KaI600-855_8 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Historico-Iuridica De Salvis Imperatoris Imperiique In Italiam Iuribus Hübner, Eberhard FriedrichandDanz, Wilhelm August Friedrich — G. DISSERTATIO HISTORICO- WURIDICA D E SALVIS IMPERATORIS IMPERIICUE IN ITALIAM JURIEBUV Q UAM SUB AUSPICIIS DIVINIS RECTIORE ACADEMIE CAROLEINE STVUVTYGARDIANDMX MAGNIFICENTISSIMO STATORE AC PROTECTORE SUMMO, SERENISSIMO DVCE AC DOMINO, DOMINO CAROLC DVCE WIRTEMBERGIE EFT TECCILE REGNANTE, REL. REL. DUCE AC DOMINOSUO CLEMENTISSIMO. CONSENTIENTE ILLUSTRI JURISCONSULTORUM ORDINE, P REZSIDE D. QILIELMOO AUGUSTO FRIDER. DANYZ IN ACADEMIA CAROLINA JURIS PROF. PUBL. ORD. ET FACULTATIS JURIDICÆ ASSESSORE, PRO GRADU DOCTORIS AD DIEM MDCCLXXXX. PUBLICE DEFENDET AUCTO R EBERHARDUS FRIDERICUS HUEBNER, PHILOS. D. ET MAGISTER LEGENS IN EADEM ACADEMIA. *&ũ VTYGAkDIE, TIVPIS ACADEMIICIS. Aroòσ — Kotοααρο Koεασρα. Xg1S0*. CAROLO. WIRTEMBERGIEFg. PATRI. PIETATIS. ARTIU M. LITERA R U M. DULCI. DULCI. EUGENIIO. INDUSTRIE. DECOR I. PRE£SIDIO. PRI MITIA S. HASC K. STULDII. SUI. PD I A. DICA T. MENT E. S A C R A T. DISQUISITTIO HISTORICO-WRDICA P A R 8s. I. D E ORICGINE ET CONTINUO ITALIE ET ROMAX CUM REGNO GERMANICO AD NOSTRA USQUE TEMPORA NEXU. ARGUMENTUM. Inſtituti ratio. Vocatio Francorum in Italiam. Carolus M. regnum Italiæ occupat, dignitatem Imperato- riam in Occidente reſtaurat, non autem Papa transfert. Caroli ſucceſſores jura acquiſita tuentur; extincta autem ejus familia dignitas imperatoria inter bella inteſtina Huctuat. Otto M. imperatoriam dignitatem renovat, & italicum reg- num & Imperium romanum in ſempiternum cum regno Germanico conjungit. §. 6. Parta patris caute graviterque tuentur Othones II. III. nec Henricus II. Conradus II. Henricus III. negligunt, licet jamjam Hierarchia profundas egit radices. §. 7. §. 7. Hierarchiæ victoria. Henrici IV. ignominia. Infauſta Con- cordata. Decreſcens Imperatorum autoritas. Factiones Gibellinorum Guelphorumque. §. 8. Fridericus I. ſervata ſervat, ablata recuperat jura. §. 9. Henricus VI. Otto IV. & Fridericus II. Friderici I. exem- plum imitantur. “ . 10. Interregnum. Rudolphus I. temporibus quidem indulget, nec tamen civitates italicas abſolute liberas dimittit. Exa- men donationum Papis factarum. §. II. Henricus VII. & Ludovicus Bavarus jura ſua ſirenue de- fendunt. §. 12. Carolus IV. Papis nimis indulget. Wenzeslaus, Rupertus, Sigismundus, Fridericus III. Maximilianus I. jure ſupre- mo in Italia utuntur. §. 13. Carolus V. Italiam ſuperiorem in novam fere fundit for- mam. Maximilianus II. Rudolphus II. Ferdinandus II. III. jura ſuprema exercent in Italia. §. 14. Joſephus I. in cauſa Commaclenſi Majeſtati Imperii optime conſulit. Imperatores ſic ac noſtra usque tempora jura ſua conſervant. . §. 15. Concluſio. PARS. I. P A R 8. I. DISCUISITIO HISTORICO - JURIDICA DE ORIGINE ET CONTINUO ITALIE ET ROMXY CUM REGNO OGERMANICO AD NOSTRA USQUE TEMPORANEXWU. Z um ad obtinendos ſummos in jure honores diſſertationem inauguralem in lucem edere moris fit academici, equidem hoc, qualecunque eſt, opus: de jurihus Imverii in Italliam & Vrbem ſalvis, auſus ſum oculis animisque fubjicere faventibus. Haud ignarus autem, quai varia ſint Eru- ditorum hae in re ſtudia, ne recta veritatis via aberrarem, perneceſſarium in opere conficiendo putavi, antequam jura ipſa, quæ ſint, tangerem, diſ- ſertationem aanc in duas diſtribuere partes, & quidem I. Ad primam nexus tum Italiæz tum Romæ cum Germanico regno duce hiſtoria aſcendere originem, & ex ipfis, quos hiſtoria ſuppeditat, fontibus, nexum hunc nunquam ſolutum, ſed ad noſtra usque tempora reſtitiſſe con- tinnum, haurire argumenta. Quibus præmiſſis II. Jura ipſa e nexu iſto derivanda, quæ fint, tum in Genere, tum in Specie quoad ſingulos Italiæ ſtatus, perſcrutari in animo eſt. Ad cana igitur retrogrediamur ſecula, Imperiique noſtri repetamus in- cunabula. A §. 2. Vocatio Francorum in Italiam. Inter tot, tamque innummeras, quas Germania emiſit, Gentes, quæ vaſtis ſuis corporibus totam fere Eurôpam obruerunt, fractisque Romano- rum viribus nova condiderunt regna, immortale ſane nomen ſibi peperit Gens Longobardorum. Quippe qui tum a Narſete, ut quidam volunt, in- vitati, tum Italicarum divitiarum cupiditate incenſi, Duce Alboino, Oſtro- gothicis ruinis regnum ſuperſtruxerunt, intra cujus fines, Inſulis, Exar- chatu, Urbe Roma & quibusdam Italiæ inferioris & Calabriæ partibus ex- ceptis, univerſa Italia fuit incluſa. Amplum iſtud regnum per 206 annos pleno ſtetit vigore, donec ſub tribus poſteriorum regum contremiſceret, atque cum Deſiderio, ultimo ſuo rege, gravi lapſu corrueret. Ceterum à longis inde temporibus Italiæ fatum quoddam inelucabile fuiſſe videtur, ut complurium tyrannorum jugis premeretur. Triginta enim & plures poſt ſecundi Longobardorum regis obitum enumerare licet duces, quorum bella tum inter ſe invicem, tum ipfis cum regibus geſta, tum regum horum cum Epiſcopis Romanis & Exarchis Græcis exorta diſſidia maximam hiſtoriæ Lon- gobardicæ partem explent. Licet autem reges Marte plerumque ſecundo pugnaverint, & Exarchatus tandem ipſe victori Aiſtulpho paruerit, non tamen eadem fortuna adverſus papas ſunt uſi, quippe qui a ſede Dominorum ſuo- rum, Græcorum Imperatorum, rebus merfis ſuccurrere tum non curantium, tum non valentium, longiſſime remoti, nullam patrimonii, quod dicebant, S. Petri, vicinis adaugendi terris occaſionem prætermiſerunt. Minime igi- tur papis placuit, regem ita potentem æmulum habere, qui eò audaciæz progrederetur, ut Ducatu Romano expugnato, ipfſius Vrbis deditionem pe- teret. Rebus itaque ſic ſtantibus, ſpeque auxilii Orientalis, quod fruſtra rogaverat, amiſſa, & dein ob infenſos Græcis Iconoclaſtis Romanorum ani- mos, rejecta, Zacharias Papa, anteceſſorum exemplar reſpiciens, Francos potentemque inter hos Pipinum, tunc Majorem Domus adiit. Qui patricius 1) & paulo poſt rex factus, papæ auxilio adjutus, prioris officii memor, repetitis- 1) Patricius tunc fuit præfectus Cæſareus, & Pipinus hunc titulum ad Advocatiam Eccleſiæ obtinuit. Gebhardi genealog. Geſchichte der erbl. Reichsſtände p. 140. Pfeffinger Vitriar. IIluſtr. L. J. T. IV. G. 5. n. 26. Oſſervazioni ſopra une let- tera intit. il dominio temporale della ſede Apoſtol. ſopra Commacchio 9. IV. nella Raccolta di tutto ciò, ch'é uſcito alle ſtampe ſulla controverſia di Commachio. In Francoforte ful Meno. l'anno 1713. „Queſto nome (di patrizio) non conferiva ſolo l'Eſſere di Cittadino romano, mà era una dignità, che portava inſieme giu⸗ Risaisione e dominio in Roma ſtegja, unitamente, colla difeſa della Chieſa omana. — 3 repetitisque Stephani II. Pariſios profecti 2) precibus, commotus, Italiam intravit, & Exarchatum 3) Aiſtulpho ereptum non quidem Græcis reddidit, ſed Patrimonio Petri adjeciſſe traditur. 4) §. 3. Carolue M. regnum Italiæ occupat, dignitatem Imperatoriam in Occidente reſtaurat, non autem Lapa transfert. Deſiderio autem, pace rupta, Romanas Provincias denuo invadente, Hadrianus I. Carolum vocavit. Carolus venit, vidit, vicit, viccorque co- ronam Deſiderio ereptam ſibi impoſuit. 1) Rotgandum, Forojulienſium Du- cem proſtravit, Aragiſum, Beneventanorum Ducem, fidelitatis legibus ſibi obſtrinzxit, Græcosque ipſos, trucidato Adelgiſo, Deſiderii filio exule, in- genti clade fudit. Sic regnum Italiæ non velut pars Romani aut Orientalis Imperii, ſed ut regnum ſui juris ad Prancos tranſiit. 2) Carolus id belli jure hoſtibus Græcorum eripuit. „Quæz autem hoſtibus per nos erepta ſunt, ea non poſſunt vindicari ab his, qui ante hoſtés noſtros ea poſſederunt, bello- que ſolenni amiſerunt. 3) * Sed ad altiora adhuc Carolum invitavit occaſio. Licet enim vi patricii, quod gerebat, nominis, jam dominium quoddam in Vrbem exerceret, & ipſe Papa Hadrianus I. eum tanquam Dominum exci⸗ peret, 4) dubius tamen adhuc fuit civium animus, umbraque ſuperioritatis A 2 quon- 2) Quia vidit, ut ait Anaſtafius in vita ejus p. II8. ab Imperii (Orient.) potentia nullum eſſe ſubveniendi auxilium &c. 3) Quales fines Exarchatus hujus fuerint, vid. Sigonius L., 3. de regno Ital. ad ann. 755. p. m. 130. Pfeſſinger cit. L. I. T. IV. J. 5. n. II. 4) Donatio enim ejus merito fabulis annumeratur. Sed de hac infra. F. 10. 1) Eginhard. in vita Caroli M. edit. Boecleri p. 100. 109. Annales Francorum Reu- beri p. 20. 2I. 23. 35. 40. Chronographus Saxo p. 122. 123. 124. „ Venerunt ibi (Papiam) omnes Longobardi de cunctis civitatibus Italiæ & ſubdiderunt ſe domi- nio glorioſi regis Caroli. Cf. Gotfr. Rühlmann unwiderrufliches Recht, welches S. K. M. von Wegen des H. R. R. auf ganz Italien haben. Jena 1709. 1. St. S. 6. 2) loh. Matthæus Heyden, jus ſacratiſs. Imperat. & imperii in Ducatum Mediola- nenſem. Tub. 1702. J. 6. Caſpar Peucer præfat. in lectiones Chronic. Melanchton & Boecler, in vita Carol. M. 3) Hugo Grotius de I. B. & P. c. 6. F. 7. Puffendorf de I. N. & G. L. 8. C. 6. F. 20. 4) Anaſtaf. in vita Hadrian. I. ad ann. 774. Hadrianus obviam illi (Carolo) dirigens venerandas cruces, i. e. ſigna, ſicut mos eſt ad Exarchum aut Patricium ſulſci- piendum, eum cum ingenti honore ſuſcipi fecit. Cf. Muratori Annal. Ital. ad ann. 774. & 789. quondam Cræcæ in Vrbe reſtitit. 5) Sed & hæc evanuit, ſupremumque Vr- bis dominium anno 796. quo ei Papa Leo III. claves Confeſſionis S. Petri Vrbisque vexillum obtulit, 6) ad regem pervenit, qui denique ipſe, eodem ſeculo ad finem vergente, ſeditione adverſus Papam conflata, Romam petiit, judex populi querelas audivit, Leonemque juramento ſeſe purgantem, ab- ſolvit. At Papa Regi in Eccleſia S. Petri, acclamante Univerſo Populo: „Carolo Auguſto, a Deo coronato, Magno & pacifico Romanorum Impera- tori vita & viéctoria!“ eoronam magni pretii impoſuit, eumque more an- tiquorum principum adoravit. Sunt, qui dicunt, id pacto quodam inter Carolum & Papam inito factum fuiſſe. 7) Sed verior mihi eorum opinio vi- detur, qui affirmant, regem, ſi non invitum, (nam olim & ipſe & natio ejus tale quid popoſciſſe videtur 8),) non tamen præſcium imperatoriam digni- tatem accepiſſe, & quidem precibus tum populi tum cleri commotum. 9) Sic dignitas 5) Quod deducit Gebhardi cit. l. p. 140. ex ſubſcriptione: Imperante piiffime Conſtantino Auguſto & àa Deo Coronato piiſſimo rege Carolo anno primo patri- ciatus ejus. 6) Annal. Franc. ad h. ann. Leo III. pontifex per legatos ſuos claves Confeffionis S. Petri ac vexillum Romæ Vrbis cum aliis muneribus regi miſit, rogavitque, nt aliquem de fuis optimatibus Romam mitteret, qui vonulum romanum au ſauam Sdem atque ſub'je ον‿ε m per ſacramenta firmaret. Joh. Mariana I. 7. de reb. hiſp. C. XI. T. II. hiſp. illuſtr. p. m. 411. Præmiſſæ fuerant ad Carolum claves Confeſſionis S. Petri & urbis rom. vexillum: indicio cives & pvoutificem ſe in ejus poteſtatem contradere: quoniam parum opis in ea temporum perturbatione fore videbatur in Græcis imperatoribus: res Francorum reſurgere & confirmari con- ſiderabant. . 7) Johannes Zonaras, T. III. p. m. 138. b. 141I. Siffrid. presbyt. Epit. I. I. p. 666. Eutropius presb. Longobard. Tr. de juribus ac privil. imperatorum &c. quem poſt Flacium edidit Goldaſt. T. I. Monarchiæ p. m. 9. Accipiente autem Carolo hoc regnum (Italiam) profectus eſt Romam — fecitque pactum cum Romanis eorum- que pontifice &c. — — 38) Gotfrid. Viterbienſ. part. 17. chron. in vita Caroli p. m. 443. „Italicos Ego (Carolus) renuo ferre labores, Ni ſimul Italicos habeam conſtanter honores. — — Porro: Nec valet Imperium, niſi Cæſaris enſe regatur. — — Proceres quoque Franci Hadriano reſcribunt: Si velit eccleſiam Francorum Marte tueri, Carolus Imperio præficiendus erit. 9) Annal. Franc. ap. Lambecium. Il. 2. c. 5. p. 381. Rex Carolus denegare noluit, ſed cum omni humilitate ſubjectus Deo & petitioni Sacerdotum & univerſi chri- KRiani populi in ipſa nativitate U. N. I. Ch. inſum nomen Imperatoris cum conſecra- tone Dni Leonis Papæ ſuscepit. Cf. Eginhard. cit. p. 114. Hermann Contractus Piſtorii p. 129. Lambertus Schaffnaburgenſ. p. 353. &c. 5 dignitas Imperatoria, in Occidente quafi extincta, cum Carolo M. revixit quidem, non autem per Papam, ut poſtea ſomniabant, ad Francos transla- tum eſt imperium. Unde enim Leoni, Carolo jamjam legitimo Romæ totius- que Italiæ domino, transferendi facultag? Omnes ſane iſtæ terræ, & plu⸗ res adhuc, quibus titulus Imperatoris quondam Romani & Occidentalis in- hærebat, Caroli jamdudum fuerunt. 10) Num ergo Papa in eum transferre potuit? Minime. An forſan Papa ea, quæ fuerunt Græcorum in Carolum transtulit? Nequaquam. Carolus ipſe jure belli quæſivit. An forte Græcis titulum imperatorium ademit, eoque Carolum ornavit? Abſit. Quid ergo transtulit? Nil, ne nomen quidem. Carolus enim ſumſit, quæ ſua erant, nec Papa valuit ulla autoritate eum titulo honorare, qui ei debebatur. — Rem habuit Carolus, nomine caruit, ſed jamdiu ei liberum fuit, propria autoritate nomen aſſumere, quod rei proprium erat, eadem ſane aut potio- ri autoritate, qua Petrus M. Cæſarem ſe vocavit. II) Revera enim fuit Roma- norum Dominus, cur non & Imperator? — Ipſi Romani 12) id cupiebant;, ab imperatoribus Orientalibus derelicti, priorisque ſplendoris memores; id expoſtulabat Chriſtianus populus. Papa, ut utrique placeret, occaſionem non neglexit, & Carolus amborum preces denegare noluit. Papa igitur nil aliud egit, nifi perſonam miniſtri & interpretis eorum, quæ populus ſenti- ret, 70) Lupoldus de Babenberg de jure regni & imperii Rom. C. A. ap. Schardium de ju- risdicdt. imperat. p. m. 176. præterea idem Carolus, partim ex ſucceſſione pa- terna, partim etiam per bellum licitum, habuit ante jam dictam translationem, om- nia regna & provincias, quæ ſeu quas hodie habent reges ſeu imperatores Roma- norum. Habuit inſuper Galliam Occidentalem, Gaſconiam, Pannoniam & plures alias provincias, quas hedie imperatores non poſſident. -= Et ſic regna ac pro- vinciæ & terræ hujus modi, cum plena poteſtate in ipfis per eccleſiam rom, in eum transferri minime potuerunt. I1) Perilluſtris Dn. Pütteri Entwikelung der Staatsverfaſſung des teutſichen Reichs, I. Th. J. KIV. XV. XVI. 12) Albericus Monachus Trium Fontium. in Chron, ad ann. 801. Romani, qui a Conſtantinopolitano jam diu animo deſciverant, nunc accepta occaſionis opportu- nitate, quia mulier excoecato Imperatore Conſtantino filio ſuo eis imperabat, uno omnium conſenſu Carolo regi imperatorias laudes acclamant, eumque pver ma- as Leonis Parpæ coronant, Cæſarem Auguſtum appellant. Monachus Egolismenſis S. Eparchii, in vita Caroli M. ap. Pithoeum p. 233. poſt Pipinum Pium regnavit Dnus Carolus, filius ejus, quem poſtea Romani elege- runt fibi advocatum S. Petri, contra Longobardorum reges; deinde ipſum elege- runt ſibi in patricium Romanorum (774.) deinde elevaverunt in imperatorem & Auguſtum. — 6 — ret, 13) conſecratione ſc. & adoratione. 14) Id ipſum teſtantur coævi, cau- ſasque, cur Carolus petitione pontificis, Concilii tunc congregati, & uni- verſi populi imperatoris titulum affumeret, has recenſent „ ℳ) quia jam tunc ceſſabat a parte Græcorum nomen imperatoris, & femineum imperium apud ſe habebant, *) quia Carolus ipſam Romam, Matrem Imperiit tene- bat, ubi ſemper Cæſares ſedere ſoliti fuerant, & reliquas ſedes in Italia Gallia & Germania.“ 15) Carolus igitur nullius beneficio ſed propria auto- ritate & de jure Imperatoris titulum geſſit, de jure, inquam, quia a) Occidentalis imperii reſidua derelicta jacuerunt, primoque occupanti, qui ipſe utique fuit, ceſſerunt, cujus jura fere extincéta ipſe reſtauravit; ) quia ultimas Græcorum vires ingenti clade in Calabria fudit, & c) denique cum ipfſis Græcis Imperateribus tranſegit. 16) „Ita autem transactum eſt, ut Carolus ejusque ſucceſſores, perpetuo eſſent, & appellarentur, Romani Latini Occidentalesque imperatores; Nicephorus cum poſteris vero Conſtan- tinopolitanus, Græcorum & Orientalis Cæſar nominaretur.“ Caput quoque mundi, Roma, totaque Italia ad Aufidum Vulturnumque amnes & usque ad terminos Calabriæ & regni Neapolitani Romano Imperatori addicta eſt. 17) Sunt quidem, qui transactiones has in dubium vocent, 18) attamen, utut ſit, hoc conſtat, imperatores Græcos, rebus immutandis impares, denique acquieviſſe. Et ſit monſtraſſe ſatis, Carolum nullius beneficio imperato- toriam dignitatem debere, & tunc temporis a toto Chriſtiano populo juſtum reputatum fuiſſe, ut hoe titule ornaretur, quia poſſedit Matrem Imperii & terras 13) Ludovicus II. Græcorum Imperatori ſic ſcripſit (Baron. ad ann. 871.) „Miraris, quod non Francorum, ſed Romanorum Imperator appellemur &c. A Romanis (non à pontifice) hoc nomen & dignitatem afſumſimus, apud quos profecto primo tantæ culmen ſublimitatis & appellationis effulſit, quorumque Gentem & Urbem divinitus Gaν‿nναG dam, & Matrem omnium eleſarum Dei Defendendam ſaſcepimus. . I4) Hinc Friderieus I. apud Radevic: Liberam Imperii noſtram coronam divino tantum beneficio adicribimus. — Supremam VUnttionem, quæ imperialis eſt, re- cognoſcimus ſummo pontifici. 15) Chron. Moiſſiacenſe ad ann. 800. ap. Boecler. in Comment. rer. Sec. IX. X. p. 24. 16) Pfeffing. Vitr. Illuſtr. T. I. L. I. T. IV. G. 5. n. 40. Idem T. I. L. I. T. II. P. 52. Eginh. c. Edit. Boecl. p. 106. 107. IIA. Annal. Franc. Reuber. P. 33 -39. Gottfr. Viterb. p. 455. Otto Friſing. I. 5. Chron. c. 31. 32. pP. 115. 17) Aventin. Boic. Annal. L. IV. p. 263. 18) An tale quid jam. Caroli tempore accid erit, dubitat Leopoldus comes de Clary & Aldringen in tentamine hiſtorico de titulo imperatoris Romani, qui Carolo M. etiam ex pacto cum Grecis imperatoribus acceſſiſſe vulgo creditur. Vienn. 1755. — 7 — terras adjacentes, terras quondam Imperatorias. Et quidem poſſedit: a) to- tum regnum Italiæ ſive Lombardiæ, i e. o) totam Etruriam, quo pertinent ho- die Ducatus Maſſæ, res publica Lucenſis, Magnus Ducatus Tuſciæ, Status Præſidii, Ducatus Caſtri & Patrimonium Petri, id quod ex regum diplo- matibus ſat ſuperque oſtendi poteſt; 19) △) Lom bardiam, ισ πXνανν ſic dictam, quæ continet Marchiam Tarviſianam, Ducatus Mantuanum, Me- diolanenſem, dimidiam Tirolis partem, Griſones in Alpibus, Pedemontium, Ducatus Montisferratenſem, Parmenſem & placentinum, Mutinenſem & Mirandolenſem, Romaniolam & Marchiam Anconitanam, Sabionettam, Boſ- ſolo, Caſtilionem Stiverorum, Solforino; Y) Liguriam, cujus caput Ge- nua, Monaco, Torelia, Finarium; ) partem Hiſtriæ; *½) ducatus Bene- ventanum 20) Forijulienſem 21) & Spoletanum — 22) ) totum Exarchatum cum Vrbe Ravenna; 23) & urbem denique 6½) Romam cum Imperatoria dignitate. Carolum autem verum & ſupremum & Vrbis & Patrimonii fuiſſe dominum patet. ) Ex nomine imperatoris Romani, populi acclamatione & juramento fidelitatis a populo ipſi præſtito, o) ex jure Miſſos ſ. Legatos delegandi, qui juſtitimm Romæ exercerent, 6) ex obligatione Paparum, Edicta & Præcepta imperatoria exſequendi, c. 9. diſt. 10. Decret. Grat., ) ex obligatione papa- rum, rationem juſtitiæ, quomodo adminiſtraverint, reddendi, é) ex obliga- tione Romanorum, nullum Papam ſine conſenſu cæſareo conſecrandi, prout imperatores Græci idem jus exercuerant, F) ex monetis Imperatorum Romæ cuſis, g) ex inſtrumentis & Bullis ipſorum paparum, in quibus annus ſem- per notatus fuit: Imperante Domino noſtro piiſſimo Auguſto, ) ex ipfis privilegiis Romanæ eccleſiæ conceſſis, 7) ex privilegiis aliis Ecclefiis in ipſis Patrimoniis Petri autoritate Cæſarea conceſſis, Z) ex jure denique fiſci & came- ræ in iisdem Romanis terris imperatori competenti. 24) Univerſa itaque Italia inde ab Auguſta Prætoria usque ad Calabriam inferigrem Carolo obediit Reſtauratori. §. 4. 19) Ughelli Ital. Sacr. T. I. p. 895. T. III. p. 36. T. I. P. 854. 20) Eginh. cit. p. 103. Annal. Franc. Reuber. p. 26. 27. 33. 39. Partem Italiæ, in ua Beneventum fitum eſt, aggredi conveniens eſſe arbitratus, ut lius regn’i reſiduaum portionem ſuæ poteſtati ſubjiceret, cujus caput, capto Deſiderio rege, majoremque partem in Longobardia jam tenebat. — — –— Et juraverunt omnes Beneventani Domino Regi Carolo. 21) Hunc Roudgando & Henrico Carolus in feudum dedit & 22) de altero expreſſis verbis in teſtamento diſpoſuit. Eginhard. cit. p. 100. p. 105. Teſtament. Caroli M. a Pithoeo editum. p. 284. 285. Marian. Scotus p. 438. Sigebert Gemblac. 554. Chronogr. Saxo. p. 124. 129. 23) Vid., cit, teſtamentum, in quo Vrbem hanc præcipuis regni ſui ſedibus adnu- merat. Cf. Eginhard cit. p. II7. Marian. Scotus p. 440. 24) Umiliſſima Supplica di Rinaldo d'Eſte nella Raccoltà cit. J. 8. p. II⸗ * 7. Caroli ſucceſſores jura acquiſita tuentur; extinga autem zjus fami- lia dignitas imperato . ria inter bella inteſtina flukkuat. Reſtaurata hæc dignitas ſenſim ſenſimque ad omnem Caroli ſobolem he- reditario quaſi jure devoluta eſt, nec quisquam alius eam ſibi arrogavit. Ludovicus Pius jam ante Coronationem Imperatorem ſeſe vocavit, 1) unde facile perſpectu eſt, papalem ceremoniam jam tunc temporis ad dignitatis hnjus titulum haud ita neceſſariam reputatam fuiſſe. Idem Imperator, licet Pii cognomine inſignitus, accuſatum Papam Paſchalem I. cum 34. Epiſcopis ad ſui purgationem jurare juſſit, ſe cædis duorum nobilium Romanorum participem haud fuiſſe. 2) Ducatus Beneventanus ei quotannis 700. aureos exſolvit 3) & ipſa Corſica eum tanquam Dominum venerata eſſe legitur. 4) Qui ei ſucceſſit, Lotharius I. jura ſua in Italiam & ipſam Romam ſtrenue tuitus eſt, 5) & inter alia quoque cavit, ne quis ſine ſuo conſenſu Papa eli- geretur; 6) at non item Carolus Calvus, quippe qui homo puſilli animi 7) imperatoriam dignitatem, quam major ſemper natu hucusque obtinuerat, & Ludovicum igitur Germanum adipiſci fas erat a Papa ingenti pretio emiſſe fertur, 8) primamque pontificibus occaſionem præbuit, dignitati conferen- dæ ſeſe immiſcere, quam priores nonniſi beneficio & providentiæ majorum debuerant. Ceterum „Calvus hic regnum Italiæ, ut ait Regino, in trans- eundo magis vidit, quam fruendo potitus eſt. Ultimo autem Carolingo- rum, Carolo Craſſo, anno denique 887. regno remoto, ſicut Germani libero 1) Otto Frifing. l. 3. c. 33. p. 55. Chronogr. Saxo. p. I33. Eginhard. cit. p. 115. Aſtronomus in vita Ludov. Pii. p. 357 - 366. 2) Annal. Franc. Reuber. p. 48. Thegan. de geſtis Ludov. c. XXX. 3) Thegan cit. c. II. p. 302. Annal. Reub. p. 40. 41. 4) Bonifacius Come,s ab Lmperatore Corſicæ præfectus inſulæ. Annal. Franc. Reuber. p. 44. 5) Lotharius, qui maior natu erat, & Imperator appellabatur, (teſte Sigeberto Gem- blacenſi) omnia Italiæ regna tenuit cum ipſa KRoma. — Idem juxta antiquum mo- rem ordinavit, ut ex latere imperatoris mitterentur (Romam) qui judiciariam exercentes poteſtatem, juſtitiam omni populo facerent, & tempore, quo viſum foret, imperatori æqua lance penderent. Aſtronom. Ludovici Pii p. 363. Annal. Franc. Reuber. p. 41. Thegan. cit. c. 16. p. 302. L 6) Pfeffinger cit. T. I. L. I. T. II. p. 54. 7) Regino: Omnibus diebus vitæ ſuæ, ubicunque neceſſe erat, adverſariis reſiſtere, aut palam terga vertere, aut clam militibus ſuis effugere ſolebat. 8) Idem ad ann. 877. libero Electionis jure uſi ſunt, 9) ita & Italici proceres, extincta Caroli pro- genie, jura ſua priora revocarunt, regem fibi proprium eligere ſtatuentes. Hine infinita bella inteſtina ſunt exorta, donec major procerum pars Guido- nem, ducem Spoletanum „ agnoſceret. Id autem Berengarius dux Fori- Julii & Papa Formoſus indigne ferentes, regem Germanorum, Arnolphum, acceſerunt. Arnolphus quidem venit, vicit, Romæ coronam fidemque populi accepit, 10) „Vrbemque ad ſuas manus cuſtodiendam Faroldo Vaſallo conceſſit. „At vix Vrbe relicta Itali defecerunt, omniaque fere Germaniæ cum hoc regno vincula ad 60 annos fuerunt diſſoluta. II) §. 5. Otto M. imperatoriam dignitatem renovat, & Italicum KRegnum & Imperium Romanum in ſempiternum cum regno J Germanico conjungit. Itali denique diſſidiorum civiliumque bellorum pertaeſi, cumque his Adelheida, Lotharii vidua, quam dein matrimonio rex fibi junxit, & pon- tifex ipſe 1) Ottonem M. invitarunt, ut Italiæ diadema ſuſciperet. Invita- tus venit, & Berengario primum quidem ſub nexu feudali regnum reliquit, at paulo poſt perfido ademit, coronasque tum Italicam tum Cæſaream ſibi impoſuit. Romanos ter rebelles domuit, Beneventum, Calabriam & Apu- lIiam 9) Otto Friſing. I. 2. c. I. de CGeſt. Frid er. I. p. 447. Id juris Romani imperii apex, videlicet non per ſanguinis propaginem deſcendere, ſed per principum Electionem reges creare, ſibi tanquam ex ſingulari vindicat prærogativa. 10) Forma juramenti hæc fuit: juro per bæc omnia Dei myſteria, quod ſalvo ho- nore & lege mea atque fidelitate Dni Formoſi papæ, fidelis ſum & ero, omnibus diebus vitæz meæ, Arnolfo im peratori &c. 11) Non vero omnia. Sic Conrado I. regnante Archiepiſcopus in Italiam mitte- batur, cenſum regio fiſco debitum, exacturus, indeque ditiſſimus rediit. Pfeffing. cit. T. I. L. I. T. V. G. 9. 1) Oſſervazioni ſopra una lettera cit. §. XIX. p. 45. Act. Sct. I. II. Mart. Ad diem 14. Mart. Otto M. a præſule Apoſtolicæ, ſedis Romam vocatus eſt, ut gloriam imperialis coronæ perciperet & Komanis praeſſet. Ibidem: Otto coronam acce- pit munere Chriſti, & totus ponulus Romanorum ſe ſponte ſabzugavit ipſius domi- natui, & ſibi ſolvebant tributa & poſt illum ceteris ſuis poſteris. B 1I0 Riam ſeu potius utramque Siciliam vectigalem ſibi reddidit, 2) Papam Joan- nem XII removit, alterumque Leonem VIII. ſubſtituit, Romanos tum fide- litatis tum & priſtino juramento: „nunquam ſe Papam electuros aut ordina- turos præter conſenſum atque Electionem Dni Imperatoris Othonis, Cæſaris Auguſti, filiique ipſius, Regis Othonis: ,„ denuo obſtrinzit, graviterque in proceres quosdam, contra promiſſum hoc peccantes, animadvertit, ſtrenuus jurium ſuorum defenſor. Ceterum Epiſcopos & Abbates amplis adauxit regalibus, & civitatibus quibusdam libertatem aliquam conceſſit.“ Libertas enim earum in eo poſita fuit, ut leges quidem, conſuetudines, jurisdictio- nem, & Magiſtratus ſui ferme juris haberent, ita tamen ut Sacramentum regibus dicerent, debitaque tributa 3) iis perſolverent. Aliæ igitur recipie- bant Miſſos, Nuncios, Legatos Imperatoris, aliæ creaverunt conſules, prisco Romanorum more, qui vero fidelitatis juramento tenebantur. Sic Otto M. univerſam ordinavit Italiam, eamque tum vi armorum tum matri- moniis recuperatam, ipſumque Imperium ſpontanea deditione, ipſis populi precibus exoratus in Patrimonium Germanorum, quorum impenſis & ſan- guine omnia parta ſunt, redegit, 4) & avulſa quaſi in perpetuum nominis ſui honorem cum Germanico regno, cui ad noſtra usque tempora adhærent, firmo univit vinculo. Recte hinc Güntherus in Ligurino L. 8. — – reges 2) Witichind Annal. I. 3. p. m. 661I. Ditmar. l. 2. p. 24. Roswitha in Panegyr. Pfef- fing. cit. T. I. L. I. T. V. S. II. p. 449. ubi Theodoricus de Niem, in Nemore Unionis Tract. VI. qui Labyrinthus dicitur C. 33. ita narrat: pugnando longo tempore cum Imperatore Græcorum in Calabria Sicilia & Apulia, eum inde pe- pulit (Otto) poſtea vero miſericordia motus cum eodem pacem fecit. Nam filia Theophania, imperatoris Græcorum ipfius Ottonis M. filio, matrimonio copu- jlatur; cui Sicilta, Avulia & Calabria cedunt in dotem, quæ ſic de manibus Græcorum, juri ejusdem romani imperii obvenernnt, licet nunc per alios, qui me- tunt, ubi non ſeminaverunt, ſub aliis titulis occupentur. & c. . 3) Teſte Sigonio regni civitates plerasque liberas quidem, ſed omnes tributarias re- iquit, licet quarundam etiam perpetuos Marchiones aut comites, Zaperiore lKbi jure zeſervato, conſtitueret. Tributa autem, quæ reges Germanorum à Francis inſtituta retinuerunt, ſunt: 4) Foderum, fodrum, i. e. ſumma quædam frumen- ti, quam advenienti in Italiam regi ſolvere tenebantur, pro quo ſæpe etiam æſti- mata pecunia pendebatur. b) Paruta, ſumtus, quem in vias pontesque flumi- num, qua tranſiturus, aut quò aditurus rex erat, reficiendos impendere. &ι MWan- honatiecum, ſumtus in tecta & cetera, quæ regio ex ercitui, in agro hoſpitanti, neceſſaria præbere jubebantur. Si quidem tantum regibus jus terræ tributum eſt, ut ex omnibus, quæ ipſa ferre ad uſum hominum neceſſaria ſolet, ex ceptis bobus & ſeminibus ad colendum agrum idoneis, quantum opus militibus fuerit, ad re- gios uſus ſuppeditatum ſit. 4) Pfeffinger T. I. L. I. T. IV. J. 3. pP. 319. afrrrrr 1I1I — –— reges Alemannia nohis Urbibus italicis leges & jura daturos Mittere rite ſolet: poſtquam de partibus illis Carolus & Magni regnum fſurrexit Othonis — – Et l. I. ubi Germanum ſic loquentem inducit: Ex quo romanum noſtra virtute redemtum Hoſtibus expulſis ad nos juſtiſſimus ordo Tranſtulit imperium; romani Gloria regni Nos penes eſt. Quemcumaque ſibi Germania regem Prafitit, kunc dives ſuhnuiſo vertice Roma Suſcipit, & verſo Tiberim regit ordine RKhenns. quam pacto quodam Ottonis cum Leone VIII inito An id autem uſu potius, invaluerit, diffentiunt autores. Sunt, qui tale pactum ſeu conſtitutionem regiam adeſſe afſeverant, 5) Capit. XXIII. diſtin . LXIII. Gratiani citantes, ubi hæc inveniuntur: „Ego quoque Leo (VIII) epiſcopus cum toto Clero ac romano populo conſtituimus, & concedimus Dno Ottoni I. regi Teutonico- rum ejusque ſuccefſoribus hujus regni Italiæ, in perpetuum facultatem eli- gendi (ſibl) ſuccefſorem, atque ſummæ ſedis Apoſtolicæ pontificem ordinan- di & ut nemo deinceps eligendi vel patricium, vel pontificem ſummæ ſedis Apoſtolicæ, aut quemcunque epiſcopum ordinandi habeat facultatem, abs- que conſenſu ipſius imperatoris, & ut ipſe ſit patricius & rex.“ Alii conſtitutionem hanc in dubium vocant;, aut ſaltim alio interpre- tantur nodo, ut nullum inde pacti cum regibus Germaniæ æterni appareat indicium. 6) Quomodocunque autem ſe res habeat, tot ſeculorum ſeries B 2 jura 5) Pfeffinger cit. 1. Conring. de fin. imper. rom. Germ. p. 92. Anne 951. Italicum S 62. Cælarea dignitas ad Teutonicos pervenit. Illo enim denique regnum & ann. 9 anno Leo Papa & Clerus omnis populusque romanus i‿eνNN paito Germaniæ re- gibus ſeſe ac ſua devinxerunt. Idem affirmat Gebnardi cit. p. 157. Das römiſche Kaiſerthum ward im lahr 964 durch einen beurkundeten Vergleich der zwiſchen Otto dem Groſſen und P. Leo dem 8ten errichtet worden war, auf ewig mit der teutichen Königswiürde verbund en, und mit dieſer ward auch das italianiſche Königreich in eben diefem Jahr vereinigt. Dieſes Reich behielt ſeine Stände, ſeine Reichstäge, ſeine Verfaſſung und lombardiſche Vorrechte, und ward dem teut- ſchen Staatskörper nicht einverleibt. 6) Celeberrimus Dn. de Selchow in ſeiner Geſohichte der in Deutſchland geltenden Rechte. §. 177 de hac lege (conſtitutione) regia Ottoniana ita diſſerit: Man pflegt ſie insæemein, jedoch fàlſchlich, als die Urſache der mit dem teutſchen Reich ſeit dieſer Zeit verbundenen röm. Kailerl. Würde anzugeben: ob ſie gleich von ganz enderem Inhalt iſt, und hauptſâchlich K. Ottens Oberherrfchaft über Rom und den Pabit zum Endzwek hat. Uebrigens iſt dieſer Vertrag im Jahr 996 zwiſchen K. Otten jura Germanorum ſat ſuperque munivit. Licet enim tantæ rei non reperi- antur certa documenta, pleniſſimo tamen Jure, haäc inyaluik obſervantia, ut ſola Germaniæ procerum Elebzio trihueret Jus indubitatum in Imperium Komanum; 7) & Itali etiamnum cum Günthero canunt: — — Reges Alemannia nobis Mittere rite ſolet. — — 38) §. 6. Parta patrir caute graviterque tuentur Othoner II. III. nec Hemicur . Conradur II. Henricus III. negligunt, Eicet Jamjam Hierarchia profundar egit radicer. Ottonis M. ad exemplum & filium & nepotem ſeſe compoſuiſſe multis probari poteſt exemplis. Et Otto quidem II, „qui patre jubente Romæ Im- Perator appellatus eſt, romanum ſic rexit imperium, ut quod patrem ſuum prius reſpiciebat, omne detineret. I) „Otto III. autoritate propria duos im- poſuit Otten III. und Gregor V. erneuert worden. Allein die Urkunde ſagt doch deut- lich: Concedimus regi Teutonicorum ejusque ſucceſſoribus facultatem eligendi ſucceſſorem — — Wem: dem babſt — dann iſt der Nachſaz atque ordinandi &c. Überflüſſig, ohne zu bemerken „daſs immer zwei Perſonen hier im Gegenſaz vorkom- men, Patricius und Pontifex. Geht es auf den Kaiſer, (wie dann einige auch Vbi hinein ſezen,) ſo wre die erſtere Meinung richtig, der ich auch darum bei- pflichte, weil klar ausgedrükt ſteht: ut rex Teutonicorum ipſe ſit patricius & rex, folglich auch feine Suceeſſores, quibus quoque hoc jus conceſſum eſt. Ungeach- tet das ag exemplum Hadriani im Eingang der Urkunde Hr. von Selchows Mei- nung ziemlich begünſtigt; ſo ſchlieſst doch das die Meinung erſterer nicht aus. ) Sunt verba perilluſtris Dn. Pütteri in Carolo & Ottone M. M. H. 10. 8) Ludwig in Erläuterung der goldenen Bulle Th. T. S. 61. 62. Nachdem aber die Römer ſelbſten geſtehen, daſs wenigſtens nach der Ottonen Zeiten ſie ſich der Kai- ſerwahl gänzlich begeben und dafer gehalten haben: ſo bald die Teutſchen zu Achen einen teutſchen König erwählten, eben dieſer auch ſogleich ohne fernere Anfrage zu Rom römiſcher Kaiſer ſeyn ſoll, d. i. wie es die That weiſet „daſs die Teutſche in einer Handlung zugleich einen teutſchen König für ſich, und einen Kailſer für die Römer wählten, und nichts mehr übrig bleibe, als daſs der Kai⸗ fer, wenn es ſeine Gelegenheit litte, nach Italien kommen „ und den Römern die Ehre anthun möchte, die Krönung zu Rom anzunehmen &c. Ebend erſelbe S. 70. Das beſte iſt, daſs der Pabſt izo ſelbſt unſern Kurfürſten zugeſteht, dals ſie nicht etwa einen König, ſondern einen Kaiſer erwählten, in welchem Abſehen auch felbiger erwâhlter Kaiſer genennt zu werden pflegt &c. 1) Ditmar. I. 3. P. 58. ſpecimine de inſtauratione imperii rom. fub 13 — poſuit Apoſtolicæ ſedi Antiſtites, alterum Gregorium V. alterum Sylveſtrum II. magiſtrum quondam ſuum. Cum priori, ut jam dicum eſt, legem renova- vit, qua cautum eſt, ut penes ſolos Germaniæ principes jus eligendi regis eſſet, a pontifice confecrandi, adeo ut hac ratione Germaniæ rex eo ipſo fieret rex Italiæ & Iimperator, & conjunctio Italiæz cum Germania inciperet realis, vi cujus Imperatorium diadema in ſempiternum eum corona Germa⸗- nica jungeretur. 2) Poſteriori vero octo Comitatus amore & grato animo in magiſtrum quondam fuum duétus donavit. Creſcentium, rebellem cum quibusdam romanis proceribus capite damnavit, plura vero auſurum Amor perdidit. Ottone autem mortuo Itali, pacti immemores, jure antiquo, ut crediderunt, uſi proprium fibi regem, Arduinum Eporediæ crearunt. At Henricus II. injuriam hanc ulturus Italiam ſtatim adiit, rebelles in obſe- quium revocavit, 3) conventum in Roncaliis habuit, leges tulit, ſingulis- que hominibus jura ex legibus dixit. 4) Beneventanos quoque a Græcis li- beravit, Trojam cepit, Ismaëlemque Apuliæ ducem præfecit. 5½) Ceterum temporis anguſtia coactus corona Romæ non prius ornatus eſt, quam inter- rogationem Benedicti VIII. fi fidelis vellet Romanæ patronus eſſe & defenſor ecclefiæx; ſibi autem fuisque ſuccefſoribus per omnia fidelis? 6) clara voce affirmaſſet. Sunt porro, qui ajunt, illum & his Benedicti conditionibus ſubſeripfiſſe, ut a) nullus poſthac princeps imperatoriam dignitatem ſibi vindicaret, niſi a Papa approbatus atque coronatus; ) Papalis autem electio libera ut eſſet, nullus impediret imperator. Utut fit, neutra harum con- ditionum fuit obſervata. Conradus Italos & præſertim Romanos ad, debitam ſibi obedientiam adegit. Beneventum quoque & Capuam ceterasque Apuliæ urbes 2) Platina in vit. Gregor. V. p. m. 142. Is aufem (Gregor.) ſanctionem retußit, haud abnuente Ottone, de imperatore eligendo, a. Ch. 1002. quam usque ad tempora noſtra ſervatam videmus: ſolis Germanis licere, principem deligere, qui Cæſar & Romanorum rex appellatus & c. Cf. Thuan. I. 2. hifſt. ſub initium: Translatum autem fuit imperium ad Germanos ab Ottone I, manſitque in ejus familia usque ad Ottonem III. quiveritus, ne imperium a patre & avo in Germa- nia firmatum ad Italos aut etiam Græcos transferretur, legem tulit, qua ſcitum eſt, licere ſolis Germanis principibus Imperatorem eligere &c. 3) Idem ait: Aut ipfi veninnt, aut obſides mittunt, fidem auxilium & fubjectionis debitum regi promittentes. Rex ad Pontem Longum, Longobardorum reſiduum agmen per manus fuſcipit. 4) Sigon de regn. Ital. L. VIII. ad ann. 1013. 5) Sigebert ad ann. IoI3. Leibniz de ſcript. Brunsvic. p. 32⅞. 6) Ditmar. I. 6, p. 197. Vid. Pfeffing. cit. T. I. L. I. T. VIII. 886. 14 — urbes recepit, 7) Henricus III. Cæſarea autoritate ſedi Papali quater Ger- manos natione impoſuit, conditionemque Benedicti iniquam in ipfos Papas retorſit, legem ferens: ut Papa, Cæſare non conſentiente electus, nullus eſſet. §. 7. Hierarchiæ vikttoria. Henrici IV. ignominia, Infauſta Concordata. Decreſcenz Imperatorum autoritas. Faktiones Gibellinorum Guelphorumque. Jam autem ad illa tempora proceſſimus, quæ dignitati imperatoriæ ita funeſta fuerunt, infelicis ſc. Henrici IV. & Gregorii famoſifſimi. O ſi rex monitioni Epiſcorum Gallicorum, qui eum orabant, „ut electionem Gregorii, quæ ejus injuſſu eoque inconſulto facta fuiſſet, irritam decerneret, aſſe- rentes, quod, niſi impetum hominis prævenire maturaret, malum hoc non in alium gravius, quam in ipſum regem, redundaturum eflet, „o ſi rex paruiſſet! Si mens non Iæva fuiſſet! Credulus enim Hildebrandum, qui ſimulabat, ſe dignitatem hanc nunquam ambiiſſe, 1) ſed coactum accepiſſe, confirmavit. Mox autem, quod Galliarum Epiſeopi, divino quaſi ſpiritu inflammati, prædixérant, evenit. Quis enim ignoret Henrici ignominiam, faſtumque Gregorii, Dominum ſuum, Advocatumque eccleſiæ ad pedes ſuos deprimentis, aliique Coronam mittentis, hiſce verbis tumidis inſignitam: Petra dedit Petro, Petrus Diadema Rudolpho?! – Attamen 7) Wippo de vita Chunradi Salici ap. Piſtor. in ſcript. rer. Cerm. VI. ann. 1027. Normannis, qui in Apuiam confluxerant, ibi habitare licentiam dedit, & ad de- fendendos terminos regni, eos principibus ſuis coadunavit. 1) Fr. Pagi breviarii T. II. p. 415. ex Act. Vatic. Gregor. VII. nuncios ad Henricum regem celeriter deſtinavit, per quos & electionem ſuper fe factam aperuit, & ne aſſenſum præberet, attentius exoravit. Lambert Schafnab. p. 164. 167. 1I71. 191. de reb. Germ. Nuncio regis Gregorius reſpondit: ſe deo teſte honoris hujus apicem nunquam per ambitionem affecaſſe, ſed electum ſe a romanis & violenter ſibi impoſitam fuiſſe eccleſiaſtici regiminis ne- ceſſitatem, cogi tamen nullo modo potuiſſe, ut ordinari ſe permitteret, donec in Eledtionem ſuam tam regen, gJuam principes teutonici regni conſenliſe certa legatione cognoſceret. 15 Attamen eum Henricus poſtea in exilium egit, 2) fed idem ſpiritus re ctor ſubſequentes Papas animaſſe videtur. Vrbanus enim II. & poſtremo Paſcha- lis II. repetita in hunc imperatorem, qui vitam, quam jura ſua Cæſarea di- mittere maluit, fulmina dejecerunt, & oſſa etiamnum infelicis Henrici ha- rum cœæleſtium animarum iras ſunt experta. 3) Parricida, Henricus V. Pa- æ in debellando patre ſocius, in idem mox Paparum, quorum dominandi cupiditati dein reſtitit, odium incidit. Attamen, licet jura ſua pro viribus defenderet, res eò adaéta eſt, ut eo regnante Hierarchia; Germaniæ noſtræ ita peſtifera, ſummum culmen attingeret, condendis ſc. cum Calixto II. Concordatis anno II22, vi quorum imperator jus, per quadringentorum fere annorum ſeriem illibatum, Epiſcopos ſc. cum baculo & annulo inveſtiendi, Papæ ceſſit, ſolamque inaugurationem cum ſceptro retinuit. Inde arcétior Epiſcoporum tum germanicorum tum italicorum cum Papis nexus, inde vinculum cum Imperatoribus relaxatum, inde decreſcens Imperatorum in Italia autoritas, inde tot malorum incitamenta. Vix autem lite hac finita alia cum Papis exorta eſt, obitu Comitiſſæ Mathildis, quæ ampliſſima in Ita- lia tenuit bona tum feudalia, tum allodialia. De prioribus nulla quæ- ſtio. Altera tum imperator & jure ſanguinis & donatienis titulo ſibi vindi- cavit, 4) tum Papa, qui alteras donationis s5) tabulas protulit, appetiit. Impe- 2) Ubi teſte Sigebert. Gemblac. p. 605. inter alia confeſſus eſt: ſe valde peccafſſe in paſtorali cura, & fuadente Diabolo contra humanum genus odium concitaſſe. Tunc miſit confeſſorem ad imperatorem & ad totam eccleſiam, ut optaret illi indulgen- tiam, –— — ac diſſolvit vincula omnium bannorum ſuorum imperatori & c. Is fuit finis Hierarchiæ conditoris, qui moribundus profitetur, ſe diabolo fuadente pri- ma jeciſſe ſundamenta. Quo autem ſuadente opus conſummatum eſt? ? — Huic. ait Onuphrius, cum omnes latinæ eccleſiæ tum præcipue romana acceptum referre debet, quod libera fſit & ab imperatorum manu eruta, cum antéa tanquam vilis ancilla, non ab imperatoribus modo, fed a quovis principe, Romani imperatoris præſidiis fulto, premeretur. 3) Gotfrid. Viterb. Part. I7. Chron, p. 504. 4) Contelorii Genealogia Mathild. c., 2. Conrad Urſpergenſ. ad ann. III5. Directi ab Italia nuncii, obitum illius inclytæ Mathildis nunciant, ad ejusque prædiorum terras ampliſſimas ereditario jure poſſidendas Cæſarem invitant. Vid. diſſert. Thomas Fritich de jure imperii in Magnum Ducatum Hetruriæ. J. IX. ſq. Lipſiæ 1721I. 5) Petri Oſtienſ. Chron. Caſſin. L. III. c. 49. Mathilda, Comitiſſa Liguriæ & Tuſ- ciæ iram Imperatoris Henrici ſibi infeſti metuens, Liguriam & Tuſciam provin- cias, Gregorio Papa & S. R. E. devotiſſime obtulit. Onuphrius in vita Grego- rii VII.: Mathildis, Henrici III. vim timens, Longobardiæ Tuſciæ & Liguriæ afi- quot urbes, jure hereditario ad ſe pertinentes Gregorio Papæ & S. R. E. donavit. Hine odii inter Imperatorem & Pontificem ſeminarium primo exortum, cum imperator donationem illam in Imperil', cujus Mathildis erat Beneſiciaata, Præ- judicium approbare nulla ratione voluiſſet, imo ea omnia occupare, tanquam ad fe devoluta, voluiſſet. — 16 — Imperator tunc quidem vicit, jureque hereditario in Mathildis bona ſucceſſit. 6) — –— Sed manſit alta mente repoſtum. Senſim enim decreſcente Imperatorum autoritate crevit Paparum, qui eo inſolentiæ proceſſerunt, ut non dubitarent, reges Germanorum, quà impe- ratores, Vaſallagio ſibi obſtrictos eſſe palam fateri. Cujus inſolentiæ ar mentum ſit Innocentii III. pictura, 7) hiſce verbis infenſa: Rex (Lotharius) venit ante fores, jurans prius Vrbis honores: Poſt Homo fit Papæ, ſumit quo dante Coronam. 8) gu- Lotharius quidem jura imperii defendere auſus eſt, cum autem Papæ ei adver- ſarentur, parum profecit. – Normanni enim, qui hucusque cum Græcorum Sara- enorumque præſidiis in Sicilia & Neapoli pugnaverant, majora, quin ipſum Im- perium inferioremque Italiæ partem appetierunt. Princeps eorum Rogerius jam anno II30. a Papa Neapolin ſub nexu feudali ecum regio titulo acceperat, & ipſe Patricius Romæ coronatus fuerat. 9) Id audiens Lotharius Romam quidem expugnavit, novo regi partem Siciliæ abſtulit, aliumque Apuliæ ducem conſtituit, ita tamen „ut in dando duci vexillo uterque & imperator *& Papa manum adhiberet.“ 10) At Rogerius, imperatore in Germaniam rever- ſo, omnia ablata recuperavit. Conradus III. quo imperante Gibellinorum Guel- phorumque factiones excitatæ trecentosque per annos fotæ ſunt, a Romanis 1) & 6) Muratori Antichità Eſtenſi. P. I. c. 30. p. 292. 7) Talem picturam extitiſſe, procul dubio eſt, cum Fridericus I. poſtulet: ut ſcrip- turæ retractentur, & pilbturz deleantur. Eam autem jam Lotharii tempore ad- fuiſſe, negat. Pfeffing. cit. T. I. L. I. T. V. p. 564. 8) Hiſce verſibus ſi opponamus Caroli M. verba, Papæ reſcribentis: Perlectis ex- cellentiæ veſtræ literis valde gaviſi ſumus in kumilitatis veſtræ obedientia, S& in Promihionis ad nos ſidelitate. Colleti Collect. Concil. IX. 172. quanta mutatio! quanta morum verborumque diverſitas! 9) Gebhardi cit. Th. I. p. 183. 1I0) Engelhuf. p. 220. Martinus Polonus in vita Lotharii p. m. 373. Cf. Gotfrid. Vi- terb. Rite autem S. Bernhardus in Ep. I19. Omnis, qui in Sicilia regem ſe facit, contradicit Cæſari. II) Rex valeat (inquiunt Romani) quidquid cupit, obtineat, ſuper hoftes Imperium teneat, Romæ ſedeat, regat orbem, Princeps terrarum, ceu fecit Juſtinianus; Cæſaris accipiat Cæſar; quæ ſunt ſua præſul, Ut Chriſtus juſſit Petro ſolvente tributum. Otto Friſing. Chron. 1, 7. c. 31. P. 156, & de geſtis Friderici I. imp. I. I. c. 38. P. 422. 423. — 4 177 — & pontiſice, 12) quem cives ad priorem ſacerdotum morem decimis & oblationibus vivere voluerunt, invitatus, imperatoriæ ſane, data oecaſione, dignitati conſulere potuiſſet, ni mors eum italicam expedi- tionem meditantem abripuifſet. Eò ſane Papa romanique nexum ſuum cum Germanorum rege agnoverunt, quod legatos ad Conradum miſerunt, rene- vationem antiquorum ſuorum privilegiorum petituros. 13) Sed ultra progre- diamur. §. 8. Fridericus I. ſervata ſervat, ablata recuperat jura. Fridericus ſane I. ſtrenuiſſimus dignitatis Cæſareæ fuit vindex, tum con- tra Papas ideo fibi infenſos tum contra civitates rebelles. Comitia in Ron- caliis celebravit, & inprimis de jure feudali diligentius ſancivit. Poſſiden- tibus tum epiſcopis tum civitatibus, ſi cur poſſiderent, edere non potuerunt, regalia 1) ademit, edentibus reliquit: 2) ͤ Ex iis autem, qui nullo jure ſed ſola præſumtione in regalia ſeſe intromiſerant, 30 millia talentorum plus minusve reditibus publicis per ſingolos annos acceſſerunt. 3) „Ab epiſcopis non ſolum juramentum fidelitatis, ſed & hominium exegit, Papæque affir- manti: „Episcopos Italiæ ſolum juramentum fidelitatis ine hominio impera- tori debere, neque nuncios Imperatoris in palatiis Epiſcoporum recipien- dos, multo minus Papa ignorante Romam, cum omnis magiſtratus inibi beati 12) Qui humiles ad Conradum mittit Hteras, in quibus & hæc: Romani Jordanum eligentes, omnes ei, tanquam principi ſubjiciuntur. Deinde pontificem ſuum adeunt, & omnia regalia ejus tam in Vrbe, quam extra poſita ad jus patricii ſui repoſcunt, eumque more antiquorum ſacerdotum, de decimis & oblationibus tan- tum ſuſtentari oportere dicentes. Gotfr. Viterb. Part. 17. Chron. 512⸗ 13) Otto Friſing. I. 7. Chron. c. 22. p. 151I. Chronegr. Saxo p. 294. Idem Placentinis & Genuenſibus jus pecuniæ ſignandæ conceffit; Ab eo quoque ſtilus invaluit, ut ab electione regis in Germania facta ſtatim rex romanorum is voca- retur. Chron. Gottwic. l. 2. p. 346. 366. ſg. 1) Regalia tunc autem fuere Ducatus, Comitatus, Conſulatus, Monetæ, Telonia, Fodrum, Vectigalia, Portus, Pedatica, Molendina, Piſcariæ, omnisque utilitas exdecurſu fluminum proveniens, nec de terra fantum, verum & de fuis propriis capitibus cenſus annui redditio. ⸗= 2) Pfeffing. cit. T. I. L. I. T. II. p. 132. Radevic. de geſtis Frid. I. I. 1. c. 44. 45. — Mandavit Fridericus, ut quicunque Donatione regum aliquid horum ſe poſſid ere, inſtrumentis legitimis edocere poterat, is etiam nunc imperiali beneficie & regnt womine id ipfum perpetuo poſſideret. 3) Radexvic, cit. I. C beati Petri fit, eſſe mittendos, * viriliter reſpondit; „Epiſcoporum non affecto hominium, ſi tamen & eos de noſtris regalibus nil delectat habere. Qui ſi gratanter audierunt a romano præſule, quid tibi & regi? conſequen- ter quoque eos ab imperatore non pigeat audire: quid tibi & poſſeſſioni? — Nuntios noſtros in palatiis Epiſcoporum non eſſe reeipiendos? Concedo, Si forte aliquis habet in ſuo proprio ſolo nec in noſtro palatium. Si autem in noſtro ſolo & allodio ſunt, cum profecto omne, quod ædificatur, ſolo cedat, noſtra ſunt & palatia. 4) Nuntios ad Urbem non eſſe mittendos? Cum divina ordinatione ego romanus imperator & dicar & ſim, ſpeciem tantum dominantis effingo, & inane utique porto nomen ac ſine re, ſi Vr- bis Romæ de manu noſtra poteſtas fuerit excuſſa. 5½) „Et ſane ipſi hi nuntii etiamnum poſt Hadriani mortem Romæ adfuerunt. 6) Quin Fridericus Ro- manos rebelles dira ſtrage ad obſequium revocavit, & dein non Papæ ſed ſibi juramento obſtrinxit. 7) Sicut autem dominium in Vrbem ipſam ſupremum exercuit, ita & jura in reliquas, quæ nunc ſunt Papæ terras tuitus eſt. Wel- phoni avunculo, Henrici fratri una cum Ducatu Spoleti, prineipatum Sar- diniæ & omnes terras Wathildis in feudum dedit, 8) in partibus Tuſciæ & terræ romanæ caſtra ad ſe ſpectantia, recepit, quædam nova conſtruxit, teutonicisque præſidiis munivit. Marchiam Anconæ & principatum Raven- næ Conrado de Luzelinhart contulit, atque per ſingulas Italiæ civitates ju- dices conſtituit. 9) Ferrara, Maſſa, Forumjulii, Comitatus Mathildis, trac- tus 4) Vid. Radevicus Friſing. Canon, in Append. ad Ottonem de reb. geſt. Frid. I. 1. 1. c. 8. 9. I0. p. 480-S83. c. 15. 16. P. 485-87. 1. 2. c. 15. P. 516, c. 18. P. 518. Cf. PFri- derici Epiſtola ad calcem ejusdem autoris, p. 563. 5) Radevicus cit. I. 2. c. 30. p. 526. 6) Idem I. 2. c. 43. pP. 53I. 7) Juraverunt præſentes & jurabunt futuri ſenatores & totus populus romanus Domino Friderico fidelitatem, & quod juvabunt eum coronam imperii romani re- tinere & defendere eum contra omnes homines. Et juſtitias ſuas tam intra ar- bem, quam extra urbem juvabunt eum retinere — – & quod Senatum nonniſi per eum vel per nuncium ſuum ordinabunt; ſine fraude & malo ingenio. Dnus imperator confirmabit Senatum perpetuo in eo vigore, in quo nunc eſt, & augebit eum tali honore, ut Senatus per eum ordinetur ac ei ſubjectus ſit. — Hæc omnia cum fubſcriptione principum curiæ fient. Vid. Append. Ottonis de S. Blaſio c. 20. Pp. 205. 206. & in Annal. Godofred. Monachi p. 241. 8) Extant monumenta, in quibus ſequenti utitur titulo: Welpho, Dei Gratia, Dux Spoleti, Marchio Tuſciæ, princeps Sardiniæ, dominus domus Comitiſſæ Mathil- dis. Monach. Weingartenfis in Guelphone. VI. Godofred. Monach. ad ann. 1167. CG. Murat. Otto de S. Blaſo. ad h. a, de Guelpho, Pieffing. cit. T. I. L. I. I. V. P. 5760. 9) Urſpergenſis ad ann. 1168. . — tus inde ab Aquapendente usque ad Romam, ducatus Spoletanus, Inſulæque Sardinia & Corſica plurimæque aliæ tributa ei perſolverunt, 10) quin ab ipſis Papeę Dominicialibus fodrum exegit. II) Attamen Papæ, Fridericus ne ultra progrederetur, civitatum diſſidia fovendo, easque in partes ſuas trahendo, callide fibi caverunt. 12) Sunt, qui putant, Fridericum pace Conſtantiæ anno IIS83. cum civitatibus inita, libertatem iis abſolutam concefſ- ſiſſe. Minime autem exinde plena & abſoluta libertas erui poteſt, multa potius ibi ſubjectionis argumenta inveniuntur. Lombardi nequaquam con- tra Cæſarem jure belli & pacis potiti fuerant. Fridericus igitur cum iis non ut liberis, ſed ut ſubditis in gratiam receptis pepigit. Italos quoque non tantum Vaſallos, ſed & ſubditos appellatos, eosdemque non tantum nexu feudali, verum etiam ſubjectionis civilis vinculo Cæſari & imperio obſtrictos in ipfis pacis articulis invenire licet. Minora quædam regalia, ſed ſalva imperii ſui poteſtate, illis quidem confert, reliqua autem ſibi re- ſervat, eademque per Epiſcopum loci & alios probatæ exiſtimationis homi- nes, inſtituta inquiſitione, ad uſum fiſci Cæſarii jubet conſignari, itemque vult, ut in civitatibus conſules a nuntio ſuo conſtituantur. Sic Pridericus in ſecularibus, non minus autem in eccleſiaſticis priſtinam imperatorum au- toritatem reſtituere conatus eſt. Archiepiſcopum Magdeburgenſem ipſe or- dinavit, 13) Vi coremque Papam autoritate Cæſarea confirmavit, 14) tuitusque eſt contra Alexandrum Antipapam nulloque modo Paparum, quam in medium protulerant, imperii translationem agnovit, 15) quin ipſi Papales C 2 Legati 10) Radevicus I. 2. c. 30. p. 526. 11) Idem cit. I. Ubi Papa Hadrianus ait: De Dominicalibus Apoſtolici fodrum non eſſe colligendum, aiſi tempore ſuſcipiendx -oronæ. Ergo ipſe Papa non diffitetur, ſeſe, quodam ſaltim tempore, fodrum debere. 12) Mandavi, inquit Papa Hadrianus apud Radevic., Mediolanenſibus, ut fortiter ſe habeant, tam ipſi quam Brixienſes, contra Imperatorem, & ego cum eis diſ- poſui, quod imperator propter eorum impedimenta non poterit Romam venire. 13) Otto Friſing. I. 2. C. IO. p. 541. Baron. Annal. T. XII. F. 9. p. 371. Exhinc non ſolum in ſecularibus; ſed & in eccleſiaſticis negotiis diſponendis, autoritas principis multum crevit. 14) Pfeffing., cit. T. I. L. I. T. V. p. 582. Radevic. Il. 2. C. 65. p. 545. Cc. 74. P. 556. Chriſtianiſſimus imperator poſt omnes epiſcopos & omnem clerum ultimus, con- ſilio & petitione Concilii electionem Dni Victoris recepit & approbavit. 15) Radevicus I. 2. c.-IO. p. 482. 483. C. I5. 16. p. 485 - 87. Ubi Fridericus in literis ad ſtatus imperii ita loquitur: „Quicunque nos imperialem coronam pro beneficio a'domino Papa ſuſcepiſſe dixerit, divinæ inſtitutioni & doctrinæ Petri contrarius eſt & mendacii reus erit.“ In transactionis formula conventionis cum Eugenio III. Annal. Baron. T. XII. G. 5. ita incipit: Venerabili in Chriſto Domino Eugenio, Dei Gratia, pontifici romano, Fridericus eadem Gratia Romanorum imperator Auguſtus. — 20 — Legati eum tanquam Dominum Vrbis & Orhis ſalutarunt, eique Papæ no- mine jurarunt, præſulem romanum in nullo regiæ dignitati derogaturum, ſed honorem ac juſtitiam imperii ſemper illibatam eſſe conſervaturum. 16) §. 9. Henricus VI. Otto IV. & Fridericus II. Friderici T. eemplum imitantur. Henricus VI. laude dignum patris exemplar reſpiciens, non tantum jura ſua avita tuitus eſt, Tuſciæ & terræ Mathildis fratrem ſuum Philippum præ- ficiens, ¹) Campaniam pro lubitu regens, Romanis comitem Ottonem con- ſtituens, Marchiamque Anconitanam a Papis recipiens, 2) ſed & novis im- perium terris, Apulia ſc. Calabria & Sicilia, quibus potitus fuerat 3) adau- gere perpetuoque nexu jungere ſtuduit, niſi ſaxonicos principes negotio huic adverſarios habuiſſet, morsque eum alta hæc volutantem abripuiſſet. Otto IV. nomine majorum ſuorum digniſſimus, Papz quidem juravit: „ſe ju- Rum judicem ac viduarum & Orphanorum tutorem, nec non eccleſiarum & præcipue patrimonii S. Petri defenſorem pro poſſe exiſtere, at alterum, juramentum, quod nationi ſuæ, uti probabile eſt, 4) eidemque 5) juravit: 55 16 76) Radevic. I. 2. c. 22. p. 490. c. 23. P. A9r⸗ 1) Pfeffing. T. I. L. I. T. V. p. 594. ²) Baron, Annal. ad ann. II197. n. IX. Infuper præcipimus Marcowaldo, Senelſcallo noſtro, ut ducatum Ravennatem, terram Brictinori „Marchiam Anconæ recipiat a Domino Papa & romana eccleſia, & recognoſcat etiam ab eis Mediſinam & Ar- gelatam cum eorum pertinentiis. Idem Conrad. Urſperg. ad ann. II94. Marquar- dum de Anninvilir dapilerum & Miniſterialem ſuum libertate donavit, & duca- tum Ravennæ cum Romania, Marchiam quoque Anconæ ſibi conceſſit. &c. 3) Godefrid Colon. ap. Freher. T. I. rer. Germ. p. 261. Baron. T. XII. ad ann. 1186. §. 31. p. 773. Imperio adjecit Siculos Henricus utrosque Sextus, Suevorum candida progenies. 4) Compil. Spec. Suev. item coæv. ſoriptor. C. XXI. ap. Goldaſt. p. I. Der Reichs- ſazungen p. 36. Als man den Künig kieſet, ſo ſoll er dem Reich Hulde ſchwe- ren, und in den Eid 4 Ding nemen. 1) Das iſt, daſs er das Reich ſterke, 2) und Unrecht krenken und 3) daſs er das Reich verſtend an ſeinem Recht und 4) das Ralch alelt meren ſoll, und nicht ärmer machen. Pfeffing. L. III. L. III. T. VII. p. 616. 5) Mathæus Paris ad ann. MCCX. circa dies feſtos iſtos, Otto, memor juramenti, quod fegerat, cum a Papa ad imperium faerat ſablimatus, quod &e. Cf. Conring. de fin. imp. Germ. L. II. c. XIX. p. 377 - 379. „ſe dignitatem imperii conſervare, & imperii jura diſperſa pro poſſibili- tate ſua revocare velle, „præter pontificis opinionem contra ipfum inter- pretatus eſt. Non ſolum enim vecétigalia, quæ à temporibus Henrici VI. non erant ſoluta, univerſim a Longobardis exegit, Apuliamque, & Cala- briam recepit, 6) ſed etiam pacta inter Henricum V. & Calixtum inita abo- lere ſtuduit, 7) Aneconamque Papæ reſtituere recuſavit. „Dominica caſtella ſua ad dignitatem imperialem ſpectantia juſſit perquiri, & quæcunque per recognitionem ad jus imperii ſpectare didicerat, in uſus ſuos convertere laboravit. g) Quin ipſas eecleſiæ terras ingreſfus, eas in poteſtatem ſuam redegit, & pontifice invito, Romaniam cum patrimonio Mathildis, Salin- guerræ Ferrarienſi, Marchiam Anconitanam Azoni Aſtenſi, & Ducatum Spo- letanum cuidam Bertholdo, Capitaneo ſuo dedit. 9) Hiſce de cauſis orta qui- dem eſt diſſenſio graviſſima inter Papam & imperatorem. At imperator nun- ciis Papalibus reſpondit: „ſi ſummus pontifex Imperii jura injuſte poſſi- dere deſiderat, a Sacramento, quod tempore conſecrationis meæ ad digni- tatem imperialem me jurare compulit, ut videlicet diſverſa imverii juna re- vocarem, me abſolvat.“ 10) Quod animadvertens Papa, fulmen accelera- vit, importunoque juramenti executori alterum opponere quam maxime feſtinavit. At incidit in Scyllam, qui vult vitare Charybdin. Fridericus enim II. belliger imperator Papalia fulmina quater repetita nil curans, vitam potius in propugnanda imperatoria dignitate, quam jura ſua dimiſit. Papæ quidem permulta ceſſiſſe fertur. II) Attamen non multo poſt verſo conſilio omnia ſibi & imperio iterum vindicavit, & jura ſua in terris eccleſiæ requiſivit, „ de exercitu ſc ut ipſe ait Cabalcata & Parla- mento Mercato & Procuratione, quæ ſibi tanquam Advocato eccleſiæ com- petere aſſeverat. 12) Papæ etiam vi jurisjurandi, de rom. eccleſiæ bonis defen- 6⁶) Godefrid Col. I. c. ad ann. I21I. p. 280: 7) Pfeffing. T. I. L. I. T. V. p. 60 1, 8) Paris c. 1. 9) Vita Fridr. II. quæ præfixa eſt Epiſtolis P. de Vinceis. p. 9. 10) Cit. Paris. c. 1. 11) Baron. Annal ad ann. 1097. n. 71. 77. 79. 12) Frideric. II. Ep. in Archiv. Caſtri S. Angeli & inſcripto Cod. Vatic. ſign. n. 4957. fol. 19. Volumus etiam declarari & ſpecificari jura néôſta, quæ habemus & habere debemus in Marchia & ducatu & alia terra, quam eccleſia tenet, videlicet de Erereitu, Cabilcata & Parlamento, Weroate & FProcuratione, quæ nos tan- quam advocati Patroni & defenſores eccleſiæ habere debemus de terra prædicta. Et inferins: . Super defendendis ſibi faéti, Sardiniam, quam occuparat, repetenti: „prius, reſpondit, ſe juraſſe ad repetendas res imperii, a quibus cum Sardinia in- juſte eſſet abalienata, priori juramento ſe fortius urgeri.“ 13) Inſulam hanc igitur regno adjecit, Thomaſiumque Sabaudiæ comitem, Imperii vicarium in Italia conſtituit. Papas, quoad vixit, fibi habuit infenſos, „ſiquidem, teſte Urſpergenſi, pontifex tunc temporis adee ambitione ac dominandi eu- pidine incenſus fuit, ut non tantum ea ſibi deſtinaret, quæ Imperatori jure imperii competerent, ſed & quæ jure regni Siculi & Neapolitani ad eun- dem ſpeétarent.“ Unde Imperatore in Orientem ad bellum Saracenicum profecto, Papa turbas excitavit, Apuliamque ipſi præter omne jus facto ne- fando eripere ſtuduit. Licet autem ſpes optata eum fefellerit, res tamen poſtea eò venit, ut dominio direéto, quod Papæ in regnum Neapolitanum inde a Rogerio ſibi eompetere volebant, in Sicilia quoque & Apulia, ex- tincta præcipue ultima Suevicorum Imperatorum prole, quocunque jure potirentur. §. 1I0. Interregnum. Rudolphus I. temporibur quidem indulget, net tamen civitates italicas abſolute liberas dimittit. Examen donationum Papis factarum. Jam autem ad illa tempora provecti ſumus, quæ patriæ noſtræ non ſine gravi pontificum culpa ita pernicioſa fuerunt, infeſta ſic dicti interregni tem- pora, donec Rudolphus tandem Habsburgicus rempublicam rurſus pacaret, pacatamque ordinaret. Italiam hic imperator, veſtigia metuens, nunquam adiit, attamen Vicarios ſuos, 1) qui rem componerent, eò miſit, Rudol- phum Hoheneckium, Joannem de Avesnis, & Princivallem Fliſeum Genuen- ſem. Imperii jura quidem non neglexit, ſic enim Carolum Andegavenſem compulit ad dimittendum imperii in Italia vicariatum, a Papa ipfſi delatum; At vires voluntati defuerunt, ideoque ſunt, qui eum nimiæ largitatis tum in Super declaratione facienda ſuper jure, quod habemus in terra eccleſiæ, pe- tivimus expreſſe apponi de exercita, Parlamento, Cabalcata, Fodro aut Procuva- tione, aut ſi prædicta expreſſim declarare noluerint, contenti ſumus, qaod ſer- ventur nobis ea omnia, quæ principes imperii habent in terris eccleſiarum, qua- rum ipfi ſunt advocati. &c. 13) Sigon. I. XVIII. hiſt. IGl. 1) Poteſtas eorum ampliſſima fuit. Vid. Diploma Rudolphi ex theſauro Anecdo- torum Martenii T. I. p. 1192. in Civitates tum in Papas incuſent. Si forſan autem nimium quid indulſit, id potius neceſſitati temporis, quam incuxiæ Rudolphi tribuendum putave- rim. Operæ autem ſane pretium erit, tum libertatem civitatum tum dona- tiones Papis factas paululum heic disquirere. I. Libertatem Civitatum quod attinet, ex jam Ottonis tempore liber- tatem aliquam fuerant nactæ, ſed nequaquam omni vinculo ſunt ſolutæ. Neque id Rudolphi tempore contigit. Blondus quidem & qui hunc ſecuti ſunt Platina & Decius id aſſeverant. Attamen nec Blondus abſolutam intel- ligit libertatem, cum liberas quidem, imperii autem fideles, 2) pronuncia- tas eſſe civitates dicat. Idem Cuſpinianus & Crantzius teſtantur, neque Sigonius, 3) libertatis acerrimus defenſor, expreſſis loquitur verbis, Rudol- phum alienaſſe, ſed dubio utitur vocabulo: dicitur, exiſtimatur. Trithe- mius, 4) ita diſferit: „Rudolphus rex, ad inſtantiam romani pontificis, vicarium ſuum nomine tam ſuo, quam imperii miſit in Italiam, ut in om- nibus locis jurisdictionem & juſtitiam faceret imperialem. Qui veniens in Tuſciam ab his, qui Quelpharum partium erant, civibus Plorentinis, Lu- cenſibus & nonnullis aliis fidelitatis & obedientiæ juramentum, romano im- perio debitum exigebat. Quod illi cum nullo pacto facere conſentirent, vicarius in furorem ſuccenſus, Florentinos in ſexaginta millibus argenti Mar- cis, Lucenſes vero in duodecim florenorum millibus pro inobedienti deme- rito condemnavit. Pecunia accepta in Germaniam reverſus eſt. Idem addit: „Fuerunt, qui ſcriberent, Rudolfum regem, auri cupidum, cancel- larium ſuum pro vicario miſiſſe in Italiam, qui accepta pecunia populis li- bertatem venderet. Ea de cauſa florentinos expoſuiſſe tot argenti Marcas, Lucenſes quoque & alios contuliſſe pecuniam, ut libertate coemta, imperii non ſubderentur juſſionibus.“ Quomodocunque res ſe habeat, ſive pro libertate, ſive pro avertenda inobedientiæ pœna, five, ut Bodinus ſuſpica- tur, 5⁵) tributi nomine pecuniam dederint, hoc conſtat, eas minime abſo- lutam libertatem nactas nec ſupremo Imperii dominio exemtas fuiſſe. Rudolphi ſane ſucceſſores jura in eas ſuprema exercuerunt. Sic Ludovicus Bavarus Lucam, Piſtorium, Lunam in ducatum mutavit, ac Caſtruccio cui- dam ſub titulo Ducatus Lucani contulit; ſic Carolus IV. eidem Vrbi præfe- cit 2) Dec. II. L. VIII. ad ann. 1285. 3) l. 20. de regn. Ital. 4) In chron, hirſaug, ad ann. 1286. 5) Bodinus I. I. dé republ. C. 1X. §. 123. Sed cum jura majeſtatis imperii venalia non ſfint, nec ſi eſſent, ab Imperatoribus ſine principum (non ſolum electorum) Germanerum conſenſione, diſtrahi potuerint, perſpicuum fit, eas pecunias, quæ a civibus Italiæ pro libertate adipiſcenda exacdtæ fuerunt, tributi aut penſio- nis nomine ſolutas fuiſſe, cit Cardinalem quendam Gallum. Sic eidem Plorentia cenſum annuum 4000 aureorum exſolvit. Sic Ferdinandus I. & Maximilianus II. Genuenſibus jus dixerunt. 6) Alia ut omittam. Omnis igitur earum libertas in eo poſita fuiſſe videtur, ut quidem a ditione Vicariorum eximerentur, ſed immedia- te imperio parerent, regibusque ſacramentum dieerent. Sed nunc & II. donationes, quas Papæ jactant, paucis perluſtremus, an omnne iis Imperii in terras eccleſiæ jus ſit extinctdum, & præ ceteris Ru- dolphi, qua nimis ſuperbiunt, donationem inquiramus. Conſtantini enim M. quod attinet, ea jamdudum fabulis annumerata 7) eſt, non in leve dam- num ſubſequentium, quæ hac nituntur, donationum. Hiſtêéria inſuper do- cet, & Romam ⁸) & ceteras eccleſiæ terras in Græcorum permanſiſſe pote- ſtate usque ad tempora Zachariæ & Stephani II., Papasque Exarchis ſubfuiſſe, 9) eosque interdum vicario nomine ut Gregorius I. Vrbem rexiſſe. Eodem, quo Conſtantini vitio, laborant Pipini, Caroli, & Ludovici Pii, 10) ſi un- quam extiterunt, tabulę. Sunt præterea, qui aſſeverant, permulti, nec Pipinum nec Carolum, ſi donarunt, rite donare potuiſſe, & quidem Pipi- num nunquam, Carolum ante annum s800. de facto, non de jure Italiam && Romam 6) Bodinus cit. I. L. I. C. X. n. 124. 7) Ipſe Baronius id non diffitetur. Archiepiſcopus Pariſienſis Marca de concordia Imper. & Sacerdot. I. III. c. 12. inquit: Juſiu romanorum pontificum pia quadam induſtria excogitatam fuiſſe donationein Conſtantini. — Exempla fraudis iſtius- modi non deſunt. Sic jam Joannes VIII. anno 878. protulit exem plar quat falti Prepti aà Carolo imperatore de donanda Abbatia S. Dionyſii romanæ eccleſiæ, Sed Epiſcopi Galliaram fraudem detexerunt. Continuator Aimonii L. 5. de geſt. Francorum. Qualis igitur fides donationum tabulis eſt ex hibenda? — Jeſuita pa- pebroch Conat. Chron. p. I. p. 48. De autore iſtius figmenti variant conjecturæ. Anton. Pagi Critic, ad ann. 324. in Edit. Pariſ. n. 13. Donatio Conſtantini pror- ſus ſuppoſitia. 8) Conſtantin. II. epiſc. Liberium ſic alloquitur: t r XS Stαοιοοιαοααεπιονπιο⁰⅜⅛ 709V T6S 11αιαετ nh,εςας Wτο εοα (Romæ.) 9) Gregorius II. teſte Baronio ad ann. 726. duci Venetiæ ita ſcribit: Quia Raven- natium civitas, quæ Caput exſtat omnium, a nec dicenda gente Longobardorum capta eſt, & Dnus Exarchus Venetiæ moratur: debeat Nobilitas tua ei ad hærere, & cum noſtra vice pariter decertare, ut ad priſtinum ſtatum Sctæ reipublicæ in imperiali ſervitio Dnorum Imperatorum ipla revocetur civitas, ut in ſtatu rei- publicæ & imperiali ſervitio firmi perſiſtere valeamus. Electio quoque Paparum ab Kxarchis dependebat. Exſtant literarum formulæ, a Clero & populo ad exar- chum ideo midæ in Libr. Diurn. rom. pontif. Tit. IV. „Supplicantes celſæ ejus (Exarchi) Dominationi, ut nos famulos voti compotes celeriter fieri præcipiat. 10) Pagi Critic. in Baronii Annal. ad ann. 817. u. VII. ait: Donationem Ludovici Püi non minus commentitiam eſſe, quam quæ Conſtantino M. affingitur. 25 — Romam poſſediſſe, imperatores autem Græcos, usque dum Carolus impera- tor créaretur, veros ac legitimos dominos reſtitifſe, donationes igitur antea factas nullam vim juris obtinuiſſe. Sed ponamus, donationes iſtas rite facdas. Quid inde? Dominium Paparum in terras donatas Supremum? Ne- quaquam. Nam etiam poſt donationes Carolus ut antea, ejusque ſucceſſo- res & in Vrbem & in terras donatas, quin in ipſos Papas exercuerunt ſum- mam poteſtatem. Invenimus enim: „FPapa in conſpectu Caroli juravit? II) Carolus M. Romanos ipſamque Vrbem Romuleam fceptris ſuis addidit; 12) Stephanus IV. ſtatim, poſtquam pontificatum ſuſcepit, juſſit omnem populum romanum fidelitatem cum juramento promittere Ludovico (Pio); 13) Miſſi Dn. Ludovici Imperatoris dum reſiderent in judicio Romæ ad ſingu- lorum cauſas audiendas & deliberandas; 14) Omnes Primates romanorum fidelitatem Lothario Magno imperatori promiſerunt; 15) * Leo III. accuſa- tus eidem reſcripſit: „Nos ſi incompetenter aliquid egimus, & in ſubditis juſtæ legis tramitem non conſervavimus, Veſtro ac miſſorum veſtrorum cuncta volumus emendare judicio; ,„ 16) Item Lotharius: „„ Placuit, inquit, ut cuncti duces & judices, ſive alii, qui ceteris præeſſe debent, in noſtram præſentiam, dum Romæ ſumus, conveniant; volumus enim & numerum & nomen ſcire, & ſingulis de miniſterio ſibi credito admonitionem facere; 17) „Lambertus in concilio Ravennat.“ Si quis romanus, ſtatuit, cujus- cunque ſit ordinis, ſive de Clero ſive de Senatu, ad noſtram Imperatoriam majeſtatem venire voluerit, aut neceſſitate compulſus, noſtrum auxilium implorarit, nemo ei impedimentum afferat, & liceat imperatori aut per ſe, aut per legatos ſuos cauſam ejus cognoſcere. Qui ſecus fecerit, ab impera- tore puniatur.“ 18) Ex omnibus hiſce & jam ſupra allatis patet omnes do- nationes illas aut prorſus fictitias eſſe, aut ſi unquam extiterunt, Papæ- que aliquid juris in terris donatis obtinuerunt, eos poteſtatem delatam non- niſi II) Monachus S. Gallenſis ap. Pagi T. II. breviar. p. 10. 12) Alexander Natal. hiſt. eccleſ. edit. Pariſ. 1699. T. IV. p. 310. Pagi Critic, ad ann. 823. n. I. Paulus Diac., in libr. de Metenſ. Epiſc. 13) Thegan in vita ejus. 14) Ducheſne T. 3. p. 656. 15) Anaſtaſius in vita Sergii. II. 16) Decret. Gratian. 2. dq. 7. 17) Pagi Critic. ad ann, 824. 18) Reffi hiſtor. Ravennat. L. V. „ — 256 — niſi vicario modo, 19) imperatorio nomine exercuiſſe, prout ceteri Epiſco- pi, duces ac principes Italiæ; imperatores vero omnia, quæ quondam Græ- ci habuerunt jura, ſuperiora tum in Vrbe tum in reliqua ſibi reſervaſſe Italia. Sed & hac vicaria poteſtate ſubſequentibus turbulentis temporibus excidiſſe videntur, ſiquidem ab anno 902. famoſa iſta Theodora, ſcortum impudens, deinde ejus fili?, matre haud meliores & nepotes Joannes & Albericus Romam & circumjacentes terras tenuerunt, Papaque Lambertum ita allocutus eſt: 20) „Sed hoc ſcire vos volumus, quoniam S. romana ec- cleſia tantum eſt ad nihilum deducta, quod & Eleemoſynæ, quæ pauperi- bus pro ſoſpitate veſtri imperii diſtribui ſolebant, ac ſtipendia Clericorum omnibus modis ſunt evacuata.“ Sed progrediamur ad Ottonem M. Sunt, qui dicunt, eum omnes ab Anteceſſoribus ſuis facfas donationes in Concilio a Papa Leone VIII. receviſſe. 21) Alii contra largiſſimam ejus in eccleſiam romanam liberalitatem extollunt, vaſtæ donationis tabulas afferentes, tam vaſtæ, ut fidem fere exſuperet, totque terras complectentis, quot ne Carolus qui- dem, cujus confirmaſſe fertur tabulas, unquam poſſedit. Attamen & has verat 19) Offervazioni ſopra una lettera etc. cit. 9. 4. Mà i Papi non furono gia Padroni aſſoluti di Roma, e dell' Eſarcato, mà capi e duci della Repubblica romana, maſ- GRmamente ſapendoſi, che il Senato romano e prima e inquei tempi, godette una podeſtà ben diverla da quella de' tempi noſtri. E coſi avvenne d'altre città d'Ita- lia, il popole delle quali era il padrone, Capo i veſcovi, e ognun d'eſſi poſcia fubordinato o agli Imperadori, o a i rè d'Italiàa. Simili modo Archiepiſcopus Ravennat. Leo Carolo permittente, Adriano licet invito, tunc rexit Exarchatum, eundemque inſignem titulum, qui ſecuti ſunt Archiepiſcopi, egregie ſuſtinuerunt. Rofſſi eit. L. V. Andreas Agnello in vit. Archiep. Ravennat. MS. biblioth. Eſthen- ſis alt: Iſte (Sergius Leonis anteceſſor) judicavit a finibus Perticæ totam Penta- polin & usque ad Tufciam, atque ad menfam Vualani; velut Exarchus ſic omnia diſponebat, ut ſoliti ſunt modo Romani. Sic ſcribit Joannes VIII. cit. Oſſervazioni. J. XIV. Carolomannus, glorioſus rex, ſuis regalibus literis & miſſorum noſtrorum verbo, noſtro præſulatui pio men- tis affectu commiſit, ut nos curam hujus italici regni haberemus. 20⁰) Ada Roman. Synod. 21) Theodoricus à Niem, Paparum à Secretis, de inveſtit. Epifc. Teuton. ap. Schar- dium de jurisdict. imperial. p. 251. Magnum Chron. Belgicum. Cf. Riſpoſa per il diritto imperia le &c. Francf. 1713. Hen pel von den Rechten eines teutſchen Kai- ſers über den Pabſt und Rom, p. 126. Forma inſtrumenti ceffionis hæc eſt: Nos Leo &c. quæcunque Dnus Carolus rex Francorum & Longobardorum & Patricius rom. nec non Pipinus, pater ejus, de Regalibus regni Italiæ tribuerunt in S. rom. Ecclefia, B. Petro Apoſtolo, ſive per in ſirumenta, quæ ſcripta fuerunt per Ethe- rium, Notarium ſuum, five per ſacramenta, ſive per donationes, five per alios modos ſibi obvenerunt, a Juſtiniano Imperatore & Ariperto rege hæc omnia lar- gimur & diffinimus vobis Othoni imperatori, & Adelheidæ conjugi täæ, regni- que conſorti, veſtrisque utriusque ſucceſſoribus regni Italiæ in perpetnum. ew 2 4 veras eſſe concedamus, licet adhuc dubium fit, an Otto qua imperator elec- titius ſine conſenſu populi valide donare potuerit, in iisdem clauſula legitur: Salya in omnihus poteſtate noſtra & ſilii noſtri voſterorumque noſtrorum. Quin ſupremum ſibi dominium, quod & habuit 22), clariſſimis ſibi reſervat verbis: „Huic inſtitutioni hoc neceſſario annectendum eſſe proſpeximus, ut miſſi domini Apoſtolici ſeu noſtri ſemper ſint conſtituti, ui annuatim nobis vel filio noſtro renunciare valeant, qualiter finguli duces ac judices populo juſtitiam faciant &c.* Ceterum Ottonem I. aut nunquam donaſſe, aut Papam ſaltim donata non accepiſſe, ex dictis Nepotis apparet, ignominio- ſum fore, inquientis, quod ipſe omnia poſſideret, & Magiſter ſuus (Papa Sylveſter) in faſtigio populi egeret. „Cur autem Papa eguifſet, ſi vaſta avi donatio vera fuiſſet? Quin Otto hic III. exprefſſis ait verbis: „Spretis com- mentitiis præceptis (donationibus) & imaginariis Scriptis ex noſtra liberali- tate S. Petro donamus — pro amore Magiſtri Dni Sylveſtri, quæ noſtra ſunt, non ſibi quæ ſua, veluti noſtra conferimus: octo comitatus &c. 23) „Idem hic Otto eccleſiæ Ravennat. ampla dedit privilegia, feudisque aliquot in Romandiola ſitis inveſtivit, 24) Malateſtam quendam 25). Num id potuiſſet, ſi avi donatio extitiſſet? Alter?, quæ jactantur, Henrici Scti tabulæ, eædem ſunt ac Ottonis M. Attamen & hic addit: Salva noſtra autoritate; attamen & poſt hanc donationem actus ſupremi dominii & Romæ & in reliquis donatis terris imperatores exercuerunt. Henricus ipſe judices ad altercationes de- cidendas Ravennam miſit. 26) Conradus II. item, qui & concilium ibi habuit, in quo multæ ſententiæ lateæ ſunt, & Archiepiſcopum Conradum inveſtivit. 27) Henricus III. Normannis Beneventanam regionem confirmavit; Henri- cus IV. a Romanis debitum tributum exegit. 28) Fridericus I. fidelitatis ju- D 2 ramen- 22) Sigon. I. 7,. de regn. Ital. Italia a rege eodemque imperatore & a romano pon- tiſice tenebatur. Non eadem tamen erat in utroque autoritas. Pontifex Romam Ravennamque & ditiones reliquas tenebat autoritate magis, quam imnerio, quod civitates Pontificem ut reipublicæ princiven, regem vero ut ſummum dominnm intueruntur, atque ei tributa obſegntagne præberent. 23) Goldaſt Reichsſazungen T. 1. p. 226. Cf. Oſfervazioni cit. F. NXVIII. Ubi autor aſſeverat, diploma hoc in Archivis eccleſiæ rom. afſervari. Pfeffing. cit. T. I. L. I. T. 2., J. 8. p. 63. Ditmar 1. 4. P. 79. 83. 85. 24) Sigon cit. I. 7. ad ann. 997. 25) Ughelli Ital. ſacra T. II. 26) Roſſi hiſt. Ravenn. L. V. p. 275. ann. 1017. 27) Roſſi c. I. p. 278. 28) Hanno Colonienſis Epilc. & Hermannus Babenberg enſis Romam miffi funt, pecuniæ, quæ regi debebatur, congregandæ gratia. Abbas Auerſperg. in Chron. edit. Argentorat., ann. I609. P. 169. . 12 28 — ramentum ab Archiepiſcopo Ravennatenſi, qua feudatario imperii accepit, eumque Exarchatu inveſtivit; 29) Guidoni dein alteri Archiepiſcopo Raven- nam & Comaclum in feudum dedit. 30) In pace anno 1185. cum Milanis ini- ta. „Adjuvabunt nos, inquit, & regem Henricum, filium noſtrum manu- tenere imperium in Lombardia, Marchia & Romaniolg & ſpecialiter terram quondam Comitiſx WMathildis; 3) Vicarium ſuum Vrbis præfectum Romeæ habuit, 32) ibique jurisdictionem exercuit. Henricus VI. ejus filius Fer- raram pro civitate imperiali habuit, ibique & in multis Romaniæ civitati- bus jus dixit. 33) Otto IV. Archiepiſcopum Ravennatenſem Ubaldum mul- tis Komanic partibus, & nominatim Comaclo, ſalvo tamen jure imperii, inveſti- vit. 34) PFridericus II. in tota Romania ſupremum ſe geſſit dominum, ei- que Ugolinum præfecit comitem 35), quin in ipſo teſtamento ſuo ordinavit, ut eccleſiæ quidem omnia ſua jura reſtituantur, ſatvo tamen in omnibus & per omnia jure & honore Imperii, heredum ſuorum aliorumque fidelium; attamen & ipſa veſtituat jura imperii. 36) Sic fupremum imperatorum jus & in Vrbe & in reliquis eccleſiæ terris permanfit ſalvum, usque ad Fridericum II. Nunc autem & videamus, nonne id famoſis Rudolphi perierit, aut pe- rire potuerit, donationibus, quas quater anno 1274. 75. 78. 79. repetiiſſe, & ipſo electorum conſenſu roboraſſe fertur. Fertur, inquam, Nemo enim ta- bulas vidit, & hi ipſi, qui proferunt, inter ſe diſcrepant, Baronius & qui ex eo hauſit, Bzovius. Quin ipſa enarratio facti, temporis, perſonarum contraria continet. 37) Si vero exſtant, aut tales ſunt, quales jactantur, cur Caroli V. legatis ideo Romam miſſis non data eſt eas inſpiciendi copia? Neque Rudolphus, ſacramento ad augendum imperium obſtrictus, tot tantasque terras vinculis imperii 29) Otto Friſing. I. 2. c. 20. 30) Ughell. Ital. ſacr. T. II. exceptis tamen noſtris regalibus, quorum miſſus noſter, qui in eadem civitate manere conſuevit, in feudo a nobis habere dignoſcitur. 31) Monum. Baſil. Ambroſ. p. 1032. 32) Baluz. Miſcell. T. V. p. 63. circa ann. 1150. ubi Geroo Præp. Reicherſperg. ita diſſerit: Grandiora urbis & orbis negotia ſpectant ad Rom. pontificem, item- que ad rom. Imperatorem, five illius Vicarium Vrbis præfectum, qui de ſua dignitate reſpicit utrumque Papam, cui facit hominium, & Dn. Imperatorem, àa quo accipit ſuæ poteſtatis inſigne, exſertum gladium, ad vindictam malorum, Promiſſa utrique fidelitate, uni in ſpiritualibus, alteri in temporalibus. 33) Roſfſi cit. I. VI. 340 Ughelli cit. T. 2. ex Archiv. Vatic. 35) Ughelli cit. 1. Cf. Oſſfervazioni cit. F. XXI. p. 47. 36) PFrider. II. teſt. in Chron. Biblioth. Eſthenſis circa ann. 1330. confſcript. Cf. Quiſtioni Commachienſi. quiſt. 6. p. 14. 37) Riſpoſta per il diritto Imperiale &c. P. 23. 24. 25. — — 29 — imperii folvere potuit, 38) neque voluit. In Mandato enim Cæſareo ex⸗- preſſe cautum fuit: »ine dimembrätione imperii.“ 39) Rudolphus, ſi quid actum eſt, ad normam Anteceſſorum egit, & ſolas donationes Anteceſſorum, præſertim Ottonis IV. & Friderici II. confirmavit. Sed hi dominio directo caverant; quin ipſe Papa Nicolaus id ſolum deſideravit: „Ne autem per hæc, (ſcripfit Rudolpho in Brevi ſuo ann. 1278.) nos aliquid Novum petere, vel a tuis prædeceſfſoribus Imperatoribus romanis Inſolitum extimes poſtu- lare &c. tibi de verbo ad verbum tenores privilegiorum ipſorum Imperatorum ransmittimus.“ Papa igitur ipſe, non ut nova & inſolita ſibi concedantur, ex- petit ſed ut priora, quæ habere dicit, confirmentur jura. Quin Rudolphus in- ſuper non liberalitatis exercendæ gratia, quæ tamen donationis præci- puus eſt finis, ſed metu & neceſlitate temporum coactus, utque voto expe- ditionis Aſiaticæ ſolveretur 40), donationibus iſtis ſubſcripſit. „Ut tamen illud bellum gereretur, ait Aventinus, 41) illa lege atque omine, primario Sacerdoti Romam, Præfecturas, Ducatus, Vrbes, Regiones Italiæz hactenus Imperatoribus parentes (Romaniolam Martinus vocat) quæ quotannis millia Drachmarum auri ſeptingenties penſitarunt, conceſſit. Sed bellum iſtud non eſt geſtum, & modo, propter quem donatio facta eſt, non ſecuto, ip- ſum negotium, corruat neceſſe eſt. Rudolphus igitur, ſi donavit, dona- vit, indultus, coaktus, ſub lege, (quæ non impleta eſt) nil inſoliti, nil no- vi, ut ipſe Papa expetit, ſine dimembratione, ad normam Antecéſſorum, non liherälitatis ewercendæ gratia. 42) Egregia ſane donatio! At exſtare ajunt literas 38) Giovanni, ſtorico di quei tempi, iſtor. Fiorent. L. 7. c. 54. II detto Papa Nic- cold III. fece privilegiare alla Chieſa la Contea di Romagna e la citta di Bologna à Ridolfo re de' Romani. — Ne queſta datione di privilegiare &c. ne voten, ne dovea fare di ragione, intra le altre cagioni, perche il detto Ridolfo non era per- venuto alla benedizione imperiale. Mà quello, che Cherici prendono, tardi ſan- no rendere. 39) Quiſtioni Commachienſi, qu. 6. p. 14. 40) Quiſt. Commachienſ. q. VII. Ridolfo ſù indotto per forza, a quanto fece per cagione dei gravi ſconcerti dell' Italia, e per eſſere aſſoluto dal Voto di terra fanta e per timore di peggio. Blondus dec. 2. libr. 8. hiſt. Papa Nicolaus meditaba- tur conſtituere duos reges, unum Lombardiæ, alterum Hetruſcis, quo regibus Siciliæ atque Germanis, Imperii titulo abutentibus, evertendi Italiam facultas adimeretur, 41) L. 7. Annal. 42) L. 29. D, de donat. literas conſenſuales Electorum! 43) Donationi invalidæ quid proderunt? Et ne valide quidem. Licet enim omnem fere fidem exſuperent, cum in iisdem legamus: »Approbamus ſuper iisdem per eundem regem quoquo mo- do fattis, & in poſterum faciendis, „eas tamen veras eſſe ponamus; At iis temporibus, non ea fuit Electorum prærogativa, ut ii ſoli, aut aliquot eo- rum ſufficerent. In negotio ſane tanti momenti, non aliquot electorum, ſed plurium imperii principum necefſarius fuit conſenſus, & hodie adhuc ſi tale quid accideret, in Comitiis ſingulorum notitia eſſet peragendum. 44) Nil igitur valet negotium, quod ceteris inſciis aut invitis 45) a paucis qui- busdam a Papa inductis 46) initum eſſe videtur. At ponamus, horum con- ſenſum 43) Riſpoſta cit. p. 24. Mà anzi, quando pur foſſe vera, convinca piutoſto mani- feſtamente di uullo & invalido l'atto da loro ſottoſcritto, perche moſtra ad evi- denza, non eſſer concorſo à queſti, fuorche qualche membro, in alcuni, ben po- chi prencipi, màâ non il Corpo tutto dell' Imperio; ragione, che e tanto di mag⸗ gior peſo, quanto che gli Scrittori, i quali traſportando Puno dall' alſtro, tali conferme delle conferme in verbo del primo, ſenza che mai niſſun di loro ſia arri- vato all' apogeo della Gloria, di vedere in Caſtel St. Angelo l'Originale, & per ſino con eſſi convenga Bzovio, tanto ſpaſimato per la Corte di Roma, le appor- tano concludendo non ſolamente per la manifeſta nullità loro, màâ per qualche altra eccezzione, che peggio odora. — — Di tanti ſcritteri, i quali apportano e la Conferma Ridolfina, e la Conferma della Conferma, niſiuno, abbenche in coſa di tanta importanza, ne traſcrive le intiere copie, mà tutti ſe la paſſano in para- graphi e per fragmenti; Anzi un ſolo di loro nè men ſi trorva, che atteſti d'aver veduto l'Originale, ſic grus gruem ſequitur, & figmentum crevit eundo; màâ quel, che più rilieva, ſi &, che tutti nell' apportarne gli eſtratti variano à ſegno, che la contradizzione unita à tanti altri rifleſſi del ſin qui fatto diſcorſo, fraterniza con la falfità. &c. Cf. Conring. L. II. c. XX. p. 401. 44) Conring. de fin. imperii p. 385. ubi citatur exemplum Pacis Osnabrug. 45) Id ipfi Papales non diffitentur. Diſſert. hiſt. de Sammo Apoſtolicæ ſedis imperio in Vrbem Comacli. ann. MDCCIX. §. LXXI. Rebus hoc pacto cum Rudolpho compoſitis, reliquum erat, ut Imperii quoque principum conſenſus accederet. Et Ludovicus quidem, Comes Palatinus Rheni, Dux Bavariæ Imperii Elector altzo conſenſit, datis die XIX. Martii literis, plane ſimilibus exemplari, quod Nicolaus III. ſeptem Imperii Eiectoribus ſubſcribendum obtulerat. –— — ſfecus vero alii principes Electores. Qui huic negotio moram aferebant, ii erant Moguntinus & Trevirenſis, à quibus tandem, Giffrido Anagnino neceſſe fuit, negotio infecto diſcedere. — Quos pontifex non ſine reprehenſione hortatur, ut tandem &c. 46) Quis enim ignoret artes curiæ pontificiæ? „ Quiſt. Commach. Qu. 7. Qual foſſe il ſiſtema d'Italia allora, e la prepotenza della Corte di Roma, ſi legge ne gli Annali di Tolomeo da Lucca, e ſi potra argomentare da un ſolo atto di Bonifazio VIII. di cui ſi conſervava nell' Archivio Vaticano un Breve, conti- nens, quod D. Bonifacqius Papa VIII. ſcripfit Duci Saxoniæ, hortando eum gra- tioſe, ut indaceret, Albertum Ducem auſtriæ, natum Rudolphi, ad reſtituendum Eccleſiæ romanæ Provinciam Tuſciæ, quæ licet ad Imperium fuiſſet translata, antea ad eandem etcleſiam pertinuerat. &c. fenſum ſufſicere, donationesque eſſe validas, Rudolphus tamen non ea mente donavit, ut omnia ſolverentur vincula, ipfeque omni in terris donatis ex- cideret dominio. Quin potius animum monſtravit contrarium. Poſt prima enim ſtatim diplomata Rudolphum a Hoheneck in Italiam miſit, quem ipſe vocat vicarium generalem romani Imperii in Lombardia, Marchia, Patriarchatu Aquilejenſi & Romandiola. 47) Juramentum fidelitatis a civitatibus Exar- chatus & Romaniæ exegit, 48) comitem Henricum de Fürſtenberg re ctorem provinciæ Italicæ & Romaniolæ conſtituit. 49) Quin poſt omnia diplomata anno demum 1285. a donatis civitatibus tributum & fidelitatis juramentum exegit. 50) Cum autem, ut ſperamus, nullis donationibus, ne Rudolphi quidem, jus imperatorum ſupremum in terris eccleſiæ extinctum fuiſſe 51) demonſtravimus, (ſubſequentes enim donationes, Alberti, Henrici VII. Ca- roli IV. & ſi quæ aliæ exſtant, quod attinet, eodem quo dictæ laborant vi- tio, nullique earum conſenſus imperii acceſſit,) digreſſione facta in trami- tem revertamur. JQ. rr. Henricus VII. & Ludovicus Bavarus jura ſua ſtrenue defendunt. Rudolpho tamen acrior jurium ſuorum vindex fuit Henricus VII. qui poſt ſexaginta annos, quibus nullus Germanorum imperator Italiam viſerat, eò profeétus eſt, ut regni jura reſtauraret. Audacem fortuna primum juvit. Urbi Romæ usque in adventum ſuum præfectum ſummum dedit, Ludovi- cum Sabaudum“; ubi advenit primores romanos fidelitatis juramento fibi obſtrinxit, obſidesque imperavit. 1) Factiones urbium compefſcuit, Floren- tinos 47) Oſſervazioni cit. J. XXIII. p. 48. 48) Rinaldi Annal. eccleſ. ad ann. 1279. 4 ½) Quiſtioni cit. q. 7. p. 16. Lambec. T. 3. addit. 8. ad L. I. p. 165. 50) Riſpoſta cit. per il diritto Imp. Nell' anno 1285. Ridolfo torndò à colletar come prima le ſudette (donate) città e provincie, e trà queſte Bologna di fei milà ſcudi per la ſua quota, con eſiggervi reiterata promeſſa di fedeltà. 51) Alra lettera diretta ad un prelato della corte di Roma &c. Le dette donazio- ni ſoggiaccono tutta via alla ſovranità imperiale, maſſime riflettendo alle confir- mazioni conceſſi di tempo in tempo a' pontefici da’ fucceſfſivi imperadori, che dinotano autoritàâ rimaſta ne ſteſſi imperadori ſopra le città e ſtati donati, perche ſarebbe ſtato ſuperfluo il chiedere le confirmazioni, ſe tutto l'intiero diritto ſoſſe ſtato transferito nella chieſa. Conring. cit, 1, 2. c. 21. 1) Teſte Bzovio. tinos inobedientus proſcripſit. 2) Vicarios regni reſtituit, urbibus rectores Præfecit, quin regem adeo Apuliæ & Siciliæ Robertum ob læſam majeſtatem imperii paterno regno, Provincialique Comitatu excidiſſe pronunciavit. 3) Tributum a principibus Italiæ ſevere exegit, Palamque teſtatus eſt, „ſe nullo modo permiſſurum, ut in poſterum defraudaretur imperium, cum rem non ſuam, ſed imperii publicam ageret. 4) „Romæ quoque Comitem Hugonem de Bucheck & Stephanum Columnam reliquit, qui Quelphis ſu- peratis urbem ipfſius poteſtati ſubdiderunt. Sed proh dolor! nobiliſſimus iſte imperator ignobili occubuit morte, victoremque medio in curſu vicit venenum. Dignifſimum autem habuit ſucceſſorem, Ludovicum Bavarum, ſed eandem ob cauſam perpetuum odii papalis ludibrium. Romam adiit, ab aliisque, (non a Papa) coronatus 5½) ſuas in urbe vices gladiique exerci- tium Caſtruccio mandavit, 6) Senatoria dignitate inſignito, eidemque civi- tates Lucam, Piſtorium Volaterras & Lunam cum locis in illarum dicceſi ſitis, hereditario jure ſub titulo Ducatus Lucani contulit. 7) Galeacium a Papa excommunicatum inveſtivit, multis pontificiæ ditionis oppidis ſuo no- mine Vicarios conftituit, & Nicolaum denique V. in locum Joannis XXII. promovit. 8⁸) Ultimus is imperatorum fuit, fulmine Papali ictus. Clemente enim VI. imperium feudum bPapale ſedique Apoſtolicæ obnoxium eſſe aſſe- rente, cogitataque ſua eò nimis aperiente, principes Electores primum Unionem Electoralem Renſii anno 1338. pepigerunt, & paulo poſt d. 8. Aug. ejusd. anni lex Imperii prodiit: 9) „Guod imperialis dignitas & poteſtas eſt immediate a Deo ſolo, & quod de jure & imperii conſuetudine approbata, voſtquam aliquis eligitur in imperatorem ſive regem ab elektorihbus imverli concorditer vel majori varte ecrundem ſtatim ex ſola elekkione eſt rex verus & Imperator romanorum cenſendus & nominandus.“ H. 12. 2) Scipio Ammiratus in hiſt. Florent. p. 257. . 3) Vecerius in vita Henrici p. 72. Schurzfleiſch diſput, de jure Auguſt. in Ital. §H. 18. 4) Mutias in Chron. Germ. I. 23. 5⁵) Nicolaus Burgund. in vita Ludov. ad ann. 1328. p. 105. 106. Ludovicus Romam ingreſſus in Capitolium aſcendit. Elleramus Epiſcopus ejus deſiderium populo expoſuit: Ut S. P. Q. R. imperii diadema petenti deferret. Fuere, qui dubi- tarent, an invito pontifice hæc rite peragerentur? Ceterum populus rom. conten- debat: uaas Se Partes imverium conferre, pontificis autem conſecrare iisdem auſpigiis. Carolum enim M. tune demum coronatum Ne, voſtguam vopuluas vons. eum impverare ju Dilet. 6) Nicol. Burg. ecit. I. 7) Diplom. in Leibnizii Cod. jur. Gent. Diplom. p. 1. u. 65. 8) Nicol. Burg. cit. p. 107. . 9) Gerklachers Handbuch der teutich. Reichsgeſeze, Th. 13. S. 378. §. 12. Sigismundus, Fridericus III. MWaximilianus I. altus Superioritatis in Italia exercent. * TL eo, quo debuerat ſtudio, jura regni in Italia cut — doquidem ab antiquo Roma Vrbs ſemper extitit regalis & imperialis. & eccleſiæ auſpiciis adminiſtrarent. 2) In Chron. Ziticenſi. p. 849. ſterdam 1692. E Carolur IV. Papis nimium indulget. Wenzeslaus, Rupertus, At Carolus IV. a Maximiliano I. ideo imperii Vitrieus appellatus, non 3 Rodivit, quippe qui non ſolum ante electionem ſuam Papæ promiſiſle fertur, (attamen ſine adſenſu imperii) „ſeſe Romam, Ferrariam, Patrimonium, Utramque Siciliam, Sar- diniam & Corſicam ſedi Apoſtolieæ relicturum, nulloque imperii jure (Pa- pæ igitur jus imperii in eas adeſſe agnoſcebant) fibi eſſe vindicaturum, „ſed & ipſam Romam, in qua ad ſua usque tempora imperatores jure gladii uſi fuerant, e manibus quaſi ſibi eripi paſſus eſt. Jam Benedictus XII. ann. 1340. id perſuaſionibus tentaverat; 1) At Innocentius demum VI. præſertim munimento S. Angeli firmando, Vrbe omnibusque Imperatorum juribus po- titus eſt. Quod alter igitur clam cœperat opus, Vi alter conſummavit. At- tamen „minus juſte, minusque laudabiliter, ut ait Paulus Lange, 2) quan- qui ab ele ctoribus deputatis ad imperium legitime ſublimatus quisquis ille foret, incaſſum rex appellaretur romanorum, quia non verbis ſed factis proſperari quis debet, cum lex non verbis ſed factis impoſita ſit; & ipſum copioſe veteres proteſtantur hiſtoriæ?. „Ceterum heic annotari meretur, nullum inveniri Papale Numisma ante annum 1I420. aut ante Papam Marti- aum V. 3) Carolus quoque domum Eſthenſem Comaclo, licet in donationi- 1) Pontifex, ait Platina, miſſo in Italiam legato, Senatui populoque romano per- Iſuaſit, ut Senatoriam dignitatem, quam diu vegio nomine geſſerant, Sais tandem 3) Claudius du Molinet. Le Blanc diſſert. hiſtor. ſur quelques monnoyes de Charle- Magne, Louis &c. Frappées dans Rome. Par les quelles on refute Popinion de ceux, qui prétendent, que ces princes n'ont jamais eu aucune autorité dans cette ville, que du Confentement des Papes. Sur l'imprimerie à Paris à Am- bus Papalibus eomprehenſo, inveſtivit. 4) Florentinos idem in gratiam re- cepit, 5) Florentiæ Academiam fundavit, atque Petro Epiſcopo ejusdem jurisdictionem per Tuſciam in cauſis, alias ad curiam imperialem deferendis, commiſit. 6) Wenzeslao, item juſto liberaliori, inter cetera, cur regnum ei abrogaretur, ei objecta crimina etiam hoc imputarunt, quod Viceco- mitem Joannem Galeacium pretio ſoluto ducem Mediolanenſem crearit. 7) Hinc Rupertum, antequam eligeretur, obſtrinxerunt principes, ut am- nem lapidem moveret, ad Milanum in immediatam imperii pòôteſtatem-re- digendum. Sed voluntati vires non reſponderunt. Sigismundus denique Galeacium non modo confirmavit, fed etiam cum Romæ coronatus eſſet, in regreſſu Joannem Franciſcum Gonzagam Mantuæ & Montisferrati Mar- chionem & Amadeum VIII. creavit ducem Sabaudiæ. Fridericus III. pacis amantior quam belli ab Italis & præſertim Romanis optime fuit exceptus. 8) Marchionem is Eſthenſem, Borſum, ducem Mutinæ & Regii Lepidi, comi- temque Comacli & Rovigo conſtituit. Maximilianus I. in bellis primum contra Venetos, dein pro Venetis & duce Mediolanenfi contra Gallos, poſt- remo rurſus contra Venetos fortiſſime ſe geſſit, donee honeſta pax ſecuta laboribus finem imponeret. Florentinorum is privilegia confirmavit, 9) domum Eſthenſem Comaclo, regemque Galliæ dueatu Mediolanenſi inve- ſtivit. Sunt, qui dicunt, illum de unione dignitatis Papalis cum Cæſarea in una eademque perſona cogitaſſe; fſed fortior mors confilium hoc intercluſit. 9. 13. 4) Oſſervazioni cit. J. XXV. p. 50. 5) Ammirati cit, p. 570. Ughell, cit. T. III. p. 198. 6) Ughell. cit. 1. 7) Apd. Urſtiſium T. II. rer. Germ. p. I81. Ipſo imperium membris, (loquuntur ordines) aliquot pernicioſe mutilante, & mutilum reddi permittente. In quorum numero ſunt Mediolanum & provinciæ Lombardiæ, quæ juris S. R. J. fuerunt, redeuntibus inde ad imperium ampliſſimis emolumentis, in qua ditione Medio- lanenſis, velut Miniſter S. R. J. partibus fungebatur &c. Jakob de Königshofen, c. 2. Chron. Alſat. in ejus vita. Er was nüt ein Merer des heiligen Riches, alfe ſich ein römiſcher Känig fchribet, ſunder er was ein Mynner, und Verſummer und ein unnüzer Mann des heiligen Riches. 3) Cuſpinianus in ejus vita: Cui omnis effuſa obviam nobilitas totiusque Cleri ſacer Apoſtolicus Senatus &cc. 9) Gerardus de Roo Annal. Auſtriac. ad ann. 1509. õ Carolus V. Italiam ſuperiorem in novam fere fundit ſormam. HMaximilianus II. Rudolphus II. Ferdinandus II. & III. jura ſuprema exercent in Italia. Ad Carolum V. nunc devenimus, cujus ſub auſpiciis Italia novam fere, qua etiamnum conſpicua eſt, cepit formam. 1) Respublicas enim in princi- patus mutavit, eosque tum in familiam ſuam tum in fideles ſuos transferen- do ſibi & imperio arétius obſtrinxit. Adverſus Papam, affirmantem, Pla- centiam, inprimis autem Parmam feudum Papale eſſe, jura ſua acerrime defendit, Clementique VII. reſcripſit: „Si milites mei commeatum & reli- qua neceſſaria ſumſerunt a Parmenſibus & Placentinis, mirum id videri non debet, quoniam urbes illæ ſunt ditionis Mediolanenſis & minime omnium ad eccleſiam romanam pertinent. 2) Quin pontificem ipſum ſeptem per menſes in Mole Hadriani obſedit, per Duces Borbonium & Fronsbergium Romam oppugnavit cepitque. Maximo dein honore a pontifice exceptus eſt, Capitoliumque ad inſtar veterum Imperatorum egregio comitatu, & hor- rendo exercitu conſcendit. 3) Mox autem aliorſum vocatus Roma diſceſſit, reſervatis imperii juribus. 4) Sic Marte ſecundo Romam Placentiamque ex- pugnavit, Parmam repetiit, Fridericum Gonzagam Mantuæ ducem creavit, Florentiamque ad deditionem côegit. 5) Omnia ibi ordinavit, ſtatuitque, ut E 2 Alexan- 1) Schmauſs Abhandlung vom gegenwartigen Zuſtand in Italien in Anſehung des teutſchen Reichs — Seinen Fuſsſtapfen ſezt er hinzu, hat Karl VI. nachgefelgt, und das alte faſt in Vergeſſenheit gerathene Anſehen der alten Kaiſer wieder em- por gebracht. 2) Beoecler in Comment. Sec. XVI. part. II. p. m. 295. ſq. 3) lac. Bonfad. Annal. Genuenſ. I. III. T. I. Theſ. Grævian. Hifſt. ital. Column. 1370. 4) In tabb. pacis Barcinonæ factæ cum Clemente VII. ann. 1529. exſtat. Ne quid de Germanici imperii jure decedat. — Belcar. rer. Gallic. I. XX. p. 625. Bononiam optimis ornavit privilegiis, cum ibi coronaretur. Middendorpius l. 4. de Schol. Bonon. Cur autem privilegia urbi pontificiæ, niſi dominium quoddam ſupremum Penes Cælſares reſtitiſſet? 5) Jov. L. XXVII. Varchi hiſt. Flor. l. IX. p. 233. Idem L. XIV. p. 581. Alexander Mediceus omnium Magiſtratuum princeps eſſet, atque in ea dig- nitate hereditario jure, filii legitimi natu majores, & Alexandri Familia extincta, Cosmi & Laurentii domus eodem ordine ſuceederent. 6) Cum au- tem paulo poſt controverſia de præcedentia inter ducem Ferrariæ & eundem Coſmum exoreretur, Papa huic favens, Cosmum Magnum Etruriæ ducem propria autoritate vocare non dubitavit. At Maximilianus II. viriliter re- ſtitit, 7) ejus demum filium Franciſcum conſentientibus electoribus, ordine priori duci Sabaudiæ ſalvo, Magni Ducis titulunt conceſſit; 8) Senas quo- que pluraque imperii feuda minora Florentiæ adjecit. Idem Genuenſibus jus dixit, 9) Marchionem Finalis Alphonſum ab iis ejectum in principatum reduxit, Marchionatum Montisferrati in Ducatum erexit, ita ut Dux Man- tuæ duplici gauderet ducis titulo. Rudolphus II. Alphonfſi II. filio Regium Lepidi Mutinamque ſub nexu feudali coneeffit, palamque, ſed fruſtra, obte- ſtatus eſt, cum Clemens VIII. Ferraram & Commachium ducibus Eſthenſi- bus eriperet. Ferdinandus II. Philippum IV. regem Hiſpaniæ Ducatu Me- diolanenfi, oppidisque Finali, Senis & Piombino inveſtivit, Joannem de Caſtiglione rom. Imperii principem creavit, expugnatam Mantuam Niverno duci cum tota ditione in feudum dedit, Taurinum autem duci Sabaudiæ ad- judicavit. Perdinandus III. Franciſcum I. ducem Mutinenſem vi & armis ad obſequium revocavit, eumque dein Leopoldus, quod Gallicas partes am- plexus fidem beneficiaria lege obſtrictam fregifſet, crimine læſæ majeſtatis & feloniæ damnatum, omnibus beneficiis imperii nomine pofleſſis privavit. „Hic ſane imperator jure ſuo regio, quod in italiam obtinet, uſus eſt; col- lationes belli italici cauſa imperavit, Xenia antiquo imperatorum more exe- git, lites Principum ital. diremit, negotia ſucceſſionis, tutelae, legibus com- poſuit, regionum & finium controverſias decidit, deque omnibus ad rega- lia pertinentibus more majorum cognovit, & judicavit, & Fiſci imperialis advocatum per Italiam conſtituit.“ 10) F. 14. 6) Idem p. 473. 475. 7) Inprimis (Imperator iratus Coſmo ſcripſit) Diledioni Tuæ illud in mentem vocan- dum occurrit, quod ficut Sanctitati ejus nullo jure licuit, tale quid de Etruria ſtatuere, ſic certe Diledionem Tuam, tanquam noſtrum & imperii ſacri Vaſallum longe minus decuit, oblatam illam novam dignitatem, inſciis nobis, ukpote Ro-= mäanorv une ingeratore, acceptare. 3) Thuan. hiſt. ſui tempor. L. LX. fſcribit, dignitatem ei ut beneficiario imperi collatam fuiſſe. 9) Bodinus de republ. C. X., n. 124. 10) Schurzfleiſch cit, diſſert. de jure Auguſti in Ital. F. 27. — Joſephus I. in cauſa Commaclenſi Majeſtati imperii optime conſulit. Imperatores ſic ad noſtra uſque tempora jura ſua conſervarunt. Leopoldum joſephus I. digniſſmæ memoriæ Imperator excepit. Du- cem Mantuanum a divo Genitore perfidiæ jam damnatum publico edicto pro- ſcripſfit, atque Marchionatum Montisferratenſem, aliasque regiones ipfi ablatas in præmium virtutis fideique monumentum, Duci Sabaudiæ attribuit. Quin arma centra ipſum Papam Clementem XI. Gallicis partibus ſtudioſio- rem, & tributa exercitui Cæſareo denegantem, exorta inſuper de Comaclo lite 1) intra limites côercuit, regionesque pontificias hoſtiliter invaſit. Quare milites Germani in lapide ante portas urbis Commaclenfis erecto, hoc ei elogium exararunt: Goſepho, Romanorum Imperatori, antiqua Italig jura repetenti. Cum autem idem Papa anno 1707. bullam promulgaret, qua fu- premum fibi dominium in ducatus Parmæ Placentiæque competere aſſerebat, Joſephus fortiſſime reſtitit, atque in diplomate Cæſareo contra edito: „Pro- teſtamur, inquit, nullum omnino jus ſedi romanæ a nobis dimitti, nec di- mitti poſſe, quin potius omnia & ſingula dominia, quæ in prædeceſſo- rum noſtrorum noſtrumque præjudicium furpata ſunt, unquam &z adhuc Afurpantur, quocunque etiam nomine appellentur, Nobis & S. R. Imperio firmiter reſervamus & confirmamus omni meliori forma & modo; cuncétas poſſeſſiones illegitimas & prætenſiones, exceptis iis, quæ ex munificentia Cæſarea in antedictam ſedem epreſſim translatæ ſunt, abolendo & caſſando, eoque magis pro nullis injuſtis ac invalidis declarando, quo manifeſtius per ſe corruit,; quidquid Imperatoriæ Majeſtati olam valamve, dutoritate pro- priqa ſubtractum eſt, aut etiam ab imperatore eotra normam debitam aliena- ri nequiit. – Imperialia, idem ait, jura ſic imperio innexa funt, ut ab illo ſine totius Aſenſu, nequaquam ſeparari & abſtrahi queant. Et paulo infra: Proteſtatione repetita profitemur, circa temporalia Imperii bona & jura nihil alteri cuipiam (II. F. 56. quæ fint regalia) niſi quod epreſſo prä- deceſſorum noſtrorum & Imperii aſſenſju munitum eſt, atque in ſpecie nul- lum dicéti Imperii dominium temporale ſupremum legitime unquam compe- tere &c. „Parma dein & Placentia, Carolo VI. imperante, vi Tractatus Londinenſis de anno 1718. in numerum feudorum S, R. I. maſculinorum re- lata, 1) Lis autem hæc conventione d. 5. Nov. 1724. inita ad ulteriorem deciſionem fuit remiſſa, Dumont Corps diplom, T. 8, p. 2. P. 95. 38 lata, & in pace Viennæ de anno 1725. Art. VI. tanquam agnita a partibus compaciſcentibus in Tractatu Londinenſi indubitate imperii feuda maſculina declarata ſunt, quæ deficiente ſexu maſculino vacare atque imperio & im- peratori aperiri debent. 2) Carolo denique VII. & Franciſco I. Imperanti- bus quoad dominium directum in Italia nil fuit immutatum. Joſephum au- tem II. quod attinet, is ſane & in Italia, ut in reliquis Imperii terris auto- ritatem imperatoriam egregie tuitus eſt, eamque, uti conjicere licet, ad majorem gloriam reducturus fuiſſet, niſi idem inexorabile fatum, præma- tura morte, quæ primum avocavit Joſephum, & nobis eripuiſſet hunc no- mine ſecundum, virtute primum. §K. 15. Concluſio. Nunc autem continua mille annorum ſerie inde à Carolo M. ad hodier- num usque diem perluſtrata, o ſi mihi ſperare liceat, me amplo exemplo- rum numero, quod probare auſus ſum, probaſſe: Supremum nempe Im- nerii & in Italiam & in rbem hodie auhuc ſupereſſe dominium. Carolus ſane M. id habuit, atque inviolatum in poſteros ſuos transmiſit. Otto M. extincta quaſi reſuſcitavit jura, atque nationi ſuæ ejusque regibus in ſem- piternum vindicavit. 1) Nec Carolum nec Ottones, qui liberius alienare potuerunt, alienaſſe, teſtes adduxi probatæ fidei. An autem Franconicis libera alienandi facultas fuerit, merito dubitatur, licet hereditario quaſi jure ſucceſſiſſe videantur. Sed nec eos in patriam alienando peccaviſſe, conſtat. Poſt eos nulla alienatio bonorum imperii ſine adſenſu nationis videtur va- lida. Cum enim regnum effet electitium & jure ſingulari ſuccederetur, anteceſſores nequaquam jura ſucceſſorum imminuere valuerunt, liberalitasque & negligentia anteceſſorum iis inſeiis, quorum intererat, aut invitis, ſuc- ceſſoribus nil nocet. Inhærent enim jura imperii Cæſari, mediante regno Germanico, quatenus hoc fruitur. Cum vero jura illa non transmittat ad heredes ſuos, ſed ad ſucceſſores in regno Germanico, id quod non potuit transmittere, nec potuit aliis cedere. Imperatoris contra eſt, rempublicam adaugere, & ipſo titulo Auguſti, prout vernacula interpretati ſunt majores, ad 2) König Sel. jur. publ. XI. Cap. §. VI. 1) Perilluſtris Dn. Pütteri ſpecimen juris publici & Gentium medii ævi. De inſtau- ratione imperii fomani ſub Carolo M. & Ottone M. &c. — ad eam augendam tenetur. Omnis autem alienatio pernicioſa eſt, aut ſal. tim præſumitur. Quin expreſlæ imperii leges eam vetant, & Im peratores, ſi non antea, certe inde ab Ottone IV. ſanéto jurejurando, & ad conſer- vanda & ad amplificanda & dein adeo, 2) ad repetenda imperii bona fue-⸗ runt obſtricti. Fridericus adhuc II. ſupremum ſe in Vrbe geffit dominum, & poſt invalidam, ſi non fidam, Rudolphi donationem, Henricus VII. & Ludovicus Bavarus. Si quoque donationes Imperatorum vere factæ ſunt, non inde ſequitur, donatas iſtiusmodi terras omni excidiſſe dominio ſupre- mo, quin potius ad analogiam donationum in Germania factarum, (& cur in Italia, regno ſerviente, donationes melioris ſint conditionis, quam in Germania, imperante ? —) contrarium lieet eruere. Carolo IV. quidem imperante, qui tamen & ipſe in donatis terris actus ſuperioritatis exercuit C. 12, Papæ jus in Vrbe ſupremum arripuerunt, ſed clam & vi. Vitio- ſa ergo eorum eſt poſſeſſio, quæ a reſtitutione non liberat. Regibus enim ex iisdem caufis, quibus ſubditis, reſtitutionem in Integrum ſiutbvenire, docet Grotius, 3) præſertim quoad jura Majeſtatis imminuta. Actus po ſleſ- ſorii à Papis inde a Carolo IV. exerciti non proſunt, tum quod probata poſſeſſione antiquiori, nova poſſeſſio pro invaſione habeatur, 4) tum quod nullus actus, cui antiquior poſſeſſio repugnat, pro legitimo actu poſſeſſorio allegari pofſit. 5) Imperatores infuper noſtri haud interrupta tot annorum ſerie, titulo Komanorum uſi ſunt, indicio, ſeſe juribus ſuis in Romam, Romanosque nunquam renunciare voluifſe. Licet enim ea ſit hominum va- nitas, ut regna quoque jamdiu amiſſa regios audaugeant titulos, C. e. g. Gallia Anglorum regis) non eadem tamen videtur Imperatorum ratio, quippe quos perpetua inde à temporibus Ottonum Itali?z & Romæ cum Germanico regno conjunctio ad hoc nomen adſtringit. Non autem forent Imperatore= Romanorum, ſi omni excidiſſent in Vrbem dominio. Cum jam Caroli tem- pore conſtiterit, eum Imperatorem vocandum eſſe, qui matrem Imperii Romam teneret, noſtris ſane temporibus, nomen hoc in neminem, niſi in pontifi- 2) Cap. Car. V. §. 9. Cap. (1612.) art. I0. F. 10. Add. in perpet. & 1711. add. 1742. Eod. Art. §. 6. Si enim penes imperatores libera ſemper alienandi facultas fuiſ- ſet, id ſane accidiſſet, quod clariſſimus meus amicus, Schubart, ait in ſeiner Va- terlandschronik, J. 1790. St. 5. Faſt follte man denken: Teutſelland ſter be ein- mäal au Ampgutationen. 3) L. 2. C. 14. n. I. 4) Maſcard Concluſ. 1321. n. 2. Vol. 3. Weſenbec. p. I. Conſ. 6, n. 61. 5§) Menoch de recup. poſſeſſ. n. 201. Pontificem caderet. Sed tantum abeſt, ut id ipſe aflumat, ut potius ad noſtra usque tempora regem Germanorum appellet, Imperatorem Romano- rum, imperatorem Woſtrum, eo ipſo igitur non diffitens, eidem, cui ipſe nomen tribuit, debere & Dominium. Si id enim diffitetur, & Romanorum Imperatorem eſſe diffiteatur, quod mehercle non audebit. Rex igitur no- ſter aut non fit Romanorum imperator, aut duplici in Vrbe qua Imperator & qua Advocatus gaudeat jure. Sed rex Germaniæ & Italiæ, isque impera- tor, revera eſt, fuit, eritque ſupremus Italiæ & Vrbis Dominus & ad ho- diernum usque diem rite Germani canunt: Romani Cloria regni Nos pvenes eſt. Quemcungque ſibi Germania regem Prſicit, huic dives ſubmiſſo vertice Koma Pareat! Et verſo Tiberim regat ordine Khenur! ‚⸗—— ⸗—— — AeAesn aENHENPTNRNNNNENNENMNENeNNEENeHNNETART — — Nunc autem finita diſſertationis priori parte, quæ præter opinio- nem fines fere debitos excedit, ne ad alteram transgrediar, diſſuadet inſti- tuti ratio. Ne ergo heic prolixior ſim, reſiduam partem alteri ſervo occa- ſioni, qua data promiſſo ſtare haud negligam. Ceterum exercitii gratia theſes quasdam juridicas operi huie annectere, haud abs re mihi viſum eſt. TH ESE S ex univerſo jure depromptæ. I. Primum aliquod & unicum juris naturæ principium, ex quo juris naturæ omnes, nec aliæ concluſiones demonſtrari pofſlunt, omnino datur. II. Teſtamenta non ſunt juris naturalis, nec magis præſeriptio. III. Pactum ſucceſſorium jure naturæ ſubſiſtit, IV. Super iis, quæ in teſtamento relicta ſunt, etiam non inſpectis tabulis, jure tranſigi poteſt. V. Legatariis verbis tantum conjunctis jus aderescendi haud competit. VI. Servitutem, quæ proprietatem & uſumfructum afficit, proprietarius, neque invito, neque conſentiente uſufructuario imponere poteſt. VII. Jura circa ſacra reéte dividuntur in Majeſtatica & Collegialia. IIIa principi, qua principi, cujuscunque etiam religionis ſit, denegari neque- unt, hæc vero principi, qua tali nunquam vindicari poſſunt, ſed, ſi illi actu competunt, translatio eorum, ſive expreſſa, ſive tacita, in ipſum ab ecele ſia facta eſt. VIII. Jus decimandi per ſolum non uſum, nonniſi tempore immemoriali accedente, amittitur. IK. Sponſalia priora præferuntur poſterioribus, quanquam poſterioribus copula carnalis acceſſerit. F X. Jus detraétus & jus poſcendi cenſum emigrationis inter regalia princi- pis jura referenda ſunt. XI. Pactum unionis prolium parentibus patriam tribuit poteſtatem. XII. Operæ ruſticorum in dubio ſunt indeterminatae. XIII. Uſus torturæ ad præſcriptum C. C. C. inepte injuſtus clamitatur. XIV. .J De corpore delicti ſi non conſtet, confeſſus non eſt condemnandus. XV. Etiam invitus & ad ſupplicium feſtinans defendi debet. XVI. Datur ſucceſſio aſcendentium in feudo. J XVII. Legitimati per ſubſequens matrimonium haud ſuccedunt in feudo- XVIII. In alienatione dominii directi conſenſus vaſalli accedat neceſſe eſt. XIX. Ordinibus imperii in ſuo cuique territorio juri communi per leges pro- vinciales derogare licet. Vicariis imperii non niſi jura in A. B. expreſſa competunt. XXI. Annus normalis in collegiis opiſicum non habet locum. XXII. Confeſſio qualificata non debet dividi, ſed ab adverſario vel in totum acceptanda, vel in totum repudianda eſt. XXIII. Omnes exceptiones peremtoriæ in continenti liquidæ, tanquam litis ingreſſum impedientes opponi poſſunt. Juramenti delatio probationibus in continenti liquidis haud eſt ad- numeranda. HUEB- òð HUEBNERO SUO DISSERTATIONIS HUJUS AUCTORI RESPONDENTI DIGNISSIMO N P. D. P RAESES. EKaaden , quam mihi exhibuiſti, Vociſſime Hübner, luſtrandam de juribus imperii in Italiam ſalvis diſſertationem recipis. Ut Zibi obtem- perarein legi &ũ perlegi diligenter ZTuam ſcriptionem, in qua omnino nihil inveni, quod vel meam acceſſionem, vel emendationem deſi- deraret. Quædam ego quidem forſan paullo aliter ſcripſiſſem, at volui Tibi laborem T uum academicum prorſus intactum relinquere, mascule eum, quod auguror, defenſuro. Jure profecto lætor, Vir Conſultiſſime, quod mihi data ſit copia te comitandi in arenam, quamvisque bene ſciam, non opus eſſe, ut tectus ſis præſidio quo- dam, in conflictu hoc, quem meditaris, ſollemni; veruntamen libens ſuscipio munus, quod mihi demandatum eſt, ut teſtis ſim ac fpectator glorix, quam ex certamine es reportaturus. Gratulor ita- que que Tibi pogtiß me Anire, elegans The ſiehtir monimentum, laudis ornamentum: Gratulor Academiæ noſtræ civem eleganter & apte doctum, gratulor & mihi auditorem amicumque literarum copia 4 ornatum. Opto, ut divinum Numen Tuam diligentiam doctri- namque præmiis digniſſimis compenſet, Teque omni felicitate, cu- jus humanitas capax eſt, cumulet, ornet & augeat. Quæ ſi vero pia mea vota exitum habeant, precor, ſanctam meamn cullodias me- moriam, nec amorem intermori patiare. Ego autem, quo hacte- nus in Te fui, animum nunquam mutabo, nec unquam 7e amare - deſinam. Vale. Dabam in Studio Siutgardieng, d. XX. nl, 1790. “”D . 1 O Balance Q Focus VierkarbSelector Standard*-Euroskala Offset △ Copyright 4/1999 VXyMaster GmbH wwW.yXVMWaster. com ERTATIO HISTORICO- WRIDICA. D E FORIS IMPERIIQUE IN ITALIAM JURIBUV QUAM SUB AUSPICIIS DIVINIS RECTORE Z CAROLINE STUTGARDIANM GNIFICENTISSIMO KE AcC PROTECTORESUMMO, SIMO DVCE AC DOMINO, DOMINO ROLC EMBERGIE EFT TECCILE REGNANTE, KEL. REL. c DOMINO SUO CLEMENTISSIMO. GTE ILLUSTRI JURISCONSULTORUM ORDINE. P RÆSIDE MO AUGUSTO FRIDER. DANZ IACAROLINA JURIS PROF. PUBL. ORD. CULTATIS JURIDICÆ ASSESSORE, RO GRADU DOCTORIS [EM MDCCLXXXX. PUBLICE 8HE AUCTO DUS FRIDERICUS. HUEBNER, ET MAGISTER LEGENS IN EADEM ACADEMIA. FGARDIE, TIPIS ACADEMICIS.