KaXI1_fol-1_1735_57_25 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Academiae Georgiae Avgvstae Prorector Io. Andreas Segnervs D. Cvm Senatv Civibvs Segner, Johann Andreas von T . " D6 X p E g E r EKO xdd * x T vX sat Y^ p CM A us Pes A a pj d p Pt " 3 » s F L É TRMS x* . ER 5 * 2 d 1b &M m * Li $ 5 [ ...w € E ^ Mi m ! «Ww La d | f.h. W P2 n 1 h H M i at tb [/] gamcimesaeng ov W f— W w s vt m 2 [ 5 v | | B | I l * W .w J ] i E lj u | b * E h u- À : .m j | $ M 1 ,M M( - ; 1N — | w. W r - u j E M B f B : : Gd . E 24 * E. d-« N ü M z E /. W ^ VET u LL d :H P " $* a* M rE D w ss d H ; 3 v E. "s if 5 L a As E m Xcu E E * M $ , QMX x R m E *s — A " - IU s "i F RU ERa CURT TU T TEITMNERRA, ——————P Ó N t RRE d MÉ . CHMESINBIGA QOU A t iae m r AOCU MMl HU iE MA . EEE IH at o li M itS BA It A r rR G To. APE R s i if ss m las PA - x u E 2 ^ —— —— Ó s r as lllllnllü...ll E iesadieros L as £ at & EEE L r —— tue—m - ( T — L MTTA "- a — ^ AL k PUR —— 4 - n —— EE YX ( "* j D i Y ) 1 | t — " * LY E ; a ? x///, :; IQ NGNY EH a Qu 9. €3 [ ) —— d Z22 /KMMfy r * $ N12«510352097 021 * LEU LUE LT ; uB Tübinaeuwi J L. E D. * " Digitalisat ]t vorhanc,in-.eru'lp : f —— E - | E AE d ET Ms $ : i —Á—Á9À — t ipiddi — ————— — Ed P at Bs : m € Wæn — TT TT — ial Ro o - E asE .ACADEMIAE GEORGIAE AVGVSTAE E PRORECTOR IO ANDREAS SEGNER V CVM SENAAMV CiVIBVS ^ D e verborum q uorundam fenfu difputare, & quibus nominibus quid fignificet;xr, accurate finire , "philoæphiae, nec ignobile illdd, opus eft ; neque ad hoc tan- tum neceffarium, vt vanae verborum concertationes eüitentur nominibus diuerfis eandem rem fignificantium , vel eodem diuerfàs res nomine intelligentium : fed ad illud quoque , quod multo propius cum moribus,, hoc eft, cum félicitate hominum coniun&um eft, vt rite formatis quibusdam notionibus nominum ad mentes humanas potentiffimorum , eas aut impellamus quo opus eft, aut vnde noxa oftenditur reuocemus.. Sunt, inquam, nomina ad mentes hominum potentiffi- ma, quibus illaenon minus nonnunquam regi , incitari, reuocar! poffe videntur, quam animalia quaedam certis fonis, ne Ferpper quidem articulatis , in diuerfos motus antrorfüm aut retro , in finiftram aut dextrorfum pelli fle&ique obferuamus. — Talia fünt padcbrum , foedum , pudor , felicitas, gloria , bonor , rationabilis, fortis, dgnaunus, bumanus , amicus & id genus plura, quae in ore habent omnes , quibus bonam vitae partem regi vident, qui animum ad ea, quae geruntur paullo diligen- tius attendunt. — Quod enim fibi g/erize eíle, vt hoc primum vtamur, putauit aliquis, cui paZcberrimtum rerum humanarum effe g/oria; , femel firmiter perfüafüm fue- rit, illud per tela & ignes petet, ab illo perfequendo nullus ipfum nec praefentiffimi periculi metus reuocabit. Sed de glorta & pudore peculiaribus fcriptionibus ex hoc lo- co iam difputatum eft. lllud fatis apparet, immane quantum referre, quas talium nominum notiones animo informauerit aetas mollior , quas cum annis firmatas toto vi- tae actu fequatur: q&ippe quae ipfà morte potentiores fint, quam oppetere faepe malint homines , quam aduerfüm aliquid illis notionibus in fe admittere. Quare Ooperae pretium eff quam quod maxime , & inter fümma fàpientiae opera ponendum , fi quis illud genus verborum & reéte intelligat , & vti illo e re fua & publica poffit ; in primis optabile eft illud agi ab omnibus , qui eius rei facultatem habent, vt mature prima aetas veris imbuatur & quafi inolefcat verborum illius generis notionibus. Fac enim a teneris inde vnguiculis ita affuefa&tum aliquem & perdu&tum ad adolefcentiam , vt «ax» illud , prcbruz illud & honeftum, illud per fe amabile & appetendum, in vera virtute collocet; non temere ille fvedizz quidquam in fe admittet , vir tota vita honeftus & vtilis patriae erit. — Sed pone alium ita inflitutum , vt licere fibi, quin praeceptum fibi a natura putet, quidquid fibi vtile iudicet, porro vtilitatem praefenti lacro, fru&u voluptatis, impunitate, & fimilibus rebus metiatur : hominem habebis, quem praefentium metus poenarum aut Vt.ilitatl.s quaedam obiecta fpecies, forte intra cancellos quosdam contineat , modeftumque & tra&tabilem aliquatenus reddat , fed quem neque ciuem vir fapiens, neque vicinum , neque amicum ,'multo minus magifltratum aut regém adeo habere velit. ln praefenti notionem explicabimus, cuius magnam vim, magnam , fi recte formetur, vtilitatem efre arbitramur. — Sezfum ciuidem, & [piritmm publicum declarabimus ab illa vaTphone, & pafriae amore, quo veteres fere vtuntur, quantum ad effe&us certe, non diuerfum. . Sez/us, vt ab hoc incipiamus , nobis dicitur cum mutis animalibus communis, quo nomineeas folerrus mutationes Comprehendere, quaea corpore, vel in;corpore certe, noftro oriuntur, in quantum aliquid índe ad animum etiam peruenire, vel certe cum animi quacun- que mutatione, coniun&um effe intelligimus. — Vix autem contingit vnquam , vt non vel iucundi vel molefli perceptio adiun&ia fit ; nec poteft fieri, vt quod iucundum fentiamus, illud eodem actu non & apperamus, & contra ea auerfemur molefla. Sic arppliöcato paullatim ac dilatato intelle&u fa&um eft, vt Jez/us ea, quae diximus, comprehendat omnia , atque totum illud, quod ey/mus Graeci dicunt, indicet, totam anrni affectionem, intelligentia & voluntate conftantem , quae a corporis motibus or- t2, cum iis certe artiffime C(?pulata,' ipfum quoque fibi habeat confentiens ; motum fanguinis, vt hoc vtamur, dilatantis fe & velut gpgetentis ea quae placent,a contrariis contrario fe motu remouentis. C//e; porro dicimus , ( vt humanum quife & alios effe homines cogitat) qui & fé ciuem effe meminit, ciuiumque adeo officiis obligatum, cum fruatur commodis ; & alios effe ciues, eodem proinde iure gaudentes, & aequa lege fic tra&tandos, vt quae ab ipfis exfpe&tamus, ea ipfi, fi res ita ferat, vltro illis tri- buamus. Ciues iungunt vires animi & corporis ad communem felicitatem quaerendam. Igitm- qui femper cogitat , fe effe ciuem, & alios fuos effe ciues, qui ferio vult fe bonum ciuem effe, ille ciuilis eft. Sez[us adeo cigiAs efl eius, qui in omni a&u vitae ea cogitat, vult, efficere fluder, quae ciuibus fuis, id efl, ciuitati toti pro- runt s & ad illius felicitatem Pertinent. Hunc porro/'elf/itm ciuilem aurae fi compares leni, qulae vno perpetuoque tenore pUlmOHeS inflet 5 quem Spirilum publlcum dicamus, melius forte patebit. Is nempe maiores quosdam impetus habet. Animadueríum e(t, qui affe&u quocunque concitarentur, vel magno conatu aliquid agerent, in. iis fpiritum accelerari, & fieri vehementiorem: quare Spir?/&5 tribuerunt his, qui magno impetu in aliquid ferrentur, & valide in re aliqua laborarent. Hinc z7Punt- cto$ [biri£s commemorari videmus , & regium [piritum; & boffilem,8t minacem. — Hinc publicum [piritum: dicere fas e(t. illum .generofàe mentis impetum, quo quis in 2opulum, (a uo pub/ica dicuntur quafi popu/ica ) in commoda, in falutem populi fertur, adeo quidem, vt non fri Bide, non quia ficoportet, fed quia fic placet, & calide, & velut in ( in&u quodam , & aeítu omnium venarum vrgente, agatur, quidquid populo conducit; cuius nos partem effe, quem noflrum effe, in cuius feli- citate noflram rem agi, fentiamus quin cui nos noítraque omnia impendi, fumma gloria fit. Satis iam videtis , cwvES cAnISSIMI, quanti res momenti fit /ez/zs5 ille ciutlos , pulblicus ille Jpiritus : digna profe&o, in qua non confideranda modo, íed quam plurimis hominibus propinanda, atque infinuanda ipfis medullis, occupentur viri füpientia, eloquentia valentes, qui ipfi ciuiles , qui publico animati fpiritu fint. De h ac re igitur dignam füa profefftone, dignam perfona, quam modo (üfcipiet, dicendi materiem fibi fumet collega nofter Excellentiffimus IO. MAITHIAS GESNERVS eloquentiae & poéfeos Profeilor þUbUCUs ordinarius , cui ordo lege publica fancitus , & Academici Senatus decretum fafces huius vniuerfitatis in proximos fex menfes de- tulit. Quid enim potentius füadere debet eloquentia, quam publicae faluti pofthabendam effe priuatam ? quid poéfis fuis delinimentis efficere maius poteft , quam vt vi- deatur hominibus duce €$* decortia pro patria mori? Dicet autem ita Collega nofter, vt eas Ipfas res in fe effe, ipío inprimis Magiftratu gerendo fe demonftraturum promittat: qui tanto decurret felicius, Vobis * que & publicae rei erit vtilior , fi in vobis etiam partem aliquam fenfüs illius atque fpi:itQS- efficere illi contigerit. Conuenite igitur frequentes ipfis Kalendis uiti , id eff proximo Lunae die, bora decima ad illius orationem , in primis ad leges audiendas, reliquamque peragendam cerimoniam, & preces nobifcum fundeudas, vt tueatur & inui&tum praefter Deus O. M. füae inter nos maiefítatis vicarium , Augufliffimum Regem noltrum , Patrem Patriae, & huius Vniuerfitatis literariae Re&orem Magnificentiffimum, qui fpiritu vere publico animatus , /z4e; iam publicae defez/oregz armatus agit, & fauente diuino numiné non contemnere pa&torum religionem populos docebit : vt Domum Regiam , & con- filium Regis & totam patriam nofiram 5 & hanc Aca emiam, totamque quae hofPitium illi praebet, ciuitatem , feruet incolumes, & omnibus felicitatis partibus augeat. P. P. a. d. XXIII Iun. crorocexxxxurr. ia i NU Ó od N i l—— - * o j - * « d ï, - -- N u 7 N " — "— *x - TOV N n V Ts H r Y ERE ^. W x zi i ET f T s " s i 32 AC m É 2 W . ?P " 5 a x« & W. i l qécur i D i 1 l SERRECSE dinU CO IAUCHIABNEN I du p du od — m — — ia as o a LL — A as E "a R SEEgh iib n R "M At s d M h. » 2 - wu Ls .....ï L 2 8 i 3 ov d- D T - ET i^. WM fs Ww aE PU u t AR * iE ; 42X : 1 E. W É 3 * j i i M od $ * W i * .,, à — , d k — M, E . ». )! 5 æ » «* Db 4 M..k Tk p *s * M : h - " u RE t Pa - P — — U É ÉB - - W & - : u W, z cvumM ET. "p a -uxseea p L T Mu n LL t H NT RI s RE Pocs m m n i sb n ii rf — — — s i u RE p — E —— NB n » at t IINR».(.C us vt tten . — — ar — — Fs — — a aL a a P t —ÓÁ——— — —— — - — $À T — ntgmQ eáÓ—5 a gbees tcis z ÉÓ n À —— — s l- m "— " N as LE AR 23 T " LC - MR I252 E d LxS N MU COUR D ^ 7 3 rv - $ — Mil ACADEMIAE GEORGIAE AVGVSTAE PRORECTOR IO ANDREAS SEGNER V CVM SENATV CIVIBVS. S D fr e verborum quorundam fenfu di P utare, & quibus nom-irgibus quid fïgniäCetIJr, accurate finire , fphiloföphiae, nec ignobile illdd, opus eft ; neque ad hoc tan- tum neceffarium, vt vanae verborum concertationes eüitentur nominibus diuerfis eandem rem fignificantium , vel eodem diuerfàs res nomine intelligentium : fed ad illud quoque , quod multo propius cum moribus , hoc eft, cum felicitate hominum coniun&um efít, vt rite formatis quibusdam notionibus nominum ad mentes humanas potentiffimorum , eas aut impellamus quo opus eft, aut vnde noxa oftenditur reuocemus.. Sunt, inquam, nomina ad mentes hominum potentiffi- ma , quibus illaenon minus nonnunquam regi, incitari, reuocari poffe videntur, quam animalia quaedam certis fonis, ne femper quidem articulatis , in diuerfos motus antrorfüm aut retro , in finiftram aut dextrorfum pelli fle&ique obferuamus. — Talia fünt palcbrum , foedum , pudor , felicitas, gloria , bonor , rationabilis, fortis, 2guauus, bumanus , amicus & id genus plura, quae in ore habent omnes , quibus bonam vitae partem regi vident, qui animum ad ea, quae geruntur paullo diligen- tius attendunt. — Quod enim fibi g/orize eíle, vt hoc primum vtamur, putauit aliquis, cui pülbberrimum rerum humanarum effe g/orig;a , femel firmiter perfuafüm fue- rit, illud per tela & ignes petet, ab illo perfequendo nullus ipfum nec praefentiffimi periculi metus reuocabit. Sed de g/orzz & pudore peculiaribus f'criptionibus ex hoc lo- co iam difputatum [l. lllud fatis apparet, immane quantum referre, quas talium nominum notiones animo informauerit aetas mollior, quas cum annis firmatas toto vi- tae actu fequatur: - $ quippe quae ipfa morte potentiores fint, quam oppetere faepe malint homines , quam aduerfüm aliquid illis notionibus in fe admittere. Quare operae pretium eft quam quod maxime , & inter fümma fapientiae opera ponendum , fi quis illud genus verborum & recte intelligat , & vti illo e re fua & publica poffit : in pri.mis optabile eft illud agi ab omnibus, qui eius rei facultatem habent, vt mature prima aetas veris imbuatur & quafi inolefcat verborum illius generis notionibus. Fac enim a teneris inde vnguiculis ita affuefa&tum aliquem &'.perdu&um ad adolefcentiam , vt x«X» illud , pulcbrum ilud & honeftum, illud per fe amabile & appetendum, in vera virtute collocet; non temere ille fceuzz quidquam in fe admittet , vir tota vita honeflus & vtilis patriae erit. — Sed pone alium ita inflitutum , vt licere fibi, quin praeceptum fibi a natura putet, quidquid fibi vtile iudicet, porro vtilitatem praefänti lacro, fru&u voluptatis,, impunitate, & fimilibus rebus metiatur : hominem habebis, quem praefentium metus poenarum aut vtilitatis quaedam obiecta fpecies, forte intra cancellos quosdam contineat, modeflumque & tra&abilem aliquatenus reddat, fed quem neque ciuem vir fapiens, neque vicinum , neque amicum , multo minus magiftratum aut regem adeo habere velit. n praefenti notionem explicabimus, cuius magnam vim, magnam, fi recte formetur, vtilitatem efíe arbitramur. — Sez/um ciuilem, & [piritem publicum declarabimus ab illa «rpdpiMe, Gt pafriae amore, quo veteres fere vtuntur , quantum ad effe&us certe, non diuerfüm. . Sez/us, vt ab hoc incipiamus , nobis dicitur cum mutis animalibus communis, quo nomine eas folemus mutationes Comprehendere, quae a corpore, vel in;corpore certe, noftro oriuntur , ia quantum aliquid inde ad animum etiam peruenire, vel certe cum animi quacun- que mutatione, coniun&um efíe intelligimus. — Vix autem contingit vnquam , vt non vel iucundi vel molefli perceptio adiuncta fit ; nec poteft fieri, vt quod iucundum fentiamus, illud eodem a&u non & appetamus, & contra ea auerfemur molefla. — Sic amplificato paullatim ac dilatato intelle&tu fa&tum eít, vt fen[us ea, quae diximus, comprehendat omnia , atque totum illud, quod ey/mp« Graeci dicunt, indicet, totam anizni affe&tionem, intelligentia & voluntate conftante m quae a corporis motibus or- VE t, cum iis certe artiffime copulata, ipfum quoque fibi habeat confentiens ; motum fanguinis, vt hoc vtamur, dilatantis fe & velut appetentis ea quae placent,a contrariis L —; contrariofe motu remouentis. Cig//ezz porro dicimus , ( vt humanum quife & alios effe homines cogitat) qui & fé ciuem effe meminit, ciuiumque adeo officiis obligatum, cum fruatur commodis ; & alios effe ciues, eodem proinde iure gaudentes, & aequa lege fic tractandos, vt quae ab ipfis exfpe&amus, ea ipfi , fi res ita ferat, vltro illis tri- Y buamus. Ciues iungunt vires animi & corporis ad communem felicitarem quaerendam. lgitur qui femper cogitat , f& efle ciuem, & alios fuos effe ciues, qui ferio vult X fe bonum ciuem effe, ille ciuilis eft. — Sez/4s adeo cíuilis efl eius, qui in omni a&u vitae ea cogitat, vult, efficere (tudet, quae ciuibus fuis, id eft, ciuitati toti pro- funt, & ad illius felicitatem pertinent. — Hunc porro /ez/um cttilem aurae fi compares leni, quae vno perpetuoque tenore pulmones inflet ; quem Spiritum publicum S W dicamus, melius forte patebit. Is nempe maiores quosdam impetus habet: Animadueríum e(t, qui affectu quocunque concitarentur, vel magno conatu aliquid agerent, I in. iis fpiritum accelerari, & fieri vehementiorem: quare Spiritm tribuerünt his, qui magno impetu in aliquid ferrentur, & valide in re aliqua laborarent. Hinc zrzPzzi- R 19 | cios [pirittus commemorari videmus , & r egium [piritum, & boff/lem,8t minacem. . Hinc publicum fpiritum dicere fas eft. illam - generofae mentis impetum , quo 18 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset quis in popa/um, (a quo pub/ica dicuntur quafi popuica ) in commoda, in filutem populi fertur, adeo quidem, vt non frigide, non quia ficoportet, fed quia fic placet, I15 & calide , & velut inftindtu quodam , & aeftu omnium venarum vrgente , agatur, quidquid populo conducit; cuius nos partem effe , quem noflrum effe, in cuius feli- Balane Q 17 "N citate noftram rem agi, fentiamus quin cui nos noftraque omnia impendi, fumma gloria fit. Satis iam videtis , CIVES CARISSIMI , quanti res momenti fit /ez/ss ille I O 16 ciuilis , publicus ille /[piritus: digna profe&o, in qua non confideranda modo . * D ; fed quam plurimis hominibus propinanda, atque infinuanda ipfis medullis, occupentur viri $ I 15 fapient la, eloquentia valentes, qu l 1 pfi ciuiles, qui publico animati fpiritu fint. Focus De hac re igitur dignam füa profeffione, dignam perfona, quam modo füfcipiet, dicendi materiem fibi fumet t:ollegav nofter Excellentiffimus N 14 . ENE IO MAITHIAS GESNERVS I10 eloquentiae & poéfeos Profeffor PUin'cus ordinarius, cui ordo lege publica fancitus , & Academici Senatus decretum fafces huius vniuerfitatis in proximos fex menfes de- 11 tulit. . Quid enim potentius füadere debet eloquentia, quam publicae faluti pofthabendam effe priuatam ? quid po&íis fuis delinimentis efficere maius poteft , quam vt vi- I deatur hominibus duAce Q5* decorum pro patria iori? Dicet autem ita Collega nofler, vt eas ipfás res in fe effe, ipío inprimis Magiftratu gerendo fe demonftraturum 10 promittat: qui tanto decurret felicius, vobis * I que & publicae rei erit vtilior , fi in vobis etiam partem aliquam feníüs illius atque fpigitgs effcere illi contigerit. Conuenite igitur frequentes | iblis Kaleudis Iulii , id e/f proximo Lunae die, bora decima | ad illius orationem , in primis ad Ieges audiendas, reliquamque peragendam cerimoniam, & preces nobifcum fundendas, vt tueatur & inui&tum praeftet Deus O. M. füae 7 inter nos maieílatis vicarium ,. Augufliffimum Regem noftrum , Patrem Patriae, & huius Vniuerfitatis literariae Rectorem Magnificentifïïmum, qui fpiritu vere publico 5 6 fi animatus , /77e; iam publicae defez/orer armatus agit, & fauente diuino numiné non contemnere pa&torum religionem populos docebit : vt Domum Regiam , & con- lium Regis & totam patriam nofiram, & hanc 5 Academiam, totamque quae hofpitium illi praebet , ciuitgtem, feruet incolumes, & omnibus felicitatis partibus augeat. l " EM DN P.P.a.d. XXIII Iun. CIJI2CCXXXXIII. 4 MM 3 z T a ) Copyright 1099 YxyMaster GmbH. www. EL