KaI600-723_31
author: Treitlinger, Johann ChristianandReisseissen, Johann Daniel

D. Ey. Y. J.
SPECIMEN. NSrORICO.UKIDICUVN

EPRESCRIPIIONY
CONTRA CIWIIAIES

u An . QUOD
PRESIDE
VIRO COXNSVULTISSITIA10O U

a DN. JO H. CHRISTIANO

. U. D. PAND. ETL JUR. PUBL. PROP. PUBL. ORb.
CAPITULI THOMANI CANONICO

D. VI. SEP TEUMBRIS ANNO MDOCLX.
SOLENNI DISQUISITIONI SBNITIII

es e ⸗ MV
OHANNES DANIEL REISSEISEN
ARGENTINENSIS.

—— — — —

ARGENLORAII, Typis JOH. HENRICI HEITZII, Univ. Typogr.

ILLUSIRRI x
SCHENCRKBECHERIANE 8
LIBERAIITATISs 3

DNN. PRTFECIORUM
CoLLEGIO
VIRIS

MAGNIFICGIS, AM PLEISSIMIS, PRUDENIISSIMIS,
CONS ULTISSIMIS, ExXPERIENTISSM O., .
EXCELLEENTISSIMIS,

DE RE PUBLICA ET LITERARIA

IMMORTALITER MERITIS.

PATRONIS Er M.CENATIBUS

ETERNUM COLENDIS
SPECIMEN HOC JURIDICUM

FIDEI GRATISSIMIQUE ANIMI PIGNUS. Mmini
SE SUAQUE STUDIA UJTERIUS COMMENDATURUS mt lij
PIA INTER VOTA im i
CONSECRAT Cpit
llfcter
CULTOR DEVOTISSIM Us Hfran

IoH. DANIEL REISSEISEN.

NWN
NN

N
l

1 Oe
.,

N Templis atque civitatibus nulla olim apud Roma-
205 obſtitit uſucapio. Tricennalem demum
R præſeriptionem ipſis ohjiecit THEODOSIUS Ju-
nior. Hanc JusTINIANUS, infioni fraude, ut videtur,
deceptus, in centenuriam mutat; deinde vero, fraude de-
tecta, ſingulare hoc jus iterum tollit, & quadragenariam
præſeriptionem contra eccleſius introducens civitatum nul-
lam diſerte mentionem facit. Cuanam igitur civitatibus
præſeriptio opponi poſit controverſia eſt, ab interpretibus
mota, & varie ab iſdem deciſa. CQuaſtionem hanc, pe-
ciminis Academici loco, breviter exponere conſtitui. Duo
erunt Diſſertationis hujus ſumma capitaz brius, quæ ad hi-
ſtoriam hiqus mitationis pertinent, probonet; poſterius au-
tem cuput diverſas Jureconſultorum de praſeriptione contra
civitates ſententias recenſebit, & quænam earum alteri
præferenda videatur, modeſte ſubjunget.

A 2 SECTIO

₰ (4) 50

SECTIO HISTORICA.

reli
N enarranda præſcriptionis, quæ apud Romanos con- G
tra civitates obtinuerat, hiſtoria tres potiffimum tem- 2è
porum periodi diſtinguendæ ſunt. Ima eſt antiqua cu
periodus, quam conſtitutio, à THEODOSIO Juniore edita, Del
finit. IIda Theodoſiana, quæ à THEODOSII unioris tem- elt
poribus ad JsTINIANUM uſque extenditur. IIItia Juſti- 00
nianea periodus, quæ varias JusTINIANI Imperatoris de
præſcriptione contra eccleſias & civitates conſtitutiones in
ſiſtit. 4

Jure, quod olim Romæ ſub libera Republica & de-
inde ſub Principum imperio aliquandiu obtinuit, nulla
Contra templa atque civitates uſucapio admittebatur. Pro-
bat ſingulare hoc jus inter alia teſtimonium CAII () Ju-
riſconſulti, Lib. IV. ad Edictum Provinciale ſcribentis:
Uſucapionem recipiunt maxime res corporales, exceptis re-
bus ſacris, ſanttis, publicis populi Romani & civitatum,
item liberis hominibus (). Rationem hujus inſtituti non
Obſcure indicant, præter CAJUM, CELSUS, aliique (C), qui,
ejuſmodi res in nullius bonis atque extra commercium
eſſe, docent.

(a) Verba CAJT exhibet L. 9. fF. de uſurp. & uſucap.
. (5) Excipiebantur quoque res religioſæ; LsGIBUS enim DzczMvVI-
BALIBUS Tab. X. cautum erat: Fori buſtive æterna aucxtoritas
Ato: i. e. veſtibulum ſepulchri ſepulchrumve uſucapere jus non
eſto. v. JACOBI GoTHOFREDI Fontes IV. Jur. Civ. ad Tab. X.
apud EvERH. OrTr'roNEM in Theſ: ur. Rom. T. III. p. 138.
() l. I. pr. & l. 6. . 2. fF. de diviſ. rer. L. 6. de contrab. emt. cf. §. 2.
Inſt. de inut, ſtipul.

Cw

66 (§) 50
§. III.

Cum vero ex ſingulari hoc circa res ſacras, ſanctas-
religioſas atque publicas jure multa privatis incommoda
excitarentur, & rerum dominia quandoque incerta fie-
rent; THEODOSIUS Junior Imperator, lege lata, omnes-
cujuſcunque tandem generis eſſent, actiones, quæ antea
perpetuæ erant, tricennaria præſcriptione extinguendas
eſſe, conſtitutione, XVIII. Kalend. Decembr. VICTORE
Conſ. ſ. Eræ Chriſt. a. CCCCXXIV. Conſtantinopoli
editaà, ſtatuit (a). Verba celeberrimæ legis hæc ſunt: icut
in rem ſpeciales, ita de univerſitate ac perſonales alctiones
ultra triginta annorum ſpatium minime protendantur: Jeod
ſi qua res vel jus aliquod poſtuletur, vel perſona qualicun-
que actione vel perſecutione pulſetur: nihbilominus erit agen-
ti triginta aunorum praſoriptio metuenda. Eodem etiam
jure in ejus perſona valente, qui Pignus vel hypothecam non
a ſuo debitore, Jed ab alio, per longum tempus poſidente, ni-
titur vindicare. QCuæ ergo anten non motæ Junt actiones,
triginta annorum jugi ſilentio, e quo jure competere &-
perunt, vivendi ulterius non habeant facultatem: nec Juffi-
ciat precibus oblatis ſeciale quoddam, licet per annotatio-
nem, promeruiſſe reſponſum, vel etiam in judiciis allegaſſe:
niſi allegato ſacro reſeripto, aut in judicio poſtulatione de-
poſita, fuerit ſubſecuta per executorem conventio: non ſexus
fragilitate, non abſentia, non militia contra hanc legem
defendenda, ſed pupillari ætate duntaxat (gquamvis ſub tu-
toris defenſione conſiſtat) uic eximenda ſanctioni. Nam cum
ad eos pervenerint, qui ad Jollicitudinem bpertinent urato-
ris, neceſſario eis, ſimiliter ut aliis, aunorum triginta inter-
valla fſervanda ſunt. Haæ autem aäctiones annis triginta con-
tinuis extinguantur, qua perpetug videbantur, non illæ,
quæ antiquis temporibus limitabantur. Poſt hanc vero tem-
poris definitionem nulli movendi derzns moulate compe-
3 ters

(6) 30

tere cenſemus, etiamſi ſe legis ignorantia excuſare tentaverit.
Hac, cujus verba exhibuimus, lege THEODOSIUM generi
humano profunda quiete proſpexiſſe judicavit VALENTI-
NIANUsS III. Imperator, ediditque viginti quinque annis
poſt, anno ſcilicet Er. Chriſt. CCCCXLIX. de præſcri-
ptione tricennaria novam conſtitutionem (), qua legem
Theodoſianam, per Orientem primum promulgatam,
per Occidentem non modo, ut JACOBUS GOTHOFREDUS
(O) ſcribit, proquiritavit, verum etium juſta interpreta-
tione donavit, contra quorundam pravas interpretationes,
quibus hæo ſanctio non ſußiciebat, dum minutius juris & ca-
ptioſa verba ſectabantur.

(a) Conſtitutio hæc eſt lex unica Cop. TREODoOs. de aclion certe
temp. finiend. L. IV. Il- XIV. & L. 3. CoD. JUSTIN. de
præſeript. 30. vel 40. ann. Plures quidem Jurisconſulti, inter
quos olim ipſe CACUs fuerat, THHODOSIUM M. hujus conſti-
tutionis auctorem eſſe, communi quadam ſententia arbitrantur;
opinioni huic favent initialia, quibus dicta lex inſcribitur, verba,
qualia illa in Codice Juſtinianeo exhibentur. IMAPP. HoNOERIUS &
THEODOSIUS AA. Verum THEODOSIO Juniori tribuendam eſſe
hanc conſtitutionem evincunt reliqua inſcriptionis verba: Ascus-
PIODOTO Præfecto Prætorio (de quo videntur Proſopographia Co-
dici Theodoſiano ſubjecta, voce Theodotus) nec non ſubſcriptio
VICTOERIS Conſulis; ſi vel omnia reliqua argumenta, à JacoßO
GorRHoFrREDO in Commentario ad legem znicam Cop. THEODOsS.
de action. certo temp. finiendis prolata, deficerent. Quare
etiam CujACrUS, deſerta priori ſententia, conſtitutionem hanc
THEODOSIO Juniori vindicavit. vid. Cu] ACII Liber ſingularis de
præſcript c. 30. & Obſervat. L. XVIII. c. 26. Cf. MaRILLII Va-
riant. ex Cujacio L. II. C. 12.
(5) Novam VALENTINIANI Conſtitutionem exhibet ejuſdem Novella-
rum Tit. VIII Equidem CujAcCIUS, ea Novella hanc, quam
commemoravimus, legem indicari, negat, & potius eadem ad
conſtitutionem quandam THEODOSII M. hodie non amplius ſu-
perſtitem, reſpici aſſerit, hac potiſſimum ratione inductus; quod
VALENTINIANUsS III. hoc jus patri ſuo, adeoque non collegæ
THEODOSIO Juniori, ſed THRODOSIO M. tribuerit. Solebant enim
Imperatores prædeceſſores ſuos patres vocare, ut ALzXANDEE
ANTONINUM G& idem VALENTINIANUsS in eadem Novella Ho-
NORIUM/

—.—— —

lkys
Uent

(7) 50

NORIUM, qui ei fuit avunculus, non parens. Verum licet ne-
gari nequeat, Imperatores ſuos in Imperio anteceſſores patres
vocaſſe; VALENTINIANUS tamen in Novella, de qua agimus,
ob eam præcipue rationem THEODOSTUM Juniorem intelligere vi-
detur, quia eum vocat Dominum patrem ſuum, non Divum,
ut in eadem Novella HoNokuk, & paulo poſt ipſum, cum é
vivis exceſſiſſet, THEODOSIUM Juniorem appellavit. vid. Nov.
Teodoſ. XII. Cæterum Imperatores Divos vocaſſe eos, qui jam
ad ſuperos abierunt, Dominos vero illos, qui adhuc ſuperſtites
erant, pluribus exemplis docent EzucH. SPANHEMIUS 1/ Orbe-
Rom. Exerc, II. C. 25. p. 329. & Tgg & JAcoBUS GoTHOFRE-
pus in Comment. ad leg. unic. de action, certo temp. fin. Neque
mirum eſt THEoODoOSIUM collegam à VALENTINIANO patrem vo-
cari, cum ipſum & ſocerum & auctorem Imperii habuerit; unde
etiam VALRNTINIANUsS viciſſim à THRODOSIO filius vocatur; te-
ſtimonio ſit ejuſdem THEODOSII Nov. II. quæ inſcribitur Domino
VALENTINIANO ſemper Auguſto filio THEBODOSIUS perpetuo Au-=
guſtis pater.

() Comment. cit. ad l. un. Cod. Theod. de aslion, cert. temp. fin.

S§. IV.

Quamvis vero ſatis certum ſit, ThEODOSTVUVNM Juniorem
legis memoratæ auctorem eſſe; tricennariam præſcriptio-
nem tamen ad extinguendas ſpeciales in rem actiones jam
antea in uſu fuiſſe, teſtimoniis luculentis, ex SYMMACHO
atque PROCOPIO collectis, oftendit acoßUs GoTHOFRE-
Dus (A4). Ipſa lex Theodoſiana hoc non obſcure innuit:
fumma enim ejus legis hæc eſt: ut omnes actiones, etiam
perſonales & in rem univerſales, quæ antea perpetuæ
erant, exemplo actionum in rem ſpecialium, triginta an-
norum præſcriptione extinguerentur.

(a) eit Comment. ad l. un. Cod. Theodt. de act. cert. temp. fin.
S. V.
Tricennariam præſcriptionem, qua THEODOSIUS Ju-

nior omnes actiones, quæ olim perpetuæ erant, extingui
voluit:

₰ℳ (8) 50

voluit, JusTINIANUS Imperator in favorem eccleſiarum,
reliquorumque piorum locorum, nec non civitatum,
ſub initium Imperii, ſcilicet Eræ Chriſtianæ ann.

DXXVIII. in centenariam mutavit præſcriptionem, res-
que iiſdem titulo hæreditatis legati vel fideicominiſſi reli-

Ctas, aut donationis venditionifve titulo concefſſas,

actio-

nibus, intra ſeculi ſpatium inſtituendis, peti polſe, ſtatuit,
Conſtitutione his verbis edita (a): Ut inter divinum publi-
cumque jus & privata commoda competens diſoretio ſit, ſan-
cimis: ſi quis aliquam reliquerit hæreditatem, vel legatum,
vel fideicommiſſum, vel donationis titulo aliquid dederit,
vel vendiderit, ſive ſacroſanctis ecccleſüs, ſive venerabilibus
xenonibus, vel ptochotrophiis, vel monaſteriis maſculorum,

vel virginum, vel orphanotrophiis, vel gerontocomiis, nec

non JURI CIVITATUM, vel donatorum, vel venditorum,
vel relictorum; eis ſit longæva exaéctio, nulla temporum ſo-
ta praſoriptione oartanda. o & ſi in redemtionem ca-
ptivorum quadam pecuma, vel res relictæ, vel legitimo mo-
do donatæ ſunt: & earum exactionem longiſſimam eſſe cen-

modo bujuſcemodi exactionem ovaneſoere ſinimi.

Jemus. Et nobis quidem cordi erut, nullis temporum metis
bujusmodi aöctiones Circumcludi: ſed ne videamur in infini-
tum hanc extendere, longiſſimum vitæ hominum tempus eli-
gimus, & non aliter eam uctionem fmiri concedimus, niſi
centum annorum curricula excεnt ,ͤ tunc nim tantum-

ive

itaque memoratis religioſiſimis locis vel civitatibus haredi-
tas, ſive legatum vel fideicommiſſum fuerit relictum, ſive
donatio vel venditio proceſſerit, in quibuscungue rebus mo-
bilibus, vel immobilibus, vel ſe moventibus, ſive pro re-
geomtione captivorum quædam fuerint derelicta, vel donata:
iit eorum pene perbetua vindicatio, & ad anos centum
( ſecundum quod jam diäctum eſt,) extendatur: nulla alia e-

coeoptione temporis inhibenda, ſive contra primas perſonas,

Iſive contra haredes vel ſucceſſores eorum, moveatur.

In his
autem

1.
r ntͤ,

tem oMn
ſa ctiamn
fintioni⸗
Ootbecai⸗
noco ten
Metas ſn/
in hu a
ciumn de

(a) L.

le
cleſte
1No in
liitmere
Nenom
lkiniane
UuEAY

17
/

j. (tii
un onih
E virtufe
4 J

mnlcczr j

Aecdeu
0l Chftir
Mraner
Ciptonen t.
ücomnin.

,eyj.

, Mn

e (9) *
autem omnibus caſibus non ſolum per. Tonales actiones damus,
ſed etiam in rem & hypothecariam, ſecundum noſtræ con-
Ritutionis tenorem, Qug legatariis & fideicommiſſariis y-
pothecariam donavit: & ſupraditctie omnibus unum tantumn-
„do terminum humanæz vitæ imponimus, id eſt, centum
metas annorum. Haæc autem omnia obſervari Jancimus &
in his caſibus, qui vel poſtea fuerint nati, vel jam in judi-
cium deducti ſunt.

S. VI.

Legi huic occaſionem dediſſe dicuntur Emeſenæ ec-
cleſiæ Brocuratorum fraudes, oblata pecunia à JUsTINI-
ANO impetrantium, ut jus novum in eorum favorem con-
ſtitueret, atque centenariam præſcriptionem introduceret.
Rem omnem, ut eam geſtam eſſe recenſet PROCOPIUS (4),
Juſtinianei ſeculi ſcriptor, ejuſdem verbis juxta verſionem
ALEMANNI trado. Priſcus quidam apud Emeſenos (b) Fuit
alienæ manus perquam ingenioſe mentiendæ peritus, ejuſque
fraudis plane idoneus artifex. Emeſenorum eccleſiam annis
ante non paucis hæredem inſtituerat Mammianus clariſimus
vir patricia dignitate, genere & divitiarum copia illuſtris.
Juſtiniano poſtea principe Priſcus cenſum familiarum ejus
urbis habet, quacunque florerent opibus ac ditiſſimæ pradæ
ſſe poſſent, earum diligenter obſervat majores, quorum ta-
bulas ſibi conquiſierat, eorumgue nomine plures conficit li-
bellos, quibus grandem pecuniæ ſummam dà Mammiano
apud ſe depoſitam accepiſſe, eilemgue ſe illi debere fateren-
tur. Crediti inanibus illis libelli auri Jummam decem mil-
lium pondo colligebat. Denique publici Tabellionis, viri fide
E& virtute conſpicui, qui ſuperſtite Mammiano civibus ta-
bulas conficiebat, ſuaque man conſignabat, literas mirum
in modum imitatus, os libellos PAgat en Eecleſiæ Pro-
curato-

(10) 30

curatoribus tradit, qui partem acquirendæ pecuniæ, quæ
illum maneret, pollicentur. Verum obſtante lege, quæ re-
liquas omnes actiones ad tricennariam Praſcriptionem prola-
tat & quas hypothegarias dicunt, nonnullaſque alias quadra-
genaria excludit evoebtione, id inennt conſilii: Byzantium
Proficiſountur, vim auri ſiſtiniano deferunt, rogant, ut
Wis auxilio oſſet ad tuntam civium perniciem. Ille accepta
Lecunia mox legem ſeribit, ut actiones, quæ ooleſiis Compe-
terent, non ſtuti temporis, ſed centum annorum praſori-
btione excluderentur; idque non tantum Emoſa, ſed in uni-
verſo Romuno Imperio valeret. Ac tum mittit Longinum
virum induſtrium & corpore ſtrenuum, (Aui poſtea prafectus
Urbis fuit,) ut jus hoc Emeſenis qiceret & Firmaret. Prin-
cipio quidem ex confectis illis libollis Emeſenorum Eccleſia
Trocuratores, cum in nonnullos civium caufam ducentorum
auri pondo tenuiſſent, eos ſtatim condemnarunt, guibus
tanta temporum diſtantia afque nocte olim rerum gρarum
nulla defenſio ſuppeteret. Quamobrem cum alii, tum Eme-
ſenorum primores, in magno mœrore Jacebant, ſuccenſe-
bantque calumniatoribus. Sed cum Jam pars maxima civi-
um in id exitii veniret, rem ita Deus eſt moderatus; Pri-
No, hicus fraudis aultori, ut ad ſe ommnes deferret libellos
Longinus imperat, atque rem detroctanti magna vi alapam
impingit, ille ictu fortis dextræ affictus ſupinus concidit tre-
menſque ac pavidus remque odoratum Longinum ratus, fa-
tetur fraudem; ſic vero totius roi Ncena detecta, deſitum
calummiis eſt. Hactenus PRoCoPIUS. Eadem reéfert SI-

DAS (C), iiſdem fere verbis, ut PROCOPIUM, paucis mutatis,
deſcripſiſſe videatur.

(a) Hiſtoriæ Arcanæz Edit. Alemanni p. 123 & eq. Eicheliana
vero p. 156. & ſqq. .
(5) Emeſen ſ. Emiſſam, civitatem Phœniciæ Libanuſiæ eſſe, teſtatur
SrTrEPHANUS BYZANTINUS in Libro de Urbibis voce Emiſſa conf.
OsTELIVSin Theſauro Geograph. v. Emiſſa v. Hemaſa & v. Hymnas.
( in Lexic. v. Priſens Emeſenis.
§. VII.

Sut
non om
Ibe ta,
Pokecke
tem hæ
CEſ ni
dum v
ullami
gaſe;
Voru

Leloi

inrito l
LoxoN
luillet, n
Gritren
ſerbis.
Mounumn, .
nitor quunn
ekus ett

4

lart

8. Vaden kerni
Cerrh, DMhs

I⸗ 6K

° (1I) 30
§. VI..

Sunt plures viri eruditi, qui, licet PRoOCOPII Anecodotis
non omnem omnino fidem denegandam eſſe putent, plera-
que tamen, quæ ibi traduntur, ex odio in JSTINIANUM
profecta eſſe, non ſine ratione exiſtimant. Præcipue au-
tem hæc, quæ de nundinatione Legis 23. Cod. de &S. Ec-
cleſ. narrantur, in dubium vocat EICHELIUS, Profeſſor,
dum viveret, Helmſtadienſis (à). Hac (inquit) eſt illa hi-
ſtoria, qua plerique adducti ſibi perſuadent; Juſtinianum
nullam legem neque tuliſſe gratis, negue ſine pretio abro-
gaſſe; Jed toto Imperii ſui tempore jus habuiſſe venale.
Verum apprime falluntur. Ad inſtantiam Emeſenorum
Eccleſiæ procuratorum, gui frande Jiuſtinianum induxerunt,
logem de centenariu præſoriptione ee latam, emo egay
poteſt; eam vero aocebta pecunia d Juſtiniano, fraudis
conſcio, tantum in hunc finem eſſe Promulgatam, ut Eme-
Jenis illis procuratoribus Praæſto et ad tantam civium bper-
niciem, ut Anecdota volunt, omnem excedit fidem. Ratio-
nes, quibus hanc ſententiam tuetur EICHELIUS, hæ ſunt.
1) Si JusTINIANUS fraudis conſcius fuiſſet, eam LoNGI-
NUS, miniſter ejus, detegere auſus non fuiſſet. 2) LoN-
GrINUs ne voluiſſet quidem fraudem detegere, improbus
quippe improbi Imperatoris miniſter, non alios enim, ut
in Anecdotis () legimus, rebus gerendis prafecit Juſtini-
anus, quam qui ſine controverſia ſceleratiſſimi erant. 3) di
invito Imperatore tam diligenter in fraudem inquiſiviſſet
LoNGINUS, Imperator id ipſum impune ferre paſſus non
fuiſſet, multo minus ipſum poſtea ad Præfecti Urbis di-
gnitatem evexiſſet, quod tamen Anecdota (c) docent his
verbis: mittit Longinum, virum induſtrium & corpore
Rrenuum, qui poſtmodum egit Urbis Præfectum. 4) Impe-
rator quam primum de Procuratorum dolo malo certior

tactus eſt, legem mox abrogavit ediditque Novellam CXI.
B 2 Cen-

(12) 30

5) Centenaria hæc præſcri
omnibus monaſteriis,

ſtinianus, ut erat rever
bus & Epiſcopis, etiam iniqua quando
in eccleſiarum commoda facile quævis indulgebat, ipfſis
fatentibus Ancodotis (). Sacerdotibus in vicinos fidentor
ſame peccantihus indulgebat, &; Finitimorum bona occz
tibus gratulubatur, ſio ratus adverſus Deum colere pietatem
di quando hujuſmodi cauſus cognoſceret, religioni⸗ eſſe pu-
tavit, ut victa cauſa diſcederent, qui ſacri nomino rom
alienam oocupaſſent, in οα.ο us ſtatuehat, ut acerdotum
adverſarii tandem cuuſa caderent.

(a) Animadverſ. in Anecdota Procopii. N. CαIäIä. P. 300, & ſqq.
(b) p. 93. Edit. Alemanni.

(e) p. 125. Edit. Alem.
(4) p. 60. Edit. Alem.

S. VIII.

Aliud argumentum addit RrvIUs (a), quod ſcilicet
PROCOPIUS, ſi legem hanc abrogatam ſcivit, & tamen
abrogationis nullam mentionem fecit, inſigniter impro-
bus ſit; ſin & contrario hoc neſcivit, ipſe Rhetor & Ju-
riſconſultus, turpiſſimam prodat ignorantiam. Mirum
videtur ipſi ALEMANNO, ſtrenuo PROCOPII defenſori,
eum revocatæ Ppræſcriptionis centenariæ nullam mentio-
nem feciſſe. Reſpondet quidem Forte hac Juſtinianum
curaſſe poſt onnum XXXII. Imperit, quo tempore hac Pro-
opius ſoripſerat. Verum hæc reſponſio non procedit.
Novella enim CXI. qua JVSTINIANU Legem 23. C. de
0. Eccleſ. abrogavit, data eſt, ut ejus ſubſcriptio docet,
Kal. Jun. Conſtantinop. Imp. DN. Iiucſtinianuo PP. Altg.

Anno

Ptio non tantum eccleſiis, ſed
ptochotrophiis, imo Civitatibus
quoque conceſſa eſt: quorum Procuratores & Syndici
nullam JusINIANO pecuniam dediſſe memorantur. 6) ju-

aà pius & religioſus, ita Sacerdoti-
dque petentibus,

Apan-

S/,
O
Mm
iniſß⸗

0) n

Obleran
Leret. 1
e Verit

W
re

4), Cd Wls.
ſor, & vonen

Dgoiter n.

0e Weur El
Sð
Mrocdell Gent
arte MNN N
nt le
1 Nn tnponu.
Ao mh
Arn Len,

(13) 50

Anno XV. Baſilio V. C. Conſule, adeoque diu ante quam
hæc PROCOPIUsS ſcripſerat (b).
(aàa) In Defenſione Juſtiniani Imperatoris adverſus Alemannum p.
9. ſubjecta eſt hæc Defenſio Editioni Hiſtoriæ Arcanæ PROGCo-
PII, quæ curante ErcChELIO prodiit Helmſtadii A. 1654.
(?5) Scripſiſſe PRoOcCOOüUU Anecdota anno XXXII. Imperii Jusr-
NIANI, pluribus in locis ipſe teſtatur. vid. Hiſt. Arcana editio-
nis Alem. p. 100, 108 & 109.

§. X.

IHluſtris quoque LOoEWIGIUS inanes fabellas eſſe con-
tendit; JusTINIANUM, pecunia corruptum, L. 23. Cod.
de &6 Eocleſ. promulgaſſe. Quis crediderit, verba ſunt
LupEWIGII (à), ukſtinianum unius Iucelli cauſa conver-
Jfurum legem in univerſo orbe? Fuerit ille avarvus, 1on
certe erga ecoleſias, quibus largitus et manu tam larga per
omnem vitam: ſit etiam, quod tale quid Emeſæ contigerit,
dummodo illud abſit, quod fingitur à conviciatore, de Juſti-
niani ſimonia.

(a) in Vita Jiſtiniani C. VIII. §K. 37. n. 192.
§. X.

Non deſunt tamen, quæ pro veritate rei, à PROCO-
PIO traditæ, adduci atque EcHELII argumentis regeri
poſſunt. Nam LoNGINUs aut vir probus fuit, qualem
ipſum ExchELIUs ſiſtit, & revera ipſe fuiſſe videtur, aut
ad fallacias & iniquitates exercendas aptus & compoſitus
homo; ſi hoc, potuit quidem JusINIANVUs ipſum frau-
dis participem facere, ſed aliquam tamen judicii formam
obſervare debebat LONGINUS, ut fraudem eo magis te-
geret: hinc non potuit non inſtrumentorum, quibus

fides peritis fieret, petere editionem, facile poſtea eorum
B 3 fidem

(14) 50 »e

fidem agniturus, ſine accuratiore in eorum integritatem
inquiſitione. Cum vero PkISCsS, cujus nullæ tamen in
hoc judicio partes erant, ſeſe intempeſtive ingereret &
editionem inſtrumentorum pertinaciter negaret, atque
ita imprudentia ſua facile iis, à quibus pecunia exigeba-
tur aliiſque præſentibus fraudis ſuſpicionem ſuggereret,
idque forte cum aliqua erga LoNGINUM irreverentia fa-
ceret; facile potuit hujus iram accendere, & alapam ab
eo, qui fraudis ſubolendæ occaſionem hujus imprudentia
datam ægre ferebat, provocare. Si & contrario LoONGI-
Ns fuit vir probus, minus dubium eſt, cum hunc Ju-
STINIANUS fraudis vix conſcium fecerit. Quod autem
JusTINIANUsS, fraude detecta, LoNGINUM Cdio tamen
non habuerit & legem mutaverit; id eum forte pudore
motum feciſſe dici poſſét, & eo animo, ut, ſe ſaltem
innocentem & fraudis participem non fuiſſe, hominibus
perſuaderet. Si enim fraudum, ab Emeſenis factarum,
mentionem facere non abhorruiſſet Imperator, id com-
mode in Novella CXI., qua Legem 23. C. de &5§² Eocloſiis
abrogavit, facere potuiſſet; ſed ibi aliam plane mutatæ
legis rationem affert. Quod autem lex ſcripta fuerit, non
ſolum pro eccleſis, ſed pro reliquis quoque locis piis,
nec non civitatibus; nullam quamvis pecuniam Impera-
tori dantibus, obſtare quoque non videtur; generalem
enim omnino legem facere debuit JusTINIANUS, ne im-
probam legis cauſam proderet. Quod ſæpe multa Sacer-
dotibus, etiam aliena inique appetentibus, indulſerit Ju-
STINIANUS, nec illum hac in re à fraudis ſuſpicione
omnino liberare videtur; cum homo ſuperſtitioſns & ini-
quus, quod alias ex Coœcco in clerum amore fecit, hac
aſione, ex auri ſacra fame facere potuerit.

§. XI.

Cum ea, quæ de JuSTINIANI avaritia narrantur, ple-
riſque

i
elt
Ph
run
eni.

(0

ejr

ſun

erhiber/
lin Ut t

III Torte podore⸗

, Ul,
1

n ohenr
1—
; Lberale
WNS, N M.
We WN⸗

.Hern K⸗

(15) 50⸗

riſque incredibilia videantur, quia ex PROCOPII Aecdotis
deſumta ſunt, quibus ipſi omnem plane fidem abrogant,
PROCOPII auctoritas nonnullorum hilarioris famæ ſcripto-
rum teſtimoniis multum confirmari videtur. Quamvis
enim plures rerum à JUsTINIANO geſtarum maxime vero
coævi ſcriptores hodie deſiderentur: ſuperſunt tamen
ejuſdem fere ætatis graves Hiſtorici, qui PRoCoPIO adſti-
pulantur. Notatu præcipue dignum videtur teſtimoni-
um EvAGRII (4), cujus verba, ex Græco tranſlata, hæc
ſunt: In Iiſtiniano tam inexplebilis fuit pecunia Cupiditas,
tam turpis atque adeo abſurda rerum alienarum appetitio,
ut ommia ſubditorum bona his, qui magiſtrutus adminiſtra-
bant, qui tributa colligebant, qui nulla de cuuſa inſidias

Rruere hominibus volebant, ob auri amorem vendiderit.

Complures, imo fere innumerabiles, qui multa bhona poſide-
bant, cauſa falſa commentitiaque confita, omnibus fortunis
mulétavit &. Ne vero quis EvAGRIUM ea, quæ tradit,
ex PROCOPII Anecdotis hauſiſſe putet, diverſa in contra-
rium proſtant argumenta. Hominibus enim, qui JusTI-
NIANO Freghante vixerant, ignotum Anecdotorum, à PRO-
COPIO Conſcriptorum, librum fuiſſe, tam certum eſſe
videtur, quam certum eſt, eorundem auctorem nulla re
alia, niſi eodem recondito, ſalvam ſibi, ut ipſe fatetur
(G), vitam putafſe. Deinde cum illuſtrium USTINIANI
factorum narrationem inſtituit EvAGRIVUsS, ſingulis capi-
tibus PROCOPII Hiſtoriam, auctoris nomine ſumma cum
laude memorato, citat; ad eundem autem neutiquam
provocat, quando JsTINIANI & THEODOR vVitia referft.
Imo plura à PROCOPIO prætermiſſa narrat, & quæ in
Anecdotis non ſatis accurate ſcripta ſunt, nonnunquam
uberius explicat EvAGRIUS. Huic auctoritati addi poteſt
aliud, licet non ejuſdem ponderis, teſtimonium, quod
exhibet ZONARAS (C), de JUSTINIANO ſcribens: Pecuni-
am aut temere profudit, & ber fas & nefas comparavit,
com-

(16) 50

comparavit, aliam in ædificia, aliam ad exſoquenda conſi-
lia, aliam in rem bellicam & contentiones eorum, qui vo-
lumntati ipſius adverſabantur, inſumendo; ita factun, ut
cum pecunia ſemper indigeret, eam rationibus parum bo-
neſtis compararet, ac gratiam haberet üs, qui colligendi ar-
genti vias Otenderent (O).

(a) Hiſt. Eccleſ L. IV. c. 30.
() Anecd. ab init.
(c) in Vita Juſtiniani Annal. T. III. p. §50. edit. Baſil.
(4) Plura teſtimonia collegerunt ALEMANNUS in Præfationibus &
notis Hiſtoricis ad PROCOPII Hiſtoriam arcanam, & STRUVIVUVS

Hiſtor. Jur. C. III. J. 1. p. 276. .-
S§. XII.

Non levem denique ſuſpicionem movet ipſa clauſula
Legis 23. C. de &55. Eocleſ. quæ præſcriptionem centena-
riam ad lites pendentes quoque extendit, ea, ut videri
poſſet, ratione, quia cauſa Emeſenæ eccleſiæ jam in judi-
cium deducta fuit. Leges enim futuris certum eſt dare for-
mum negotiis, non ad facta praterita revocari, niſi nomi-
natim E& de praterito tempore & adhuc pendentibus nego-
tiis cautum ſit. Verba ſunt THEOD. & VALENT. AA. (A).
Et in nulla, ut ſcribit CIcCERO (?), lege prateritum tembus te-
prebhenditur, niſi gjus rei, gua ſua ſponte ſcelerata ac nefa-
ria eſt, ut etiam ſi lex non eſſet, magnobere vitanda fuerit,
atque in his rebus multa videmus ſunctu eſſe legibus, ut ite
facta in judicium non vocentury, & paucis interjectis; de
jure civili, i quis novi quid inſtituit, is omnia, quæ anté
acta ſunt, rata eſſe patitur; hoc reperies in omnibus legibus
Natui jus, quo poſt eam legem populus utatur.
(a) l 7. C. de Legibus.
(5) in Verrem c. XLI. & XII.
S§S. AXIII.

Huic argumentorum pro utraque ſententia apparatui,
mihi

Nühu nun
ſcarm 0
riids
narrat
qdic e
in om
Veroft.
torpilc
I10,I
enimt
ecClel
urbe
ſum!
teret.
igla
one
nnen
Mm mu
Clennw,
letume
Wnſi

Alendn.

in
iin i.

ön 4

A.

Fet uchuin
oven nen.
,c1, ll

in i e

iſimni

detins med.

mihi nunc incumbit addere; Ccuinam opinioni meum ad-
Jiciam calculum. Nollem ego ea, quæ de malis PRISCI
artibus (a) & Procuratorum Emeſenæ eccleſiæ fraudibus
narrat PROCOPIUS, fabulis omnino accenſere; cum tale
quid contigiſſe, non negandum ſuſcipiant illi, qui tamen
in omnibus fere PROCOPIO adverſantur. JusTINIANUM
vero fraudum harum conſcium fuiſſe, atque ut legem ferret
turpiſſimi lucri partem tuliſſe, mihi cum RIVIO, ETCHE-
LIO, LUDEWIGIO aliiſque fidem excedere videtur. Quis
enim tuto crederet? JusINIANUM, ob pecuniam, ab unius
eccleſiæ procuratoribus acceptam, ſpe prædæ ex una
urbe capiendæ, adeo inſignem legiſlatoriæ poteſtatis abu-
ſum feciſſe, ut legem in univerſo orbe Romano Cconver-
teret. Neque adeo mihi videtur veroſimile, viros, quos
ipſa iiſdem commiſſa Emeſenæ eccleſiæ procuratio, opi-
nione ſaltem vulgi, honeſtos proboſve fuiſſe docet, adeo
Omnem pudorem & honeſtatem depoſuiſſe; ut non ſo-
lum criminis falſi, in eccleſiæ potius, cujus procuratores
& οoaäi erant, quam ſua commoda, reos ſe fecerint 5
ſed etiam eo audaciæ progreſſi ſint; ut ipſum Imperato-
Trem in ſocietatem criminis vocaverint, eumque pecunia
Corruinpere tentaverint, graviſſimiſque, ſi res contra
ipſorum ſpem ceciderit, poœnis ſeſe expoſuerint. Fuerit
JusTINIA NUs avarus, Pecuniæque cupidus; eſto: quam-
vis de liberalitate JOsTINIANI, maximiſque ſumtibus,
quibus ille urbes condidit & eccleſias exſtruxit, ex ipſo
quoque PRoCoPIO & aliunde conſtet. Sed quid opus
erat, Imperatori iſtis odioſis artibus fraudibuſque incer-
tum lucrum ſectari, cum honeſta media pecuniam ſubdi-
tis imperandi ipfſi neutiquam deeſſent. Sane ut alibi, ita
etiam hic aliquid affectui ſuo dediſſe videtur PROCOPIUS,
JusTINIANO Offenſus (), atque in Principem, ut fieri
ſolet, rejeciſſe culpam, quæ ipfſius potius miniſtris im-
putanda fuiſſet. Potuit forte in Culpa fuiſſe TRIBONIA-
C NUS,

◻6 (18) 50

NUS, Cui pro ea, qua apud JusTINIANUM valebat, gratia
facillimum erat, ſpecie promovendi cultum religioſum
oblata, Principis animum in fua deſideria flectere: inſi-
gnem certe LRIBONIANI avaritiam, & mirum in legibus
figendis refigendiſque artificium præter PROCOPIUM (C)
HakNIENOPOLUS (d) memorat. Potuit forte & alius, ne-
ſcio quis, quæſtor aut conſiliarius JusTINIANI, pecunia
corruptus, dictæ legis condendæ eidem auctor fuiſſe (e).

(a) Fuiſſe variis ſeculis improbos homines, veterum documento-
rum corruptores; extra omne dubium eſt. Heæreticos inprimis,
qui primis poſt CHEISTUM natum ſeculis infelici omine nati ſunt,
in Sacros Codices, Patrum Eccleſiæ opera, Conciliorum Acta, &
Canonum collectiones, Summorum bontificum Epiſtolas, imo
in ipſos præceptorum ſuorum libros, impuras manus intuliſſe,
pluribus teſtimoniis & argumentis oſtendit doctiſſimus GEEMoO-
NIUS de veteribus hæreticis eccleſiaſticorum Codicum corruptoribus.
Præcipue vero ſeculis poſt CHRISTUMnatum, ſexto, nono, at-
que undecimo inſignem falſariorum frequentiam fuiſſe, oſtendunt
leges iſtis temporibus lateæ, quæ varias in ipſos poœnas decer-
nunt. Omiſlis ſequiorum ſeculorum teſtimoniis, quæ apud MA-
BILLONIUM leguntur de re diplomat. C XVIII. duo potiſſimum
hic afferimus exempla, quæ ſeculum Juſtinianeum propius tan-
gunt. Lex Ripuariorum à THEODORICO Rege, CHLODOVAI M.
flio, in ſcripturam redacta, Cancellario falſati teſtamenti auctori,
pollicem dextrum auferri jubet; niſi eum quinquaginta ſolidis
redemerit. vid. L. 3. T. LIX. Leges Longobardorum illi, qui
chartam falſam ſcripſit, aut quodlibet membranum, manus am-
putari præcipiunt. v. L. I. F. XXIX. 1. 1. Cf. L. II. F. L V. I. 33.
Ipſe denique JUsTINIANUS de falſariorum frequentia queſtus,
cautelas contra ipſorum artes propoſuit in Novella EXXIII. cf.
. 20. Cod. de fide inſtrum. & Nov. XLPIV. & Nov. XLIX. c. 2.
(?5) PROCOPIUM multa ſuoò affectui dediſſe, pluribus quidem teſti-
moniis & argumentis probari poſſet; ſed ſufficiat memoraſſe,
quod JusrINTANUM ex dæmone natum referat; Anecd. p. 57. edit-
Alem. quod eum perpetuas ſuas vigilias, labores, conatus in id im-
pendiſſe, ſcribat, ut atrocior in dies fieret ſubditorum calamitas;
p. 63. quod celeberrimarum urbium ruinas & cæœtera mala, quæ
JusrINIANO principe in Orbe Romano contigerunt, furiali qua.
dam vi, ab ipſo effecta eſſe, memoret; p. 84. & 85. quod Jusri-

NIANUM & THEODORAM pernicioſos dæmones & funeſtas homi-
num

würumn!
I Mocnn

e Mnl H.
o wtilmn

e (19) —

num peſtes appellet, qui in commune conſuluerint, ut omnium
hominum nationes eo citius perderent; p. 56. quod eum aſino
quam ſimillimum fuiſſe teſtetur. p. 36. Hæc ſane & hujus gene-
ris alia, ſi non fidem hujus ſcriptoris in dijudicandis JusTINIANI
actionibus perimunt, de illa tamen plurimum detrahunt. Qui
plura deſiderat, is adeat ErcCHELII Præfationem ad Procopii Anec-
dota S. XXVIiII. - XL.
(6) De Bello Perſico L. 1. 0. 24. Jam diu leszum nundinationi de-
ditus, quotidie pretio refigebat alias, alias figebat, prout & re erat
atque uſu poſeentium.
(4) Epitomes Juris Civil. L. I. c. I. Ad Novellarum compoſitionem
operam ſuam guſtiniano Tribonianns praæbuit, qui ob ingenii
dexteritatem & habendi ſtudium ad miraculum uſque paſſim omni-
bius in ore eſt: qui cum ſeribendis Novellis oocuparetur, acceptis
à litigantibis pecuniis, partim pro voluntate contribuentiunt com-
mutavit, partim obſeura, dißfcilia & ad Jententias duplices ver-
gentia improvide inconſultequte effudit. Cf. GAVINE Origines
Jur. Civ. L. I. n. 137. &W Notæ Argent. ad HINRCCII Hiſtor.
Juris J. 383. P. 494. && Jqq.
(e) Fovet hanc, quæ mihi probabilior videtur, ſententia GrrHA-
NIUS Evplanat. Legum Codicis ad l. Ue inter divinum Cod. de s Ec-
oleſ. p. I1. Ratio, ait, legis Picjus & cauſa vera fuit inſuſta,
nempe avaritia clericorum Emeſenorum, una cum falſo & fraude
Priſci, & corruptela ſive Quaſtoris, Rve Conſiliariorum Fuſtiniani.
Conf. RrrTERSHUSIUS Expoſit method. Novell Part. XI. Cap. I.
. 12. ſcribens: Eccleſiæz Emeſenæ æconomi ſcelus ſeelere cumulan-
tes confugerunt ad jus novum per largitiones aulicas impetrandum.
Proficiſeuntur Conſtantinopolim ad aulam Imperatoris uſtiniani:
ibique ſuis largitionibut && corruptelis boc eficiunt apud bonum
illum &&, ut quidam (ex depravato loco S01νο Lexic. Tom. II.
p. 128. JSTINIANUM Cum JusrINo confundentis, perperam)
volunt, analphabetum Principem, qui totus pendebat ab uxore
ſua Thebdora, imperioſa & impotentis animi ſœmina, & a Tri-
boniand bomine avariſſimo, quem alibi teſtatur Suidas (in verbo:
Tribonianus) leges fixiſſe pretio ac refixiſſe: eficiunt, nequam, ut
jus novum conderet, quo ſanciretur, ut poſthac eceleſiis non 30.
vel 40., annorum, Jed centum, præſoriptio obſtaret.

S. XIV.

Quæcunque vero demum fuerit cauſa & occaſio l. 23.

Cod. de S&S. eocleſ. illud certum eſt; JusrINIANUM Cen-
C 2 tena-

(20) 30

tenariam præſcriptionem, eccleſiis atque civitatibus inde-
finite conceſſam, deinde Novella LX. (ℳ) ad Catholicas
totius Occidentis eccleſias diſerte extendiſſe, procedente
autem tempore eandem iterum per Novelam CXI. (b) &
Nov. CAXXAI. cap. 6. (6), abrogaſſe atque in quadrage-
nariam ratione eccleſiarum & reliquorum locorum pio-
rum præſcriptionem mutaviſſe; civitatum vero nulla in
dictis novis legibus mentionem feciſſe. Variæ hinc de
Præſcriptione contra civitates DD. ortæ ſunt ſententiæ,
de quibus in ſequenti ſectione dicturus ſum.

(a) Edita eſt Nov. LX. Conſtantizop. VI. Kal. Maii BELISARIO F.
C. Conſule ſ. Eræ Chriſt a. DXXXV. Præcipua hujus Novellæ,
ad JoHANNEM, Arohiepiſcopum & Patriareham veteris Romæ
miſſæ, verba hæc ſunt. Cum antigta jura XXX. annorum me-
zis temporales exceptiones concludehant, G. NRt hypotheca fuerat,
Paudo longiora eis ſpatia condonabant: nos Jacroſanctas eccleſias
bujusmodi qguidem eurriculis zεenporum nullatenus erxcludi concedi-
mus, maxime in his rebis, in quibus vel Iæſionem ſicſftinuerint,
vel quicquam debeatur, ſed centum tantummodo annorum lapfſie
temporalem exceptionem eis opponi Jancimus: ut maneant per zo-
tum prædictum tempuus integra jura eορυιaſtica, & non poſſt eis
alia, praæter centum annorum, obviare eceptio: cum boc tempus
vitæ longævi hominis plerumque finis AWſe dignoſeatur. Habeat ita-
que ſanctitas tua hanc legem Catholicis totius Occidentis cleſtis
Profuturam, & in Orientales partes Propagandam, in quibius ali-
1tid ſacroſanétæ poſſident eccleſie & C. conf. RrrTERSHUSIUS loc. cit.
Part. XI. Cap. I. n. 13. ſoribens: Cum lex, Ut inter divinum, quiæ
vilgo Ot alt. Cod. de &S. ecleſ. generaliter diſponeret de eccleſiis in-
definite, Imperator ad elefias occidentales eam proditxit, aut certe
Rie declaravit, quod non minus ad eas, & ad Romanam, pertine-
ret, quam ad Conſtantinopolitanam vel Enieſænam „ e alias Orien-
tales. Ei tamen eadem novella addit lauſiclam, ut ettam ad ven-
dentia negotia pertineat, repetitam ex d. Il. ult.
(?) Lata eſt Novella CXI. cujus Præcipua verba Sect. ſeq. J. VIII. ex-
hibemus Kal- Jun. Conſtant, Imperii D N. JUSTINIANI perpetuo Aug.
A. XV. BasILIo V. C. Conſ. i. e. Anne Eræ Chriſt. DXLl.
( Data eſt Novella CXxXXI. XV. Kal. Apr. Conſtantinop. DN.
JusTINIANO P. P. Aug. BASILIO V. C. Conſule. Quam ſubſcri-
ptionem ex WLIANI Epitome Novellarum ita corrigit BACHIUS
in

.„

6
Alfni
10707,

1. fri⸗

SG
Saie,

₰ (21) 50

in Diſſert. de præſeriptione centum annorum in actionibus eccleſiæ Ro-
manæ de Jure Civili J. IX. data XI. Kak Apr. D N. JVsTINIA-
NO P. P. Aug. A. XVIII. poſt Baſitii V. C. Conſulatum A. IV.
i. e. Anno CHRISTI DXLV. verba capitis VIti hujus Novellæ,
quibus JusrrNIANUS Novellam CXI. confirmat, hæc ſunt Pro
temporalibus autem præſeriptionibus decem & viginti & triginta
annorum, ſacroſanctis eccleſiss & aliis univerſis venerabilibus lo-
cis ſolam quadraginta annorum præſeriptionem opponi præcipimus,
hoc ipſo ſervando & in exaétione legatorum & bæreditatum, quæ
ad pias cauſus relicta ſunt.

iiiiifi

SECTIO JURIDICA.
§. Il.

um omnis diſputatio de præſcriptione, quæ civitati-
bus jure opponitur, futura ſit; quid ſit civitas ante
definio. Civitas, in ſenſu eminentiori accepta, definitur
à GROTIO, quod ſit cœtus perfectus liberorum hominum,
juris fruendi & communis utilitatis gratia ſociatus. Civi-
tates itaque proprie vocantur reſpublicæ liberæ, & per
eminentiam, reſpublica Romana, quo nomine tamen ra-
rius in legibus occurrit. Sæpius vero in illis civitates vo-
cantur municipia atque coloniæ.

(a) de Jure belli & pacis L. I. 6. I. K. 14.

§. II.

Municipiorum conditionem, ſuo jam tempore obſcu-
ram, exponit GELLIUS (a). Municipes, ait, Jint cives
Romani ex municipiis, legibus ſuis & ſuo jure utentes,
muneris tantum cum populo Romano honorarii participes,
a quo munere capeſſendo appellati videntur, nullis aliis ne-
*coſſitatibus, neque ulla populi Romaii lege adſtriäti, ni in
C 3 quam

(22) 50

guam populus eorum fundus factus eſt. Ex quibus verbis
apparet: municipia fuiſſe civitates, a populo Romano in
ſocietatem munerum atque honorum receptas, ſuis legi-
bus utentes, nec ulla populi Romani lege adſtrictas, ni
in quam populus eorum fundus factus eſt (). Coloniarum
vero, addit GELLIOS, alia neceſſitudo erat; non enim ve-
niunt extrinſecus in civitatem, neo ſuis radicibus nituntur,
Jed ex civitate quaſi propagatæ ſunt, & jura inſtitutaque
omnia populi Romani, non ſui arbitrii, habent.

(a) Noct. Att. L. XVI. c. I3. Cf. HEINECCII Antiquit. Adpyend.
E. I. 9. 120.

(?) i. e. in quam populus eorum ſponte conſenſit; ut ex CrcERONE
egregie hæc verba illuſtrat doctiſſimus EzzcH. SPANHEMIUS in
Orbe Romano Exerc. I. c. 12.

Communicata deinceps cum pluribus non urbibus
tantum, ſed integris etiam gentibus, & denique cum
univerſo orbe Romano civitate, municipiorum atque co-
loniarum jura confuſa ſunt. Unde factum, ut omnes ex-
tra Romam, & deinde Conſtantinopolin, civitates mu-
nicipia dicerentur. Sane de ſuo jam tempore dicit ULPI-
ANUS (4): Municipes proprie appellantur muneris partici-
pes, vecepti in civitate, ut munera nobiſcum faciunt, ſed
nunc abuſive municipes dicimus uniuſenjuſque civitatis Cives.

(a) l. 1 ff. Ad municipalem. Coloniam quidem à municipio diſtin-
guit idem UEPTANUsS in l. 27. . I. f-. eod Sed jam AcckESIUS no-
tavit; ibi villam ſub nomine coloniæ intelligi. Reprehendit qui-
dem hanc explicationem DIoNYS. GorHoOFREDUS in z. ad d. 1.
ſed recte eandem defendere videtur ScHILTERUS Exercit. ad Pan-
dect. L. J. 17.

§. IV.

Hodie in Germania civitates, quæ ſuperioritati terri-
toriali

Micipis
1 t. con
Hun En

(23) 50

toriali Statuum Imperii ſubjectæ ſunt, nec ſuffragium &
ſeſſionem in comitiis Imperii habent, municipia & mu-
nicipales urbes vocantur, atque a liberis & immediatis
§. R. G. Imperii civitatibus, quæ inter Status Imperii
locum tuentur, diſtinguuntur.

(à&) Municipiorum nomen civitatibus provincialibus ex inepta Juris
Romani ad ſtatum publicum hodiernum applicatione tributum
fuiſſe judicat MavIUS Conſil. poſtb. XoIII. num. 191. ſcribens:
Quod municipiorum nomen civitatibus provincialibus attributum
fuit, banc originem habet, quod veteres Jurisconſulti, cum nihil
Jurisprudentiæ, pPraterguan quod Juſtinianei juris volnmina con-
tinent communia, & ſeirent, & ex iis omnia, etſi incongrue,
imperite & inepte Jepius, cenſere atque argumentari vellent, cum
nihil aliud in illis reperirent civitatibis aliqua ratione aſſimilan-
dum, ab iſtis ad bas priores argumenta ducere, poſtea & nomen
applicare auſi ſunt. Hinc factum eſt, ut alii veterum munici⸗
piorum conditionem, qualis ſub libera præcipue republica fuit,
cum civitatibus provincialibus conferentes, his quoque illorum
jura tribuerint;, quod tamen nexus ſubjectionis, quo hæ civita-
tes Dominis territorialibus obſtrictæ ſunt, non indiſtincte per-
mittit. Alii à municipiis ſequioris ævi, qualia ſub Imperatoribus
& Imperio monarchico fuerunt, ad civitates provinciales argu-

malceco. menta ducentes, multum de illarum libertate, qua ex, diverſa
tONREN- plane imperii forma, vel ex pactis aut privilegiis fruuntur, de-
rirtes n. trahunt. De nomine itaque nihil moramur, cum illud receperit
ectibr. uſus, quem penes arbitrium eſt & vis & norma loquendi, dum⸗
=“ modo ſibi quis caveat, né à municipiis Romanis ad civitates pro-

vinciales ſine diſcrimine argumentum valere putet. Conf. Jon.

WIELH. W ALDSCHMIDT Diſſertat. de differentiis municipiorum Ro-
manorum & urbium Germaniæ mediatarum recuſ. Marburgi

Catt- a. 1749.

arle n i His præmiſſis, qualis præſcriptio civitatibus ſeu i-.
H nicipiis juxta jus noviffimum Juſtinianeum opponenda
ſit: conliderabimus. Tres diverſæ hac de re ſunt Docto-

rum ſententiæ. Sunt interpreteés qui, centenariam præ-
ſcriptio-

4 Upennn

(24) 50

ſcriptionem ex L. 23. de &8. Eocleſ. Civitatibus ſupereſſe,
dicunt. Alii quadragenariam præſcriptionem, contra eccle-
ſias jure Novellarum introductam, ad civitates quoque
extendunt. Alii denique, tricennariam præſcriptionem,
quæ olim ex lege THEODOSII mioris obtinuerat, in-
tuitu civitatum reductam efſſe, aſſerunt.

§. VI.

Centenariam præſcriptionem civitatibus ex l. 23. C.
de &. Eccleſiis ſupereſſe, & actiones, ipfis Ccompetentes,
intra ſeculi ſpatium iiſdem patere, præter antiquos Gloſ-
ſatores Commentatoresque PILEUM, BARTOLUM, PaUL-
LUM CASTRENSEM JASONEM. MAYNUM, docent CovAR-
RUVIAS (4), RODINGER (), JACOBUS CIACIUS (C), WE-
SEMBECIUS (A), ZAHNIUS (e) aliique, his potiſſimum ra-
tionibus inducti; quod JwsTINIANUsS in Novellis Conſti-
tutionibus, quibus centenariam Ppræſcriptionem in qua-
dragenariam mutavit, civitatum nullam mentionem fe-
cerit: unde hic valere dicunt, notiſſimam Juris regulam:
quod non abrogatum eſt, cur ſtare prohibetur ().

(a) Ad regulam Poſſeſſor malæ fidei. de reg. jur. L. VI. Part. 2.
g. 2. 2. 9.

(b) Obſervat. Singul. V.
( Obſervat. L. V. c. §.
(A) ad Pandect. tit. de eſurpat. & ufucapionib. num. 7.
(e) Iobhnographia numnicib. c 84
(F) Gracus quoque interpres THrODORUS, uti adnotat GIPHANIUS
Explanat. EL. Codicis ad l. Ut inter divinum. C. de §§. Eccleſ.
putavit; hujus conſtitutionis primam partem tantum Nov. CXI.
& CXXXI. ſublatam eſſe, quæ eſt de Eccleſiis, non vero illam
partem, quæ eſt de redemtionihus captivorum. Cf. CujACIVUS de
diverſis tempor. præſeript. & termin. Cap. XXXIV.

S. VII.

Quadragenariam præſcriptionem, contra Eccleſias ju-
re Novellarum introductam, ad civitates extendunt RirT-
TERS-

NoSlos
HmdNI
els (g
dicunt,
prelrn
ſorpptio
religiol
MWell
religi
Aliichu
TCUS

le, pe

Mota

rei
Cntnel
Ues Oonnt
WNcri

roEN, N.
Cocent onn.
CIUSC),N.
porttmun n.
orells cont.
Oenn in r.
entoen .

(25) 50

TERSHUSIUS (A), STRUVIUS (5), LAUTERBACHIVUS (0),
HAHNIUS (), GEBHARDUS (6), LODoOVICI (V), HEINEC-
CIUS (9), & plerique recentiorum; ob idenditatem, ut
dicunt, rationis, qua JusINIANUS ſe motum dicit, ut
præſcriptionem quadragenariam, centum annorum præ-
ſcriptione abrogata, contra eccleſias, monaſteria, aliaque
religioſa loca induceret. Verba JusINIANI in Præfat.
Novellæ CXI. huc ſpectantia hæc ſunt: Privilegium, ex
religioſo propoſito, ſacroſanétis cleſiis Dei, & monaſteriis,
aliisque religioſis locis, conſtitutione noſtra nuper indultum,
neceſſaria correctione diſtinguimus. Dudum ſiquidem juſſe-
amus ad centum illis annos excebtionis propagari curricu-
la, per cujus licentiam ſanctionis negotia quilem multa om-
mota ſunt, & velut antiquorum vulnerum obduttæ patue-
runt iterum cicatrices: ſed eorum ſanitas provenireo non
Potuit, probationum ſcilicet dificultatibus impedita: quo-
niam per tantum ſeculi magis quam temporis ſpatium nec
documentis integritas, nec actis fides, nec ætas valet toſtihus
Juffragari.
(a) Expoſi. method. Novell. P. XI. . 1. n. 17.
() Exercit. ad Pandect. X EIII. §. 19. ibique MürLERUsS.
(O&) Colleg. Pandect. tit. de uſurpat. & aſucap. §. 41. Verba LAU-
TERBACHII ſunt. Lz l. 23. pr. Cod. de &S. Eccleſ. ad rerum civi-
tatum præſeriptionem 100. anni requiruntur, idque expreſſis ver-
bis nullibi reperitur mutatum: qutia tamen in d. l. 23. res hæ cum
rebis ecclgſiæ zquiparantur, Juſtinianus autem uſucapionem re-
rum eccleſiæ centenariam reduxit ad quadragenariam, ex idendi-
zate rationis idem cenſetur de rebus civitatum, multo magis, oum
res eccleſiæ adhuc favorabiliores ſint. Conf. LAUTERBACHII Diſſer-
fatio de varietate temporum Vol. III. Diſſert. CXXXNVIII. nz. 7.
(4) ad Weſembec., tit. de uſurpat. & ueſucap. num. 7. verb. Qua-
dam 40 ann.
(e) de uſucapion. c. IV. §. 5.
() Doctrin. Pandect. Lib. XLeI. tit. 3. J. I1.
(9) Element. Juris Civil- ecundum ordinem Inſtitut. g. 457. & ſe-
cundum ordinen Pandectarum P. VI. J. 221.

D §. VIII.

. (26) 50
S§. VII.

Tricennariam præſcriptionem contra civitates redu-
cam eſſe aſſerunt poſt PLACENTINUM, PETRUM CYNUM,
SALYCETUM & T'ULGOSIUM, alioſque, FACHINEUsS (4),
& LEYSERUS (). Horum ſententia reliquis anteponenda
& probabilior mihi videtur. Si enim JusINIANI perpe-
tuum erga eccleſias, monaſteria & ſimilia loca pia, favo-
rem perpendimus, atque in ejuſdem mentem inquirimus;
ea hæc fuiſſe videtur; ut eccleſiis, reliquiſque locis piis,
in cauſa præſcriptionis, longius quam civitatibus tempo-
ris ſpatium relinqueret. Accedit, quod huic ſententiæ
omnino faveant clara JusTINIANI verba in Nov. CXI. C. I.
Jubemus, ait Imperator, in negotiis, quæ antehac triginta
annorum removehat exceptio, nunc venerabilibus eccleſiis,
monaſteriis & xenodochiis, nec non orphanotrophiis & bre-
photrophiis & ptochotrophiis quadraginta annorum prote-
latio conferatur, SALVA CIRCA ALIAS PERSONAS ET CAUSAS
VIRTUTE, QUAM SEMPER TRICENNALIS PRESCRIPTIO SIBI
VINDICABAT,„ QUONIAM HANC DECEM ANNORUM ADJE-
CTIONEM SOLIS Ur DICTUM EST RELIGIOSIS LOCIS EO-
RUMCUE JURI VEL CONTRACTIBUS INDUELGEMVUS, At ſopi-

tæ boc temporis ſpatio tam perſonales, quam hypothecariæ

actiones in perpetuum conquieſcant: nibil penitus aliis exce-
ptionibus derogantes; ſed tam in alii quam trienio vim
roburque tenentibus. In illis namque, ut dictum eſt, negotiis
religioſos Contructus, memorato quadraginta annorum pri-
vilegio, volumus perfrui, in quibus eis centum aunorum
prarogativum conſtitutio noſtra contulerat. Quod ſi itaque,
Jolis eccleſus, juxta mentem & verba JwsTINIANI, & Ye-
liquis locis piis, quadraginta aunorum praſeriptio confer-
tur; ſi circa alias perſonas & cauſas ſalva debet eſſe virtus,
quam ſemper ſibi tricennaria praſoriptio vindicavit: non
video ſane, quomodo de civitatibus alia quam tricenna-
ria præicriptio, juxta jus Juſtinianeum, prædicari
poſſit. Incongruum enim fuiſſet addere; decem uoouumn
acdjectio-

Uem

nile,
itamd
t mth,
enmanon
dun

luck
tunlert,
a a
bät itn
llihinir.
t nke

4 CNtinn
RmIN
Nronnu
Mcn

lalan,
entenincunmn
Aulgrebani,
n Chitatbutnp.
od huie ſtene
Nin Macllen

imliu
VNISYICAl
SCENPN,
MNEN A.
1ocs 10.
UNls, E ,
n lpelernit
nitnt ulit ende
trinmmi un
Tunn et, gen
ta wmornn .
uftun MM
SIININN,
eſcriptie /
n Cbetcen
0 Ninden
n en1

(27) 30

ncjectionem ſolis religionis locis, eorumque juri & contra-
ctibus, indulgeri: ſi civitatibus idem aut plane majus em-
poris ſpatium reliquum eſſe voluiſſet JusrINIANUs.
(aà) Controverſ. L. VIII. c. 3.
(b) Meditat. ad Pandect. Spec. CCCCLIX. Medit. 8. 9.
§. IX.
Juſtinianei juris expoſitioni paucis ſubjungimus uſum
hodiernum. Tricennariam præſcriptionem ad res immo-
biles acquirendas & actiones extinguendas Germaniæ po-
Furli⸗ olim in uſu fuiſſe, plura teſtimonia, ex Capitularibus
egum Francorum & legibus Burgundionum, Oſtrogo-
thorum, Viſigothorum & Longobardorum, ab HrINEC-
CIO (a) atque RrCCTO () collecta, abunde docent. Plures
quidem viri eruditi in ea verſantur opinione, præſcriptio-
nem hanc tricennariam non aliunde in Germaniam ve-
niſſe, ſed ratione quaſi duce, ab ipſis Germanis excogi-
tatam & introductam fuiſſe. Sententiæ hujus hæc præcipua
eſt ratio, quod apud veteres Gallos, quorum mores cum
Germanorum conſuetudinibus maximam partem conſen-
tire dicunt, ſpatium triginta annorum pro ſeculo erat.
Verum ex eo, quod apud veteres Gallos atque Germanos
triginta annorum ſpatio ſeculum abſolvebatur; certo col-
ligi nequit; præſcriptionem quoque tricennariam Ger-
manorum inventum fuiſſe. Unde Codici potius Theodo-
ſiano triginta annorum præſcriptionem eePrn retuliſſe
Germanos, arbitrati ſunt EccARDUS (G EBERHARDUS
OTTO (d) atque KIPPINGIUS (e). Notum enim eſt, quanta

fuerit Juris Civilis Romani, inprimis autem Codicis The-

odoſiani in Occidente auctoritas, quantumve ex eo in
uſus & mores ſubjectarum Imperio Occidentali gentinm
tranſierit (). Decretio CHILDEBERTIICY9) Regis Francorum
lata circa annum DXCV. AD TRICENNARIAM LEGEM prO-
vocat, atque eam omnes omnino cauſas excludere dicit: &
in Capitularibus Regum Francorum by ſancitum reperimus;
ut facultates eccleſie, nec non dieceſes, quæ ab aliquibius
2 poſi-

0 6 (28) 50

Poſidentur Sacerdotihus, jure ſibi vindicent, guod tricen-
nalis lex Concluſit, & ultra triginta annos nulli liceat pro
id appellare, qod legum tempus exchaſit. Quis non videt?
hic legem Theodoſianam de præſcriptione tricennaria
omnibus cauſis opponenda innui.
Ca) Element. Juris Gerin. L. III. T. IlV.
b) Specim. Jur. Germ. de præſeript. Germ. vetere & bodierna C. TI.
(c In Decretione CHILDEBERTI II. Regis Auſtraſiæ & poſt GNr-
CHRAMNT patrui ſui mortem, Regis Burgundiæ data circa a.
DXCV. n. 4. in f. apud EccARDUM i legibus Francorum Salicis &&
Ripuariorum p. 167 legimus. De reliquis vero conditionibus omnes
onimino cauſas tricennarid lexæ exoludit, prater id quod in alia re-
gna bucuſqte detinuit. Adnotat ad hæc verba ECCARDUS. Tyi-
cennaria lex continetur Codice Theodoſ. LE. IV. T. XIIV. qui de
abtionibis certo tempore finiendis agit. . . Cothi & Franci eam
tanqitam etiliſſtmani apud ſuos etiam valere Seſſerunt. Vid. Legg.
VSigothorum L. X. k. II. l. 32. & 4. a autem una Romanorum
lex poſt alteram apud noſtros irrepfit, & in cſum venit; ut tan-
dem à gure Romano patrias conſuetudines benitus ferme ſicffocatas
eſſe, qguod mirennr non habeamus.

(d in Præf. ad T. V. Theſ- Juxr. Rom.
(e) de Uſucapion. Jur. Puhl. §. 212.
(V) vid. Not. Argent ad HEINEGG. Hiſt. Jur. Lib. II. . I. . 10. C ſqcq.
(g) apud BALUZIUM Capitular. Regum Francorum T. I. p. 17. C. III.
Capit. 248. Capitul. Regum Franc. L. VII. apud BALUZIUMp. 1077.
. .
Tricennaria hæc præicriptio hodienum in Germania
obtinet. In Saxonia ad res immobiles & jura acquirenda
vel amittenda præſcriptionem XXX. annorum, unius
anni & diei Saxonici, & olim & hodie, requiri, notiſſi-
mum eſt. Præfſcriptionis hujus meminit SPECULUM SAXO-
NICUM (a), his verbis: An eigen und Erbe mag ſioh der
dachſß verſchweigen bey drepßig Jabren, ung Jahr und
Tag, und eher nicht. Eandem præſcriptionem civitatibus
quoque obſtare, probat uſus fori Saxonici, allegatus &
Confirmatus ab AuGUSTO Electore Saxoniæ, Conſtitutio-
ne (), cujus verba ſunt: Es halten gleichergeſtalt efliche
davor, daß die Verjährung der Sächſiſehen Rechte wieder
ine

ne I
ſere
nbere⸗
Aroſi
l, .
1
di⸗
P

VI

AVNEKNl.

n Cermnyin
I Cdölentt
GOrN, UI
TChunt, Mil

reEYNN
e nung ,A

und
ionenn
wicl,

(29) 50

eine Statt und Rempublicam nicht ſtatt hahbe, dieweil aber
unſere Schöppenſtühle aus guten Erhehlichen Urſachen bißs
anpero, nach Sachſen Recht auf die Verjäbrung der ein und
dreyßig Jabr, ſechs Wochen und drey Tag in dießen Landen
diſfals geſprochen, ſo laſſen wir es auch dabey bleiben und wol-
len, daß hinfubro dermaſſen auch alſo erkannt werden ſoll.
(a) Lib. 1. art. 29. Sunt, qui dicunt, Germanis annum & diem
præſcriptioni tricennariæ addere, ſollemne fuiſſe. Rrcrus vero de
præſeript. German c. IV. L. 2. in allegato textu juris Saxonici
præſcriptionis tum rerum immobilium, tum mobilium tempora in
unum eſſe compacta, & veluti in unum maſſam conflata eſſe;

adeoque XXX. annos ad res immobiles, annum & diem vero ad
res mobiles ſpectaſſe arbitratur. Quicquid tamen ſit; illud certum
eſt; hodie in Saxonia & provinciis, quæ Jure Saxonico reguntur,
anmum & diem præſcriptioni tcticennariæ addi. Diem vero in Jure
Saxonico fex ſeptimanarum & trium dierum intervallum com-
plecti, notiſſimum eſt, ejusque rei rationem reddit RICcIUS oα.½
cit. c. XII
() CARPZoOV. Jurisprudent. forenſ. Part. II. Conſt. VI. conſtitu-
tionem hanc exhibet & ſubjectis definitionibus exponit.
§. XI.
Præſcriptionem hanc juris Saxonici in Sileſia quoque
receptam & contra civitates ibidem obtinere, non Obſcure
colligimus ex Tranſactione (a) inter Præſules, Liberos Do-
minos & Ordinem Equeſtrem Frincipatuum Suidnicenſis &
Jauravienſis ex una, atque inter Conſules & Senatores
bidem ex altera parte, mediantibus Cæſaris Commiſſariis,
a. 1545. d. 14. Decembr. inita, & d. I. Jan. a. 1546. Im-
peratoria auäctoritate munita:puncto der Landvogteyt. Ober-
Gericpt. Verba hæc ſunt: Der Landvogtey und Ober-
Gericht halben ſollen die Theile ſoſich Eingriffs Hinderung
oder anderer Einhalt in die Landvogteyen oder Ober - Ge-
ricpte übereinander zu beſohwehren oder Iͥfrungen zu ha-
ben vermeynen, ihre Beſehwehbrung eigentlich und endlich
in &chrifffen zu erkennen geben. . fürbringen und darthun,
dergeſtallt was dieſelbe Adelsperſohnen, oder ſie von otätten
Joleher angemaſsten Landoos oder Ober -Gericht halben
3 mit

06 (30) 50

mit Rayſer Rönig oder alten Finrſtlichen Briefen belegen
oder dasthun wollen, oder daß ſie ſolche oder dergleichen
Briefe gebhabt oder aus rodlichen urſuchen darumben kommen
wären, Ferner auch in Mangel dioßer Urkunden u. gebühr-
Sichen Zeugſehafften ſonſten mit dreyen oder vieren ungeta-
delten Biederleuthen beweißen u. erzeugen wollten, ſie
Jolche Gerechtigkeit drepéig Jabr, ein Jahr, ſoche Wo-
cben und drey Tag vom beutigen Tag an himier NRich zu
vechnen gebithrlicher weiße inne gehalten und gebraucht
hätten u. ſ. w.

(a) Extat apud LNIG. Reichs. Archiv Part. Spec. Cont. J. Abſatz
III. p. 369. & DouoON Corps Diplomat. T. IV. P. II. p. 299.
§. XII.
Idem præſcriptionis tempus olim in Auſtriæ Ducatu
valuiſſe, patet ex Jure vetere Auſtriaco, apud LupEWI-
GIUM (à), uübi hæc verba leguntur: Wer ein aigen in
Nutz imnd Gewehr hat, unverſprochen dreyßig Jabr und
ein Jahr und Dach, das en erzeugen mag mit zwoyen un-
verſprochenen Mannen, dgie des Mannes Cenoß ſindt der das
aigen hat, der ſoll es fürbus wollgerut haben. Cum hoc
jure in hac parte conſentit Jus Carinthiæ. In literis enim,
quibus ERNESTUSArChidux Ordinibus Provincialihus Cuyin-
thiæ Archi-Ducatus a. MooooXIV. privilegia Confirmavit,
hæc continentur: Wer bey gutem Gericht und mit ſtiller
Gewehr ain aigen berbracht hat, dreyßig Jabr und ain
Tag, Ein Leben zwölff Jjabr und ein Tag, ein Purchrecht
Jahr und Tag, mag das fürbringen, NJo bat er fürbas
recht (). Hodie in Auſtriæ utriuſque Archiducatu res im-
mobiles, jura atque actiones X XXII. annis Ppræſcribun-
tur; & quidem quoad Auſtriam ſuperiorem ita ſtatutum
eſt (c): Wanm einer ein liogendes Gut oder Gerechtigkeit,
AUSSER DER CGEISTLICHEN GfiTER, völlig 32. Jabr obne
einige Anfechtung, Klag oder Unterbruch' in Jeinem Gewalt
Nutz u. Gebrauch uhig erhalten, und bergebracht, der-
Jelbe oder ſeine Erben, und Nachkommen erſuüutzen, durch
ſolche

ilbe
gen 6
Pton
Ie V
reehi
labet
Caſ⸗
BrRy
t!
reich
einan
Urbe

rige

o
4

Mittra
Air⸗
itonli
huiie⸗
e ali
lr e,

5
*

itr z

.
Mine Mtg

ſrie Doctn
Ud Lvor.

n hoe
erin,

A mt giler
br ud ain
Piurkreck
ucturesin
Praleihe
in udru

₰ (31) 50

Jſolehe langwibrige und unangefochtene Inhabung, deſſelbi-
gen Guts, Gewehr, Recht und Aigenthumb. Hanc præſcri-
ptionem civitatibus quoque valide opponi poſſe, indica-
re videntur verba: Demnach wenn einer ein Gut oder Ge-
rechtigkeit auſſer der geiſtlichen Guter. Locum enim hic
habet, quod vulgo dicunt, exceptio firmat regulam in
caſibus non exceptis. De Auſtria inferiore autem teſtatur
BERN. NALTERVUS (d): Welcher ein liegendes Gut wie das
alt Herkommen und der uralt Lundes Gebrauch in Oeſter-
reicy unter der Enuns vermag, zwey und drepßig Jabr nach
einander beſutzt, nutzt und braucht, derſelbe und ſeine
Erhen und Nachkommen erſützen, durch ſolche langwüh-
rige und unzerbrochene Inhabung deſſelben Guts Gewähr
Recht u. Aigenthumb' u. ſ. w.
(a) Reliq. MSC. & Diplom. T. IV. p. 10.
(b5) vid. die Lands-Handveſte des Ertzhertzogthimbs Kbüärndten

(de a. 1610. in fol.) p. 14. .
() vid. die Ober- Oeſterreichiſebe Lands-Tafel P. III. T. 34.
(A4) de Jure conſuetud. Amgriac S 1 V. T. 129.

In Hollandia ex celebri illo MARIE, Burgundiæ Du-
cis, privilegio d. XIV. Martii a. MCCCCLXXVI. dato,
res immobiles trientis ſeculi, i. e. XXXIII. annorum,
XVII. hebdomadum & bidui, decurſu præſcribuntur:
hanc præſcriptionem contra civitates quoque valere teſta-
tur SINMON VAN LEUWEN (4):, Verba ejus hæcſunt: Sublata
quadraginta annorum praſoriptione, qua es ccleſiaſtica im-
mohilis & res ad civitates aut alias univerſitates Pectantes
acqirebantur . . . moribus noſtris una eademque in rebus
omnibus obtinet praſeriptio, eaque longiſſimi temporis, qua
abſque ulla mobilium aut immobilium, corporalium aut in-
corporalium diſtinétione, omnium rerum jus & dominium
acquiri præſoriptione tertiæ centum aunov unm partis volunt.
Quæ ab aliis tamen rectius diſtinguitur inter res mobiles,
quibus triginta annorum præſoriptionem ſufficere putant..
S& inter res immobiles, quas centum annot um trientem re-
quirere volunt. (a) Cenſ.

(32) 50
(a) Cenſ. Forenſ. L. II. c. X. J. II. p. 09. Cf. GROENEWERGEN de Legih.
abrogatis ad Rubr. Cod. ITit de præſeript. XXX. vel XL. ann.
J. X IV.
In Gallia FrAVIUM NICETIUM legem de præſcriptio-
ne tricennii primum promulgaſſe, teſtatur SIDONIUS AbP-
POLLINARIS (4) ſcribens: Peridem fere tempus (quo ſcili-
cet AsTERIUM Conſulatum iniiſſe paulo ante dixerat) ut
decemviraliter looguar, lex de præſeriptione tricennii fuerat
Proquiritata: oujus peremtoriis abolita rubricis lis ommis in
Noxtum tracta quinquennium terminabatur. Hanc intra Gal-
lias ante neſcitam, primus quem loquimur orator indidit pro-
Jecutionibus, edidit tribunalibus, prodidit bartibus, addidit
titulis, frequente conventu raro ſedente, paucis ſontentiis,
multis lanudibus. AsTERIUS hic conſul fuit cum PROTOGE-
NE, quibus Conſulibus prodiit conſtitutio VALENTINIA-
NI III. Imperatoris, qua lex THEODOSII Juniorié in Oc-
Cidentali Imperio confirmatur.
Ca) Eib. VIII. Ebiſt. VI.
XV.

Legem hanc tricennariam hodie adhuc in provinciis
Galliæ, quæ jure conſuetudinario reguntur, generaliter
obtinere teſtantur plurium provinciarum conſuetudines
a diverſis ſcriptoribus editæ (a)); unde non dubitamus;
eam quoque contra cCcivitates valere.
(a) vid. Conſuetudines Bituricenſes à BoëSνGο editæ T. III. §. 7.
EJUSDEM Deciſiones Burdegalenſes, Deciſ. CLXIII. n. 12. p. 402.
BARTHOLOMAIa CHASSANEO Conſuetud. Ducat. Burgundiæ Rubr.
XIH. J. 8. & IMBERTI Enchirid. uris p. 3 76. && Tqa.
S. XVI.
Ex his, quæ dicta ſunt, ſatis apparet: tricennariam
præſcriptionem, quæ actionibus a Civitatibus motis olim
ex lege THEODOSII Juniori Imperatoris opponebatur,
hodie quoque iiſdem, ſive juxta jus noviſſimum Juſtinia-
neum, ſive ſecundum receptas Germaniæ atque Galliæ
conſuetudines res examinetur, valide objici, atque exce-
ptionem præſcriptionis longiſſimi triginta annorum tem-
poris eos, quos civitatum ſyndici conveniunt, reddere
lecuros, actionemque inſtitutam perimere.
F IN I S.

S *
D“Rlõ
0 4

R

enen
Ren.
1
el
1, , . .
2
ℳ —
l.l
12 .
.
.
.
.
.

R
4
E 4
4
†

Arnen

SPECIMEN HISroniGó. IURIDICUM

PRSCRIPIIONE
CON TRA GWIIATIES

l d loten j. QUOD-
PRLZSIDE
VIRO CoNSVULTTSSTM0

DN. JOH. CHRISTIANO
ninlin. TREITLINGER

TJ. U. D. PAND. EL JUR. PUBL. PROF.
CAPITULI THOMANI GANONICο. onn-

in. D. VI. SEP TEIIBRIS NNO MDoCLX.
SOLENNI DISQUISITIONI SDUBMITTIT

in d. I. e 5
AUCTOR

UwW“ JOHANNES DANIEI. REISSEISEN

ARGENTINENSIS.

—⁊—ð
,„———— f ——
ARGENLORATI, Typis JOH. HENRICI HEITZII. Univ. Typogr.

M

fhfmfffffffffffffffffffff

i Ai nnntr

5

19 20 21

V

X

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

W.

19

18

12 13 14 15

1O11

6

5 6 7

4

mmmm

3

TNNNNNNNTNMꝛE NNTNNNNNNNNNNNNNNNNEà
10 11 12 13

2

R Copyright 4/1999 VxMaster Gmbhi wwWw.Xymaster. com

1