KaI600-86_13 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Philosophica De Fortitudine Animi, 2 -- P s2 . m 1 . — d TNSEUES Z E. — o RMMMMM—— kll'lej SoCo- i ao p lu- - IZSSSM E g —— ' — -- i r —— P ERE - x 2j 2 -s as i AC AE d A DN qumy m u VE L rl TET CU d s veyt ^ m d P b h- E b E - B t ] D | E. W * L5 EL | 23 2 - — ^ "a T — — k MAU IT / 74 E / « DISSERTATIONIS PHïLOSOPHICAE DT FORTJITUDINE AN'MI COANTINUATIO QUAM DEO JUVANTE, PR AR STIDE * JACOBO FRIDERICO ABEL. PHILOS. MAG. EJUSDEMQUE PROF P. O PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONORIBUS * Diebus Sept AMDCCC PUBLICE DEFENDENT MATTHJEUS FRIDERICUS CAROLUS FABER, JAorenfeldensis. Zg JOANNES FRIDERICUS WIDMANN, Stuitgardianus. GUSTAVUS FEUERLEIN ; S'/uttgardianus. CAROLUS FRIDERICUS AMANDUS KOHLER, Birkacenris. HERRMANNUS HENRICUS RAIFFEISEN , AU;dio- Fischacenzsis. SERENISSIMI STIPENDIARII ET M AGÍSTERII PHILOSOPHICI CANDIDATI TUBINGAE rrrreus HOPFFERIANIS ? ï vl Dnrm u —— !'* xpositis in dissertatione de fortitudine animi, anno antecedente edita, natura et effe ctibus fortitudinis animi , quam ut nunc etiam doceamus, quibus nihil relinquitur, quae a caussa- caussis illa nitatur, et quam diversa sint, rum illarum diversitate proficiscuntur. I. Cap. CAUSAE DIVERSITATIS. I. gS. Indoles inmata. Et primo quidem indol es innata magni est momenti, nam uoad hanc sigillatim tam voluntatis vis generatim, quam q 5 naturam voluntatis ejus directionem, partim ob primitiva ltatis- ipsius, parti i ob primitivam naturam rationis-facu harumque ad illam relationem, jam ante que sentiendi € w A. ercitium et inde natam dexteritatem major minorve esse A2 l— 4 þotest', quod quidem , cum ex theoria, quae vires nostras;tam generatim , quam quoad certas directiones acquirendas natura diversas esse docet, appareat, potis- simum etiam exemplis eorum confirmatur , qui jam in prima pueritia fortis animi documenta ediderunt, vid. e. g. exempla puerorum Catonum apud Plutarchum. $ 2. Caussm accedeníer. Qüanta sit vind,olis innate vis, curatius quidem finiri non potest, at hoc certe absque difficultate intelligitur, illa sola, quamvis satis magna, nunquam tamen fieri animum fortem, sed ad hunc perficiendum plura requiri alia. $-- 9. Cognoscenda et Cogitanda, Ut animus fortiter agat, opus est primo recto de eo, quid optimum sit, judicio, et deinde tali. voluntatis directione, secundum quam hzec non agit, nisi, quod optimum judicavit intellectus , s. quod ratio jubet. Jam ex hisce intelligitur, quzenam fieri debeant, ut acquiratur animi fortitudo, T N Primo nimirum acquirenda est cognitio eorum, sine quibus, quid sit optimum , non potest cognosci, adeoque partim finis nostri tam communis quam propriorum omniumt, partim naturze nostrae et relationis rerum ad nos, quia non nisi ex hisce cognitis inteliigitur, quid in qualibet re sit optimum, quid omitti, quid committi, jubeat ratio. . $. [ Potissimum vero imbuendus est animus omni'busx iis, qu: illam voluntatis directionem promovent, secundum quam hzec non nisi, quze optima judic'avit intellectus, agere decernit et decreta exsequitur,'uno verbo, nonnisi, quae ratio jubet, agit. Etiam ex hac caussa magni momenti sunt przeter cogitationes de ipsorum illorum finium natura et momento cogitationes de mea natura; quo enim. quantaque, qua hic invenio! invenio nimirum me ratione przeditum, liberum immortalem, non adstrictum ad hunc angulum , immo ipsis temporis et spatii limitibus exemtum atque immunem. Et ego, nullis angustiis neque.spatii neque temporis inclusus , et universoe adeo naturze imperio solutus, ego r 6 a aX rationem non sequar, sed potius libidinum vinculis con- stringar, aut dolori ignavus succumbam ?. Converto porro animum ad ea, quz extra me sunt, ad mundum, non hunc quidem, quem oculis conspicio et in quo, si solus et per se consideretur, omnia commota, perturbata, summa L Mi imis mixta esse videntur, sed alterum illum, sensus effugientem, cujus unica tantum eaque parvaadmodum pars hisce oculis meis, et quidem non ex natura objectorum sola sed etiam ex natura facultatis meze reprzesentandi conspicitur, in quo bonus omnia invenit, qu: ad evehen- dam virtutem, et ad depellendum vitium faciunt, et in quo denique felicior est, qui virtutem majori cum studio sequitur. Pars haud exigua excelsioris hujus mundi, an ego nihil sapiam , nisi terram, an adfixus ad ea, qu terrae inhzerent et humi jacent, rationem non sequar? Sed num possum cogitare mundum absque cogitatione summi ejus moderatoris, qui nutu regit zc tuetur omnia; et num ad cogitationem, ad sensum adeo summi Dei elatus, terrenis animum adfigere aut ad humilia, sordida, turpia detrusus, preeceptis rationis non obediam ? Quamobrem Epictetus de studio compescendi affectus loquens, Certamen, inquit, 1 magnum est opusque plane divinum, Dei igitur memineris, eum invoca opitulatorem et auxiliatorem. Descendamus vero jäm etiam ad terram , et ea ipsa consideremus , quze dulcedine sua animum tantopere ad se adliciunt, aut dolore ita repellunt, ut, qu2e optima judicat et quze ex hac caussa vult, non possit agere, adeoque for- titudinis laude se ipse privet? quid igitur est, quod primo dulcedine nos attrahit ? Voluptas? At licet (ita Seneca) circumfundatur undi- que voluptas, per omnes vias influat animumque blandi- mentis suis leniat, aliaque ex aliis admoveat, quibus to- tum corpus partesque sollicitet, quis mortalium — per dies noctesque titillari velit ? Et hzec eadem voluptas nonne potest fieri irritamentum vitiorum et fons miserix? 'nonne ex natura sua fragilis est incertaque et szepissime, cum maxime delectat , exstinquitur ; ac certe, qui ea caret, tamen potest esse beatus. Denique, qui przecepta rationis, voluptatem fugere jubentis, sequitur, aut majores effugiet dolores aut multo prasstantiorem consequetur voluptatem. Forsan vero, qui dulcedine non attrahitur ad ea, quze ratio vetat, perpetranda, dolore ac horrore repellitur ab A« Pa La st a ss l 8 His, quee ratio facere jübet, perficiendis. Sed et hoc ser- vitium haud minus est turpe. Quid enim tantopere hor- reamus ? jacturam voluptatis et eorum, quze illam gignunt aut promovent ?. At jamjam vidimus, quam vilis sit illa [27] adeoque et quam levis ejus jactura? Dolores igitur? At maxima eorum pars imaginatione, facultate fingendi, opinionibus preejudicatis et depravata vel cogitandi vel sentiendi et volendi ratione orta est, quamobi*em, deletis H I lx is, etiam dolores delentur. Sedx sint veri. Attamen illi haud sunt extra potestatem nostram positi. 5 Primo enim multos dolores effugiemus , vel certe diminuemus, si nihil magnopere appetimus, nulla re con- fidimus atque nitimur, nihil spondemus, omnia incerta putamus; cum przecipue, quae ex improviso accidunt, de gradu dejiciant, vir sapiens, quicquid fieri potest, quasi futurum cogitat, et multo ante, quam casus adversi acci- dunt, animo eos volvit, quo modo certe doloribus vis illa demitur, quze ex novis et inopinatis rebus oriri solet; prze- terea ille jam antea meditatur, qua ratione se contra do- lores universos et certos sigillatim sit.muniturus, quibus remediis sit usurus, et quomodo dolores ipsos in usum suum possit 9 l« possit convertere, ac potissimum animum omhnem, ante- quam illis tangitur, ad depellendos et perf&rendos dolores coaptat, quibus omnibus fit, ut, imminentibus aut jam jam urgentibus doloribus, pectus afferat bene praeparatum, eosque si non effügere et delere, certe diminuere possit atque perferre. In primis, ad huncce finem consequendum diu gnaviterque considérata vera dolorum natura, persuasissi- mum habet, nunquam amitti omnia , et dulciora esse, quze relinquantur, pauca, quam si ommis generis divitiis ab- undaret, nullum esse dolorem, quin a viro forti ferri pos- sit, acutissimos enim eosdem esse brevissimos, diuturnos autem levissimos, omnes ipso tempore et consuetudine, patientia et fortitudine fieri leviores, timore autem et impatientia graviores; praeterea (ita porro sibi persuadet) mala, quz forte accidant et fato quodam immittantur, facillime ferri, quoniam in illis nihil sit, quod poeniten- aM tiam et pudorem movere possit, ea, in. quibus non vacui simus culpa, poenitentia, pudore et studio vitia eniendandi nobis adeo prodesse, uno verbo dolores, si modo ipsi illis recte utamur, ad fortunam et virtutem adeo munire viam. B To Denique , jam jam pressus doloribus, rerum adversarum tum caussas, tum effecta examinat, hoc enim modo non solum animus a dolore ipsum discruciante abstrahetur, sed et in iis, quae adversissima videhtur, juscundissimarum rerum semina inveniet abscondita, inmo adeo, si caussas dolorum detectas delet, si remediis, ad eos eorumque effectus infelices' depellendos ratione preescriptis, recte utitur et quze ex iis fausta et exoptata consequi potest, consequi elaborat, ex adversis rebus ipsis maxima percipiet commoda, et brevi dolores in gaudia commutatos videbit. Qui hzec omnia rite perpendit, etiam supra timorem elatus est, cum enim illi, nec jacturam voluptatis nec dolores in malis ponenti, nihil accidere possit mali, nec pertimescere potest instans malum. Przeter hzec de. voluptate et dolori- bus cogitata sunt quzedam alia, ad universum genus sen- suum pertinentia, quae animum contra utrumque possint munire. Fortuna nihil boni, nihil mali tribuit, materiam tantum vel bonorum vel malorum; valentior omni fortuna animus , hic in utramque partem ipse beatw miserzque vitze sibi caussa est. Immo eadem ei bona sunt, qui uti scit, illi, qui utitur non recte, mala; perinde sunt hzc, 1Í ut cum sene Terentiano loquar, ut ejus animus, qui ea possidet. *) $.. 6. Denique nonnulle sunt regule, quibus usi, facilius cértiusque immo et melius perficimus, quz ratio jubet et quae voluntas vult perficere; Talis regula, ut unum tantum exemplum afferam, precipit, ut ad animum a certis re- preesentationibus avertendum , aliis iisque maxime vividis illum adfigamus, non illas indignati persequamur; quam- obrem et hae in numerum eorum referri debent, quibus animus imbui debet, ut, quze ratio jubet, etiam perficere possimus, et animi fortitudo gignatur. $. T Omnes hasce cogitationes ita przeterea comparatas esse oportet, ut, quotiescunque et quo momento illarum egemus , revocari , atque ita animo sisti possint, ut sensus satis fortes moveant, et voluntas tam illis ipsis, quam sensibus, iis motis, conyenienter velit atque agat, *) Vid. in Ernesti initiiis. doctrinze solid. partem III. moralem. B a2 IZ quamobrem illje non solum ex legibus fieri et cla ze satis fortesque esse debent, sed et szepe multumque volvende, dies noctesque versand?e sunt. Ex his ipsis vero caussis etiam intellectus non carere potest eo statu , sine quo ille cogitationes non acquiti, aut certe modo dictis virtutibus przeditze esse non possent, quare et liujus exercitium accedere debet. [ $ Q Denique eodem tempore et.opiniones przjudicatze , errores et reprzesentationes , quze animum deprimunt et fortitudini detrahunt, delentur, et forma cogitationum minus apta, ut et intellectus vitia emendantur. $. 9. Cum vero' reprzesentationes repraesentationumque na« tura hoc tempore maxime apta, alio non sit apta, et prze- stantissimus intellectus non tamen necessario przestantis- sima etiam ratione adplicetur, requiritur przeterea, ut vo- luntas tanta gaudeat. vi in reprzesentationes et intellectum omnem, ut quze cunque jam aptissima existimatur repraesen- à N- L: tatio repræsentationumquenatu:'a aut intellectus adplicatio; eadem etiam illa producatur. $. 1O. 2 $. At nec prestantissimae cogitationes magno operi suffï. ciunt, sed et sensus eo modo comparati esse debent, ut vo- tuntatem movere possint, hzecque illis adjuta faciat, quze ratio postulat. Ac certe, qui insignem illam magnitudinis speciem animo complectitur, et di u noctuque in illis cogitationibus : V*e'rsatui', non potest-non sensus iis respondentes ex illis , percipere, in primis, si praeterea omnia ea in auxilium vocat, quibus sensus augeri solent. Haud minori cum animi ardore fugiuntur, deprimuntur et diminuuntur aàt certe innocui I.'edduntu-r ii sensus, qui fortitudini animi obsunt. II. $. 'Tales sensus si szepius animumi occuparunt, tandem etiam facultas sentiendi omnis tam ad sensum vividiorem generatim , quam inprimis ad illos excelsiores sensus, omniaque , quae ad eos gignendos evehendosque faciunt, formatur, dum simul vanarum rerum admiratio sensus- que semper magis deprimitur. 14 g. I12. Poluntatis gradus et directio Sed jam denique etiam voluntas eum gradum eamque directionem acquirat necesse est, quibus solis fieri potest ut illa et velit, quae optima intellectus judicavit. Ac sine dubio et hoc cogitationibus illis et sensibus ex iis pro« fectis efficitur, ita tamen, ut et major promtitudo et dexte« ritas certze cujusdam directionis haud parum afferat quam obrem porro requiritur, ut universa voluntas in expeter- dis finibus ratione comprobatis exercitata, exercitioque promptitudinem sit nacta. S. I3: Sed nec nunc perfecta est et absoluta animi fortitudo; Tam preterea requiritur, ut optunum volentes, id j jam et agere decernamus , decretumque exsequamur; certe qui- dem et hæj ita a voluntate pendent, ut, quae majori cum vi volutus ea etiam agere decernamus ac decreta ex sequamur; sed tamen et hic promptitudo quaedam et dexteritas certz cujusdam directionis plurimum affert ut itaque et hic exercitio opus sit atque is facilius certiusque agere decernat, quod optimum judicavit intel- Ezasaaccome — 15 lectus, decretum que exequatur, qui his.in rebus. nf)mi'laatï'ln. magis est exercitatus. $. 14. Atque jam patet, fortitudinem animi acquiri certis iisdemque szepius repetitis cogitationibus, sensibus, volitio- nibus decretis denique et actionibus , hispe respondentibus , adeoque exercitio- Jam itaque et de exercitio generatim atque universe dicere necesse est. $ Is' Exerctititu, Exercitium , cujus ope acquiritur tandenr promptitudo atque dexteritas, consistit in repetitis saepius certis reprze- sentationibus, volitionibus aut sensibus. 16. $. Ut vero illud satis faciat fini, certze requiruntur con- ditiones. Primo animum ad ea, in quibus exercitari vult, sspius, diu, summa cum contentione et voluptate adfigi, adeoque actum diu perdurare, fortem et jucundum esse oportet. Cum vero, quza& propria vi non pollent, aliena possint sustentari, ille porro cum aliis, quz altissime l5 x 16 ani;no bzerent in fixa, et praeterea fortissime et saepissime revocantur, jungi debet. Inprimis requiritur, ut eodem tempore vel nullze vel tales tantum locum habeant actiones passionesque, quibus actus ille possit promoveri, et quibus e( f prasertim animus ad eum conservandum altiusque impri- mendum reddatur aptior. Ex hac caussa nec quze anteces- serunt, sunt negligenda, quatenus iis status animi sub- sequens certe aliqua ex parte determinatur. Denique valde f nocuum est, si, quze ex illo actu gignuntur, aut generatim cum eo junguntur, afferunt tzedium , et si, quae posthac et in primis statim .post illum actunr animum occupant alia, fortitudine partim sua, partim natura diversa aut plane contraria ab illo abstrahunt, animumque ita immutant, ut hic illi conservando altiusque imprimendo non amplius sit aptus, cum e contrario maxime utile sit, si, quae ex eo gignuntur aut ullo modo cum eo junguntur, jucunda sunt €t generatim actionum passionum que posthac animum occupantium ea est natura, ut tam actum illum ipsum quam, qui ad eum conservandum et altius infigendum re- guiritur, animi statum promoveant. S. 17. Ut $ [ Ó Prsanieisteriisssisidccustuisap s t r I7 g. I?. L Ut primum vero hisce satisfit conditionibus, tantum est exercitii momentum, ut adeo ii, in quibus antea nulla fortis animi indicia conspici poterant, paullatim ad eam alantur atque formentur. ]lta e. g. 'sola eorum assuetüdiné imminentibus periculis non angitur nauta, qui siccis oculis monstra natantia, qui vidit mare turgidum et Infames scopulos, Acroceraunia &c. Laborandum est, inquit Se- neca, et ut verum dicam, ne labor quidem magnus est, si modo ante animum nostrum formare incipimus, et re« corrigere, antequam indurescat pravitas ejus. Nihil est, quod non expugnet pertinax opera et intenta ac diligens cura. Robura in rectum, quamvis flexa, revocabis, cur- vatas trabes calor explicat, et aliter natae in id finguntur, quod usus noster exigit, quanto.facilius animus accipit formam flexibilis &c. $. 18. At varium est hoc exercitium; s?pe objecta invitis obtruduntur, vel certe non laborantibus offeruntur; sspe non sine labore nostrq animo sese sistunt. C i8 ———— Ó Ej $. 19. : Exercetur porro certa animi facultas potissimum qui- dem, si certo modo agimus, sed et si tantum acgiones illas animo volvimus, adeoque et in memoriam revocamus, seu tmaginatione reproducimus, fingimus aut intuemur. $. 20. Ex alia parte praestantius quidem est exercitium , si ipsi certo quodam modo agimus, sed et, aliorum actiones tantum intuentes, nobis insciis, idem agimus, adeoque et eodem modo exercitamur; Cum przeterea, quae sub sensus cadunt, animum vehementius moveant, et exempla osten- dant, tum fieri posse, qua postulantur, tum animi forti- tudinem eam habere vim, quam illi tribuimus, adeoque contra omnem dubitationem muniant animum, facile in- telligitur, cur illa tam alte in eum descendant. Quamobrem, si quid forti animo gestum vel dictum tantum conspicimus, audimus, aut legimus, ipsi, una elati animo, paullatizh ad eandem evehimur auini fox:titudinclu. IExrnesti l. c. $. 2I. E contraria parte etiam actiones, ab angusto et de« bili animo profectz , animi fortitudinem possunt at?gere j — 19 sordidum , qma adeo , quod ipsi fecimus, bjectum etiam humlle tamen s?epe jam. ante actionerm , s?epe aut certe po:tea contemnimus et horre- durante ea, mus, quo quidem contemtu atque horrore, quotiescunque posthac simile quid dicere aut agere, nobis propositum est, ex legibus imaginationis in animum revocato , ab hu mili et abjecta actione" exequenda deterremur atque repellimur. Majorem seu certe haud minorem utilitatem afferunt aliorum actiones abjectze, nam, contra eas maxi«- me indignati, majori cum diligentia fugimus, a quo tantoe pere abhorremus. 3 $. 22. Ad animi fortitudinem acquirendam non requiritur tantum , ut exercitio nanciscamur promptitudinem in illa exercenda , sed etiam ut vitium huic virtuti contrarium fugiamus et, si in animum jam jam se insinu averit , illud äepeüamm Primo itaque, quantum fieri potest, cavendum est, ne quid accidat, quod debili animo agere impellat ; si quid vero tale jam jam contigerit, omnis cura adhibenda est, ut illud certe mox iterum deleatur aut repellatur; C2 Sucusmcaer Em 20 — — Si vero nec hoc effici posset, quovis tamen modo 1mped1re debemus , quo minus actio debilis existat. Quamobrem mutationibus in objecto ejusque ad nos relatione factis e. g. immisto tzedio, id demitur quod ad actiones ratione non comprobatas allicere vel ab iis, quas ratio comprobavit, avertere posset. Cum primis animus Ipse ita mutatur, ut objectis iisdem, illis tamen non amplius ita adficiatur, ut actio abjecta ab eo possit exspectari, quam ob caussam potissimum alia objiciuntur, quze fortitudine sua et diversa aut plane contraria natura animum aliorsum trahant. Si vero nec omnibus hisce impediri potest, quo minus animo debili agatur, impeditur certe , quo minus talis actio szepe repetatur, aut diu magna cum contentione et voluptate fiat, aut denique cum iis jungatur, quae fortitudine et crebra restauratione illam profundius animo infi gere possent. uno verbo, qno minus ita sese habezt, ut promptitudo et dex- teritas ad eam perpetrandam gignatur. Potissimum pro- pulsabimus omme periculum ,. si , quae ex debili actione gignuntur, et posthac cum ea junguntur, injucunda sunt et proeterea, quse post illam occupant animum, natura et fortitudine sua ab hac agendi ratione abstrahunt. m €Ó————M - 4 £l Quo magis animus ad alia, eaque maxime fortia et diversa contrariave est abreptus , et quo pauciora ille simul capit, eo certius cavebimus, ne, quod fugimus, ani- mum ingrediatur. $. 23. Jam ex supra dictis apparet, non solum tales actiones ipsas, sedet imprudentem earum crebramque intuitionem, cógitationem aut memoriam et restaurationem esse vitans dam, et ipsas adeo aliorum tales actiones aut plane non animo volv i debere, aut certe non sine horrore et tzedio, ut itaque ab iisdem perpetrandis potius deterreamur. Denique ex iisdem supra dictis intelligitur , quantopere actiones contrariz et adeo cogitationes de hisce prosint $. 4« Sepe numero jam Jam radices egit vitium, quamobrem illud statim iterum exstirpare debemus , quod quidem, ut fiat, ea, de qua Jam jam diximus, ratione cavendum est, ne tah modo agendi occasioaut ansa amplius praebeatur,aut certe ne illa utamur, et ea usi, malam assuetudinem augeamus; Eodem tempore animus omnis aliis iisque maxime fortibus E — & occüpatur; cum primiis vero ea apitat, iis adsueeci t ac ad ea imperiui transfert, quae vitio illi maxime sunt adver Sa atque contraria; Denique omniajunguntur, quae, cum cupi- dine actionem eam perpetrandi aut hac ipsa in animum xevocata, immisto tzedio et timore illam possint repellere. g. 25. 4 Sepe ratio jubet non certum animi statum delere, sed aliam tantum ejus directionem acquirere, quamobrem, quae S. praeced. dicta sunt, non ad omnem illum statum, sed tantum ad directionem , quam delere debemuS', delen- dam adplicanda sunt; dum simul ea, quam $.16 docuimus, xatione directionem acquirendam acquirere enitimur. C o r pu s. 26. $. Corporis auxilio nanciscimur tum certos sensus jus cundos injucundosve , qui ex mnatura sua propria, ut et sensuum communi in voluntatem, tum certas intuitiones, quae in cogitationes magnam habent vim ; etcum przeterea, quz in animo asservata sunt, non restaurari possint absque corporis auxilio, cujus itaque natura in imaginationes et ïecof'dationem preteritorum, omniaque, quze ab his pen- ft. m t EERA 23 dent, magnopere in fluit, facile intelligitur magna corporis ín fortitudinem animi vis. $. 2 Quamvis vero cum certo h. e. maxime debili et cor- rupto corpori s gtatu fortitudo animi non possit conjungi, cum . nullo tàmen € a necessario est conjuncta, ut adeo et illo, quo facile uti posse mus ad animí fortitudinem nobis comparandam multi plane non, aut ita utantur? u t potius animi debilitas enascatur;- 5' 28. Corporis status.animi fortit—'gdinem maxime promovetzs est sine dubio is, quo juvante tales -impressiones ; m e tam sensus juc undi injucundive quam intuitiones gignum- tur , et tales imaginationes redduntur ,. quales ad-animi fortitudinem promovendam- ne cessarias s. certe aptiores esse ( in diss, de fortitudine animi p. 24—26: ) probavimus. - 9. Quomodocunque vero corpus comparatüm esse de- beat, certe etiam hoc emendatur exercitio; Ltj ET — —— ÁÀMà s. 20 Yont debii 'Deniqug ex his apparet, etiam quae extra nos sunt, ad talem fortitudinem animi haud parum posse afferre. .Ex hac fur , caussa aer, cibi &c. magnam habent vim, que s Relationmesys, anm B. T. abje Maxima po ro est relationum externarum vis, quatenus ilarum auxilio singulæ vires animi ea ratione sese exse- | runt, adeoque et, si Saepius repetuntur actiones, exercen- ut, tur, ut tales illarum gradus, directiones et relationes e £xJ gignantur, quales et quomodo ad fortitudinem animi con- servandam requiruntur. 5 Hoc modo ;scui improvisüm et Yato t inopinatum accidit malum, ita Sepe percutitur, ut , Spe &as t omni deturbatus et de vanitate eor um, quorum desiderio lorur hucusque sestuabat , persuasus , ad sublimiora subito inwj convertatanimum. Nonnunquam relationes exter n itasunt comp aratz; ut non solum occasioriem praebeant animum fortem ostendondi atque oexercendi, sed ec hunc haud parum adjuvent, adeoque fortitudinem animi quam maxi- me promoveant.Ex hoc numero sunt bella, subitze magnaeque F rerum conversiones , perturbationes rerum publicarum &c. Qegot Non- P €à nitj 23 l Nonnunquam, qu2e extra nos sunt, occasionem praebent, debili et abjecta ratione agendi; cum vero malis, quz , üd talem actionem subsequuntur, commoti, eam jam deteste- liac Deni- mur, fortiter agere nunc eo magis elaboramus. que saepius rerum.externarum ope memoria forti vel debili ani mo factorum revocatur; vel exempla aut fortium aut abjectorum virorum sensibus subjiciuntur. $. 23. fs ; XSt« Cum vero iisdem plane rebus alius alio modo possit ( uti, quz a rebus externis exspectantur, non sunt certa et explorata, ut adeo contraria saepe oriantur. 0nes $. 33 Cofte Si vero etiam animi fortitudo iis gignitur, illa tamen m et yYaro tantum ad omne actionum genus extenditur, sed ad ad quas consuetudine, rerum , Sp' eas tantum sese porrigit , ]ti bellatores illarum auxilio nata, fertur, Ex hac caussa mu defio ybit? in nulla alia re ostendunt animum quam in bello. asunt II. Cap. j DrvrERSITGSAXS IPSUA. noud N 34 naxi- "Et jam'etiam diversa hujus fortitudinis natura sine yeque negotio potest exponi. m Primo origo ejus maxime potest esse diversa, nam n* ea nititur modo indole innata magis , modo exercitio, modo D 0 C 46 cogitatione et intellectu magis, modo jucundis injucun- disque sensibus aut voluntate ipsa , immo et corpore et circumstantiis externis ; modo victi impotentia , modo victoris potentia. Denique plures harum caussarum junctze inveniuntur, et fortitudo sine , .Vel non sine difücultate ac-^ quiritur. $. 35. —— Quod ad naturam ipsàm attinet alii ad rhaj01'em, alii ad minorem tantum gradum perfectionis evehuntur. — $.. 36. EÉt primo quidem alii in certis rebus fortes, in aliis debiles se et abjectos ostendunt; ferunt forsan magno animo paupertztem sed irz non imperant, vel voluptatis Ó illecebris miseri capiuntur, aut contra dolores armati , tamen contra mortis terrores non sunt ita muniti, ut, vel natura vel ratione illam postulante, hilari et inconcusso animo illam obeant. Vir vere fortis in omnibus rebus etiam maxime variis , in difficilibus et facilibus, in magnis et par« vis eundem se semper przebet. $ 3r Potissimum fortitndo maior minorve e«t. prout vis et con- —— — tentio, qua optimum vult et finibus voluntatis convenienter decernit agitque vir fortis , vel major vel minor est et praeterea cum sui fiducia, quae tamen modestize et cum audacia, qu:e prudentive non estadversa, ut et cum hila- ritate majori minorive conjungitur, vel non. D —— 21 $ 38. Animo tam forti ,non solum omnia eaque etiam maxi- me vari & 3. ardua ac non ardua , magna atque parva fortiter peraguntur, h. e. hostiurr, qui devinci possunt, magna est niultitudo, v arietas'et potentia, et varia est et ingens, quase reportatur , victoria; sed przeterea etiamr illa sine negotio et magna virium contentione, ut et sine intermix- tis cladibus reportatur ;. quasi nihil agendo raximze res perficiuntur.. $« 39. Qui sine labore vincunt, non soluni facile, sed et ce- leriter victoriam. reportant, atque tam hoc, quam illud haud parum affert ad preestantiam et dignitatem actionura evehendam miramque iis gratiam conciliandam. $. 4o Deniqué cum plurtes, quamvis nonnunquam et per aliquod tempus forti anirio agant, tamen in hac agendi ra- tione non permaneant, sed, ostium vi crescente, aut tantum per longum temporis spatium bello perdurante, de gradu dejiciantur, is potissimum admiratione dignus est; qui, judicii certus et inconcussus. nunqnam desinit, ra- tionem sequi, adeoque tam in singulis finibus persequen- dis, quam in vitze genere universo semper constantem se- se preebet. Talis vir praeterea ab hac agendi ratione non potest dimoveri, quamvis mille in dies novze res, in quibus ttactandis animi fortitudine opus est, objiciantur, nec va- La m s 28 rius est in agendo, quamvis maxime variz sint ca uss», quamobrem illum vita et imorte semper invenimus c On- - sentaneum, Bu A. Expositis jarri diver sis gradibus fortitudinis animi, nunc porro finiri debet gradus, ad quem homo, bona in- dole praeditus, optimo. usus exércitio et corpore etiam et relationibus externis adjutüs, potest evehi, sed ad hunc gradum finiendum , quam de hominis natura habemus, cognitio plane non sufficit; multo minus exempla suppe- tunt, quorum auxilio ad finem hunc consequendum uti possimus; cum enim non probari possit, fortissimos On« nium, quos vel nostra vel aliorum experientia duce cogno« . vimus, summum , quod humana natura potest, attigisse fastigium , omnesque alios, tam qui sunt et fuerunt, quam qui erunt, superasse, experientia universa huic nostro fini consequendo nunquam sufficit. Denique quis magno- rum illorum virorum, quos summum hujus virtutis fasti- gium inter homines sefvare existimat, tam perfectam habet cognitionem , ut jütlicii a se ipso aliisque de illis lati certus esse possit? uno verbo, fortitudo (ut' cum Cicerone loquamur) in quo maxime exstiterit, immensc quoestionis est. "CIc. acad. 42,.20. C; [e) Q —— E ml s P us N , rBidsa: ii M d N - T I ,*5 uÀ ia ] . *s —— g, m 2 | P E E b* * ä d g " Es E M 3 k r P^ 5 p/ l V ia "g . TYv x T —— TM i ha T Eu Cs - m — — TE ernr x L T — s T RE o zi 2 A ss [ m —— P EPPT Ó Ó v — W. z l w. j u- * n Ó X H d & CU DïSSERTATäONïS PHILOSOPHICAE ' m y D E EL FORTIJTUDINE AN iMI VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset CONTINUATIO 5 QUAM g * e DEO JUVANTE, ä PRAESIDE ä ää n à ACOBO FRIDERICO d Dd ABEL. PHILOS. MAG. E]USDEN[QUE PROFY. P. O. a PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONORIBUS * um Spt. MDCCCI. 3 Diebm PUBLICE DEFENDENT MATTHJEUS FRIDERICUS CAROLUS FABER, Aorenfeldensis. d JOANNES FRIDERICUS WIDMANN, Stuttgardianus. GUSTAVUS FEUERLEIN ; S/uttgardianus. CAROLUS FRIDERICUS AMANDUS KOHLER, Birkacensis. HERRMANNUS HENRICUS RAIFFEISEN , AMdio- Fischacensis. II PHILOSOPHICI CANDIDATI., SERENISSIMI STIPENDIARII ET MAGÍSTER ä TUBINGAE rrrrERIS HOPFFERVIANIS. ü/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com