KaI600-760_16 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Metilii Iureconsulti Academici Roboretani Ad Praecellentissimum Doctissium Benedictum Wincklerum Iureconsultum Celeberrimum Scabinorum Lipsienss Protosecretarium Cet. De Iudaeo Christianorum Infanticida Epistola Freitag, Friedrich Gotthilf * IVRECONSVLTI ACADEMICI ROBORETANI A D 2?è PRAECELILENTISSIMVM. DOGCTISSIMVM BENEDICTVM WINCKLERVM IVRECONSVLTVM CELEBERRIMVM S C ABIN ORVM LIPSIEN SS PROTOSECRETARIVM CEr. D E IVD AE O CHRISTIANORVM IN FANTICIDA EPIS T O LA L I PSI A E E xX OFFICIN A LANGEN H E M I AJ VIR PRAECELLENTISSIME FAVTOR ET AMICE oPTVMEL.. mni propemodum tempore Iudaeis exprobratum fuit, quod ex inueterato atque infenſo, quo, Chriſti fidem profitentes, proſequuntur, odio, eorum infantibus, et praecipue puerulis inſidientur, eosue vel vi, vel aſtu ſub⸗ reptos, plus quam barbara feritate et ſaeuitia excrucient at- que iugulent.) Vix in toto terrarum orbe, a Chriſti cul- A 2 t0ri- —,— 2) lIam anno à Chr. nat. Gιμ v. regnante Theodoſio II. in oppido Syriae Inmeſtar dicto, a Iudaeis vino inebriatis, puerum chriſtianum, ioci cauſa, primum cruci adligatum, deinde verbe- ribus adeo percuſſum fuiſſe, vt miſera morte periret, retulit S o- RKATS in Hiſlor. Eccleſ. L. VII. Cap. XVI. A LFPHONSVS D E SPINA, Hiſpanus, ex Iudaeo chriſtianus, ordini Minorum adſcriptus, et tandem Epiſcopus erinopolitanus, qui inter ſecu- li XV. ſeriptores, non inſimum occupat locum, in Fortalitio fidei contra aereticos, indaeos, ſaratenos et daemones L. III. con- ſider. VII. fol. 123. ſq. edit. rariſſ. quam varprS. GOTTHILF FREIT AG deſcripfit in Analectis literar. de libris rarioribus p. 893. mMulta recitat ecxempla infantum chriſtianorum, acuhus, cultellis, clauisque, a Iudaeis transſixorum, et ex AVGVYSTINI quodam ſermone, indicat caufſam, veramne an falſam, alii diiu- mel mactent chriſtianum puerum, et dicent, quare quotannis ſe ſanguinem eius paſſim diſtribuant, aliis Iudaeis, per orbem ter- rarum diſperſis: miſſis etiam ſortibus, quae prouinciae, quae ci- uitates, caeteris Iudaeis ſangninem chriſtianum procurare ac mit- tere debeant. Conf. PANIEI. PAPEER OG C HIVS in Actlis ſandor. Tom. III. Martii die XXN V. p. 409. ſd. et Tom. II. April. d. XVII. p. 504. ſq. et p. 830. ſq. ? ACH A: GOE 1 1Ns D Rector IV toribus habitata inuenietur regio, cuius annales, vnius al- teriusue pueri a Iudaeis mactati, non ſuppeditent exemplum. Hiſpania, vt plures alias taceamus, CHRISTOPHORVM gardienſem, ?) Francogallia RI CHARDVM „*) Anglia GvVI. LE L M V M Rector quondam oſnabrugenſis, in programmate cui tit. Puer tridentinus, teſtimonio omnibus probatis, verae antiquitatis notis coruſcèante demonſtratus et defenſas, Oſnabrug. 1714. in 4. P. 10. qui parallela puerorum chriſtianorum, a ludaeis, miſere truci- datorum exempla ex variis hiſtoricis congeſſerunt. ) IIIum anno aetatis IIX. a ludaeis Aftis, cruci adſixum fuiſſe retulit 1 ARTHOLOM. RICCGIVS e S. I. in triumpho Ieſu Cbri- Ni crucifixi 1608. edito, ſed veremur, ne puer VII. annorum caeſarauguſtanus ſit, quem anno M cGL. a Iudaeo, Iudaeis ven- ditum, in paſchate cruci adfixum, et lancea in pectore traiectum, ex Annalib. arragon. adnotauit SETHVS GALVISI VS in Opere bronologic. p. 71 5. edit. Francof. ad Oder. 1620. in fol. c) Quo tempore is martyrium ſubierit, non ſatis conſtat; VINCFrNTIVS ſane bellouacenſis in Speculo hbißtoriali L. NXXX. Cap. XXV. et Continuator SIGEEERTI gemblacenſis, in 10. LISTORII Seriptor. rer. germanicar. Tom. I. P. 909. fq. edit. STRVVII, hiſtoriam quidem narrant, tempus vero ſilent. IIle, ſancdtus, inquit, K ICARDVS uius DOi bus in eccleſia ſäancti Inno- centii Pariſius requieſcit, a Iudaeis ſic intenfeltus et cruci affxus Feliciter per martirium migrauit ad Deum etc. Hic vero ad an- num MCLXXII. ſcripſit: Theobaldus Comes carnotenſis, blures Iu- daezorum, qui Bleſis habitabant, igni tradidit, Rquidem gquum in- fantem quendam in ſolennitate paſchali crucifixiſſent, ad oppro- brium chriſtiunorum, poſtea in Jſacco poſitum in fluuium Ligerim proiecerunt. Quo inuento, eos conuictos de ſcelere igni tradidit, NXτι* bροâZiäs illis, qui fidem chriſtianam réceberunt. — Et in Franciae caſtello, quod dicitur Pontizare, de ſancto KICARDO impii Iu- daei ſimiliter fecerunt, qui delatus Pariſios in ecleſia ſepultus multis miraculis coruſcat. Er ſrequenter, vt dicitur, faciunt hob in tempore Paſehali, ſi opportunitatem inuenerint. Conf. AL- FHBONSVS DESFPINA l. cC. l. 1 V 1ELMVM nordouicenſem, 4) Heluetia KVFFVM berna- A 3 tem, d) Scripſit quidem Continuator SIGEEBERTI gemblacens. ad annum M CXLVI. I. cit. p. 880. Apud Nornicum (alii Nor- uicum, (Angliae ciuitatem, Indaei crucißixerunt puerum guendam Chriſtianum, nomine Wwi L L HEL MVM, guem etiam foras ciuita- tem ab eis ſepultum, diuina lux (vt ferunt) ſuper oum emicans, declarauit, ſicque a ſidelibus inuentus, honorabiliter ſe in eccleſia poßitus. Et ad annum MCLXXII. p. 909. Hoc etiam focerunt de ſancto wILHEL MO, in Anglia apud Norethuitz tempore Ste- bbani regis, quo ſepulto in eccleſia epiſäobali, multa miracula fiunt, ad ſopulcrum eius Sed dubitatio quaedam, apud me ſub- orta fuit, cum, ſine dubio, eadem hiſtoria eſt, quiam POoLYDO- RKVS VERGILIVS L. XVI. Hiſtor. angl. p. 302. edit. Baſil. 1570. in fol. ad anmim MCCXXXV. retulit, puerumque ſer- uatum eſſe adfirmauit. Illa, inquit, faex hominum, quae id temnporis Nordouici degebat, guemdam cbriſtienum puerum, furtim cabtum, totum integrum annum nutrierat, vt aduentante paſoba, gueſi noui noſtrae religioni, dedecoris imprimendi cauſa, ruci affi- geret ſed deterrimi carnifices paucis ante diebus, quam ſangui- nem cbriſtianum eſfunderent, tanti inſimulati criminis, ac conuidki merita poena afeiuntur. Eundem eſſe puerum crediderim, quem regnante Henrico III. circa annum M CCXLTI. circumciſam à ludaeis, minime vero interfectum fuiſſe, prodit Auctor ano- nymus de l' Abregé de l Hiſtoire d' Angleterre, ecrite ſur les me- moires des plus fidelles Autours Anglois. A la Hayje ilogy. in 12. pP. 169. L'an i2g1. certains Juifs de Norwich furent Pbendus, pour avoir circoncis un enfant ebrétien, et leur maiſon, qu' on appel- loit Thor, ſut däétruite. Quum haec ita ſunt, in eam fere ad- ducor ſententiam, vt GVILEL MVM nordouicenſem e Marty- rum numero, plane expungendum eſſe, mihi perſuadeam, prae- ſertim, cum a Iudaeis, in Anglia vnquam, puerum chriſtianum crucifixum eſſe PFAVL. RAPIN DE THOYRAS Tom. II. L. VIIII. Hiſtor. anglic. p. 3 82. verſionis teutonicae, negauerit, et originem impacti facinoris, in inuidorum obtrectatorumque calumnia, quaerendam eſſe dixerit. 5 X VI tem,*) Germania A NDREA M rinnenſ-m, *) et S1 MA0 NA iridentinum, in martyribus ſuis collocat. Ne vero TVA, VIR PRAECELLENTISSI M E, Comitatée ſacilitateque, qua, ſcio omnia mea, àa T E, accipi ſolere, abuti videar, a repe- tenda ſingulorum hiſtoria, inquirendaque eius veritate, VI- tro, lubenterque, in praeſens, me abſtineo; ſatis mihi erit, duorum “ e) De hoc 10 6. ⁶ T V M. L. IIX. Cap. VI. p. 523. Im Iar Iugen zu Bern ein Knäble (Zenennt E vil Iuden gefangen, die ſehuldigen mit dem Rad gericht, dis übri- gen aber umb Gelt geſobützt, und der Statt verwiſen wurdend, ”M Sie verklagtend die Berner gar poch vor Künig Rudolphen geboren von Habspurg, als ob dus Keiſerliceh Gleidt an jnen gebrochen wäre. Und wiewol ſich die Bernet verant wortetend, trug doch Rudolbhus etwas heſonder Ungnad zu der Statt Bern, vermeint desbalb jm hie Urſach geben Négn S zeſtraaſfen. S=è f) I anno MCCCCLXI. à Iudaeis trucidatus dicitur. Sin- gulari commentario ſceleris memoriam ad poſteros transmiſit HIPPOLNYTHVS GVARINONIN S M. D. et Ferdinandi II. ROm; Imp. Archiater, qui in ſcriniis eccleſiae ampaſſenſis ad - B ſeruatur ineditus. Contulit illum cum Annalibus eccleſiae ca- „ thedralis wilthauienſis Ordin. Praemonſtrat. S. Norberti, et aliis monumentis publicis IG N ATIVS 7. ACH, eiusd. eccleſ- cathe- 5 Qral. Canonicus regularis, qui in lucem edidit: Ausführliche Beſebreibung der MWarter eines bheiligen und unſchuldigen Kinds A N D REAK, voEZ Rinn, In Tyrol und Biſtumb Brixen; Weolches von denen Iuden als anpgebobrnem Haſs gtdkel Chriſtum, und ge- ſambten ſeiner Chriſtenheit grauſam gechüälet und ermordet wor- den. Mit vielen ſohoenen Kupferſtichen gezieret. Cum Facultate Superiorum. Augſpurg 1724. in 4. form. mai. Pp. 2 5,5⸗ Sed in libro abſurdo, praeter figuras, ab artifice auguſtano elegantiſſi- me aere expreſlas, nihil deprehendes, de quo is commendari queat. In praekatione, hiſtoriam A N D RE AE rinnenſis, iam fſeculo XVII. ſub tit. der Triumbhkkrone, bun vermiſſu Juberiorum, diuulgatam eſſe adfirmat. . PrIVS in der Sebweizer Chronic Jes Herrm 1287. habend etliche vVVF) gemartert, deszwvegen duorum ſaltem virorum teſtimonio comprobare, quod s i- MON tridentinus, de cuius martyrio, ſeculo proxime prae- terito inter viros literatos, coorta fuerat diſceptatio, a Iu- daeis, omnino, anno ſeculi XV. ſeptuageſimoquinto excru- ciatus trucidatusque fuerit. Nam etſi quidem haec narra- tio, in omnibus fere ecceleſiae romanae martyrologiis, 3) et quam plurimis, praeterito tempore, in lucem protrufis, li- bris chronicis, occupauerit locum, inuenti tamen fuere, qui Ccum IOANNE CHRISTOPHORO WAGENSEILIO, h) V . eximio g) V. c. in Paſſionali, ſiue martyrologio, dialecto ſaxonica conſcripto, et per Stephan. Arndes Lubecae 1490. in fol. ex- cuſo. Caput, in quo hiſtoria narratur, inſcribitur: Van dem bpyiigben Kinde s v M O N ghenomet in der Stad to Trente, dat van den bozen Voden wart vpghegreben. to ſehande den eriſtenen imihn- ſchen. na velen groten plaghen und bijnen ghedodet und gheworpen in eyn viecet. Dyt ſchach vp den ſegllen vrydaghe in dem gulden gaern do ma ſchreeſf na der boert unſes leven heren Ibeſis Cbriſti M. CCCC. vnd LXXV. h) in Sota: hoc eſt libro miſehnico de vxore adulterii ſuſpecta, latine verſo cum Commentario Altorf. 1674. in 4. p. 532. fq. in Poſtſcripto diſſertat. epiſtolicaz ad 1O A N. FEGHTIVM de in- Jundibuli ſui occaſione, conſilio ot inſtituto etc. Altorf. 169 1. in 4. et denique in Widerlegung der Vnwahrheit, daſs die Iuden zu ih- rer Bedürfniſs Chriſtenblut haben müßſen, quae cum aliis w A GE N- S8EILTT opuſculis, in ludaeorum fauorem conſcriptis, edita tit. Benachticbtigungen wegen einiger der Iudenſobaft angebenden wichtigen Sachen erc. Lipſ. 1705. in 8. Eadem collectio immutato titulo: Hofnung der Erloeſung Iſraelis prodiit Altorf. 1707. in 4. Narrationis ſidem, ſuſpectam, in primis reddere ſtuduit wWw AGENSEI LIVS, auctoritate edicti, quod Petrus Mo- cenigus, Venetorum Princeps, eodem, quo ſcelus commiſſum fuit, anno, in ludaeorum fauorem, promulgauit, et narrationem, fabulam et commentum eſſe declarauit. Credimus certe, inter alia ſcripſit, rumorem ivſum de puero necato, commentum ſſo, or orειaι αo uem ſinem, viderint et intervretentur alii. VIII eximio Iudaeorum fautore, illam ad putida figmenta, et qui- bus aniculae delectantur relegarunt fabellas. Verum exſtite- re etiam, qui cum GvVILIEILMOERNESTO TENZI L 10, ¹) pro adſerenda narrationis fide, ſtrenue decertarunt, et omnia, quae inueniri poterant, congeſſerunt, quibus illam, ſicut ad poſteros transmiſla fuit, reuera accidiſfe, euincere ſtudue- Ego ipſe, ſi verum fateri voluerim, in eorum fui 2= nu⸗ runt. i) in monatlichen v'nterredungen anni 169 3. p. 100. ſq. et p. 546. ſq. Pag. in primis 555. demonſtrare ſuſtinet, Petrum Mocenigum, a Iudaeis, aere, quod ad continuandum, contra Turcas, bellum, neceſſe habebat, corruptum, adductumque fuiſſe, Vt edictum in eorum fauorem promulgaret, quo éos, ab immi- nenti periculo liberaret. Quod vero lIudaei, cum rem, non ex animi ſententia, ſibi procedere viderent, ad eiusmodi artes con- fugerint, liquet ex Anonymi relatione ex Actis bpublicis, ſuper reorum examine et confeſione, quam ex hetruſco libro, impreſſo Tridenti, anno 1588. in medium protulit DANIEL FPAEF E- BROCHIVS in Adtis ſanctorum Lom. III. Mart. P. I. p. 497: ſq. vbi legimus: Reorum confeſſionem tota mox Italia Germaniaque fama eireumtulit: quapropter Iudaei de fratrum ſuorum ſalute ſol- liciti, quos iam nuliis fraudibus videbant poſſe liberari, ad corrunmi- pendos iuſtitiae publicae adminiſtros conſilia conferunt pecuniasque: quibus vt nibil effci poſſe apud Praetorem Praefectumque videre, adeo auxere collatam ſammam, vt vel Hinderbacbium Ehiſeobum, vel Sigismundum Auſtriacum ed conſiderent expugnandos ad libera- tionem captiuorum. Sed borum qubqueé manus muneribus, aures precibus occluſas rebereré. Ergo vt ſaltem moram miicerent Pro- nuntiandae ſontentiae, et tembpus luerorentur, ber quod occaſionem nanciſcerentur, prece vel bpretio, vi aut dolo, aliquid in fauorem lJacinoroſorum machbinandi, ſubmiſernut ex vrbe patauina (ad cuius Praetorem, Petrus Mocenigus, edictum, ſupra memoratum, re- ſeripfſit.) Legum Doctores peritiſſimos, quo iure, gud iniuria -auſſam defenſuros, et omni ratione implicaturos, ne cito poffet ſententia ferri. Sed et borum irritus fuit conatus, nolente Deo, vt reis impune cederet tam grande Nagitium. numero, quibus haec, eique ſimiles narrationes, in Iudaeo- rum contumeliam et turpitudinem, et ad concitandam illis inuidiam, effictae dimulgataeque videbantur. Ex quo vero tempore, IOANNIS MATTHIAE TIEERINI, teſtis, vt aiunt, oculati, epiſtola ad Senatum vopulumque brixianum, et 10OANNIS CALFPHVRNII ad loannem Inderbachium Pon- tificem tridentinum carmen, opuſcula, illo fere tempore, quo ſcelus patratum fuit, conſeripta et edita, in manus meas in- ciderunt, mentem meam illico mutaui, et ad eorum me contuli partes, qui SIMON EM, a perfidis Iudaeis, omnino trucidatum eſſe, adſeuerant. Primi, qui 10 ANNIS MA T- THIAE TIBERIN I epiftolam, e ſitu et obliunione produ- Xerunt, fuere ABRAHAM BZOVIVS, K) LAVRE NTIVS SVRIVS) et DANIEL PAFEBROCHIVS, ) qui illam, partim ad Codd. MSS. partim ad veterem editionem man- tuanam, *²) ſine anni et typographi indicio, excuſam recen- ſuerunt. Annum ex alio libello, quem SißsXiorοσ, epiſto- lae dederat comitem, anno MGCCGCCLXVII. excuſo, P APE- BRO- k) in Hiſt. Eccles. ex B ACONII Annal. aliorumque viror, il- ſtrium ſoriptis ad ann. MCcCLXXV. num. XIII. Eyx illa epiſtolam transſcripſit 1O. HEN RIC. HOTTIN GERVS in Fi- Lor. ecoleſ. Seculi XV. P. 917. ſq. et WAGENSEILIVS in Diſſent. ad F ECHTIV M. 1) in vitis ſanétorum ad d. XXIIII. Mart. m) in Acis ſanctor. Tom. III. Mart. P. I. P. 49 5. ſq. n) A POSTOVS ZE N VS in Diſſertationi Voſſtane Tom II. Venez. 1753. in 4. p. 166. iſtam editionem in Bibliotheca PP. ſeruitarum venetorum hoc titulo reperiri adfirmat: Paſyo B. s I- M ONW 1 Pueri Trigentini a perfiqis Iudaeis nuper o, gquaim 10OANN E S MATTIHIAS TIEBERINVS liberqlium artium et metieinae Doctor ad Redtores et cines Brixienſes Juccincte ſeripfit. Mantue in 4. B sROCHIVS ſupplendum exiſtimauit, propterea quod litera- rum forma, in vtroque opuſculo, vna eademque adparuit. Eum Z ACHARIAS GOEZIVS, codicem, ab editione ſu- riana et papebrochiana, variis in locis, diſcedentem inueni- ret, epiſtolam denuo recudendam, in programmate, iam ſu- pra memorato, curauit. Quoniam vero programma goe- Zianum, vt paucorum foliorum libelli ſolent, iam pridem vi- rorum dockorum ſe ſubduxerat oculis, epiſtolam integram, vna cum varüs lectionibus, a G OoZIO diligentiſſime adno- tatis, I0 A N N ES HENRICVYS A SEELEN, *) iterum cum republica literata communicauit. Quae cum ita ſint, et com- plures inueniantur epiſtolae editiones, irritum me ſuſcipere laborem exiſtimaui, ſi ilam denuo in TVVM conſpectum proferre voluerim, quamuis in libraria mea ſuppellectile edi- tio reperiatur peruetuſta, quae ab omnibus, quas videre mi- hi contigit, editionibus, multis in locis, mirifice aberrat. Fo- lis abſoluitur octo, in forma, vt typothetae loqui ſolent, quarta, neglecto loci, typographi, et anni indicio, excuſis. Literarum character romanus eſt, adeo rudis et inconcinnus, vt libellum, illo ipſo anno, quo perditiſſimi nebulones, iuſtiſſimas (celeris ſui dederunt poenas, excuſum eſſe mihi ſcile perſuadeam. Litera, R. qua epiſtola inchoatur, omiſſa, ſpatiumque vacuum, ei, calamo ſcriptorio ſapplendae, deſti- natum cernitur. Diſtinctionis, vt vocant, ſigna omnia, ſi punctum, et colon exceperis, deſiderantur. Omnis praeter ea pagina, tot inſolitis ſeribendi compendis deformata, tot typographicis vitiis inquinata eſt, vt exercitatiſſimus quoque, in vetuſtis ſeripturis lector, vix vnam alteramme periodum, ſine offendiculo legere queat. Epiſtolae, octo Verſiculis im- penditur finis, quos hic adſeribere perplacet, cum a recen- S“ 110- „) in Soledtis ieterariie, quibus varia ſacra eiuilia, Ebilologi- ca, philoſepbica, as alia continentur. Lubec. 1726. in 8, P. 635. ſq⸗ 6 , I⸗ n⸗ i⸗ XI tioribus editoribus, quam, neſcio, ob cauſam, neglecti fuerint. Miraculum. P) Saheh indaeorum prin. Protzkfor adorkum Dum ſedet inſelizk hie ſibi Jommus adeſt HMun Locus impatiens miſerum deturbuat in ignes Auxilium gquerens oar pit in ca man Timpora vonſeſtim feruentibug obruit vndis D . Et oute conſumpta lumine coſtus eger Zedya reuerenii minacula maxima luſtrans M „Hanc ſedem merito dat tibi Jankke ſijmon. Vt omnia paucis complectar, externa libelli facies, ita com- Parata eſt, vt, ſub artis typographicae incunabulis, in lucem Protruſum eſſe, primo ſtatim adipectu doceat, ) Priusquam „B 2 vero, P) Iſtos quoque verſus in editione reperiri Mantuana, APOSTOTI I Z ENI I. cit. teſtantur verba. in fine vi un olta- Nico, ove ſi deſoriue an miracolo del ſanciullo martirizzato, e vi E promette il racconto de gaſtighi dati a coονιρνvoli, e di altri mi- racoli aperati dal Santo, ſöpra il quals Jurono compoſti Poemetti latini da vVEE RTIN O PVSCVLO, da GIOVA N N I CAL-= FVRNIO, e6 da altri poeti coetanii. De C ALPHVRNTI car- mine, mex pluribus dicemus. VEERTINI PVSGVII autem editum eſſe me dubitare iubet AN GELO MA KI A R. E. Car- dinal. QVIRINVS, qui in ecimine variae literaturae, guae in urbe Brixia, eiusque ditione paulo Poſt ſbograbhiage incunabula Rorebat Brix. 1739. in 4. P. II. P. 286. ſcribit: VHERTI N,VS POSCVLVS, Brixianus plura comboſuit poemata, Zlorans ne num daidem iſpis editum reperitur. 9) Praeter hane meam, et mantuanam, aliam, Seculo XV. editionem, I0. PAVL. ROEDERVS in Catalogo librorum Sa- culo Xl. Norimbergae impreſſorum 1742. in 4. qui tit. 10 A N- NI S MATHITAFE TVNVBERINI Tiberalium Arziupi et Medicinae Dodoris, ad magnificos rectores, Jenatum, vobulumgue relavio, U cum XII = vero, alterum, patrati ſceleris teſtem produco, non iniucun- dum TIBI fore arbitror, ſi illa pauca T E cum communi- cem, quae de epiſtolae Auctore conquirere mihi licuit. Etſi quidem, omni quo potui, ſtudio et labore, cuncta perquiſiui, vbi quidquam reperiri crederem, quod ad eius vitam, er reliqua opera cognoſcenda, vllo modo pertineret, non poſ- ſum tamen, hic, ſatis vituperare Scriptorum, qui commen- tariis ſuis, virorum literatorum memoriam, ad poſteros transmiſere, incuriam, qua, ad vnum fere omnes, ſi GER- ARDVM IOANNIS vVOSSIVM, ) APOSTOLVM ZF- NVM, *) 10 AN N E M A LEBERTI V M. FABRICIV M,3) et ANGELVM MARIAM QVIRIN VM u¹) exceperis, laborem meum irritum reddiderunt. Regionem nobiliſſimam claren- ſem, quae Hetruſcis Ctiari “) audit, ditionis brixianae I0- ANNI MATTHIAE TIBERINO, qui in nonnullis Codd. MSS. et li- bellis editis Tuberinus, in nonnullis Tibertinus, in aliis denique Tubertinus vocitatur, dediſſe natales, non ſolum cognomen DE CLARIS, quod ei in nonnullis codicibusꝰ*) tribuitur, compro- bat, cum ſuppoſitiis' DTOGENIS Cynici epißtolis à FRAN CISGOG ARRETINO e graeco conuerſis, et LVCIANI oOratione de ca- lumnia, ex officina typographica PFrider. Creuſner, norimber- genſi in fol. prodiiſſe adfirmat. r) De biſtoricis latinis L. III. Cap. IIX. p. 606. 8) libr. cit. . . t) in Bibliotheca latina med. et infim. aetatis L, VIIII. P. 2 96. ſq. — u) libr. cit. p. 294. = v) non Claro vt in lexico eruditorum loecheriano Tom. IIII. col. 1I9I. perperam dicitur. B Ww) Codex MS. quem PAPEBROCHIVS. l. c. cum editione mantuana contulit, hanc prae ſe fert inſcriptionem: 104 N N E S MLTHIAS DE CLARIS, magniſicis Rectoribus communitatique Brixienſi Sal. XIII bat, ſed id diſertis etiam verbis teſtatur 10 A N NI S IN UEKR- BACHII epiſcopi tridentini, ad RAPHAELEM ZOVEN- 20NIVM *) poetam laureatum epiſtola, menſe Aprili, anno a nato Chr. M CCCCLXXV. ſcripta, quam BENEDIGCGTVS BONELLI DA CAVALSE, tIidentinus ab obliuione et interitu vindicauit.*) In iſta ſane epiſtola, APOSTOILO 21 NO teſte?) ſacti ſeriem, quo ordine hoc ſacinus, a perfidis Tudaeis patratum ſit, 10 A N N ES MATTHIAS Phyficus cla- renſis, admodum élaro atque eleganti ſtilo, nuper a ſuis Patrio- B 3 tis ) HAFHAEITF ZOVHNZONIO, quod, in tranſitu hic di- Xerim, 10. CONRAD. 2ELTNERI Tveatrum virorum erudi- torum, qui ſpeciatim tivograpbiis, laudabilem operam praeſtiterunt, Norimberg. 1720. in 8. augeri poterit. Etenim Vindelino Spi- rae, typographo veneto, operam ſuam, in relegendis emendan- disque plagulis, collocaſſe, nonnullorum librorum, qui, ex iſta officina prodiere, ſubſcriptiones docent. Eſt mihi ?HETRI CANDIDI DECEMERII, vVerſio latina, quorumdam AFPPIA- NI librorum, in fol. excuſa, cuius in fine legitur: Hic eſt Alexandrinus APIANVS A CANDIDO linguae latinae patrono Romanus; hunc impreſſt et Vindelinus, Quem Spira nobilis pareus Daedatei Produxit ingeni facetique lepidique. Carmen eſt RAFHAELITS 20OVENZONII Mri Poetae. M CCCCLXXII. In poetis chriſtianis, qui Venetiis apud Aldum 1 501. 1502. II Tom. in 4 prodierunt, exſtat Tomo II. RAPHAEI. 20- VENZONII Ode in die Palmarum, Eiusdem Ode de vaſſione do- mini, Ad Chbriſtum vt perdat Turcas, Epigramma ad beatiſſiman vinginem. X) in Diſſertazione apologetica ſul martirio del B. SI M ON E da Trento ucciſo dagli Ebrei. In Trento per Giamb. Parone 1747. in 4. quam nondum videre mihi contigit. AIV . is rogatut, expoſuiſſe dicur. Ulum in vrbe potiſſimum brixiana conſediſſe, et machaoniis artibus dediſſe operam, inde colligimus, quod a Scriptoribus, qui eius fecerunt mentionem, medicus brixianus adpelletur, quam ob cauſſam. cum AN GELVS MARIA QVIRINVS. ) licet ſeriptoribuf brixianis minime compertum, illis tamen vlique acten, endiun eſſe exiſtimat. Ei, à IO AN N E DE L A SATLLE, nobill ciue brixiano, legum dockore, et ciuitatis tridentinae Praetore, demandatum fuiſſe, vt miſere trucidati pueri cadauer, e La- uiſü vndis, quibus, a ludaeis, fübmerſum fuerat, protra- Rum, inſpiceret, et quid ſibi de eo videretur, praeſtito iure jurando renunciaret, AMla docent publica ſuper reorum exa- mine et confeſione, à PAPEBROCHIO, Vt ſupra monui, latina ciuitate donata.) Cum iſte Actorum publicorum lo- cus, quidquid eüam wWAGENSEILIVS, cu·Ei ſuis adſeclis contra dicat, TI BERINI teſtimonio grauiſſimum adiiciat Pondus, lubet illum ex Ais Sanbtorum hoc loco decerpere, ſi forte vaſtiſſimam iſtam collectionem ad manum non ha- beas: Praetor dautem guo maturius in te tanta procederetur ton- tiocari iuſſit A R C H AN GELV M BA LDVIN VM, miellicum tri- dentinum, IO AN N E MHI MATTHIAM TIBERINVM, bri- Xtααaα. voetica et orutoria facultate, non minus quam medicinae peritia illuſtrem, CHRISTOPHORVM DF FA TIS D E TERL ACO Chirurgum celeberrimum t inſpetto diligenter cada- uere, et vulneribus trucidati, iurati edicerent, quid fibi de eo Vi- deretur. Etſi quidem Acta publica, tantam ſemper prae ſe ferant auctoritatem, vt maiorem, teſtimonio aliunde peti- to, iis conciliare fidem, ſuperuacaneum fore cuilibet videri queat; at tamen e libello rariſſino,¹) quo GHORGIVS L SV M- 2) l. cit. M a) in Actis Sanctor. I. cit. b) Teſte ArosvO.εοι τ½ 1. c. p. 166. impreſſus in Trevigi 1480. XV SVMMARIPA, nobilis veronenſis, tragicum pueri triden- tini exitum, eo carminis genere, quod Hetruſci a terza rima, adpellare conſueuere „ celebrauit, vnum alterumue recitabo verſum, qui T IBERINVM, cum ſuOG collega, et chirurgo, pueri cadauer, ſuperiorum iuſſu, inſpexiſſe confir- mant. Ita vero vVates: Subito auuta queſta intelligenza Chiamar ſi fece ARCGHANZOLO BALPDINO Cum dui compagni in ſimile ſcienza Moedici oletti, un cittadin trentino CHRISTOPYHORO TERLAGO nuncupat El terzo Z VA N MAT HI A DE THIBERINO. Che andaſſero a veder per ogni lato Se SsYMONETTO infante di ferita E morto: o pur ſummer ſo nel foſſato etc. Faec vero omnia ſunt, quae de 10. MATTH. TIHER INO cognoſcere mihi licuit. Nam etſi omnium fere conſenſu, pPoetica et oratoria facultate, non minus quam mecdicinae Peritia inclaruiſſe dicatur, ex ingenii tamen monumentis 3 nihil, quod ego quidem ſcio, noſtram tulit aetatem, quam 2Piſtola, *) ſemel iterum atque ſaepius laudata, et legiacun anmen, in pueri tridentini martyrium, cuius haud ita pri- dem FRIDERICVS IACOBVS EEYSCHLAGIVS5 vetu- ſtate et obliuione quaſt obliteratam memoriam renouauit, ⁷) Quae †IIERINVS in illa retulit, teſte PApEE RO— EHIOEt QVIRTNO lib. citt. TA N VS PYRRHVS PINEIVS,„ exſcripfit, ſubinde etiam ornatiora reddidir E. IIII. Je vitis Pon- tificum tridentinorum, hec non TERDINANDVS VGHEL- LIVS breuius perſtrinxit. . . XVI — et ad ediionem auguſtanam anni M DXI. recuſam, viris li-. teratis denuo legendum tradidit.) Sed iam ad alterum ſceleris patrati teſtem, monumen- torum penuria, ſcriptorumque filentium, quo res, ad me- dicum clarenſem pertinentes, denſifſima veluti caligine ob- fuſcarunt, me properare iubet. Eſt is 10 AN N ES CA 1.- PHVRNIVS Vir ſeculi ſui vorαντουτο, 4) qui in emendan- dis veteris Latii ſeriptoribus, haud infelicem collocauit ope- ram. Is, ſane, carmine, pro ſeculi genio, ſic ſatis elegan- ui, *) Pontificem celebrauit tridentinum, IO AN N FE M IN- DERBACHIVM, cuius ſüb auſpiciis, a Praetore I0AN N E DE LA SALLE, in ſcelus inquiſitum, Iudaeique, infanti- cidi, conuicti, Vita mulctati fuere. Lubet vero carmen ipſum, quamuis non integrum, maximam tamen quoad eius partem, oculis TVIS, VIR PRAECELLENTISSIME, hoc loco, ſubiicere, propter ea quod codex, cuius in calce repoſitum fuit, ) non niſi rariſſime, noſtra aetate inuenia- tur, et ſinguli verſus, ſatis ſuperque declarent, poetam bri- xianum, medici, conterranei ſui, epiſtolam ante oculos ha- buifſſe, eumque numeris tantummodo poeticis adſtrinxiſſe, quae c) in Sylloge variorum opuſiulorum p. 934. ſq. d) Eius in rem criticam, oratoriam et poeticam merita, ce- lebrauit AN GE L. MAR. QVIRIN VS libr. cit. paſſim. e) I O. BAFT. GVARINVM, in Diſertat. de lat. linguae reparatione, calphurniani carminis, elegantiam, hiſce praedicare verbis: Quid CALPHVRNIO copioſius? an eius carmen meédio- cri videtur vobis Iaude dignum! teſtatur QCVIRINVS l. cit. Pp. 289. =ð †) in editione c A TVLLI, TIEVLLI, PROTERTTI/, et STATII vicentina, anno 1481. per Iloannem Rhenenſem et Dionyſium Bertochum in fol. excuſa, de qua vid. MIGH. M4AITTT AIRE Annal. tubograbh. Tom, I. P. 419. quae hic liberiore oratione conſeripſerat. Laudes 1NDER- BACHII ita incipit CALPHVRNIVS: Vir ſacer, et noſtro Princepe memorabilis aeuo Cui praeclara dedit virtus moderamina iuſti Imperiü, et populos rexiſſe ex ordine plures, Et ſidei vexiſſe decus venerabile, quod non Contineat praeſens, nec poſtera deleat aetas, En ego primitiat vates, kibi defero, Jas ſit, 7? nugas oepiſſe meas, guae nunt de peckore paruo *) Inſurgunt, ſat erit magnum voluiſſe laborem uſcipere, atque animum magno ſub pondere vinci. Non mea Wuſa tamen, laudes aequare canendo Contendat, nec ſi faueat miti doltus Apollo. Quis tibi par, magni moueat niſi pleltra Waronis MWaeonidaeque ſacri etc. Interitum autem pueri tridentini hiſce verſibus luget⸗ At gulis Maconio ſatis explicet ore colendas Iuſtitiae vires, poenas aut crimine tanto, Enumeret dignat, quas gens Iudaeca coakta o Perſoluiſſe tibi, et merito, nam perfida nuper Auſa neſat, guantum non ſaccula priſca tulerunt, Aut noſtro falctum nuſqquam memoratur in aeuo. Voc, o mortales, vero gui pectore Chriſtum Ercolitis, Placeat veſtro cur ſanguine paſci Tudaecam gentem, oui mot, vt barbura quondam . Watio *) Iſtum verſum, ſeptem pedum mole laborare, nemo, CALPHVRNTO, facile, vitio vertet, qui nouerit, noſtra quo- que aetate, Poeſéos exſtitiſſe Profeſſores, quorum carmina, be- rwametris ſeptipedibus praenitent. N . C XVIII Watio conſueuit, latia dum lege repreſſa eſt, Stat maktare aliquem, diro dehinc pane repleri, Noſter vbi admixtus ſanguis, gua corpus odorenz Deponat tetrum; quid A dominentur, et in nos Imperium teneant? ſcelus eſt non perderz gentem, Atque e vita hominum non extrißiſe nefandam. Namque dies aderat nobig, qua ſacra quoiannis, Atque reſurgentis Domini ſolemnia fiunt, E lux Wartis erat, ſubito Samuelis ad aedes Iudaci properant, guihius li poſuere ſacellum, Scilicet vt ſolito ſpectarent more iuuencum, Qui Leuigi fuerat muper deueltus ab agris- Imnter ſe vario ſed dum ſermone volutant Plurima, kune falfi qui nominig Angelus eſſet Incipit efari, nobis vt cuntta ſuperſunt Al ſolemne ſacrum, feſtaeque ad fercula coenae, Deficere his vnum dolto, uect Plara locutut. Cuaetera furba afrox vocem percepit, in illum Lumina coniectans, cauedem quod poſceret atram Sanguinis humani, ſic ſoedera victima triſtis Ludibrio Chriſti, et facinus, Proh grande, paratur. Delegere locum, foedi placuere penatet. Illi vbi conftiterunt; poſthaec contentio ſurgit, Qua rutione queant infantem abducere, qui mas Eſſet, at in variis donec ſententia verbis Quaeritur, ex templo blanda ſic voce locutur Eſt ſerune damuel: age, Eazare, noſtra voluptatz Chriſticolam infantem nobis en ſurripe, centum Aureoli pretiums verum is diſerimine tanto Aruit, et pauida ſtupefackus mente Tridenti Sarcinulis lættis ſedes, ac tetta refugit. XIX Hine ZTöbiae mandata, humeris Pproninciag, noſtrae Vus erat multum qui conſuetudine gentir. Horrendum hic pofita ſubiit mercede Lericlum, Egrediturgue forae, Paſſugue incedit inerti, Cunkta oculis latſtrans, ſolusque peramhulat vrhem. iguis Forte infans cara ſine matre vagetur, Wec comitatus eat, ſed ſors ſit vt improba ſemper, Ninc dignoſce, homini praeſto guut ocurrit, agendnm MIé guotiens dirum facinus; genitorie ad aedes Eocce marem aſpexit nullo obſeruante ſedentem, Qui phoebi nondum ternos pleuerat orhes, Cuiur erat pulchra viſum nihil indole mains, Huie placide arridens digitum porrexit, et intra Perduxit miſeros blando ſermone Ppenates. Caudia quie fando, guis Promat carmine vater, Quae gens dira tulit? Krcis nam faucibus illum Won ſecus aſpexit, tigrie velut orbe reertam Hircano lacerat praedam, catulitgue relinqelit. Illico conturſu trepido petiere ſacelliin Implentes totas diris vlulatibus dedes, Wec potuere morac, optati ſerre cruoris. Interea genitor Maria cum matre vagatur Andyreacs, motſtit Perluſtrang plankkibus urbem, Koploratgue gemens, Ii ſors veſtigia nati Accurrant, aditus omuts, et compita luſtrat. Mitit hos circum puerilis turba ſriguenti Concurſu, et natum diuino ex ore monebat, Ele apvud Hebraeor, quo mabtaretur ad aras. Cumquz hominum Ziſpenſa ſoret men⸗, falkus in llos Impetus, ac ſubito ni ſera opuſeuka nobdkem Vaxiſſent, totas ſtragraſſent gnibus aeder. C 2 Sed xXX 4 Sed rediere domum, iam merſo ſole parenket, Jbta expectanter lucis peiora futurae. Et iam tempus erat noctis, quo cuncta quieſcunt-. Vſtibulum ingreditur templi, ventura furore Qui ſalſo Woſes ſenio vergente canebat. Excipit et genibus puerum, qui vittima triſtis Deprehenſus, ſRtat vt agna, Lupi cum dentibuc haezſit- Caetera turba ſerox, veſtes ſuccincta, cucurrit, Fibula quas lateri vinxit, manicicque redubtis WNucdauit ſoedos media plus parte lacertos, Et crura ad ſuras: diris cruciatibus olim Sic, Chriſte, occumbie, paterie cur, optime Rektor, Tanta in te feeri,; genus hoc quin ſulmine perdes. Heu quic non gemitus fundet, cui ſata legentur Haer dura infantis? Samuel properauit, et illi, Quod zonae euinttum, perſtrinxit guttura velo. Ille manus ſaerum caput, hic atque ora repreſſit, Edere ne triſter vagitus pPoſſets at enſe Quam primum MWoſes praeputia ſumma neſando Perforat, atque malae fruſtum conuellere degtrae Forcipe feſtinane, nitido cratere reponit. Colligitur ſanguis, tenero de corpore vartem Quisgue ſecat, donec viſum eſt ecedere vulnug Orbem, tunc manibus pueri ſaepe oſcula claudunt, Si ſtrepere auditur; culpae ſaeuiſſimus aubtor Ecce iterum Moſec, dextro de cruce trementem Exſecat, et viuo lacerat de ſanguine pulpam. Hic vna et Samuel, diſtendunt brachia, duram Inque crutem tollunt laceratum corpus, acoua Quiuis pungit acu, ne pars Vincera Juperſit. Prae- Praetereo in Chriſtum tot verba ohſtoena, tok iuter. Vulnera contemptur, dira nam voce Precantur,“ die hoſtes noſtri pereant, ſic perdite Chriſtum. *) Has inter poenas, tanta et ludibria ſeſſofs Erigit ille oculos, ſuſpectat ſijdera, teſteg Implorat ſuperoc, laceri iam corporis artus Deficiunt, humericque caput decliut recumbit. . GQui poſtquam aethereor, ſelix volitauit ad AXe§, Kece iterum quanto plauſu, et clamore Per agedes Inſultant, aut hos tenuit quam magna voluptat. Namque ſuper celſi tranſcurrunt culmina telti, Craque, vel geminas tollunt ad ſIyjdera palmas, LM Atque Deo innumerar, referunt pro crimine grate, Nuod ſacrum obtulerint ſolemne infante perempto. Protinus ad lautae deſcendunt fercula coenae, COccultumgue cador ſubter poſuere cadauer. Quod piur Antiſter totam luſtrarier vrbem Iaſſilſet, ſceleric magna hos formido tenebat, Quod iam ſuſpecti populo, atgue parentibus eſſent. Septima lux aderat; menſa poſuere cadauer, Et ſaeros cecinere lijmmor, gilis rite perabtis Oecultant iterum trepidi, nec gaudia ponunt. Ecce diem Titan fdiz mortalibus almam Extulerant iubare eorto, qua Chriſte reſurgit. Quaeritur et vartis melior ſententia verhit, Quidquid agant, cum iam crimen vix poſſe viderent 3 WMterius g) TIEBERTINVS in Epiſtola: Sicut Ieſum deum ohriſtianorum Zui nibil eſt, trueidemus iſtum, ſic ini mici noſtri confundantur in aeternum. Vtterius tondi, ſuſpebtique omnibus ſſent. Hoc vnum placuit, corpus cum veſte recinttum PFlumine ſubinergi, Jubter quod labitur alles. MWitti ad Pontificem, dubtum gui perſerat undis Injfantem extindtum, ſed non potuiſſe relabi Exceptum ſerri lauſtris; it nuncius: illi Haer mandata reſert; ſubito INDERBACHIVS 8 heros Aſurgit, magna comitum ſtipante caterua, Corporeque inuento Pueri perſpebta notauit Vulnera, ſenſit enim fraudem, incſſitque catenis Iucdlatos tetro praecludi carcere vinttos, Qui meritas Paßſ poenas, namque igne cremari Hos voluit, Populi traktos ante ora per vrbem. At ſater ille SI MON Petri ſtat in gede repoſtus Imteger, et nullo vitiatur tempore vonpPilte Plurima quod Diuo fundit miracula nutu. Lumina reſtituit ooccis, rebtumgue roganti Dat claudo inceſſum, ſurdique audita loquuntur. l, munc, et dubita Chriſtum, gens perfida, votit Eycoluiſſe piir, pPotuit quu? ſigna dediſſe Certa magis fideiꝰ non credie, crimina cauſam Dant, vt non videas, ner poſſut iſta probari. Sunt quogue Pieridum qui vig G Jonte reuerſi Hac in parte meum carmen damnare videntur, Quod magis ingenium deceat conſumere nugil, Sed ſat erit, ſacer Antiſtes, . noſtra probabis, FRANCISCVSJu/ᷣI¶] TRONAE celeberrime gloria gentis, Finibus extremis qui nunc dat iura TMidenti. Ilam Iam habes VIR PEAECELLENTISSIME, quae de Iudaeorum nequitia, e tenebris in lucem protrahere, Tvo- que grauiſſimo iudicio permittere conſtitai. Omnis Ppro- fecto narratio, et 10 A N NIS MATTHIAE TIBERINI, et TOANNIS CALPHVRNII ita comparata eſt, vt, ma- xima, ni plane fallor, ei conſtet auctoritas, nullaque am- Plius de S1 MONE puero tridentino, a Iudaeis, vere, truci⸗ dato, dubitatio, in legentium animis relinquatur. Vtraque enim eo ipſo tempore, quo abominandum facinus, com- miſſum, detectum, vindicatumque fuit, literis conſi gnata eſt. Nam etſi quidem CALPHVRNII Cc. arnen, anno MCCCCXXOI. excuſum fuerit, ipſe tamen vates, in Prae- fatione, ad HERMOLAVMM B ARBARV M, Iuris triusgae doctorem peritiſſinnun, oratorem Jfacundiſſmum et philoſophum eruditiſſimum, Auctoribus nominatis Praefixa, ſe olim ſiri- Phiſſe illud carmen ad IN DEREBAGHI VM, profitetur. Mihi vero ſatis erit, ſi operam meam, in eruendis hiſee teſtimo- niis collocatam, TIBI, non Pplane diſplicuiſſe reſciero, me- que felicem ter et amplius exiſtimabo, ſi v, mihi, meis- que, amorem illum T VVM, ac Patrocinium, tot luculentis- ſimis indiciis, Ad extremum, TIBI ſecundam valetudi- nem, et perpetuam felicitatem, quanta tentione precor, vt ſenectus T v iam pridem declaratum, Porro etiam conſer- uare volueris. poſſum, pietatis con- A, libera ab omnibus in- com- XXIV commodis, ſeculique, periculis, in quae Deus nos reſerua- uit, tranquille placideque praeterfluat. Effloreſcat quotidie honos TVVS, dignisque labore Praemniis, quae nullus ca- ſus, nullumque infortunium eripiat, augeatur. Vale. Scrib. V. Kal. Mart. die TVO natali, quem denuo et in po- ſterum, felicem illucere, cum omnibus bonis et ſinceris opto. Anno a nato Chr. MDCCLXXI. tttttt Focus O Balance Q N VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset Copyright 4/1999 VXyMaster Gmbhi wwW. yXymaster. com T 1I L I RECONSVLTI ICI ROBORETANI A D TISSIMVM DOCTISSIMVYM VM WINCKLERVM. SVLTYVM CELEBERRIMVM D R VM LIP SI E N SS DSECRETARIVM CEr. DE IVDAEO O RVM IZ NQJFANIITICIDA 1 S T O L A LIPSIAE CIN A L A N GE N. H E MI A