KaI600-5

KaI600-5_16 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Annotationvm Historico-Exegeticarvm In Hoseam Pars Vndecima, 11 * $ N ? n j xl M. j E d a s d. » M A 3 E « d um Ü us RPE d 5 d N M W a d a * Is j » i i 5 U« $ a n W 3 5 n Vi A n 3 .; b r H ? h OR * r : z DA 2 H * tl ; : ? " ü i i o Ü h x p ) AE ss 2 e E M d M * - 8 n hs * 4 d x t o i E x 4 P ts » j o Wwie i j s E : j ;. uU -t I u i d i » wf " : H h PC ye AT ov gt j a ede N * » 2 dl R UTad ie aE r l; E dica ) R s Ts 3 TM TRAl Ü g ; Wt QUATE Q EEE 2 1 e a N r M D a^ j x E x N sj 3 ? DN 2 t i PER d 2 P i« ? x ") l hh P j d "i ? ü z * * i 2 n : : : P2 3 M S3ie n a H H d n «'i A E y 5 a - j* ; 5 : f r ; V O - ; 4 n * eRM ïf x « 5 ä 5 u 2 Ü $du * 2 $x " t & y Y iA & ; 5 & 5 R AE dte DXXT du n " n as à N d s « A 4 d ": É & " & ? . jis eSO o "s d 1 CX ir 5 M 2 : " d isetà s Y " 2 » Ms & at i n , e (ja 4815 1 , 5 d 4 us Ó ts à Ü r 1 ii 3* ATE A 5 3 * N z Q D n : N : : ,i PUS » 5 2 B Pt 32 n 4 2 3 P j $£ — YO H OVEN i 5 N $ » ela aelabees U u erd i H $2 EEE ; * " a i p d :- KOR Ts 25 s « i u E 3 ä Ü ; RTA AE ii J 3 " 9 4 ó :. H ; ) A t & d Ó $ ;; i« 4 5 * ü M s " : DAL ul ia x 4 M 2 nE $E 1 ii dT 5 Ws $ ; d L $u s. dipu 52 g "s aA 41 : i r * n 5 z LE T ; eafut » " ii : o us 5 3 DAR o E TRRPIATRS H N M iaf v & $o MA É s 5 : d 806 3 ln 9 4 * 2 AT at "æ $t s s i É * " »: i M. t ALE VTE sls PA 1e 2 : Á : f.; 5 ï ä m s 3. A n B » A st » 8 d i ;f : i M 5 4 " * S ï 7: x i ia hd 9 f t Ü :: Ü t n As f E. i: d 4 d : ; Y Q6 d. z od * ; Y2 n At 2. H x d Lt i áj n : n ï a ao " i $s. n h ? A d * t ä 3 H 9910 TU : 5 j 54 a N ; s nr i t s a AC 5 5 m . A M OOX P vt EAC o r É $ ä : E ) Mleirene GtL 1 ': RO. d at u AE g s (: j X adele d i d2 n d i nl S s. s j y t ^ 5 ï W« i : i n h 3 " d ATA ;: ; A us n UM M Y 3 E, 5 ^ at dN AE x * . " nEX A P déte EM a Ms d d 2 itene ie iï ä 3 AAs $s n at M P CAUXDS VN * Ü ï 2 Wrafu i j : HU o * M dies 2 D N i, 1 n d ï d E PUR 5 x 5 OE * d NT x H d ä 5 * UM nM P 3NSS E at 5 ? d i " E j $ * h g : u . í ? » d re P W j E Ms : : » - * " » * N N a 3 * VN at MPute ts at ( W re UT a ; s 3 à 35 x 2' M b Ms MM Njetà d E A e Wate Ü i MA t » t i c: v H ( iA 5 * ÉN Ws f " j VXRLATADA OA E n $ WiptAtE A d d j 5 a X $s " 4 & n Hss MTodot js 2 t i 2 5 » $ a 3 Ls n g P. * M 4 d »? A : d a x Ü A » ns n 55 Jäi* Ü zi 35 * u h^ ( T ia 291 A um D f. ] d d " " d DO :; " 5 4 x m i TU ; MR à s. HUR " N E 3 d i 2 $ s ; a. Ü * t : Ü Ed 5 5 i l 3 5 5 A t 4 x Ts 1 ; d H f i 5 i s » N & Ü / ; 2 ; r P x g a s " i ? j E 5 Á 4 s Ü d AU. 5 2 » A. 5 i 4 ;. » Á 22 ä 2 s ? yEEryE i ü * » LA ts ( a UE Ü " MY M rR pE Pa 4 ä s PUAT dj & " n RON * ;j anon n ä :', u6 b H s (e h "n D » Ms ä " ä g Tat "r d j N RP AE ts o 5 : ! ts P IY UA J s Je dN » * af DO E 2 464 v » 5 * UE n 2 5 s 9 5 : t i A d .; x e ü » & BUA AR o X M 4 H i i u P betepe Gd Val i 6 4 E 2 $s E ä M i Vl 5 * i i d d fT a Ü 5 d u$v d ? u M '«;.x'x-, 5 $ *l LY Robl d. i z ? ? & CU TA $ j à 30 w t N ielé 454 D H 5 4 i ( 8 s 5 d at du apis: as 3 5 n 5 TA f 3 A & at -.! t AUA Ü 1 LR OM DO vde 5 4 j T 2 * d i ?e- ia i j s u f ii us " O ii * E d D d E 3 Qu 4 du j* (enrte 2:« A j ? 2 : ä— v " at i b a P a MH a 5 M 5 ä ä v u : M $ n R LR OC Y 3 die G d X : t d s )b ORUA t ; Pt d té * " i : £5 ? 3 " j Ptate" MP Qd SOREAD Tyba 0s I i d o h M " "at i i ? à ; y :* i $ taté E d h d : : E ; * ? AUs* u 4 d etun 5 E p N Es P SPER d. " H , É 0323 " * ARA SaUAP hs x m Ü l', d ;æ M i * E. 5 ia u sT r 4 : x ä! 5 55 d UA x d " s P. N a2 5 ; ttiteng Mu tataty » x* 29 (5 n Vs 3 * M ts 424 n j u ERa abl at ta r Ü " ^ AC PUA As ts A a A n dH U * d OA * AsE a r o P T st atel Ó 5 D s e 3 s8 M Md C At í Üü " H . x t .x S. 4 " d)f ATa en NT S) H us u n KRAT d d REU F Ó 'T; iota u * u d ? M - ^ ï Á r ; x U Pa at u téd 5 rE * j ate 1 i ,a e M "o j » M ; H 4 jj P l; n 5 A d ia d. Viats x AC iB j i ,:«-: * P As Pt "i od g h * » » x OA i » nj ä » a* ie " x qaSe u) r n E 2 x g ä » n E j i* 5 5 « i $76 E a Mu Eï 5 n * ; d* g 3 t od s Ó ä n rä 5 :: ;; tb ( ooO POX AT NI, 25 DX L h6 H 'l $^ at 5 :3 A a d 4 t d 4 ; n As :' is s ETU " Is PO » t u hr ^ E p 15 Hss ïi ä s M ; diewodd j ? /; 5 »: i ? PA 5 s i A » s i at t p isrd » a " ,. : *E t ? AC w d^. 5 4 i i^ Me 5 j 2 ; u ts Ü p : " e 8 N ) * A X A j :': ; i 1 s i 3 E s 5 :: ? at " i ^ 5 H ^ Ü À ? Ü S » : M X * y P du 2 2 vb s " ä CY : PS ä : E 2 : Ü ce Ü » P At CA eDaf, d IN5 » : S :', j* d j ïï d5en 2 t MAVEU MP TO PA ; Z: ï T : ? n 3 a ia* ts " Ü M i n £ Ms Pt :ï Va M UNTAEA p 5 2 5 j * Teet) (V j V " atat v n ? x 2 ". : D if 6 E 2 foyt Ms 6u n ate i P ;, ( 2 d d Ü t 3 D i 2 eo9 ä ;: ! d at) Minoe Is » I65 "r " * 5 2 * Es i » : ïz o 2 Y " p dad Á "u t i - ï a te v "i 5 ä .: !6 Mere At » 224 P d v *s 62 " s l Si * 3 A CY VAE O r ; vet E. 50 at ;. ? 4 TM PT P OU " A ? " 3 25 st E » d * | PA 2 " S * ä RPE . etd i o (vie s? " " » « 3 f; y 4 M i ä H 3 d K D g " I5 » d rE 4 AOAU $n i ; 2 2 b Ü P $t o ; f * » L E ï d acan) 529 ? * i ?s u Vata (s Qul a 29 AUs vie i H 5 T " " j Ob : 222 - 314 e * w 4 :; *s at 3 as ? ^ " : X i Mi g; j ? ^ Ü 5 t Ü t * 5 " 6 * eiel / E. d r E 1. Ü ü h Ls d ; Á & h r 9 j w uN H " ä Pa o ho " 1 Py E5 x & g " d x M É " P & 3 » * — : É ^ ; ï :x 5 t * zi "n H " ,; á 34 2 at ä Ü ^ P s » " d ï: ? s d r d Pf 6u as M a i " QU ii r : i al N : ^ i PU u L $d ? &5 A d Vot i^ s ä ï D " RTR COAV du dat al D * 3 i ) ? At - d*é EE H d i n ^s D V d s Á t P * ;, du 3 t :a*x' * 3. 5 » at 4 P FU ä " ; 5 » j g " at x n E f N v a " ; ; 0s g i i 14 9* *s " ( 3 E o^ 5 : A » QU us Á 2 iv o M. d ii U E " n E :,:. CR dAT " 42 " r o r 3 * ä 3 ?l d x us d Pa ». ao taswaeyt i 5 d ; 4 n P * / n e E b5 H 3 y Pa ä ? ; : d ^ w » s 5 d : eeth ; M ; tl » o r ï s rA 3 H » ag 9s Qd M ä » h i , i o Y PA i2e Ü d :l y' u Pf A D 'f DP 2« ; ^ i u t P E ^ D. x : i Msl l PA w Cew ( s ,ï U n ü T4Sd i :ï i ^ : ï I ts 4 S 4 Ó " tata i o P i Ü i $d P ? "t 5 P * M " Ut AUA ^ 2 : ; :: 4 W " d Y , » ;'4 i M ;. n M MP n i, N 4 3 "( h A " ä B ä * , g « " 4 M » 7 $) H x "o ä s df d ï MA 3 s n p a OR J .ï 2j , " H j i r n DA 2 R " P h u i M ^ * ó j; ä " H ï "d Md Pa & É " K 5 H D H " " A £ n P E :. sls nesr Ü 3 ä. d : z MAT o* OO u AR 1 4 dtetut, r ss , ^ m 2 aA RECTIO ,. Ri / ANNOTATIONVM HISTORICO- EXEGETICARVM IN HOSEAM PARS FVNDECIMA C A P. Xll. COMPLECTENS ^ QVAM SVB DIVINIS AVSPICIIS PRAESIDE LVDOVICO JOSEPHO UHLAND THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL, ORD. DVC. STIP. THEOL. SVPERATTENDENTE h. t, RECTORE ET FAC. THEOL. DECANO DIEBVS SEPTEMBR.. 4. MDCCXCF. PVBLICE DEFENDEN?T M. CHRIST. FRI*D—. DAV.SPINDLER, 4Znfra- Eiffsheim, M. IMMAN. FRID. BERINGER, Hofeneccens. M. PHILIPP. CONRAD. LANG, Laureacenfi. M. IOH. CAR. AVG. FABER, Jnfra- Enfing. EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL, TVBINGAE, KLITTERIS BALZEANIS, NT u T P n w. N : & e — N As " g A ! gpes Áj L ON. 9. V aput XII a verfu demum 244) incipiunt LXX & Vvr- € GAT. ex v. 1. facientes Capitis XL. ultimum, pro qua divifione Capitum, in gratiam J7u/ga'ae, fruftra labo- rat RIBERA; confuetam enim in Biblüs Hebr. Capitum diuijionem verfuumque conjun&ionem ipfum totius fermonis argumentum requirit. Poftquam enim priorem fermonem Propheta infigni promiffone de futura ex exilio liberatione atque in patriam reductione Cap. praeced. v. 1 1. fimiverat : INovum incipit, in quo 1) Ephraimitas ob cultum hypocri- ticum, quaefitumque ab Aegyptiis auxilium , redarguit, vuic-3 24o exemplo. patriarchae ;Jacobi, quem admif- fae in fratrem fraudis poenituerit, & qui lacrymis gratiam Dei imploraverit & obtinuerit, ad poenitentiam revocat, V. 4—7 Iisdem 35? ob pertinaciam in admittendis & de- fendendis fceleribus v. 8. 9 exilium praedicit v. 10. 11. & factam jam Gileaditarum in -captivitatem Affyriacam ab- ductionem, inftantis etiam reliquis tribubus abducionis do- cumentum effe debere teflatur V.12. 4t9 ad hiftoriam Jacobi A 2 & Hor. XII, 1. dit, ejusque obedientiam laudat, qui, ut Efavi iram effu- geret, fuafu parentum moleftam fugam fufceperit, &, ne Cananaeam duceret , longo fervitio fibi uxorem cogna- tam acquifiverit; v.3 1. cujus etiam pofteros Deus ex Aegyp- to eduxerit. v.14. Quia vero tanti beneficii divini immemo- res cultu 1idololatrico & vita fcelerata Dominum fuum -ad iram provocent: injuriam fibi illatam Deum per eorum perniciem repenfurum effe, v.15. denunciat. Ceterum uti -Hofeae Vaticinia in genere inter difficiliora Prophetarum oracula reputari debent , five rer ipfar , quas tradit, fivg verba €? phrafes , quibus utitur, five denique orationig nexum Ípeces: ita Caput inprimis XII. iisdem difficulta- tibus premitur ; id quod ex diverfiffimis Interpretum fen- «entiis in ipfa expofitione patebit. Cap. XII, r. Circumdederunt me mendacio Ephraimitae €2. dolo Jfraelitae ; cum udaei adhuc velleut cum Deo , €? cum fan£is fideles effent. Circumdederunt me mendacio Ephraimitae €$ dolo Ma?- liae;] Loquitur Dominur ipfe de Ephraimo tribu régia, cui extenfive jungit domum l/rael, i. e. reliquas tribus | ad regmum Samariae pertinentes , in diftinctione a ;Juda, regno duarum tribuum. Conqueritur, t circumdatum effe ab Ephraemitis mendacio & dolo, quae verba non de f/raudu« JHor. XII, 1. 5 fenía ipfius Dei, qui falli nequit, eircumventione expo- nenda videntur, uti quidem plures ftatuunt, quod Deur conqueratur , fe fuilje circumventum mendaciis €9. fraudibus populi hujus , nempe cum fgeciofis praetextibur óbuelarent imyietatem [uam ; quod ergo fnmanitus hoc a Deo difum fit, ad fraudulentos hypocritarum mores notandos, qui fidam probitatis fpeciem prae fe ferebant ; ita,ut circumvenire hic fit decipere. — Nam 199 talir circumventio ne quidem per avS5erma$eixy Deo tribui poteft neque 246 Tfraelitae ejusmodi /tpocritae fuerunt, qui putarint, po/fe Deum cir- cumutiri; fed imaginati fibi funt, quafi hypocritae non ef- fent, atque Deo recte fervirent; 3ti? ipfum etiam verbum cir« cumdederunt me notionem circumventionis per fe non infert ; Senfus ergo genuinus hic eft: circumdederunt me, Deum fuum, Ephraimitae,velut culturi me, & fub foecie pr. aeflandi fervztu per facrificia folennia & per preces publicas ac folemnes , À fed omnis eorum cultus religiofus eft mendacium & do« lur, i.e. hypocriticus, falfas & idololatricus. Ita bene Cel. Bavnius : Ephraim umgibt mich mit Lügen, und Jfrael mit -Betrug , d.i. fie wollen den Schein haben, alr ob fie mir dien- ien, aber er ift Trug, LXX: tuunAoct us ev evdsi EQeaiMs xai &V ac6 Iu Oinoc IceagA , rectius cini2 vertentes per v/eudos, quam HIERONYMUS per negationem; negationem fcil. D« tuini C idolorum confzffionem. Pro. mv dolo LXX ponunt actQsiav Tmpietatem. Cum J udaei adhuc vellent (confentirent) eum Deo €? cum San&is fideles effent.] Plurimis modis a textu Hebraeo rece- 6 Hor. XII, 1. dunt N) antiquae Verfiones: LXX non modo mmm, a Izdu , contra diftinctionem majorem per Athnachum, ad praecedentia querelae verba referunt , ac fi Juda juxta do- mum Ifrael accufaretur ; fed porro pro Hebraeis habent yuy &yyw «vlzg o 960g, xoi Aaog anytos uN Szoelar 9ex, aC fi le- giffent *ibu3 to'vp- CY os D DyT nny, ultirmo verbo addentes . 9s SynUus 70 muymw pariter praecedentibus junxit, reliqua fic vertens: donec de[cenderit populus Dei , gopulus [antius €9 fidelis. Legit t»wvp Coy bN E2J "" " Qu accepitque ** pro infinitivo verbi * defcende- re; & pro particula E3v bis ponit z V VULGAT. recte vo- Sed verba cem ;Juda cum altero hemiftichio conjungit; ipfa reddit juda autem teflis. de[cendit cum Dgo, €8 cum [an&tis fidelis Legit && &y vv p nmnm. Joxa- THAN denique, uti BAHRD TIUS monet, plures lectiones expreffit in. paraphrafi quas. vide in App. Crit. ad h. Vitiofam "e» LXX verfionem b. STRUENSEE praefe- rendam ftatuit le&ioni textus, integrum verfus vertens: Eyphraim. handelt ligenhaft gegen mich, und das Haus Is- rael und Juda tükifch. 'Kann fie Gott ferner für ein heilt- ger und glaubiges l/olk erkennen? & in nota addit If/enn LurHER fat: Und Juda haelt noch veft an Gott und am rechten heiligen Gottesdienft: fo wwider[pricht das den UOT LR us RC L tl Klagenanderer Propheten ; und infonderheit dem dritten Ver: diefes Cap. — Mir fcheint es'alfo , ich überfeze dem Text gemüffer , wenn ich den Griechen folge, seelche uns Spuren F t E TE L a der wahren Lefeart aufbehalten haben. — .Erfilich haben. fte T« Hor. XII], 1. ? m zum erften Theil des Verfes gerechnet, welches V.3. hinlaenglich rechtfertigt. Zweiytens haben fie anflatt 4* * c» w - coy gelefen coy 5s cym p Kann fie Gott noch für ein Volk erkennen? ZJrre ich nicht fehr: [oifl der Zu- fammenhang für diefe Lefeart. .Der. Lefer wird wenigftens bey. derfelben weniger aufgehalten werden, als bey der an- dern, die mit der ganzen Gefchichte des l/olks ;Juda nicht wohl zu raeumen ifl. Sed cum lectio textus Hebr. 4) unani- mi Codd. audctoritate confirmetur, £)fenfum commodum & hiftroriae convenientem praebeat, neque el verfus 3. re- pugnet, uti ex ipfa ejus interpretatione patebit: nullo modo deferenda videtur. 5 In fignificatione verborum textur aeque diffentiunt Inter- qretet ; dum glures antiquiores aeque ac recentiores /aue dari; quidam vero ex recentioribus culpari ;judam ftatuunt, pro diverfo verbi *1», quod praeter locum noftrum £er ad- huc legitur, Gen. XXVII, 40o. Ps. LV, 3. & Jer. II, 3r. fignificatu. cf. MicnaELIs Suppl. ad Lex. Hebr. Nro. 2338. Qui /audari ;Judam, regnum duarum tribuum, ftatuunt, illis To * ügnificat cum Rabbinis dominari, ut idem deno- tet ac m.. Vertunt ergo:: quum adhuc dominaretur ;judas fed veriorem fententiam habent Lupovicus pE Digu & CoccEJUs, quibus ex frequentiffimo verbi hujus in Lin- gua Arabica ufü. denotat velle , ut fenfus it: quum ,juda adhuc vellet cum .Deo , i. e. confentiret. cum Deo , aut u« lendi verbo fortius accepto, firmiter €8 cum proaerefi ad« haereret-.Deo. Sic fere etiam Chaldaeus : jjudaei autem va« MM ANMCU $ Bo AT, . lidi fuerunt in cultu;. qui fenfus amplius declaratur per vere ba fequentia: Ef cum fan&is fidelis effeb; i. e, & cum fat- is hominibur, Prophetis, item Sacerdotibus & Levitis, miniftris Dei in templo Hierofolymitano confütutis, con- ftantiam & fidelitatem in cultu publico & profeffione fidei praeftaret. Ita Gaor1Us, MaRkivs, aliique. Nomen pu"p alii per res fanfas , templum, altaria, facrificia exponunt. Ita RivETUS & Bunscuznus: and geht mit heiligen Sachen getreu un. DaAvipEs Kimcni exiftimat, effe hic repetitio- nem ejusdem fententiae, ita ut E2"v*p fit pluralis excel- lentiae, coll. Jos. XXIV, 19.Prov. IX, 10. ponaturque pro bw,fenfusque fit, & cum San&iffimo fidelis, veleum Deo fideli, conftructione eadem adjedtivi fingularis cum nomine plurali, quae Jes. XIX, 4. occurrit: nup tCOwwmw. Itae recen- tioribus etiam IVIoLDENHAUERUS: 0-71;0111 aber haelt es: moch irtulich mit dem allerheiligflen Gott, IMivcHAELIS praeter rem pro ESy legit ty,, vertitque: jjuda /aelt noch vefl bey Gott, das Volk der Heiligen fl treu, i.e. das V/olk, dar die wahre Kirche aurmacht. — . Die Meinung if nich£, dafi dar ganze l/olk aus frommen Leuten beftanden habe — fondern dafl Juda den: Dienft. des wahren Gotter noch beya behielt , machdem der. Bilderdienft und . Abgótterey unter den zehen Staemmen offentlich im Schwange gieng. Hi omnes haec ita n laudem Judae dici ftatuunt, ut ce- dant in grave Ephraimi opprobrium, qui deferuerat ve- rum Dei cultum , prior , absque exempylo & contra laue dabile exempgum: imo exemplum mali dans ;judae. Hor. X1I 9 E recentioribus culpari ;judam ftatuunt b. DaTRIUS DOoEDERLEINIUS &. BAuniUS praeeuntem — babentes Cel. ScHROEDERUM, qui in Obfervat. ad Origg. L. Hebr. p.rr omnino probaverit verbum "" denotare f[uc €9 illuc vagari & difcurrere , diciqué proprie de grege ober- rante & divagante, quae fignificatio fngulis Seripturae locis, ubi occurrat, apta fit. Vertit ergo DATHIUS : atque etiam ;Tu- daei vagi oberrant a Deo, a [an&o illo fido & conflarti, addit- quein nota: Propheta non laudat h. l. Judam, quemantea gaffim reprehenderat Cap. V, 1o. VL, 4. €$ quocum in verfu fequenti tertio. Dei nomine contendit. Sed Refp. 1) licet ver- bum, ** fignificatum vagandi in duobus Scripturae Locis habeat: Ps. LV,3. ubi Davides, profugus tempore rebel- lionis Abfalómi, J/agor, inquit, querulus ac dolens,E9 deferta gererrans ; item Jer. II, 3 1. ubi populus Judaicus, quem Pro- pheta fub imagine feminae vagae & furore venereo correp- tae fifüt, l'agamur, inquit ;:quocunque lubet, ton veniemus ad í£e: inde tamen non fequitur, quod in reliquis duobu:s locis, Gen. XXVII, 4o. & noftro hoc Hofeano idem vagandi & oberrandi G gnificatus obtineat. IVIICHAEL. in Suppl.l c. priori Genes. loco rectius, ut videtur, fignificatum volendi tribuit vertens: cum volueris, excutier jugum ejus , 1. e. ubi primum tentaveris, aufusque fueris rebellare, jugum fratris excuties; eundemque volendi fignificatum noftrro quoque Hofeae logo habet ex fententia Lup. pg DiEU, licet MicHAELIS moneat quod ** inter alia /enem modeftumque incefjum denotet unde pabulari, pa/ci di&ium, & forfan vertendum fit Q714- da adhuc incedit cum Deo , Deum nondum deféruit. B —— —— — R *o Hor. XII, 2 24 J'agandi notio fi noftro loco obtineret, tum non '78 ey. um Deo, fed 5x5 fequi oporteret. 3tio) quando DaTHIVs J'udam a Propheta ideo mon Íau« dari putat, quia eum antea reprehenderat C. IV, 10. VI, 4. & cum £0 v. 3. nomine Dei coniendat: meminiffe debebat Prophetam v.noflro non loquide tempore, quo ipfe vivebat fed de tempore longe priori, quo Ephraim fedu&us a. e« roboamo lo Dominum mendacio circumdederat, quum u- da adhuc in vero D cultu permaneret. Lir Jehovae cum Juda, v. a. recentiffimum Judae fub Rege Hirkia ftatum refpicit, uti in expofitione 1pfius loci videbimus Praeferenda ergo omnino eft prior expofitio , quae laudari fudaeos featuit ob fidelitatem in retento vero cul- quam ex- tu, quum diu jam Ephraim Deum deferuerat pofitionem etiam parallelifmus utriusque membri conífir- mare videtur V 2. Ephraimitae pafcun tur vento , € JéBimtur Eurum, quovis die mendacium, fimul vero perniciem mul- tiplicant ; INempe foedus cum Affgriis pepigerunt, €3 (nihilominus) oleum 1n Jeguyptum defertur. Ephra emitae pa[cuntur — — Eurum,] Nexus hic vi- detur Sed non fubftiterunt Ephraimitae in mendacio & dolo mültiplici adverfum Deum per inveteratum illum vitulorum cultum cum diu adhuc verus cultus 1n regno, Judae obtineret fed auxerunt culpam etiam quoad fta- It JHop, XILos tum politicum, dum recentiori tempore vana quoque & noxia confilia fecuti, cum gentibus idololatricis foedera jnierunt, in totius populi perniciem. — IVlale LXX he- braeam vocem 7y5, punctando ny53, verterunt : o ós Eojaug erovygov TYtupa &diefc xavcwvm, Pgphraim autem malus. [yi- ritur perfecutus eft aeflum ; nam vocem m non habere heic notionem /píritur , fed venti, docet alterum ei refpondens nomen Euri. In vento emblema eft rei vanae , in Éuro, qui apud Orientales perniciofiffimus eft, etiam rei noxiae. quovis die mendacium, fimul vero etiam perniciem mul- tiplicant.] Explicationem /ocutionis proverbialis ipfe Do- minus fubjicit; fcilicet vento refpondet mendacium ; & Euro noxio vaflitar five pernicies, prout illam propter mendacia fua jam paffus & porro paffurus erat populus Ephraimi- ticus. JFendacium. denotat culpam ; ernicies feguelam , ex ifta culpa oriundam. Aggravat culpam multiplicatio men- dacii, eaque toto die, uti habec HigzRONY MUS & LXX Av 1v zusexv ; ut non committi tantum, fed & faepiffime committi mendacium dicatur. Bene Cel. Baumtus: Ephra« im vermehrt Lügen und Untergang , d. i. durch feine Treu- lofigkeit befórdert wnd. befchleunigt ex felbft [einen Untergang. nempe foedus cum Zffyrio pepigerunt , €9 tamen oleum iín legyptum defertur.] i. e. eodem tempore, quo Ephrae- mitae foedere fubjeGionir,cumA ffyrioR ege inito,tenebantur, oleum , quod in terra Ifraelis praeftantiffium erat, cum aliis muneribus mittunt in Zegyptum pro obtinendo auxilio adverfus Affyrium, cujus' jugum excutere volebant. /Meme B2 IZ Hor. XIT, 3. dacium ergo , perniciem inferens notat perfidiam ultimi Sa- mariae Regis, /o/ese, qui contra juratam fidem , Salma- naífari datam, defecerat, & foedus cum Rege Aegyiio, iSoo, inierat, cujus ope defectionem ab Alflyrio tueri poffet. IL Reg XVII, 4. quaevero perfidia interitum totius regni Ephraimitici maturabat, uti faepius jam praedixerat Pro- pheta Cap. VIL 11. 12, VIII, 13. X, 4. ad quae loca cf. 4Innot, nofiras. ———m y-4. Efl quoque lis syehovae cum zfuda; quare qumiet eJacobum fecundum vias ipfius , fecundum opera opfius retribuet ilii. EfW quoque lis Sfehovae cum 31.402;1.] i.e. eft quoque, quod in J'udaeis reprehendat Jehova. ' Ne fc. encomium Judae & Benjamin v. 1. datum illuc traheretur, ac fi duage tribur iflo quoque tempore , quo Ephraimitae , praeter per- tinaciter retentum cultum idololatricum , perfide fub Rege Hofra ab Affyris defecerant, & Aegyptiorum opem im- ploraverant; v. 2. &, quo Hiskias publicam idololatriam, fub Achazo introductam , fuftulerat , omni culpa carerent : Dominus contrarium teflatur, & jJudam quoque cum Benjamin reum £ffe declarat. Non ergo lis gehovae cum eJuda in bonam partem fumenda eft, ut notet focietatem litis Yehovae €9. Judae communir contra Ephraimum , five ut Daming: .gro juda litiget. conira KEphraimum , uü ! Hor. XII, 3. 13 "barbahel (tatuit; & ipfe etiam LUTHERUS vertit : Daruf;t wird der Herr die Sache Juda führen, und akob heimfus chen u. £. w.. nam ex ipfis textus verbis cum Cap. IV, t. ubi eadem phrafis occurrit , collatis , planum eli , quod Jehovae lis fit adver[us : udam ut reum , qui licet minus Ne- malus, quam Ephraim, tamen redargui mereatur. que etiam e verbis noftris colligas , quod verba verfus r. in [audem Jfudae dici nequeant , uti quidem cum ScHROE- DERO DaTHIUS aliique voluerunt ; nam diffina notantur tempora. Vers. t. dictum eft, quod cum Ephraim jam ad mendacia idololatriae delapfus effet. Juda diu adhuc cul- tum Jehovae verum retinuerit : Verfu autem 3. aliquid eJudae exprobratur, quod ad idem tempus pextünet, quo fub Hofea Rege Ephraemitae ab Affyrio defecerant, Rea- Iu Judae ergo in eo ponitur, quod, quamvis Hiskias publi- cam idololatriam ab Achazo introductam, fuftulerat, mul- ta tamen vitia in populo manerent. Ita GROTIUS, item- que BunscuERUS: Der ate V/ers hebt den erflen nicht. auf. Hirkias ,. der damals den Thron in. ; uda befliegen hatte, — — rottete zwar die groben aeufferlichen Sünden, die un- ier feinem. Vater dhas zum üffentlichen AAusbruche gekom- men waren, aus. Er raeumete alle. Gelegenheit: zur. Ab Deffen. ohngeachtet aber. blieb gótterey aus. dem. IP?ge. der groffe Haufe des Volks — bey feinen büfen I'egen und IWerken, und auf deffen Seite erfolgte keine Befferung der Sitten. 1 Quare puniet ;Jacobum j?:cundum vias ipfius, fecundum D 14 Hor. XIT, 3. opera ipfius vetribuet ?lli] Quia mentio reafur praecede- bat; verbum *pb alias uecov, uti graecum emicuerlopau, & modo ad beneficia, modo ad poenas pertinens, heic fignificatum puniendi habet. Utergue populus peccavit in Deum, hinc uterque pro ratione pravarum actionum poenas dabit. Ephraimitir proxime inftabat poena interitus totius regni per Salmanafferum ; J'udaeis poena invafionis ha- fülis per Senacheribum. Phrafin ipfam jam babuimus Cap.IV, 9. Primum verbum *pbos in infinitivo feu gerun« dio extat, ubi fubintelligitur vel verbum fubftantivum: Erit ergo, ut vifitet Dominus, velny aut w25, paratur ef eJehova ad vifitandum, wt hinc notio futuri furgat, in quo legitur a/terum verbam s. Conf. eandem imperfectam conftructionem Cap. IX, x3. cujus plura exempla allega- vit /en. SToRR1Us nofter in Obfervatt. ad. Znal. & Synt. Hebr. p. 420 — 422. Ceterum Jacobi nomine heic no- tatur ejus pofteritas tam duarum , quam decem tribuum, nt comminatio accufationi ufriurgue populi conveniat, quanquam primo & maxime fpectentur iribus decem five Eyhragmitae. V. 4s In utero (Jacobus, pater vefter) calcanzo aþpre— . hendit fratcem Juum;. fed in dolore fuo luctatus £ cum Deo. In utero (Jacobus) calcaneo apprehendit fratrem fuum;] Nominatiyus, jacobur,v ex v. 3. rep?tendus eft Licet P 4 Hor. XII, 4. i 3 Subjecum non exprimatur nomine fuo, docent tamen cum praedicata. [equentia , tum. verba Spp & nwv, ad utrumque Jacobi nomen alludentia, agi de ipfo patriarcha. Num vero loquentem v. 1 — 3. Dominum lfraelitae v. 4. 5. interpellent, quibus v. 6.feq. refpondeat? an fine in- terpellatione Deus loqui pergat ? diffentiunt interpretes. Zuterpellationem ftatuit cum LuTHERO //en. BURSCHERUS: Er hat, fprechen fie immer, in. /Vutterleibe feinen Bruder bey der. Fer/e gehalten. Der 4te und 5te Vers enthaelt eine Rede der verderbten IHfraeliten in des Propheten Zei- ten, mit der (ie theils das Anfehen ihrer Abkunft, theils ihre Abgótterey , zu deren Begehung fie nach Bet/el wablfabrten, zu rechtfertigen fuchten. Und V. 6. u. £. f. fieht die Antwort darauf. Itemque BannbrTius : Notan- dum , Hofeam in hac [eiione Deum cum gopulo differentem snducere. Hatfenus v, v — 3. Deus verba fecit. Ifraelita- rum. [ermo v. 4. 5. 6. continetur. Poftea v. 2 — 12. Deus fatur. -Hunc. populus intergellat v. 13. 14. quibus Prophe- ta addit Epilogum v. 15. Haec praemonemus , ut videas v. 6. non cohaerere cum v. 7. f[ed potiur cum w. 13. Sed cum nulla ratio jufta cogat ad hypothefin interpellationis admittendam: communior fententia, quod Dominus /o« qui pergat , praeferenda videtur, licet de mexu €9 [enfu verborum minime conveniant Interpretes. Plures ftatuunt, quod Dominus v. 4 — 7. robur €$ fortitudinem jacobi, tn. fidei luu demon[iratam, ejur pofteris , qui turpiter defe- cerant, & plurimis modis fe reos fecerant, m exemplur ;& ;; 16 Hor. XIT, 4. groponat , eoJ;que ad imitandam fidem Zacobi patris fui ex- citet. Hi in verbis Domini nihil inveniunt, nifi quod lau- dab»jle fjt, & in honorem Patriarchae vergat. Itáà DoEDER- LEINIUS: Éxemplum fdei atque comflantiae Dominur. pro- gonit j acobi pofleris, qui Deo difffi auxilia humana enqui- rerent. Ya IMicnazLis, Goetting : Hier wird der AltI'ater eJacob befchrieben , ieie er war, wund wie fich Gott gegen £hn verlaelt. Er foll wohl nicht getadelt werden, fondern vielmehr als glüklicher , als groffer. IMonn, dem Gott wohl twollte , vorgeflelit. werden. Sunt vero' etiam , qui Ja- cobi characterem nimis deprimunt , nihilque , quod exi- mium fit, in eo inveniunt. lta inprimis Z/en. LEssius de eo judicat über die Religion , ihre Ge[chichte , IWahl und Beflátigung. Y. 'Th. Goettingen a. 1784. p. 262. feq. Nach Mofe war jjacob eigenmüzig — hinterlifüg und be- trügerifch — feig und niedertrüchtig — — p. 265. Er ver- ehrte den wahren. Gott, aber feine Kenntnif! von. ihm war fehlecht , und mit viel Aberglauben vermengt. Oft errichtete ey Zltüre , und betete Gott an. . Zllein feine Religion war mehr. ein. Handel mit. Gott , .als veine. Verehrung, deffel- ben , .wie. fein Gelübde zeigt. Cen. X XVIII, 20—22. Und immer fahe er. Engel, und ganze Heerlager von Engeln um fich her verfammelt. Cap. XXVIL 12. XXXII, 2. 3. p. 330. Mofes erzühlt , was Jacob zu /ehen glaubte , ohne es zu be- flütigen. — Ganz; auffer fich von Furcht vor Efau, rang mit ihm des Nachts ein IMann bif zum Zinbruch der Iorgenrà- Wi ; fchlug ihm ans Geleþk der Hüfte, fo dafi es verrenkt 17 Hos. XIT, 4. war, veründerte [einen Namen Jakob in Ifrael, sweil er mit Gott geflritten habe — akob hinkte als er aufftand , und glaubte, er habe mit Gott fclbft gefiritten. Mofes fagt nichit, ob er darinm. recht. geglaubt. habe. Inter haec extrema medium egregie tenet CoNRADUS Ixexius in Differtatt. JPhilologico - Theologicis, Lugduni Batavorum A. 1749. edi- tis, Difp. XVII. de Praevaricatione ;jacobi , hancque fe- euto certamine fidei. p. 282 — 298. quem fequitur b. Da- THIUS in nota ad l. n. f píerirque quidem interpretibus. hic locus v. 4— 7. habetur gro exhortatione populi ad imitandam fidem acobi patris fui.. Sed invita verborum fignificatione, invito comtextu. Spy femper in fenfu deteriori dicitur , at- que applicatio v. 7. manifefle docet. ejus fenfum €3. [copum: ita tu quoque ad Deum revertere. lgitur non de fide he- goica ;Jacobi, [ed de poenitentia , quam aliquando egerit , in protafi fermo effe debet. — "Tangitur grimo naevus Jaco- bi, cui in fequentibus /audabilia ejur fa&a opponuntur. a) Ipfa verba: im utero tenuit calcem fratrir fui , id non obfcure flagitant. Verbi 3pyp originaria fignifica- tio: calcem tenuit , omnino retinenda eft, fed nec exclu- denda derivata inde decipiendi notio. Senfus ergo: Cum frater,| Efavus, prior egrederetur ex utero, Jacobus calca- neum ejus apprehendit, quafi impediturus , ue ipfum ante- verteret, quae calcis fratris apprehenfo , divina providen- lia rem ita. difpenfante, fignum €9 praefagium erat, quod eJacobus fretri jus. primogeniturae erepturus fit; quam ob caufam etam ipfíi afx;biguum nomen jjacobi impofitum C 18 Hos. XII fuit Atque hinc illud fa£um jacobi n utero non feorfim & in fe fpectari tantum debet , fed quatenus praefagium erat ejus facti quod Jacobus adultiorfactus in fratrem commifit B) Id vero non in /audem ;Jacobi accipi debere, fed ut fignum deéceptionis & doli: ipfius rei geflae Gen. XXVII 5. feq. collatio demonftrat, uti pluribus docet Ik EN1US$ L c. p. 286. 288. Nam 1) emanifefla fraus tam a. Rebecca quam filio ejus commi/Ja eft , dum is, matris fuafu patrem verbis aeque-ac factis decepit, Efavum fe fimulans, idque cali- inprimis habitu ad id artificiofe parato , ut lfaacus per contactum pelliuum in errorem gantibus jam oculis duceretur & fe hirfutas Efavi manus tangere crederet, ficque Efavo benedictio praeriperetur. 2) plus um , eun- dem in finem, apertum mendacium commiffum eft, quando interrogatus a patre v. 18. quis tu es mi fili? (ine ulla cir- cuitione refpondit : Ego fum Efavus primogenitus. tuus, addens: feei quemadmodum dixifli mihi, imo adhuc per- Surg? , comede de to quod. cepi, ut benedicat mihi gens: anima tua ; cumque pater fraudem fubodorans regereret: guomodo feflinafli invenire , mi fili! vepofuit: jJehova, Deus Cumque lIfaacus adhuc tuus , mihi id in occurfum. dedit magis metuens ne circumveniretur, denuo inftaret v.24 ANum tu igitur es filius meus E[avus?. quem te modo faffus €s, iterata vice refpondit: Ego /um 3ti? Ipfe Jacobus non aliter hac de re judicavit v. 11. 12 Cum enim eum mater ad haec compelleret, diferte refpondebat: Écce /ra- € Hor, XII, 4. Ig i*ter mtus: pilofur efl, €9 ego glaber. — Forte contre&ïab;t "t gater meus , eroque in oculis'ejus inflar deceptoris , € attra- ham mihi ex[ecrationem ,. nom . benedi&ionem. 4to Deus ipfe non obfcure teflatus eft, fe fa&fum illud minime pro- bare, & Jacobum .id quoque fuo damno. experiri curavit, Quidquid enim ipfi dein evenit mali, dum inter innumera pericula atque incommoda a patriis laribus aufugere de- buit, inde originem traxit. Gen, XXVILI, 41. feq. neque Deus illum eo iterum admifit , nifi poftquam culpam fuam ex animo doluiffet, .. Id quod patet ex fequentibus verbis. fed. in angore fuo lu&atus eft. cum Deo.] Qui lo ixs ver- tunt in robore fuo five inrobore fidei, iistotum xyus, in quo Jacobus in iffa Iu£ia occurrit, repugnat. 19 enim in fide ceríantes minus commode dicuntur robore fuo lu£ari, cum 3Deus potius ipforum robur fit. Pfalmo XXVII, 1. Jes. 24^ Jacobus in illis circamftantiis minime fub XLV, 24. fchemate fortis herois, fed fhominis timidiffomi , & prae smetu fere examinati occurrit, Gen. XXXII, z. 11. quin & ipfam luctam 38 non fuo robore , fed /aerymis & fupplica- tione peregit. Ita vero qui pugnantin humillima agnitione & deprecatione reatuum fuorum, precibur inftant, atque ex mifericordia divina gratiam nancifcuntur. Quare commu- niffima vocis wN fignificatio, qua dolorem & moleftum Ía- borem denotat. Gen XXXV, 18, Deut. XXVI, 14. Ps. XC, ro. heic retinenda eft. LXX vertunt &v sroig avl , quem fenfum etiam fequentia confirmant, quando mox v. 5; additur: flevit €$ fupplex gratiam imploravit. Scil. Vix affu 20 Hos, XIT,-4. Jacobus fratrem E/avum circumvenerat , cum efur minir perterritus , patrium folum vertere & in Mefopotamiam fugere cogeretur, Gen. XXVII, 41 — 45. At, uti bene obfervat IK ENIUS, l. c. p. 295. nondum vel fic Jacobus culpam fuam agnoviffe, & apud Deum deprecatus effe vi- ———MM— ÀÁÀÁ— ÉÁ————Ó detur, faltem nulla ejus rei in tota hiftoria veftigia occur- runt; quin.contra dein uxoribus, crebra fobole & nume- rofis gregibus ditatus ad patrios lares revertebatur, de nülla forte re minus cogitans, quam de eo, quod quon- dam in fratrem admiferat. Hic igitur Deus ipfum gra- viffime admoneri atque convinci curabat , dum E/avo iypfi armata manu obviam procedente, in [ummas anguflias conji- ciebatur , metuebatque, ne iratus frater a fe poenam repo- fceret, feque cum univerfa familia trucidaret. Cen. XXXII, 7.11. Hae circcumftantiae, uti ipfi neceffario in memoriam revocare debebant , quae quondam erga fratrem patrave- rat, quibusque is ad iram provocatus erat: ita eum ultro excitabant, utad Deum fupplex. confugeret, €9 cum culpae agnitione €3 confe[fione mifericordiam Domini exyeteret. V er- bum m* quod bis faltim legitur hoc loco & Gen. XXXII, 29. vertendum eft: contendit , pugnavit, Er kaempfete mit Gott. MicHaELIs Suppl. ad .Lex. Hebr. Nro. 2552. P 2351. nnz inquit, efl contendit, ad quam radicem maxi- mam partem. referenda funt, .quae fub *wip. habent Lexica. ZIrabibus eft micare, hinc in III. Conjug. contendere , rixari, g. d. micare inter fe ferro. Sic de rixa five lula facobi poni« tur citato. Genes. loco & Hoj. XII, 4. 5. Licet ergo Interpretes. JHor. XII, 5. 2Y antiqui illud reddant per principem f. fuperiorem effe, nul- lusque eorum notionem certandi f. gugnandi illi fubjiciat: tamen haec notio praeferenda eft. Notatur enim mediuim ad pmeualmtmm, quae v. f. verbo b5* exprimitur. As Puguavit , inquam , cum Angelo : atque praevaluit : flevit C? fupplizavit ei. — Bethele invenit eum, at- que ibi locutus eff cum eo. Pugnavit , inquam , cum Jngelo, atque praevaluit : ] Amplius exponitur /u£a * Jacobi cum Deo, quomodo gefta fit, & quem habuerit eventum. Nexus fit ufitato fcriptu- rae more , per repetitionem ejüs , quod praece[ft , ut no« "n quid fubjiciatur, €9 in hifloria pergatur. Verbum *wit, —À * Lutftam ipfam funt, .qui i fomnio vifam effe Jacobo, ftatuunt, non vigilanti obveniffe, C MrcnmAELrs i notaad Perf. Gerin, Gen. XXXII, v. 24. Ad quam vero fententiam bene obfervat DA T RUs izan0ta ad Perf. Lat. h.l. Q uanquam fententia horum interpretum non caret probabilitate; ta- men non omnia, quae de hac apparitione narrantur, /onmnio videntur convenire. Primo, quod Jacobus poftridie vere claudicavit ; deizde , quod v.30. miratur, fe Deum coram vidiffe falva vita fua. Quod quidem ex opinione illa anti- qua dicit, de qua ad Cap. XVI, 13. verba tamen clare indicant , gjacobum. in tota illa apparitione /44 com/cium: fuiffe. 22 Hoc WIT, i. cujus futurum' Kal. hic legitür, idem denotat, ;;uod prae- cedens mU. Vers. prae. ponitur particula n& ; hoc vera bs; Gen. XXXII, 29. tp, eodem fenfü. Cum liqueat ex hiftoria, /u£am fuiffe Jacobo cum avevwue benedittionir au&ore, huncque diferte Hofeas mox v. 6. J'ehovam no- minet; clarum eft, quod nomen t2'n5w v. 4. proprie de Dro accipi debeat.- Idem vero v. s. appellatur Zngelus , uti Gen. XLVIII, 16. ut fciremus, notari Zngelum ehovae , Gen. XVI, 10. XXII, 16. Exod. 1II, 2. 4. 6. Zngelum fotderis, IMal. III, 1 Neque enim fpeciem habent Ju- daeorum aliorumque. gloffae, qui angelum creatum vel unum alquem de exercitibus obviis. Gen. XXXII, a. vel bonum jJacobi cuflodem, vel malum Efavi, heic intelligunt. Verbum 55* £9 praevaluit, q. d. potens factus eft , cum Vav Converfivo & in paufa, futurum Conjugationis paf- fivae Hophal prae fe ferre videtur: SCHROEDERUS vero ha- bet pro futuro Kaf verbi 551 capax fuit, potuit , quod verbum in praeterito & Infinitivo 5» dici folet , in fu- turo Ka/ vero habeaty in Schurek quiefcentem , ut fit t»v pro 52v Znfüit. ad Fundam. Ling. Hebr. p. 78. R. 77. IModus vero, quo Jacobus :n lucta illa cum Deo praeva: luit, defcribitur verbis fequentibus: flevit 9 fupplicavit &i,] i. e. fendo & fupplicando prae- valuit, Fletár quidem expre//a mentio Gen. XXXIL, 26. non fit, fed facile is ex ipfa hiftoria colligi poteft, five ad eum compulert fummus aigora five intimus Hor. XII, 5. ( " 3 | culpae multplicis fenfus, & intentum gratiae divinae & benedictionis defiderium. Suppliciter enim & vehemen- ter contendentes cum. precibus lacrymas mifcere folent. Cf. I. Sam. I, 1o. Efth. VIII. 3. Plura etiam proftant apud Prophetas Aifforiae füpplementa , colle&a a GLA ssro , Phil. d. p. 672.. edit. Dath. — IMireris , cum Rabbinis qui- busdam ipfum etiam VATABLUM flatuiffe , quod Zngelus fleverit, €9 füppliciter rogaverit Jacobum, ut fe fimneret abi- rt, contra clarum textus tenorem, qui umi fubjecto, Ja- cobo, omnia praedicata tribuit, nec quicquam in fubjecto variat. Verbi unnnm propria fignificatio eft: fupplex gra- tiam imploravit , a. gemendo €$ fufpirando. Nam pn n Kal, ex Arabifmo primo denotat gemuit , deinde mifertus eft. C£. ScHuLTENsiUs ad Jobs XIX, 17. MicHAELIS in Supplem. ad .Lex. Hebr. p. 845. Atque erat fane , cur Jacobus, quem hactenus neque multiplicis doli erga frae irem, neque diffidentiae in ipfum. Deum poenituerat ; gra- viffime doleret, & mifericordiam divinam atque remiffionem cumulatorum lapfuum precibus & lacrymis expeteret. De- bebat is divinum conlilium, Rebeccae, cum foetus in utero ejus collidebantur, datum : .Duae gentes funt in ute- To tuo, C duo populi ex te orientur, €9 major ferviet mi« mori, non per media illegitima praevertere, atque, ut il. lud executioni daretur, per fraudem quaerere; fed placide potius piaque fiducia exfpectare , ut , qui pollicitus erat; id quoque praeftaret. Atque hoc ipfum goenitentis & cul- gam deprecantis Jacobi exemplum primum momentum eit, 24 Hos. XII, 5 quod Dominus ad imitationem ejus pofteritati peccamino- Zlterum ad Jacobi laudabilia fa&a , fae v. 7. proponit cum movir favoris divini documentis conjuntcia excitat Bethele invenit eum,ibique cum eo locutus eft.] Futura st & *5v ponuntuür. pro praeteritis. Pergit enim fermo in hifto- ria Jacobi, & quid, poft iflam cum Zngelo luZam, Jacobus fecerit & obtinuerit, recenfet Senfus ergo: Poftea Ja- cobu: , a Deo monitus Zethelem afcendit, Gen. XXXV, r. ibique eundem zIngelum , fibi denuo apparentem invenit & vota exfolvit , quae Gen. XXVIII, 21. 22. nuncupa- verat. Ita GRoT1Us: In Bethel invenit eundem Angelum. Bethele suQalixteoc dictum, i.e. ubi vos contra Dei legem vi- tulos colitis. Hiftoria eft Gen XXXV, 8. 9. Ita RivETUS: Relativum pronomen immediate refpicit eum , quocum lu« Gaturefl. q.d. Eundem fuum antagoniltam invenit poftea in Bethel non emylius lu&iantem , fed benevole alloguen- iem. Alii, fenfu non minus commodo , haec & fequentia verba de Zingelo exponuut: Bethele inveuit ZIngelus ;ja- cobum €9 cum illo (Jacobo) locutus &f ]ta JoNATHAN Bethele vevelatus eft , i. e. apparuit ;jacobo Zngetur ]ta Dnusius MaRnKiUs , & IMOLDENHUERUS welcher (En- gel) ihm auch in. Bethel erf[chienen ift , und. dafelbft mit ihm geredet hat Ultima verba fi prout in textu Maforethi- co extant, vertantur: €9 ibi locutus efl nobiscum , facilem haberent fenfum, fi v.4.5.6. verba interpellantium Ifrae- litarum effent fefe defendentium , quoód Jocum cuitus fui Bethelem pofuiffent utiLuUTrHERUs, DURSCHERUS & Hor. XII, 5. 25 BaunpTiUs flatuunt. cf. p. 15.. Sed, quia iftam hypothe- fin non admifimus, atque Deum ipfum v. 4 — 6. lo« guentem (tatuimus, omnino difficiliora funt. CocczJvs & MaicnuaELIs Zaí.in Not. ad Bibl, Hal. vertunt:. €$ ibi locutus eft. Jacobus nobiscum, i. c. mecum, ZIngelo fa- £iei, qui de fe in numero plurali loguitur. c£. Gen. I, 26, III, 22. Joh. XIV, 23. R 18ERA o locutus eft nobiscum exponit de alloguio acobi ad familiam fuam , q. d. ibé cJacob convocata domo fua dixit: abjicite Deos alienos, gui in medio vefiri funt, &c. Gen. XXXV , 2. 3. Sed tunc fermo Domini de Jacobo, ad familiam loguente, deberet effe non ín prima, verum in fecunda per[ona : ibi locutus eftJa- €obus vobircum. Eadem difficultaspremit omnes reliquas In- terpretum fententias , qui allataea Cocce3o & IMicnagrg .Hal. expofitioni non accedunt: niü cum CasTALIONE àxoyp pro *5p pofitum putent, interpofita litera-Nun, ut fit Ps.V,13. in v. $39Dyn pro 3^byn. vel cum Lupov. Ca- PELLO legendum ftatuant a:rgy cum Saegol, quam vero vo- cem BvXTORFIUS rejicit, ut novam & irregularem , quae necin Bibliis, necapud R. R.legatur. Quare erecentioribus pro 5ioy legendum putant soy. DarHius , DoEDERLEI- NiUS, & MOEDENHAUERUS, qui in nota ita : /n den lez- ten Worten des 5ten. Ver[er wird auf die Erfcheinung ge- fehen, welche Gen.. X X XV. be[chrieben wird,' und ob- gleich in dem. Ebraeifchen Text. flehet:. Er hat mit uns ge- tedet:. fo ifl es doch [ehr wahr[cheinlich , daf! mit ihm, flatt mit uns , [fehien follte,. Denn die vorhergehenden Worte, und D Hor. XITI, 6 26 auch die nachfolgenden beziehen. fich auf. den eJakob , wnd haben auch. faft alle alte Ucber [ezungen. mit. ihm. LXX nach dem Zlexandrinifchen Codex , Syr. Zr. Symm. Aqui- la und Theodot. nebft unterfchzedmm Rabbinen, v. 6 Et ajehova omnipotens , sjehova, inquam,, me- soriale ejus erat.] Finit Dominus hoc verfu id, quod de Jacobo patriarcha, exempli loco, ejus pofteris propone- re volebat atque defcribit his verbis vel ip/um effedum , quem apud Jacobum 1fta gratiofiffima apparitio & conjun- €&a.cum ea promiffio de multiplicando ejus femine Gen XXXV, 9 — 12.babuerat, fcil. quod ;Jacobus ab iflo tempore conftanti fide Deo fuo adhaeferit ; vel repetitum beneficium mu- tati nominis: non amplius JYacobur, (deceptor,) fed hono- rifico nomine Z/rael. vocaberis Priori fenfu verba noftra exponunt CasTALIO : Et Jehovam in memoria- habebat colebatque; DoEDERLEINIUS n nota ad GRoTII expofitio- nem : Is Deus,qui per Angelumfe Jacobo patefécit,eft longe potentiffimus: jJacobus Jehovam affidua mente coluit atque ce- lebravit ; id enim * Jes. XXVI, 13. en. STAEUDLIN : eJehova dem Zllmaechtigen errichtete er ein Denkmal , oder brachte ihm ein. Opfer Pofleriori fenfu verba fumunt Darnius vertens Et ipfe ;Jova, Deus omnipotens, i hujur rei memoriam nomen ei dedit; nomen fc lfrael, quod eJacobo in illo cum ZAngelo certamine impofitum fuit. BAuRD- TiUs: Et jjehova , Domimus umiverfi, fa&us eft ipfi no« Hos. XII, 6 27 m , i.e. dedit &j nomen. fuum , mempe Ifrael.. & Mor«- DENHAUERUS: eJehova — hat ihm davon ein. Erinnerungs- Zeichen gegeben , & in nota: Der 6te Vers bezieht fich dar- auf, dafi Gott zu-erkennen gegeben hat, daft -Jakob Y£ra el feiffen folle, welcher Nahme den andeutet , welcher mit Gott gekaempfet und. geffeget hat Quamvis vero Deus in ipfo loco €$ tempore lu&ae per mutationem nominir gratiam fuam teftatus effet JJacobo. Gen. XXXIL 28. haectamen repetita nominis mutatio, Bethele infecuta Gen.X XXV j1.6.9.10. potius refpicitur fanguam longe illuftrior, quae fimul arguebat indez centiam Idololatriae qua Bethel a acobo €9 ipfo Deo confecrata , mutata erat in Bethaven. LXX pro altero mym videnturlegiffe rym; vertunt enim: o d& xbplog 0 9cog o may- lexpaleg &gw |ynpocwvov «vlz. Svnus vertit; Et Dominus Deus potenti/fimus recordatus efl ejur, ac fi legiffet zv v. 7. Tu ergo etiam revertere ad Deum £uum , bemgmta- £en 8 juftitiam [erva, €3 fic fpem tuam in Deo col- loca femper. Tu ergo etiam reuertere ad Deum tuum,] Inde a v. 4—6 Dominus exemplum jJacobi non modo pornitentir, & gra- timn implorantis , fed etiam eandem acciptentis ejus pofte- ris propofuerat. Jam in adplicatione adhortationem fe- riam fubj jungit, ut panter per feriam poemcentxam gratiam —— divinam fibi conclhare ftudeant. - Verbum 2w/n vim im« Ro ta - 28 Hos - AIT, i ptrütivi habet, uti ex fubjundtis imperativis patet. Re vertere a viis tuis malis, cultuque idololatrico, ad Deum, quem quidem externe adhuc te colere profiteris , fed. per multiplicem inobedientiam turpþiter deferuifti. benignitatem €9 juftitiam obferva) fc. affidue & conftan- ter. Pertinent haec ad officia erga proximum, tanquam fructus verae converfionis. — Benignita: eft virtus illa, qua humanitatis officia praeftamus omnibus , praefertim mife- ris; juflitia, qua fuum cuique tribuimus. atque fpera in Deum tuum jugiter.] 1.e. te non. pigeat fperare, etiam cum auxilium differtur, fed certus fis, fpem tuam, in Deo tuo pofitam, te.non pudefacturam. GRo- T1US: non eft , qqod ipfi difidas ,, dummodo tu oj?cz'un? facias. v. $8. Ille-vero (fc. Jacob f. E phraim) eff Camanaeo fimi- lis, manu lances fraudulentas tenet , amat fraudare. Ille vero — — eft Cananaro fimilis,]| Commode haec fubjiciuntur exhortationi ad obfervandam benignitatem €9 juftitiam, & quibus virtutibus quam fuerint alien? Ephrar- mitae, his ipfis verbis declaratur. Nexus ergo hic vide- tur Verum tantum abeft, ut exhortationi huic locum concedant Ephraimitae, ut potius Cananaeos referant. In concifa vero locutione , ob indignants affectum, ante Canaan fupplendum eft xym, atque ve/ ex antecedentibus Hor, XII, 8. 29 xomen jjazob, vel ex fequenti verfu, nomen Ephraim re- petendum. In. ipfo /ubjeo , Canaan , eft ambiguitas, quia vocabulum hoc non folum Cananaeum , fed etiam mer- catorem Óignificat, Plures cum LXX- Vurec. Svz. Ar. vo- cabulum in fenfu proprio fumunt. Ita. GROoTIvs vertit: Jfrael Cananaeo eft frmilis. MicmagrLts Hal... Sed Cananaeum refert Ephraim, itemque Goetting: Die I/raeliten ahmen die Betrügereyen. der. Cananiter im. Handel und. Iandel nach. Alii in feufu appellativo. 1ca IMARK1vs :: Mercator in fua manu bilance do!i opprimere amat. Bangpmiws: F'erum mercatores procul. ab/unt a pietate €9. aequitate , & folent iniqui effe adverfus alios- Bene DarHiUus: Ütrumque in- £endiffe videtur Proypheta ad. indicandam pe[fimam. indolem mercatorum Ifraeliticorwn, fimilem nempe Cananitarum. manu. lances. faudulentas tenet, amat fraudare.] priori- bur verbis Synecdochice /pecibr pro genere ponitur; non enim modo /ances , fed & menfurae aridorum & liquido- rum falfae & fraudulentae connotantur. To amat fraudare infert, quod //ne timore & pudore id fiat, atque vitium in habitum abeat, & fecure frequentergue exerceatur. v. 9. Hinc etiam gloriatur Ephraim: Profeffo dives fa- &us fum; acquifivi mihi vitam commodam ; . ad la- bores meos quod attinet, mon invenietur apnd me , ejusimodi iniquitas , quae fit (gravius) geccatum, 3e Hor. XII, 9; I—ünc,gibriatur — — dives faBus fum;] Ephraim in media fua culpa audax & impudens gloriatur fe divitem effe, & de opibus fraude partis fibi. gratulatur. 'To "sR emphafin habet: Nil moror, quod Prophetae dicant. Vi- deo mibi iftas artes prodeffe; non refert, unde poffideam, modo poffideam. Ab eventu & profperitate fua argu- mentantur. cquifivi mihi vitam commodam ;] Communiter vo- cem "w vertunt robur , vel opes & divitiar. IVitcHAELIS Goett. in Verf. Germ.. ich finde doch: Ueberflufl in. meiner Caffe; Sed.in Suppl. ad Lex. Hebr.. Nro. 45. p. 43. 44. ita: ww divitias effe volunt Hos. XIl, 9. quae fignificatio locum ibi habere po[fit, [td-addunt etymon. ex adliteratione, ab w Multo melius fuppetit a. voce Zlrabica, quies, cotm- moditas. Sic fane praeiverunt LXX , avev£iw. verten- tes — .Ergo mallem ibi pro divitus paulo generalius, vi- tam beatam , habere, vel potiut , quae loco eximie apta, occafionem rei feliciter gerendae, aliquid lucrandi. — KEximie lucebit locus, fi veríar: Dicunt Ephraimitae: Di- tatus fum , inveni mihi rei gerendae pulcram occafionem. In ommibus laboribus meig — — — imiquitas , quae (gravius) peccatum fit.] ^yn» 65 vel nominativur abfolutus £fl, q. d. omnes labores meos quod attinet; vel fubintel- ligendum praefixum 5, per ellipfin hic omiffum, zm omni- bus laboribus meis, i. e. im ommibus opibus seis, multo la- bore partir. 'Te invenient didum pro invenietur , imper- fonaliter, nt Efth. II, 2, Neh. Il, z. Micnakus Goett. M Hor. XII, 1o; 3X vertit : Zilles habe ich erarbeitet : keinen. Griff, der ebeh . Tod-Sünde waere , wird man bey mir finden... on IVort zu JFort heift es: Kein Unrecht, das Sünde waere; JNur fieht. für Sünde das haertere und feltenere IWort , das fchwe- re Sünde bedeutet.. lta Ephraimitae culpam , fi qua ineffet, elevabant, & saevum tantum , aut /abem; ;non fcelus. ac flagitium effe, di&itabant. Aliena eft BaAHRD T1I in terpretatio, qui pro Nbh cum VULGATO & SvnRO "mwobn, peccayi, legendum putans, per inferrogationem ver- ba vertit, huncque effe fenfum vult: JVonne oper iflae meae. fufficerent mihi ad delendam culpam , quam contraxi? Dal kann ich ja Hecatomben fchlachten ! v Io tque ego sfehova, Deus tuus inde ab Aegupto, gorronete habitare faciam (finam) m tentoriis, uti indiebus fefl ? Zltque ego ;Jehova, Deus tuus inde ab Aegypto,] Refelli:c Dominus iftam jactantiam & impudentiam Ephraimitarum, qui /ibi [uisque laboribur.omnem iftam profperitatem tri- buebant, quae foli benegnitati divinae tribuenda erat, Ego, inquit, Deus tuur, tuus protector & benefactor, qui te potentiffime ex /egypto eduxi, Exod. XX, z. atque 7nde ab iflo tempore continuis beneficiis auxi, quem tu vero ingratiffimus peccatis tuis ad iram provocafti. Bene ä BanunpriUs: Und ich — bey aller diefer deiner Frechheit, 32 Hos. XIT, xo. follte dich moch ferner €c.. LXX vertentes : eyu de »vptoc 0 Otoe c* avwyayov c& &« *yzc Aryoz a, ddunt verba eduxi ie;fed praeftat, de/criptionem Domini adje&tam fumere pro appofitione uti etiam VuLGATA: Etego Dominus, Deus iuus ex terra Zdegypti , porro ne te habitare faciam im ientorüs, ut diebus fe- fü?] Habitatio in. tentorüs notat tranquillam & laetam manfionem, qualis olim contigerat lfraelitis, ex Aegygpe to egreffis, & in memoriam ejus rei locum habebat in fe- fto exsvomyyius, in quo feptem dies in tentoriis degebant. Levit, XXIII, 39. 43. Hinc fere proverbium: ut tempore fe/iz, i. e. laeíe & tranquille. Sunt quidem, qui cum Pr- SCATORE, IManxio., Bunki0o & STRUENSEE verba noftra pro promiffione habent, vi cujus Dominus promittat, quod J/raelitas ex exilio in patriam redu&urus fit5 Sed mfïanus potlus exilii comminationem , interrogative ;ro;ao/ itam, iis contineri, contextus oftendit. Poft recenfita enim Epfhrai- mitarum Íícelera v.1.2. fraudesque turpiffimas v. 8.9. qui- bus non obftantibus, fe tam graves peccatores non effe, exiftimabant, illis eje&ionem e patriis [edibus 1n terra ifla bona, quam ipfis poffidendam dederat, atque abductio- nem in terram alienam minatur. Ita jam THEODORETVS ! Verba noftra expofuit : Emsd yyap 1ze. Avyvnlixxse dMtas avrahkwys:; MS*n 741! EU£p'y6&O xv wapsäwxæ,, auSte otuxosig crnrvxg Meloikog &v 1n aA pta ysvopusvog . 1. A.1ta poftJuNiUM & TRE- MELLIUM GnOTIUS i itemque Darnius: patiar neego, ut poPe Hor, XIT, 136 $8 vo, veluti diebus feflis, laetus aedes tuas infabitzs? cui Bastwne - 4LHIUS quoque accedit,- V. YC. Quanquam per prophetas locutus fam , atque ipfe £go vaticinia multiplicavi, €$ per per prophe« £as fimilitudines propofur. Quamquam qger groyhetas docutur. fum , ]. Continuat Dominus fermonem, & juftitiam decreti Ephraimo exilii graviffimis rationibus demonftrat ; fcilicet quod populum hunc peccaminofum non fiverit, ire vias fuas, ut gentes, fed huc usque per Prophetas admonuerit, atque ad meliora ducere conatus fuerit, &, nifi refipifcant, exilium & cap- tivitatem praedixerit, C£.II. Reg. XVII, 13—-15 23 To3 3n verbo ^m*92* vertendum eft per guanquam , ipfumque hoc & fequens verbum vertendum in praeterito: quid enim fatlum fit, declarat Dominus, non quidfuturum; unde etiam multimum verbum no"N, quod formam futüri habet pro praeterito continuativo accipi debet. Sic in praeterito d Nertunt etiam . CHALDAEUs & VULGAT. & cum GRO- "10 Daruius, BaunpriUs, J/em. SrAEUDLIN & Bau- iRIUS. To 5y pofitum eft pro 5s, (cfr. Norpit Concord, gartic. p. 5 548. 549. edit. Tymy.) atque ego vifionem multiplicavi ,] i. e. alia fuper alia Otacula dedi. ï Nomen Qin non firido tantum fenfu ufa- bem, fed latiori quoque quodvxs in genere orgculum divinuma E 34 Hor. XII, 15; denotat, five admonitionem , five dehortationem, five gra« miffionem five comminátionem contineat. Cf. L Sam. III, z. Jes. I, 1. Ad o multiplicavi cf. M. Reg. XVII, 16 — 14« €9 per proyphetas fimilitidines propofui.] Futurum ru*, quia praeteritis jungitur, eft continuativum. Verbum a&i- vum includit nomen verbale , q. d. & affimilavi fimilitudi- nes , i. e. per imagines & figurar, exemyla & parabolas tibi "flatum €$ /ata tua propofui. ex. gr. cum fupra C. I. &III. 1frael cum fcorto, & cum adultera comparatus fuit. Adde Hos.IX 10.13. 16. X, 1r. &c. LXX, Svynus & VurgAT. legerunt in Pyal: 6 in manu prophetarum. affimilatus fum. Darcrnivs vertit: €9, gui fim, per prophetas declaraui, BanunpTiUs: £? per imaginer €9 figuras res füturas nun- ciavi: Da habe. ich doch [o oft deinen Untergang dir vngebz'lJet v I2. Si Gileav? ob iniquitat em oppreffa efí: utique vani . funt, qui.in. Gilgal bobus immolant ; €$ tameu arae ipforum funt ficu£ acervi fuper fuleis agri. Si Gilead. ob iniguitatem oyyreffa eft: ]. Verfus hic quoad. Anexum aeque ac /enfum . difficilior eft.. DATHIUS, in nota ad h.v.- Fateor , inquit , me func verfum mon intelligere, nec quidquam ayud interpreter cum antiquiores tum recentios res inveni, quod lucem accenderet ob[cure di&lis. Sed, i me- . minerimus, Concionem Capitis noftri habitam fuiffe ful» jpltimo Ephraimi Rege , Hofea, ob cujus defeiïionm Qbe Ho:. XIT, 12. 35 fidio Samariae per Salmanafferum, 1I. Reg. XVII, 1 —4. proxime inftabat; quo vero tempore in recenti memoria erat facta per Tiglathpilefarum, II. Reg. XV, 29. coll. I Chron.V,26. incolarum Gileaditidis €9 Galilaeae incolorum e patria expulfio & in Captivitatem Affyriacam abductio: & nexur & fenfus verborum facilior erit. ANexus cum prae- -eedentibus quaerendus videtur in comminatione v. 10: pa- Earne, ut porro. Ephraim inhabitet terrum. [uaum ?. cujus &omminationis veritatem cum jam experti fint Gzleaditae Transjordanen[es,ob iniquitatem [uam e patria fua exyulfi : xe- liquae tribus ad regnum Aphraimi pertinentes, atque iisdem eriminibus foedatae, quid fibi exfpectandum fit? inde col- ligere debent. Senfur vero verborum, ww *y^1 toN lucem omnino accipit ex Verfione JONATHANIS, qui vocem i per opyre[fionem exponit, & pofito abfira&o pro concreto , vertit : .Si in Gilead funt opprefi, i. e. uti R. Saromo ex- ponit : $j Gileaditis contigit fra&io €9 oppreffio violenta : Yta etiam. J/en. SraguDLINUS : JZZen Gilead feine Strafe litt: [o werden fie auch in Gilgal zu nichte werden. V v L.g. vertit: $j Gilead idolum; ia etiam BAHRDTIUS: .Si in G- lead idolum eft, — 9 hic tamen Deafler fuor abduci paffur eft, — profeilo idolorum cultus rer vamiffima €7 ftolidi ia ef. Refyicitur ad abdu&ionem Gileaditarum per. Tiglathpi- leferum. 1. Reg. XV, 29. € fupponitur fimul notio vulgi de édolir, a quibus tutelam €9 auxilia ex[petlabant. profe&o vani funt , qui Gilgale bobus immolant ;] i.e. utique flolidiffimi. funt, qui (fub intelle&o pronomine, üti Hor. XIT, 12. 36 fecerunt LXX & Vuro.) in Gilgal porro facra tdololatrica E geragunt , ficque inftantem devaftationem terrae & populi ip captivitatem abductionem promovent. Plures vertunt: éum Daruro: gui Gilgale bover facrificant ; alii, fubintel. ledo 5, in Dativo bobur : ut idololatria in cultu vitulorum exercita clarius exprxm'ltur quae non in animalibus ma« &atis fita erat, fed in obje£/o, cuimactabantur. Ita CHAE- DAEUS : in aede Gilgal Fitulos idolis immolant. temque VvurcG in Gilgal bobus immolantes. Ceterum: Gzleadis & Gilgalis expreffa mentio fieri videtur quia loca erant in hifloria ;jacobi, ejusque poflerorum inprimis memorabilia. In monte Gilead, trans Jordanem fito, Dominus jJacobum advérfusjvim Labanis cutatus fuerat, quum ex Mefopotamia cum uxoribus, & liberis, & gregibus fuis iter in Cananaeam ad Ifaacum, patrem fuum, fufceperat, Gen. XXXII, 23.24; Gilgal, locus in campeftribus Zfierichuntis fitus, plurimis beneficiis divinis, pofferitati ;Jacobi exhibitis, infignis erat; Ibi :) arcá praeeunteJordauus: miraculofe fcindebatur, ut populo introitus in terram Canaan pateret 2) Jofua, poft introitum , populum circumcidit, probro Aegypti:devo- luto; 3) populus Pafcha celebravit atque primos terrae fructus comedit, Jos. II IV, V. quare Gi/gal locus relig;o« fus habebatur, atque a Samuele eligebatur, ut ibi victimas immolaret. I. Sam. X, 8. & Sauli Regis electionem , ritibus * facris adhibitis, confirmaret. Sed Gileade aeque ac Gilgale poftea Ifraelitae, a Jeroboamo I. feducti, cultum inftitue- rünt'idololatricum; .€f. Annot. noftras ad Hos. IV , 15 Hor. XII, 12. 37 1X. r5. ubi Gilgalir, & Hos VI, 8. ubi Gileadir *men;;- 35 tio facta. Imo etiam arae ipforum funt ficut acervi fuper fulcis agri.] Arae idololatricae comparantur cum propter vilitatem,tura propter freguentiam cum acervis lapidum ; ab iis congeri folitis, qui lapidofos agros expurgant. In voce £»»3, quae recte vertitur per acervos, allufio eft ad nomina (zi- Íead, cf. Gen. XXX, 46.47. & Gilgal, Jos.IV,2o. LuTHE. RUs intelligit acervos frugum demeffarum , Mandeln; ita etiam J/en. SrAEUDLIN. und ihrer. Altüre fo viel fmd., als Garben- Hauffen auf dem Aker. Sed ex communiori fen- tentia acerui lapidim denotantur. LXX vocem E2*»1 red- dunt per »gievac, £efiudines; pro quibus AQUILA habet wg ewpor, SYMMACHUS acervos lapidum , 'TREODOTIO col- ler, & HIERONYMUS 4acervof. Probabiliffima eft. con- jectura Bocnanri, Hieroz. P. L. Lib.IV. Cap. VH libra- rium per errorem pofuiffe xsXevar pro xoXever, quae vox ab Homzno de tumulis ufurpatur Y«. l. 811. XL 710. Cf Bigxnu Z7he/gur. voce noXevas. Fugit ;facobus in agrum !.Sg'yzifiae, €9 ferviit Ifrael pro uxore; pro uxore cujtodivit ic. gregem. Fugit Sfacobus in agrum Syriae,] i. e. in Paddan Zfram, Gen. XXVIIL, 2. 5. LXX « sr&dioy Xoziae, 1. €. in Syriam campeítrem five Mefopotamiam. Campos IMefopotamiae Cunr1U0s nominat Lib. lII Cap. cf. MicnaELis Spicil. Geogr. Extr. P.lL. p. 118.119.. Redit Propheta ad hifto- riam Jacobi paulifper interruptam, & aliam ejus particulam recenfet, fcil. pietatem ejus & obfequium erga parentes, quod ipü largiffime a Domino compenfatum fuit. per. [i- berationem ejos pofterorum ex fervitute Aegyptiaca, & pa- ternam eorum cuftodiam , durante per defertum itinere; a quo vero parentis obfequio ità degeneraverunt Ephrar- €8 Hor. XI;, i. t&e, ut Dominum, benefactorem fuum fummum, qui ipfos ex duriffima fervitute liberaverat, fceleribus & cultu 1do- lolatrico ad iram provocaverint, mox jam poenam pro- meritam daturi, jJacobus , inquit Propheta, ut parentibus Oobfequium — praeftaret , vno molefía fuga fibi con/uluit. Fuga xefpicitur, ex confilio matris fufcepta, quae ei di- xit: Zudio, Elavum jratrem tusm, mortem tibi minari. eJom igitur , mi fili! mihi obtempera, fuge ad. Labanem , fratrem meum, €9 mane apud eum aliquot annos, dum fratris £ui ira paullulum refederit. Gea. XXVIL, 42 — 44. IMale cum Juxio & TREMELLIO PrscATOR fugam, de qua Ho- fear h.1. de fuga Zacobi cum fuis e x Syria redeuntis in mone tem Gilead. Gen. XXXI, 21. interpretatur, cum, uti tex- tus aperte docet, haec fuga e domo paterna in Syriam facta fit, quae praecedebat /ervitium, quo uxorer fibi acquirebat ; 240 ge uxorem Cananaeam , parentibur exofam duceret , per« ue eam cultum Idololatricum in familiam inferret ,. a[- lierum addidit. ob/zguii documentum: €? [erviit Ifrael pro uxore,] i. e. qui poPceaïI'fmel didus eft. Serviit Labani pro Rachele feptem annos, &, cum €i fuppofita effet Lea, alios /eptem. annos [erviit. Servitio ergo XIV annorum fibi uxores acquiivit. — Quum enim moris tum erat, pretio fibiuxorem comparare, quod Jaco- bus, ob praefentem inopiam, dare non poterat: loco pretii fervitium praefttit, €9 pro uxore cuflodivit] fc. gregem Labanis. DaTH1US in nota ad querelam ARachelis & Leae Gen. XXXI. 15. frfe habitas effe a patre ut peregrimas,| vendidiffe ipfas , €$ pre- tium in fuos ufus convertif/z, haec notat: ;Jacobur non pote- vat dare dotem pro mulieribus fuis. . Dos ejus erat fervitium, J quod praeflabat Labani per XIV/ annor. — Laban igitur , fi aequus fuiffet, pretium illud, quod fervo mercenario pro opere £ot amnorum [olviffet, filiabus. fuis ut dotem dare debuiffet. Srd pro avaritia fua omuem utilitqtenz, quam ex ojacobi [zr« Hos. XII, 14. 39 vitio perceyit, fibi fumerat, mihil de ea reddere voluit. filide Pus [uis; hoc inmuunt , dum dicunt : comedit pretium. mo« rum. $22 enim h.l. efl pretium , uti Gen. X XIII,13. Poft completos illos XIV fervitii pro uxoribus annos, novum cum focero, Labane, pactum /fuper mercede fua iniit Jaco- bus , ut fibi & familiae fuae aliquid acquireret, resque etiam fuas curaret. Gen. XXX, 27 — 32. coll. Gen. XXX, 4r, "TAnNovius hanc /ubintelligendam (tatuit. applicationem : eJacobus pro uxore ex cognatione ducenda /ervitium mole- ifimum €9. diuturnum Labani , homini duro €$ avaro, non detrellavit : Et vos , ejus pofleri , gehovae , Domino facilli- mo, aequiffimo , €9 benigniffimo [ervire detrettafüis. l'idete igitur , quam egregn acobi pofleri fitis! llle in fervitute a Deo non difceffit. V'os libertate abufi vos Deaftris fubjicitis vefira fponte. J ehova I/raelem ex Et poftea per Propheta;aja. eïiïxit "Aegipto, €3 per eundem Prop 7 etam cuftoditus eff. Et per Prophetam eduxit Jfehova. Ifraelem ex Ategypto,] lfrael heic indubie populum ex j;facobo ortum denotat, qui, in oppofitione ad patrir fugam in Syriam & fervilem in illa manfionem , dicitur, a/cend;//? magno numero ex Aegyptiaca fervitute in terram promiffam , non virtute propria, fed (ffehovae potentiffimo mandato & impulfu, ita tamen , ut interveniret Propheta, IMofes fc. «av. &£oyzv fic di&us Num. XII, 6- 7. To 3 fumitur minifterialiter, ide CR que dicit ac. WT 3 V. H Et per eundem prophetam cuftoditus &ft.]. fc. idem popu- lus, poft exitum ex Aegypto, per eundem . WMofen, ut im- bellis €9. errabundus grex ovium in horridis Arabiae defer- tis cufloditur, & per 4o annos confervatus eft. Alluditur ad id, quod de jJacobo dictum eft v. 13. Sed irritavit Ephraim öälföva&n)ve/lemmtei : idéo 4s Hor. XII, 15. fanguines ejus fzz;aei £0 i"elz'nq.uet, €9 ignominiam ipfius retribuet zi Dominus ejus. Sed irritavit Ephraim Jehovam vehementer ;] Nexus fit nulla interveniente conjuntZione , fed in verfione fubintelli- genda eft adver/ativa, [ed. Exiam, quem irritaverit Ephraim, non exprimitur, fed ex v. praeced. repetendum eft nomen oJ^hovae, nifi malis ex fine verfus afcifcere, Dominus ejus LXX vertunt: E9vptccv EQpuip. , zi mrapepyice, ad fenfum magis, quam ad literam. VurG, ad iracundiam me provo- cavit Ephraim in amaritudinibus fuis. 1n. exponenda voce E2wwon differunt Interprete. Zl/ii, fubintellecto 3, voce hac exprimi ftatuunt conjun&la cum idololatria fcelera, ea- que cum amaro in Deum corde €9 ore exercita, quae gravif- fimae irae cauffam dederint; Alii vocem adverbiahiter ac- cipiunt, vertuntque: Zfeerbilfime iram provocavit Ephraim : Ephraim hat auís bitterfte den Eifer gereizt. ideo fanguines ejus fuper eo relinquet.] "To Vav eft conclu- fivum. S[,m,gumg; ejus fc. Ephraimi funt fanguines ipfius pro- grii, ab hoflibur effundendi.. Alii quidem intelligunt /angurnes ab Ephraumo effufos, [eu caedes ab eo perpetra/as.. Ica T REM. Jux. Dnpsis, Bunkius &c. fed fanguis alicujus dicitur Juper. cayite alicujur effe, vel fuper eo relingui, quando non vindicatur ab eo, qui effudit , fed tanquam nocens appro- batur. Sic Deus hic comminatur, /e non vindicaturum [an» guinem Ephraimi , quia ipfe eft cauffa exitii fui. KEt ignominiam ipfiur vetribuet ei Dominus ejur.] i- e. ignominiam, qua Deum fuum effecit, eum deferendo €3 ad idola transeundo , retribuet ipfi, Id facum eft, quando Deus Ephraimum /ummo contenitul captivitatis €2 exilii tra- didit, omnibusque populis defpectum reddidit, — vi9N ad verbum: Domini ejus; Sed; uti Deur &rioN. vocatur, ità «quoque E« IMal.I,6. IVlinus commode LvTHERVS pet Dominum ejæ.as "Affyrium intelligit in Gloffa, "À — EEE AA N m Vs a AU 22 4 É) DP s 4 at j ? ; .'A $ ? c s 3 i i r 7 * E ;/ A p $ : 1 i Y A ï " p $. :. 4 2 b 3 5 ï x 4 FU us s x 316 4 A i at i s d j [ 2 t » » p t » ; um $ PLetshs X as aE : VA ï * ? d ä. P EY j i 3 il » : ^ i s i : 4 M : $ KOM ï Ó 2 60j ? Ts ATefa : : x P OE 2 st ; j ^ T PL EEE N ETREE 3 Tagas M ; , ; i DT PURLAS 26 d n * d E pR TR As t TetoA nset 5 i h « ? $15 WOS 2 Eu DATPES. H 2 » at X myr * d 2 29 m»m, I 1 " TU Rn aE ^ P VRTILATPre Mut At i ^ P : g ROE i & : 2 TE s WTA aE A A r Eu j^ PV r;u, TP n t ': ;— s ss ä D 5 n 4 » Ls $ P p a at " .: i 1 g 6 aT 4 ä » ; W i OR i5 3 2 * A B ) . : i * us 52 C 5 .: : « " X P E ï i e E * 1 ; "n sfv :; 25 : * s i A i ts ; us 5 e : 9 :1 :; PxS M at j ^ .g s i ; xv,w,; i " M idel )d ? M i, T t ] pane B a 3 s f 3 DN LE ï Yi ;hf« i .x' Ht M UEUM Ro E. » iO* $n : MS dl . (oMET ( ä 4 dotsl j i E aT M s od paeet v pistel s á A E Ü It (X A: 4« g hO dE d -s OA DUR A ; I & - s 2 Vsl PA Ó QO (l i A T Es s i $: s & P - DN ^i ia V , i VRR i $59 ts ATE RP HO i — r a at E E p y 5 B " : E SINN N P Koe s i SEFSI E d H T& s v EE jt» E T 1 2 $ $) V ETA UE f 3 E i t s * Rs us ^ ï i2 ; d ? s 1 'r, E n t s rafet " :5 Sd ( 6 N sst D lts i : s . i6 E : t Y ? BA Ms p $ 5 t ii $ NT 25 AE N 2 ] M oU XLe * MA D) i agb CO 5 fs $) C ; d H a s Ms t Pt Plävqu eg PV ?*, PASATSMEt s (s T i ATU I . M i T &f n uU. $25 g " o x,',;v EO VE * u t :, 'tï TR D $s * 2 k: p i^ 3 esret EM rfe. s Y 22b a A A $ 5 *g i ) at t AAE a B. E u e m * ; OR * X ) 2 Pa ?w 212 d ts e 3 bs s o s 3 MM DN s rA r u iorh o - 4f ** !l i g 3d 1 v H m 4.4 TM ïzïfä? V elp $a ä. i i^ x n ? P. d . A j us ob s QU a*".v RUA s Mi h j i 2 i 5 e D Y '—! D h 25 * H s d * (M ,Q:ïüi,f;—æ I 2 3 as * : x e z ) CC » PU ss p 3* ( 3 o d y E s N d N s v E ä'?.* u EOE Ms : y Q » u j ii 21 i &* d R EDALY $085 Mv $ ï T i , 3) 4 2 o » H 2 OW Y M us * h A z d M d Avl ii Lzoh sl $i UE x duf LAT 1 u OR j j * M T. D Vs MORes V,v ul s dul i ? " ?* . M " CA M . ó T QT al h, E 1 3 D : a $2 EE at 2 " j i :V L A ts Tor , j ? CX A i is. UE VAOEDROEINT P PAU ls vt L 7 N 2 . x Vsf« A » .;» us : M* W d U AA d * ( Tsty A ? j52 d* s As tha U M » ioi 6 ia Bv —. * st , * "i R '*( i t d neo o w COR U 2 3 H 1 : lt :'« j rl A xl r Is 1 wä*f&* » 5 ^ $ "v at f T0 dee d ; x B 3 ATA 25 1262 d Y tsl NU s M 5 i QuX ') l * s E AW h. TT T jf 5 * 2 t CORv r i 3* ,f AA CR of » iE j 2 T j «wg. Ls t Y * i us n PAOR hS i5 ? $ 2 ? y E :ï m t H if E r M äf A ,L : ; ^ i H $h )y(&»( ,.,,v * jj 5 ^ H« : £2 i5 d d dT M H i b ; 3 j u ; Qu ia d 3 N E AE d M^ . £ i T : i N ATE O i H i F * * ety t Es At » M u fORE Bo $T UM ais n j Aj 5 s T M $ ; H * j5 Jv d j* TE u d N m » MA a K Q Y Y^ M 24 pbes P a j u i M VN Q ( i j: UT 4 UA i ^ ho ' i? MC UEN i* V o j 1« DX i^ " * ivl n hs » E h i i as ?55, * i : t E d i* d ; fs o reni : (s WA j O & 35 ;..«« E t RTAT s i E N Y ä: i ^ Mi * ( i j s * ; ) u "u ( x g » u MAT g AUR sE $ j ;5 M $t DX E a : O 247 Te J " ; 3 "AA AT D UER ; us . t » » o C ce usah DN RVE .;e- *ï; wæ* H * s i x * o A As A * 5 NIE ,r, M st A E As P SESIS i ä s &'b , E K s n us ( P x E ^g $n (s ER zM T* n x H : 526 ; M d A iA E s. v 4 * MU UM ? x Bo :, * ^ A s AUE ïäz*:*ï; j g m A5 * OR dR: Cuoen o W chg ROLX D MP as KO E L s TENUE A d T i6 i . i. OLT A d oU CHSE " Ms i o u Y Vipre i. VM t A E DO * CHOERSRE, s v2 s PX n z 2 M ;» TE OKO j ROCNON A UPE * NORS ERE a Es ,.13., : 'e It t NUA * 3 E o^ $s [* s D P " Ed Qu A M (s Pcet, M vem r N t u WaE d u *ïm w tfa ï J E. . * j 'jy N U - N E u^ 2 m Quf * MRU Set * CA w Ti Y À DACA: z ^ '--»«Hx«'cd 5 * i2n ,.1 o 3 * EUA 4 Ü & (2UNE s M : m iee H-H. CC ^g WE ,r.g, UE Ms N ä d T. dul f. *:f;ï: N u bt Z TTR o P .ï 2 94—' t Ht 4,-«; X $ MU g A : PUR t cwmu A j N b ; A ( Ó r hr W s j : Y S h) ieeee ff x - y M AN, Mrae26; TP s s 'v-vc--xv --æ :N&*XB'** ä..* j * ä d j * ï Pal QUs AL COR i5 : s U IS v ? VSPAQRUAR Y hk UDDE .-.z«*'*' I * N Ut D ; i 2 ä Qs CR EPT VTa A "«W - Toris d s yc Q 5 : i BUA N i QUX s a ees EUR «*;, Q urbvLN x j2 E Ó li v ( s bapr- AE o v r'fai u T [- * 2 t d dN ( TE t À s 6512 Hs b AUE t (s o z"**«)* d s N h COU N EU. T. nE d $ i PLl Ó ERE R X VAU d "ts oeN tz:"v*' at Hs ET * QV N $. (s A »æ A' M T 6»;2 T A Si*6S ; ER MT E : : ls OO v*.. F-& m d E E * i5 " (des * : E Vi Piits MO M t BR i Fa U $ j .M(«.. twai s . $5 N i . EU N s E^ D N v s'h Y PX 388 WE m (one 15:?; um v $ od sForol E j à 4;'-» T,, pE W Db d N U ^ ; j UR A þFc "fb !64«* öu s Go ::; i Curt t TM «wnæ« EE x fï * $ V N buo t TO« M L ocde j S E ER VORORUE w., h ü ( v o M ie UAR MR p MTK NOCR b)he ï **.n i "* CX V ^ »s d o^ g? E 3« AU H vt AAE s IN s fv 1 VTE 3, 2 J VE H , ?».» ,;,. A 4 ,v u ;(*7 TA i : A » ? IN :' d Vs UYEM Wn,«-s ii «h* af 3 2 ü T s s Md -xv,-u, VRT rret : AR DI U5 2 s i5 ( Tél j OUY VOT s E iE (s S id x A ^ *-.ï«f;:"ävs : s A s ^ iE j dN j YETA 5 s M s M natie J;x*wh *eh QOU «:*L" y;h EMS T d Y Y TRU "w-.,e ,æw OR Dd b'? Y MÉ j i5 ,ï ; 5 OUCAN s n Hoe 3 5 4 $ " S i A us A i? Pa *'L dv z«; » 5 : E CA b OA QU2 e s' *5 u- s PA 2 NU 'f'»!ï sl d MAU b i^ ia M AC «-'k*.; 9 nE v MO d t ob dU s VACNS Qp r «? CA d j « d PA :?w [&a Al-,ü( eavw ( t i uN AR T V ( ( EEE At OR n E A db A g NI PE i^ A U,.. w -'*» «m -;s 3 atu G iv 'e ORAT KR 634* : PU RD hls M '; at ww o eOn t at i ï' d o - N J: »", MOR Q at w n * 2 ; A (fet N QU w & a esel VOR RAR : k; i * iA Z ;ï 5 :, s PO CA v 2X (s * r'i fl j E ; d j* n M AC i MM : £m $ * 3090 " an: j v QO "N T A Ms A À i KE : if * M A RA i * ( ER «m »* x Ü j »E QU v i : j s A s V X Q »n T s RRP ie ; h! IN N *« (s » v J : d ^ j : au«.yw« * 9 EM (s M M P ; OU Pa x T 2 * ( H * x Eï w, ,nzya as Q ii D VE l: ,L :u w r * t Ts f " M AC » - j & T - N N ", " : :: i s a Pés vl " 5 » UuT il u M s .Z» v o 3 p ï P 2 n NY P as « A h (2 56 Wi ï. ^ ;. ä iR hii ho PISTPI * g * i v Ls d M * M DAR N i cori ,æ,:;f ï ij z a P^* H Aoerd N ï 2 ji * M & AN. N OTATIONVM HISTORICO- EXEGETICARVM IN HOSEAM. s PARS FNDECIMA VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset r CAP'. AL COMPLECTENS ä VA o QVAM ä SVB DIVINIS AVSPICIIS ä PRAUESIDE LVDOVICO JOSEPHO UHLAND THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL, ORD. DVC. STIP. ET THEOL. SVPERATTENDENTE z h. t. RECTORE ET FAC. THEOL. DECANO DIEBVS SEPTEMBR.. 4. MDCCXCF. - PVBLICE DEFENDEN?Y ïï M. CHRIST. FRID. DAV. SPINDLER, Isfra- Eiffsleim. M. IMMAN. FRID. BERINGER, JAHofeneccens. i M. PHILIPP. CONRAD. LANG, Laureacenfir. M. IOH. CAR. AVG. FABER, nfra- Enfng. EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL, ä TVBINGAE, —LITTERIS BALZIANIS, üj Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com