboꝝ: quia nõ coartat᷑ nũs pedũ
uel ſillabaꝝ · ſed in longũ pꝛo volũtate pꝛoducitur
VYVel pꝛoſa dicitur qualſi pꝛofuſa · vel q̃ſi pꝛorua qa
pꝛoꝛuat ſpacioſe· et excurrat nullo termĩo ſibi pfi
xo uel pᷣfinito · vñ pꝛoſula le.di ·et pꝛoſ. aicus ca · cũ
vñ pꝛoſaico cas ·i· pꝛoſaice ſcribere uel dictare ·
roſaicus pꝛoſaica pꝛoſaicũ.in pꝛoſa eſt · & coꝛ
ripit penultimam
roſapia a pꝛoſipo pas. quod eſt procul ſipare
dicitur hec pꝛoſapia pie· & hec pꝛoſapies piei ·i · ꝓ
genies g eneratio· quia pꝛocul ſipatur et ſpargitur
vſqʒ in poſteros
roſceniũ a pꝛo & ſcena componitur hoc pꝛoſce
nium ſcenij ·i. locꝰ ante ſcenã vbi ludebãt· uel ſacri
ficabãt· ſʒm hug. Papias uero dicit. Pꝛoſcenia pul
pita ſunt ante ſcenam vbi ludicra exercebantur the
atrales ludi. =
roſcribo ex pꝛo et ſcribo compõitur pꝛoſcribo
bis.i· pꝛocul a ſcriptura remouere· vnð pꝛoſcriptꝰ
pta·ptum. Et dicebãtur pꝛoſeripti quoꝝ nomina
de enea tabula delebãtur. quod erat cũ damnabãẽ
pꝛo aliquo ſcelere. vnde pꝛoſcribere · i · damnare · &
pꝛoſcriptus ·i · damnatꝰ Sed pꝛopꝛie cũ aliquis ita
damnatur quod nomẽ eiùs pꝛoſcribitur de cõſoꝛ
tio oꝛdĩs eiuſdẽ · ſcdᷣm hug. Et pap. dicit · Proſcri
ptus damnatus.cuius bona palam et aꝑte ſcribũ
tur id eſt· exulatus
roſectum a pꝛoſeco pꝛoſecas· dicitur hoc pꝛo
ſectum cti · i · extum
roſelit us ti eſt aduenaet eircũcifus qui miſce
bat᷑ populo deiet eſt grecum. De aũt dicit profeli

tus.· quaſi procul a ſolo ſitus ecbymologi Eſt. Cõ

muniter autem· dicũtur pꝛoſeliti de gen Puſ ad ri
tum indeoꝝ conuerſi · & coꝛ· penul „
roſequiũ quijſeruitiũ a pꝛoſeioꝛ Aechreriſ
roſerpina a pꝛoſerpo pis quo õß nitar Ex

4 grpeien

ꝑte in ca. de coloꝛibus rhetoꝛieis.et cor.penul ·
roſoꝛ a pꝛo et foꝛ faris· compontiur ꝓfoꝛ faris
fatusſum· & eſt pꝛofari ꝓcul ab intẽtione fari ſcʒ
aliud verbo ꝓferre · & aliud aĩo habere · vnde ceſar
cũ ſui uolebãt rece dere illos pꝛofabat᷑ · videbat᷑ em
ilis dare licẽtiam recedẽ di · & tñ intẽdebat eoſ de
hoꝛtari a receſſione· Itẽ ꝓfari · i · p̃dicere · uel p̃fari.
rofugus a pꝛofugio pꝛofugis dicitur pꝛofugꝰ
pꝛofuga gum penul·coꝛ id eſt. pꝛocul fugiẽs· pꝛo
fugus ꝓpꝛie dicitur qui pꝛocul a ſe dibꝰ ſuiſ vagat
quaſi poꝛro fugatus
rofundo a pꝛo et fundo dis · componit᷑ ꝓfundo
dis.fudi.fuſum. ꝓfundere·i:pꝛocul fundere & di
ſpergere · diſlipare · deuoꝛare · Pijcere · vn de pꝛofũ
dus da dum . i· pꝛo digus · largus. diſſipatoꝛ · qui ni
mis pꝛofundit. & comꝑatur pꝛofun dus dioꝛ ·ſimꝰ
vnde pꝛofunde dius· ſime· aduer· & hec pꝛofundi⸗
tas tatis · i: prodigalitas. & pꝛofundo das.i · effun
dere. diſpeꝛgere · dilapidare · Equiuocatio eſt in p̃
dictis. Fũdare em̃ deſcẽdit a funda et a fundus
militer pꝛofundus deſcẽdit a fundus. & a ꝓfũ do
dis · Item pꝛofun do das deſcẽdit a ꝓfundus. Vñ

ſcias ꝙ fundus componit᷑ cũ pꝛo· & dicit᷑ ꝓfundꝰ

da. dum. quaſi pꝛocul a fundo habẽs ſuꝑficiẽ · Vel
quaſi pꝛocul habeat fundũ. vnde hoc pꝛofundũ ðꝛ
mare altũ. & pꝛofunditas alicuius rei · ꝓꝛofundus
comꝑatur dioꝛ · ſimus · vnde pꝛofũde dius. diſſime
aduer · & hec pꝛofunditas tatis · & pꝛofundo das·
id eſt. in pꝛofundum demergere· m hug. DPapias
vero dicit· Pꝛofundum· voꝛago · altũ·.immẽſuʒ· ma
gnum. pꝛofunditasi dem .
rofundꝰ da· dum . in pꝛofundo dis · exponit᷑
rofuſus a pꝛofundo dis · dicit᷑ pꝛofuſus ſaſum·
penul pꝛodt quod in vi nomĩs accipit᷑ in actiua ſi
gnific at õe· Vnde ſaluſtius · Aliena appetẽs ſui pꝛo

rohibeſis verbũ defectiuũ i.prohibeas nec de
eo ĩuenitur ainpliꝰ. Et dicit᷑ a pꝛohibeo bes. Plau-
tus· Vnde queſo ut pꝛohibeſis
roijcio a pꝛo & iacio componitur pꝛoij cio cis ·
ꝛoieci iectum.pꝛoijcere.i· pꝛocul uel ante iacere·
Zrem inuenitur pꝛoricio cis. pꝛoreci pꝛoꝛe ctũ pꝛo
ricere. & eſt idem quod pꝛoijcio · & ſimiliter eſt cõ
poſitũ a pꝛo et iacio · & eſt uerbũ ſacrificãti,,-/
roinde coniũctio eſt illatiua · i igitur. Inuenit
tñ qñʒ pꝛo aduerbio loci uel tꝑis· & apocopat᷑ · qũʒ
& dicitur pꝛoin· pꝛo pꝛoinde.& acuit ante penul-
ſiẽ alia cõpoſita ab in de. ut dixi in inde
rolatibilis a pꝛofero dicitur hic et hec pꝛolatibi
lis. & hoc le:quod eſt aptũ pꝛoferri
Hrolenſis eſt quedã figura te qua dixi in quarta
ꝑte in capitulo de alloteca .
roles a pꝛoloios · dicitur hec pꝛoles lis · filius ul
filia: uel pꝛogenies
roletarius a pꝛoles dicitur hic pꝛoletariꝰ tarij
qui ad pꝛolem tãtum gignẽdam vacabãt· Erãt em̃
qdam apud romanos qui in vꝛbe ſemꝑ moꝛabãtur
cauſa gener ando ꝝ filioꝝ· & nõ cogebãtur ire m ar
ma. & hi pꝛoletarij dicebãtur
rolicio cisi · pꝛocul elicè · vide in licio cis ·
rolios.berba que floꝛem uelut cãdoꝛem haber
& canos hoĩm capillos facit

rolixus a pꝛo et lixa lixe cõponitur pꝛolixus xa

xum .i · pꝛodu ctꝰ.lõgus· extẽſuſ.implicitꝰ quod no
mẽ tractũ eſt a lõgis lixaꝝ paſſibus · Et comꝑatia

vnde bhec pꝛolixitas tatis ·
rologuslogos compõitur cũ pꝛothos quod ẽ
pꝛimũ· & dicitur hic pꝛologus quaſi pꝛologos· uel
quaſi pꝛothos logoſ:i:.pᷣmus ſermo ·i· p̃fatio· p̃locu

tio· vnde pꝛologiʒo zas · · pꝛolog ũ facere · pfari · plo
qui ante matenã · & coꝛ:lo. ꝓlogus

oludiũ proludij eſt imago veri luni: id eſt. ex-

ante rius ria · riũipꝛoducit᷑ · vt diẽ magiſter bene·
romoueo a pꝛo & moueo cõponitur pꝛomoueo
ues· pꝛomoui.motum.uere · quaſi pꝛocul mouere.
& abſentare Et pꝛomoueꝛe quaſi in anterioꝛẽ ꝑtem
mouere · & pꝛo mouè ·ſublimare ad oꝛdinẽ ul hono
rem mouere· & pꝛomou.i·proficere · & coꝛ · mo
P romptuariũ a pꝛomo mis · dicit᷑ hoc pꝛomptua
rium rij i·cellariũ · quia inde neceſſaria victui pꝛo
mũtur · i · proferũtur Vnde ꝓpheta Hꝛõptuaria eo⸗
rum plena ·& eſt pꝛomptuariũ longi tꝑis Sed cel
larium paucoꝝ dierum·
romptus a pꝛomo mis · dicitur pꝛomptus ta.
tum · i · paratus & expeditus ad aliquid agẽdũ uel
dicẽdum · & comꝑatur tioꝛ tiſſimus· vnde pꝛõpte

tius. ſime· aduer· & hec pꝛomptitudo dinis. & pꝛõ
ptulus lalum.i· aliq;tulum promptus. & compo
nitur. perpꝛõptus ·i· valde pꝛomptꝰ Itẽ a promo
mis · dicitur hic promptꝰ LuPertio⸗ & ꝑ cõpo⸗

ſitionem ipꝛomptu.i.in aperto Sed magis eſt p̃po
ſitio ꝑ appoſitionẽ et nõ ꝑ compoſitionẽ & tũc En
debet ſcribi in promptu et ꝑ v in vltĩa ſillaba
romulcus a pꝛomo mis dicitur hic pꝛomulcus
mulci· funis cuʒ quo nauis ducitur· vel ſcapha que
maioꝛem nauẽ ducit & regit · vnde pꝛomulco cas.
mulcaui pꝛomulcare · id eſt· nauem ducere · & pꝛo⸗
prie cum pꝛomulco
romulgo a pꝛomo pꝛomis dĩ pꝛomulgo gaſ. ꝓ
mul gaui gare · i· pꝛonũciare · manifeſtare · & dicitur
pꝛomulgare quaſi pꝛsomptũ et manifeſtum multis
agere · & ethymo logia eſt
romurale · i · murus ante muꝝ · dictum ex eo ꝙ
ꝓ munitione muri ſit ſcdm pap · vide in ãtemurale
romuriũ pꝛomurij ·i: anteſpaciũ circa muꝝ· et
1 cõponitur a pꝛo & murus:
romꝰ a pꝛomo mis · dicitur hie pꝛomus mi ·i:cel

„ . — – 20 ſ. . ane . —

hꝛonuba curtat᷑: cui pꝛonubꝰ aſſociat᷑ · Et ouidiꝰ
ĩſcdða epla · Pꝛo nuba theſiphone talamis vlulauit
ronnrug ex pꝛo et nurug componitẽ᷑ (in illis
& cor.nu · Vnde qdam ait · Natꝰ ait matri nob nu:
rus ſt mea coniũx. vide in nurus
us· No nas compõitur cũ pꝛo · et dicit᷑ pꝛo
nus na:num .i·in anterioꝛẽ ꝑtem flexus · inel inatus·
curuus · ſubiectus·humiliſ· tra cta metaphoꝛa a na
tante · qꝛ caput in anterioꝛẽ ꝑtem inclinat· & poſte⸗
rioꝛa eleuat · Pꝛonus etiam dicit᷑ oblequẽs et pꝛom
tus. & compꝑatur pꝛonꝰ nioꝛ · ſimuſ· vñ pꝛone · niꝰ
lme ddrer & hec pꝛonitas tatis·
ropagineꝰ a ꝓpago ginis · dicitur ꝓpagineꝰ nea
neum id eſt · ad ꝓpaginẽ ꝑtinẽs · uel de ꝓpagine exi
ſtens · Item a ꝓpago dicitur ꝓpagino nas · i · ꝓtendẽ
pꝛopagines extendere · flagellum vitis terre ſub

merſum ſternere · & quaſi poꝛro pandè · & coꝛ · gi ·

ropagino nas · in ꝓpagineus vide
ro Ppigo gaſ· gaui ·garei· pꝛotẽdere et extẽᷣdere
Vnde hec pꝛopago gmis ·i.linea ·oꝛigo · extẽſio.fla
gellum vitis extẽſum ſub terra ·et pꝛodu ·penul. ꝓ
pago uerbũ & nomẽ in omĩ ſua ſignificatõe.tamẽ
in pꝛima ſillaba eſt differẽtia:qꝛ hec ꝓpago ginis.
P extẽſione vitis · & pꝛopago pꝛopagas cum ad ꝓ
tenſionem vitis ꝑtinet pꝛodu· pmamſed pꝛoꝑago
qñ ꝑtinet ad ſapiẽtiaʒ coꝛ · ꝓmã· Vñ uerſus Vitis
pꝛopago · libet mfinita pꝛopago · & coꝛripit penul
& enitiui ꝓpago ꝓpagmis .
ropaſſio·ex pꝛo et paſſio cõponitur hec pꝛopaſ
ſio ſionis · Et dicit᷑ ꝓpaſſio qñ caro titillat viſa mu
liere · Sed paſſio quãdo ille malus affectꝰ erumpit
po ſtea in effectũ · Vnde ſic deſcribit᷑ a beato hiero
nimo ꝓpaſſio et paſſio ĩ glo · math.v. Qui viderit
mulierẽ ad ↄcupiſcẽdum eam iã mechſatꝰ eſt in coꝛ
de ſuo . Pꝛopaſſio eſt ſi ubitus motus ani mi ſine de

timuiſſe · aliquãdo veretimuiſſe.quia veꝝ timoꝛeʒ
habuit et triſticiam. ſed nõ ſecũdum paſſionẽ neqʒ
ex neceſſitate conditionis
ropatulus · ex pꝛo et patulus componitur pꝛo
patulus tulalumid eſt· valde patulus· in palã du
ctus · coꝛam factus·
P rope aduer ·loci deriuatur a pꝛo et comꝑatur ꝓ
pioꝛ pꝛõximꝰ vnde pꝛope ꝓpius pꝛoxime aduer·
& componiturde ꝓpe· & coꝛ: hãc ſillabã pꝛo ·
ropello lis·ꝓpuli ꝓpulſum ꝓpellere· i · pꝛocul uel
ante pellẽ· et componitur a pꝛo et pello lis · et coꝛ·
pnu ·propuli pꝛeteritum
ropenſius in pꝛopenſuſ eſt

2„

ropenſus a ꝓpendo dis · quod eſt extẽdo · dilato

deriuatur ꝓpenſus ſa:ſum.iextẽſus.dilatatus Et
dicitur ꝓpenſus quaſi poꝛro penſus. & inde ꝓpen
ſius aduerbiũquaſi extenſius
ropero ras · in ꝓperus vide ·
roperus a pꝛope deriuatur ꝓperus ra · rum · i
feſtinus et citus Et componitur ꝑpꝛoperuſ rarũ
& pᷣpoperus ra· rum · i: valde pꝛoperus. Item a ꝓ
perus pꝛopera rum · dicitur ꝓrero ras· raui · rare-
id eſt.feſtinare Sed ꝓperat qui vnũquo dqʒ matu
re trãſigit. Feſtinat qui multa ſimul incipit et non
ꝑficit · Et componitur appꝛopero ras:i. valde ꝓpe
rare · & depꝛopeꝛo ras Itẽ a ꝓperus ðꝛ ꝓpere adũ ·
id eſt · velociter · celeriter· & coꝛ.penul ·

ropes ꝓpedis maſcu ·geeſt funis quo pes veli

alligatur · quaſi ꝓpe pedeſ. & componitur a pꝛo &
pes dis. & coꝛ. pen ul · genitĩ ð
ropheta a pꝛofoꝛ faris.quod eſt p̃dicere dicit᷑ h
ꝓpheta te ·quaſi pᷣfatoꝛ a pᷣdicẽ do futura.Sed quia
hoc nomẽ habet h. quod nullũ latinũ debet habere

poſt ꝑ· eo credo ꝙ potius cõponatur a pro uel

pꝛocul. & phonos qd eſt ſonus.quia lõge pꝛeuiſa-

„
D20r 2 E nOe E het 221²⅜ 2

qꝛ bonoꝝ ꝓphetia innitit᷑ diuine p̃ſciẽtie · que oĩ m
futuroꝝ euẽtus intuet᷑ · Sed pꝛonũciatio maloꝝ ꝓ⸗
phetaꝝ ĩnitit᷑ pꝛeſ cĩe demonũ · que cõiecturalis ẽ ·
vide etiã in pꝛophetia & in miraculũ · ¶hlic etiaʒ
volo te ſcire. ꝙ ut dicit beatꝰ grego · Tenebroſa ẽ
aqua m nubibus aeris. quia obſcura eſt ſciẽtia in ꝓ
phetiſ Cuius rationẽ tãgit hieronimꝰ exponẽs illð
eſa·xvi· Emitte agnũ dñe dominatoꝛẽ terre de pe⸗
tra deſerti:ad mõteʒ ſilie ſion. Ideo inquit ꝓphetie
vix ĩtelligũtur · qꝛ ꝑſonas.et numeros:& tꝑa ſubi
to cõmutant· & de qualibet re trãſeunt ad aliam ·
Dũ em̃ modo loqueret᷑ eſai. de captluitate moab ·
& miſeriis inſpirate mẽtis oculũ pꝛopter eos ver
tit ad natiuitatẽ xp̃i & cepit moab alloqui.q̃ſi di
ceret Non deſperes · age penitentiam · quia licet ca
ptiuãdus ſis · de tua tñ pꝛogenie naſcet᷑ agnus qui
tollet peccata mũdi:qui dñetur in toto oꝛbe Et di
cit de petra deſerti ·i· de populo gẽtili·ſiue de rut
que fuit gẽtilis· Gentes nanqʒ lapides pꝛo deo cole
bant. et i deo a deo deſerti erãt. Et dicit ad mõtem
filie ſion·i· ad hieruſalẽ Sion em̃ erat quedã arx in
hieruſalẽ que pꝛotegebat ciuitatẽ hieruſalẽ.ſiẽ ma
ter ꝓtegit filiã ſuã · Ruth at᷑ moabitis nupſit boos
ex quo obeth genuit· ex quo ieſſe pater dauid.dᷣ cꝰ
ſemine virgo maria pꝛoceſſit· que xpᷣm concepit &
pepeꝛit· Sicut em̃ xp̃s pꝛo vtroq; populo veĩt · ſic
de vtroqʒ naſci voluit · i· de iudeo et gẽtili
rophetia a pꝛopheta dicitur hec pꝛophetia tie ·
& eſt pꝛophetia reꝝ latentiũ p̃teritoꝝ uel p̃ſentiuʒ

uel futuroꝝ ex diuina inſpiratõe maĩfeſtatio Et

ſcias ꝙ ſicut dicit beatus gregoꝛiꝰ in pᷣma omelia
eʒechielis · Pꝛophetie tꝑa tria ſunt ſeʒ pñs pᷣteritũ
& futurũ.¶ Ged ſciẽoum eſt ꝙ in duobus tꝑibuſ

pꝛophetia ethymologiã ꝑdidit·quia cũ ideo ꝓphe
tia dicta ſit ꝙ futura p̃dicat Que de pᷣterito uel dðᷣ

K5T QA 4 „

A

nec ſeinꝑ nee e mõ pꝛophete aĩm t ngit · Aliqñ
em̃ ſpiritus . ꝓhetie ex pᷣſenti tangit anĩm pꝛo
phetãtis · & e ruturo nequaꝙᷓ tangit · Aliquando
vero pꝛophetie ſpirituſ anĩm pꝛophetãtis ex futu

ro tangit · & ex pſenti nõ tãgit · Aliquãdo prophe

tãtis anĩm ex pꝛeſenti pariter & ex futuro tangit
Aliquando autem ex pꝛeterito & ex pꝛeſenti atqʒ
ex futuro pariter animꝰ tãgitur pꝛoꝛ ctantis· Ali
qu do vero pꝛophetie ſꝑiritus ex p̃terito tangit
aĩm. nec ãgit ex futuro · Aliquãdo aũt pꝛophetie

ſpũᷣs tangit ex futuro · nec dit ex p̃terito · Aliquã

o auũt in pᷣſenti ex ꝑte t git. & ex ꝑte nõ tangit ·
uãdo uero ſpũs pꝛophetie in futuro ex parte

tagit Se ey ꝑte non git Itẽ ſcien dũ ꝙ pꝛophe

u qdaʒ ex pꝛoxx iguntur · atc longĩquo
tciguntur Qui vero tãgũtur x longĩquo
uuur ex pꝛox * Quidã ro & e lõỹ
& pꝛc, Miqi üt pꝛophe
ꝛophetia deeſt ne- ſemꝑ e mẽtibus p
tenuſ cũ hũc non habẽt · ſe hũc cognoſcant
habere cum habẽt. Vnde heliſeus cũ flen
namitẽ mulierẽ a ſuis pedipꝰ ꝑ gieʒi pueruʒ
lli pꝛobiberet dixit Nimitte illã - Anima em eꝰ
amaritudine eſt· & dominꝰ celauit me. et non in
dicauit mihi· Item amos·quia eadã hoꝛa qua requi
ſitus eſt pꝛophetie iibi ſpm deeſſe ſenſit d ſe veraci

—

ter dixit · Non ſum pꝛopheta ut dixi in armentum

qs cũ ioſaphat de fu

& in ꝓpheta. ¶ Sed cõſueuit ri he hoc qᷓ eſa
ias ꝓheta dñi dixit eʒechie · t dñus Niſpõe
domui tue· quia moꝛieris tu aes·& tamen
eʒechias nꝗ eſt moꝛtuus · ſed ei a i ſunt quĩd
anni · vt hahetur eſai · xxxviij · He ueſtionẽ mo
Fego in libꝛo moꝛaliũ duodecĩo crã ctãſ iliud i.⸗
õſtituiſti termĩos eiꝰ qui p̃ᷣterien poterũr l
la r Teit que in hoc mũdo homſbꝰ fiãt · abſqʒ
pot tis dei occulto cõſilio veniũt· Nam cũc ⸗
ver ura pᷣſciensante ſecula decreuit · qualiter
culum diſponãtun. Statutum quippe iam homi
vel ꝙtum hũc mũdi ꝓſperitas ſequatur · uel ꝙᷓti
aduerſitas feriat · ne electos eins aut im moderata
ꝓſperitas eleuet. aut nimia aduerſit is rauet vta
tutum quoqʒ; eſt ꝙᷓtum ĩ ipſa vii· oꝛ ali tẽꝑ
uat · Nam etſi annos qn dec: hie regi a
im adnidit· oĩpotens deus eñ moꝛi ꝑr &
tũc eum p̃ſciuit eſſe moꝛituꝝ · Quomõ ergo ꝑ pꝛo

phet m eʒechie dicit᷑ · Diſpone domui tue · qꝛ moꝛie
ris tu et nõ viues · cui cũ moꝛ is ſentẽtia dicta eſt ··
ꝓtin us ad eius lacrimas eſt ta ad tita Sed ꝑ po

betam dominꝰ dixit quo tꝑe ip̃e moꝛi merebatur
Per largitatẽ vero midericetdie illo eũ tꝑe a moꝛ
te diſtulit · quod ant ſecula ipſe p̃ſciut. Nec ꝓphe
ta igitur fallax qꝛ tꝑs moꝛtis innotui ſuo vir ille
moꝛi merebatur:nec dommica ſtatuta ↄuulſa ſur
quia vt ex largitate dᷣi anmi vite e: Cerẽt hoe q

qʒ qte ſecula pſixum fuit. ata
opinate foꝛiſ eſt add

2

—

.Et videtur cõponi ꝓblema a ꝓ & lema qð eſt vo titudo & pꝛodu · ce · Daniel ·iiij· ca: Et pꝛoceritas

ragoeqꝛ ꝓponitur ut voꝛet & decipiat · & ꝓdu · ble ·
robo bas· baui·bare/batuʒ:i laudare uel cõfir
mare uel certiſicare · vnde ꝓbaticus ca· cum · qui ꝓ
bat uel pꝛobat᷑ · & hic et hec ꝓbabilis et hoc le. vñ
ꝓbabiliter aduer . & hec ꝓbabil itas tatiſ· Item a ꝓ
bo bas:dicitur ꝓbus ba bum. & comꝑatur ꝓbus
bioꝛ· ſimus· vnde probe bius · ſime aduer · & hec ꝓ

bitas tatis· Nꝛobo compon it᷑ · appꝛobo bas:i·lauda

re · cõpꝛobo bas · i.collaudaꝛe ·improbo bas · i· renu
ere · uel redarguere · vituperare · repꝛobo bas · i · ite
rum ꝓbare uel vituꝑare · Et eſt actm̃ cum omĩbus
ſuis cõpoſitis: & cor. hãc ſillabã pro · Vnde vindo
cinẽſis· Es ꝓbus expirat ꝓbitas:es honeſtꝰ hone
ſtas Labit᷑· es foꝛtis: foꝛtia moꝛte iacẽt·
robaſcida:uel pꝛomuſcida roſtrũ eleuãtis · qa
illa pabulũ oꝛi admouet · & videt᷑ grece declinari
hec ꝓboſcis dis uel ꝓmuſcis dis
ro bꝛo bꝛas · aui · atũ.bꝛare · i · vituꝑa re redargu
ere:miuriari · & cõponitur cũ ex · & dicit᷑ expꝛobꝛo
bꝛas Et ẽ probꝛo actm cũ oĩbus ſuis cõpo ſſitis· &
a pꝛobro dicit᷑ hoc probꝛũ bꝛi·i · crimẽ. t urpitudo
cõẽõuitiũ · dedecus · Inde pꝛobꝛoſus ſa·ſuʒ· i · dedeco
roſus · & co mꝑatur · vñ pꝛobꝛoſe ſiꝰ:ſime:aduer:&
hec pꝛobꝛoſitas tatiſ· & habʒ ꝓbꝛo r. ĩ pma et vlti ·
ſillaba- & coꝛ:naturaliter pro·
rocalus in procax eſt
roca ſtriũ trii locus foꝛis ante caſtra uł ca ſtrũ
& cõponitur a pꝛo & caſtra uel caſtꝝ·
rocax a pꝛocus dicit᷑ pꝛocax cacis·ge· omi · pe:
tax · auidus petitoꝛim poꝛtunꝰ ad petẽdum.quod
maxime ſolẽt facere pꝛoci · & ꝑtinet ad meretrices
& cõꝑtur · vñ pꝛo caciter ſiꝰ ſime.adũ · & hec ꝓca
citas ti · & pꝛoculus la:lũ · aliq; tulũ pꝛocax
rece e dis. ceſſi:ceſſum a pꝛo & cedo dis. ceſſi
. Ne eede e paulatim in anterioꝛẽ ꝑt em ire &
eſt fez ium ſacra: vnde hec pꝛoceſſio Pꝛo
cen M. d —

erg 2. *

armatus m papiam·

eius cõtmgens celum· Deutro· ii ca· Populus ma
gnus & multus et ꝓcere lõgitudinis · Nui·xin· ca.
Hopulꝰ quẽ aſpeximꝰ pꝛocere ſtature eſt
roceſſus in procedo dis· eſt .
roceſtria a pꝛo et ciuitas cõponitur pluraliter
hec pꝛoceſtria oꝝ. loca extra ciuitatẽ. ſicut pꝛoca-
ſtria loca extra caſtra: vel pꝛoceſtria dicũtur loca
extra ciuitatẽ degẽdata ꝑ qᷓ murus aſe cẽditur ·
rocido a pꝛo et cado dis:dicitur pꝛocido cidis
pꝛocidi · ſupi · caret · id eſt. pꝛocul uel ante cado · vn
de pꝛocidẽs cidentis generis omĩs · & coꝛripit ei⸗
taʒ in pꝛeſenti ꝙᷓ in pꝛeteꝛito. Aathei ſecũdo Et ꝓ
cidentes adoꝛauerũt eũ ·
rocinctus · id eſt· apparatus belli uel pugne:
Item procinctus pProcitta pꝛocmctũ· expeditus·

rocio a pꝛocus dicit᷑ pꝛocio ciſiciui · & pꝛoco ꝓ
chs in eodẽ ſenſu:i.nouã ↄiugem uel nuptã petere
uel generaliter mulierẽ· Et ponũtur ſimplicit᷑ pꝛo
petere · Itez pꝛocire uel pꝛocare eſt qd vulgo dicit
domare · aliquem deſcoꝛtare ·
rocito a pꝛoco cas.· dicit᷑ pꝛocito citas · fꝛe · i · ſe
pe petè ſiẽ pꝛoci faciũt uel ſepe pꝛolongare ſiẽ mu
lieres faciũt ſuis pꝛocis ·et coꝛ ci G
rocliuus a pꝛo & cliuꝰ componit᷑ pꝛocliuꝰ ua·
uum. & hic et hec pꝛocliuis & hoc ue.i ·pꝛocur uꝰ
in anterioꝛẽ ꝑtem · quaſi pꝛecepſ· & ponit᷑ quãtoqʒ
pꝛo intentusſeduluspꝛomptus · qñ q; pro faclis-
Qui em̃ in pꝛocliuit ate eſt valde eſt intẽtus ne ca
dat. & ideo ponitur pꝛo intẽtus· Itẽ facile pᷣcipita
ri põt· et idᷣo ponit᷑ pꝛo facilis Et qdᷣlibet iſtoꝝ cõ
parat᷑. vnde hec pꝛocliuitas · & pꝛodu· cli ·
roco cas:in pꝛocio cisexponitur
roconſul in conſul exponitur
rocoꝛus ri· ꝓpꝛium no mẽ cuiuſdã viri ·coz· enl
Vnde in aurora dicit᷑ Phillippuſ pꝛocurus: ſtepha

.

& hoc le:i:mõſtruoſus· vnde prodigialiter aduer.
& hec prodigialitas tis · i. mõſtruoſitas. & hic pꝛo
digiator torisi.prodigioꝝ interyres
rodigialitas in prodigialis vide
rodigiolũ li.di·ꝑuum prodigium
rodigiũ a prodgio gis. dicitur hoc prodigiuʒ
gij· i · mõſtrum turpe et ad vaſtãdum paꝛatũ Ker⸗
tamẽ ſimpliciter pro mõſtro accipit᷑· vnde prodi
ioſus ſa·ſum · i. mõſtris plenus . vnde pꝛodigioſe
aduerſm hug.· Vel ſᷣm quoſdã prodigiũ appellatũ
eſt· quaſi porro dictuʒeo ꝙ porro dicatur poꝛro
ſignificet · et aliquid futuꝝ eſſe portẽdat uel pro
digium poteſt dici quaſi pꝛocul a digito ·qꝛ p̃figu
rat aliquid remotũ et futun. ſed potiuſ eſt ethymo
logia · Vide in poꝛtẽtum .
rodigo· Ago cõponitur cũ pro et dicit᷑ pꝛodi
So gis · pꝛodegi ·i· vaſtare· dilapidare. Et inde pꝛo
digus gagum · i diffuſus vltra modũ largus et ef
fundẽs · in hug. Pap. uero dicit. Pꝛodigus·i- ꝓfu
ſus. conſumptoꝛ. luxurioſus. ſumptuo us gluto.
In thobia tales ponũtur uerſus Hꝛodigus excedit
mẽſuram · largus honoꝛi Seruit · fructiticat parcꝰ
auarus eget. vide in parcus.
P rodigua a pꝛodigus dicit᷑ hee pꝛodigua digue
id eſt hoſtia multũ cõſumẽs · Vnde hec ꝓdiguitas
tatis · & hec pꝛodigalitas tatis·i· vaſtitas. & pꝛodi
guus gua guumi cõſumens
rodigus ga·gum:ĩ pꝛodigo gis:exponitur
rodimus dicit᷑ a pꝛo & eo·verbũ neutꝝ.i· ante
imus uel eximus. & pꝛodu.di· Sed pꝛo dimuſ a pꝛo
& do das . eſt actm̃.i· publicamus uel tꝛadimuſ.&
coꝛripit penul· Ynde q dam Pꝛodi mus his noſmet
ſed nos pꝛodimus in hoſtes.·
roditus in pꝛodo eſt
. rodo a pꝛo & do dascõponitur ꝓdo dis · ꝓdi
di Sditum. dere · i.tradere· uel ma nifeſtare: uel ꝓcul
. AIR us virgiliug: E imur atgaz ma

aut interciſos vocauit .

Vnde legitur ꝙ beata maria erat pꝛophanata· i · in
in pꝛophanig venerata uel annũciata· & pꝛodufa
Vnde hoꝛa. None deos et que tãgendo ſacra ꝓpha
nas·: Suꝑ illud eʒechie.xl viij .· Pꝛophana erũt vꝛbiſ
ꝛc̃. Laica ſcʒ que paſſim populo habitare liceat nõ
ꝙ immunda ſint ·
rofecto · i · pꝛoculdubio · vtiqʒ · pꝛo facto ſcʒ ꝙ
habeas aduerbium affirmãdi
rofectus ctus.ctui.i · itus · a pꝛoſiciſcoꝛ ceris·
Item pꝛofectus dicit᷑ pꝛoficuũ · et tũc venit a pꝛo
ficio cis · Vñ qᷣdã · Pꝛo paruo pꝛofectu eſt q̃ ſepe
ꝓfectus. Vnde pꝛo ire a pꝛoficiſcoꝛ bꝛeuiat
P rofero ex pꝛo et fero ·componit᷑ pꝛofero ꝓfers
pꝛotuli latum.i.differre · pꝛolõgare · Yel pꝛoferre
id eſt · manifeſtare uel offerre · & pꝛoferre. quaſi
pꝛocul ferre · & ſcdᷣm hoc ꝑtinet ad uerba· Nã vᷣba
pꝛoferũtur · quaſi pꝛocul ·.i extra feruntur uel emit

tunt᷑ · vñ pꝛolatus ta ·tũ· & hec pꝛolatio onis ·

rofeſſio a pꝛofiteoꝛ dicitur hec pꝛofeſſio onis·
id eſt · ſciẽtia· ſed nõ quelibet ĩmo illa dicit᷑ ꝓpꝛie ꝓ
feſſio alicuius in qua ille ſe et ab aliis creditur ex
cellere · vnde pꝛofeſſoꝛ alicuius artis dicitur qui p
ceteris ſe eam ſcire et alii hocipſum pꝛofitẽtur· vel
pꝛofeſſio eſt ſtudẽdi alicuius vite uel ſciẽtie qᷓdam
ſingularis electio. In noſtro tñ vſu dicitur pꝛofel
ſio alicuius ſecta uel diſciplina quã pꝛofitet᷑ · ſiue in
ea excellat ſiue nõ· ſᷣm quod eſt xpᷣiane pꝛoſfeſſioniſ
vnde dicitur· Cuius pꝛofeſſionis es tu xpᷣiane. an
tulliane Ht ego feci pꝛofeſſionẽ uel pꝛofeſſ us ſum
in oꝛdine fratꝛum pꝛedicatoꝝ· vide in diſciplina
rofeſtus ſta· ſtum· i-dies omnino feſtus. & ðde
pꝛofeſtus quaſi pꝛoꝛſus feſtus Pꝛofeſtus etiã dies
dicitur vigilia feſtoꝝ dieꝝquaſi pꝛope feclũ · i. añ
feſtum Et quilibet dies nõ feſtiuus dicit᷑ Mofeſtuſ
quaſi lõge a feſto uel pꝛocul.Hinc macrõlius ð ſq⸗
turnalibus.dies omnes aut feſto aux eef s

2

rimus Rꝛidẽ eõꝑatur: pꝛidẽ pʒioꝛ pꝛimus:vndᷣ
pꝛius pꝛime aduer· & pꝛimitus· Pꝛi mo· pꝛimũ no
mina ſunt · et ponũtur qñ q; adubialiteꝛ vide ĩ pꝛioꝛ
rinceps Capio ↄponitur cũ pꝛimũ:et dicit᷑ hie
& hec pꝛinceps pꝛincipis.quaſi pꝛimus capiẽs· ul
quaſi pꝛimũ capiẽs · Q aũt dicitur pꝛinceps quaſi
pꝛimũ caput et hia eſt Si em̃ ↄpoſitũ eſſet a caput
faceret qui dem gẽm in tis·ſed qꝛ a capio cõponiẽ
facit in pis. & deſignat oꝛdinẽ et dignitatẽ pnceps
IInde hoc pꝛincipiũ ſᷣm hug· Secũdum pap. Nꝛi⸗
ceps dictus eſt·quia pꝛimus capiat ſubſtantiam
locum. uel dignitatem. L .
rincipalis a pꝛin ceps dicit᷑ hic & hec pᷣncipalis
& hoc le· vñ pꝛincipaliter ·i ·pꝛimo & m axĩe aduer
& hec pꝛincipalitas tatis ·
rincipãter.i ·ĩperio ſe aduᷣ.a pꝛincipoꝛ
rincipatus a pꝛincipor paris· dicitur hic pꝛinci
patus tus. tui ·i.dñatio Et ut dicit ariſto · in v · et h·
pꝛincipatꝰ viꝝ oſtẽdit · & etiã ſic dicit᷑ qᷓdam oꝛdo
angeloꝝ ·quibꝰ deus maxĩe pꝛincipat᷑· uel qꝛ aliis
pᷣ̃ſunt · & ſubditos angelos ad exẽplẽdũ diuinũ mĩ
ſteriũ diſponũt· Et ſcias ꝙ oĩa officia hũana ptinẽ
tia ad ſingulares ꝑſonas cũ qbuſcũqʒ oꝛdĩbꝰ ſimi
litudineʒ habeãt:dirigũtur ꝑ vltimũ oꝛdinẽ imquã
tũ paꝛticipãt virtutes ſuperioꝝ. Sed illa officia qᷓ
ad multitudinẽ ꝑtinent· dirigũtur ꝑ pꝛincipes ſiue
pꝛin cipatus uel ꝑ aꝛchangelos. Et ideo homo in p
latione ↄſtitut us illuminat᷑ ab angelo inferioꝛis oꝛ
dinis de his que ad ſtatũ ꝑſone ſue ꝑtinentſed ab
ãgelo pᷣncipe ðᷣ his q̃ ſpectãt ad regim młtitudĩs·
rincipoꝛ a pꝛinceps dicit᷑ pꝛincipoꝛ paris. patuſ
ſum verbũ deponẽ ·& coꝛ:penul.& cõſtruit᷑ cũ da
tiuo vt pꝛincipoꝛ tibi.i·dominoꝛ
rinus grece lẽtiſcus latine arboꝛ eſt. ᷣm pap. vlł
ſcðᷣia bug· Pꝛinus aꝛboꝛ eſt ſcilicet ilex vt dicunt
Ht es grecum.

6°
uel longeuus

*
riſtmus pꝛiſtina num penultima coꝛre .id eſt
an tiquuſ. & dicitur a pꝛidem „ . 2
riuignus·pꝛioꝛ eomponit᷑ cũ vir et genitus · &
dicit᷑ hic pꝛiuignus gni:quaſi a pꝛiori viro genit?
Vel pꝛiuignus quaſi pꝛius generatus. uel qᷓſi pua
tus igne.i:amoꝛe. vel a bonis patris pꝛiuatus. vndᷣ
hee pꝛiuigna gne · ſʒm hug· Iſidoꝛꝰ etiã dieit. Pꝛiui
gnus eſt qui ex alio patre natus eſt „G& pꝛiuig nus
dici putatur · quaſi pꝛiuigenusi.pꝛius genituſ· vñ
vulgo ante natus dicitur ſcʒ anteꝙᷓ mater cõtrahe
ret cũ altero viro:vel dicitur priuignus: quaſi pᷣua
tus igne·i· dilectione. quia nõ diligitur a nouerca
nel a vitrico · Vel dic ſecũdu ʒ pꝛiſci.ꝙ a pꝛiuo pii
uas dicitur pꝛiuignus =
riuilegium pꝛiuatus ta.tum· componit᷑ cũᷣ lex:
& dicitur hoc pꝛiuilegiũ gij/lex priuata et ſingula
ris. que ad vnũ pꝑt inet uel ad paucos· & pꝛiuilegiũ
dicitur pꝛerogatm̃· uel honoꝛ ſingularis· uel ꝓpꝛia
pꝛeſumptio Pꝛiuilegiũ etiam dicit qdð iure nõ debe
tur ſeʒ beneficiũ quod a pꝛincipibus coneedit᷑. vñ
pꝛiuilegiatus ta:tum · & pꝛiuilegiarius riarium.
id eſt· pꝛerogatus uel qui vtitur pꝛiuilegig · & pꝛi
uilegio as.i.pꝛerogare · priuilegiatũ facé.· Et ſcias
ꝙ pꝛiuilegiũ meretur amittere ·q cõceſſa ſibi abuti
tur poteſtate. Itẽ ut dicitur hiero · Pꝛiuilegia pan
coꝝ nõ faciũt legẽ cõmunem —
riuo uas. uaui: uatum uare.i: fraudare· aliena?
ſubtrahere· remouerepꝛiuatũ facere· Vnde pꝛiua
tus ta:tum · i alienatus ab aliqbꝰ rebuſ uel honoꝛe
& dignitate · Et olim pꝛiuati dicebãtur ab officijs

pubiicis extranei · Eſt em nomẽ magiſtrati aben

ti contrariũ · vnde pꝛiuatim · i. ꝓpꝛie·ſingutim ad
uer biũ diſcretm̃ · et ꝓducit pꝛimã pꝑꝛiuoſ nõᷣ ĩau,

roꝛa Nõ me luce tua pꝛiuares ſicutſniqua:

riuus a pꝛiuo pꝛiuas dicitur pꝛliu ꝛiua uu ·

6*

rexura re · in pꝛetoꝛ toꝛis · vide.& ꝓdu. tu ·
reuaricoꝛ · Variaco cas · vel varicoꝛ caris · con⸗
ponitur cũ pꝛe et ðꝛ pᷣuarico cas· vel potius pᷣuari⸗
coꝛ caris · i · trãſgredi.infringere · vnde hic p̃uarica
coꝛ toꝛis ·i · trãgrediens · & hec preuaricatrix cis ·
& dicũtur pᷣuaricatoes legis · i · trãſgꝛeſſoꝛes legis
qꝛ pᷣ aliis et pluſqꝙ debeãt in legẽ varicãt · i · claudi⸗
cãt vel claudicãdo ambulãt & coꝛ · ri
vy reuertoꝛ. ex pꝛe et verto tis· cõponit᷑ pᷣuertoꝛ
teris · verſus ſum verbũ deponẽtale · id eſt · pꝛeueni
re· pꝛeterire · tranſire
reuius a pꝛe & via cõponitur · pꝛeuius pꝛeuia
uium. in via pꝛeambulãs
rex cis · ſed nts nõ eſt in vſu·vide in pꝛec es
riamꝰ mi.penul · coꝛ · dicit᷑ a pꝛiaſcee quod ẽ emè

uel redimere · quaſi emptus uel redẽptus· & a gtĩo

pꝛiami addita des:fit pꝛiamides huius pꝛiamide·
filius uel nepos pꝛiami. & a nominatio pꝛiamides
remota de ſillaba fit hec pꝛiamis pᷣamidis penulti.
cor · filia uel neptis pꝛiami· vide in tercia ꝑte in tra
ctatu de ſpeciebus noĩm in ca.ð patronomicis
riapiſmus mi.in pꝛiapus vi de
riapus a pꝛiaſce quod eſt redimere · dicit hic pᷣ⸗

apus pi· i· virile mẽbi:quia generis humani iactu

ram redimit·. Et dicit᷑ deus oꝛtoꝝ · & dicitur oꝛtis
Fꝛxeſe e ꝓpter fec ũditatẽ eoꝝ:quia oꝛtus nunqꝙᷓ eſt

ſine fructibus· vñ hic pꝛiapiſmꝰ mi:pudẽdoꝝ ten

ſio uel paſſio · & pꝛodu ·penul· OQuidius in libꝛo fa
ſtoꝝ · At rubet oꝛtoꝝ deus & tutela pꝛiapus Et qᷣ
dã dicit Ad foꝛmã naſti cognoſcit᷑ haſta pꝛia pi
rniaſce grece latine dicit᷑ emè uel redimere
rim aduerbiũ tempo:iſ.& comparat᷑ pꝛidem
pꝛioꝛ imus:
4 nis us ani . in pꝛidie eſt

— — „

rume Mie õponitur cũ pꝛimus uel pꝛioꝛ: et dꝛ

pꝛidigi Mim uel pꝛioꝛi die aduer.tꝑis. & inde

alios pꝛimus uel maioꝛ· & declinaẽ᷑ in plur ali nůo
tm̃ ſcᷣm vſum Inuenitur etiã in ſingulari· Vnd et
ſic deſcribitur Pꝛimicia cie · eſt pꝛima ꝑs frugũ do

mino offerẽda Nec aũt debetur ex p̃cepto dñi. ꝗ

in exo· xxij· ca· pꝛecepit · Decimas et pꝛimicias nõ
tar dabis offerre dño Et vt dicũt· hoc pꝛeceptũ ex
toto fuit cerimoniale Sed pꝛeceptũ de decimiſ ꝑtĩ
fuit cerimoniale.et ꝑtim moꝛale. Et vt dicit hiero·
Qui plurimũ qᷓdꝛageſimã ꝑtem dabãt ſi acerdotibꝰ
qui minimũ ſexagelimã· Inter quadꝛageſimaʒ & ſe

xageſimã licebat offerre quodcũqʒ voluiſſent · Et
hoc in aridis et liqdis · ĩ fetibꝰ at᷑ aĩal pᷣmogenitũᷣ

rimipilaris · in pꝛi mipilus eſt dabatur

rimipilus a pꝛimo & pilũ quod eſt telũ uel pi

lus.ſm antiquos cõ ponit᷑ hic primipilꝰ li · & hic p

miplius plij. & hic primipilaris in eodẽ ſenſu vexil

lifer qui poꝛtat primũ puũ.i primũ vexillũ ãte re
gem uel ĩ bello · vnde hic et hec primipilaris & hoc
re. & pꝛimipilatus tus: tui/dignitaſ uel officiũ pꝛi
mipili · & ꝓdu · pi · .
rimitus a primus dicitur primitꝰ aduer. or dii

id ẽ. p̃mo uel in pᷣneipio · er cor · mi ·

rimiuirgius a primus et virga ↄpõit᷑ hie primi
uirgius gij · qᷓ primã virgã fert ante regẽ

rimogenitus a primus ma:mum. & genitus · cõ

ponitur pꝛimogenit? ta· tum · i· primo natꝰ. & pꝰ

quẽ eſt aliuſ uel alii‚ſicut eſau dicitur primogenie?
ilaac · Itẽ primogenitus dicitur ante quem nullus
nec poſt quẽ alius. & ſie xpᷣs hieſus dicitur primo
genitus virg mnis. Vnde dicit hiero · Primogenitus
dicitur ante quẽ nullus:nec poſt quẽ alius· & hoc
ſic ꝓbatur nui · xvij· Pro primogenito ho mĩs pᷣciũ
accipies · cuius redemptio erit poſt vnũ mẽſem ſi
clis argẽti qᷣnqʒ pondere ſanctuarij Sed eſſe, pote
rat ꝙ nõ ſequeret᷑ alius ſecũdo gemtꝰ.· Igityr ille
tũc nõ diceretur pᷣmogenitus uel nõ redin⸗

Se; nobbee m coPede e ſimP
deſchnat oꝛdinẽ · i · ſine compatione · et tũc pꝛioꝛ
pꝛie dicitur de duobus. pꝛimus de tꝛibus uel quat
tuoꝛ ueil de pluribus. Nã de dictione diſſillaba qñ
qʒ ſolet queri pꝛioꝛ quãta · De poliſillaba · pꝛĩa ꝙᷓ
ra. Vnõ uerſus- De multis ꝓprie pꝛimꝰ dices aliꝰ
ue Sed pꝛioꝛ ac alter· dic cõcoꝛdare duobus · Item
pꝛioꝛ quã do qʒ deſignat dignitatẽ in eccleſia:& tũc
eſt tm̃ maſculmi generisſicut hic pꝛioꝛ oꝛis· vnde
hec pꝛioriſſa ſe: mulieꝛ que talem habet dignitatez
uel vxoꝛ pꝛioꝛis · & hic pꝛioꝛatus atus.eius digni
tas vl diſtrictꝰ?· Vide in pcedo quõ ali quid dicat᷑
pꝛius alio quattuoꝛ modis · Et ſcias ꝙ ſepe in
uenitur pꝛioꝛ pꝛo melioꝛ poſitum · & tune ſine du
bio habet vim comꝑatiui. & pꝛimus pꝛo optimus
& tũc ſuꝑlatiui ſignificationem obtinet ſeu compa
rationem Vnde virgilius in ix. Iuuenum pꝛimos
tot miſeꝛit oꝛco · pꝛimos poſuit pꝛo optimos · Pꝛi⸗
mus etiã pꝛo maximus inuenitur · Vnde in pꝛima
epla ad thimo · dicit paulus· Ap̃s venit in hũc mũ
dum peccatoꝛes ſaluos facere· quoꝛꝝ pꝛimꝰ? ego ſũ
vbi dicit gloſa Pꝛimus· i· maximus · q· d peioꝛ om
nibꝰ? ſuʒ· qꝛ ꝑſecutoꝛ quo ñ erat peioꝛ: pꝛimꝰ ergo
fuit nõ oꝛdine tꝑis ſed magtndine iniqᷣtatis
rioꝛculus pꝛioꝛculi dimi·ꝑuus pꝛioꝛ uel in per
ſona. uel in dignitate⸗
rioꝛſum · Pꝛioꝛ componitur cũ oꝛſum· uel ver⸗
um. Et dicitur pꝛioꝛſum aduerbiũ lociid eſt · ueꝛ
ſus pꝛioꝛem partem.
riſcus pꝛiſca pꝛiſcumid eſt· antiquus.· vetuſtuſ

64 „,⸗ 2642 .

ponitur hoc pꝛoaſtiũ ſtij · locuſ ante ciuichtẽ · ud

urbium ſcom hug · Papi uero dicit Pꝛo.⸗tiu⸗ viri

darium arboꝝ ꝓpe muꝝ
roauusin auus vide
robatica Peobaton interpꝛetat᷑ ouis latine · vñ
ꝓbaticus ca·cum ·i.pecualis Hinc dicta eſt ꝓbati
ca piſcina·i· pecuaſis:qꝛ cadauera hoſtiaꝝ ibi ablue
bantur- Iohanis. v. Erat auũt hieroſolimis ꝓbatica

piſcina qᷓ cog nomĩabac heb ꝛaice bethſaida.i·domꝰ2

pecudum latine · et ſatis cõcoꝛdat cũ nomie greco
ꝓbaton ſcʒ ꝓbatica
erãt hieroſolimis Vna piſcina ibi erat que dicebat᷑
ſuꝑioꝛ Et hec erat extra ciuitatẽ. de qua eſa. vij · di
cit dominus ad eſaiã. Egredere in occurſum achaz
tu et qui derelictus eſt iaſub fdius tuus ad extre
mum aqueductus piſcine ſuperioꝛis ab inuia agri
fullonis Alia piſcina erat inferioꝛ · et hec erat in ci
uitate ad vſũ ciuiũ· Tercia aũt erat iuxta templum
quaſi ad radicem montis ſion· De qua piſcĩa ſume
batur aqua ad ſacꝛificia abluẽda· & ſiebat hec piſci
na ex congregatõe aquaꝝ ſyloe· quod eꝛat fons ao
radicẽ montis ſion In hac piſcina nathinei hoſtias
lauabãt ſiue oues ſarificandas · Item pꝛobaticus
ci· qui ꝓbat vel ꝓbatur a ꝓbo as·
robaton grece latme dicit᷑ ouis · Et acuitur ĩ fie
roblema atis ge· ne· quod latĩe dicitur ꝓpoſitio
ãſtio eſt difficilis habens aliquid quod diſput atõe
ſoluendũ ſit. & coꝛ· pnlt gtĩ .· Vnde ꝓblematicus
ca cumgrauis & diſlicilis· vel qui ꝓblema pponit ·

Et ſcias ꝙ tres piſcine

2

poſthode·poſipꝛidtie· Et adiũgitur pꝛidie moꝛe pᷣ
poſition daccuſatĩs · vt pꝛidie Ralẽdas ianuarij. pꝛi
die nonas· pꝛidie ydus.ia pꝛima die ante yduſ.vñ
ij · mach · ca · vlti · Pꝛidie mardochei diem
rimarius a pꝛimus dĩ pꝛimariꝰ ria · riũ · i. pᷣmus
rimas a pꝛimus dicit᷑ hie et hec pꝛi mas tis: qui
pꝛimus habetur in populo · vnde hic pꝛimatus tuſ.
eius digtas uel magiſtratus De pꝛimatu vide ĩ ho
noꝛo. Item pꝛimas deſignat quãdam dignitateʒ m
eccleſia.& tũc eſt tm̃ maſcu·/ge · & circũfle ctit vlti
mã pꝛimas· ſicut oſtẽdi in ſecũda ꝑte vbi egi de no
minibus deſinẽtibus in as· Et ut dicit papi: pꝛimas
pꝛimatis inter reliquos maioꝛis dignitatis nel po
teſtatis · & ꝓdu:penul/genitĩ Inuenit᷑ pꝛimas actĩ
caſus nui pluralis femĩ ge ·de pꝛimus ma:mum · ꝛc̃.
tunc nõ accẽtuatur in fine
rimeuus a pꝛimus et euũ cõponitur pꝛimeuus
ua · uum pel · ꝓdu · i Primus in euo· uel pꝛimi eui · i.
ſenex· uel pꝛimus. uel antiquus
rimicerius a pꝛimus & cereus cõponitur hic p
micerius rij·qui pꝛimũ cereũ poꝛtat ante ep̃m uel
regem de dignitate · Vnde hec pꝛimiceria pꝛimice
rie eius dignitas
rimicie a pꝛimꝰ dicitur he pꝛimicie miciaꝝ. Et
ſunt pꝛimicie ꝓpꝛie ex fructibꝰ Vñ dũ aliquos fru
ctus de oꝑe noſtro pꝛius capimꝰ.pꝛimicias nomi⸗
namꝰ.ſᷣm pap.Hug ·aũt dicit ꝙ pꝛimicie ꝓpꝛie ſũt
que pꝛimo de frugibꝰ ꝑcipiũtur uel que deo pᷣmo
offerũtur · vñ pꝛimiciuſ cia ·cium · i · pꝛecipuꝰ & añ

Trs —EEe ue Peidie. hodie

aut rabanũ pꝛimogenitũ dicitur omẽ maſculmum
quod pꝛimo aꝑit vuluã ſiue ſequãtur fratres ſiue
nõ. Et dicitur xp̃s pꝛimogenitus ſecũdum rabanũ
gratia ſiue dignitate Apoc.i. Chꝛiſtꝰ eſt pꝛimoge
nitus moꝛtuoꝝ et pꝛinceps regũ terre:Itẽ natura.
& hoc aut ſᷣm naturã de matre humanã Siẽ mat.
pꝛimo dicitur. Donec peperit filiũ ſuũ ꝛzimogeni

tũ. Aur ſᷣm diuinã de patre. Ecclłxxiiij go ex oꝛe

altiſſimi ꝓdij ꝓmogenita añ̃ omnẽ creaturã. Itẽ
ſcias ꝙ pꝛimogenita dicũtur ius pꝛimogẽiture.vñ
ſuꝑ illud geneſis.xxv. Parui pẽdens ꝙ pꝛi mogeni
ta vendidiſſet · dicitur in hiſtoꝛiis Erãt aũt pꝛimo
genita dignitates quas habuer̃t primogemiti ĩ eo
gZnationibus ſuis vſqʒ; ad aarõ Habebat em primo
genitus veſtẽ ſpecialẽ · qua induebatur tm̃ in ſacri
ſicio offerẽdo ·et recepturus finalẽ benedictionem
a patre Iteʒ in ſolẽnitatibꝰ et cõuiuiis benedicebat
mmoribus· et m his duplicẽ ciboꝝ poꝛtionẽ recipi
ebat. Tradũt etiã ꝙ in diuiſione hereditatis ſempꝑ
duplum reciꝑet pᷣmogemtus Nota etiã ꝙ pᷣmo
genita moꝛſ dicitur ſuꝑbia qᷓ fuit pᷣma cã apoſtaſie
rimoꝛ a primꝰ dicitur hic pꝛimoꝛ oris.i. maioꝛ
& dignioꝛ in populo.uel primus in ordine ſecũdũ
hug· Papi. uero dicit · Primores pel· ꝓdu · ſunt pri
marii:primi viri electi. Hora · in ſeꝛmo. Primoꝛes
pli arripuit populũqʒ tributim·
rimorculus a primus dicitur pꝛim orculꝰ la. lã
id ẽ · aliquãtulũ pᷣmor · et cor.cu ſillabam
rimulus primu la lum · di·de primus Et inueniẽ
pro pꝛimus.& cor.mu

dunens e
ex my Ino vlu ꝓphetandi qpam ex ſuo ſpũ ꝓferũt ·
& ſebhec ex ꝓphetie ſpã dicere ſuſpicãtur· ſed quia

ſãcti ſunt ꝑ ſpmſan ctũ citius coꝛrepti ab eo qᷓ ve⸗

ra ſunt audiũt· & ſemetipſos qꝛ falſa dixer int reß̃
bendunt-Nachan etem ꝓphetam ſanctũ vin fuiſſe
quis neſciat · qui dauid regem & de culpa aꝑte rep̃
hendit· & que ei pꝛo culpa eadẽ eſſent vẽtura nun
ciauit · Quẽ cum idẽ dauid q: templũ deo vellʒ cõ
ſir uere requiſiſſet ilico reſpõdit· Omẽ quod eſt in
coꝛde tuo vade & fac:quia dñs tecũ ẽ· De quo ſta
tim illic ſubditur· Hactũ eſt aũt in nocte illa. & ec
ce ſermo dñ̃i ad nathan dicẽs · Vade & loquere ad
ſeruũ meũ dauid· Hec dicit dñs deus: Nũquid tu
edificabis mibi domũ ad habitãdum: neqʒ em̃ habi

taui in domo ex die qua eduxi filios iſrael de terra

egipti vſqʒ in diẽ hũc·& paulopoſt cũ cõpleti fue
rint dies tui & doꝛ mieris cũ patzibus tuis · ſuſcita
bo ſemen tuũ p?ꝰ quod egrediet᷑ de vcero tuo &
firmabo reguũ eius · ipe edificabit domũ noĩ meo
Ecce nathan ꝓpheta qui pᷣus regi dixerat Vade &
ſac ipſe poſtmodũ ꝑ ꝓpbetie ſpm̃ edoctus hoc fie
ri nõ poſſe denũciãs · & regis cõſilijs & ſuis ſeꝛmo
nibus ↄtr adixit· quia quod ex ſuo ſpũ dixerat · fal
ſum fuiſſe rephendit· Qua in re inter ꝓphetas ve
ros ac falſoſ iſta di ſtãtia eſt · qꝛ ꝓphete veri ſi aliqñ
ꝑ ſuũ ſpm̃ aliquid falſum dicũt. hoc ab auditoʒum
mentibus ꝑ ſpm̃ſanctũ eruditi citiꝰ coꝛrig üt · Pꝛo
pheti autem falſi et falſa denunciãt· et alienia ſpũ
fancto in ſua falſitate ꝑdurãt · Vide in miraculum.

itudinis cuius et arca- ut arce integre ſhceret
De ſpiſſitudĩe vero eius nõ legit Ne diac
oꝛaculumquia dominus de illo reſpola dhat · Re
ſpõſum aũt dicit᷑ oꝛaculũ diuimum: q; oꝛãt ? daẽ
Dicebaẽ etiã ꝓpiciatoꝛium· qꝛ exinde loquẽ Nomi
nus ꝓpiciabat populo· uel quia die ꝓriciationiſ di
cebãt gloꝛiã domini ſemꝑ ibi deſcendere Ex vtraqʒ
vero ꝑte oꝛaculi ſcʒ in duobus anguliſ anterioꝛib?
poſiti ſunt duo cherubin aurei et ꝓdu Ctiles . id eſt
non fuſiles ſed tunſionibꝰ malleoꝝ pꝛoducti · In
gloſa autẽ ad hebꝛeos nono diciẽ dice batẽ Prici
atoꝛium ſiue oꝛaculum qꝛ ibi apparebat angelꝰ do
mini loquẽs moylſi quãdo dominꝰ ꝓpiciaturꝰ erat
plo · De feſto ꝓpiciatõis dixi in faſe in f· litera
ropicioꝛ aris · in ꝓpicius eſt ·
ropicius a ꝓpe dicitur ꝓpicius cia · cium · id eſt
bonus benignus miſt eꝛicoꝛs · mitis · ꝓſper: placatꝰ
Vnde xꝓpicioꝛ aris atus ſum. ꝓpiciarii· eſſe uel fie
ri pꝛopicium· vnde hec pꝛopiciatio onis ·i placatõ
miſericordia· & pꝛopiciatoꝛius ria· rium. & pꝛopi
ciarius riarium & compõitur repꝛopicioꝛ ciaris ·
uerbum ſimiliter deponens
9ropina · Pina grece latine fames dicitur · Et cõ
ponit᷑ cum pꝛo uel pꝛocul & dicit᷑ hec pꝛopina ne·
locꝰ iuxta balnea publice vbi poſt lauacrũ a fame
& ſici reficunt᷑ homin es · Et dicit᷑ ſic· quaſi pꝛopel
lens famẽ · quia hic locus famẽ pellat· Et oicũt gre
ci popina · & inde coꝛrupte nos dicimus pꝛopina:
pꝛo tali loco ſunpliciter · Tamen modo pꝛopina

, E† ονàα Hüan Peocut fans et bia
hug· Et dicebat᷑ olim ꝓpheta vidẽs·qꝛ eo
ipebꝗt qð ceteri nõ videbãt · et ꝓſpiciebãt
Ifiſterio abſcõdita erãtEt ſcias quod ve
ete mtelligebãt que videbãt Vnð iob Ecce
omĩæ vidit oculus meus et aud iuit auris mea & ĩ
tellexit ſingula. Qð uerbũ tra ctãs beatus grego-
in xi · libꝛo moꝛaliũ dicit· Cum aliqᷣd oſtẽditur uel
auditur · ſi intellectui nõ tribuit᷑:· ꝓphetie mĩme ẽ.·
Vidit em̃ pharao ꝑ ſomniũ que erãt ĩ egipto vẽtu
ra.ſed quia nęquit intelligere quod vidit ·/ ideo nõ
fuit ꝓpheta Aſpexit baltaſar rex articulũ manus
ſcribẽtis in pariete · ſed ꝓpheta nõ fuit:quia intel⸗
lectum rei quẽ viderat nõ habuit · YVt igit᷑ beatus
iob ꝓphetie ſpm̃ ſe habere teſtarec᷑ nõ ſolũ vidiſſe
et audiſſe. ſed etiã intellexiſſe ſe omĩa aſſerit Item
hic nota ꝙ ꝓphete falſi diſtinguũtur a veris qᷓ̃tũ
ad tria ad minus:Pꝛimo ꝙᷓtum ad reuelatõnis ar:
doꝛem: quia boni Pphete futura p̃dicant diuino lu
mine mediãtibus bonis angelis inſpirati. Sed falſi
ꝓphete uel ſequũtur ſpm̃ ſuũ nihil vidẽtes:ſed mẽ
dacia confingẽtes. uel reuelationẽ immũdi ſpiritꝰ

7

Fecũdo ꝙtum ad intentionẽ p̃ᷣnũciatõis.quia fal⸗
ſoꝝ pꝛophetaꝝ finis aliquod lucrũ tꝑale eſt. ut dᷣꝛ
eʒech.xiii · Violãt me ad ꝓplm meũ ꝓpter pugilluʒ
oꝛdei et fragmentũ panis uel ſaltem ipᷣius demõis
reuelãtis intẽtio ꝑuerſa eſt·que deceptionẽ ĩtẽdit
ſed ꝓphetaꝝ bonoꝝ tota mtẽtio in rectũ finẽ or⸗
dinat᷑ · Nereio ꝙᷓtum ad certitudinẽ pꝛonũciatoꝝ·

—
de futuro eſt· Ecce virgo cõcipiet & pariet ſilium
Reophetia de p̃terito eſt. In pncipio creauit Jeus
celum et terpã: De illo em̃ tꝑe dixit homo quo nõ

erat homo. Pꝛophetia de pꝛeſenti eſt. qðᷣ diẽ paulꝰ

apls in pᷣma epla ad coꝛinth.ca.xiiij· Si antem omiſ
pꝛopheta intret · aut quis infidelis.uel ydeota con

umcit᷑: ab omibus diiudicat᷑ab oĩbus occulta coꝛ

dis maniĩfeſta ſunt · & ita cadẽs in terrã in faciem
adoꝛabis deum pꝛonunciãs ꝙ uere deus in nobis
ſit. Cũ igitur dicit· occulta coꝛdis eius inanifeſta
ſunt:pꝛofects monſtrat᷑· quia ꝑ hũc modũ pꝛophe
tie ſpũs nõ p̃dicit quod futuꝝ eſt· ſed oſtẽdit q3
eſt: Quo aũt pacto pꝛophetie dicit᷑ ſpũs qui nihil

futuꝝ indicat · ſed pñs narrat · Qua in re anĩaduer

tẽdum eſt ꝙ pꝛophetia recte dicitur:non quia pdi

cit ventura ſed quia pꝛodit occulta Rẽ qppe quali

bet ſicut ab ocùlis noſtris in futuro ſùbtrahũt tꝑa
ita ab oculis noſtris in pᷣſenti ſubtrahũt ea vẽtura
Vt em̃ res occultãtur in futuro tꝑe· p̃ſens aũt co
gitatio abſcõdit᷑ ĩ latẽti coꝛde · Et eſt etiã ꝓphetia
p̃ſens· cũ res quelibet nõ ꝑ animũ ſed ꝑ abſentem
locũ tegitur· que tñ ꝑ ſpm denudat᷑.et ibi ſit pnᷣs
pꝛophetãtis animꝰ vbi ꝑ pᷣſentiã nõ eſt coꝛpus Nã
gieʒi longe a pꝛopheta receſſerat cũ naamã ſiri mu
nera ꝑcipiebat Eui tamẽ idẽ pꝛopheta dicit Non
ne coꝛ meũ mn pᷣſenti erat quãdo reuerſuſ eſt homo
de curru ſuo in occurſuʒ tibi · Poſtꝙ; de pꝛophetie
tꝑibus tractauim?ꝰt reſtat ut de mo dis elus et qni
t atibus aliqua diſſeramus Spũs quippe pꝛ op hetie

fropudoꝛ nõ pote ſt cõponi a pꝛo interiectione ·
qa ſicut dixi in pꝛo doloꝛ · interiectio ñ poteſt cõ
poni · vnde ꝓ pudoꝛ ſunt due ꝑtes · Vel ſcd̊ʒ quoſ
dam deriuatur a pꝛopudeo des · Et eſt ꝓpudoꝛ:ofu
ſio inuerecũdia. quaſi pꝛocul a pudoꝛe · & ſjm hoc
penul.coꝛ · Papias videt᷑ dicere ꝙ ſit interie ctio ꝓ
pupoꝛ et ꝓdoloꝛ·ſed expone eſt ĩteriectio.quia lo
co interiectõis vi detur poni · Nõ tñ (vt dicit pꝛil ·
in li.xii)id quod pꝛo aliquo accipitur omĩno etiaʒ
ex ea dem ſpecie acci piẽdum eſt·
ropugnaculũ a ꝓpugno nas · dicitur hoc pꝛopu
gnaculum li · Et dicũtnr ꝓpugnacula· pinne muro
rum ſiue ſumme ꝑtes · quia ex his ꝓpugnatur
ropulſo ſas · i·frequẽter ꝓpellere · et eſt fre· a ꝓ
pello lis· puli ·pulſum · ſu· v in o cõuerſa
rora a pꝛioꝛ dicit᷑ hec pꝛoꝛa re · qſi pꝛioꝛa ſcʒ an
terioꝛ pars nauis· vide in pupis =
roreta te:maſculi ·ge · qui in pꝛora.i.in pᷣncipio

nauiſ moꝛat᷑ ut archinauita · ꝗͥ hoꝛtat᷑ ſocios. uel gu

bernator· Nam in Tona vbi hieronimꝰ gubeꝛnato
rem ·ſeptuaginta pꝛoretam interp̃tati ſunt · & deri
uatur a pꝛora re ·& pꝛodu·rer.
rorij cio cis.exponitur in pꝛoiũcio cis
rorito tas. ex pꝛo et ritꝰ cõponit᷑ pꝛoꝛito tas
taqui ·tare · i · pꝛouocare. uel excitare · & pꝛodu · ri
roꝛſus·i· penitus oĩno pꝛoculdubio pꝛofecto ·
roſa a pꝛoſon ðᷣr pꝛoſus ſa.ſum · i·lõgus et pꝛo
ductus.et pꝛolixus · & proſo ſas.pꝛoducere · & hec

eaae r Peoerpma: à Peope
ſerpat · Et eſt luna vicinioꝛ nobis inf gyioꝛ omni
bus planetis · vel pꝛoſerpma filia erer hoicſtur ſe
men uel ſeges. quia pꝛocul ſerpat a terra creſcẽdo
vide in dyana · et coꝛri. penul. ꝓſerpina. Vnð vir
gilius eneiduʒ.· in ſexto· Hec ſibi pulc:a ſuum ferri

pꝛoſerpina munus

roſeuea ce· pꝛoſeucon grece latine dicit᷑ orare
deprecari · vnde hec pꝛoſeuca.dom us pauperuz et
mendicoꝝ in qua elemoſinas petũtet proſeuca dꝛ
oꝛatio uel deprecatio· vnde pꝛoſeuticus ca · cum · i·
deprecatoꝛius. vnde pꝛoſeutice · i .·humiliatice.et qᷣ
precatoꝛie:et ðᷣpꝛecatiue Itẽ a pꝛoſeuca ðꝛ proſeu
coꝛ caris.i · mẽdicare ueł depcari pꝛoſeucã
roſicius a pꝛoſeco cas: dicitur proſiciuus ciua.
cluum · proſicius cia · ciuʒ· quidquid ſuꝑftuicatis
abſciditur de qualibet materia · quod aliter dicitur

ſucceiſuius ua uum · & ſuccidaneus nea-neum. & in

ciſiuus inciſiua uum · & põt dici ſuſtãtiue· hoc pꝛo
ſicium cij · uel pꝛoſiciuum ciui · uel ſueciſiiũ ul inci⸗
ſiuũ.qʒ ita ſuꝑfluũ abſcidit᷑ de aliqᷓ maxeria
roſicum a pꝛoſeco cas · dicit᷑ hoc pꝛoſicũ ci. pri
ma pars extoꝛꝝa· uel potiꝰ proſicũ cõponitur a pꝛoſ
qdᷣ eſt ad · & icos quod eſt ſignũ.uel imago · Jñ pꝛo
ſicum qᷓſ ad imaginatio uel ſiignũ
roſimetricus · Proſa cõponitur cũ metrũ · & dꝛ
proſimetricus ca cum · id eſt· cõſtans ex proſa et

metro· & coꝛripit tri ·

roſintuʒ a proſon dicitur hoe proſintũ ti.funis

mrc econmô5ati1ιοινWMſ nειοτπι mbelentiuut
ſege ilig⸗ ineſꝭt homĩ. ita & hinnibile ĩeſt equo ·
In loo al a ꝓpoꝛtione nõ attẽditur ſic ſimilitudo
mherentiũ·ſed ↄpitio habitudis · ut ſiẽ ſe habʒ nau
ta ad nauẽ ſic ſe habet m agiſter ad ſcolas
ropꝛietas a ꝓpꝛius pꝛia:pꝛium ·priji ĩ e · et ad
dita tas fit hec ꝓpꝛietas tatis. FHic nota ꝙ ſcdᷣm
theologos dr̃ntia notionis ꝓpꝛietatis & relationiſ
in diumis poteſt tripliciter aſſig nari · Pꝛimo ꝙᷓtuʒ
ad rationẽ ſignificatõis Et ſic ſciẽdum eſt ꝙ pater
nitas dᷣ relatio ᷣm quod ad filium refert᷑· Dicitur
aũt ꝓpꝛietas inꝙᷓtum ſoli patri ↄuenit · Dicitur no
tio.· inꝙ;tuʒ eſt pncipiũ formale innoteſcẽdi patrẽ
Scðo ꝙᷓtuʒ ad oꝛdinẽ intelligẽdi · quia cũ nihil poſ
ſt eſſe pꝛincipiũ innoteſcẽdi aliquid ·niſi ſit ſibi ꝓ⸗
pꝛium · ſic imellectũ not õis p̃cedit intellectus pꝛo
pꝛietatis· Et quia ꝓpꝛietas nõ cõuenit niſi rei diſtĩ
cte ab. alijs. & diſtinctio in diuinis nõ eſt niſi ꝑ cõ
parationẽ relatõis.Intelle ctũ ꝓpꝛietatis in diuiniſ
pᷣcedit intellectus relatõis · Tercio ꝙᷓtum ad nùům
quia notões ſunt qᷣnqʒ ſcʒ pat ernitas · filiatio · ꝓceſ
ſio · innaſcibilitas:cõis ſpiratio · ¶ Haꝝ autẽ quat
tuoꝛ tm̃ ſunt ꝓpꝛietates que vni p̃ᷣſone tm ↄueniũt
ſcʒ pat ernitas· innaſcibilitas. que ↄueniũt tm̃ patri
Filiatio que cõuenit tm̃ filio Pꝛoceſſio que cõuenit
tm̃ ſpũiſancto· Cõis aũt ſpiratio nõ poteſt dici ꝓ
pꝛietas ſiinpliciter · quia cõuenit duabus pꝑſonis · ſʒ

iʒm quid·ſʒm quod aliquid dicitur eſſe ꝓpꝛiũ ad ali

quid· Eſt em̃ ꝓp:ium patris & filij reſpectu ſpũſ⸗

tre celeſti/et ideo minus ſapiẽs · Dictus eſt ſpqjſã
ctus deus · et dictus eſt habere ſpm̃ deus. & vide⸗
batur hoc quaſi nomẽ inflationis & timoꝛis · rigidi
tatis & impetuoſitatis· vnde dicit᷑ eſãi · i · Quieſci
te ab homine cuius ſpũs in naribus eius · Vnde hu
mana conſcĩa ad deum pᷣ rigoꝛe & crudelitate acce
dere metuit Ideo ſcꝛiptura tꝑauit ſermonẽ ſuũ ſpi
ritum bonũ nomĩanſ ne erudelis putaret᷑ qui mitiſ
erat · Spũs inquit tuus bonus deducet me in terrã
rectaʒ ?¶Eyx dictis ergo cauſis attribuit᷑ patri po
tẽtia · filio ſapiẽtia. ſpũiſancto bonitas. Licet ĩ deo
penitus ſit vnũ et idẽ potẽtia ·ſapiẽtia bonitas·nõᷣ
ꝙ pater celeſtis ſit ſolus potẽs vel magis potens.
& filius ſolus ſit bonus uel magis bonus.· Vna er
g o eſt potẽtia · ſapiẽtia · bonitas triũ ꝑſonaꝝ ſicut
vna eſſentia · Ideoqʒ ſicut dicitur filius omouſyos
id ẽ ↄſubſtãtialis patri ·ita coo mĩpots
roprius riarium·i:meus uel non contra regu

Hł niium dei Tapientem. ne videden a iei

lam' et dicitur a ꝓpe· quia quod ꝓpꝛium eſt ꝓpe ẽ.
& comꝑatur ꝑ ſuppletionẽ magis. ꝓpꝛius magis ꝓ

pꝛius ꝓpꝛijſſimus. vnde ꝓpꝛie magis ꝓpꝛie Pꝛijſſie
aduer · & hec ꝓpꝛietas tatis · & componit᷑ · Impꝛo
pꝛius pꝛia: pꝛiuʒ : & comꝑat ur ſimilicer per ſupple
tionem · vn de hec ꝓpꝛietas· Inuenit᷑ tñ ꝓpꝛioꝛ· Vñ
.⁊ roma.xiii· ca · ſedᷣm vnã litęrã Nũc ꝓpꝛioꝛ eſt no
ſtra ſalus ꝙᷓ rum credidimꝰ Item a ꝓpꝛius dicitur
ꝓpꝛio as· i · ꝓpꝛium faceꝛeet eſt actiuũ cum omĩbꝰ
ſuis compoſitis/ Et ſcias ꝙ ꝓpꝛũ ſcdᷣm dialeticũ

—

asòSebemge. EKr nota & 8 t aug? m 1‧8
ſemone dñ̃i in mòte· Cum videamus aliquẽ ſeruũ
dei pꝛouidere ne iſta neceſſaria ſibi deſint· non iudi
cemus eum de craſtino ſolicitũ eſſe Nam & ipᷣe do
minus ꝓpter exẽplum loculos habere dignatus eſt
quos iudas deferebat · ut habetur io his xii · Et in
a ctibus aploꝝ capitulo iiij · ſcriptũ eſt · Ea q̃ᷓ ſunt
ad victum neceſſaꝛia ꝓcurate m futuꝛum ꝓpter in
minẽtem famẽ · Nõ ergo impꝛobat ſi quis humano
moꝛe iſta pꝛocuret · ſed ſi quis ꝓpter iſta nõ militet
deo ¶ Item ſciaſ ꝙ prouidẽtia ſiue ſolicicudo tꝑa
lium in oꝑibus miſericoꝛdie· puta ad ꝓcurãduʒ ne
gocia pupilloꝝ & paupeꝝ ordinatur ad finem ca
ritatis · & ideo non eſt illicita niſi ſit ſuperflua Vi
de in ſolicito ſolicitas

rouidus pꝛouida pꝛouidũ ·penultĩa coꝛrepta in

„

ꝓuiſus exponitur
rouincia a pꝛo uel pꝛocul & victus· cõponitur
hec pꝛouincia cie· quaii ꝓcul poſita & deuictaCũ
em romani olim vmcẽ do totũ oꝛbẽ in ius ſuũ redi
gerẽt · pꝛocul poſitas regiones ꝓuincias appellaue
rũt Prouincia etiã dicitur ꝛegio ſubiugata et tribu
taria fa cta· vnde hic et hec pꝛouĩcialis & hoc ale.
id eſt tributarjus· Prouictia etiã dicitur cõfiniuʒ
regionũ.Et prouincia ſignat celeriter aduerbi:Et
ꝓuincia.i:prouidẽtia·et officiũ ut ex pꝛouincia fa
cum eſti:ex officio · Itẽ hec pꝛouincia dicit᷑ regio

ſpecialis · vnde comes pꝛouicie dicitur. vnde pꝛo

uincialis gentile nomen

rudẽtiucula le· di. pua pꝛudẽtia
ruina a pir dicitur hec pꝛuina ve. fe dus uel ge
lu matutini tꝑis· qꝛ vrit ſicut ignis· Ffigus em̃ iẽ
caloꝛ vrit· vnde hic & hec pꝛumalis & hoc nale. &
prumoſus ſa/ſum · et pꝛodu.penul.pꝛuina et prui
nalis et pruimoſus hlic nota ꝙ generãs pꝛuinaʒ
eſt frigus excellens quod eſt ſimul cõuertẽs et cõ
gelãs vapoꝛẽ ip̃m citra mediã aeris region? Va
por auũt qui materia eius eſt ſubtilis eſt· & aſcẽdit
alte ſicut ros ſi nõ a frigoꝛe aeris inferioꝛis pᷣoccu
petur. Qũ em̃ ſit tꝛiplex vapoꝛ ſcʒ pruine.niuis· &
pluuie ſiue roriſ duo pᷣma iſtoꝝ generãtur ex frigo
re pꝛius ſpiſſante vapoꝛẽ in nubẽ ſcʒ nix et plucmna
Aia duo generãtur a vapoꝛe in nubeʒ nõ piſſaro
ſcʒ ros et pruma· Sed ros generat᷑ a fngido tꝑato
vapoꝛẽ cm reſoluẽte. Pruina vero generaè a frigi
do exellẽte vapoꝛẽ et ↄgelãte ãteq; ĩcipiat ↄuerti
mn aquam:et ideo pruina nõ eſt rotũda· ſed exſꝑſa
ſicut uapoꝛ · nec pars coheret parti · ſed ſeꝑat᷑ a ꝑte
ſicut etiã vapoꝛ diſtin ctus fuit. Cũ aũt vt dictuz
eſt ſit ſubtilis vapoꝛ pruine vniuerſaliter ab ipſo
expellit᷑ calidũ ſubito· & ideo nihil eſt quod molli
ficet uapoꝛẽ cõuerſum et cõg elatum. & ideo pꝛuĩa
eſt rigẽs & dura: aer tñ introductus in vapoꝛc no
expellit᷑ · et ideo ꝑtes pruine quãdo ↄuerſe ſunt &
cõgelate raꝛe ſunt·et quaſi interrupte Et ſcias

ꝓ differẽtia eſt inter rorẽ & prninãſʒm ph̊m.qꝛ cũ

ros W pꝛuina cou ueniant in materia que eſt vapoꝛ
ſubtilis tꝑe diei eleuatꝰ Differũt in generãte · quia

Ne prperſtas tatis · i· ſucceſſus uel felicitas.· Et ꝓ⸗
ſpereadutłx · i. faliſte.feliciter · et ſecũde Et pꝛoſpe
ro ras · uerbᷣ ũ actm̃ · i · ꝓſpeꝝ facere · In uenit᷑ etiaʒ
ꝓſperoꝛ aris · verbũ depo.i.ꝓſpere agẽ · Vñ ꝓphᷣa
O dñe ſaluũ me facio dñe bene ꝓſperare.
roſpicio proſpicis. id eſt. pꝛocul aſpicere a pꝛo
& ſpecio ſpecis
Proſtibulum a ꝓſto ſtas · dieit᷑ hoc ꝓſtibulũ buli
lupanar domus meretricũ ·ibi em̃ meretriceſ ꝓſtãt
id eſt · ꝓ pᷣcio ſtãt et meretnicãtur. vel dicit᷑ proſti⸗
bulũ a pꝛoſternendo ·eo ꝙ poſt ludos ꝑactos ibi
meretrices pꝛoſternãtur · vel dicitur a ꝓſtituo tuis ·
quod eſt pꝛo pꝛecio ſtatuere · ꝓroponẽ. quia mere
trices pꝛo pꝛecio ſe ſtatuũt· Item a proſtituo dicit᷑
hec ꝓſtibula le· penul. coꝛ · i· meretrix · Vñ hiero · In
ter virg inẽ & proſtibulã
roſtituo ex pꝛo et ſtatuo compõitur pꝛoſtituo
is · qd eſt pꝛo pᷣcio ſtatuere · ꝓpon · et ẽ ůbuʒ mere
tricum q̃ pꝛoſtituũtur ·i·pro p̃cio ſe ſupponũt. vñ
hoc pꝛoſtibulũ ·ᷣ m hug·
roſto a pꝛo et ſto:componit᷑ pꝛoſto ſtas: ꝓſtiti
ſtit um · ſ pꝛo i ante ſtare· vel pꝛoſtarei·pꝛo pꝛecio
ſtare · uel cõmiſcere ſe cũ meretrice · & eſt verbum
meretricũ que pꝛoſtãt · i · pꝛo p̃cio ſtant et meretri
cant᷑: vnde hoc pꝛoſtibulũ · Vl pꝛo ſtibuluʒ dicitur
a pꝛo ſtituo pꝛoſtituis ·
roſula lłe·dimi. ꝑua pꝛoſa:

roſum deſ· deſt · ex ꝓ & ſum es eſt · & interponi

tur d:cã euphonie · Et ſiẽ dicit pꝛiſ.in viii ·lib · Per

rotinus a ꝓpe denuatur protmus · i· cito ſtatim
cõtinuo · vel cõòſequẽter. & eſt aduer·tꝑis uel ldi

nis et coꝛ· penul· Vñ ouidius epi · Pꝛotinus abdu

ctis ſonuerũt pectoꝛa palmis
ro tribunali ·i·ĩ tribunali · vt ſit ꝓtheſeoſꝑalãge
id eſt p̃poſitio:pꝛo pꝛepoſitione·uel pꝛo tribunali
id eſt · ad tribunal. vel pꝛo tribunali · i ·pro iudicio
dãdo in tribunali·i: in ſede iudiciaria.
rotus ta·tum.i.pᷣmus & ðꝛ a prothos
rouectus.pꝛoueho his · uexi· ctum. quod cõpo
nitur ex pꝛo et ueho deriuat᷑ pꝛouectuſ cta· ctum
id eſt· pꝛocul uel ante vectus · promotus ·ſublima
tus auctus.cumulatus Vnde pꝛouecta etas dicit̃

annis aucta et cumulata

rouentus a pꝛouenio nisueni· uentũ: quod cõ
ponitur ex pro & venio deriuatur hic pꝛouẽtꝰ tꝰ.
id eſt · abũdantia · Item caſus:bonus euentus· ſor
fructus · pꝛoſperitas. ᷣm pap · =
rouerbialis in pꝛouerbium vide
rouer biolũ l · di · ꝑuum pꝛouerbiũ
rouerbiũ a pro & uerbũ dicit᷑ hoc pꝛouerbium
bii· i.ſimilitudo ꝑabola. vbi aliud dicit᷑ et aliud in
telligitur quaſi pro verbo poſitũ.uel quaſi verbũ
pꝛo alio · vnde hoc pꝛouer bioluʒ li · di · & hic et hec
pꝛouerbialis & hoc le. Et prouerbioſus ſa.ſum. &
coinꝑatur· vnde hec pꝛouerbioſitas tatis. & ꝓuer

bioꝛ aꝛis · i· pꝛoueꝛbia dicere uel pꝛoue:biis vitupe

rare· ſʒm hug· Papi · veꝛo dicit · Pꝛoueꝛbia ſũt aliðᷣ

habentia in medulla. aliud in ſupeꝛſicie pollicent

„

. * 2 ůl
nõ generatur inde ros uel pruina · Item ſcias ꝙ ſiẽ
pꝛobarur ii ibꝛo de crepuſculis · Vapoꝛes nõ lon
tius tribꝰ miliaribuſ uel paulominꝰ a terra eleuãt᷑
Vioe etiã in nix: & in roset in mons/
ruinoſus ſa· ſom · in pruina eſt.
Pruna ne eſt carbo viuus Et dum ardet d pru
na a pereũdo· uel a pir Sed dum extincta fuerit di
citur carbo · quia caꝛet flama Et a pꝛuna dicit᷑ hic
& hec pꝛunalis & hoc le· & pꝛunoſus ſa: ſum·. Et
hec pꝛunus ni quedã aꝛboꝛ cuius fructus rubʒ ut
ignis· vnde hoc pꝛunũ ni·ſructus eius· & hoc pꝛu
netum ti · locus vbi pꝛuni creſcũt· & pꝛuneus nea·
neum · & pꝛodu· pꝛu· Vnde uerſus· Illa calet prũa
fert pꝛunus dulcia pꝛuna
rurigo ginis· ĩ pꝛurio ris · vide. & ꝓdu· ri.
rurio ris· riui ritum. prurire· i· molliter effluere
pruritum habere Et pꝛo faſtidire ĩuenit᷑· vnde pꝛu
riens tis · ge · om · Vnde in ſecũda ad thimo· ca · iiij ·
Coaceruabũt ſibi magiſtros pꝛuriẽtes auribus Et
hinc hic pruritus tus: & hec pꝛurigo ginis· in eoðᷣ
ſenſu · ſ. ardoꝛ et exuſtio carnis uel auriũ cogẽs ad
ſeal pendũ. Item pꝛurigo dicitur ipſa ſcabieſ qᷓ pꝛu
ritum cõfert et ardorẽ· Inde & dicitur pꝛurigo ꝗᷓ
ſi perurigo.i.ꝑuſtionem agẽs · & ꝙ dicitur pꝛuri
go quaſi perurigo · vi detur eſſe ethimologia · Vndᷣ
pꝛuriginoſus ſa:ſum i:ſcabioſus. & pruridus da:
dum . in eodẽ ſenſu ſcʒ pꝛuritu et ſcabie plenus· Et
pꝛodu · v· ante r· Vnde iuuenalis libro quarto · ſati
raqᷓnta. Incipiat pꝛurire choꝛo plauſuqʒ pꝛobare·

no· vnde in pᷣmo ꝑalippo· ca.xxiii · Quattuoꝛ mijia
ianitoreset totidem pſalte canẽtes dño m oꝛganiſ
uel ſcdᷣm pap:Pſalt es· i.pſallens.Et ut ſcribic ĩ hi
ſtoꝛiis · Tradũt philoſophi ꝙ armonia letũ reddat
letioꝛem · et tri ſiem triſſiorem · Et ut dicunt mate
matici Multi demoneſ armoniã ferre non poſſunt
& qñqʒ nulli · Vnõ etiã in pᷣmo regũ ca · xvi. dicit᷑
ꝙ ſpũs dñi malus recedebat a ſaul · qñ Ddauid coꝛaz
eo pſallebat in cithara· vide in cithara
ſeudo grece latine dicitur decipiens uel falſus⸗
vnde pſeudomenꝰ:i:fallax· & pſeudolus lalum· i⸗
fallaxfalſus: decipiẽs · uel pſeudolus dicitur falſuſ
ſeruus/et malꝰ:a pſeudo quod eſt falſus et dulos
quod eſt ſeruus.Et co mponit᷑ pſeudoaplus · i · fal⸗
ſus apls · Dſeudo ꝓPheta.·i· fal ſus ꝓpheta· Apoco.
vi · Vidi de oꝛe pſeudo ꝓphete exiſſe ſpũs tres im
mũdos · & pſeudoxp̃ianꝰ.· i. falſus & decipiẽs chꝛi
ſtianus· pſeudographus.i.falſus ſcriptoꝛet ſic ĩ ſi
milibꝰ poteſt eſſe compoſitio uel appoſitio · Et eſt
pſeudo indeclinabile ĩ vtroqʒ nũoet omis generis
vᷣm hug· Quidã tamen dicũt ꝙ pſeudo eſt tm plu
ralis nũi·ſed tene quod pᷣus dictũ eſt· & coꝛ·penlł.
pſeudographus.pſeudomenꝰ.pſeudelus
ſitacuſ A poeta uel poetria deriuatur hic pſita
cus ci.quedã auis que ĩ ĩdie litoꝛibus gignit ur co
loꝛe vinidi ·toꝛquem habens puniceũ circa collum
grãdi lingua & ceteris auibus latioꝛe· vnde & arti
culata veꝛ ba expᷣmit.ita vt ſi eam nõ videas hoĩem
loqui put 2. ſed ex natura ſalutat et dicit chere·qðᷣ

bereſeſe quĩ ex habitu coꝛꝑis pubertatẽ oſtẽdit
& generare iam poſſit. vnde et puber dicit᷑ a pube
id eſt · a pudẽdis coꝛꝑis · qꝛ hec loca tũe pᷣmitus la
nug inem ducũt· & compõitur puber uel pubes uel
pubis·hic et hec impubes. uel impuber. uel ĩpubis
genitĩo huius impuberis · i :· puer qui nõdum habet
barbã · ita dieit hug · Hoc etiã vult pꝛiſ· in ſexto li.
dicẽs · Nã m is ꝙᷓ m erfinita nomĩa regulã ſeruãt
in er · termĩatoꝝ · i · accepta is:faciũt gẽm ut hic pul
uis uel puluer· huiꝰ pulueris·hic cinis l ciner cine
ris:hic vomis l vomer meris: Pretera cicero decli
nat puber pubeꝛis · Quidã ut ꝓbus pubes beris
Qu idã pubis beriſ·Ex hoc tñ compoſitũ inuenit᷑ ſi
milem hñs nẽm genitĩo hic impubis:huius ĩpubis
Virgiliuſ in v· Impubis iuli.Ab eo neutrũ impube
Hoꝛatiꝰ ꝓtulit in epodo. Et hic tꝛemẽti q̃ſtus oꝛe
cõſiſtit puer ĩpube coꝛpus: (icero tñ ĩ iiii:ĩuect ·
filiũ qʒ eius ĩpuberẽ legatuʒ a patre miſſũita vult
pꝛiſ · Iſidoꝛus cõcoꝛdat cũ hug · & ponũtur hec uer
ba in quadã decretali de deſponſatõe ĩpubeꝝ· Pu
beres a pube ſunt vocati ·i· a pudẽdis coꝛꝑis nun
cupati · quia hec loca pᷣmo lanuginẽ ducũt · Quidaʒ
tñ ex annis pubertatẽ exiſtimàt i·eũ eſſe puberem
qui quattuoꝛdecĩ annos impleuit ꝙᷓuis tardiſſime
pubeſcat · Certũ eſt aũt eum puberẽ eſſe qui ex ha
bit u coꝛꝑis pubertatẽ oſtẽdit.et generare iam põt
Ert puerpere iam ſunt que ĩ annis puerilibꝰ pariũt
uberculus a puber dicitur hic puberculus &

„

Aperti 6 eie Saolttcar Le
ſic dicit · Publicaniexactoꝛes ro wano: ques iudei
ſic uocãt · quia de republica curã gerebãt · Dic ütur
etiã nomẽ traxiſſe a romauo rege·qui pᷣmuſ eos oꝛ
dĩauit Icim vero remigiũ publicãi dicebãtur mi
niſtri herodis conſtituti a publio romano rege · ad
exigẽda vectigalia · ſiue qui publica negocia exerce
bant.& per fraudes · & periuria iniuſta lucra ſibi
accnmulabant
ublicitꝰ? adũᷣ ·i ·publice a publicus dᷣr · & coꝛ.ci
ublicus.· Publius fuit᷑ quidã qui rem ſuã pᷣmo
loco cõem fecit & publicã. & inde tractũ eſt publi
cus ca.cum ·i:cõis. Sed cõe ðᷣꝛ ꝓpꝛie quod ꝑt inet
ad hoĩes eiuſò ciuitatis:publicũ hoc quod ad oẽs
generaliter · Quidã tñ dicũt ꝙ publicũ dicit᷑ quaſi
populicũ a populo. & ᷣm hoc publicũ eſt quod ꝑ
tinet ad homiĩes eiuſdẽ eiuitatis: Cõe quod ad oẽs
generaliter Sed p̃ualet quod pꝛius dictũ eſt · vnðᷣ
publice aduerb. & hec publicitas tatis · & publico
cas · i·diuulgare:ccem facere:uel diffidare diffama
re· & eſt actiuũ cum ſuis compoſitis ſiqua habet.
Vide in notorium .
udens tis.in pudeo des: eſt·
udenda · i· genitalia · ab eo ꝙ pudeat illoꝝ uel a
pube dicta ſᷣm papiam.
udeo des dui dere ˖ id eſt . pudoꝛẽ habere ·. vere
cundariet non eſt in vſu:· Inde pudet i mꝑſonale.

quod cõſtruit᷑ cũ actõ et gtõ · vt pudet me tui · et

hinc pudẽs tis gnis omnis:et cõꝑatur · pudẽs tioꝛ

ripit pu· Vude m thobia Rete deeo⸗
doꝛ eſt inhiaꝛe fauillis
udoꝛatus a pudoꝛ doꝛis · dicitur pudoratus ta
um/i:pudore ſuff ꝗus Et compõitur expudoꝛatꝰ
id eſt· extra pudorem poſitus.impudẽs et im pudo
ratus ta.tum.in eodẽ ſenſu
n uella le. in puer eſt

„

P uellaris a puellus· uel puella dicitur hic et hec
uellaris & hoc re.& deriuatur a puer.vidᷣ ĩ puer

nde ouidius ep. Alta puellaris tardat arẽa pedeſ

Itẽ nui xxx · ca.In etate puellari ·
Wwuellulne puer vide
Vuellus. in puer eſt
P uer a pus puris deriuatur hic puer pueri · quia
in pure·i· in cuſtodia tenet᷑ · Vel ut mi mo marcello
lacet. puer dicitur a punio nis:quia pueri uerbe
ribuſ ſolent puniri et coerceri uel puer dicit᷑ a pu
ritate· uel a paruitate et piloꝝ et aliaꝝ reꝝ. Et no⸗
tãdum ꝙ tribus moxis dicitur puer: Natiuitate. ſ·
ut puer natus eſt nobis· Etate ut nouennis decen⸗

nis · Obſequio uel fidei puritate · Vnde dñs ad hie⸗

remiã puer meus es tu noli timere · Item notãdũ

ꝙ antiqui dicebaut hic puerus pueri: & hic & hec
ſue⸗ pueri · & a puer dicitur hec puera·i· puella.&
hic puerulus · & hic puerculus li: di · & hec pueru
lale · & pueꝛcula le· di.ſunt ſimiliter · & hic et hec
puerilis ęt hoc le · ꝓducta penultĩa · vnde puerilit᷑
aduer · & bec puerilitaſ: Irem a puer dicit᷑ hic puel
lus li. di · vnpe hic puellulus ſimiliter di mi. & he c

tui · ars uel a ctus dimicãdi · ſeu Pigilladi⸗ Re inde
gilicus ca cum.vnde pugilice aduerpenulcoꝛ
ke ſcias ꝙ pugil facit gẽm pluralẽ pugilũ pel coꝛ·
vnde patet ꝙ ſcribit᷑ ꝑ vnrumll·
P ugillaris a pugnus dicit᷑ hic pugiltus li· di: &
hoc pugiliũ li:quod pugno deferẽ᷑ & in quo ſcribi
tur. vt liber uel tabula. vel carra. Ende martialis
capella. Pugillo aſſeuerãte dictauerit · & idẽ ðᷣꝛ pu

glllare laris · ꝓ eodẽ.ſ:penna uel coꝛnu. vl' tabula

manualis. Jnbe in euãgelio luce· Et poſtulãs pꝓu
gillarẽ ſcripſit dicẽſ Et hic et hec pugillaꝛiſ & hoc

re · quod ꝑtmet ad pugnũ .vł quod poteſt replere
pugnũ . & ꝓdu penul· pugillaris

E ugillo a pugio onis · dicitur hic pugillo lonis:
cũ pugione · i · cũ gladio pugnãs
P uglllus li · in pugillaris exponitur
P ugio onis: maſculini guis a pungẽdo · i · tranſfi
gendo dictus eſt . Eſt em quoddã inſtrumẽtum fer
reum lõgum & acutũ.vel eſt gladius ꝑuus bis acu
tus lateri adherẽs. Idẽ et clunabulũ.uel cluniculuʒ
quia religetur ad clunẽ· Numeꝛi xxv. Pugione arꝛe
pto & produ:penul: genitĩ.·
ugna a Sugnus dicitur kec pugna gne · qꝛ olim
initio vſus fuit in bello pugnis ↄtendere · uel qe
olim pᷣmo belũ pugnis meipiebac Vnde & pugna
etiã duoꝝ eſt · & aliqñ ſine ferro
P ugno gnas.dicit᷑ a pugnꝰ et eſt pngnare iðᷣ qʒ
certare· côtendere· & ꝓpꝛie pugnis· ſed iam ad alioᷣ

— — = 2 „ . E 84 2 18 Be* Sle
nitudo et abũdantia pulicũ: & pulicarius ria.riũ.
& hoc pulicinũ et pulicetũ locus vbi pulices abũ
dant · & cor · pulex penul·genitĩ · & aũt dicitur pu
lex quaſi in puluere latẽs · ethia eſt.
M ulicarius ria.riũ · in pulex eſt ·
ulicetũ ti ·pelł· ꝓduẽ · in pulex exponit᷑
ulicoſus ſa·ſum· m pulex expõitur
vulios a pulex cis · dicit᷑ hec pulios qᷓdam herba
qt ſemen ſimile pulicibus habeat· vñ et eam latini
herbam pulicariam vocãt
P ullatus ta. tum.in pullus eſt.
ullulo a pullus dicitur pullulus la· lum a quo

eriuatur pullulo laſ. laui · lare · i· germinare · multi

Eliater creſcèmultiplicari · facta trãſlatnõe a pul
is qui ꝓducũtur ex ouis multipliciteꝛ Et cõponit᷑
repullulo las · i ·iteꝝ poſt caſuʒ pullulare.et creſce
re et coꝛripit penul. Ende thobias Pullulat ex gu
ſtu multiplicata fame.
ullulus lalum. in pullus eſt·

*

P ullus a ꝑuus vel pupus:dicitur pullus la: lum

hic pullus li ·i.ꝑuus · vnde homo ꝑuus diat᷑ pu

lus Item nati recẽtes oĩm auiũ & etiã quadꝛupedᷣ
pulli dicũtur.quaſi pupi parui· uel pulli dicuntur
quaſi polluti a polluo luis · qꝛ polluti ſunt.vnð dici
tur pullus la-lum.i niger gra· gruʒ:quod em̃ nigꝝ
eſt quaſi pollutum eſt· Vnde hiero · ad nepocianũ·
Veſtes pullas eque vita ut cãdidas. &jinde pulla

tus ta·tum· inigria veſtibus indutus. ſuuenalis·

. l. ulto pultas eſt frequẽtat
I

quia Punitat uel palpitet.cin? iudicio aut ĩſirmita
tem intelligimus aut ſanitatẽ. pulſus pulſa pulſuz
id eſt. eiectus· fugatus · Sm ai⸗ .
a pello pellis pepu
pulſum ſecũdum antiquos pultum pultu v in o

fit pulto pultas

uluer in puluis vide

Pulueroſus ſaſum:in puluis eſt

uluerulentus puluerulẽta puluerulentũid eſt·
uluere plenus a puluere & lẽtos plenũ cõpõitur
vnde hec puluerulentia tie
P uluillus li · ꝑuus puluinuſ
uluinar puluinans in puluinus vide
p uluinulus li.di ꝑuus puluinus
i A pluma dicitur hic puluinus ni· id eſt
ruical quaſi pluuinus quia de pluma fiat vel dici

uinar naris ideʒ quod puluinꝰ. Et puluinaria dicũ
tur quãdoqʒ; ipſi lectuli vel lectiſternia que ſteꝛne
bantur in templis. vnde ipſa templa et feſta dicun
tur Pelninaia Pen puluinus pꝛiuati hominis eſt·
Ceruical vel puluinaꝛ regũ et diuitũ· Puluini etiã
ſunt machine quibꝰ naues deducunt᷑ et ſubducun
tur ĩ poꝛtũ et ꝓd·pnłpuluinꝰ vel puluĩar.vñ oui
diꝰ ĩ xvi epi. Oollaqʒ puluino noſtra ferẽda dedi.
P uluis a pello pellis deriuat᷑ hic puluis vel pul
uer. quia peilat᷑ & tollatur a vento. & addita is: ad
nominatm̃ puluer fit genitiꝰ pulueris. vt oñdi in

tur a pullꝰ qꝛ de plumis be kene vnde ho pul

puber · vnde puluere? rea.reum· quod eſt de puluẽ

7

tatis tapuictalitas tatis quadꝛipũ ctalitas catis

qinnqu epnu ctalitas tatis· ſexpũctalitas tatis · Itẽ
punctũ diec in compoto quarta ꝑs hoꝛe. Ft ſcias

ꝙ maſculinũ ſcʒ pũ ctus cti iam ceſſauit in frequs
ti vſu:quia nõ vtimur niſi neutro. dicimus em hoc

punctũ cti: Idem dicendũ eſt de ſtadiuſ & ſtadiũ

catinus et catinũ · qꝛ eoꝝ maſculinũ iam ceſſauit in

frequẽti vſu. Item eſt ſignũ ſegregãs intellectum.
& ſpm̃ recreãs ꝓla? ꝛis · & pᷣm hoc coma · colũ · &
ꝑiodus ſunt pũcta ·vide in catinũ· & in vita
12 ungito a pũgo gis · ð᷑ꝛ pũgito tas fre.i.ſepe pũ
gere. Põt etiã eſſe mõi imꝑati tꝑis futuri.depũgo
futuro pũͦgito · et coꝛ · penul ·
X. ungo gis· pũ xi vel pupugi · pungerei · pũctuʒ
acere vt in libro⸗ k tũc ꝓpꝛie facit pꝛeteritũ pũxi
Item pũgere.i.ſtimulare cõfigere · & tũc ꝓpꝛie fa
cit pupugi · vt Ego pũ xi libꝝ. & pupugi ulũ· vnðᷣ
puugo Vupolefr Eopunge gis:i. pungere ſimul
cõmouere·. Depũgo gis · i: valde uel deoꝛſum pun
gere: uel a pũcto depellere. & ponit᷑ ſimplieiter ꝓ
depellere · DPiſpũgo gis ·i· diuerſis mo dis pungere

vel diſpẽſare· vel donare · vel deoꝛſum a puncto fa
cere. uel expellere: Hxpungo gis · i. extra pellere· ex

tra pũ ctum ſcriptõis ponere & delere · & hinc di⸗

cimus expunctores et diſpun ctoꝛes eos qui expel

lunt alios ab hereditate et delẽt nomĩa eoꝝ de ta
bula teſta mẽti Vel eos ſic dicimus quia in ſignãdis
p̃erãt teſtamẽtis:et eoꝝ inſerebãt pnnctos qᷣ erãt

le. meditulliũ oculiquia ſit ꝑua. vel dicitur puel
la:qꝛ ſit pura & impolluta ſicut puella. ãc pleriqʒ
papulã vocãt ſed falſe · Et hinc pupilli dicũtur qᷓa

ſine oculis·i. a parẽtibus oꝛbi· Sed hi vere dicũtur

pupilli quoꝝ ꝑentes ante deceſſ erũt ꝙᷓ ab illis no

mmen accipirẽt · ceteri oꝛbi vocãtur. vnde hic et hec

pupillaris & hoc lare· & pupillariter aduer· & hec
pupillaritas tatis· Et ſcias ꝙ pupillꝰ ꝓdu · pmã
licet anticlaudianꝰ eã coꝛripiat dicẽs· Suſtẽtat re
gat & paſcat faueatq; pupillos. Hoꝛatius enim ei
contradicit dicens. Pupillos quos dura pꝛemit
cuſtodia matrtum
P uppis a poſt deriuatur hec puppis ꝑ geminũ p
ctõ puppem uel puppim. Ablatio a puppe vel a
uppi. Gtus pluralis haꝝ puppiũ.& actùs plura
lis facit in es & in is.has puppes uel puppis. & eſt
puppis poſterioꝛ ꝑs nauis· quaſi poſtponta. & po
nitur ſepe ꝓ ipſa Faui. Vnde ĩgreciſmo dicit᷑ Bꝛo

ra pꝛioꝛ nauis ꝑs vlcima dicito puppis. Dic latꝰ eẽ

ratẽ vẽtrem dic eſſe carinãä·
upupugi eſt pꝛeteritum de pungo pungis· et

ꝛripit penultimam
P upula le·di· ꝑua pupa.

& coꝛ.pel·
Pupus pa .· pum · id eſt · ꝑuus 8
urgatoꝛiũ a purgo gas· dicit᷑ hoc ꝓurgatoꝛiuʒ
oꝛij · & purgatoꝛius toria torium. & dicit᷑ purga
toꝛium locus vbi purgãtur aĩe · E ſcias ꝙ ut ꝓ
babiliter credit᷑ locus purgatoꝛij eſt duplex Vnꝰ?

*

gentia · nõ ſolum viuo ſed etiã mòꝛtuo ꝓderit. Nõ
em̃ eſt aliqua ratio quaꝛe eccleſia poſſit tranſferre
merita ↄmuma quibꝰ indulgẽtie innitũtur ĩ viuos
& ñ moꝛtuos. Nec tñ ſeqᷣt ꝙ pᷣlatus ecdeſie poſſit
pꝓ ſuo arbitrio aĩas a purgatoꝛio liberare · qꝛ ad hꝰ

ꝙ indulgẽtie valeãt · requirit᷑ cõueniẽs cauſa ad in

Dulgẽtiam faciẽdã Ad hoc em̃ ꝙ valeãt in dulgẽtie
tria requirũtur ſcʒ autoꝛitas diſpenſandi hunc the

ſauꝝ · & vnio eius cui diſpẽſat᷑ ad eum cui merebat

quod eſt ꝑ carit atẽ· Vnde requirit᷑ autoꝛitas ex ꝑte
dantis indulgẽtias: Item caritas ex ꝑte recipiẽtis ·
Item tercio requirit᷑ ratio diſpẽſatõis ꝑ quã ſalua
tuꝛ intẽtio illoꝝ qui oꝑa meritoꝛia fecerũt. vt · ſ. fe
cerit àad honoꝛẽ dei et vtilitatẽ eccleſie in generali ·
Et nota ꝙ in purgatoꝛio duplex eſt pena. na

damni inqꝙᷓtum ſcʒ retardant᷑ a diuina viſione· Alia

ſenſus ſzm quod ab igne coꝛꝑali inſtrumẽto diuine
iuſticie puniũtur · et ꝙᷓtum ad vtrũqʒ pena purga
toꝛij mima excedit maximã penã huius vite G
to em̃ magis aliquid deſiderat᷑ · tãto eius abſẽtia eſt
moleſtioꝛ· Et quia affectus quo deſiderat᷑ ſummũ
bonũ poſt hanc vitã in aĩabus ſanctis eſt intẽtioꝛ
quia nõ retardatur affectus mole coꝛꝑis · Et etiam

quia terminus fruẽdi ſummo bono iam adueniſſet

niſi aliquid imꝑediret· Ideo de retardatõe maxime
dolent · Similiter etiã cum doloꝛ nõ ſit leſio · ſed le

ſionis ſenſus.tãto aliquis magis dolet de aliquo le
ſiuo ꝙᷓtomagis ẽ ſenſitm̃. Vnde leſiones qꝗᷓ ſunt in

*

& bec puritas tatis · Purus cõponitur· perpurus.

quãpurus/i:valde purus:& impuruæ i: non purꝰ
& comꝑatur · vnde hec impuritas tatih. & Poucit

pu Vnde ouidius epi · Quantũ cõfulgeſ radiis ar
Pauea liete poꝛtas ar

gentea puris· & iuuenalis.
genti vaſcula puri ·

us ris·ſe · gei· cuſtodia. & dicitur a purus.quia
puꝝ cuſtodiat & retineat · Vn depoſitis pueris in

pure· Item inuenit᷑ hoc pus indecli i putredo · vel
quedã infirmitas que homineʒ reddit putridum&
tunc deriuatur a puteo tes. quod eſt fetere. vnð qᷣ

daʒ · Pus ꝓ putredo nõ declinabile credo · Pus de
clinatur cuſtodia qñ vocatuꝛ .
Pene a pus uel puſcula deriuatuz hec puſca ſce·
dam cõmixitio aque et vini. vbi plus aqᷓ adhibet
que puſculẽt is maxime ꝓdeſt
uſillanimis. Puſillus la.lum.cõponit᷑ cũ animꝰ2
& dicitur puſillanimus ma mum. & hic et hec pu
ſillanimis · & hoc me. in eodem ſenſu quaſi puſilluʒ
habens animũ · Vnde puſill animiter aduer. & hec
uſillani mitas tatis: & cor⸗ni
uſillus a puſio quod eſt ꝑuus puer dicitur pu
ſillus lalum · dii:.puulus· vnde hec puſillitas tatis
id eſt paruitas Et ſcias ꝙ puſillus coꝛ. pᷣmam.licet
puſio eã ꝓdu· Sed hoꝛatius ꝓdu· pᷣmam de puſilla

2

to · Sed dic ꝙ eſt ibi nomẽ ꝓpꝛium

dicens · Rufam aut puſillam appellat foꝛtiq;ʒ mari

uuuſinn us a puſio dicit᷑ puſinnus nanum.i. ꝑuus

ℳ

& fixe hic uſinnus ni.i:paꝛuus pueꝛ· Vnde labeo
poeta· Crudũ mãduces pamũ pꝛiamiqʒ puſinnos
uſio a pupus dicit᷑ hic puſio onis.i ·ꝑuus infãs
vel puer · & ꝓdu:pꝛimã. Vnõ iuuenal.is· Nõne pu
tas melius ꝙ tecũ puſio doꝛmit·
uſiunculus a puſio dicitur hic puſiũ culus li · vel
puſiũculus la. lum. & puſillus la:lum· & puſiolus
la: lum:.dimiſimiliter·
uſtella ledi pua puſtula
uſtula a pus quod eſt putredo ul inſir mitas ðᷣꝛ
hec puſtula le· Eſt autẽ puſtula in ſuꝑficie coꝛꝑiſ
turgida collectio· vnõ nec puſtella le·dimi. & pu
ſtuloſus ſa:ſum · & puſtulẽtus ta ·tum · i.vlceroſus
puſtulis plenus tali infirmitate infirmatꝰ· & vtrũ
qʒ cõꝑatur· Vnde hec puſtuloſitas puſtuloſitatis·
& hec puſtulẽtia tie·
uta quidam aduerbiũ dicũt
utamẽ a puto tas:ðꝛ hꝰ puram̃ niſ·i. alicuiꝰ ma
terie reciſio & purgatio: Item putamẽ poteſt dici
cogitatio · & ꝓdu · hãc ſillabã ta· .
utatio p tationis · in putio putionis eſt· Vide
etiam in ꝓaitentia
uteal a puteus dicit᷑ hoc puteal alis · quidã locꝰ
vbi pecume diſtribuebãtur ad vſurã Et dicebatur
puteal. quia ibh pe ꝑdebantur pecunie diſtribute
ac ſi eſſent in putèũ demiſſe uel ꝓiecte · ul quia ibi
hauriebat ecuma ſicut de pureo aqua Vñ pſiꝰ
Si puteal Mea tãtus cibice flagellas. m hug. Pa

pias vero di Puteal loc? m Abi feneratoẽs

dabãt et ac ipiebãt pecun iõ
uteal lis:im puteus eſt.
l20 tes:put ui.tere:i fet. r · cõ
puteo tes:deputeo tes:exputeo tes
& hinc maboatĩa · Puteſco ſ⸗ o ſcis

*

deputeſco exputeſca teo

E 8 . aonn

cãtic is · ITẽpus putatõis aduenit Suꝑ quo loco di
cit bernardus· Paꝝ eſt ſemel putaſſe·ſepe putãdũ
eſt · Nã & putata ſepe repullulãt.Itẽ putatio põt
dici excogitatio · vide in pnia ,
uto putas putaui putare · i · cogitare · opinari ·
Et putare · i. ſcin dere uel purgare virgam ex vite
ſuꝑfluam reſecare· Vnde putatus ta. tum · & cõpo
nitur · Semiputatus tat um:Puto componit᷑ · Am
puto tas·i·ex toto vndiqʒ ſcindere · Vites qᷣdẽ ſũt
putãde · nõ amputande ·niſi foꝛte velimus vineã ex
toto eradicare · Cõputo tas.i: connuare · vnde hic
cõputatoꝛ. & hinc cõputatoꝛius ria: rium· Diſpu
to Deputo tas · i.aſcribere · deſtinare · tradere · uel
valde putare· Im puto tas.i · aſcribere· ul imponere
alicui crimẽ. Preputo tas·i· pᷣſcindere Reputo tas
id eſtaſcribere.deſtinare/tradere.uel alicui erimèᷣ
imponere · uel iteꝝ putaꝛe · Supputo · i· laten ter vel
parum. vel poſt putare · numerare· Puto et omnia
eius cõpoſita ſunt actĩa· pᷣter diſputo quod ẽ neu
tuꝝ · & oĩa coꝛripiũt hãs ſillabã pu · Vnõ quidã Cõ
ſcius ipſe ſibi de ſe putat oĩa dici
utoꝛ a putidus putida putidũ. dicit᷑ hic putoꝛ
putoris· i:fetoꝛ
utreo a putꝛis dicit᷑ putreo pntres putrui:i. eſ
ſe vel fieri putrẽ. vnde hic & hec pucribilis et hoc
le · vnde putribiliter aduer· & hec putribilitas tis·
& componit᷑ Imputribilis le-Imputꝛibiliter adueꝛ
& hec imputribilitas tatis · DHutreo componit᷑· Cõ
put reo tres · Exputꝛ eo tres:· Reputreo.putres · &
aà putreo tres deriuatur putreſco ſcis mchoatiuũ
& a put reſco oici putreſcibilis le.& ĩde putreſci
biliter at uer · & he c putreſcibilitas tatis· & ꝑ com
poſitionẽ im pier eſcibilis ĩputreſcibiliter. ĩputre
ſcibilitas tatis· Item putreo uel putris cõponitur
putrefacio facis· & putrifio fis.ſʒm bug. Aagiſter

putulentus tatum · i.putoꝛe plenus · & co mꝑatuꝛ
vnde putulẽter tius · ſimeaduerbium · & hec putu
lentia tie· i · fetulẽtia
utus a puto tas · dicitur putus ta · tum · i· purga
tus et puꝛus · Vnde auꝝ excolatũ puꝝ dicimus · &
nuces expurgatas putas eſſe affirmamus:& ratio
nem purã & apertã putã foꝛe aſtruimus
Vadꝛagenarius· a qᷓdꝛagin
ta dicitur· quadꝛagenus na.
num· Et quadꝛagenarius ꝗᷓ

dꝛagenar ia Aueveagenenf.
abẽſ an

id eſt. quadꝛaginta
nos · vel ad illum numeꝝ ꝑti
nẽs ſcʒ ad qᷓ̃dꝛagĩéta Qua

dꝛagenus quadꝛagena qua

dꝛagenũ in quadꝛagenarius eſt ·
uadꝛageſimus. a quadꝛaginta dicit᷑ · quadꝛageſi
mus ma· mum/vt annus quadrageſimus· & hec q̃⸗
dꝛageſima me · & hinc hic & hec quadꝛageſimal.&
hoc le quod eſt quadꝛageſime: ul ad quadꝛageſimã
Etinens · Ex ſcias ꝙ quadꝛaginta diebꝰ exemplo
xp̃i ieiunamus.quia iſte nũs ↄuenit noſtro ieiunio
& eſt ſignũ remiſſionis culpe · Quippe qdrageſimꝰ
nuüs ex ſuis ꝑtibus aliquotis ſimul ſumptis redit in
quinqgenariũ: qui eſt annus iubileus ſiue remiſſio
nis · Item quia eſt ſignũ plene ſatiſfactõis · quippe õ
dꝛageſimꝰ nũs ducit ex quaternario & Sᷣnario Et
ideo ieiuniũ quadꝛageſimale ſignat ſatiſfactionem
ductam ꝓ omnibus trãſgreſſionibus legs et euã
gelii · quia vetus lex conſiſtit in decẽ p̃ceptis & no
uũ teſta mẽtum in qᷓttuoꝛ enãgelijs que frecuencer
trãſgreſſi ſu mus· Opoꝛtet igi e rue vt denaꝛiꝰ
ꝑ quaternariũ multiplicetur· ut ſic quadꝛageſimaʒ
Caciamuſ·i.mandata veteris & noue legis· toto tẽ
Poꝛe vite huius impleamus· Item q; eſt ſignũ com

mmche 2 * LeLHα ¹ Q. 99 1 2 I.

gulos habẽs/vnde quadꝛangulatus ta·tu mEt ſub
ſtantiue poteſt declmari hic quadꝛangulus li · pꝛo
tali figura
uadꝛans a quadꝛus uel quattucz · dicit᷑ hic qua
dꝛans dꝛãtis:i:quarta pars numi uel libꝛe: vñ hoc
quadꝛãtaluel quadꝛatale lis· quoddã vile vas pꝛe
cij vnius quadrantis
uadꝛãtal in quadꝛãs vide
uadꝛeſſis As aſſis componitur cum quattuoꝛ
& dicitur hic quadꝛeſſis · i · quattuoꝛ oboli:uel pꝛe
cium quattuoꝛ oboloꝝ
uadꝛiennis A quattuoꝛ vel quadꝛus & annus
componitur hic & hec quadꝛiennis · & hoc quadꝛi
enne· i. quattuoꝛ annoꝝ · vnde hoc quadꝛienniũ nij
id eſt· ſpacium quattuoꝛ annoꝝ · & hinc hic & hec
quadꝛiẽnalis & hoc le·
uadꝛifidus da · dum. i · ꝑ qᷓttuoꝛ ꝑtes effuſus uel
diuiſus · & coꝛ · fi ·
uadꝛifoꝛmis a quattuoꝛ uel quadꝛus dꝛa· dꝛum
& foꝛma cõpõitur hic & hec quadꝛifoꝛmis & hoc
me · Vnde quadꝛifoꝛmiter adueꝛbium · & hec qua⸗
dꝛifoꝛmitas tatis:
urdꝛiga. Quadꝛus cõponitur ci ago v! vgaz
hec quadꝛig a ge:i· cr s
cta uel ducta. vnde quadꝛiga.⸗ 40σα☛.
dꝛigam ducit · & ꝓdu . d·

na vꝛigamus in gamg we 4
uadꝛiiugus a quadꝛus ꝛad. u- gum. cõpo
nitur quadꝛiiugus ga:guni. N hic et hec quadaiu
gis · & hoc ge.mn eodem ſmu:i. ũ quattuoꝛ iugaeꝰ
ad t ſubſtãt? uemitur hic quadꝛiiugu
& guadr, ig's-huius ugis. equus ad ir
9* t us · & coꝛ· pᷣdi cta iu·
ioꝛ libꝛaꝝ põdis l mẽſuꝰa
G& õponit᷑ .,
cnuasma

—8 P Refrec 5c 24 8 AALE5 .
ginra et duo fiũt· ex quibus dum ſex dies dñici ab
abſtinẽtia ſubtrahũturnõ plus in abſtinẽtia ꝙᷓ tri

gintaſex dies remanẽt um?: ꝑ tr ecẽtos et ſe

xagintaquinqʒ dies ducit᷑ aunusnos auteʒ ꝑ rrigĩ
tatex dies aſtiig mur- quaſi anni noſtri decimas dᷣo
danteſ. vt ꝗͥ nobiſmetipſis ꝑ totũ annũ viximus· au
ctori noſtro nos & in eius decimis ꝑ abſtinẽtiam
Moꝛtificemus. Vnõò fratres cariſſimi ſicut offerre
in lege iubemini decimas re·ita ei offerre cõtẽdi
te & decimas dieꝝ. Quattuoꝛ aũt dies p̃cedẽtes pᷣ
mam dominicã quadꝛageſime poſſunt eſſe loco pri
miciarum · Hic nota ꝙ quad:ageſima ſzm ꝙ inci
pit a pꝛima dñica quadrageſime habzʒ ſex hebdoma
das cõtinẽtes in vniuerſo qᷓdꝛagiĩtaduos dies ſicut
dictum eſt · & repᷣſentat tꝑs in quo moꝛati ſunt fi
lij iſrael in deſerto · Sicut em̃ illi moꝛati ſunt in de
ſerto ꝑ quadrag intaduas mãſioneſ cibati mãna · ſic
et nos ab hac dñica vſqʒ ad paſcha per quadꝛagin
taduos dies a delicijs coꝛꝑis abſtinemus:& verbiſ
vite reficimur oꝛõi va cãtes · vt ꝑ ihᷣm xp̃m in terrã
viuẽtium introducamur.ſicut iſſi in terrã ꝓmiſſio

nis ꝑ ipᷣm nauei ꝑ ioſue introdu cti fuerũt·
uadragies aduer · nui·quadꝛaginta vicibus · &
Dicitur a quadrag mea
quadꝛaginta a quattuoꝛ uel quadꝛus & ginta
cõpõitur · & eſt omis gnis · & nũi pluralis
uadꝛangulus a quattuoꝛ uel quadꝛus. & angu
lus cõponitur quadrãgulusla·lum ·i quattuoꝛ an

& hec quadꝛimẽſis & hoc quad Eẽſe · id ẽ · quattu
oꝛ mẽſium quod aliter dicitur hꝑ & hec quadꝛime
ſtris · & hoc ſtre ·
qũao ꝛime ſtris in quadꝛiẽſis expõitur
luadꝛimoda a quattuoꝛ uel quadꝛus & modus
quag oddus da. duʒz · & hic et hec quadꝛi
ʒin eodẽ ſenſu.& coꝛ.mo
in quadꝛimus eſt ·
a quattuoꝛ uel quadꝛus et annus cõ
quadꝛimus ma.mũ.i.quattuoꝛ ãnoꝝ· Vñ
hoꝛatiꝰ in odis· Depꝛome quadꝛimũ ſabina O Ta
liarche meꝝ dyota⸗ Et inde quadrimul? la:lum· di⸗
uadringenti A quattud uel quadrus & cẽtuʒ
compõit᷑ quadringẽti te.ta:i · quater cẽtum et mu
tatur c· in g· Nam ſicut dicit pꝛiſcia Eſt qñ n· pnci
palis ſillabe ante ſe aſſumit gut natus gnatus· &
poſt ſe c· poſita · in g:conuertit· ut in nũis quadꝛin
genti ꝓ quadꝛincẽti · a cẽtum· quingẽti · ſeptingẽti
octingenti·nõgenti · Adeo em̃ n· p̃poſita facit cĩ g
půti ꝙ ĩ qbꝰ n·nõ ẽ nuis ſuãt c: vt ducẽti:trecẽti:
uadꝛinoctiũ a quattuoꝛ & noctiũ componit᷑ ꝗ̊
dꝛinoctiũ ctij· i. ſpaciũ quattuoꝛ noctiũ
uadꝛinodiſ Nodus cõponit᷑ cũ quattuoꝛ. et di
citur hic et hec quadꝛinodis:et hoc de· i · quattuo⸗
nodoꝝ uel quattuoꝛ nodos habẽs:vnð hoc quadꝛi
nodium dij· et pꝛodu. no⸗
uadꝛiꝑtioꝛ tiris· vide in ꝑtioꝛ tiris.
uadꝛupedãs a quadrupes deriuat᷑ qᷓdrupedãs

uteolus a dicicur hic puteolus li. di. ꝑuꝰ
Puteꝰ Item ſicul dicit quedã gloſa ſuꝑ illud actuũ
aploꝝ vltimo Kecũda die veniemus puteolos
Puteoli:lio omã vbi virgilius eẽ
nea medicm alia · ſingla ꝓpꝛus ſcripta ticul3
oↄtra quã ſcʒ valerent egritudinẽ· Vnde ſaler
inuidia ducti ſuꝑueniẽtes ĩ ma
ſtruxerũt & edificia mutilauer
uteus a poto tas. dicit᷑ hic pute
tãs: Eſt aũt om̃is puteus fons ſed nõ ecõuer
tñ in pꝛomptn & in ſuꝑficie ſit aqua fonſ tm̃ diat᷑
Bi aũt in alto & ꝓfun do ſit puteuſeſt· vnde hic &

hec putealis & hoc le· ᷣm hug. V fons ꝓpꝛie eſt

aquã fundit in ſupficie terre · Ouxens aut dicit᷑ qin
eas tenet intrinſecus· vnò dicit Cꝛiſ: Eons dicitur
vbicũqʒ aqua manat de terra Pʒ ſi in ſuꝑficie foni
tĩ · ſi in ꝓfundo etiã puteus dicit᷑· & papias dicit.
Duteus aqᷓ viua in alto eſt· Fons in ſuꝑficie· Omis
puteus:fons.ſed nõ cõuertitur.
uticulus a putor toꝛis· dicitur hic puticui? li.
id eſt. buſtũ.qꝛ ibi puteat cada · & puticulꝰ 8ꝛ 4
cadauer inſpicit· & coꝛ·penul.
utidus a puteo tes: diciẽ putidus da. duʒ ·i fe

tidus. & comꝑatur.putidus dioꝛ ſimus.vndᷣ puti

de dius ſime· aduer· & hec putitas tatis.· & hec pu
tida de · i · meretrix.qꝛ puteat.i:feteat.
utio a puto tas · diritur hec putio· & hec put a
tio onis· i alicuius rei abſciſio vel pur gatio . vn in

nnacchute 8 tem putreraci t era
cio & liquefacio · & hmoi habẽtia e ante f. com poſi
ta ab infmitiuis coꝛripiũt e ante f. Nam regula eſt
5 nte f· uel ph. bꝛeuiatur vt elephas. p̃ter cõpo
ita long ig. vt veneficusquia venenũ pꝛodu hac
ſillabam ne Ta cõpoſita ab infmiciuis coꝛripiũt
ſillabaʒ ante f. vt putrefacio. tepefacio liquefacio-
cu debeat eſſe longa-qnia dicimus putzere. tepẽ
ſed ſine dubio bꝛeuis eſt. vnde ouidiug epi. San ge
tꝛiptolomus liciam tepefeceꝛat haſtaʒ: Alibi autez
ouidius ꝓduẽ talem vocalem neceſſitate metꝛi di
cens. Thura liquefaciũt et debica ſacra feꝛequẽtant

Ged ceſſante neceſſicate coꝛ: eandẽ dicẽs Toꝛſie &

in celum liquefa cta tꝑa fixit
ueribilis le. penultcima co ꝛrepta in putreo tres
eſt et ceteeꝛ
utridus da. dum. in putris vide
utris a putꝛeo tꝛes deꝛiuatuz B et hec putꝛis &
hoc rei · putridus mareidus.Et putris·i:ſolubilis
uluerulẽtus. & putrus tꝛatrum. in eodem ſenſu
Vnde viegilius Quauꝛupedãte leuis putrum ferit
vngula càpum& vtrunqʒ compꝑatus: Vnde putꝛi
ter vel putre trius.ſime· adueꝛbium Icem a putzis
dicit het putꝛedo dinis et put:idus da duz & co
Paaatuè vnde putzide dius. ſime aduez & hec pu
tꝛiditas tatis · & putꝛido das.i putri dum facę. Pu
tridus cõponituè imput:idus da dum. & co mꝑat
vide in putreo & in deupedäs = .
utulẽtus. a putoy

2

lentos qð eſt plenũ opolE

8 tne *
4 ecaluaſter ·i· retzo alictulum e ealuns & „ eoð
enitur recaluus ua uum.
ecens a reci quod eſt iten uel retio
& bex & hoe recẽs tis i nouus:ſed recse nafef.ne
uum fit· & co mꝑatur recẽs tio:ſimus. vnde recen
ter tius. ſi me aduerbium · & hec recẽtia tie · & recẽ
to tas· i. ad recẽtiam reducere· & eſt actm̃· jtẽ a re
cens dicitur recẽtulus recẽtula centulum · i· alicõtu
lum recens· & componitur. Peꝛrecens · ꝙᷓrecens · id
eſt· ualde recens·
ecenſeo ſes. in cẽſeo ſ es · exponit ur
ecenſio ſis · in cẽſeo ſes: exponitur·
Iecenſitus ta/tum. in cẽſeo ſes · expõitur
ecenſo ſis · in cẽſeo ſe es exponitur
vecentulus la. lum in recens vide
Aeceptaculu m a recipio pis · dicit᷑ hoe recepezen
lun li.locus vbi fit alicuius rei receptio

V ecepto a recipio recipis recepi rekepeumn peit v v

m o fit recepto receptas·id eſt. frequẽte? recipere ·

uel recolligere i in do mo ſu·
ecii iteꝝ uel retro grecu meſt
V ecidiuus· Recido co mponit᷑ cum viuus. & dicit
reci iuus ua- uum. & rediuiuus na uumi. renona
tus poſt caſum repaꝛatus· quod nõ 5 poteſt eſſe niſ.
caſud Heeſſerit uel moꝛs· n. recidiua arboꝝ ſũ 8„
Qque aliis ſectis repullulant et eadem dicũtuꝛ.r
a redeũt ad id quod fuerũt· quaſi vᷣnuo vi
ua: &à 1αaοαρα dicitur cidiuo ma.enul. pdu

5 bic⸗

a Vaulpes fouea5 ba bent:8

lucres celi nidos:
caput ſuuʒ ꝛeclinet.
c ne:· & reclinus recli
reclino dicitur hoc ꝛecli

filius aũt homis nõ habet
vn de bic et hec reclinis &
na num et ꝓducit cli Itẽ

nat orium toꝛii· locus aptus ad reclinadum uel id
ſupꝛa quod reclinamus .
Vecompẽſo recõpenſas ꝛecompeſaui ſare reddẽ

ꝑſoluere· remuneraꝛe: uel iteꝝ trutinaꝛe equare. Et

compõitur a re et compenſo ſa . quod eſt cõpoſitů
erx con et penſo ſas:
ececondo ex re et condo componit recõdo dis.
ett habet duplex preteꝛitũ. ſcʒ recõdi et rec õdidi · et
oↄuplex ſupinũ ſcʒ recõſum et recõditum. vñ recon

ditus ta tum et recõſus ſa ſum.
econſus reconſa reconſi um.id eſt. receonditus a

recondo dis:di citur

V ecoꝛdoꝛ a re et coꝛ: componit᷑ recordor daris ·
datus ſum. veꝛbũ deponẽtale et cõſtꝛuit cũ actõ
et cum genitiuo tñ diffeꝛẽt · qui recoꝛdoꝛ lectionẽ
id eſt fiemo uel ꝛ? o vel naꝛꝛo· vel de ea mẽtioneʒ
facio:ſed ꝛecoꝛdoꝛ lectionis·i. memoꝛite: teneo le
ctionem In vtꝛaq; tamẽ conſtructõne inuenit᷑ mo

do hũc. modo illum ſenſum expmeꝛe et dicitu⸗ re
coꝛdaꝛi· ꝗſi ea que ꝛetro ſunt et p̃teꝛita iteꝝ ad coꝛ
reducere ſm hug Conſtzuit᷑ etiam cuʒ ablatio Nã
ueꝛba que ꝑtinent ad ꝛecoꝛdationẽ uel obliui onem

ꝛegunt genitiuum ex natu:a tꝛzãſitio nis/et ſimiliter

coſteuitne cum acto er ablati u10

ꝑ anime pꝑtes vbi vipit aliquid occurrere qdᷣ nobis
nõ ſit cõmune Waien incipit ratio ut inte
rioꝛ iam poſſit agnſci:· tionis autem pars ſupe
rioꝛ eternis rationibu õſpiciendis uel conſ ulẽdiſ
adheſit· Poꝛtio inferioꝛ ad tempoꝛalia gubernãda
deflectit᷑ · & illa ratõis inteneio qua cõtempla mur

eterne ſapiẽtie deputat᷑ · illa uero qua bene vtimur
rebus temꝑalibus ſciẽtie deputatur. Cum uero diſ

ſerimus de natura mẽtis humane ve vnaquaqʒ re
diſſerimus nec eã in hec duo que cõmemoraui tiiſi
ꝑ officia geminamꝰ Carnalis uero uel ſenſualis ani
mi motus qui in coꝛpoꝛis ſenſus intẽditur nob pe
coꝛibuſq; cõ munis eſtqui ſecluſus eſt a ratõe ſapi
entie · Rationi autem ſciẽtie intimus eſt. Vide ĩ ve
niale. & in infernus Sð
datiocinatio in ratio eſt.· & etiam in
ca:de coloꝛibus rhetoꝛicsss
v atiocinoꝛ a ratio deriuatur ratiocinoꝛ naris·i.
d: ſicut patrocimo:
ationabilis in rationalis expõitur
ationalis a ratio dicicur

ducitur & rationabiliter viuit.

quarta ꝑte ĩ

ratione vti:rationabiliter loqui· cõtractare. & coꝛ

hic et hec rationaliſ &
hoc le · & hic & hec rationabilis & hoc le · Et licet
qoam iſta nomiĩa indifferẽter accipiãt· differũt t’;
quia rationale dici tur quod vtitur ratõe· ut homa
angelus. Sed rationabile eſt quod ratõe agitur uel
uit. Vñ multi. imo oẽs
homines ſunt rationales· i·aptitudinẽ habẽt ratio

———————- omea mieonee
tur. ut ratus-irritus · Item muenit᷑ rata ĩ alia ſigni
ficatõe· ut iſte ſoluat uel recipiat pꝛo rata:i. ꝓ ꝑte
ſibi contingente
aucidus a raucus dicit᷑ raucidus da dum · i· rau
cus. vnde raucidulus la.lum . id eſt aliꝙᷓ;tulum rau
cus qui etiam rauculus dicit᷑ =
aucio a raucus dicit ur raucio raucis rauſi ꝛan
ſumid eſt· eſſe uel fieri raucum. ſicut dicit pꝛiſci.&
eſt quarte coniugatõis.
aucus a rauni.quod eſt raucitas deriuat᷑ raucꝰ
cacum: & comꝑatur raueus raucior rauciſſimus.
vnde rauce cius · ciſſime· aduerbium · & hec raucitas
tatis · & hec raucedo dinis ·id eſt · vocis amputatio
ſiue impuritas. —
Wauia exponitur in rauilla
auilla a raucus uel rauni, dicitur hec rauia rauie
id eſt · vox rauca· vnde hec rauilla le· i· cauſidicꝰ. qꝛ
cla mãdo efficitur raucus . “
Vauio a rauia ðᷣꝛ rauio as.i:raucum eſſe uel fieri
vnde rauiatus tatum id eſt. raucus. & hec rauia

ddo onis. id eſtraucitas

auni nomẽ indeclinabile·id eſt raucitas · & acui
. tur im fine ⸗.
Vauus a rapio pis·dicitur ꝛauus ua.uum i.rapax
uel fului coloꝛis: Vnde inuenitur. Lupa raua. & ĩ
vtraqʒ ſignificatiõe cõueniẽter ðꝛ lupa raua.Nã ra
pax eſt et fului coloꝛis. vnde rauulus la. lum et ra
uiſcellus cella. lum· a

2–

Pñ reg ů hm· ca·xj· Extra ↄſepta templi. Cir
Rũſ pio pis · Diſſepio pis:i:in diſis mo dis ſepire
vel ſepẽ remouere · diſcludere · diſſ oluere · nlepi

pis.i· imn cludeꝛe· Interſepio ſepis·i· includere. Pꝛe

ſepio pis·iſepẽ p̃tendere ante ſepire· Obſepio pis
id eſt vndiqʒ vel ↄtra ſepire. Reſepio pis.i·reclu⸗

dere. Sepio & eiꝰ cõpoſitꝗ actiua fũt· & ꝓducunt
hãc ſillabã ſe · Vñ qufoa. Jallam⸗ Ppꝛie caſtruʒ ſe
pimꝰ ouile.Itẽ virg· Religio vetuit iegeti p̃tẽdere
ſepẽ · & faciũt pᷣteritũ in pſi.& ſup̃ · in ptũ · licet in
ueni at᷑ quãdo q; ſepiui & ſepitũ ·
4 epiola piole · dimi · ꝑua ſepes
epiſſimꝰ? · in ſepe eſt
epiuſcule · a ſepiꝰ addita cule.dicit᷑ ſepiuſcule·

aliquantulũ ſepiꝰ· & ſepicule · i.ſepe & videt᷑ eſſe

dimi · plautꝰ in caſſia. Sepicle peccas inqᷣt · & cor ·
epono nis · ſui · ponere · i · ſeoꝛſũ po cu.
nere · ſeꝑare · a ſe & pono cõponit᷑ & ꝓducit po.

eps A ſepio pis · dicit᷑ ̊ ſeps indeclinabile · Vr.

ſeps pis · quidã exiguꝰ ſerpẽs qᷣ nõ ſolũ coꝛpꝰ ve⸗
rum etiã oſſa veneno ↄſumit · Iſte ſiquidẽ ſerpens
qñ pũgit aliquẽ · facit carnẽ & ofſa eiꝰ effluere · ita
ꝙ ad minimũ puluerẽ redigunt᷑ Vñ dictꝰ eſt ſeps
a ſepio qdᷣ eſt claudo & ligo ꝑ ↄtrariũ . q; aꝑit &
diſſoluit oſſa & carnes vulneratas ab eo· vnde lu
canꝰ in ·ix· Oſſaqʒ diſſoluẽs cũ coꝛꝑe tabificꝰ ſeps
eptenariꝰ ria riũ.a ſeptẽ dicitur · Z ſignat ſe

tenariꝰ ſũmam vniũſitatis· qꝛ om̃e tempus ſeptẽ

enes S5απ numert- 1 ſeptẽ vicibꝰ a ſeptẽ ð
p heta· Jepties in die laudẽ dixi tibi
8 eptimana Ab hepta qð eſt ſeptẽ. ð᷑ꝛ hec heptaſ
eptadis.i.ſeptẽ · & ſubtracta aſpiratõe & 8s· P ea
poſita dicũt latini· hij & hee & hec ſeptẽ indecli ·
vnde ſeptimꝰ ma mũ · & ſeptenꝰ na nũ· & ſeptena
rius ria riũ · & h̊ ſeptenariꝰ rij · Itẽ a ſeptẽ diciẽ hec
ſeptimana ne · Vndᷣ ̊ ſeptimanariꝰ.i hebdomoda
rius · & deſinit vtẽs in e.o ſeptimanarie · qꝛ eſt appel
latiuũ · & ſeptimanariꝰ ria riũ. vel ᷣm quoſdã ſep
timana dicit᷑ a nuo dieꝝ· videlicet a ſeptẽ & mane
qð eſt lux.qꝛ ſeptẽ luces vel dies in ſe ↄtinet:ſicut
ſm eos hebdomoda dicit᷑ ab hebdaid ẽ.ſeptem.&
doas qð eſt dies · qꝛ ↄtinet in ſe ſeptem dies ·
6 eptingenti te ta· i· ſepties centũ · & componit᷑ a
eptẽ & centũ · et mutat᷑ e · in g. vide in nongenti
1 eptuageſima · a ſeptuagĩta deri uat᷑ ſeptuagenꝰ
a nũ · et hinc ſeptuagenariꝰ ria riũ.Item a ſeptua
ginta ðꝛ ſeptuageſimꝰ ma mum.et hec ſeptuageſi
ma me · ꝓ illa dominica in qua alla intermittic et
cõple ctiẽ̃ ſeptuaginta dies · vnde merito ſe eptuage
ſima dicit . q BGeptuageſima ſignat tempꝰ deuiati
onis. et inchoat̃᷑ a dommica qua cantat᷑ Circũdede

runt. & terminat᷑ in ſabbato poſt paſca · Inſtituta

eſt ſeptuageſima ꝓpter redemptõem. quã ſãcti pa
tres ſtatuerũt · vt ꝓpcer aſcenſionis veneratõeʒ in
qua noſtra natura celos aſcendit · et ſuꝑ choꝛos an
geloꝛ ſblimaea eſt· ſemꝑ ipſa quinta dies ſolennis
et celebꝛis haberet᷑.et in ea ieiuniũ nõ obſeruare᷑ᷣ.

—

„

4

2

enilis m ſenex. viXĩñdsee 1
enio A ſenexð B;ᷓ ſenio onis ſex pũcti ĩ teſſea
enium ſenij· in ſenectꝰ vide.
ennaar . vallis latiſſima in ꝗᷓ turris a ſagbiene

is edificari ceꝑat · m hug· & pap¶p̃̃ · dicit · Sẽnaar

T

locꝰ eſt babilonis · in quo fuit campꝰ duran & tur

ris quã vſqʒ ad celũ leuari conati ſũt · & acuit᷑ in fi
enones galloꝝ quidã qͥ romã inuaſerũt Qne·

coꝛt᷑ · no · & ſcias ꝙ galli germani ſũt teutonici·
alli ſenones ſũt franci ·
enos interp̃tat᷑ ſenſꝰ . & acuit᷑ in fine.
enſibiis · a ſentio tisdicit᷑ B & hec ſenſibilis et
hoc le.i · ſenſu ꝑceptibile · · aptũ ſentire⸗vel aptuʒ
ſentiri· vñ G & hec ſenſilis & hoc le· ꝑ ſincopa ĩ eo
dem ſenſu ·penſ·coꝛt᷑. vñ ſenſiliter ad · & hec ſen
ſilit as tatis.ſenſibilis etiã ſm aliã ſigniſicat õeʒ ſui
verbi dicit᷑ intelligibil· & cõponit᷑ ſenſibilis cuʒ in
& dicit᷑ inſenſibilis.ſᷣm hug · quidã faciũt differẽti
am int᷑ ſenſibilis & ſenſilis vñ in greciſ · dicit · s
ſentire põt & ſentiri tibi ſit res Seniibil.s · ſentiuꝛe
potens eſt ſenſile tm̃ · .
en ſilis in ſenſibilis exponit᷑ ·

„

enſim.i · paulatim aduùbium. remiſſiuũ.a ſenſus

icit · Nã qᷓ moꝛant᷑ & paulatim tendũt ſenſũ faci
unt. & cũ ſenſu fiũt · Itẽ ſenſim · i · ſenſibilit · vel ad
ſenſũ · con ſtanter· timide· vide ĩ tercia ꝑte · in capi

tulo de aduerbijs;

enſualitas · in ſenſus eſt & in ratio:

. enſus · a ſentio ſentis deriuat᷑ hic ſenſꝰ.huiꝰ ſen

inchoa.

hoꝛridꝰ. ſpinoſus · & deſinit gtus plis in iũ · de ſſ

tes · vt ſentes ſentium · & eſt magis in vſu in pllli .⸗

nu mero ꝙᷓ in ſingulart · .

enticoſꝰ ſa ſaͤ · in ſentes vide ·
entina A ſentio tis dicit᷑ hec ſentina ne. penul-
du · locꝰ? naui ad quẽ vndiq; ↄfluit aqua:qꝛ gra
uis fetoꝛ ibi ſentiat᷑·et inde vl a ſentio dicit᷑ ſẽtino
nas · i · aĩo aliqͥ˖d ſenſim düiudicare ·
. entio tis · ſenſi i · in um· ſenſũ ſu. addita s.fit ſen
us ſa ſũ·ꝑticipiũ p̃teriti tꝑis · et eſt ſentire aliquid
ſenſu peiꝑe · ſ· auditu viſu· ꝛc̃· & m hoc eſt actiuuʒ
Itẽ ſẽtire · i · intelligere vl habere ſenſũ · i · intellectũ
& ſm hoc eſt neutꝝ Sentio cõponit᷑ Aſſentio tis

id eſt aſſenſũ p̃bere:et inuenit᷑ aſſentioꝛ tiris· in eo

dem ſenſu in depo · gůe · Itẽ abſẽtio · vide in ſuo lo
co · Conſẽtio tis.ↄſenſũ pᷣbere · qᷓſi ſimul ſentire.vñ

hic ↄſenſus ſus: Diſſentio tis · et diſſentioꝛ tiris · in

eodẽ ſenſu · i · diſcoꝛdare diſcrepare q̃ſi diᷣſa ſẽtire

FVerſẽtio tis · i· ꝑfecte ſentire · Pꝛeſẽtio tis · i · pꝛe vl

ante ſentire. Reſentio tis · iiteꝝ ſentire: et ab iſtis
ſſẽtiſco Abſentiſco Toölenei, co ꝛc· Sẽtio
et eiꝰ cõpoſita faciũt pᷣteritũ in ſi et ſup · in ſũ. Itẽ
ſentio ꝓ ſenſu ꝑcipere · vt dixi actiuũ eſt·cõpoſita
ab eo ſüt neutra · vel deponentia· p̃ter pᷣſentio et ꝑ
ſentio et reſentio q̃ ſũt actiua · et ſeribit ſentio ꝑt·

q accipit ſonũ de c.et hoc patet in ſecũda ꝑſona
enh te mpoꝛis indicatiui·

entix ſenticis · in ſentes exponit᷑·

„

boleida e
ro nefas: ſceluſ ↄtra fas.ↄtra iuſticiã. & ſũt due
p'es. pꝛo interiectio · nephas nomẽ · Nõ em̃ pt᷑ ibi
eſſe vera cõpoſitio · qꝛ interiectõ nõ poteſt cõ poni
vt oñdi in pꝛo doloꝛ & ſic nõ acuit
ronepos.in nepos exponitur · & coꝛ.ne ·
ronoe · Nois·i:mẽs et cõponitur cũ pꝛothoſ qð
eſt pꝛimuʒ · & dicit᷑ hec pꝛonoe es ·quaſi ꝓthonoe⸗
id eſt · pᷣma nois ſcʒ diuma mẽs
ronoſticũ a pꝛonoſco ſcis · dicituꝛ hoc pꝛonoſt
cũ ſtici.i·ſignũ futuri · & pꝛonoſticus ca.cũ · qui pᷣ
cognoſcit uel ante ſignat · & pꝛonoſtico cas · ꝓno⸗
ſticis perpẽdere pꝛegnoſcere · ſm hug⸗ Papi · vero
dicit pꝛonoſtica · p̃uiſio egritudinũ dicta a pꝛeno
ſcendo · Opoꝛtet em̃ medicum pꝛeterita pꝛeſentia
& futura pꝛeuidere ·
ronoſticon liber eſt. & poteſt ſcribi ſine g. uel
poteſt addi g·per pꝛotheſiʒ pꝛonoſticõ uel pꝛogno
ronuba· ex pꝛo & nubo nubis cõpo ſticon
nitur hec pꝛonuba be:que aſtat nubẽti.et que nubẽ
tem viro coniũgit · Ipſa eſt et ꝑanimpha· & dicitur
pꝛonuba quaſi pꝛenuba:qꝛ nubẽtibus pꝛeeſt · uel qꝗᷓ
u ꝓpe nubẽtem. vnde et iuno dicta eſt ꝓnuba · q̃a
nubẽtibus dicitur pꝛeeſſe· Inuenit᷑ etiã hic ꝓnubꝰ
ſicut et hic ꝑpanimphꝰ · Inde iudicũ xiiij · ca: dicit᷑
ꝙ vxoꝛ ſanſonis accepit maritũ vnũ de amicis eiꝰ
& pꝛonubis:i ·ꝑanim phis ſibi aſtàtibus. Et ſiẽ oſtẽ
di in nubo bis· nubo pꝛoducit pꝛimãcũ ꝓnuba ab
eo cõpoſitum · & etiã pꝛonubꝰ coꝛ· nu Vnde qᷣdam

Dicitur a nquid immutan ump iclter · qn dqud

vncipale in ipſo immutatũ emange Ei Feo ſimplr
4

loquẽdo qñ ratio nõ mutat᷑ a ſui qtat ueleq̃lita
te ů dicitur paſſio ſed pꝛopaſſio quaſi pma l ince
pta paſſio· vel propaſſio quaſi imꝑfecta paſſio Sʒ
paſſio dicitur cõſummata paſſio ꝑ cõſenſù VYo
lo etiã te ſeire ꝙ aliter fuit pꝛopaſſio in xpᷣo & ali
ter eſt in nobis · Nam ut dicitur in teꝛcio ſentiaruʒ
diſtinctõe viceſima· Hab uit xpᷣs veꝝ timoꝛẽ & tri
ſticiam in natura homĩsſed nõ ſicut nos qui ſumꝰ
mẽbꝛa eius · Nos em̃ cauſa peccati noſtri his deſe
ctibns neceſſario ſubiacemus et in nobis ſunt iſti
defectus ſᷣm ꝓpaſſionẽ et paſſionẽ · ſed in xpᷣo non
niſi ſm paſſionẽ Sicut em̃ in peccatis gradus qdã
vocãtur ꝓpaſſioet paſſio·ita et in his penalibus
affe ctibus Afficit᷑ em̃ quis interdũ timoꝛe uel tri
ſticia. ita ut mẽtis intellectꝰ nõ inde a rectitudine
moueat᷑ uel dei cõtemplatione · et tũc ꝓpaſſio eſt·
Aliquãdo uero mouetur et turbat᷑ · et tũc pafſio ẽ·
Xpus uero non ita turbatꝰ fuit in aĩa timoꝛe uel
triſticia ut a ractitudine uel dei comtẽplatione ali
quatenus declinaret · ſʒm quẽ modũ intelligitur cũ
dicitur non timuiſſe uel triſtis fuiſſe. Vnde hiero·

ſuꝑ math · in xxvi ·ca.vbi dicit᷑ · Cepit contriſtari ·

& meſtus eſſe· vt veritateʒ inquit pꝛobaret aſſum
pti hoĩs vere contriſtatꝰ eſt. ſed qꝛ nõ paſſio eius
dominabat᷑ aĩo: veꝛa ꝓpaſſio eſt Añ ait Cepit con
triſtari.i·aliter ↄtriſtatur quia ꝑ ꝓpaſſionẽ Iõ vᷣm
hãc diſtinctionem aliquãdo dicitur xp̃s non uere

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

7

6

4

3

2

5
4 Copyright 4/1999 VXyMaster Gmbti wwW.VXmaster. com

1