KaI600-80_2

N

-

E

r

1U

*

j

...... ss

m

AE

E

d

s

ET E

-

ETg

i

^

-

ic5dks.

"

*

i

D.

"

D

5 .

ii s d

y.wm

.W

,

M

E

ol

*

.N

.m

u

M

b-

-

il

j

|

Lon]

"

R

"

»-

[———s

W EEROSRRUR,

E

MÉ g Ri

s

z

c—-

u

j

d

-

25 AA

iE

22 n

r ea r

À

*

v

2

]

b

-

"

WW.

"TX

3

3

^

des

í

|

à

GNNÉS:

UUENS

UPE

TOMSSNM

SOSCDSSERUN

m

-

N

-

EX

T MA

A

Q«

g

--

e—

:

——————— MÓ À

"Mi n ha a. i

s

-

—

—

at

i m

a.

Lal

Á .

g

ANNOTATIONVM HISTORlCO EXEGETICARVM

IN HOSEAM

PARS. DECIMA

CAP.

XI

COMPLECTENS.

V

QVAM

SVB DIVINIS AVSPICIIS

PR/ZESIDE

?

LVDOVICO JOSEPHO UHLAND

"PHEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD. DVc.

STIP.

THEOL. SVPERATTENDENTE

DIEBUS

SEPTEMBRIS 4. MDCCXCIF.

PVELICE DEFENDENT

JOH. GEORG. ADAM MULLER "litenffeig

JOH. CHRISTIAN. GOTTLOB WILHELM, JAIerkling:

CHRISTIAN. THEOPH. FRID. FABER, Stuffgarí.

1

JOH. CHRISTIAN. EHMANN, Gethingenfis

JOH. CHRISTIAN, NAST Stuttgartianus

GB £

JOSEPH. MATTHIAS FRID. SCHOLL, Alünfing

)

EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL

1

r

TVBINGAE

LITTERIS DALZIANIS,

(

Yon

Ilon

agm

finu]

Q fjd

neä) ]

m

D] [n

LT

E

p ;

i!lfiiw

Verb;

LT

I()(x

1

v

1

Es

L

apite XL sovum fermonem exhiberi, qui verfu utte

C

.decimo per formulam, diffum Jehovae, finiatur,

non ipfum modo argumentum,. quod cum praecedenti

g10on cohaeret, confirmat, fed plures etiam Interpretes

agnofcunt. ALoquens induciter J'ehova ipfe, qui Imo tum

Éeneficia antiqua. populo Ifraelitico. praeffita recenft , tum

de ejus ingratitudine et turpi defethione conqueritur, v. 1—4.

lldo poenar graviffimas praeditit,v.5 —-7. quar liIto ta-

men fe moderaturum feffatur , a, ut reduGionem. exuluun

in patriam promittat , v. $ — 11.

Male LXX. fecundum Codicem .Jlexandrinum. et

VvroaT. poflerius hemiftichium vers 15. Capit. X. *nv3

baeo^ ';1'7'73 now 573, licet priori intime cohaereat, et

per accentus quoque conjungatur, ab eo difcerpunt, et

initium Capitis XI. faciunt. . Vitiofe quoque ifta a/fima

verba vertunt.

LXX quidem: og9e2 avéepeiQyeav, a'te-

QO Éacikeu "lagusA, mate. proje&fi funt , projeBius efi Kex

-) legentes tertiam per*

Jlírael, pro iiyïmti«w Niphal A5

À

d

e»

4

Hor, X1, zL

plur. graeteriti v393, et, quae DRUSII conje&ura eft, quia

Ut

confundebant Daleth cum Refch, vertentes qt35*3, a rad. 9

]aep;

fun

jecit, projecit. VULGAT. vero: ficut mane tranfiüt, pertranfit

Rex Ifrael, pro $ in voce àr? legens Caph, et pro infinitivo

Qu

no5" praeteritum. 2" ,

et verbum ipfum vertens :

»3

£ranfiüt , i.e. ceffavit,iuteriit ; quam notionem verbo tranf-

fuo,

re folet exprimere.

Non minus inepte iidem Interpretes

ejus

verfum primum Cap. XII. fecere uftimum Cap. XI. cum

Que ;

lfrat

tamen aperte nofirum hoc Cap. verfu uanderimo finiatur.

Quare recte LUTHERUS,

miffa utriusque verfionis

f «

üncongrua tum disjun&Hone tum conjunt&lione ,. confuetam

tfra

in Bibliis Hebr. et verfuum conjun&ionem, et. Capitum divi«

lab

fíonem in Verfione Germanica retinuit,

vt

D

Cp. AL BH

P j,,

Cum þuer e[fet. Ifrael , amavi eum, atque ex Ze-

tto

gypto evocavi filium meum.

m

Cum puer. e[fet Ifrael, amavi eum,] Planum eft, Io-

tüim |

qui Deum de populo Ifraelitico in prima aetate fua. con-

fütüto, .fi quidem, uti finguli homines : ita etiam integri

z'il ap

populi fuas aetates habent, ita, ut'ad infantia ad juvetitu-

terun

tem,ab hac ad virilem aetatem ctc. progredi dicantur. Prima

ledii

aetas, five pueritia J/raelir erat, cum ageret in /Egypto,

cedit

atque ex paucis patribus excrefceret in populum numero:

qui,

fum, nondum tamen liberum.

Particula *5 non ver.

Jäkw;

tenda eft cum TAnNOYIO et RivETO per quia vel quam

ly f

Hos XI, z.

5

vis, q.d. q?mmvit Ifrael fit putr nempe imbecillis, imprudenr,

Jaepe jugum excutiems. paternum ; lamen dilexi eum, — Sed

j

fumenda pro £emporis nota, quo fenfu frequentiffime oc-

currit.

Vid. Norpi Concord. Partic. edit. 'T Y MPII.

)

p.373. Incipit enim fermo Dei a beneficiis, populo

t fummam

fuo, inde ab ejus quafi infantia exhibitis, u

Senfus ita-

$

ejus ingratitudinem eo fortius demonfiret.

1

que: Cum decem fribus , quixe in regni fui corpore modo

Ifrael v. 1. modo Ephraim v. 3. dicuntur, ad/uc in fenera

3

füa actate, cum reliquis fuis fratribus, Juda et Benjamin,

e([ent, nec dum im ferra Camaan fidem. et Rempublicam

[«

kaberent :

amavi £tum] Yn verbo *nàn* To * plurimis abundare

videtur ,

Srs. ScHMIDIO vero eft particula

ut faepe.

umrodoriup, refpiciens praecedens '9 femporir, quare vertit:

tum jam , i. e. iffhoc jam pueritiae tempore dilexi eum..era-

tuito plane amore , et reliquis omnibus populis praetuli,

mihique in peculium elegi. . Cujus dileffionis . documen-

tum plane eximium eft, quod fequitur:

(e

aíque ex 4degypto vocavi filium meum.]. ve "o ef

1-

in appofitione cum fuffixo in 3X3ns. .Male LXX ver-

t

terunt guaAeoa Ta Teuya xuTE, aC filegilfent vw32b, quam

f'lh

lecionem refutat conftans Codicum auctoritas, cui ac-

r

cedit VULGAT. vertens: filium meum, itemque ÁAQUILA

4

qui, uti notavit EusEBIUs Demonfrr. Evang. Lib. IX.

0*

60

daAtucag Tt Efjgauuto sisdwnxsy EE Aryvmla SxWAcca TOV

Uty a.

lk

6

Hos. XI.-1.

PT

Duplex vero datur hujus ex Zegypto votationis expo zi;ia;;

&) Z/ià quorundam tantum Interpretum ,

qui docu-

Sed

imentum dilecionis divinae in appellatione filii ponunt.,

le

Ita e recentioribus b. BENGELIUS iz Gzom,ad IVlatth.

P 3

H, r5. et b. Bunkivs ad Hos. XI, quibus hic verbo-

&r,

rum fenfus eft:- Tum , quum puer erat. Ifrael , dilexi eumn ,

]ntt

&, ex quom Zegypto erat, filium votavi meum *). Pro qua

eun

expofitione urgent: x) quod parallehfmus utriurque- hemi-

deat

Jfichii eam requirat. Protafj , inquit BURKIUs: quum puer

Xon

effet lfrael , correfpondet mox ex Zegypto. 'Et fic apo-

Iu

dofi: dilexi eum, correfpondet mox: vocavi f/ium meums

Áttyt

infiene enim fpecimen amoris divini fuit, quod J/rae-

Do

le dignatus eft Dominus appellare filium faum.

2) quod

(

locutio: ex ferra Zfegypti, apud Hofzam Cap. XII, 16.

qui

et XIII, 4. recurrens, in utroque ifto loco fignificet

Ua

inde ab egypto , 1. e. inde ab £o tempore, quo Ifrael in z«

po

gypto fuerat; quare etiam noftro hoc loco tz»«ynrs recte

u j

fic vertatur, ut non tam /otum, unde egreffus fit Ifrael,

neqt

quam fempus, quojgn illa terra fuit, defignet. 3) quod

revera inde a tempore Aegyptiaco Ifrael coeptus fit. dici

p

9p

fílius. Exod. IV, 22. 23. 4) quodx femper Deus eduxiffe

:

!lq

..5 Accedit huib fententiae etíiam MorDENHAUERUS, vertens:

fenfu

»Ich habe Ifrael fehr geliebt, aís er woch jung gewefen,

tdpo,

»und ihn meinen Sohn genannt, als er fich im Éeypten

Quan

paufsehalten, & in nota: wenn Gottbezeugt, er habe

non]

l/rael'fchon in Egypten feinen Sohn genannt: o bezie-

!

(

hen i?ch deffen Worte auf Exod, IV, 22,

Ubi

Hoä. XT ;

À

populum ex Aepypto , nunquam vero vocae dicatur.

Sed Refp ad 1) 1) quod aeque commode vox *335 paral-

t

lela ftatui queat voci bemv^. Ita EANEST 1 Znnotat, Bibl,

h

P. VII. p. 5o2. ) quod nil;cogat, ut paralfelifimus ftatua-

)«

tür, cum potius praemiffae in genere dile&lioni divinae mox

D

fpeciale ejus. exemplum fubjiciatur, cui in fequentibus ad-

la

duntur plura, atque res potius, quam q0men exprimi vi-

/je

deatur. Refp. ad 2) quod Hofeae Cap. XII, 10. et XIIL, 4.

"

non idem fit verborum nexus, neque etiam idem fenfus.

(j«

Abiformula : EÉgo vero fum Deus tuus £t v"sb, omnino

L

iempur infert; hie vero [locwm , unde cum quer e[fct. Ifrael ,

Ij«

Dominus eum evocavit. Refp. ad à) quod edu£fio I/raelis

d

ex degupto propius cohaereat cum fcopo Mlatthaei,

[O

quam id, quod Jfrael in AAegypto jam appellatus fuerit Dei ,

ua ftante interpretatione Antitypus minus congruit ty-

et

po. De Chriffo enim, qui jam a mativitate,imo a. conceptione

j«

,

füa filius: Dei erat €7 appellatus fuif, Luc.I, 32. 35. dici

T»

nequit, quod inde ab Zegypto , five ex quo fuit in Ae-

od

gypto, flius Dei appellatus fuerit , uti Ifrael inde ab Ae-

gyptiaco tempore coeptus eft dici filius Dei. Refp. ad 4)

lj

1) quod verbum &"p mox v. 2. recurrat, non in eo

[

fenfu, quo notat nominar£, fed in fignificatu arce[feudi ,

D

advorandi. 2) quod faepiffime. quidem verbum "p

P

quando nominare fignificat, conftruatur cum 5, fed tunc

h

non praefigatur nomini ,

qüo appellatur alterum , fed ipfi

d

fubjeGlo ,^ quod. illo appellatur. . Gen. I, 5. Jes. I, 26.

rj*

Ubi vero. g*ip figuificat advotare, tum 5 praefigitur ji(b,-

$

Bot.- . X, d

jtflo, quod. advoratur , ex. gr. Gen. XIf, 18. "dHdvoravif

4li

Pharao ZAbrahamum , &*

ss5. Exod. XX, 9. XXXIV, 15.

Vit

Omnino ergo 5 etiam hic in *335 indicio eft, non notari illo

Zs

uomen, quo appellarit Deus líraelem

fed /ubje&um ,

iv

quod vocaverit ex Aegypto. Cf. B. HOFFMANNI NOSTRI

Edl

Demonfir. Evang. 'Y om. L. p. 36. 37.

& (

$) Zffia communior eft eorum, qui verba noftra. exPonunä

LX

de edu&lone five evocatione l/raelis ex Adegupto , fingulari

n

illo amoris divini documento, vi cujus populum Ifraeli-

[

[

ticum , cum in Aegypto fub duriffima fervitute erat, ex

W

ila liberavit & ex Aegypto eduxit

Ita poft Hierony

GROTIUS

pte

9U , |LUTHERUS , SPANHEMIUS

MARKIUS ,

Quj

& e xecentioribus b. MICHAELIS ,

DATHIUS ,

& Fen.

STAEUDLINUS

Quia Matthacus, Cap. ll, 15. verba noftra

gely

nl

allegans, non nominat Prophetam, ex quo ea defumferit:

ZRY]

funt, qui allegationem referendam ftatuunt ad vaticinium

ll

Bileami

Num. XXIV, 8. tE»wvob w ww 5x,

Deus

llfe

edu&or

B]HJ'

ex 4fegypto

quae

fententia placuit

(n

ORIGENI àd h. zUsEB?0 in Demonfir. Evang. Lib. VIII

& pe(

p. 423. item 1$5AACO vossIO de Oraculis Sybillinis p. 265.

terbo

& e noftris OLEARIO in Obfervatt. in Matth. p. 57. íqq,

? mph

Sed cum verba Hof?ae ipfa magis

quam quidem illa Z;-

Íeatmi, cum citatione JMatthaei conveniant , & Hoftas difer-

tam faciat mentionem f//ii , quae apud Bileamum nulla

fdu&'m

eft

omnino allegatio IMlatthaei ex Hos, XI, 1. repeten-

petis

da eft. Reprobanda etiam eft GUILIELMI WHISTONI conje-

apud

&ura, qui in Conatu reéfüituendi geuumum. Textum F. T.

?lgm

Hgrelt

Hor. XT, z.

9

Vuolitb edito, ad. Jes. XLI, 8. 9 a IMatthaeo alludi puta-

vit; Ut vero obtineat, quod vult, textui Hebraico ma-

D

nus violentas infert , & pro Tnsp mv5 a feleGhir,

5

five proceribus ejus, cf. Exod. XXIV, 1. evocavi te , le-

3

gendum putat t2'"y55, contra omnium Codd. ledionem

&.contra Verfionum etiam omnium, & vel maxime

D

LXXralis auctoritatem.

Vide contra eum CARPZOVIVM

Ü

in Critia S. p. 866. & worrium in Curis p. 38.

1*

Sed quomodo , inquis, citatio Matthaei, qui de Chriffo

»^

vaticinium noftrum imferpretatur , conciliaài cum Hofza

/

poteft, qui, vi totius contextus, de populo I/raelitizo. lo«

$

quitur? Inter oracula, quae detorta volunt hoftes Evan-

fs

gelii& corrupta a Scriptoribus N.T. noftrum hoc Vatici-

i

nium unum e palmarüs eft; nec CELsUS.modo, POR-

t

PHYRIUS & JULIANUS o/citantiae , imo' malae fidei accufant

dMatthaeum ,. quod, fimplicitati gentium hac allegatione

Mluferit; fed Judaei quoque, recentiores inprimis, Evange-

211«.3

yic

liftam in ejus tum applicatione tum cifationereum peragunt,

I

& peccalfe tum in fubjeBlo , tum in praedicato, tum in fofa

j

verborum Propheticorum ffru&ura (tatuunt.

1) in Subjetio;

p

Prophetam . enim loqui manifefte de populo I/fraelitico ;

J

in praeditato; Sermonem enim effe fantum de olenni illa

f

edu&ione populi ex Zlegypto , cujus frequentiffima a Pro-

iE

phetis mentio fiat.

2) Praeteritum , vocavi, reperiri

ee

apud Prophetam, non futurum; fermonem ergo effe de

nt

edu&iione ex Aegypto praeterita, & tempora Prophetae an-

f.

izgre[jJa, non de futura quadam.

3) J/raeli ex degupto

Is

Io

þHo.r. AIYY.

evotato mox v. 2. objici turpiffnam ingratitudinei, Si ergo

Ty

intelligendus fi£. S'efus Nazarenus, convelli ejus puritatem €7

Ty

ld

innocentiam, ficque labefactari fundamentum Chriftianifnii.

cati

Refp. ad 1) peccari falfa hypothefi; nec enim negatur ab

V el

Evangelifta, verba Prophetae efiam ad populum referen-

da effe. IMlanet fubjeffum falvum in fypo , etfi in nti-

loqu

typo aliud fubflituatur. Premit ergo difficultas modo eos,

pum

(

qui /ofitarie oraculum de Chrifío exponunt; non vero illos,

quae

qui pro oraculo compofito illud habent, cujus gemina eft

W

impletio, una ijn 7ypo, altera in Zintitypo , quarum una

non evertit alteram , fed ducit ad alteram, & completur

peralteram. Refp. ad 2) Peccari rurfus tum fa//a hypo-

1347

ihefi, quafi non de actu praeterito etiam. férmo fit; tum

elencho | confoquentiae ,

quafi non nota foret frequens

enallage temporum apud Prophetas, fufuri praefertim &

fl

praéteriti, Nota regula Rabbinorum: JLinguam prophe-

n

ticam loqui de futuro tanquam de praeterito, €7 di&um Dei

frim

haberi pro fatio.

Refp. ad 3) Laborare hoc argumen-

Qu

tum fallacia compofitiomir, quafi ea, quae connecti debent

&f

ratione f7pi, neceffar'o quoque connectenda effent refpe-

TREJ

&u antifqgpi.

'Talia vero funt praedicata, qualia permit-

potel

tuntur a fuis fubjecus.

Typi & antitgpi diverfa ratio eft,

flant

nec, quae conferuntur in 270 praedicato, conferuntur in

fubje

0mni ; 3mo non poffunt non effe diverfa , cum fe habeant,

Draec

ut f/gura & res figurata,

Quaerenda ergo conformitas

&lit

in formali , non im materiali & ejus appendicibus, in qui-

f

39

bus haud quaquam conferuntur. Et in omni collatione

Ho:; A.

ir

(

'Typi & Antitypl quaedam utrique competunt, quaedam

q

'TTypo, non Antitypo ; quaedam Antitypo, non Typo.

II

Unde nunquam quaerenda harmonia in omnibus praedi-

catis, fed in iis tantum , in quibus conferuntur.

Solen-

du

ne etiam Prophetis, jam de Typo & Antitypo conjuntlim

/i

li

loqui, jam /eparatim ; faepe transire a 'T'ypo ad Antity-

Ij',

pum , faepe regredi ab Antitypo ad Typum.

Ipfi ju-

S,

daei fatentur , . multa de Davide, MetTiae Typo, dici;

2

quae tamen ad Meffiam referri nefciant &c. — Ita SPANHE-

MIUS Dub. LIIL. p. 474— 480.

NG

Q

Interpretum Chriffianorum fententiae praecipuae ad fres

n«

revocari poffunt, ad duas extremas & unam mediam.

m

Ima eft illorum , qui vaticinium nq/hmk Hofeanum

ens

fm[yliciter €7 proprie de folo puero S'efu, ex "egypto vo«

cato exponunt, fed diverfa ratione. — a) Al totum verfum

li

grimum , de Chriflounice interpretantur, hoc fenfu: quia

Du

puer Jfraelis eff (Chriftus filius meus) dilexi eum €7' ex -

jem

gupto evocavi filium meum.

Ita FRANCISCUS JUNIUS,

ent

TREMELLIUS & PISCATOR, fed 1) nullo vefüigio probari

d

poteft, quod Z/rael fit genitivus ; Hebraei, ubi verbum fub:

pb

flantivum fubaudiendum eft, praedicatum praeponunt &

ell

fubjectum poftponuut.

Ifrael ergo eft fubje&hum , & puer

g

praedicatum. — Crudum quoque & durum eft, fenfu plano

int,

& literali prorfus negle&o, fubaudire fubjeBhumvis, vel ex

fine verfus retrahere ad initium, praefertim, quum ibi non

ütïf!

(u

*2 occurrat, fed 335 cum prarfixo. Omnes etiam veteres.

one

B2

Iz

ffo.r. AL

verfiones pro fubje&io habent J/raelem., qui Ifrae! vocatur

mü fi

guer , ratione aefatis habita, & quem Deus dicitur. difexiffe,

fil

quum adhuc in tenera aetate effet.. ) lii vero prius mem-

puo,

brum verfus noftri de populo. Jfrael , & pofterius tantum de

confrr

Chriflo exponunt,, ut fenfus fit: Quia puer off Ifrael, vel:

]i

quamuis I/raelpuer fit rudis & imberillis,tum ignorantia puerili

Q Te

laborans tum imbecillitate, tamen dilexi eum , €7 ob amo-

A

rem, quo eum complector, vocavi, i. e. vocare decrevi,

BUCEM

Jihum. meum unicum ex Zfegupto ,. qui pueri Ifraelis dileBi

€ TCCe1

euram fufziperet , docendo illum , regendo €7. ad officium re-

NT A

votando. Quae expofitio quidem probabilior eft priori, fed

id Ho

cui plurima tamen obftant: 1) fo^s effe reddendum per

N

particulam defignativam Zemporir, jam fupra monuimus;

DL

2) evidens eft ex infpectione textus, idem /uübjeffun vocari

potyf?

-& :3, nec id negari poteft, quin yis aperta fiat ver-

As

bis Prophetae.

3) Nimis abrupta & concifa eft JMeffiae

du Mq

commemoratio, fi fo/ur. Melfas 1n verbis poftremis intel-

ltrr u

hgatur. — .. Et quis Ifraehtarum evocationem illam AWeffrae

QUi p

ex Aegyptg anuno praetipere poíerat, quem omnes crede-

i!]]/ 127 /' '[L

bant vorandum, uom ex Aegypto , fed ex S/uda? .. Longe

Sed gra

majori probabilitatis fpecie ad fofum Meffiam referri poffent

(PANUE

verba pofirema , f , omiffa mentione. Aegypti , Propheta. di

&ulla ,

xiffet: Quia puer lfrael eff , €7 ^ dilexi .eums ideo nifi vel

dl

deflinavi ei filium. meum. — Evocatio.ex Aegypto novum &

Kte: m

infolubilem.. nodum . objectura fuiffet Ifraelitis fuper

oríu AMe[Lae , quemi proditurum exfpectabant ex t£ribu

ipplica:

Judae. ,. ex, radice. Ifai & . egreffurum : ex — Bethlehemo,

Hor, XI, 1

i3

*

Y

nifi fub coriice. beneficii illius externi aliud beneficium a Deo

"

fuijfet. fabindicatum, quod fuo tempore agnofceretur a po«

]«

pulo, ut ejus intuitu in agnitione IMeffiae & fide in eum

üb

confirmaretur

SeraANHEM. Dub. LXIII. p. 483 — 492.

,10

IIt2 fententia eft eorum, qui per meram accommodatio-

li

nem feu allufionem oraculum noftrum ad Chriffi mfantis ex

Ita

[

"legypto reditum ab Evangelifta adplicari ftatuunt

BUCERUS

JANSENIUS

MERCERUS, quibus accefferunt

l

jj

e recentioribus 5. ERNESTI, Ánmerk. über die Bücher

e.

N. T. Lipf. 1786. p. 3. BAHRDTIUS, in Zfppar. Crifiro

ad Hos XI,

1. S Matth. HT. eff. muda hnjus loci acctommodae

X

0

. Neque enim Hofzam h.l de Meffa vaticinatum. effe ;

I$,

»neque Ifraelitas 1jpum effe Chrifli, ulla veri fpecie probari

atl

poteji S., : ROSENMÜLLERUS in Schol. in IN. 1. ad IVfatth,

Hofeas fine dubio loquitur de exitu I/raelitarum ex degupto

era

duce WMofe , refpicitque ad verba Exodi I,22.23.. Maithaeus

u

haec verba mon citat tanquam vaticinnum de Meffia

fed

1

üc ium

epte perfonae . Meffiae. accommodat

Quafi . dicat

fie

de

ülud reffe dici potuit , quad ab Hofta de I/raele ufurpatur

Sed gravia funt argumenta, quae JANSENIO Jam oppofuit

! gc

sPANHEMIUS , Dub. LXIV, LXV. p. 495. feq

1) Sic

nt

nulla, inquit, ratione fatis fiet Judaeis, quibus: de

di-

avScylis IMátthaeinon perfuafis femper pronum erit rege-

vd

yere: male & licentiofe haec ad. Chriftum applicata füiffe

b Evangelifta, quum fateri cogantur Chrifüani hoc ipfo

Peï

applicationis.modo, fa/e quid mon fuiffe de mente Proyhe-

1

ifthic loci £an£um

iue, quippe.cui confütutum fuerit

10;

14

I: XI; .

apere de Ijraele benéficiis affe&o, & ingrato animo ea ex«

fpnif

cipiente. 2) Non videtur convttire haec interpretatio ffilo

quet

€7 verbis Matthaei, qui inquit, Chriffum infantem feceffiffe

a liga

ia egyptum, E? fuiffo illie usque ad obitum Herodis , u£

wufra

impleretur , quod di&fum eff a Domino per Prophetam. Vix

Jad

ila verba locum hàbere poffunt, nifi vel Propheta de

f i

Chriffo loqui intenderit, vel Dominur faltem per Prophe-

3 muli

tam

3) In locis a JANSEN1O citatis Matth. XIII, 35.

09

coll. Ps. LXXXIIEL, 2. IMatth. IL, xz. coll.Jerem. XXXI,

Jlifía;

15. evidens eft, ex comparatione textuum , non nifi

W

meram allufionem €7. atcommodationem rei fimilis intelligi.

ligend

Alia vero ratio eft, ubi de Meffa agitur, ad quem alludi

N q

Lantum ejusmodi citatione, & praeter mentem Spiritus S.

f0 ed

a ratione alienum videtur. 4) Adde citationes, quae JMeffiam,

li H

concernunt, ftudiofe a Matthazo congeftas effe, non i.

dIattha

Íufirationir modo gratia, fed probationis ergo, & ad de-

tetulit,

inonftrandum, J'efum Nazarenum effe verum Meffiam , eo,

NYNUN

quod ab illo, in illo & circa illum ea impleta legantur, quae

ütàti à

de Meffia in V. 'T. graedia fuerunt.

Ubi vero mera re«

addm,

peritué al/ufo , mera actommodatio , & quidem . praeter

P25

mentem Syiritus S. 1bi probatio folida locum babere nequit.

"g d

IIlIta fententia, inter memoratas duas extremas qmedia ,

tenttam

eft eorum, qui vaticinium noftrum /iferaliter de Ifraele ,

plures

eiyflice vero & quidem ex intentione Syiritur S. de Chri/To

agere ftatuunt.

Habet namque ZLiber Scripurae hoc fpe-.

Vero dg

ciale , quod Deus, ejus Auctor, non tantum utatur vori-

ti(me l

Blf

bus ad aliquid figuificandum ; fed etiam rebur, per voces

bis dul

Hor. XI, 3.

i5

"X'

fignificatis , ad fignificandas rer afiar. E flgnriücatione,

ä

jl

quae vorum eft, accipitur fenfus literalis vel hiftoricus ;

j

a fignificaüone vero, quae rerum eft, accipitur fenfus

enflicus.

Senfus literalis loco Hofeano refpicit populum

lx

I/raeliticum , fed qua typum . adeoque myflice fimul Chri-

dt

flum innuit; quam interpretandi rationem ipfimct gudaei

he«

in multis locis admittere coguntur. Fatentur ipfi, multa

»

ex.gr. de Davide ejusque regno dici, quae pertineant ad

T,

Meffam. — -multa, quae de liberatione populi D«ei dicun-

W

tur, hiflorice quidem & fiteraliter. de geftis in V. T. intel-

ligenda effe, quae fimul ad JMeffae tempora referenda fint,

(gl.

iudi

Uti ergo Zofeas vel Spiritus S. faleem per Hofzam fub 1g-

$

go eductionis Ifraelitarum ex Aegypto f/mul indiratum vo-

J

juit. muyflerium futurum evocatiouis AMeffiae ex Zdegypto: Sie

dl

Aatthaeus eodem Spiritus S. duc&u verba Prophetae eo

retulit.

SPANHEM. l. c. p. 502 — 505.

Ita poít. t1ERO»

de«

NYMUM e Pontificiis, Reformatis & Lutheranis: plures,

e0,

citati a D. HOFFMANNO in Demonfir. Evang. p. 34. quibus

ïlläc

addimus 7/en. D. BuRscuERuM Erlaeut. des Proph. Hofea

ft«

p. 259— 266. & D. srAEUDLINUM, Jeyfr. zur Eríaeute-

Jf

rung der Prophet, p. 27 — 134 Neque per/hanc fen.

Wto

tentiam duplex amiur di&ii fenfis ftatuitur.

Aliud enim eft,

dl »

j

plures fenfus ejusdem generis T. litterales flatuere ; aliud

1/; 0

vero diverfi generis ; literalen , qui ex Spiritus S. intene

tione immediate per ipfa; verba fcripturae infinuatur, &

f

pj*

suflicum, qui non. proxime per verba, fed perrer ver-

bis defignatas a Spiritu S. intenditur. . Poteft etiam Sen-

o

16

Hos. XI, f.

füs Stripturag révera dici unicus tantum, fi vocem Sen/us

Um i

accipias in flgnmcatu latiore pro omni eo

quod a Spi«

$8£07 ; 1

ritu S. intenditur

Sic noftro loco Hos. XI

I. 7/u$TrC€a

Quonen

apfe eft fenfus litteralis, fed bis mzpletm in /ypo primum,

"orar

demde in antitypo. Vld HOFFMANNUS

. C. p. 37. 38.

Verum

x

. -

NOLDIU

Verum prout vocarunt 2os

fequent

j£a abierunt a. facie

ticula,

eorum. DBaalim [aerificarunt . €9 . fculptilibus

Quoque

fuffierunt.

n def

Sed' prout vorarunt zos

ita abierunt. a. facie zorum. ]

W( ATA

Summo D erga lMraelem benefitio v. 1. memorato' fub-

'kt' w/)w

Sermo

jicitur mox populi hujus maxima ingratitudo v. 2

Es

eft . ellipticus.

normn

Quinam . enim fuerint hi vocanter ,

dirofr

, exprimitur. Subintelliguntur Mofes & Aaron , per quos

It €q

Dommus Ifraelem ex Aegypto vocaverat.

Ita HIERO-

1Us eyh

NYMUS:

FVeteris recordatur. hifloriae

quod votaverit qui-

üt i ffg

dem Dominus eos per Mofen €? Aaron , qui voraverunt eos,

10* «

u egrederentur de Jegypto: ipfi vero vocati ab eis rece[fe-

tbej]nn g

runí — Uerienies &i5 iergu C? mentis duritiem gfg/ïu corpo«

Qum ef

riy indicaníes.. —— JDiffantia peccata temporibus , uno fermo-

D'onome

"£ conjungzt

quomodo primum vocati fint de degypto €7

fextus.

appellati filii , deinde in. folitudime rece[ferint a. Deo,; Beel-

LUF

phegor magis colentes

quam Deum, €7 poflea im terra

C& €IUm

Jün&a Baalim €?. Affarot €7. ceteris idolis fervierint. Quia

e& Jäqf:

LXX. Cod. JV'atit, vertunt «a9eg usltauxAeox, BARTHIO

In

refcribendum videtur *w"p3, quam lectionem ipfi etiam

n lt d

Hos. XI, ».

a

[

Chaldaeur expreffiffe videtur, vertens: if Prophetas

ai

$4£05, uf monerent £05. . Sed cüm omnes Codd. IHSpti le-

Q«

Cionem textus exhibeant , & VULGATUS quoque vertat:

n

vocarunt , omnino retinendus eft p/uralis Y*, ante quod

verbum Caop/, fimilitudinis, quod faepe omittitur (vid.

NOLDIUS in Concord, Part. edit, Tympii p. 392.) bene ob

I

fequentem particulam t5 fubintelligi poteft,licet haec par-

ticula, uti zleg Joh. IV, 6. A&or. VII, g. XXL, r1. il/ativa

l$

quoque effe queat, connectens cum vocatione mox fecu-

tam defe&ionem populi. LXX porro vertunt: zleg. excvlo

vel amewovlo s« zeecomm uz' avlos log Éa«X cOuov, xmi

]

lus yXwmlog s9vpucov.

Diviferunt ergo unam -vocem

T

u

romsso in duas, & judice CAPELLO legerunt E2 55

101

difce[ferunt a. facie mea, pronomen affixum Em jungentes

cum fequentibus; .Accedunt huic verfioni, quam & sy-

WJ?

«

RUS exhibet, DATHIUS & MICHAELIS, qui vertit: Z/fer at

dere riefen fie : fo gleich giengen fe von mir himweg, &in

g

(0f,

nota: ich bin hier von den jüdifchen Puncten und Ab-

theilung abgewichen; itemque BARTHIUs: C2m:55 men-

!//.

dum eft, e fcriptione continua ortum. Lege tanm 25 &

()0'

Sed mutatione

pronomen ad membrum fequens refer.

t&;xtus, qui Codd. omnium auctoritate & confenfu quoque

YULGAT. nititur,atque bonum fenfum praebet,opus non eft.

7!:'./C

T

Ceterum -;Lm cum *s , utin N. 'T. sogsueodoa omrioto livoe,

eft fequi; cum WNlem vero aver/ari.

»-uïa

1IJ

Baalim faerificarunt €7. fculptilibus J'ufierunt.] Pro fpe-

m

cimine defe-&ioqis fubjicitur idololatria , in quam Ifracl

C

18

Hos;, XI; 3.

üd ire

jam ab antiquis temporibus deferti & judicum delapfus eft

fixmor

Num. XXV,2. 3. Devt. IV, 3. Judic. IL, 11. 13. III, 6.7

Tom«

VL25. VIIL33. X, 6.10. Cum Propheta fiiflorice recenfeat

favi

quid olim factum fit: poft praeteritum q125n, futurir utitur

Ja.D

ad contumacem & faepiffime repetitam 1idololatriam

denotandam.

udaps

garíaba

EL

LEINIUS

Ego greffus formavz Eplzmzmo , apyprehendendo

eum ad brachia ejus; fed illi nom intellexerunt,

tnt T

at

quod fanaverim £os.

Ego gre[fus formavi Epraimo, apprehendendo. eum ad

[!f((!/m

d m

brachia ejus;] Subjungit porro Dominus, quod Ifraelem,

licet toties ab ipfo ad cultum Baalim defecerit, non ta-

lts W

quy,

men abjecent

fed poenitentem femper ex angufítüs &

F? qay

fervitute liberaverit.

Quae Dei longanimitas tropice

TiOpieni

exprimitur verbo wvboxn, formato vel ex conjugatione

Hithpael, m abjecto & folo n confervato; vel ex conjuga-

pedori

Verfron

tione Hiphil, pofko n pro n, quafi effet ^no:mn. — Va-

rie vero reddunt hoc verbum. VULGATUS: Éf ego quaf

f 17[//[ ? ll

nutritius Éphraim. portabam eos im brachüs mir

LXX

Y nota

cuyeorodica, pedibus implicavi ; SCHMIDIVS :

Juceffum meum

W tht T

aju:fecz vel accommodavi Ephraimo , 1ta, ut non incefferim

Un7 v

firenue & citato gradu, quem ille affequi non poffet ; non

Vicl i

feverius cum illo egi, aut illum defatigavi nimium. sI-

Ephrmm

MONIS : fenfim pedes. imovi

pededentim ince[f , inflar ma-

t) ligen l

tris ince[fum. fuum ad infantir greffus atcommodantis. Con-

Fijt,

tnuatur tropus: verbis fequentibus

pprehendendo : euno

xUCHM

Hos, XI, 3

I9

ad brachia ejus.

Nomen colle&ivum , Ephraim

eodem

4

fermone. cu m fuffixo plurali in.verbo tanp & fingulari in

Z

eàf,

nomineWnypwi; atque rurfus in verbo 3 cum plurali con-

ftruitur.

1t

Plura ejusmodi conftructionis exempla vid. in

JAm

Ven. D. srogRU Obfervatt. p. 373. Quia LXX. vertunt

avexa[9cv avlov emi dov Bgasetova jux. & VULGATA cum SYRO:

gortabam eos in brachiis meir

ideo DATHIVS

DOEDER-

LEINIUS & MOLDENHAUERUS pro wnpwm legendum pue

ao

tant -n;m., atque verbum onp in prima perfona ver-

Ij

Sed contra Anawazam

tunt :

brachis meis fufruli.

Linguae Hibr. MICHAELIS verbum tEnp refert

« al

ad rad. Enp, quae Arabibus eft praeceps ruit,,

& mu.s

p

jem,

KEgo ire docui Ephrai-

tatis punctis legit ::an vertens:

N

um , ruentem feu prolabentem in brachia fua , mec [entiunt,

iij &

me manum retrahere , fumta imagine a puero vixdum ire

PICC

incipiente, quem, qui ducit atque ire docet, retinaculo,

1one

Ita namque in

pe&ori & brachiis circumdato, fuftinet.

upe

Verfion. Germ: Ich gaengelte Efraim, das immer vorwaerts

Va

faellt, und fie merken ex micht einmal , wanm ich fíe los laffe,

sf

in nota:

Da: Bild ifl von einem. Kinde hergenommen, wie

JXX

er im. Loufsaum geführet wird. Es faellt oft, ruhet nur

ml

mit den Armen im Laufzaum , «nd würde fallem , wenn . es

ffe

nicht mit dem. Laufsaum gehalten. würde, — So begwmg

jon

Ephraim unaufhürliche Fehltritte, aber Gott hielt es vom

s

vólligen Fall gurük.

Dift gehort in die Zeit des Buchs der

W n

Richter. — — Sed. 1) quia Epraimitae , prout ipfe ftatuit

(/n

MICHAELIS, confiderantur femporibus Judicum , cum

; i

G 32

2c

"Hos. XT, 5.

noh amplis in pueritiae aetate conftituti erähti adeo:

que imago a puero vixdum ire incipiente atque eundi

H

nondum affueto £uzc in eos minime quadrat; 2) quia

glh

verbum np cum fuffixo JMem reBüffime habetur pro im-

40l

finitivo verbi, nþS; abjecto b, uti in verbis a Nun inci-

pientibus id fieri folet, quae noftrum nps imitari folet,

£u

uti docuit sCHULTENSIUS in /mfüit. L. Hebr. p. 320. ea-

LXX p

demque infinitivi forma etiam occurrit Ezech. XVII, 15.

Suumuy.

3) quia commodus & facilis fenfus exhibetur, fi vertas:

Chaldat

Ego prehenfos brachiis Ephraimitas comiter duxi , aut cum

N a,

V. BURSCHERO: 4ch habe Ephraim. auf die Füffz ge-

dentis

holfen , indeme ich fie bey den Zirmen. genommen, und . gelri-

xd m ;

?eb habe: d. i. So oft ihr Zufland verfallem gewefen , — hat

Fürtugti

ihn. niemand au[fer mir wieder gut gemacht.-aut cum Seb.

L fT)

$£CHMIDIO: Ego z'mej'mn meun . atcommodavi Ephrai-

Apumiy,

4450 , ut non incefferim flrenue : & citato gradu :« xectius

Dofiram

retinetur [effio confueta, nec eft, cur mutàtis puncdts

Quae ind

legatur ::g-jp & miffo verbo mpb faepiffime lecto

Gfo J

verbum [fubfütuatur in . toto Codice Hebr. non. oc-

Hrïl?me 1

currens.

Pl d)g

Sed illi nom agnoverunt, quod eor j?maz:erim.]* Verbum

£: Rif

&b fropice dicitur pro fovere, curare, in integrum reflituere;

cf. Znnot..ad Hos. VI, 1. VIL, z. Senfus: fed illi ingrà»

u bOmi;

tiffimi non agnoverunt, quod, cum faepiffimea gentibus,

tropice d

Judiceum temporibus, premerentur: ego illos fubinde a fer-

vitute & oppreffione hoftium liberavérim,

Cl ery

2t

Hor. . XI, 4

a

V. 4

inai

Funibus humanis traxi 1llos, fumbus amoris , fui-

juià

) d

que illis ficut attollentes ]ugum fuper maxillas

ml

£orum; cjam vero converfus in eos praevalebo.

let,

Funibus humanis iraxi eos , fzmzbm amoris ;]

IMale

&

LXX primas voces t2*N 5snma verterunt sy duaQSopa: ay-

150

S*gwwwv, quod fluxit ex ambiguitate vocis oan, quae

IK

Chaldaeis fignificat corruptionem , Dan, HI, 25. Esdt.

«

V, 22. ficque retulerunt ad verba ultima vérfus praece-

/gf

dentis, h. f. quod fanaverim sos m corruptione hominum ;. e.

g&

wel im corruptionz alür gentibus Cananaeis immiffa, vel in

[

zorruptione Jfraelitir ab fhioffibus tentata Sed rectius AQUI-

LA,

SYMMACHUS & THEODOTION vertunt &v oomiog Ay-

8b

Íriti«

Seorty, in fumcuhs hominum, & easdem voces ad verfum

TUS

noftrum referunt. Pergit enim jàm Dominus ad tempora,

Möls

quae inde a defeBlione SJeroboami a. domo IDavidis , €9 intro-

ledo

du£lo F'itulorum cultu elapfa funt, docetque,quomodohuma-

niffime conatus fit regnum Detem tribuum a cultu Fitulo-

. 0f*

sum übducere & ad meliorem vitam revocare

Senfus er-

&o: Etfi Ifraelitae per defecionem ad Vitulos Jeroboami,

)u

variámque idololatriam & fcelera meruerint, non tractari

p

nf

üt homines

tamen fumibus humanis cf. 1. Sam. VIL; 14

IDUS,

tropice dictis i. e. modis, quibus ingenut homines tractan-

tur, eos tractavi, reprehendendo eos per Prophetas, fed

A Go

cum gratiae promiffione , affligendo eos fubinde fed &

rürfus beneficiis afficiendo

Quantum per Efiam& Elifam

22

Hos. XI , 4.

fecerit Dominus, notum eft; &tandem per Jonam mfignem

que 8

dedit promiffionem de reducendis regni terminis,quam etiam

iil

praeftitt. "Hs Reg. XIV, 25. 26.27. Addita phrafis: fu-

durt ju

mibus amorit, priorem exponit. Futurum E22UDN, cui mox

De ln

graeteritum rv additur, eft continuativum.

"B

€7 fui illis ficut attollentes jugum fuper maxillar eorum ;|

dollenr

Dupliciter haec verba exponuntur.. lii exiftimant, non di

DAUSIU

cere h. l; Deum, qualir Ifraelitis revera fuerit, fed qualis in-

ribusp

grati[fmis hominibus aeffimatus fit, qui ejus tra&fionem beni-

STAEUI

gnam in. contrarium interprebantur, fenfu hoc, ut prafix.3

u

fitadverfativum, atque t»mb. mnw vertendum : fed habitur

Í nfc*rpr,

fum. ab iis, quafi intolerabile jugum illis impofuerim. . Ita praei-

Domi

veruntLXX in malam partem verba vertentes : »i scopioi au-

Cs

loig tog gamiGoy aySwrrov st lag aiayovag avla , ero ipfis ut ala-

prods

gas alteri infligens , 1ta, ut per alapas notentur verbera , ad

60W 9)

gentis converfionem ducentia. In eandem malam partemex vana

£n,

opiniotie J/ratlis , accipit etiam SYMMACHUS apud HIERO-

NYMUM ,

quam [fententam amplectuntur LUDOVI«

fu. H

CUS DE DIEU, S$cb, SCHMIDIUS, BURKIUS, MI«

Quàm .

CHAELIS Goretting. | lii xe&ius in bonam partem verba

f'giir

noftra exponunt, ità, ut Dominus beneficentiam fuam

Vero [

depraedicet, . revera Ifraelitis exhibitam, ( Caph enimihic

p avf

valet revera) defumta comparatione ab agricola, qui vi«

haerenïi

dens bovem in agricultura gravarijugo, jugum a/f/zvaf

ts fa

& aufert a collo , ut. recreetur.

Iltà. JONATHAN:

gratiffim

Et fuit. eis. verbum meum. ficut. agricola bonus , qui allevat

(7'373 dr

lumerum:boum €7 -relaxat (frena) in maxillis eorum. : Item»

P^il ng

M,*'Og

f

MHos. XI, 4.

$9

L.

que sYyRUS & VULGAT. t2»" enim non raro Vertitur per

i

sugey , amoigeiy follere , auferre ; & by pown valet réía-

ii

xare jugum. 'Oppofitum legitur I. Reg. XII, 4. by nupn.

0X

De impofitione jugi ufurpatur verbum moy Num. XIX, a.

t2"3 ergo non eft demiftens aut imponen: jugum , ^ fed

zollens ilud & auferens.

L

Hanc expofiuüonem fequuntur

di

DRUSIUS, TARNOVIUS, GROTIUS, MARKIUS & e recentio-

ia

ribus DATHIUS,BAHRDTIUS, LOUTHUS ad Jes.L, 3. & 77n.

Ilj«

STAEUDLINUs: Jch hub das S'och von ihrem Naken.

A

Sam vero me vertam in £05, €7 pgraevalebo.] Plurimi

Interpretes verba noftra ita exponunt , ut tropüs, quo

Eal

Dominus modo ufus erat, eleganter continuetur: €9 ig-

AU*

tlinavi ad £os cibum, i. e. levando jugum effeei , ut collum

n

protendere , humique pabula legere po[[ent. collato loco:

ad

flouv axowYla p5 Qujoctis. Devt. XXV. 4. five admovi eis

cibum, ut "3W idem fit, ac osx Cibus; velac fi effet

nt

M*

futur. Hiphil verbi oss, atque b»ws pofitum fit pro bsew;

h

quam cibi dationem MOLDENHAUERUS de felicioribus &

u

frugiferis fub. S'eroboamo II. temporibus exponit. Quia

vero LXX vertunt: xa) &mfAeopos mTeog alv , duysce-

1jA

pas avle , €7 refpiciam ad eum €7 praevalebo ; atque co-

j

haerentia cum verfu fequente requirere videtur, ut tran-

j "

1';111"6

fitus fiat àd comminationem poenae, quae populo in-

ab

eratiffimo v. $. denunclatut: SC HMIDIUS verbum

b

b derivat cum A. Salomone a rad. 5»5, quae in Hi-

m

phil notat /i/Finere, tolerare aliquem, atque verba 1pfa 1mn-

(

ierrogative exponit: Ergone inclinabo me diutius ad 'euim,

J

24

EHo.XI,2

€7. m fen

uy malitiam €7 ingratitudiem erga ame femz

ger faffinebo - €9 - impunitam relinguam? .. Nequaquam ,. fed

otti

Sed

fuciam , ut. mon àmplius ^revertatur in. Adegyptum &c

I

cum duürior fit haec interrogatio, praeferenda omnino vi-

Uf

detur verfio DATHIH edif. Im«

Jam vero im £05 ame ver-

£am ,::eos domabo , (licet 1n edit. II. eam miffam fecerit)

]

itemque DOEDERLEINII in 40í0 ad GROTIUM : fed conver-

potta Ey

fus- im. eum. praevalebo

addens: Beneficiorum commemora-

* prrag

4io culpae. gravitatem. offendit

N ji minarum vim tíribuas

Hf

ultimis: votibus ,- textus hiat

Futurum ergo 5 prae-

r

valebo, pofitum pro " 2YN hocque pro V2Y?N, arad.os

7A

valuit, praevaluit ,. quemadmodum *35N figuificat praeva-

phet n

Íebo

L. Sam. XVII, 9. cf. Pen. srTOoRRI1t Obfervatt

d W

ver-

p.i82. Novam fententiam, protulit MICHAELIS

Mnpim

tens

ich -büke mich zu il herab und leite ihn , pro o

U redear

legens Q& a rad. 5 duxit

quam in Suppl ad Lex.

COnaban!

Hebr. p. 1044. Nr. 942. ita probare conatur: Zn lozo prope

pH Omni

defperato Hos. XI, 4. ex varia le&ione duorum |Codicum

tüfuorum

Erfurtenfium €7. Kennicottiani y12. (infignioris) occurrit

b*sye, nebulasque dispellit

Deus. de.lfraele, quem ut gue-

dentls tar

rum. duxerat

ac reiinatulo fenenr áre docuerat

intlino

nf v

me .ad. illum eumque. duco.

Sed in mofífro verfu non am-

H(?brdea

plius de lfraele agitur u£ puero

cum immediate ante

Lug DAT

dixerat Dominus: quod jugum ei laxaverit ; cumque lon-

Qu )

ge plures Codd. pro lectione confueta militent, & nulla

EU

antiquarum . Verfionum vel fufpicionem leöhonls o

RUS) M

moveat: nos 1llam auctori relinquimus.

mgat

x!

G

Hor. XI, s.

28

rf?l

V. B.

[?

AVon revertentur ultra in terram Aeypti; Sed

Sefi

| V)

Jürius erit Kex eorum , quia renuerunt. con-

verti ad me.

prF

nt)

ANon revertentur ultra im ferram 4egypti;] . Ipfa jam

D«

potna Ephraimitis denunciatur,. & qua ratione illis Dorri-

yfü«

nur praevaliturus 6it, exponitur. Perfide Ephraimitae fub

77

Hofza, Samariae Rege, ab Affyrio Rege, Salmana[Jare ,

rü£a

defecerant, & contra eum Zfegyptiorum auxilium implora-

ao

verant. 1. Reg. XVIII, 4. quod crimen faepius eis Pro-

pheta noflra exprobraverat. Hos. VIL, r 1. VIII, 13.IX, a.

UR

a,

Jam minatur Dominus : non ultra locum habiturum hoc

Ya

impium ad Aegyptios confugium;

futurum potius,

2w

ut redeant in poteftatem Affyrir, cujus jugum excutere

conabantur.

Male LXX 16 N5 initiale verfus noftri con-

LX«

tra omnium Codd. auctoritatem & reliquorum etiam an-

o

tiquorum Interpretum, CHALDAEI, SYRI & VULGATI, ver-

u

u

fionem mutarunt in 3b , atque ad finem verfus praece-

dentis tanslocarunt ; male etiam pro verbo 33 lege-

/ /]l(g.

runt St^, vertentes xalexncsy EQgsips &v 'Amyvm|e, cum

jmno

Hebraea fonent s emiggeder eig " Avyvmrov.

Et nihilomi-

am

nus DaTHIUs in llé? quoque editione , particulam wO

ante

jo-

omittit: /n particula -:-:5, inquit, RAaereo adhur. Mutatio

ejus in yo nititur tantum. au&Gloritate ley o €7. rabir.. sy-

mïïæ

RUS, CHALDAEUS & VULGATUS Jegerumt x5. 4 Sed haec

-

m aliiä Prophetae locis, ia

s negatio pugnvare videtur — cu

D

v 5

26

Hors. XL, s.

a quibus Deus reditum in Zfegyptum poenae loto minatur ,

, qualis etiam fuit , ut ex hifloria Jeremiae confíat. GROTY

C'.

IN

explicationem: sJam non ultta recurret ad Aegyptum opis

Ji

[

»Caufa, ut antehac factum , coa&lam puto & hifforiae con-

/

li

»frariam. Sed, 1) f sb non puguat cum locis Hofeae

sfupra citatis , in quibus erimen perfidiae. exprobratur ,

MT

non poema demumtiatur, uti probavimus in Ánnot. noftris.

exponit

2) IMiale allegatur hiftoria Jeremiae, qui de judaeis agit,

Ephriir

^fibi a Rege Babylonis, Nebucadnezare, timentibus, &

qUas wr

contra mandatum Domini in Aegyptum abituris, Jerem.

Vetha v

XLII, 13 — 17. cum Zofiar loquatur de Ephraimitir, qui

Vertena

opem Aegyptiorum contra Affyrium Regem, Salmanaf-

XNon t

Ífarem, imploraverant. Prorfus ergo convenit hiftoria cum

( cx

expofitione GROTIANA.

hut u

"Affyrius erit Rex eorum,] Affur ponitur pro Rege

hts tj

Affyriae, Salmanaffare, quem quidem averfabantur,

æ DA

ejus jugum excutere conati;

qui vero eos fibi fub-

Populu;

Droband

jclet. Ita Ephraimitae, qui hacdtenus Reges habebant

e gente fua, nunc habebunt regem externum, fub quo ne

TIUS E

in patria quidem manebunt, fed exules mifere in Affyria

toyfuy

fleut j )

vivent, Ho?. IX, 3.17. II. Reg. XVII, 6.

tuftii ;

quia remuerunt comverii Íc. ad me.] ^ Ratio poenae

djä"'izlm

fuübjicitur graviffima: quia tanto tempore, poft tot Prophe-

Omnino

tarum monita, promiffa, minas, beneficia, verbera nolue-

tendUm 1

runt ad.me redire. Redit verbum z3£^ per elegantem pa-

xonomafiam ex initio verfus.

€lim gl

DN

u

e

HOJ' Xl:

2?

v. 6

ll

Circumibit enim gladius per urbes eorum, €9 con-

IH

fumet ve&es eorum devorabitque , propter con-

li

iC

filia eorum.

,

Circumibit enim gladius per urbes eorum,] — Specialius

15

exponitur

quomodo futurum. fi

ut Affyrius Rex

i,

Ephraimi fiat, nempe vaftando gladio Samariam & reli-

quas urbes, & abducendo populum in captivitatem

N

Verba moms, mnbm, nbzm, propter //av converfivum

Praeceffit enim futurum v. 5.

jul

vertenda funt in futuro.

Non ergo malum , quod in futuro denunciatur , referen-

if

J

dum cum GROTIO ad tempus praeterltum q. d. Cum ad-

hut maneret gladzm im urbibur eorum , 1. e. tcum. adhuc im

bellis civilibus verfarentur , €7 confumeret gladius forter ejus

)gc

€7 romederet eos, qui funt a conflliis eorum: v. 7. tamen

N

gopulus haefitabat circa converfionem meam. Neque etiam

fub

probanda R1VETI atque IUNII expoüuo cul BAHRD-

bant

TIUS accedit :

Refódit quidem. gladius im urbibus ejus ,

o

confumfit fories ejus

€72 devoravit £05 :

tamen populus

Nam £alir de-

yl' la

meus in rebellione fua a ane;fufpen[us manet.

vaflatio terrat nondum facta erat fempore Prophetae , cum

atque /enfus

yunie

Ajwmm fore Regem Ephraimi praediceret ;

omnino verfu noftro ab/olvitur.

Verbum mbm non ver-

"

tendum cum DA THIO graffabitur a rad. non, frivit: fic

ylue

enim ob nomen femmmum ** debebat effe mnen, uti

n j

nrb:, & nnzu; fed derivandum a rad bxm, quae radix

D 2

28

Hos. XI, 6

Arabibus eft gyrare, im orbem redire, cireumire, coll. Jez

WE

rem. XXIII, 19. furbo in gyrum aGus füpra caput malo«

& du

rum volvetur , item Cap. XXX, 23. uti probavit sCHUÜL-

füro Nert

TENSIUS , atque ex eo MICHAELIS in Suppl. ad Lex. Hebr.

Tubfütuum

Nro. 686

Centum d

€7 confumet veBles eorum devorabitque, propter confilia

ltmam Y

eorum.| n vertenda voce **5 pariter variant Interpre-

DATHIUS .

tes, cujus diverfos fignificatus idem MICHAELIS Nro. 202.

futuatur

l. c. recenfet

KIMCHIUS & DRUSIUS vertunt rapmos, hoc-

€ iomodo

que nomine pago; intellectos volunt.

Alhn vectes, i.e.

QU w q

fortes ejus, cum CHALDAEO; DATHIUS fafidicos ejus

f. ive mendaces eorum Propheta.r fed non fine caufa opponit

MICHAELIS: sJZenn dem ganzen Land der Untergng

» gedrohet wird , und das Sc/zwerdt durch alle Staedte geht :

i ff

sJo müchte ich alr die Folge nicht gern blos difs lefgn: Es

[itn

»reibt feine 'ahrfager zufammen auf und frifst fie."

Orient.

Vi i

Bibl. XIX. 'Th.189. 77em. sTAEUDLINUS: ihre Znführer,

S quid

ihre Máchtige , vid. notam ad h. l. p. 104

In ultima vo-

XWX o

ce Exrrnyypo fuffixum plurale fuccedit fingulari in *«

aeqUQ àC (

& »"2, quia fingularia & pluralia fuffixa promifcue refe-

runtur ad nomen collectivum Ephraim. Prafixum IVlem

fienificat h.. propter , & confitia intelliguntur de defzBlione

$ t H

ab Zffyrio £ ineundo cum Zfeguptiis foedere. capta

Quae

Mte aj :

onfilia caufsa erant

propter quam Salmanaffar Sama-

ld HU.IN, ày

riam expugnavit, orinemque terram devaftavit & popu.

iuf Pn /flf

lum in captivitatem abduxit

iVlale LXX integrum ver-

FR irgft

fum vertunt: x »dtvaotv couQaim €y lais "roAeoiy auIS xl

LE pTO"

N

Á Iud "n

HO!. XI, 6-

29

»

kalemaucty e» laic weeoiv avlm Md (pdyovïat'*sh Tev Jm/äxximv

[j«

k/ley. dum 1) verba; quae propter Converfivum in. fa-

|Le

£uro vertenda erant, in praeterito reddunt ; 2) pro **3

bf

fubflituunt v5, 3)pro nb2x legunt 3538; & contra Ac-

centum diftindivum cum ultima voce conjungunt, quam

(a

ultimam verfionem, a SYRO quoque exhibitam, praeferunt

[O«

DATHIÜS & BAHRDTIUS, licet omni Codd. auctoritate de-

2

füituatur. Aeque male vULGATUS ultima verba vertit:

)C«

€? comedet capita eorum, i, e-uti GROTIUS interpretatur : 207,

W

qui funt a confilis eorum five procerum praecipuos.

K3IES

Vr

ynit

M&g

hr

Si quidm populus meus fufpenfus inhaeret auer-

a/]j

fioni a me; ad alti[f/imumn quidem revocant eum:z

E

uná tamen non attollit [z.

nt

rify

Si quidem populus meus fufpenfus inhaeret avtrfioni a me;]

q0

Non exigua eft verfus. hujus obfcuritas quoad mexum

]

aeque ac quoad /enfum verborum, ob concifum loquendi

modum & mirum antiquarum Verfionum tum interfe, tum

d

iem

a textu Hebraeo diffenfum. LXX vitiofe vertunt: ao

Aaog &vls ETUMQEUXAEVOG &A nc xaloiiag aviz xa) o Qtog sT

jion?

la lupam avls SujtoSroclar , xut m um viees avloy .Ef poptt-

hue

nas

lus ejus fufpenfus eff ex incolatu fuo ; E7 Deus fuper pretiofà

gjus iraftetur, 57 mon exaltabit eum. Scilicet pro *5 legerunt

)po*

12

pro wb averfione a me *3*»b, deducentes vocem

Vg[].

gT

iV

4

d

:;w*-, quàe erat derivanda a 23v; pro praepofitiont

RTT

39

Hor XI, 7

bw legentes nomen o* , ,& ex nomine bp facientes

d eir

praepofitionem , fuper ; plomx*lä' votarumt eum , legentes

quod srà

Tmp', pretiofa ejus ;; &, confundentes Daleth cum Refch

lhgel

pro m vertentes *rv. exarfít; voculae 6 addentes prae-

SCHERJ

fixum*, denique pro totww legentes yo*

VULGATA

rililiret

aeque vitiofe: Ef populus meus pendebit ad reditum meum;

th dv X

le. uti HIERONYMUS exponit,

meum ad fe reditum prae«

£l j)

Jffolabitur : jugum auiem imponetur eir fimul, pro 511 legen-

Hifung

tesoy, & verbum ynNwp' explicantes per zmpq/' ffi0-

10 malam

"7em ,

"n*

referentes

ad propofitionem "priorem;

Qu homi

Tuto, z

demque ultimum to5rv x5 referentes ad jugum , quod

mon aufere Deusr, vel per punctationem paffivam in 3-

hol

quod mon .uuferetur. CHALDAEUS

Et populus meus

K g

haefitat ad legem meam , €7. $nfirmitatem gravem incurrent ,

eitolf; /

Jfimul nom ambulabunt flatura ere&a, 5y interpretatus per

])0[11 ur pI

gravem mj?rmztafem & lo 3iN*p* accipiens pro p

futu

Cientige 1

ro Niphal, a mwp,

obviam fient , incurrent

Nexum cum

Tim in if

I

praeced facxmus explanativum, ut v. 7. ulterius expo-

IeC!p 0Ce

nat, cur gladius Zd/fyrii devoraturus fit Ephraimitas, Siqui-

Cümma pn

dem populus meus. affixus inhaeret. averfioni a me , i. e. uti

rA Fmph

DATHIUS vertit: pertinatiter inhaeret ampoenitentiae fuae

ls

Quia populus eft nomen collectivum , binc cum partici-

(mü (

cipio plurali &xwon confiruitur, vel petita forma a rad

Hily tl

Won, vel appofito & epenthetico. Sunt

qui /u/penfio-

BOCF ts

9?enm hanc mterpreantur per animi incertitudinem

qua

anxie torqueantur femperque fibi timeant

inter fpem

Wendat

metumque dubii

ut, nefciant

quo fe vertant

fecune

i.f V&t nu

Ho:, XT, 2

at

tb

du-m minas Domini Devt. XXVIII 66. fed praeftat hoc,

1tes

quod gravius eft & textui quoque convenientius, heic loci

[ch,

intelligere: populus meus affixus eft impoenitentiae. BUR-

fae

SCHERUS: Siutemal emein l'olk verhängt ff , wider mich zu

ATÀ

rebelliren, .Ey ifl £ben fo eiue Redensart , wie, wenn es fonft

tut;

in der. Schrift heifit: Ferkauft feym Büfes u thun j welches

"?

einen fo büfom Zufland des Gemüthr anzeigt , twwobey alle

Ye[]«

Hofnung zur Befferumg verloreniff. Vox n w femper

;tw-

in malam partem fumitur pro averfioue, Jer. V, 6. VIII, 15.

qua homines /e avertunt a Deo, fuffixo pronomine paffive

(aup

kuod

fumto, ut Deus //£ obje&um averfionis. vExegetice additur:

rpy

Et quamvis ad AExcelfum revocent eumn : uná tamen mon

WE

aitollit /7.] Futura denotant adum continuum, 5y po-

Zf

ponitur pro woy. svRUS vertit ad Deum. ", una, inobe-

pCl'

dientiae univerfalem. extenfionem ad populum univer-

(«

fum, in ifta averfione confpirantem, innuit. Verbum tzt5sw

j curma

reciproce ponitur n extollit f£. BAHRDTIUS 101 refert ad

xp0

comma praecedens, vertitque : ££ quamvis ad excelfum vocent

Siym'-

eum Prophetae (nrv) 4no.ore: tamen ne caput quidem extol-

?. uti

lit: i. e. cohortationes iftas plane negligit, voce tw" poetice

j [uae.

omiíffa ; cum. &&* E2* phrafis notiffima fit: m die

yutid

Hóhe frhen.

MICHAELIS vertit : JManm ruff es zum Soch;

alïd'

aber nicmand mimmt das. S'oth auf fich, pro 5::: legens 5yp;

rmfw'

quae expofitio facilitate fenfus quidem fe commen-

du

mendat; cui vero obfítat, quod, uti DE ROss1: ob-

1þen1

fervat, nullus Codex IMS. hanc lectionem. exhibeat.

ecure

EE

Hot. XI,.

.A

exfpeci

Quid tibi facz'zzm ? Em

hrain! tene tradam exitio?

Yiti pun

Ti

Ifrael! tene frmilem faciam Adamae, ponamne

Xunt? r

ie ut Zeboim? .Sed comverfum efl in me cor

verfoner

-

mewn ; fummo commiferatioms affetiu mo-

C TeCenti

V£0OF.

Jmib, ;

hUC OCCI

: Quid tibi faciam? Ephraim ! ] Quereíae de fumma po-

Iuj, &

puli Ifraelitici defectione & ingratitudine, atque demun-

ciatiomi poenae per gladium. JAffyrii perficiendae v. 2 — 7.

X ww

fubjungit Dominus non modo moderationem irae, fed &

-.'affr/wfl

promiffonem reditus-in. patriam. Alloquium dirigitur per

i g,

AAuG :

fubitam Apoftrophen ) ad Ephraimum , tribum regnan-

tem Samariae, (9) ad Z/raelem, tribus reliquas eidem fub-

iem pyf;

jectas. Atque Apoftrophe habet im£errogationem quatru-

DT

plicem, fimulque communicationem , affe&us tenerrimi. ple-

ti.f ; Mä&)l

uijmam , in qua ad pathos augendum facit, quod res

Qu* TypO

paulifper in fufpenfo relinquitur. — Quid tibi faciam? five,

ut verba fonant: Quomodo.dabo te? Ephraim! mn enim

2 E )

& tv promifcue ponuntur pro mvp, v. 9. fraBlare,

F*MW li 1

Jé gerere adverfur aliquem, — Particula *y'w conflata ex ^x

Tme Ü

interFogandi vim afferente, & demonftrativo m5 vertitur;

RU I jj

quomodo, vid. TY mMP1U M ad xorDi1 Concord, Partic,

Gfion, 4

not. y. p. I9. 20. VULGATA: Qwomodo dabo te2 Ephraim!

larum tàn

)

LXX 'T, cc dia$o Eoeuis ; Compellat Dominus Ephrai-

Tit Mof;

mitas, & ad eorum confcientiam provocat: ftatuant ipfi,

? fonoy,

quid pro tanta defectione ,& malitia ipis a juftiua divina

DCVt! XX.'

CX«

Hos. XI, 8

3

3

e

exfpectandum fit: Annon feveriffime eos fecundum me-

7

fita punire queat?

u

Tene tradam exitio? Jfrael'] LXX verbum TDAN ver-

£0l

tunt: vregaomiw o quafi effet TN, a rad h protexit, quam

verfionem etiam exhibet vULG. profegam íe, & fequitur

l0«

e recentioribus BURKIUS

Sed JMem hic eft radicole , nou

fervile ,. a xad. in Kal. inufitata $3b , quod in Pihe/ bis ad-

huc occurrit Gen. XI, 2o

qui iradidit hoffes in. manus

p

1un5, & Prov. IV , 9. dabit tibi coronam decoram

Ipfe

Jtfi«

id HIERONYMUS annotavit

In eo loro, ubi nos 7 LXX

m

iu£erpretati fumus: protegam te, Ifrael? in Hebraico fcriy-

d&

OT Ato

um £fi, Amaggencha , quod . AQUILA franstulit

[ pü'

uux«Moto && , Ícuto circumdabo te. Quod cum in bonam par-

qatl«

£ex

fem putaremus intelligi , C7 fignifitare pxotectionem

fü«

editione SYMMACHI contrarius nobis feufus fubjicitur , dicen-

Íf'lí

fi

$xdwcto cc, id £ff, tiadam te

Ex translatione quo«

plt-

que THEODOTIONIS mon pro[pera , fed adverfa demonfiran-

K

für: «pomMcw c&, quod fignificat nudabo te, & aufzram

(v

a te omAoy, hotef/, fcutum, quo te anfe protexeram ; C7

1f

hic fenfus magis convenit Domino comminanti.

1 T.

Tene dabo ut Zldamam? ponam te ut Zeboimn2] utconfta-

W

ret, fraditionem 1n totale exi£itim meruiffe populum, res cum

ütun

datione Adamae €7 pofitione . Zeboim comparatur

Urbium

9[]/'!/[0

harum tanquam vicinarum Sodomae & Gomorrhae memi-

(tll

nit Mofes Gen. X, 19. XIV, 2. 8. quae juxta Sodomam

)hf&ï'

€? Gomorrham horribili fupplicio a Jehova exuftae funt

4

T

Devyt, XXIX, 23. etiamfi in ipfa.rei geftae hiftoria Sodo-

yinà

LE

x

34

Hos. XI, $.

ma €7 Gomorrhae tantum mentio fiat. Gen. XIX, 24.

2"

LXX verba 'Textus Hebr. aliter difunguunt, vertuntque.

Cüjus e

7I 66 dixOto ; « Adaya 9xcopai cs zi g Esfootip, ; appro-

cüm j

bante BAHRDTIO; fed contra auctoritatem Codd.

Interrogationi quadrupíici jungitur duplex affrmatio cum

/on ;

epitafi: Sed invertitur in me cor meum ; uná dolent poenitudi-

üd

nes mtat.] i.e. quando de te prorfus exfcindendo cogito :

Wwertitur im me cor me£um , quae phrafis vehementiffimum

lo

animi affe&um innuit. vid. Threnor. L, 20. DRUsIUs ver-

h7

tit: mu£atus eff animus meus, fimul. dolent poenitudines meae,

ldu

1 e€. intimo commiferationis affectu moveor.

Quae hic

t/)//mj

&v O etomomau ss dicuntur, defumta ab eo, quod in affectu

afirmoj)

mifericordiae fieri foletapud homines, quorum corde per mi-

ff

fericordiam mofo reliqua etiam vifcera quafi dofere dicun-

ibus q

tur; ea Seomeemtoge capl debent de infinita Dei mifericordia.,

denotath

Verbum 3223 communiter vertunt: aeffuarunt, incalue-

üm,

runi, quam notionem omni linguarum Orientalium ufu de-

tef, en

ftitui docuit xICHAELIS in Supplem. ad Lex.Hebr. Nro.1169.

Tton aga

Apud svRos "35 eft doluit, triflis fuit , forte a nigro colore

parem d

vel /qualore. Matth. VL 17. verbum hocinVerf. Syr. pro exv-

75'/ Og'w;

Sewmos ponitur, de eo vultus fqualore aut. pallore, qui je-

Iä('()).ug i

junantium effe folet; forte ergo prima vir verbi in fqualore

tilüte fm

five adeo migredine pofita fuit , collato loco Threnor. P,1o:

UHt, c

cutis noffra ut furnus fqualida deliquio ex fame. .Bis occurrit

verbum *355353 cum t2'oórm conftructum. Gen. XLIII, 30.

Cüm j

D'riniol

I. Reg. IIL, 26. . dolebant vifcera, de tenerrimo miferationir

affedtu pofitum.

Semel nofto loco conjindum cunmi

idsod(m

H

35

Hor. ».d M^

z

E»uamleeitur, p&r Metonymiam Effedtus pro re efficiente ;

u

cujus enim animus tenerrimo miferationis affe&u ynovetur,

[0«

eum pornifet poenae.

v. 9.

um

lVon perficiam. acffum irae meae; mon vertam me

z.tdi'

ad perdendum Ephraimum; Deus enim fum, non

10

homo , San£lus iuter vos; nec veniam iratus.

um

[2*]

Non perficiam aeflum irae meae ; mon vertam me. ad per-

Q

dendum. Ephraimum;] — Quafi non fufficeret; adfirmaffe:

hiC

converfum £ff cor meum , dolent poenitudines meae, duplici

edu

affrmationi fubjicitur duplex wegatio. 1) mom perficiam az-

mi«

Jffum irae meae.. Per iram Dei jufüffima ejus cum peccato-

ribus contumacibus agendi ratio ad inferendam poenam

(CUTQe

denotatur , & n innuit fummum poenae inferendae. era-

"dia.

j

if

dum, quem Deus pro gravitate delictorum exercere po-

u dC'

teft. Senfus ergo: mon faciam , quod rigor juflitiae requirit ;

I[69.

non agam id, quod folent excandefcentes homines, qui

parem delicto poenam inferunt. LXX: ev us momoto »aT&

/0/6/'!

]«v cgyzv & 9uy2 x exprimentes Caph fimilitudinis, quod

) o

e:

faepius fubintelligitur. DATHIUS vertit: mon agam pro irae

ü

orr

eneae fervore. 2) mou vertam me ad perdendum Ephr aimum,

ia

f0

Sunt, qui in verbo 3Y?w notionem qufandi fpectant

cum HIERONYMO: zon converíar , i. e. demea clementia non

urtit

permutabor, uf perdam in perpetuum; Sunt, qui notionem

, 30

revertendi praeferunt, ut ad antiquum defcenfum Jehovae

yion

adSodomam cum vicinis urbibus perdendam refpiciatury

a

Ezr

^

32

6

Hos. XI, 8

quioft

quomodo fe altera vite non effe a&urum contra Ephrai-

4 TU

mum pronunciet Dominus; quae expofitio MARKIO pla-

cuit. MICHAELIS vertit: Jch twill Ephraim nicht immer zer

HIER

Jlüren, &in nota: Buchftüblicher :

ich will Ephraim nicht

qui I

abermals verderben. .Die. Meimung ftheist. zwu [pyn: IPemn

/J/M

Gott an den ziehn Stümmen Strafe aurgeübt , und fie in das

hx n

"Afyrifihe Elend vertrieben hat : [o foll alsdenm micht. immer

fun at

Unglük auf. Unglük kommen, fondern Gott will fie wieder,

LL

wie -Hofeas verheiffen hat, u Gnaden annehmen und eine lange

ttd ].

Zeit in ihrem Lánde blühen laffen.

Cum vero 3 cum 5

jh h

confirudum Hebraeis fimpliciter fit movere ? ad aliquid

S"m

XX

faciendum, fuftipere aliquid facerg, putem fenfum fatis ex-

lts

preffum, fi cum DATHIO vertas : Non perdam fc. totali-

€Iner

ter Ephraimum

Deur enim fim , non homo, San&us in medio tui;] Ad-

ftàdt

ditur ratio graviffima, cur nolit iraffi, molit perdere Domi-

401 di?

nus. Deus fum, non vir, cujus ira juftititam Dei non opera-

dwig

tur, Jac. T. 26. non fum vindi&ae cupidus & inexorabilis

d ine

iram continere poffum recteque moderari; Polfum intra

!em qe

rigorem juftae irae fubfiftere ; & punire non perdendo

p.25

etiamfi jufte perdere poffem. DJeus fum mifericors, ad iram

lh (at

tdxdus ad clementiam propcnfm clementia in mille usque

aetates utens & peccata & delicta condonans.Exod. X XXIV.

WI[UQ l

6. 7. San(us im medio tui; i.e. a te colendus; Numen

Conftrg

Ifrale

elis, tuus , o Ifrael! verus & folus Deus. MICHAE-

XX a

: der unter dir awgebetete.

Cül fim

JNon veuiam iratus,] Plerique mterpretes cum anti-

V xor

32

Ho.r. XI, 9À

Ti

quiores tum recentiores Vertunt verba noftra: mom veniam

in urbem ,

fed fenfu , ut videtur ,

minus commodo,

la

&

HIERONYMUS: 7on fum umus de hir, qui ia urbibus kabimnt

nchi

qui humanis legibus vivunt , qui crudelitàtem arbitrantur ju«

[//7

Jfitiam ; quibus jur fummum fumma malitia eff ;; mea. autem

cïm

lex meaque. juffitia eff falvare corre&ior. . NOGELIUS: Nonl

MP

Jüm ut aliquir , qui urbem inirat , i. e. ut civis urbis. Syno-

h,

nymum eff lo mxww. fnongmus in Repertor. für Biblifih,

ünd WMorgenl. Literatur Y.'Th. VIIL St. p. 159: .Der Jehwer-

Hgä

1

ffe "usdruk. im diefem. F'ers if ::. Ych komme nicht in eine

tiid

Stadt. Sonft heifst.die Redensart: "Py *yv sz, wie Genes,

[

XXIII, ro. und 18. oder in der entgegengefezten Beziee

; ex

hung: "p *yU NY, wie Genes. XXXIV, 24. in das'Thor

al-

einer Stadt kommen, oder zu dem T hor einer

Stadthinausgehen. Er if alfo *»y gax uos eben das,

Á

omie

«as die vorhergehende Redensart , nur mit£ einer anderm I en-

dung : Ich bin kein Menfch; ich bin keiner von denen,

)pera-

die in einer Stadt aus- und eingehen. IMeliorem expofitio-

ibüis,

nem dedit scunoEDERUS in Obfervatt. ad Orig. Ling. Hebr.

qntrá

p.25. ex fignificatione primaria verbi * fervere ; hmc

?Hdo f

fubftantivum wy iram vehemertiorem notat, quae fignifica-

m

tio huic loco & coütextui aptiffima eft3 fic enim ultimum

vsqu

verfus membrum refpondet primo.

Favet huic verfioni

aT

conftrudtio verbi &5 cum praef. 3, quae legitur II Sam.

jme

XX,22. nno»na wum Ecc.V,2. wp 253 m x

gAE

cui fimilis Hos. V, 6.

Ita etiam vertunt MICHAELIS

& MOLDENHAUERUS.

gnti*-

Hor. XT, 10

3$

V.

IO.

Codon

inZuro

3ehovam fequentur, quando ficuti leo. rugiet ;

popuso i

4mmo rugiet C$ trepide accealent füü ex

&g;

Occidente.

[it O

Jiehovam fequentur, quando ut Íeo rugiet; ] Vert. g. remo-

XXI

five promiferat Dominus, /fe non peuitus perditurum Yrac-

NICHAE

BAHRDT

litas; jam pofitive praedicit

quod ipfum /eeuturi fint au-

Vortnter

dito ejus rupitu.

Rugitus leonis alias eft emblema irae ad.

mcutlendum fummum terrorem. HIERONYMUSs: Nafura,

deunt..

lanIt Ieonum e[fe dicitur, ut qüum infremuerint €7 rugierint,

QUI 2 rt

omnia animantia contremifccnt , €7 fixo gradu f movere non

Woaeln

076110&'&

po[fnt : tantus pavor ff €7 tanta formido. Sed noftro loco

Rugire folet etiam

Y5 m2

Vi contextus eft emblema pratiae

Leo, quando catulos fuos ad efcam clamore invitat, & fz-

THIUS [

euturi hic dicuntur Ifraelitae J'ehovam rugientem. Com-

poferor

muniter lüterpretes rugitum..hunc Jehovae exponunt de

ag

vtrbo Evangelii effcaciffmo. RYVETUS: Sumitur, inquit, r«

t&, qu

gitus Leonis pro maxima €7 robufüiffima voce, qua per omnes

FIDIDRé

orbis regiones vox Evangelii audita eft , rugiente per fervos

A urin

Juos Leone , vi&lore de tribu uda. Sed reclamat contextus,

qui de Jfraelitis agit

ad rugitum Jehovae ex exilio ad

gatrias fodes redituris

Auditus ergo hic rugitus Jehovae

T ïszdl

eft per edi&ium Cyri, de quo II. Chron. XXXVI, 22. 23.

Colit

Zno autem primo Cyri — füfcitavit S'ehova Spiritum Cyri ,

m

Repis Perfarum, qui jnffit praedicari in toto regno fuo, etiam

Tf?pu

Kiripto ditenr : omuia terrae regna dedit mihi. ehova, Deus

'in ] ]E/

LÀ

Hor, XI, to.

39

/

Coelorum , C? ipfe mihi mandavit , ut acdificarem ei domum

4

in Hierofohyma, quae eff in judaea, Quis ex vobis eft in ommi

piti

?

a/cendat

populo ejus 2 Sit ehova, Deus faus, cum £0 ,

) U

€7 irepide actedent. filii ex aari;] Verbum, n tre-

pide €7 feflinanter acce[ft denotat

cf. I. Sam. XVI, 4.

PültiO«

XXI, 2. II Reg. IV, 13. Utrumque fignificatum conjungit

Ilrae.

MICHAELIS: Zifernd werden die Sühne von J effen hersuelen

It at«

BAHRDTIUS: *1 proprie Zrepidare, deinde f£repide vel re-

verenter aliquem adire.

Sthüchtern werden fie kommen. — Sic

1 ad

adeunt , qui &um damno fuo fapere didicerumt. Per filior a mari,

g ta ,

qui a regionibus maritimis, ad mare medlterraneum, quod

Jf ni j

Palaeftinae ab occidente erat, fitis cf. Gen.X1lII ,15. attedent,

F£ 006

denotantur pof/eri eorum, qui metu Affyrir'fuga in.regio-

a laco

nes maritimas fibi confuluerunt

GROTIUS itemque BAR«

etiam

THIUS per mare oram maris rubri intelligunt

adeoque

&F

fed cum

gofleros eorum , qui in "egyptum. confugerant

Cort«

"egypti mox v. feq. dif/in&ja mentio fiat, minus verifimile

unt

Diftnguuntur

eft, quod eadem regio bi; memoretur.

jt, f [

regiones maritimae octidentales ab Aegypto meridionali , &

« Qd

Ajyrm Jéptentrionali,

friol

v

II.

ey ,

dl i

Tj repzde accedent wti avis ex ZEgypto , €9 uti

ho;'äc

columba ex Affijrias €9 collocabo eos in domibus

, 25

fuüis. Dicum gj ehovae.

Cyfh

Trepide accedent uti avir exdeggpto, €7 uti columba ex A ln

ria;] Ipfae, uti diximus, rzgiones denotantur, eqmlw redituri

Iu

49

o X

in patrias fedes dicuntur g:lon-e.rz'Ijïraeiifar-umv. CROTIUS fen-

fum facit indefinitum atque reditum comparatum vult cum

LIBNC

volatu veloti avis Aeguptiae, i. e. ciconiae, & columbae Affyria-

cae. Sed fertium compararionis ponitur in £repidatione avis

& cuftodia älapþe. MICHAELIS: Züffernd werden fie herzu-

tlen aus Egypten wie ein P'ogel; uud wie eine Taube aus

J

Affyrien.

€7 collorabo eor in domibus fuis.] i. e- dabo filiis ci

difperfione in terram Ifraelis reverfis domus antea deftru-

&as rurfus habitandas.

De fpirituali reditu ad. Eccle-

fiam N. T. fermo hic non eft. Solide 8URKIUS : Debet,

6OT

ut in oratione cujusque hominis re&e cogitantis ,. fic multo

THEOL, p,

magis in- verbo Dei, determinatus fixusque e[fe verborum

Jnfus , ut lrael a Juda, u£ uferqgue a Gentibus , u£. fpiri-

tualia a corporalibgs k re&e diffinguantur.

ERNESTUS

CAROLUS

Di&um S'ehovae.] | QQuia promiffa ek exilio liberatiö

atque in patriam reductio incredibilis videri poterat, &

VILHRLY

tamen certa fide tenenda erat: confirmatur eà hoc quafi

FRIDR(C

Sigillo: Di&um. S'ehovae potentiffimi, fapientiffimi & ve-

WILHELMI

:acifflmi in. firmandis ipfo opere promiffis fuis. Patet

JOANNES

fimul, abfolvi fermonem, recteque hic.üncnbn- hujus capitis

conftitul.

CHRISTIAN

ïHRISTOPä

N—.

14

p

t

A

l

i

«

$

1

g

»

//nïuq.züvn

:

W

f

m.»

NS

-

z

It

25

E

A«

W

j*

kl

s

Ht

À

z

d-

j

H

li

u

——

N

niitns

nl

x

dl

T

*

PVm

ERE SINSHN

M.

EM

"s

Yx:

ETO

ER

ts

R

n

9.

FO OM

od

f

$4

35

AE

AC

E

P.

f

Y

s

n

ij

JX

[

rA

u

E.

t

É:

TT

ii

pf

d

LE

APE

x d

p

-

"

z

*

A

-

*

E

d

E?

q ^.

od

—

IU

!

—

TUl EM

d

&

ul

Va

»e

tl a at

——

Aisiaderen

J t n m r

n --

d

R a LL:I«»»'P - ,l. a n Ra 7-

L aen a Gl tund a

^

—

at

UE

N

pes

—

:

VATMUNGEL. NDI L s

——

—

MP p

—

—

-

W veon Y

ERE TA ub

Mp o ii

r 1

—

as

—

t

-X

"

E|

r

d

—

i

ii

—

A

4 A

Ls tl

at

cem

ä

W

ANNOTATIONVM HIQTORICO EXEGETICARVM

19

IN HOSEAM

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

PARS DECIMA

Balance Q

17

Cawm

XI

( 0 M IP"LECTENZSX

O

16

V

IIII

QVAM

R

ä

SVB DIVINIS AVSPICIIS

14

PRUJESIDE

13

Vs

LVDOVICO JOSEPHO UHLAND

12

THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD. DVC

STIP

THEOL. SVPERATTENDENTE

u€

DIEBUS

E

SEPTEMBRIS 4. MDCCXCIF.

e

PVELICE DEFENDENT

Es

Nt. JOH. GEORC. ADAM MÜLLER, ftenftrig

M. JOH. CHRISTIAN. GOTTLOB WILHELM, Merkling.

iM. CHRISTIAN. TTHEOPH. FRID. FABER, Stuitgarí.

"t

M. JOH. CHRISTIAN. EHMANN, Getrhingenfis.

M. JOH. CHRISTIAN, NAST Stutigartianus

' E

6

M. JOSEPH. MATTHIAS FRID. SCHOLL IMünfing

5

EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL

ä

4

TVBINGAE

LITTERNIS DBALZIANIS,

3

2

1

ïä/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com