KaI600-573_4 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Andreae Guilielmi H. T. F. Pagenstecher, I. U. D. Programma Academicum Pagenstecher, Andreas Wilhelm ANDREE GUIILIELMI H. T. F. PAGENSTECHER, J. VW. O. PROGRANMN N A ACADEMICUM., QU0 PRELECTIONES PUBLICEÆ PRIVATEQE INTIMANTUR, INSIMULQUE, PRAXNXIN JURIS ROMANI MSTINIANEI MAGIS EXx SANIS JUSTISQUE SUI PRINCIPIIS, WOAM EXx TESTIMONIIS ET INTERPRETATIONIBUS ALIORUM JICTORUM PETENDAM ESSE, LIQCUIDO DEDUCITUR. eES=Se= eS. SSeS=S. MARBURGI CATVORUM, TvYeIs PHILIPPI CASIMIRI MULLERI, ACAD. TXEPOGR. latum, ſi non ante, certe, Seculo XIV., erectis Univerſitatibus, Heidelbergenſi, M.. Colonienſi, Erphordienſi &c. Senſim in Nα Germania receptum, tantæque fuit tan- dem Auctoritatis, ut, quamvis per inva- ſionem Longobardorum in Italiam, non parvam, poſtea, introduécto Jure Canonico, majorem adhuc acceperit cladem, utique enim ſole clarius eſt, Juris Canonici placita atque Decreta, multo pluribus in caſibus recepta eſſe, quam Juris Romani, (a) ni- hilominus tamen, Cen fluctibus obvia rupes, firmiſſimum maneat, quisquis ex Jure Romano opinio- nem ſuam probare, atque firmare poteſt, eundem, probatam atque fundatam in praxi fovere ſententiam. Id quod, Kulpiſio, Kæſtnero aliisque confutatis, ſolide demonſtravit J. C. Heidelmannus. Commendatur vero hæc ipſa Juris R. Juſtinianea Compilatio tum propter æquitatem Legum compila- 2 tarum (a) Vid. III. BoxHMER J. E. Prot. L. 2. t. 2. §. 73. & Bö- CKELM. Diff. J. C. Ccan. & hod. C. 12. §. 8. tarum, tum vel maxime, quia non alia præſto eſt vel collectio vel compilatio Legum quæ tot, tantique mo- menti caſuum contineat deciſiones, quod nemo, qui vel uano oculo Romanum inſpexerit Jus, negare po- terit. Ipſe B. LuTHERIusS poſterius hoc agnovit: Cujus verba, prout ga p. m. Avus meus (4) in Oratione quadam, ex Tom. I. Jen. ad Pf. 101. fol. 156.; retu- lit, ſubjiciam: Sunt ſequentis tenoris: Das Kayſerliche Recht, nach welchem das Roͤmi⸗ ſche Reich noch heutiges Tages regieret, und bis an den juͤngſten Tag bleiben wird, iſt ja nichts anders dann heydniſche Weisheit, welches die Roͤ⸗ mer ehe dann Rom von Chriſten oder von GOtt ſelber nichts gehoͤret hat, geſetzet und geordnet ha⸗ ben. Und ich achte wohl, wann jetzt alle Juri⸗ ſten in einen Kuchen gebacken, und alle Weiſen in einen Tranck gebrauet wuͤrden, ſie ſollen nicht al⸗ lein die Sachen und Haͤndel ungefaſſet laſſen, ſon⸗ dern auch nicht ſo wohl davon reden noch dencken koͤnnen. Dann ſolche Leute haben ſich in groſſen Haͤndeln muͤſſen uͤben. ꝛc. Et quod in ſpecie æquitatem (?) Juris noſtri Romani attinet, ea eo minus dubia videri poterit, quum Ipfe Imperator teſtetur, deſumtum eſſe (c) ex Naturale, (a) D. A. A. PAGENSTECHER de Aucoritate Juris Juſtinianei. SyllI. Diſſ. num. 2. () De æqlitate Jurir K. illiusque ſtudii jucunditate perele- gaus eſt G. Beſtii Diſſertatio, ſubjecta noviſſimæ Editioni Ejuſd. tractatus de ratione emendandi Leges. () §. ult. I. de J. & J. Gentium, & Civilibus Præceptis, unde tum ſole clarius patet & addiſcentibus & applicantibus hæc Juris R. placita fundamentum præcipuum eſſe debere, Natu- ralia & Gentium Præcepta, juxta cum reliquis Juris R. fontibus. Qui ſecus faciunt, & ſine cognitione, Ju- ris Naturalis, & Gentium, aut reliquorum J. R. fon- tium, ejus ſenſum eruere, illudque ad caſus propoſi- tos applicare volunt, non magis (me Hercules!) ſape- re poſſunt quam bene olere, ut ille inquit, qui in cu- lina habitant, digni profecto, qui JGtorum ſemido- Gtorum ordini adſcribantur! ut taceam, his adhibitis adminiculis, Jus Romanum facilius addiſci poſſe. vid. III. & Ampl. Dn. J. G. Es T0 Academiæ hujus decus indelebile, Patronus meus ſuſpiciendus: Progr. von der ehemaligen Einrichtung der Juriſten Facultaten ꝛc. Sect. 2. H. II. 5 Quod vero Imperator prælaudato dicit Loco (a), Civilia quoque præcepta, Juris Civilis privati fontes eſſe, ſequenti, ſi recte interpretor, titulo his verbis exprimit: (b) Et non in eleganter Jus Civile in duas ſpecies diſtri- butum eſſe videtur, nam origo ejus ab inſtitutis dua- rum Civitatum Athenarum ſcil. & ſ Lacedæmonio- rum fluxiſſe videtur, in bis enim Givitatibus z. r.. Quem tamen Paragraphum alia occaſione ab irritis Ho- TOMANNI, BACHOVII, VINNII, aliorumque Objectio- nibus, quam potero, vindicabo. Quid vero per Na. turalia & Gentium intellexerit Præcepta Juſtinianus, non una eſt Doctorum Virorum Interpretatio; heic & alibi Jus Naturale a Jure Gentium diſtinguit, multis vero A 3 aliis ) §. ult. J. de J. & J. () §. 10. J. de J. N. GG. & C. (6) aliis in locis eadem commiſcet atque confundit. Poteſt quoque Jus Naturæ, Jus Gentium appellari, quate- nus videlicet Gentes jure naturali utuntur. Quemad- modum ipſe ſeſe ſatis clare exprimit, (a) inquiens: od vero Naturalis ratio inter omnes homines con- ſtituit, id apud omnes populos peræque cuſtoditur, vocaturque Jus Gentium, quaſi quo jure omnes Gentes utantur. .— Quod enim nonnulli Interpretes his ex verbis Jus ali- quod Gentium, ut illi vocant, Primævum effingere voluere, plane (ne quid gravius dicam,) erroneum eſt: Loquitur Imperator hoc in §. de Jure Naturali, Et ipſa, quæ ad ert VINNIUS (ut hunc ſolum teſtem ap- pellem) hujus juris gentium Primævi Exempla, amare Deum rel. Satis clare oſtendunt, cerebrinum illud Jus Gentium Primævum, non eſſe, niſi verum Jus Natu- rale. Sed prætermittendum tamen non eſt, veteres [C. tos, quorum fragmenta in Pandectis reliqua habemus, maximam partem, Stoicæ Philoſophiæ addictos fuiſſe, Stoicosque Jus Naturale diſtinxiſie in Phyſicum atque morale; illud ipfis erat, Ordo ille Naturalis, Juxta quem v. gr. Sol ſingulis 24. horis orbem terrarum, ut credebant, circumit, hoc vero, quod & nos hodie Jus naturæ vocamus: quodque cum diſertiſſimo Ro- muli Nepotum (b) deſeribi poſſit, quod ſit Ratio Sum- ma, inſita a Natura (Deo) quæ præcipit ea qua ſunt fa- cienda () §. rI. J. eod. quomodo & CIcCERO interpretandus eſt, quando L. 3. de Oft. ſcribit: Neque vero hoc ſolum Natura id eſt jure Gentium &c. C“) CICERONE L. I. de Leg. c. 6. ad d. omnino HußBER Digreſi. P. 2. L. I. C. 5. =„☛ (7) S cienda. & prohibes contraria. Atque ex hac diſtinctio- ne ſi non plane defendi, ſaltim eleganter illuſtrari poſ ſet famoſiſſima Juris Naturalis definitio, quam exhi- bet JusINIANUS (a) ULPIANO (b) Ppræeunte, in Inſtitutis. Quæ Docta eſt obſervatio Celeberrimi GLAFEX; (c) quamvis & dicere poſſimus, indigitari hac definitione ra oατ αττοας ‿ οον de quibus, ut alios taccam, HuBERUsS (d) in Digreſſionibus. Utcunque erit! Naturalia & Gentium Jura profecto ſunt diverſiſ- ſima, quod ipſum latius demonſtrare poſſem, ni angu- ſtos hujus ſcriptionis excederem cancellos, & provo- care ſaltem hac vice liceat ad argumenta quæ pro hac opinione Cel. VITRIARIus in Inſtitut. J. Nat. (e) at- tulit. Utraque etiam & Naturalia & Gentium Jura, praxeos Juris R. fundamentum eſſe debent, ejusque placita, ni ſtatuta Locorum eadem jam illuſtraverint, ex iiſdem Dijudicarigorundemque verus atque genui- nus ſenſus, ex his, ut & ex reliquis J. R. fontibus, erui, Et, dubio præprimis J. R. ſeniu, magis locus dan- dus eſt Juſtis ratiociniis, quam interpretationibus & te- ſtimoniis aliorum, quod ſi enim his ſimilibusve in caſi- bus ſemper recurrere vellemus ad aliorum Interpreta- tiones, verendum eſt omnino ne idem nobis eveniat quod Demiphoni Terentiano accidiſſe legimus, qui, con- ſultis tribus Oratoribus, quorum unus negabat, alter affir- (4) princ. J. de J. N. Gent. & Civ. (à) L. 1. §. 3. æ. de Juſt. & Jur. () Recht der Vern. L. I. c. 1. F. 20. (2) p. I. c. II. 6. 2. (e) L. r. C. I. Q. 42. fruſtra cum PursNDokrio de I. Nat. L. 2. C. 3. §. 23. aliisque diſſentiente III. LEYSENO med. ad Pand. ſpec. 3. Z (8) S affirmabat, tertius deliberandum eſſe cenſebat, tandem dicere debebat: 3 Feciſtis probe, incertior ſum multo quam dudum. Ipſe Juſtinianus ſerio prohibet (a) Ex multitudine Auctorum quod melius & αuius eſt judicare, cum poſſit unius forſitan & deterioris Jententia, & multos & majores in aliqua parte ſu- perare. HoRATIusS, illis, qui cœco impetu aliorum ſequun- tur Interpretationes, non immerito occinit: (?) O imitatores, ſervum pecus, ut mihi ſæpe Bilem ſæpe jocum veſtri movere tumultus! Inſpice BERLICHII aliorumque Veterum Concluſio- nes practicas, quovis contendam pignore, tantum non in qualibet cauſa, utriusque partis Patroni, ſufficien- tem Interpretum invenient numerum, quo cauſam, quam defendendam ſumſere, Corroborare poterunt. Unde tum & cortice levius argumentum eſt quod vul- go in decidendis controverſiis a Commuui DD. Senten- tia deſumi videmus, quæ & ipſa tamen nunquam non probatu difficillima eſt. Probata Juſtis ſanisque ratio- ciniis ſententia, non equidem eſt quod prolixa Docto- rum conſentientium aut Legum commemoratione gra- ves ſimus Lectoribus. Sed non video tamen quid ad- ferat incommodi ſi ſimul unum alterumve adjiciamus ex præſtantiſſimis, conſentientem Interpretem, aut ex- preſſam quandam Legem: VoETIUS V. C. in Præfatio- ne Commentarii ſui ad Pand. me Judice, recte Scripſit, his verbis Auto-“ . (4) L. 1. §. 6. C. de V. J. E. (G) L. 1. Ep. 19. e iur Ni⸗ n⸗ N en⸗ nt, ten. non to⸗ lo⸗ i⸗ nus ex· tio⸗ N, ☛ (92) S. Auctores addidi non aliena fide ſed mea - ⸗ cee tum ut honeſtæ eorum per quos profeci comme“ moratione qualem qualem accepti beneficii gra“ tiam rependam - tum ut quisque, ſi uſus“ exigat non mihi ſoli credat, ſed ad inſpicienda com-“ mendatiſſima Doctorum virorum monumenta in-“ vitetur, indeque petat ac diſcat alia, quæ ſibi ad“ opinionis ac cauſæ, quam ſuſcepit defendendam“ patrocinium profutura putat - - - ſi ratio.“ nes moveant eſt quod gratuleris tibi plaudasque“ ſi & aliorum conſenſum habeas!“ Unde tum & cCICERO, Non me ſola, inquit, movet diſputandi ratio, ſed & magnorum virorum auctoritas: Proinde ſurdo fabulam narrabit SuRpus (a) inquiens: Legem quærere ubi eſt ratio naturalis, eſt infirmi- tas intellectus. Quod vero praxin Juris R. etiam ex ratiociniis, ex Ju- ris Naturalis doctrina petitis, deducendam eſſe, ſupra diximus, non deerunt qui in dubium vocabhunt. Non tantum quia ſupra dicebamus, ſub judice adhuc eſſe litem. Quid in J. R. per Jus Naturale intelligere de- beamus, ſed &, quia multi ſibi perſuadent, Romani Juris placita, in plurimis ne quidem catſibus in Ger- mania recepta eſſe, neque recipi potuiſſe, quippe cum aſſim referta eſſe videamus abſonis exque Stoica Phi- Piaphia deſumtis rationibus, talibus quoque, quæ re- ctæ rationi contrariantur, & multis denique deciſioni- bus, quas ulla ſine ratione placuiſſe ipſi fatentur Vete- res ( de Aliment. lit. 1. Q. 45. n. 58. £☛ (10) £ res Cti. Imo quod permultæ in hac compilatione Ju- ſtinianea reperiantur (ut loquimur) Antinomiæ, atque hinc innumerabiles fere ex hoc Jure ortas fuiſſe con- troverſias, multosque caſus ex eodem Juris Juſtinia- nei corpore, ab utraque parte defendi poſſe: Sunt alii denique, qui ſine ulla ratione hanc Compilationem Ju- ſtinianeam rejiciunt, quique ſic, quod Martialis (a), Sabidio, Juſtiniano occinunt: Non amo te ſabidi, nec poſum dicere quare, Roc tantum poſſum dicere, non amo te Sed hos ego non moror, ſuas res ſibi habeant! Neque admittunt etiam anguſti quibus incluſus fum cancelli, prolixiorem J. R. defenſionem, quam cauſam præterea alii encomio meo majores Viri, peni- tus perorarunt: ſed ipfa tamen res exigit, & propoſi- tum meum, ut, quam potero breviſſime ad ſobmota reſpondeam dubia. = Dubium equidem adhuc eſt, quid in Jure R. per Præcepta uaturalia intelligatur: Sed hoc non impedit, quo minus verum ſit, quod diximus, applicationem Ju- ris Romani petendam eſſe ex Jure Naturali, prout illud hodie interpretatur, & interpretari debet: Quum uti- que ab aliis ſolide jam demonſtratum ſit, Juris Romani placita per omnia fere, Jus naturale, ſi non matrem certe Aviam atque Proaviam agnoſcere, ut in ſimili magnus GROTIusS loquitur. Plurimas Romanarum Legum abfurdas eſſe di- cunt, () L. I. Ep. 33. cunt. Vero prot Ept tenti erit R un in Mis rece bein dee gal Vt! Ge Wn⸗ Nia. lii 14), s W eni. ſi ta de . cunt, rectæ rationi contrarias, alias irrationabiles: fed vero priora duo intentata vitia facilius dicuntur quam probantur (a) tum & etiamſi vel maxime vera eſſent, & probari poſſent, nihilominus immoto ſtat talo ſen- tentia noſtra: Quid enim? eo magis utique adhibenda erit in applicatione J. R. doctrina Juris naturalis, ut ex hac tanquam limpido quodam fonte hauriamus, quid ex Jure Romano ſequendum ſit, quid non. Neque etiam quisquam ulla cum veri ſpecie affir- mavit, Juris Romani placita paſſim & per omnia eſſe in Germania recepta. Sed hæc & noſtra eſt, firmiſſi- mis ſubnixa rationibus, ſeria opinio, Jus Romanum receptum eſſe tanquam Jus ſubſidiarium, quoties de- ficiunt ſtatuta locorum, ita tamen ut & hæc ex Jure R. declarentur (verbis utor LAuTERBACHII) reſtrin- gantur, ſuppleantur, quod & ipſum tamen cum mica, ut loquimur, ſalis accipiendum eſt, neque pertinet ad mores Antiquos Germanorum, in colliſione enim Ju- ris R. cum moribus illis Germanorum antiquis, omni- no dicendum eſt, Jus Romanum præ valere, id quod ſolide, ut ſolet, demonſtravit Perilluſtris & Excellen- tiſſimus Dn. L. B. pEr CRAMEE C) Fautor & Patro- V B 2 nus (a) Provocant vulgo ad Autocheiriam, quam vetitam Jure Nat. permiſſam vero IJure R. eſſe dicunt. Sed vero Nil facit exemplum litem quod lite reſolvit: Utique enim probatum nondum eſt propricidium J. R. permiſſum eſſe. Certe, præceptum illud Alterum non læ- dere, præſumtionem adfert in contrarium, tum & ipſa, ad quam vulgo provocant, L. 9. H. 7. æ. de pecul. alium habet, quam vulgo volunt, ſenſum; (b) Speciali progr. de præſumtione pro Jure Romano con- tra mores Antiquos Germanorum. S (I2) . nus meus ætatem Venerandus; poſt quem HoMERUuIM hæc ego nolo lliada! Largior etiam multa eſſe in Compilatione illa Ju- ſtinianea, Legum capita, adverſis ſecum pugnantia frontibus, ſerio etiam injunxerat Imperator Tribonia- no ſociisque ut Jus Romanum colligerent, nulla, neque ſimilitudine, neque diſcordia derelicta; Opere aſt in magno ſas eſt obrepere ſomnum! Et propterea quoque Juris Naturalis dictamina in ap- plicatione J. R. adhibenda ſunt. Poſſumus etiam plu- rimas conciliare antinomias, & veram Juſtiniani repe- rire deciſiqnem, adhibito canone quem ipſemet incul- cat (a): Conſtitutiones, nimirum, tempore poſteriores, potiores eſſe his, quæ ipſas præceſſerunt. Quod ſi vero, ob Controverſias ex J. R. ortas, & quod aliquando in corrupta praxi, caſus ex hoc Jure ab utraque parte defendantur, omnem Juris Romani uſum in foris interdicimus, age, ob eaſdem rationes, Juri quoque naturali nuncium mittamus! profecto enim multo plures Controverſiæ ex Jure oriuntur Na- turali quam Romano; Et quod aliquando etiam ex Ju- re Naturali theſes pro & contra, ut loquimur, defen- dantur, locuples eſt teſtis, Carneades (?) Philoſophus; Atque hæc omnia tamen non quidem ipfis legibus, ſed ipſis Interpretibus, eorundemque Philautiæ & partium ſtu⸗ (a) L. ult. æ. de Conſt. pr. quamvis & hec ipfa regula non ſit ſine ulla exceptione, vid. L. 5. C. de præſcr. trig. ann. () GROT. proleg. ad J. B. & P. num. j. & VITRIAR. Inſt. J. Nat. & Gent. L. I. C. 1. Q 31. . ſtuc tia, ciſt 38 gu⸗ d Nr ntia nia. e Dl. De. l. res, S (13) ſtudio adſcribenda ſunt; quod ipſum vel ex experien.- tia, vel ex aliis melioris notæ ſcriptoribus probare polſ- ſem, ſed ad finem propero: & propoſito memet ſatisfe- ciſſe exiſtimo, videlicet, adplicationem Juris R. ma- gis & ſanis Juſtisque ſui fundamentis, quam ex teſti- moniis aliorum Interpretum deducendam eſſe. Dumgque ineunte hoc ſemeſtri æſtivo prælectiones auſpicabor Juridicas in Illuſtri hac Muſarum ſede, iis Viris Generoſiſſimis atque Prænobiliſſimis, qui meam qualem qualem in addiſcendo Jure R. quærent operam, id ipſum ſingulatim oſtendam. Collegium Inſtitutionum habebo ad ipſum textum Imperatoris Juſtiniani, Pandectarum vero ad Lunovicr Doctr. Pand., vel ſi quodcunque aliud placuerit com- pendium. Offero quoque Collegium Juris Naturalis ad PurkNDORFII Libellum de Officio hominis & Ci- vis, aut Inſtitutiones Juris Nat. & Gent. Cel. VITRIA- RII: pariter Collegium Juris Criminalis ad Cel. BOEH- MERI Elementa Juriſprudentiæ Criminalis. lis quo- que H. H. Dn. Commilitonibus qui Collegium, ut lo. quimur Satiſticum a me deſideravere, nunc & publice operam qualemcunque meam L. M. Q. addico, ut & reliquis qui huic intereſſe volent; utar vero hoc in Col- legio Notitia Rerumpublicarum Viri Ampl. & ſolide do- ti, E. OrTONIS. Quemadmodum & ea quæ ſingulis heb- domadibus in Collegiis meis, præprimis. uris Civilis, per- tractata fuere, quovis octiduo, die Saturni, publice vel pri- vatim Diſputando, repetam, quum utique ſine ſolida Ju- ris certi atque controverſi notitia nemo vel Cti vel ju- B 3 ris (r4) ris periti nomen mereatur. Indicabo quoque obve- nientes Selectiores Naris Materias, ſimul, ut illæ Diſ- ſertatione quadam illuſtrari & pertractari poſſint. Ho- ras ſeligam meis deſtinandas prælectionibus quæ quam commoôdiſſimæ erunt exoptatiffimis Dnn. Commilitoni- bus. Initium facturus ſum mearum Prælectionum pro- ximo die Lunæ qui erit étus hujus menſis Maji. Cæ- terum, Vos rogo Commilitones H. H. ut frequentes & meis intereſſe Collegiis, Veſtraque honora præſen- tia, diligentia, attentione, meum Vos, Veſtraque ſtudia adjuvandi propoſitum, excitare velitis. Valete! e Muſeo a. d. 2. Maji 1748. 0c alance 17 18 19 W X V £ VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset 16 △ Copyright 4/1999 VxyMaster Gmb wwWW. VXaster. com GUILIELMI H. T. F. ENSTECHER, J. v. p. GRAMMA DEMICUM. QUO IONES PUBLICÆ£— EEQUE INTIMANTUR, INSIMULQUE, IS ROMANI WSTINIANEI IIS JUSTISQDUE SUI PRINCIPIIS, MONIIS ET INTERPRETATIONIBUS ICTORUM PETENDAM ESSE, QWIDO DEDUCITUR. fEEEE ½URGI CATVORUM, PPI CASIMIRI MULLERI, ACAD. TXEOGR,