KaI600-86_13

--

P

s2

.

m

1

.

—

d

TNSEUES

Z E.

—

o RMMMMM——

kll'lej

SoCo-

i ao p

lu-

-

IZSSSM

E

g

—— '

—

--

i r

——

P ERE -

x

2j

2

-s

as

i

AC

AE d

A

DN

qumy

m

u

VE L

rl

TET CU

d

s

veyt

^

m

d

P

b

h-

E

b

E

-

B

t

]

D

|

E.

W

*

L5

EL

| 23

2

-

—

^

"a

T

—

— k

MAU

IT

/ 74

E

/ «

DISSERTATIONIS PHïLOSOPHICAE

DT

FORTJITUDINE AN'MI

COANTINUATIO

QUAM

DEO JUVANTE,

PR AR STIDE

*

JACOBO FRIDERICO

ABEL.

PHILOS. MAG. EJUSDEMQUE PROF P. O

PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI

HONORIBUS

*

Diebus

Sept

AMDCCC

PUBLICE DEFENDENT

MATTHJEUS FRIDERICUS CAROLUS FABER, JAorenfeldensis.

Zg

JOANNES FRIDERICUS WIDMANN, Stuitgardianus.

GUSTAVUS FEUERLEIN ; S'/uttgardianus.

CAROLUS FRIDERICUS AMANDUS KOHLER, Birkacenris.

HERRMANNUS HENRICUS RAIFFEISEN , AU;dio- Fischacenzsis.

SERENISSIMI STIPENDIARII ET M AGÍSTERII PHILOSOPHICI CANDIDATI

TUBINGAE rrrreus HOPFFERIANIS

?

ï

vl

Dnrm

u

——

!'* xpositis in dissertatione de fortitudine animi, anno

antecedente edita, natura et effe

ctibus fortitudinis animi ,

quam ut nunc etiam doceamus, quibus

nihil relinquitur,

quae a caussa-

caussis illa nitatur, et quam diversa sint,

rum illarum diversitate proficiscuntur.

I. Cap.

CAUSAE DIVERSITATIS.

I.

gS.

Indoles inmata.

Et primo quidem indol

es innata magni est momenti, nam

uoad hanc sigillatim

tam voluntatis vis generatim, quam q

5 naturam voluntatis

ejus directionem, partim ob primitiva

ltatis-

ipsius, parti

i ob primitivam naturam rationis-facu

harumque ad illam relationem, jam ante

que sentiendi

€

w

A.

ercitium et inde natam dexteritatem

major minorve esse

A2

l—

4

þotest', quod quidem , cum ex theoria, quae vires

nostras;tam generatim , quam quoad certas directiones

acquirendas natura diversas esse docet, appareat, potis-

simum etiam exemplis eorum confirmatur , qui jam in

prima pueritia fortis animi documenta ediderunt, vid. e. g.

exempla puerorum Catonum apud Plutarchum.

$

2.

Caussm accedeníer.

Qüanta sit vind,olis innate vis, curatius quidem finiri

non potest, at hoc certe absque difficultate intelligitur, illa

sola, quamvis satis magna, nunquam tamen fieri animum

fortem, sed ad hunc perficiendum plura requiri alia.

$-- 9.

Cognoscenda et Cogitanda,

Ut animus fortiter agat, opus est primo recto de eo,

quid optimum sit, judicio, et deinde tali. voluntatis

directione, secundum quam hzec non agit, nisi, quod

optimum judicavit intellectus , s. quod ratio jubet. Jam ex

hisce intelligitur, quzenam fieri debeant, ut acquiratur animi

fortitudo,

T

N

Primo nimirum acquirenda est cognitio eorum, sine

quibus, quid sit optimum , non potest cognosci, adeoque

partim finis nostri tam communis quam propriorum omniumt,

partim naturze nostrae et relationis rerum ad nos, quia non

nisi ex hisce cognitis inteliigitur, quid in qualibet re sit

optimum, quid omitti, quid committi, jubeat ratio.

.

$.

[

Potissimum vero imbuendus est animus omni'busx iis,

qu: illam voluntatis directionem promovent, secundum

quam hzec non nisi, quze optima judic'avit intellectus, agere

decernit et decreta exsequitur,'uno verbo, nonnisi, quae

ratio jubet, agit.

Etiam ex hac caussa magni momenti sunt przeter

cogitationes de ipsorum illorum finium natura et momento

cogitationes de mea natura; quo enim. quantaque, qua

hic invenio! invenio nimirum me ratione przeditum, liberum

immortalem, non adstrictum ad hunc angulum , immo

ipsis temporis et spatii limitibus exemtum atque immunem.

Et ego, nullis angustiis neque.spatii neque temporis

inclusus , et universoe adeo naturze imperio solutus, ego

r

6

a aX

rationem non sequar, sed potius libidinum vinculis con-

stringar, aut dolori ignavus succumbam ?. Converto porro

animum ad ea, quz extra me sunt, ad mundum, non

hunc quidem, quem oculis conspicio et in quo, si solus et

per se consideretur, omnia commota, perturbata, summa

L Mi

imis mixta esse videntur, sed alterum illum, sensus

effugientem, cujus unica tantum eaque parvaadmodum pars

hisce oculis meis, et quidem non ex natura objectorum

sola sed etiam ex natura facultatis meze reprzesentandi

conspicitur, in quo bonus omnia invenit, qu: ad evehen-

dam virtutem, et ad depellendum vitium faciunt, et in

quo denique felicior est, qui virtutem majori cum studio

sequitur. Pars haud exigua excelsioris hujus mundi, an

ego nihil sapiam , nisi terram, an adfixus ad ea, qu terrae

inhzerent et humi jacent, rationem non sequar? Sed num

possum cogitare mundum absque cogitatione summi ejus

moderatoris, qui nutu regit zc tuetur omnia; et num ad

cogitationem, ad sensum adeo summi Dei elatus, terrenis

animum adfigere aut ad humilia, sordida, turpia detrusus,

preeceptis rationis non obediam ? Quamobrem Epictetus de

studio compescendi affectus loquens, Certamen, inquit,

1

magnum est opusque plane divinum, Dei igitur memineris,

eum invoca opitulatorem et auxiliatorem.

Descendamus vero jäm etiam ad terram , et ea ipsa

consideremus , quze dulcedine sua animum tantopere ad se

adliciunt, aut dolore ita repellunt, ut, qu2e optima judicat

et quze ex hac caussa vult, non possit agere, adeoque for-

titudinis laude se ipse privet? quid igitur est, quod primo

dulcedine nos attrahit ?

Voluptas? At licet (ita Seneca) circumfundatur undi-

que voluptas, per omnes vias influat animumque blandi-

mentis suis leniat, aliaque ex aliis admoveat, quibus to-

tum corpus partesque sollicitet, quis mortalium — per dies

noctesque titillari velit ? Et hzec eadem voluptas nonne

potest fieri irritamentum vitiorum et fons miserix? 'nonne

ex natura sua fragilis est incertaque et szepissime, cum

maxime delectat , exstinquitur ; ac certe, qui ea caret,

tamen potest esse beatus. Denique, qui przecepta rationis,

voluptatem fugere jubentis, sequitur, aut majores effugiet

dolores aut multo prasstantiorem consequetur voluptatem.

Forsan vero, qui dulcedine non attrahitur ad ea, quze

ratio vetat, perpetranda, dolore ac horrore repellitur ab

A«

Pa La st a ss l

8

His, quee ratio facere jübet, perficiendis. Sed et hoc ser-

vitium haud minus est turpe. Quid enim tantopere hor-

reamus ? jacturam voluptatis et eorum, quze illam gignunt

aut promovent ?. At jamjam vidimus, quam vilis sit illa

[27]

adeoque et quam levis ejus jactura? Dolores igitur? At

maxima eorum pars imaginatione, facultate fingendi,

opinionibus preejudicatis et depravata vel cogitandi vel

sentiendi et volendi ratione orta est, quamobi*em, deletis

H

I

lx

is, etiam dolores delentur. Sedx sint veri. Attamen

illi haud sunt extra potestatem nostram positi.

5

Primo enim multos dolores effugiemus , vel certe

diminuemus, si nihil magnopere appetimus, nulla re con-

fidimus atque nitimur, nihil spondemus, omnia incerta

putamus; cum przecipue, quae ex improviso accidunt, de

gradu dejiciant, vir sapiens, quicquid fieri potest, quasi

futurum cogitat, et multo ante, quam casus adversi acci-

dunt, animo eos volvit, quo modo certe doloribus vis illa

demitur, quze ex novis et inopinatis rebus oriri solet; prze-

terea ille jam antea meditatur, qua ratione se contra do-

lores universos et certos sigillatim sit.muniturus, quibus

remediis sit usurus, et quomodo dolores ipsos in usum suum

possit

9

l«

possit convertere, ac potissimum animum omhnem, ante-

quam illis tangitur, ad depellendos et perf&rendos dolores

coaptat, quibus omnibus fit, ut, imminentibus aut jam jam

urgentibus doloribus, pectus afferat bene praeparatum, eosque

si non effügere et delere, certe diminuere possit atque

perferre. In primis, ad huncce finem consequendum diu

gnaviterque considérata vera dolorum natura, persuasissi-

mum habet, nunquam amitti omnia , et dulciora esse, quze

relinquantur, pauca, quam si ommis generis divitiis ab-

undaret, nullum esse dolorem, quin a viro forti ferri pos-

sit, acutissimos enim eosdem esse brevissimos, diuturnos

autem levissimos, omnes ipso tempore et consuetudine,

patientia et fortitudine fieri leviores, timore autem et

impatientia graviores; praeterea (ita porro sibi persuadet)

mala, quz forte accidant et fato quodam immittantur,

facillime ferri, quoniam in illis nihil sit, quod poeniten-

aM

tiam et pudorem movere possit, ea, in. quibus non vacui

simus culpa, poenitentia, pudore et studio vitia eniendandi

nobis adeo prodesse, uno verbo dolores, si modo ipsi illis

recte utamur, ad fortunam et virtutem adeo munire viam.

B

To

Denique , jam jam pressus doloribus, rerum adversarum

tum caussas, tum effecta examinat, hoc enim modo non

solum animus a dolore ipsum discruciante abstrahetur, sed

et in iis, quae adversissima videhtur, juscundissimarum

rerum semina inveniet abscondita, inmo adeo, si caussas

dolorum detectas delet, si remediis, ad eos eorumque

effectus infelices' depellendos ratione preescriptis, recte

utitur et quze ex iis fausta et exoptata consequi potest,

consequi elaborat, ex adversis rebus ipsis maxima percipiet

commoda, et brevi dolores in gaudia commutatos videbit.

Qui hzec omnia rite perpendit, etiam supra timorem elatus

est, cum enim illi, nec jacturam voluptatis nec dolores in

malis ponenti, nihil accidere possit mali, nec pertimescere

potest instans malum. Przeter hzec de. voluptate et dolori-

bus cogitata sunt quzedam alia, ad universum genus sen-

suum pertinentia, quae animum contra utrumque possint

munire.

Fortuna nihil boni, nihil mali tribuit, materiam

tantum vel bonorum vel malorum; valentior omni fortuna

animus , hic in utramque partem ipse beatw miserzque

vitze sibi caussa est. Immo eadem ei bona sunt, qui uti

scit, illi, qui utitur non recte, mala; perinde sunt hzc,

1Í

ut cum sene Terentiano loquar, ut ejus animus, qui ea

possidet. *)

$.. 6.

Denique nonnulle sunt regule, quibus usi, facilius

cértiusque immo et melius perficimus, quz ratio jubet et

quae voluntas vult perficere; Talis regula, ut unum tantum

exemplum afferam, precipit, ut ad animum a certis re-

preesentationibus avertendum , aliis iisque maxime vividis

illum adfigamus, non illas indignati persequamur; quam-

obrem et hae in numerum eorum referri debent, quibus

animus imbui debet, ut, quze ratio jubet, etiam perficere

possimus, et animi fortitudo gignatur.

$. T

Omnes hasce cogitationes ita przeterea comparatas

esse oportet, ut, quotiescunque et quo momento illarum

egemus , revocari , atque ita animo sisti possint, ut

sensus satis fortes moveant, et voluntas tam illis ipsis,

quam sensibus, iis motis, conyenienter velit atque agat,

*) Vid. in Ernesti initiiis. doctrinze solid. partem III. moralem.

B a2

IZ

quamobrem illje non solum ex legibus fieri et cla ze satis

fortesque esse debent, sed et szepe multumque volvende,

dies noctesque versand?e sunt.

Ex his ipsis vero caussis etiam intellectus non carere

potest eo statu , sine quo ille cogitationes non acquiti,

aut certe modo dictis virtutibus przeditze esse non possent,

quare et liujus exercitium accedere debet.

[

$

Q

Denique eodem tempore et.opiniones przjudicatze ,

errores et reprzesentationes , quze animum deprimunt et

fortitudini detrahunt, delentur, et forma cogitationum

minus apta, ut et intellectus vitia emendantur.

$. 9.

Cum vero' reprzesentationes repraesentationumque na«

tura hoc tempore maxime apta, alio non sit apta, et prze-

stantissimus intellectus non tamen necessario przestantis-

sima etiam ratione adplicetur, requiritur przeterea, ut vo-

luntas tanta gaudeat. vi in reprzesentationes et intellectum

omnem, ut quze cunque jam aptissima existimatur repraesen-

à

N-

L:

tatio repræsentationumquenatu:'a aut intellectus adplicatio;

eadem etiam illa producatur.

$.

1O.

2

$.

At nec prestantissimae cogitationes magno operi suffï.

ciunt, sed et sensus eo modo comparati esse debent, ut vo-

tuntatem movere possint, hzecque illis adjuta faciat, quze ratio

postulat. Ac certe, qui insignem illam magnitudinis speciem

animo complectitur, et di

u noctuque in illis cogitationibus

: V*e'rsatui', non potest-non sensus iis respondentes ex illis

, percipere,

in primis, si praeterea omnia ea in auxilium vocat,

quibus sensus augeri solent. Haud minori cum animi

ardore fugiuntur, deprimuntur et diminuuntur aàt certe

innocui I.'edduntu-r ii sensus, qui fortitudini animi obsunt.

II.

$.

'Tales sensus si szepius animumi occuparunt, tandem

etiam facultas sentiendi omnis tam ad sensum vividiorem

generatim , quam inprimis ad illos excelsiores sensus,

omniaque ,

quae ad eos gignendos evehendosque faciunt,

formatur, dum simul vanarum rerum admiratio sensus-

que semper magis deprimitur.

14

g.

I12.

Poluntatis gradus et directio

Sed jam denique etiam voluntas eum gradum eamque

directionem acquirat necesse est, quibus solis fieri potest

ut illa et velit, quae optima intellectus judicavit. Ac sine

dubio et hoc cogitationibus illis et sensibus ex iis pro«

fectis efficitur, ita tamen, ut et major promtitudo et dexte«

ritas certze cujusdam directionis haud parum afferat quam

obrem porro requiritur, ut universa voluntas in expeter-

dis finibus ratione comprobatis exercitata, exercitioque

promptitudinem sit nacta.

S.

I3:

Sed nec nunc perfecta est et absoluta animi fortitudo;

Tam preterea requiritur, ut optunum volentes, id j jam et

agere decernamus , decretumque exsequamur; certe qui-

dem et hæj ita a voluntate pendent, ut, quae majori cum

vi volutus

ea etiam agere decernamus ac decreta ex

sequamur; sed tamen et hic promptitudo quaedam et

dexteritas certz cujusdam directionis plurimum affert

ut itaque et hic exercitio opus sit

atque is facilius

certiusque agere decernat, quod optimum judicavit intel-

Ezasaaccome

—

15

lectus, decretum que exequatur, qui his.in rebus. nf)mi'laatï'ln.

magis est exercitatus.

$.

14.

Atque jam patet, fortitudinem animi acquiri certis

iisdemque szepius repetitis cogitationibus, sensibus, volitio-

nibus decretis denique et actionibus , hispe respondentibus ,

adeoque exercitio-

Jam itaque et de exercitio generatim atque universe

dicere necesse est.

$

Is'

Exerctititu,

Exercitium , cujus ope acquiritur tandenr promptitudo

atque dexteritas, consistit in repetitis saepius certis reprze-

sentationibus, volitionibus aut sensibus.

16.

$.

Ut vero illud satis faciat fini, certze requiruntur con-

ditiones.

Primo animum ad ea, in quibus exercitari vult,

sspius, diu, summa cum contentione et voluptate adfigi,

adeoque actum diu perdurare, fortem et jucundum esse

oportet. Cum vero, quza& propria vi non pollent, aliena

possint sustentari, ille porro cum aliis, quz altissime

l5

x

16

ani;no bzerent in fixa, et praeterea fortissime et saepissime

revocantur, jungi debet.

Inprimis requiritur, ut eodem

tempore vel nullze vel tales tantum locum habeant actiones

passionesque, quibus actus ille possit promoveri, et quibus

e(

f

prasertim animus ad eum conservandum altiusque impri-

mendum reddatur aptior. Ex hac caussa nec quze anteces-

serunt, sunt negligenda, quatenus iis status animi sub-

sequens certe aliqua ex parte determinatur. Denique valde

f

nocuum est, si, quze ex illo actu gignuntur, aut generatim

cum eo junguntur, afferunt tzedium , et si, quae posthac

et in primis statim .post illum actunr animum occupant

alia, fortitudine partim sua, partim natura diversa aut

plane contraria ab illo abstrahunt, animumque ita immutant,

ut hic illi conservando altiusque imprimendo non amplius

sit aptus, cum e contrario maxime utile sit, si, quae ex eo

gignuntur aut ullo modo cum eo junguntur, jucunda sunt

€t generatim actionum passionum que posthac animum

occupantium ea est natura, ut tam actum illum ipsum

quam, qui ad eum conservandum et altius infigendum re-

guiritur, animi statum promoveant.

S. 17. Ut

$

[ Ó

Prsanieisteriisssisidccustuisap s t r

I7

g.

I?.

L

Ut primum vero hisce satisfit conditionibus, tantum

est exercitii momentum, ut adeo ii, in quibus antea nulla

fortis animi indicia conspici poterant, paullatim ad eam

alantur atque formentur. ]lta e. g. 'sola eorum assuetüdiné

imminentibus periculis non angitur nauta, qui siccis oculis

monstra natantia, qui vidit mare turgidum et Infames

scopulos, Acroceraunia &c. Laborandum est, inquit Se-

neca, et ut verum dicam, ne labor quidem magnus est,

si modo ante animum nostrum formare incipimus, et re«

corrigere, antequam indurescat pravitas ejus. Nihil est,

quod non expugnet pertinax opera et intenta ac diligens

cura. Robura in rectum, quamvis flexa, revocabis, cur-

vatas trabes calor explicat, et aliter natae in id finguntur,

quod usus noster exigit, quanto.facilius animus accipit

formam flexibilis &c.

$.

18.

At varium est hoc exercitium; s?pe objecta invitis

obtruduntur, vel certe non laborantibus offeruntur; sspe

non sine labore nostrq animo sese sistunt.

C

i8

———— Ó

Ej

$.

19.

:

Exercetur porro certa animi facultas potissimum qui-

dem, si certo modo agimus, sed et si tantum acgiones

illas animo volvimus, adeoque et in memoriam revocamus,

seu tmaginatione reproducimus, fingimus aut intuemur.

$.

20.

Ex alia parte praestantius quidem est exercitium , si

ipsi certo quodam modo agimus, sed et, aliorum actiones

tantum intuentes, nobis insciis, idem agimus, adeoque et

eodem modo exercitamur; Cum przeterea, quae sub sensus

cadunt, animum vehementius moveant, et exempla osten-

dant, tum fieri posse, qua postulantur, tum animi forti-

tudinem eam habere vim, quam illi tribuimus, adeoque

contra omnem dubitationem muniant animum, facile in-

telligitur, cur illa tam alte in eum descendant. Quamobrem,

si quid forti animo gestum vel dictum tantum conspicimus,

audimus, aut legimus, ipsi, una elati animo, paullatizh

ad eandem evehimur auini fox:titudinclu. IExrnesti l. c.

$.

2I.

E contraria parte etiam actiones, ab angusto et de«

bili animo profectz , animi fortitudinem possunt at?gere j

—

19

sordidum ,

qma adeo , quod ipsi fecimus,

bjectum

etiam

humlle tamen s?epe jam. ante actionerm ,

s?epe

aut certe po:tea contemnimus et horre-

durante ea,

mus, quo quidem contemtu atque horrore, quotiescunque

posthac simile quid dicere aut agere, nobis propositum

est,

ex legibus imaginationis in animum revocato , ab

hu

mili et abjecta actione" exequenda deterremur atque

repellimur.

Majorem seu certe haud minorem utilitatem

afferunt aliorum actiones abjectze, nam, contra eas maxi«-

me indignati, majori cum diligentia fugimus, a quo tantoe

pere abhorremus.

3

$.

22.

Ad animi fortitudinem acquirendam non requiritur

tantum , ut exercitio nanciscamur promptitudinem in illa

exercenda , sed etiam ut vitium huic virtuti contrarium

fugiamus et, si in animum jam jam se insinu

averit , illud

äepeüamm

Primo itaque, quantum fieri potest, cavendum est,

ne quid accidat, quod debili animo agere impellat ; si

quid vero tale jam jam contigerit, omnis cura adhibenda

est, ut illud certe mox iterum deleatur aut repellatur;

C2

Sucusmcaer Em

20

— —

Si vero nec hoc effici posset, quovis tamen modo 1mped1re

debemus ,

quo minus actio debilis existat.

Quamobrem

mutationibus

in objecto ejusque ad nos relatione factis

e. g. immisto tzedio, id demitur quod ad actiones ratione

non comprobatas allicere vel ab iis, quas ratio comprobavit,

avertere posset. Cum primis animus Ipse ita mutatur, ut

objectis iisdem, illis tamen non amplius ita adficiatur, ut

actio abjecta ab eo possit exspectari, quam ob caussam

potissimum alia objiciuntur, quze fortitudine sua et diversa

aut plane contraria natura animum aliorsum trahant. Si

vero nec omnibus hisce impediri potest, quo minus animo

debili agatur, impeditur certe , quo minus talis actio szepe

repetatur, aut diu magna cum contentione et voluptate

fiat, aut denique cum iis jungatur, quae fortitudine et

crebra restauratione illam profundius animo infi gere possent.

uno verbo, qno minus ita sese habezt, ut promptitudo et dex-

teritas ad eam perpetrandam gignatur. Potissimum pro-

pulsabimus omme periculum ,. si , quae ex debili actione

gignuntur, et posthac cum ea junguntur, injucunda sunt

et proeterea, quse post illam occupant animum, natura et

fortitudine sua ab hac agendi ratione abstrahunt.

m €Ó————M

-

4

£l

Quo magis animus ad alia, eaque maxime fortia et

diversa contrariave est abreptus , et quo pauciora ille

simul capit, eo certius cavebimus, ne, quod fugimus, ani-

mum ingrediatur.

$.

23.

Jam ex supra dictis apparet, non solum tales actiones

ipsas, sedet imprudentem earum crebramque intuitionem,

cógitationem aut memoriam et restaurationem esse vitans

dam,

et ipsas adeo aliorum tales actiones aut plane non

animo volv

i debere, aut certe non sine horrore et tzedio,

ut itaque ab iisdem perpetrandis potius deterreamur.

Denique ex iisdem supra dictis intelligitur , quantopere

actiones contrariz et adeo cogitationes de hisce prosint

$.

4«

Sepe numero jam Jam radices egit vitium, quamobrem

illud statim iterum exstirpare debemus , quod quidem, ut

fiat, ea, de qua Jam jam diximus, ratione cavendum est, ne

tah modo agendi occasioaut ansa amplius praebeatur,aut certe

ne illa utamur, et ea usi, malam assuetudinem augeamus;

Eodem tempore animus omnis aliis iisque maxime fortibus

E

—

&

occüpatur; cum primiis vero ea apitat, iis adsueeci

t ac ad

ea imperiui transfert, quae vitio illi maxime sunt adver

Sa

atque contraria; Denique omniajunguntur, quae, cum cupi-

dine actionem eam perpetrandi aut hac ipsa in animum

xevocata, immisto tzedio et timore illam possint repellere.

g.

25.

4

Sepe ratio jubet non certum animi statum delere,

sed aliam tantum ejus directionem acquirere, quamobrem,

quae S. praeced. dicta sunt, non ad omnem illum statum,

sed tantum ad directionem , quam delere debemuS', delen-

dam adplicanda sunt; dum simul ea, quam $.16 docuimus,

xatione directionem acquirendam acquirere enitimur.

C o r pu s.

26.

$.

Corporis auxilio nanciscimur tum certos sensus jus

cundos injucundosve , qui ex mnatura sua propria, ut et

sensuum communi in voluntatem, tum certas intuitiones,

quae in cogitationes magnam habent vim ; etcum przeterea,

quz in animo asservata sunt, non restaurari possint absque

corporis auxilio, cujus itaque natura in imaginationes et

ïecof'dationem preteritorum, omniaque, quze ab his pen-

ft.

m t EERA

23

dent, magnopere in

fluit, facile intelligitur magna corporis

ín fortitudinem animi vis.

$.

2

Quamvis vero cum certo h. e. maxime debili et cor-

rupto corpori

s gtatu fortitudo animi non possit conjungi,

cum . nullo tàmen €

a necessario est conjuncta, ut adeo et

illo, quo facile uti posse

mus ad animí fortitudinem nobis

comparandam

multi plane non, aut ita utantur? u

t potius

animi debilitas enascatur;-

5'

28.

Corporis status.animi fortit—'gdinem maxime promovetzs

est sine dubio is,

quo juvante tales -impressiones ; m e

tam sensus juc

undi injucundive quam intuitiones gignum-

tur ,

et tales imaginationes redduntur ,. quales ad-animi

fortitudinem promovendam- ne

cessarias s. certe aptiores

esse ( in diss, de fortitudine animi p. 24—26: ) probavimus.

-

9.

Quomodocunque vero corpus comparatüm esse de-

beat, certe etiam hoc emendatur exercitio;

Ltj

ET

— —— ÁÀMà

s. 20

Yont

debii

'Deniqug ex his apparet, etiam quae extra nos sunt, ad

talem

fortitudinem animi haud parum posse afferre. .Ex hac

fur ,

caussa aer, cibi &c. magnam habent vim,

que s

Relationmesys,

anm

B. T.

abje

Maxima po

ro est relationum externarum vis, quatenus

ilarum auxilio singulæ vires animi ea ratione sese exse-

|

runt, adeoque et, si Saepius repetuntur actiones, exercen-

ut,

tur, ut tales illarum gradus, directiones et relationes

e £xJ

gignantur, quales et quomodo ad fortitudinem animi con-

servandam requiruntur.

5

Hoc modo ;scui improvisüm et

Yato t

inopinatum accidit malum, ita Sepe percutitur, ut

, Spe

&as t

omni deturbatus et de vanitate eor

um, quorum desiderio

lorur

hucusque sestuabat , persuasus ,

ad sublimiora subito

inwj

convertatanimum. Nonnunquam relationes exter

n itasunt

comp

aratz; ut non solum occasioriem praebeant animum

fortem ostendondi atque oexercendi,

sed ec hunc haud

parum adjuvent, adeoque fortitudinem animi quam maxi-

me promoveant.Ex hoc numero sunt bella, subitze magnaeque

F

rerum conversiones , perturbationes rerum publicarum &c.

Qegot

Non-

P

€à nitj

23

l

Nonnunquam, qu2e extra nos sunt, occasionem praebent,

debili et abjecta ratione agendi; cum vero malis, quz

, üd

talem actionem subsequuntur, commoti, eam jam deteste-

liac

Deni-

mur, fortiter agere nunc eo magis elaboramus.

que saepius rerum.externarum ope memoria forti vel debili

ani

mo factorum revocatur; vel exempla aut fortium aut

abjectorum virorum sensibus subjiciuntur.

$.

23.

fs ;

XSt«

Cum vero iisdem plane rebus alius alio modo possit

(

uti,

quz a rebus externis exspectantur, non sunt certa

et explorata, ut adeo contraria saepe oriantur.

0nes

$. 33

Cofte

Si vero etiam animi fortitudo iis gignitur, illa tamen

m et

yYaro

tantum ad omne actionum genus extenditur, sed ad

ad quas consuetudine, rerum

, Sp'

eas tantum sese porrigit ,

]ti bellatores

illarum auxilio nata, fertur, Ex hac caussa mu

defio

ybit?

in nulla alia re ostendunt animum quam in bello.

asunt

II. Cap.

j

DrvrERSITGSAXS IPSUA.

noud

N

34

naxi-

"Et jam'etiam diversa hujus fortitudinis natura sine

yeque

negotio potest exponi.

m

Primo origo ejus maxime potest esse diversa, nam

n*

ea nititur modo indole innata magis , modo exercitio, modo

D

0

C

46

cogitatione et intellectu magis, modo jucundis injucun-

disque sensibus aut voluntate ipsa , immo et corpore et

circumstantiis externis ; modo victi impotentia ,

modo

victoris potentia. Denique plures harum caussarum junctze

inveniuntur, et fortitudo sine ,

.Vel non sine difücultate ac-^

quiritur.

$. 35.

——

Quod ad naturam ipsàm attinet alii ad rhaj01'em, alii

ad minorem tantum gradum perfectionis evehuntur.

—

$.. 36.

EÉt primo quidem alii in certis rebus fortes, in aliis

debiles se et abjectos ostendunt; ferunt forsan magno

animo paupertztem sed irz non imperant, vel voluptatis

Ó

illecebris miseri capiuntur, aut contra dolores armati ,

tamen contra mortis terrores non sunt ita muniti, ut, vel

natura vel ratione illam postulante, hilari et inconcusso

animo illam obeant. Vir vere fortis in omnibus rebus etiam

maxime variis , in difficilibus et facilibus, in magnis et par«

vis eundem se semper przebet.

$ 3r

Potissimum fortitndo maior minorve e«t. prout vis et con-

—— —

tentio, qua optimum vult et finibus voluntatis convenienter

decernit agitque vir fortis , vel major vel minor est et

praeterea cum sui fiducia, quae tamen modestize et cum

audacia, qu:e prudentive non estadversa, ut et cum hila-

ritate majori minorive conjungitur, vel non.

D

——

21

$

38.

Animo tam forti ,non solum omnia eaque etiam maxi-

me vari

&

3. ardua ac non ardua , magna atque parva fortiter

peraguntur, h. e. hostiurr, qui devinci possunt, magna

est niultitudo, v

arietas'et potentia, et varia est et ingens,

quase reportatur , victoria; sed przeterea etiamr illa sine

negotio et magna virium contentione, ut et sine intermix-

tis cladibus reportatur ;. quasi nihil agendo raximze res

perficiuntur..

$« 39.

Qui sine labore vincunt, non soluni facile, sed et ce-

leriter victoriam. reportant, atque tam hoc, quam illud

haud parum affert ad preestantiam et dignitatem actionura

evehendam miramque iis gratiam conciliandam.

$. 4o

Deniqué cum plurtes, quamvis nonnunquam et per

aliquod tempus forti anirio agant, tamen in hac agendi ra-

tione non permaneant, sed,

ostium vi crescente, aut

tantum per longum temporis spatium bello perdurante, de

gradu dejiciantur, is potissimum admiratione dignus est;

qui, judicii certus et inconcussus. nunqnam desinit, ra-

tionem sequi, adeoque tam in singulis finibus persequen-

dis, quam in vitze genere universo semper constantem se-

se preebet. Talis vir praeterea ab hac agendi ratione non

potest dimoveri, quamvis mille in dies novze res, in quibus

ttactandis animi fortitudine opus est, objiciantur, nec va-

La

m

s

28

rius est in agendo, quamvis maxime variz sint ca

uss»,

quamobrem illum vita et imorte semper invenimus c

On-

-

sentaneum,

Bu A.

Expositis jarri diver

sis gradibus fortitudinis animi,

nunc porro finiri debet gradus, ad quem homo, bona in-

dole praeditus, optimo. usus exércitio et corpore etiam et

relationibus externis adjutüs, potest evehi, sed ad hunc

gradum finiendum , quam de hominis natura habemus,

cognitio plane non sufficit; multo minus exempla suppe-

tunt, quorum auxilio ad finem hunc consequendum uti

possimus; cum enim non probari possit, fortissimos On«

nium, quos vel nostra vel aliorum experientia duce cogno«

.

vimus, summum , quod humana natura potest, attigisse

fastigium , omnesque alios, tam qui sunt et fuerunt,

quam qui erunt, superasse, experientia universa huic nostro

fini consequendo nunquam sufficit. Denique quis magno-

rum illorum virorum, quos summum hujus virtutis fasti-

gium inter homines sefvare existimat, tam perfectam

habet cognitionem , ut jütlicii a se ipso aliisque de illis lati

certus esse possit? uno verbo, fortitudo (ut' cum Cicerone

loquamur) in quo maxime exstiterit, immensc quoestionis

est.

"CIc. acad. 42,.20. C;

[e)

Q

——

E ml

s

P us

N

, rBidsa:

ii

M

d

N

-

T

I

,*5 uÀ

ia

]

.

*s

——

g,

m

2

|

P

E

E

b*

*

ä

d

g

"

Es

E

M

3

k

r

P^

5

p/

l

V ia

"g .

TYv

x

T

——

TM

i

ha

T

Eu

Cs

-

m

—

—

TE

ernr

x

L

T

—

s

T

RE o

zi

2

A

ss

[

m

——

P EPPT

Ó Ó

v

—

W.

z

l

w.

j

u-

*

n

Ó

X

H

d

&

CU

DïSSERTATäONïS PHILOSOPHICAE '

m

y

D E

EL

FORTIJTUDINE AN

iMI

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

CONTINUATIO

5

QUAM

g

*

e

DEO JUVANTE,

ä

PRAESIDE

ä

ää

n

à

ACOBO FRIDERICO

d

Dd

ABEL.

PHILOS. MAG. E]USDEN[QUE PROFY. P. O.

a

PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI

HONORIBUS

*

um

Spt. MDCCCI.

3

Diebm

PUBLICE DEFENDENT

MATTHJEUS FRIDERICUS CAROLUS FABER, Aorenfeldensis.

d

JOANNES FRIDERICUS WIDMANN, Stuttgardianus.

GUSTAVUS FEUERLEIN ; S/uttgardianus.

CAROLUS FRIDERICUS AMANDUS KOHLER, Birkacensis.

HERRMANNUS HENRICUS RAIFFEISEN , AMdio- Fischacensis.

II PHILOSOPHICI CANDIDATI.,

SERENISSIMI STIPENDIARII ET MAGÍSTER

ä

TUBINGAE rrrrERIS HOPFFERVIANIS.

ü/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com