KaI600-54

KaI600-54_2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Dissertationis Qva Oracvlvm Illvstre Zach. VI. 12. 13. Explanatvr, 2 m : E pa, » " . r Pv d 2 A a Zs f j d.f A E E - m - - - 2 E P a N ts * 5 € 2 z a U s d Id - E S M * RE x — -- - 2 E Y x ET r x E & P m . t- ? * * s : T * PA g Ea X s - - E E -R x X * T d n * $ ..H 5 E r Y z D d T t Ed s — » ; W x Ms - s i g - g Es 3X *Y- 3 : a z s Es J ". NuMets " M QY MAS 44 " * 2272 AL P. z "EE 2 4 4 a F. P Ax o d s 5 * A N RE z A E Fs d d * 5 5 z u n E CR A. R; E : ATR : gl E x d [ FE g : g. m P L. o E MLg 42 " $ $a J F g C " s " e s AUA : r A n R 2v Es s o* A » d * ^ AA ROA » ". . - AE u C P^. P J* .h H m PT d n dC s " d " s r fS/RR ag J 2 P A « 24 P- E Es v A A. r a P . ACAD AA VR » ^ A i . AE P d £ M L z m n A E A P v j* "d ag n P A a ACA raet CA "s " - t A AC AA s : A a t m * 4 M 2 D TF ..W o AA A. r —v 4 WL t a / 4 E. - A d " P ial ^ P 92 z CA R AUE 6 4 E PA sR ee d A ARA N n -s AA P A ; .M u * z " m " M M. ^ At " P P u " PO 55 hg N P r J :* — j at x t 2 P Dd AU A ADAE. Q r E A U. od FLr * z " i 2 p r PUA As F v d J s PA r PA A AE » d VRL AC J d U A t '3 I r a MA m vj . u 21 : .s— F P c. P M - r AT ue g ii " n * 47 N " n s — A - s d u A N Es AT Q9 p xR t - AAE N d i , M . foy 4 T ; a P p s P p P n » Mu PUR A A Mu C p P d / ; 2 ALE J uf i QUP a C 9 r AA W MES L. NOCR A. w L d j a F LUR cd m .x M d p ;d A t ". £ "d ^ s. AU r LU P. Y 3 s AC A A NT l " AU. AA X OA IU ;* 57 W Mpl MP , d ey P r a p F guy r PA A F. . d Pa Ws J - J 9s " 7s j* A * - P s E A A P A E ^ i b A A a n A a AC * E PA Á w "s 4 . r & Pt es A ; " p d ^ " Ev r AA x m E n * A P J x m RA A u UR A D d- ,.H " f t i A ERLPT Y P p o .h p a L2í ,l " 4 / z ^ E AL Á AC A " M CL R A A a * yd x ; "i Pa 2 , A A , XX -- A A J D um sE ? M ssts : t P ) 7 ww - R dul f P 4 d d A ES A J E n t ^i * d x s . E £ Hs ^ s 7 A j ) as s - A " 1 ^ p E E a n À ; z " . ze PT 2 f x xs * P C A k "r AA - P x a p RTA » * - s z z ^ t .* i — m CA RX- CR SONNON SS VA AE X 3 IZ )2 ( AX — CS 9 — : 27 a o N d ( W "r z) S SSN Wh. , 7 v* C NSS , N » m ? N Hs 3 i NS i » Qf ! A«.. . y / A ä v LJ ä i s 7) A 49 q*:,/ - W M p Y : SN AC A IN i O ROX 22 m - NSSATN NNNS Cs »2 N i 27 //, x Is AND E s ( RI NSSSSNSN ä SNEC Ji 77 SS n s s :" s S E X XCS ä- k /../ N Zs ufl 7 d72 P [« 27 VA þ At A )/ ï:): &ä ( N - H s —* ASSISÜW NWNESS ()x ^ r ( D ] O xxxk NSCONS EOs usf N Ü i a m — R. — N ] u : A L2 WV N i Z Z VN z ä — A [2 N AE HAXXNS A MR P 41) — [ —— ——X A A 3 AX :,'0- ( cc A P SS A. M EEE NSSSNNS ENSNNSSS: NNN VE bt VH j2 — - z NSS , N s M N — L—| 45 E —— — . - — - X W ;(l N NS ; £ z . 2 » t r Z e — K'——.-.-*-' r « 7 o —— 7 K ZA — (( vorhanden Digitalisat I * DISSERTATIONIS, ORACVLVM ILLVSTRE ZACH. Vl 12. 13 EXPLANATVR , PARS SECVNDA HANC; RECTORE VNIVERSITA'TIS MAGNIFICENTISSIMQo SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO DOMINO TTj Ónenem À JO CAROL. LVDOVICO, COMITE PALATINO RHENI, DVCE BAVARIAE rel. rel PRAESIDE JEREM ERIDER. REVSSIO : S. THEOL. DOCT. gr PROF. PRIMARIO, SERENISSIMI CONSILIARIO VNIVERSITATIS »CANCELLARIO, ECCLESIAE PRAEPOSITO, ET ABBATE LAVREACENSI, DIE NOV. MDCCLVIII o PVBLICE DEFENDENT. M. JACOBVS FRIDERICVS GROSS, Nagokdenfis. M. EBERH. HENR. GOT'TLOB GEORGII, Ludovicopolit. M, CHRISTOPHORVS DANIEL FISCHER, Tubingenfis. M. JO. GEORGIVS FRIDERIC. HIRZEL,; Kircbo- Teccens. M, GEORGIVS ERICVS FINCK, Wmedenfis. L $,S. TH, CVLTORES IN ILL, STIP T VB. TVBINGAE; LITTERIS SIGMVNDIANIS. EE wX b t Ls t ni d h N n a s W N RN « n u«mmw;,(/ ex t S N W N AA OE [ m x , A « Tv NSS ECSS i * J Y lmlu Z , r r2 IÀ EE N GUNWT z N TM D 7 SNNN. ET , N LA (iTU /// LA LA N NT K, ESS N Y Y ,"I/,.'y, D r N. D. L s 7 A ugufti , quoä'explanandum(('u('cþ:e;þinius,. orácu- : ä li exegeftm in prima parte hujus Differtationis $a planam liquidamque dedimus; jam fecunda " à hec pars eít potiffimum polepica. Quamvis enim ad regiam veritatis viam dignofcendam. non neceffüm fit, avia omriia in numerato habere & per- tentare; ac quamvis perverías & vix cuiquam in mentem venturas opiniones, & ineptas obfcurorum hominum fén- tentias operofe enumerare & refutare ; plerumque nil fit, nifi oleum & operam perdere: audiendi tamen fünt Viri; de Rep. literaria & Chriítiana bene meriti & preclara eru- ditionis laude florentes, ubi dicta Scripture illuítria, qui- bus vel ad doctrinam fidei ftabiliendam, vel ad cecono- miam regni & Gratiee divinee penitius cognofcendam haud etantur. parum momenti ineft, aliter quam nos interpr P^ " Majo- 48 eol Majori cum convictione & acquiefcentia animi veritatetm « folidis rationibus munitam amplectitur & tenet; qui fen- f rentias adverías , magna interdum veri fpecie fe commen- 7! Ij dantes , ita perfpectas habet, ut füfficienti folidoque fan- dafnento deftitutas eas effe intelligat. Eam ob caufam nomn (qe: füpervacaneus hic quoque labor nofter erit, fi Pater lu- m minum; pro immensá ea, quà in. Chrifto nos comple&i- qi tur, mifericordià & Gratià, fuam nobis, quod ex animo Il L p precamur, impgrtie;ur benedi&tionem. (1114 he l SECT. Il f i 1.) De Suþje'/&o.hujus Pro»p-heciæ;. £ L ve Mef[fia agere hoc vaticinium, idque dire&ä & uni- jl : ce, feníu literali & proximo, .non myftico ; ita in x D $^ ;f prima commentationis hujus noflrae parte evictum effe arbitror, ut jufta dubitandi ratio non füperfit. - Vide- »ti runt id, ne quid de Chriílianis jam dicam, ipíi etiam » jgudei, & Zemachi nomine. Meffiam defignari, prater »! onathanem, Chaldeum interpretem, anriquiores gentis ? illius.do&ores (*) plerique afferuerunt. — Patra77 quorun- dam, l'HgzoDpOoRETI, CryniLL1, HikRONYMI, fini- a5, ut y ftras i/.nterpretationes ; 8 Mancxtio ad h. L exhibit corn- , ?*) In medium pi!böuqit complures Chrift. ScmorrGEN IVS; in Hor. Hebr. & Talm. T. H. p. 219.fq. 104. 422. ite- rumque in libro : S€fu8 ber tvabre 9Xefiad, p. 177. 402. MicHaELis, in Bibl. Hal. ad h. l. - Carovivs, in Bibl illuftr. ad h. , Co&NzLivs a Laripe ad h. l: conf. citt. M 5 gt d X dh 43 v commemorem , sninime opus effe arbitror. Vmnus vero i ex omnibus, qui corruptelas infigni huic Oraculo füas in- an. ferre aufi fünt, nominandus nobis & refutandus eft G 2 o- I T1VS, cujus authoritas noxee fuit haud paucis egregiis Vi- 0n ris & obeífe adhuc poffet permultis. Magnus ille Vir; ac n de re tam literaria quam chriftiana multis modis infigniter - meritus , nullibi magis frigiduseft; jejunus & macilentus ; i quam ubi prophetias de Chrifto preeftantiffimas interpreta- riaggreditur; & in hoc noftro vaticinio, ut fepiffime; pervería recentiorum Rabbinorum (*) commenta potius ; quam faniora & folidiora verae Hermenevtices principia ; fecutus eft. Annotata ejus exhibebimus integra ; ut tanto facilius in oculos omnium incurrat ; quam vana fit tota hec ejus interpreratio, & quam indigna tanti Viri acumine. . II. y. iz. »Ecce Vir] Hec Deo dirigente Pilatus ad Chri- i »flum aptavit, dicens, ids à. dySpuzac. Oriens normernm Lim »ejus ] Germen nomen ejus ; i. Surculus velut renatus ex N »ftirpe Davidis. Vide (üprà 5, 8. &ibi allata. Et fubter l- » eum orietur] per eum germinabit. .. Eft allufio ad no- »menmox. Renafcetur remplurm; ficut in illo domus Da- »vidis renata eft. Et «edificabit templum: Dosnino ] X cujus. » Templum Domini; quod- z'pge' ædz]ïmtwm eff, »pri- i "(*) Prcipua, qux Gnorivs ex Rabbinis füa fecit , legi fa- W cile poffunt in commentario illó líterali, ssy» &55, ff- yuem R. Schelomo Ben Melech ex przftantiffimis (vid, 55 Jo. Chriftoph. W/orrm Biblioth. Hebr. T.L p. to75.) judaorum Interpretibus , przcipue vero commentario, i Grammaticá & Lexico Davidis Kiwcnr, collegit. -Epfo 02» autem Grotio meliora in fuo ad libram illum Ípicilegio 7 tradit Abendana, ad ipfum Meffiam r eferens ; qfuæ Grotius m $crubbabelem. detorquet. - NUOR IY " $o æ-g äa« | j » primum pofiturus eft lapidem. -Y. 13.- Et ipfe portabit »gloriam] Ip[e quoque portabit gloriasm, i. coronam, ; Ti j AgE ,nempe Principis. Vide 2Sam. :2,3o. .Et fedebit &7 do- » ninabitur fuper folio fuo] i. in folio fedens, fimul cum »Senatoribus jura dicet. — Et erit Sacerdos fuper folio fuo] , ; Etiam Sacerdos in eodem illo. Senatu folium fuum ha- nfïf »bebit. .Et confilium pacis evit inter illos duos ] i. optime fior »inter illos conveniet, ut olim inter Mofen & Aaronem. tüi ,» Eelix Respublica ; ubi concordant officiumque bene fa- le »ciunt & Princeps & Sacerdos. Annotata vero ejus a tel »€.3, 8. hecfünt: Écceenism ego adducazmi] huc ad vos. U »Servum Tieum Germen] i. Zorobabelem , furculum Da- fir »Vidice flirpis, qui riox vocatur & Efà. 4, 2. Jer. 25, 5- i 568 33 15. fic & infra 6 12.. Chaldaeus & Judei alii de Mes- fmu »fia interpretantur. Addumt alii riox effe icósQor nomi- de »ni grio, quod Confolatorem fignificat, & inter indige- 1 »tamenta eft Meffie. Id interpretandi genus per numeros h »pares N'YODA, i cvuusTgía», vocant. Neque dubium; K »quin myftico quodam modo hic locus ad Chriftum pacis eterne Auctorem pertineat: íed primum obviumque T »fenfüm (i queerimus, api hic de Zorobabele evincit locus i »4» 10. cum feq. & dictus locus 6; 12." Haec ea fünt omnia, D quz Grotius ad Textum noftrum annotavit ; quibus & ía- tis füperque eum illuftrari cenfuit. am, quantopere glos- fze hae ejus omnes a vero vérborum íeníu ablu » dgnt , pau- DI cis commoni*crabimus, D) $. III. .Miramur merito, eruditiffioum Virum & íumma ingenii vi florentem illis in locis, ubi conftare fibi quam maxime. debuiffer, tantopere a feipfo deícifcere potuiffe, G. lucemqne, qua füborta ei erat, haud rectius fecutum e C i da X d fti hi d ífe. Tn Prolepomenis ad Haggeum egregie fcripferäxt; » Tres funt Prophete , qui populum vidére reducem, do. üm »Aggaus, Zacharias & Malachias; — — . & quia hi po- »ílremi füere Prophetarum veteris Federis, ideo ad no- 7) » vum Fedus, & Ducem ejus Chriftum, digitum apertius la- Ime »intendunt; gec tantugm per nedias biflorias alias eum »figurant; fed dire&le mon[iraut.» — Hujus füz confef- em fionis eximize fi ullo in loco meminiffe & debuiffet & po- [ tuiffet, certe fieri id oportebat in oraculis ejusmodi, qua- -äd le noftrum eít, palmariis. Sed in toto Zacharia, ut de l08 reliquis nil dicam , id egiffe videtur data opera, ut vati- ) cinia ejus tam copiofa; dire£te omnino Chriftum mon- » ftrantia, enervaret , & ad alia omnia obtorto quafi collo s traheret. Preterea, cum agnoverit Gaor1vs, Pfal. m. mum CX. directe & unice de Chrifto explicandum effe, pc debuiffet omnino, fi conftare fibi voluiffet, locum hunc Zaclarie , quo Pfalmus ille CX. nullum fibi fimiliorem T0$ p habet in toto vetere Teftamento; fimiliter de Chrifto in- K iM rerpretari. In libro utiliffimo de Verir. Relig. Chrift. L. V. c. XXII . i raviffime afferit: ;, Pfalmus CX. de alo; quazm us »de Me[fía exponi mon potejr. j Nam, ita pergit, quz Jüdei alii de Abrahamo comminifcuntur,, ali 118, , recentiores f , de Davide, alii de Ezechia, frivola [unt: Píalmus ipfe 0s ,Davidis eft, ut docet hebrza infcriptio. Quod ergo l »David Domino füo dictum dicit; id nec Davidi ipfi nec , Ezechie, qui inter pofteros Davidis fuit, Davide nulla ,»re excellentior, aptari poteft. Abrahamus autem facer- 5,dotium aliquod eximium non habuit, imo Melchifede- »kus ei tanquam íe minori bene precatus eftl. Sed & D 5hoc, & quod additur de Sceptro ex Sione exituro & m ) »perventuro in oras ultimas, plane im Meffiam coinpe- »tit, ut loci fimiles de Meffia haud dubie agentes pate- &i C9 " sfaciunt: nec aliter acceperunt wtujlibm' Hebr »Pa- $^ dhox d qui » Pampbmþj& » Eándem fententiam tenet in fuis ad nm' Matth. XXIL..42. 43. annotationibus, ibidemque con- tendit, voluiffe Chriftum boc velut fupremo oraculo in- DI di ce Óferere hominum mentibus; 'Mcjgia? VegnuzH generis ex- cellentioris fore quam Davidicum, ac proinde d/vimumt. Jaci Dun Er quum tandem ad ipfüm Pfalmum notas fuas fcriberet ; V ad illas in locum. illum Matthei. annotationes Lectorem Ciüat füum remittit Vidit ergo & firmiter tenuit, Pfàülmum fati CX. de alio; quam de Chrifto exponi non poffe. . At fi Dd it éadem illa principia, quibus in Pfalmo hoc exponendo & lot o f Meffiz vindicando epregie u(us eft, in explicandoloco Za- charie, cum Davidico fimilis omnino fit & parallelus; ífe- (s i hoc fu guiä voluiffet , qon po;uiffgt (*) ræon agnof&ere, àn quo- tamt uml / (;)' Ex 'quibus fontibus idtetpretationäs eïuish-r-xodi Grotía- " W ü nze non folum falíz, fed frigide etiam tantoque in- lr genio indignz , provenerint, pulchre vidit & gravirer monuit celeberr. D. HEvMANNVvs. . Primo, ait, fa- ad mu 'cile apparet, extemporales effe plerasque ejus ad fa- crum codicem annotationes. lis proinde in locis, ubi majori attentione ac meditatione longiori opus eft, hallucinatum effe Grotium, non eít, quod mire- Sit muro Deinde non fatis magnifice de Chrifto fentie- &l bat Grotius, nec eum pro «terno Deo habebat. — — Denique & hoc accidit Grotio, ut veterum interpre- j tum myfíticas facri codicis interpretationes , ingenti fane numero ineptas, tam improvido proféqueretur odio, ut etiam juftas & eruditiffimi cujusque füffra- gio dignas rejiceret, immemor illius Corneliani: Non femper errat vulgus ; interdum & eligit. Syll. Diff. T. l p.434.fqq. Quod Deitatem Chrifti negaveric . * Grotius, ego qui dem affeverare nolim ; & inprimis ob illa, qux in fuüis ad Evang. Joh. prolegomenis di- ;it ; & ad primos illius verfus annotavit; fadlc de co - T d d. « d $3 q 0n- quoque directe monftrari Meffiam. — Vnutm addam, quod lD. inemoratu non plane indignum efle, exiftimo. Similem quippe lapfüm deprehendimus in CrgRICO, cui frau- CX« di certe füit GROT11 auctoritas. (I/,. Is in ipfo oraculo hoc Zachariano rectam, quam ingreffus erat, viam deferuit. tt em Dum in explicando Jeremisc vaticinio de Zamacho c. XXHL j. verfatur, agnofcit & confitetur, in locis Za- tf charie c. lII g. & c. Vl. 12. vocabulo Germinis Mef- fiam defignari ; imo pollicetur, ad illa loca ubi perve- . netit, oftenfurum fe effe, quod Meffize reverà haud paul- lo melius. conveniant, quam Zorobabeli. At quomodo f&. ftetit hifce fuis promiffis? Paraphrafin & commentarium lQC fuum usque ad Zachariam producere ei non licuit; fed - tamen in ipía Verfione verborum Zacharie c. VI. 12. 13. lt ambos illos ; inter quos confilium pacis effe dicitur, Zoro- l(l* babelezm &2 S'ofuagn effe atferit.. Affuere vero verfioni fuee r laciniam iftam non potuiffet, fiin faniore fententia, quam h- ad Jer. XXIHL r5. profeffus erat ,. perftitiffet. Sed expende- f mus jam Girotianam "T'extus noftri interpretationem. : 5 $. IV. us Grorium Íífi audis, totius vaticinii hec íümma eft: c. Sicut domus Davidis venata eft in Serubbabele ,. ita per o eum . vena[cetur "Teviplum ,. cujus primum . pofiturus eff lapidem. — Ipfe quoque portabit coronazn Pw"ncz'pz'sj, d meliora credo. Jd Addi vero enumeratis pravarum V. l» inprimis T', interpretationum cauffis, przter alias, il- ü la quoque poteít, quod de tota osconomia V. T. ni- [ mis tenuiter fenf(it. Ac Vitringa monuit, exiftimaffe b Grotium, novam illam fuam Prophetas interpretandi rationem iis fe maxime períuafurum effe, qui mylte- ria füblimiora in do&trina religionis, & in ipfo quo- que verbo prophetico gravantur, Pf.æf' Comm. in Ef. f4 x od f £2 in. folio: fedens. fiemul. cuem. Senatoribus. juva. dicet. Etiam Sacerdos i eodem illo. Senatu- foliuzm. babetit ; 1p i (i qui j &g optime inter ilos duos; (principem. & facerdotem) td [ eonvenitet. Vt, quam longe tota hac explicatio a vero fenfü prophetie difcedat; facile & evidenter intellipas , le- A ge, quefo ! & expende finpula vaticinii verba, expende fano partium fingularum ordinem & nexum, expende preemis- fi, fum illis a&tum fymbolicum. Cogita, r.) actum illum ab ipfo DEO imperatum fuiffe & prefcriptum , ac verba om- ad tipl nia a Spiritut Prophetize fapientiffimo effe profe&a; cogita, quam auguftum fit fymbolum; :quam magnificus actus, þm : fion quam emphatica fint verba; quam ampla,-quam auguftee Qlio promiffiones : ac tum tecum . ipie reputa ,. quam tenuia ; quam exilia ea fint omnia; in quibus Grotius complemen- für, i$ tum ponat omnium ,.que ab ipífo DEO fymbolo tam au- guíto reprafentata & verbis tam gra ndibus promiffa funt. p Quod princeps populi.in. fenatu jus dicturus, & füummus pïm facerdos.fuam. in eodem illo fenatu fedem ; poft principem qu primariam ;; habiturus effer: hec num talia ac . tanta funt, Di$ ( l ut illisactus ille fymbolicus congruere poflit?..quam longe abfuit digniras Serubbabelis a Majeftare & Dominatione Re- Vs ia ?. & fedes cum Serubbabelis tum Jofuz in fenatu quam pi fi4 lonpe fübftititinfra Thronum ?. Vana foret, psene aufim uG dicere;..ad illudendum & Viris iftis & populo comparata, 6p indigna. certe Spiritu DEI, ejusmodi in vaticinio, - byper- omr Lole.....Deinde ,.2.) quo. confilio,. quemve in fine erbis, nà cum emphafi iteratis, Virum, cui nomen eft Zaema- mag (0 ] AChi 97 sdificarurum effe Templum Jehova, gloffam hanc U adfpergere Gr otius poruit: Serubbabelem primum templi duf pofiturum e[fe. lapidem ?. Ad varicinium. hoc . pertinere de ll hec non poífunt; nam fundamentum templi jam feceramt manus Serubbabelis. c. IV. 9. Sed palpabile hoc eft, pu- & ium to ; eXemplum , in graviffimis etiam oraculis nec ftud nec Y do X cää'a- $5 ] ( h eht nec attentionem a Grotio adhibitam fui*(ï'e- eatn, quatmn rei ipfius dignitas expofcebar. (vid. $. II. not.) Jam porro [f em) VeTO quivis, cuialiqua lingue hebree notitia ineft, facile in- telligit; 3.) ab omni ufitato vocis fignificatu &a genio lin- je eMie gue recedere Virum doctiffimum, cum particulam illam compofitam v5 vertit, per eu74;. & quis preeterea; m N mab fano guítu & ftyli metaphorici peritia preeditus ferre pos- fir, 4) verbum nrios progerziaimabit , germinabit, referri om ad remplum ?. quam alienum id eft & ab ellipfeos & a me- )3113, taphore legibus; propofitionem . ryox» ymmno vertere : rkb j pev eum veuajcetur temiplum? & , fi verum particulae Yi iE fignificatum refpicias,. quam infolens & horrida foret- di- ,'11 li, Gio: ex fub eos velex locoejus progerminabit, venafce- tur, remplum? accedit, 5.) quod hac ratione inexcufabi- | u- lis Spiritui Prophetie affngitur hec favtologia- Sub eo ünt JImus renafcetur templum ; & eedificabit templum Dei; Illetem- plum DEI «dificabit. . 'T'er diceretur unum idemque; abs- |De. Jv que omni fingulari emphafi; quod omnibus bonze oratio- LW]L) nis legibus adverfum eft: & trina tamen illa. repetitione 0noe Ra multo minus diceretur, quam planis jam & perfpicuis ver- bis c. IV. 7. 9. ro. dictum erat; quod ftylo & fermoni pro- n z Qiifm "m phetico minus confentaneum eft... 'lTandem 6.) poftremse etiam enunciationis: Cozfilitumi pacis erit inter duos illos, Ula, expofitio Grotiana: optze ?nter duos illos comveniet; M omni fundamento deftituitur, & a genio linguae abhorret. u$ ) Jma Neque enim gOv cozcordiam , nec eYau ruy confilium COUCOY$, aut concordiam in coníultando, vel capiendo DdX confilio, fignificare poteft. Genitivum, pacis; nonquali- n tatez, Íed objeius ac finem: con(ültationis & confilii D defignare , Difs. I. $. XIII. commonítravimus, & conttans [ JJ I[[o 16. pu Scripture ufüs docet. (*) Ter. XZXIX' ( h v Ezech. |Jurm] I" (5 jer. XXIX, rr. Emv nY3cnb. cbgz'taiiones pacis funt cogitationes de pace ac felicitate paranda & conferenda $6 À dm df Ezech. XXXIV. 23. Prov.XII. 20. Quodíi vero verbis Gro- fs tenu tii , optime inter illos comveniet; hunc fenfum dare veli- piti A mus, futnmo animorum confen(ü eos confilia de pace & fe- if licitate populi fui promovenda & ftabilienda agitaturos effe; tum verbis quidem hzc explicatio confentanea eft; fed pra- Yelis; prom va tamen in eo; quod ad oPbjecfutii accommodata eft ab il- ei pne alienum. luftri: hac ptä?hetia pla 2)0 » 5. V. & nil Ü Safiä füpärque ifta docent atque evincunt , voczbus ac bis DI ententiis peene omnibus fignificatum a. Grrotio affingi ; nec nf uíui nec genio linguz congruentem, & fieri non poffe, ut jubet vaticinium hoc derorqueatur ad Serubbabelem & ]jofüam; (Vr nifi vim. faciendo verbis, & finiftra plane intérpretatione & Te veram ipfis vim ac poreftatem füam adimendo. — Sed plura Temp fünt, qua, fi & actum fymbolicum & prophetiam ipfam Tenat paullo diligentius expendamus, |Grotianam interpretatio- Qs nem.vanam & falfam efle , comprobanr. 1.) Res ipíà non ele i atitur.; ut ad Serubbabelem &.Jofuam vaticinium hoc re- tiel ( feratur,.fi quidem ullus, refpondere ei debear eventus ; propo tam illuftri & actu & fermone prophetico dignus. 447ite um f quam. vaticinium. hoc editum . eft, & Serubbabel populi pane! princeps &. Jofua fümmus Sacerdos fuit, uterque ctiam .fuam ( i s Teferat populöf;uck)»; oþþöütüm id vindicat, ny^5*5 N5. cogita- bd n tiones , que non tendunt ad inferendar ei calamitatem. qumr "Zach. VIIL 16. Ezsaw vavo. judicium pacis eft judi- tptts cium , quo conciliatur pax, quo propofitum judex ha- bet, conciliare inter partes litigantes pacem. Ezech. XXXIV. 2;. aliisque n locis, fedus pacis eft foedus, ! cujus objectum & finis eft pax ac vera felicitas. Prov. emoll li XIL 20. Ea 90 xy cofiliarii pacis fant ,' qui pacem li, fuadent, quorum confilia tendunt ad gonciliandam- aC 10bbb ftabiliendam pacem., ^s X d N y7 !GFO .Y Md füam in füpremo Senatu fedem ex illa officii fui rätione jam tenuit ; pof? vaticinium vero hoc nihil prorfüs nova digni- X tatis vel Serubbabeli vel Jofuze acceffit.. Quid igitur? non- Ml : ne, fi illam utriusque dignitatem o/jecfugia vaticinii elle la velis, totam prophetiam, magnificis verbis res maximas Qd promittentem plane 25 gibiluza vedigis? quo.nihil poteft effe in verbum DEI magis injuriofum. . Eyidens porroefl, 2.) tmh "Zoemachum totius hujus vaticinii fubjectum effe, u & nihil effe; quod ad eum non pertineat. Propheta ver- i)an bis DEI fymbolum dum interpretatur , unum Zaemachum SW nominat, in eum unum mentis oculos convertere Jofuam "Jdm) juber. .Vna continua ferie dein illa fequuntur omnia: 'Et di0ne (Vir ille; cui nomen eft Zamach) de fübter fe germinabit, DIQta & Templum Jehovz edificabit. -Ille; inquam; sedificabir * EM 'Templum Jehove , & accipier Majeftatem ; & fedebit & &tatQ- regnabit in throno Illius; & erit Sacerdos in throno Illius. Quis non videt, deullo alio fubje&o ne minimum quidem i DO n)». iv effe in toto contextu veftigium ? quis non intellioit ; & fe- riei orationis integree & ordini verborüm; ih ipfa etiam .hrm J propofitione ultima , id effe confentaneum , "& narü- /14 (//4 ram fymboli ipfius, Sacerdotem corondttin exhibentis; vgghn lane id exigere ; ut cum reliquis omnibus illud quoque; flam €3 erit Sacerdos in tbrono Tllius, ad éundem-Zemachüm f&mm referatur? "Tandem vero 3.) Zzemacbus ille nec Serubba- bel, nec quisquam alius effe poteft. Vnus Mefflias eft, in cogit- izaten;. quem prsedicata Ejus auguftiffima (qua hoc loc " o ex Difs. I. r t udi repetere, füpervacaneum foret) conveniunt. jex ht« VI. v Ezect Videndum adhuc eft, qua* demum A,r,ätibne,- -G*rötius (edis, Bror. emollire & tolerabiliorem paullo, reddere, ftudeat fuam il- lam, qua vaticinium. hoc illuftre Meflie eripit & im Se. ycem rubbabelem ac Jofüam detorquet;.fententiam. | Videndum dam a E j R 8 d X Sfa eft, inquam, quid Cbrif/o relinquat. — Afferit, 1.) prima bal illa oraculi noftri verba, Ecce Vrr, DEO dirigente Pila- tum ad Chriftum aptaffe , cum diceret, ieà dyOumec. At þeh quid quafo! illa Pilati verba Joh. XIX. ;. commune habent if cum verbis, his divini noftri oraculi? Ne verba quidem funt eademn, & fenfus, quem in utroque loco habent, pla- ne eft diverfiffimus. Ineptus fane fuiffet Pilatus, fi hec Prophete verba, eminentiam & dignitatem Zamachi (u- premam repreefentantia; ad Chriftum , probris omnibus affe&tum, aptare voluiffet; & cum id a Pilato DEO diri- gente factum effe Grotius dicit ; vereor omnino, ne infigni DEVM ipfum injuria afficiat, invitus. Deinde, quum ad illa T'extus noftri verba, Germen 1iomen ejus, ea videre nosubeat, quie ad c. TIT. $. attulerat, illud. videtur profi- teri; 2.)qua de Serubbabele in hoc oraculo dicta fint, zuy[tico quodam quodo ad Cbriflum pacis au&orem per- tinere. — Sed ne fic quidem, Prophetam d& Chrifto vere þrcedzxzj]eaut vaticimatum effe-aliquid; -fignificat. Si Serubbabelem. Zypumi. Chrifti effe, -re&te apnofceret, at- que ita przeter literalem fenfum , vuy[Hicum. quoque huic loco ineffe diceret;.- videri poffet oraculum hoc non omni dignitate fua-exuiffe; « Sed quum nec typos genuinos, nec ícnfum myfticum vere & proprie di&tum admittat, frigi- diflimaáfta locutione fua, myftico qZ0da727 modo locum hunc pertinere ad Chriftum, aliud non innuit, (*) nifi ac- Chri- commodari þOJE verba, deSerubbabele dicta, ad À ftum; —À (9 Quo fenfü Grotius Serubbabelem & . Judam Maccabz- um (atqueita etiam Davidem aliosque) fypos Chrifti effe; eaque, quz ia vaticiniis de illis dicta fünt, my[licomedo ad Chriftum pertinere afferat, ex his ejus Pt — p N p 99 verbis ad Mgtth. l.22. collige, ,,Zorobabelis, ait, & ( * &A - M flum; ob fimilitudinem qualemcunque, qus& inter Serub. J babelem & Chriítlum intercedit, verba, quibus Serubba. À belis perfona , dignitas atque opus defcribitur, aprari ad ent Et quid tandem inde confe- ipfqm etiam poffe Meffiam. jem 1 qui- p- »]ude Mac&ab.æi fa&is Chriftum fuifïö adu het mbratum; , jam tum volente Deo populum fuum affue facere, ne l- » divina beneficia ex pompa ftrepitüque reru m exterio- x'L.)VS ,Trüm metiretur, atque ita movente menti s Propheta- dri ,rum, ut eorum dicta & primis eventibu s tefponde- -.'*ngm ,Tent, & per Chriftum tamen infi gnius preftarentur. mal Scilicet typi Grotio fünt , in divina príorum temporum Idere ceconomia, prima rerum excellentiorum.ac perfectio- rum aliquando futurarum lineamenta , rudimenta j prg- WPüj iïïkï ! ludia. Atqueita typi, feu umbra Chrifli, ei funt Vi. i ri illi, qui DEO ita providente talia quzdam. vel fecer e : peï- vel paffi funt, qualia deinceps multo perfectius exhibi- o ta funt in Chrifto; quia divino confilio prima in illis li- " neamenta extitere earum rerüm, quz aliquando plene x[) af- & perfe&ie futurge erant ih Chrifto -! Pertro; qüia res oe- huic fie illorum Virorum, aut ea, quz eis contigere, vel omnt hiftorice. defcripta vel vaticinio : ali quo- przdicta fint, "Eu DEO menptem Prophetarum dirigeri te, ejusmodi ver- bis; ut nonminus re&te , aut etiam rectius & éminen- frii- locra tíius, in Chriftum congruant, locaifta insflice ad-Chri- AIHC ftum pertinere, fed fenfüm illum £y Mustéía: abfcondi- tum & fub novo demum fcedere revelandum fuiffe di- h- ci Hec fümma eft do&trinz de Ty pis & fenfu myfti- fium; co Grotianz, in breve compendiu m redacta ex proli- xa ejus commentatione ad Matth. I, 22,. Atvero,; ut (cabe paucis rem dicam ; fi totüm hoc fummi Vi ri fyftema , Chrfti quod ad diluendas eas obtreQtationes , quib us adverfarii (nt , Scripturz plurimum confidere ei videbanptur , non exi- bisþius gui momenti effe;, bona; ut puto, fide arbitrabatur, ll 60 d « d BI quitur? illud certe: fi hac tantum ratione verba Zachariee ),Q!lx ad Chriftum pertineant, dici omnino non poffe, quidquam );Wqï eumin illis; quamvis, ut illis uteretur; DEVS ipíe men- tem ejus direxerit; de Chrifto vere pmdz'xz)yïe aut vatici- s natum eíle. Et parum certe abeft, quin eo cerre modo; Pt u quo Pilatum prima T'extus noftri verba, Ecce Vir, ad La Chriftuzn. apta[Je dicit Grotius, ipfi etiam verfus Virgilia- ii ni ad Chriftum aptari poffint, Sed fatis multa jam contra Grotianam oraculi noftri interpretationem diximus. —Vti- iip Triataf nam meliusinterpretandi genus in explicandis Prophetis am- fïS Exï plexus effet Vir fummus & multis modis meritiffimus! in.N ) [: Dif mi'nxe Zemach. 19 2.) De No f | $. VIL. Nam "^lermen noen illud effe; quo Meffias infignitus effe dici- u 'tur, magno confenfü agnofcunt Interpretes. Sunt ta- den men graves quoque & eximicz eruditionis Viri, quivocem mb Orvieus, Lumen exoriens, vertendam efle exiíti- mant. Nemoautem majore cum Zelo fententiam illam de- ü gR in Elencho Trihze- fendit, quam JosePHvs Scaric refii. Ita enim ille: ,,Chriftus a Prophetis vocatus eft nt LXX. Jer. XXIII. ;. »ayaToAn, Luc.l. 78. ut recte verteru »Zach. l. 8.. VL 12. ubi Hebr. eft r x. Vox hebrea duo ,3ügni— enitius intueamur , 'feqc)Undüm illud nihil plane de Chri- | fto, five lite . [] ralem five myfticum Grotii fenfum fpecte- mus, dici Prop hetz poffunt vere&9 proprie vaticinati effe. [] omnium fenfü, predicere ali- Aliud enim eft, communi uid de Chriflo , aliud dicere aut predicere a iquid deSe- rubbabele, ]uda Maccabxo &c. verbis, qua poflea eriam poffi ntad res Chrifti accommodari, aut, ut ad noftrum textum loquitur , .e— £T — P o3 — .. ad Chrijigm aptari. N d x od 6r ïarïæ g,ügnificat;k-gefthden, & per fecundam norio:nem), a'væfo?u;'v; Mm IKen- »Qui vertunt Germen , imperite faciunt, audeo dicere , Yici. »neque suentiar , contra Verbum Dei. dmTavyacpud »l. Splendorem, quod eft in epiftola ad Hebreos, odo, Syrus T ;Paraphraftes vertit wriax. ? Scaligeri vefligia, íed fine firnili eeftu animi, fecutus eft ex recentioribus Fa 1p. À n. iutiel LAMPIVS; (*) repetitis rationibus Scaligerianis, eam ma- 55;;?3 xime ob caufàm interprerationem illam amplectens, quód Vi ab ipfo Spiritu S. Luc.I.78. 79. adprobatam eam & confir- Sdlll- matam effe judicat. Eandem fententiam iisdem argumen- tis firmare cum Scaligero conatus erat ]ozg. GaEGORIVvs, in Notis in aliquot Scripture loca; cujusprolixa & erudita Differtatio exhibetur in Crit. Angl. (ed. Lond. ) T. iX p. 2794.Íqq. Sedtalia funt, que a Triumviris iftis afferun- tur, ut facile perfpicere liceat, nihil illis ineffe roboris. VM Nam 1.) voxyazeAj, qua ad hebream lIDX exprimendam ufi funt Alexandrini Interpretes, iis in locis; ubi Meffiam f2 denotat, ex ipforum mente non oriepteri Solem ; (quem 1igni'— Xlil n (*) Verba ejus haec fünt:. Cinige geben. bad., Grunbwort mpx: nicbt obne, bag ber 9*e Getodcó8 , anbere: ein aufgebenber Glanj, — — 9un iff $toat It Bia8 tvegett feiner etoigen Geburt al8 ein ul 9tocig be8 S)Grrn Eónn € befrachtet toerbert, unb tvollen toir nie matib toebren, 6epbe SSebeutungen gufammen $u faffen. — Syennod) U0 fommt uné bie SSebentung. eine8 'aufdebenoen Glonses, al8 bie l«v D bequemfte unb nad)brücflidfietor. — ie ariedyiftben &Yollmetfcoee fejen ba8 98orf über: 2fufgang, aveToAq. *Chl fotovol anf ben Stun fonnten fíestoat "" fto baben. 9iber Slufgang cine$ 2toeig8 , al8 eie&' Glarige& $efeben Sadjariaé bat £uc. I. 73. 79. bie Teste SSebeutütig bors ic $egogen.. — $91uc) brand) "Tzemach f ber alfe forifche Meberfeger ba8 SGort " l Ddbr. L. 2 t(ann Gfriftué ber. Glang ber Jertlicbfeit be8 25 aterd genannf toirb. lnb toenn aefagt tvirb, ^$efoba fabe bent. de$ SDavib biefeit "Tzemach e rtoe'ef, toitb auf folc)e Derter gesiclet, in enllea li toelcben ber 9Xteflag unt W a tiengfangcé oerbeiffen to at. et bent Oinnbilb eineg aufgebenben Cor» Grbeimnig 06e8 Onabenébunbre P. III. I p.636. G p.$99. fq, 62 da *X dh fienificatum Vulgata Editio male fecuta effe videtur) fed copr erzmen fignifica. — Grecis non modo Sol in ccdlo, fed & àt, lanta ex terra aà»arten, oriri, dicitur. vid. Marc. IV. 5. * e I 1 &omnium maxi me Hebr. VII. 14. ubi ab ipfo Spiritu S. de rcde Chrifto, ceu Germine Davidis, ufürpatur. Ac nonmodo non ficet Symma chus Jer. XXIII. . u(üs eft voce D^deuua, & al IT noftro hoc loco; Zach, VII. 12. voce évaQv?, fed ipietiam LXX. cum ] er, XXXIIL 15. vertiffent dar oA eandem vo- uf XIIL. 15. fic red- conf cem ra2X, ean demque fententiam, Jer. XX Qià BAastv dixeuomiyne. tullc diderunt: ÉBAaezvu 7 emco TÀ A« conferri ulterius LXX. illi poff unt Gen. III. 18. Ezech.XVI.7. Ti Sed (*) dudum id oftenfum e (ta Davs1o ad h. l. ASRAH: ub ScvrTETO, in Exerc. Evang. c. XII. in Crit. Angl. (edit. Deni MARCKIO; ad Zach. III. g. & Dar Lond. T.VI. p. 1880. fq. demonítravitid S 1x- ln alibi fiepius; omnium aütem maxime Ac TINVS AMAMA, in Antibarb. Dibl. L.IV. c. XXIII. Qu zravyacpa in Verfione Syriaca €on quamvis 2.) Hebr.L 3. 7à 4 reddatur xri2x, hancque vo cem fplen dorem exorientis So- QTMUSS 1 . L n füis ad locum illum lis denotare recte afferat 7 (t- notis; quamvis porro & illud; q uodceleberr. MICHAELIS ad Jer. XXIII o;o,a ffirmavit, concedatur, i n lingua Syriaca verbum I25 fignificare etiam fplend ere, apparere; quam- velimus, quod l.c. ob vis tandem largiri Jo. GREGOR!O cO- XX. & eruditereddiderunt & d- ?*) Ebræur-n TCX optime L voA4 , longeque melius, quam alii Grzci , qui QA.deqpa; vel qui ayaQuí. Quz vocabu la funt humilia prz illos ayaToAs VOX auguítior. Autor Euftathius, ad lliad. e4 [ Qqcis T8TO ydp raTenoy eimeiv. (M &. " Ap(gocíay 8 QuUecd , dX dyaeety ex 976 " c'euvoré ga ydp «el D evríéga, 7 T0 Ita ALzx, Monvs; in Notís ad quadam lo- av T A&ZiC. ca Novi fcederis, editis à Jo. ALB.' Fgmcm, P. 6o. 63 d dh X dh I Cogïïationem (*) linguze Syriacee cum Hebrsea afferere au- det; uti verbum grecum ayart»v fignificer etiam germina- m üe re; ita & hebraicum riox denotare etiam lucere & oriri: nodo recte tamen Six TiNvs AMAMA L.c. illud contrà urpet, X dlii non effe locum in libris canonicis, ubi verbum mox Hgni- 1a(T) ficet vel ortum vel oriens aliud , quam ex terra, velre ter- 1l VO« r& analoga, ac nunquam certe.id de Solis aut ftellee ortu ufürpari. Quumipitur vocis hebree frequentiffimus & conftans in Sacro Codice ufüs ille fir; ut gerz2e7 denotet n V nullo autem exemplo comprobari poffit, quod /472e7 exo- viens, (plendorezm, [olem orientem : üpnificet, notio illa M edit. propria & ufitatiffima illis in locis, quae ad Metfiam perti- nent, eas etiam ob cauflas retinenda omnino eft, quod a.) &« SIX Davidi excitandus, atque ita ejz$ progenies (**) effe dicitur Zwmachus ; Jer. XXIIL ;. XXXIIL 15. quod b.) EfIV.a. n cum denominartione , m nox, altera illa, fru&us terra, NT conjungitur; ac tandem c.) *quod predicata pleraque, quae P^ 1lgffl [ELIS (*) Quibus füb cautelis fïghilïcatus & poteítas vocum he- brzarum ex ufü Syriaco petiaut confirmari poffit ac de- yx'xaca beat, recte docuit B. KreMMivs in Critica Sacra, ni- m C 0b mirum ex fignificatibus vocum Syriacarum indubiis, vo- (0 ces hebrzas , quà fenfum dabias, intelligi, & in defetla — potiffimum parallelisimi non minimum genuinz fignifica- Iäæ- tionis momentum afferre linguam Syriacam.&c. p.2 t.fq. Hz leges juftiflimz faciunt omnino, ut Syriacus ille :';r,,ud) Verbi nx (ignificatus in noftrum hunc ; 1l ïl*o,cum trans- ferri re&e non poffit. - | Iliad. (**) Metaphorica illa loquendi formula, qua filius & pro- | e;n' HNV- les quzcunque germen vocatur, & in fe convenientis- r* fima, & non in facris modo paginis, fed in aliis etiam anlo- Scriptoribus ufitata eft. Exempla fatis copiofa & in- 4 fignia attulit Jo. Dovcrvs, in Anal. Sacris, Excurs. CXLIV. ad Ef, XI. a. p. H (q. 64 dh X dh | ejo & noftro loco , & Zach. III. g. & Jer. XXIII. y. XXXIIL 1 f. Zemacho tribuuntur, Splendori aut Lumimi exorienti li aptari commode non poflunt. conf. Jo. Gvir. Kaarr1 iL //Mb Obf. S. Fafc. HT. p. 3.fqq. 'Taceo; germen hoc loco voca- de ri Meffiam , ut aliis in locis ramus de trunco Ifzi, & fürcu- p /i u lus de radicibus ejus Ef. XI, 1. & tenera planta Ef. LIIL 2. »p dicitur. Quod denique 3.) verba alterius Zacharig Luc.1. Ger 78. 79. quibus "Triumviri ifti precipgue nituntur, nullum )) h01 plane prafidium eis praftent; Asn. ScvrrErvslc.fi- niflre cuidem ex eo evincere conatus eft, quod hoc etiam ,Da u in loco &yero^s germen denotet; id enim praedicata Y. 78. 25 79.non pariuntur. Planum vero eft atque evidens, verba illa Luc. L. 78. nil plane cum noftro hoc oraculo habere com- Iu Vim mune, eaque non hzcloca, quibus Metfias Zaemachus di- tl citur, fed illa potius, in quibus Lumen, Sol juítitiaz, &c. vocatur, e. g. Mal.III. 20. Ef. IX, 1. LX. . 3. refpicere. pell: t Reéte & nervofe l. . ALzx. MoRVvs: ,'AvareM s£od/scs ribu » Luc. L. 78. verti debet 07/e775; non germen ; apud Pro- tanti »phetam vero niDX ge77/072, non oriens. Nec alia opinor Te fo ;; de caufà Lucas addidit ££ vi/se; quam ne germen darerur appd » intelligi, quod dyareA pariter fipnificat; fed ex terra pro- Orxc »diens; & ex Davidica domo ayaraveAxic , Hebr. VII. 14. Dif » vzoxdTaOsy dvr8, ut eftapudalterum Zachariam c. VI. 12. pel J »& Ba9ss potius, quam ex Uiss.^.— Firmum ergo ma- [Iie n] net & inconcuffum , vocem Zamach noftro in loco, & fretig in reliquis de Meffia oraculis, f/gnificare Germen. u ( * $. VIII. Vit OC Ora- ]äm que 'DZ'S:fit huj us g*) Nominis in noftro h « culo; ( Vellem 'omnino; licuiffet mihi ad»en(k»)*.d'ahdam vim ac g pocef-üatem,hujus Nominis cqnferre, Va que Vir de l & X h 65. ïlfo n eulo; paucis aperiemus. Simplicem & folidam Nominiä TH ujus rationem Carv1Nvsin Comment. ad h. 1. ineo po- nit; "quod Chriftus fimilis fuerir plantule , non proceree )Cd- KC »arbori, que innixa effet altis & profundis radicibus; in- » de Germen Eum vocari , quia initium ejus contemtibile Lt "" »fuerit, ita ut nullius fere momenii effet apud homines »profanos, imo etiam in füa gente." Et Mazcxivs, ilurp - l- Germen vocari Meffiam, inquit; ;, ob ortum ex terra, feu » hominibus terreftribus, & praciíà radice repie familice Jf »Davidis, ob gratum virorem & vi gorem fanctitatis inta- »minate ; ob debilitatem humanam & tenuia initia,tum Tüd »ipfius, tum Regni illius, ob progreffum etiam letum & ofr- » ftupendum coram totius mundi oculis^ . At his quidem l- vim Nominis hujus non exhauriri, vel ex eo intellipi po- '&c. teft, quod omnibus in locis, ubi hoc nomine Mefífias ap- o pellatur, Ef. IV.2. Jer. XXIIL ;. XXXIIL 15. Zach. III. g. 'L'dh um & auguítiffima quaque de Perfona , Officiis & ope- Pro- ribus ejus preedicantur. Ac noftroinprimis inloco non id TR tantum innuitur, quod vox ipfa, ermen, fer Je fignifica- re fola & feorfim fümta potett. uum enim hac Metlize efur appellatio (Vir, cui nomen eft Germen ) ad omnia priora p Oracula, in quibus hoc nomine infi l4 gnitus eft, refpiciat , (Difs. I. $. IIL.) neceffe omnino eft, u te pitheta quoque ap- 12 pellatio hec in fe cozuprebendat omni fná- a illa, quibus ger- men hoc novum ac plane fingulare ab omnibus aliis , qui . m metaphorice dici ita poffent, difcernitur. Idem una & brevis appellatio ifta fignificat, ac fi dictum effet: Vir ille; qui in aliis DEI per Prophetas priores editis ora- . (ft- 3 culis culoy Exegefi V T. eximie prom eritus, ]o; HrNn. MicHag.- Lis de eo annotavit in Difp. De Nominibus Chrifti hu- 8120 manarm ejus naturam defignantibus, k/ jde infpiciendx copia mihi non fuit. . Sed ejgs quidem 66 d * dh bus culis nominatus eft Germen (*) Tebove; Germen juffurn, pis Germen juffitiz , Germen ab ipfo Jebova excitandum N Davidi, Germen, in quod fimul nomenillud omnium füm- 10f mum convenit , Jebova juflitia no[lra &c. Q]in imo ? Wl cum & epitheta illa fpecto, & fimul illud confidero; germen W quodvis vi generatrice & femen fui fimile fructumque ex f0 fe producendi füa natura gaudere, ne illud quidem ex no- Ind tione hujus Nominis excludendum effe cenfeo , quod Coc- lt cEJvs potiffimum eo contineri exiftimat , " quod flirps nova ( u »; novi generis , five filiorum DEI fecundum promitfionem t »& regenerationem, fururus fit Meffias." Characterem T igitur Metfie haec Ejus defcriptio maxime füblimem & au- guítum exprimit, & attributa, que Ei uni competunt; D ha longe magnificentiflima complectitur. ,ni pe 3-) De fenfa verborum , nioxe vnnno ) 5- j IX- ver E pofüimus in parte commentationis hujusnoftree exege- , ]90 tica (Difs. I. $. IIL.) rationes, quare vertenda fint heec »pa verba, de fübter f? progerminabit & efflorefcet, fc. Vir Il- Eu le, cui nomen eít Zaemachi; jam & eos audiemus, qui- »QU bus ftr h) Quid fingulz illz appellatiohes,' germen Jehovz, ger- ln men juftum &c. fignificent, di(tin&tius exponere, ad Graves funt Viri , noftrum inítitutum non pertinet. qui ut Germen Davidis (Davidi excitandum Jer. X XIII. $) Filium Davidis denotat, ita vi analogi Germen Je- hovz defignare Filium DEI contendunt. Ita poft Joz. BvxronrüvM, JAc. ArrINGIvs ad Ef IV. 2. Opp. T.1I. P.IV.p. r. fq. & inprimis etiam CawP. VrrRINGA in Comment. ad Ef. IV. 2. cujus hec funt verba: ,,Germen » Jehovz eft nomen iMeffiz myfticum, a nemine intel- G * d 67 1 bus altera illa explicatio , [ub €o germinabit & crefcet, ma- lum Bis probanda videtur. [ndefimite Lv r Hgn vs pofuit: ln üm- ter j bm toirb8 (toirb ee) toacbfen. — Alii fubje&tum propoti- lmo ! tionis, quam ellipticam effe putant, ex enunciatione í2- fmen quenti (& edificabit templum Jehova) petere videntur; K X fed pro tezzplo Jehova, quod germinaturum effe com- [ n0- mode dici non poffe inrelligunt, fübftituunt Ecclefiazz. Coc Inde ZErL T NER1 explicatio in Bibl. germ. ad h. l. hec eft: noya lnfer SXbn oírb toacbfen , bie Svird)e G5tted , twitb aller £ots m ten auggebteitet, unb bie SDflangen Der GerecbtigFeit febt oer» m mebtet voerben. lta & FaaNciscvs RisERA in Com- X a. ment. ad h. l. Ex il germinabit z0vus populus, five tünty Ecclefía. Eádem via inceffit ConNEr1ivs à LapipE; hanc verbis hifce fübjiciens declarationem: ,, Sub eo, Jfab »Chrifto, & ex Chrifto, quafi radice, orietur & germi- »nabit 7zultitudo vamorum , id eft, fidelium , adeo ut »1e propaget in ingentem arborem. Carovivs vero fic verba exponit : , Szb eo vel ejus regno germinabunt & yent- » florebunt omnia, ita ut omnes regni ejus cives in per- t hec » petuo flore futuri fint, non Hierofolymis tantum , ut ha- ir ]- »€tenus in veteri feedere, aut alio certo in loco, fed ubi- ; qu- » que locorum. in Bibl. illuftr. ad h. 1. Ac fimilem fere in- DUS terprerationem exhibet Joacu.Laweivs ím 9yropbet. Picbt unp eed)t. ad h. 1. Pre reliquis autem omnibus fententiam p iftam exornavit Gz07720n in XII. Proph. min. , Duo fünt e,.a'd » pur- M !y XIll. »lecum, qüam qui tenet myfterium Patris & Chrifti, »Idem valet, quod Filius, Propago Patris naturalis , in Y ]p rü JOH » quo Patris fui imago & Gloria perfetiffime fplendet; ? T;": » Jefaiz in fequentibus 13 Filius, c.IX. y. Joanni à A&- »t06 TÉ Ot£ » 0 Vidg 7 xA It ^ puToTOKOG ) MOYEzy ETg ; Proceffio jermet , Patris naturalis." eine- 68 Wa » d funt: »punécta, inquit, qua hic indigirantur. — Germien eft Ipfe; que 0 univerfüm pulchre gerginabit. eten » & füb illo opus quoque ; Particula compofita e x [üu b €o emphalin haber. — £x ss if Ideft, ubi ille Tzemachus manum hiet »[ub Eo germinabit. »füam imponet, &X illa T zemachi opera, J4 illius ocu- ex illo tanquam agro fer- »lis & omnipotente directione; nquam au&tore & praffide, crejcet (ucce- fc;nfu , detque Zotu/9A op &$ ad inflar germinis, quod a manu peri- Scn'pz ,51à & faufta fatum p lantatumque eft, ex tellure feruli & Jnloc & benedictionem » bona emicat , diligenti opera rigatur, & üg » caelitus cum lato incremento nancifcitu . polf » quod fub T'zeema chi manu fic leeta caprurum fitincremen- fped Eo plus licet verba in fenfu latina »ta, non exprimit textus. mo fuümere. O7//mia crefcunt, »ampliffimo atque jucundilfi hibes macho auéctore, creícit illuminatio, crefcit e- lh - hoc 'Tze ,, mendatio ; fides crefcit, & amor & fpes, fotu opus ti; , DEI in fingu lis fidelibus, univerfa ejus oeconomia in po- tili oria de fuis iisdemque noftris inimicis, & »pulo füo, vict Vero ; confümmatio fidel ium eorumque tota maturitas ad feli- CoR hac vita in meliorem crefcit; quando ,cem rranfirum ex lit. » Jefüs ; Tzaemachus . ) fua gratia fuoque Spiritu adeft. Et Con a abfente Illo, vel ab hominum importunitate ,h«ec omni dinti »impedito , decrefcunt, flaccefcunt, .fünditus pereunt. Tun Ita Gnomon. Dulcis fane & eximia , conf. Ef: LIII. 1 1." tota etiam 772 ipfo Texttu deco in [e eft tota hec meditatio; noftro continetur , fi transferamus eam; mutata tantum rme- lat'üü" D &e dificabit Tem- a taphora, ad prop ofitionerm Jequentem tür i "Totum utique opus DEI ub eo cre[cit plum Jehove. pre & feliciffime fuccedit ; dum Ipfe T'emplum EIædl:fiCdt. lla omnia , quz de incremento fpi- Hac enunciatione tT€ i dicta V um totius Ecclefie & rituali cum fingulorum fidelium t fünt ä 69 POX d Tpfe HU h ]* fünt egr'egie & dici poffunt ulterius, continähtur. Fam- Il. que ob caufam digna etiam fuere, qu& intepra heic exhi- Et berentur. Sed jam, queenam rationes impediant , quo mi- Inüm nus interpretationes commermoratas pro veris ac genuinis (cu- habere poffimus, dicendum eft enuclearius. ORf- , g. X. t R Omnes interpretationes iflee r. fenfu ) garticule vnnm; peri- m afhngunt & ab etymolopia vocis & ab omni ufu "nE Scri p ture prorfus alienum. Particula nmn ne uno quidem Jnem inloco fàcri Codicis, ac multo etiam minus compofita i, €o fignificatu adhibetur, ut, accedente fuffixo ;, verti recte ïd 11[, . [Den- potfit, fub illius regno, fub illius dire&ione, oculis ,. in- fenfa Ípectione, prefidio, moderamine; nec Qrace,vzó,nec | w 1qï, lating , füb, hebraa eo usque equipollet. Id cum ita fe fe [e habeat, porro necufüs nec etymolopia patitur, ut particu- le huic compofitee duos illos; tantopere inter fe difcrepan- cpus In PO tes , fignificatus; ex illius opera, ex illo tanquam agro fer- tili; & f5 ejus dire&tione, attribuas. -Et &que longe a ;X M H vero particule fignificatu & ufü biblico ea notio abeft , quam ConnuzLivsaLAPIDE ei fübjicit; ex eo; tazquam ra- odo LH dicé. Ex omnibus illis exemplis, que & Bvxronrrri: m hl Concordantie Bibliorum hebraice , & Norprii Concor- Teunt dantie (*) particularum hebreo- chaldaicarum (cum notis XIf TIld 'Tvw?1: utiiffimis) tam de particula fimplici nmn, quam Y t de compofitis, innn; nnno; "nnrno , ceterisque, cumu- [] me latiffime exhibent, ne unicum quidem eft, quod ejusmodi explicationi ullo modo patrocinetur; fed penitus refragan- Ten- tur omnia. Deinde 2.) Calovianam; eique fimiles inter- ttcit fiti l, pretationes vera etiam. & genuina verbi ryox fipnificatio non J , [0 ipl- (*) Conf. quoque & Jon. Micuaguis , & CunisriANI KOEB.Q- QL&a peRI Lexícon particularum ebrzarum , Tympianz Edi- (unt r.io.ni Concordantiarum Noldii annexum. 70 g X da non admittit. . Proprie enim de planta ac germine ex terra ho piu: nafcente ufürpatur, fignificatque gerzuinare, progermina- de latiore etiam fenfü, oriT? ; 4- (td re, efflorefcere, atque in (X fei; procre]cere; nunqua m vero Scriptor aliquis facer eam dem fit ac florere, in flatu flo- qu ei notionem adjungit, ut i w venti effe, propagari , dilatari. Porro , utinterpretatio- fitionis fubjectutm ; quod (f nesillae omnes 3.) vef17H propo qui "l'extus clariffime exhibet (vid. Difs. L. $. I1L.) absque omni e perl J ufta caufa repudiant, ita 4.) aliud, quodtextusipfe repu- atbi nulla folida ratione fulte , comminifcuntur. Nihil enim '"Textus habet, ex quo peti aut derivari illud e n! füpplemen tum poffit, plane precarium , füb eo creícentaut florebunt ve l ommia vel o1ames vega ejus cives , aut füb eo crefcet opus DEI, opus DEI univerjum. — Sin vero exiftimes, re&tius fuppleri ellipfin. (nimis incommodam certe;) cum ZELTNERO, fi dicas , (üb eo germinabit & crefcet T( ac propagabitur Ecclefía, & hoc quidem fubjectum ex ii proxime fequenti propofitione (& edificabit Templum 3e- " bov«) peti poffe arbitreris ; expendas velim; a.)quam du- du ra & infolens , atque hanc ob cauffam a ftylo Scripture & Quo recte dicendi legibus aliena fit zzetapbora * füb eo germi- tür nabit Templum Jebove; b.) tavtologiam , eandem fere, quam in interpretatione Grotiana $.1V. n. j. notavimus, Inc verbis DEI obtrudi; c.) ne accentz$ quidem pati, ut haec firn enunciatio noftra cum propofitione fequenti magis, quam Q1 cum antecedente, conjungatur, utque fubjectum ex illa to P otius, quam ex hac, repetatur. Qu omnia quum fatis M fint & füfficientia fal(ze interpretationis indicia , ac- aperta In cedit tamen & illud, d.) quod hec quoque fa/fzzn illum le minimeque probandum fignificatum tum particulee; mmryo, l do tum verbi, mox^, (n.1. 2.) retinet.. Tandem ;.) Calovia- ld d na, Zeltneriana, & quecunque ei fimilis eft, verborum horum eon| €» * g 71 tetr Qilng horum interpretatio nil haber; quod non vere, imo & ple- » Nl nius & apertius, coztiHeatur in propofitione fequenti ; 3 (zdificabit templum Domini) $. IX. fin. contrà vero ad;7zt &m textui integro id omne, quod feécundum alteram illam, f quam nos; cum aliis, amplexi fümus explicationem , ei AU vere inefts atqueideo aupuftiffimi hujus oraculi foecundita- quud omni tem atque ambitum valde 272742774it. Kec omnia quis- quis, una cum rationibus, quibus noftra interpretatio fu- Iepu " (ür perfiructa eft, (DifS. I. $. III. IV.): rite expenderit , facile, arbitror, quid ex prefcripto legum exegeticarum decer- l Ud DEaUt nendum veþitatiqug confentaneum fit; intellipet. It üb 42 De ';Temp*lo,w a Meffia edificando. - N odam $. XI. " telcet emplum illud , quod a Meflia zedificandum effe Pro pheta docet, 1.) Hierofolysuitanusn & znateriale effe, m ex ili etiam Judeorum magiftri, qui vaticinium hoc ( vid. I 3- $. 1. cum not.) ad Meffiam pertinere confitentur, conten- m m dunt omnes, Non habent miferrime excoecati homines, quo jejunam illam & exilem explicationem fuam tuean- ml tur, nifi quod. propriume verboruma fignificatum. reti- fere; nendum effe clamitant. 1mus, Hoc nimirum palladium illud eft, in quo omnis eorum fpes eft pofita , ad quod ranquam unum t hac firmiffimum preefidium vertiginofi confügere folent. lta qu O031vs, qui pro judaicis füperftitionibus contra Lim- x i4 borchium acerrime & magna, fi quisquam, cum ingenii ? fitis vi, tum doctringe copia pugnavit: , Vbi verba, inquit, a) 3(:' in fuo naturali fenfu accepta, nil fignificant , quod intel? illum le&ui & Jacro textui repugnet, potius maxima cum" n doctrinze confequentia perpetuo fic occurrunt, ea figu." lovite orurm rata effe aflerere, & ad íenfüs ibi minime fignificatos" confqge;*e , vidert'ur.nec rationi, nec Propheti orum 2 $ ae cqngruu'ni* ;: pra- 73 d xX de hov d » preefertim fi tales feüfüs , quocunque pretextu cápiantur, od ;,natutali verboruzn fignificationi oppofiti fint, & (quod dH , ex fequentibus Viri verbis adjicimus) z/7 ex aliis princi- & TelK »piis au&torem fic voluiffe, colligi poffit^(*) Nonrepudia- (mp inus utique regulam hanc; qua maxirmnum in omniScriptu- rarum interpretatione momentum habet; fed &«plane con- Qp'& ex fidimus, fi ad J/zuitatiomes iftas, quibus ipfi infuperabili inD veritatis vi compulfi irrefragabilem hunc canonem fuum rectiffime circumícribunt , illi faperftitiofiffime relipionis Tem fie f antiftireseà, quà par eft, cura & fide animum adverterent, futurum omnino effe, ut fuam illam oraculi noftri gravifli- T5 omi mi interpretationem huic ipfi canoni quam maxime inimi- cam effe perfpicerent. Ad perpetuu;u verborum, que con hn Textus hic habet, fignificatum provocare nullo jure pos- J iM fünt, quum Templum Jehove non femper Hierofolymi- tanum illud defigner, Mich.L2.3. Pf XL 4. Hab. Il. 20. WY üe 2 Sam. XXII. 7. ac preeterea 2/7/1/$ hic locus fit; in quo Mes- fias xemplum Jehovee exftructurus effe dicitur. — Et quale Mi ii hoc Meflie opus fit, ad fervandam fidei analopiam, íeu (ut Judzus loquitur) do&frinee conJequentiam ; aliunde re- at d étius intelligi non poteft; quam ex illis, que & in hoc & in reliquis divinis oraculis ei tribuuntur, fredicati$ atque V Y officiis; Ea autem omnia ita & augufta & fpiritualia ac di- vina funt; ut te mpli materialis exfítructio eis omnium mini- me conveniat. Er ut ne unicus quidem eft parallelus « Scripturz locus, in quo vel veftigium exftruendi a Meffia Y 'Templi Hierofolymitani zzateriali$ appareat; ita conftan- tiffime illud ac perpetuo Prophete docent, quod novam Meffias non ex Judais modo, f2d ex omnibusterrarum po- m J[e- pulis colle&urus fibi fit Ecclefiam, atque ita Templu hovee (*). Vid. Piirieri. Liwsog cni de Veritate Reliig—ionis chri- : Qianæ amica collatio cum erüdito Judxo. p. 213. fq. $& X db 73 Jntyy. (quod hovee fpirituale adificaturus. Vnum inftar omnium effe poteft illud, quod per ipfüm Zachariam noftrum teftatus M. eft DEVS. c. l. 15. Atque ut fenfus ille & noftro T'extui ?Pþf!ia. & reliquis DEI oraculis quam maxime conJentaneus eft, ita Tiptt. & Con- complura quoque alia, eaque evidentia, primcipia effe; que fenfüm illum metaphoricum & fpiritualem omnino erabili fuum exipant, proprio autem fignificatui penitus adverfentur, in Difs.I. $ V. vidimus. " Mirum vero non eft, fpirituale bionis Rfenf, Templum eos videre non poffe , qui Regz7z7 quoque Mes- wiff- fiz fpirituale averfantur. Nam & tbronuzi, in quo feffu- nimi. rus effe Y. 13. dicitur, nonnifi zerreziuA effevolunt, & ut omnem culrum fuum leviticum fub Illius regno tueri & | Qug pos. confervare poffint, Portificez quoque Meffize adjungunt Aaronicum, atque huic & coronarum alteram & thronum jmi- alterum (Y. :3)) attribuunt. I* lta nimirum torquere & lace- May. rare oraculi hujus verba coguntur, italucem ipíam fibi qui- dem in tenebras convertant , neceffe eft, quorum mentem J infaniffima illa opinio, Mofis inftituta ita perfecta effe, ut f nihil unquam ex ccelo proficifci poffit ulla ex parte melius J atque perfectius, fafcinavit. . Quid enim in T'extu noftro k clarius, quam 772 Jofuz impofitas effe coronas? quid evi- (qu dentius, quam Jofuam, coronas geftantem, 4mius illius di Viri; cujus nomen eft Zeemach ; imaginem effe & typum? i Vni etiam Zamacho Majeftas ac Dignitas, *y4, coronis / Ay adumbrata expreffiffime tribuitur. Vnius Zemachi thro- fa j nus celebratur; ad Ezmdern etiam preedicatum illud perti- I net ; quod in eodezz illo throno füo futurus fit etiam Sacer- am dos. Nec fymboli ratio, nec verborum, qua explicatio- 90 nem ejus exhibent, vel propria poteftas, vel nexus & or- do coronam & thronum fàcerdotis a Zzemacho diftin&ti ul- j a lo pacto admittit. con£ $. V. n. 3. Quid? quod in uni- veríà Scriptura de throno , ut de corona nil dicam, Sacer- tl £ . 3 dotis 74 e2 d « dotis levitici ne minimum quidem veftigium extat, rhunc- cleli 74l risque facerdotalis in fanctuario terreftri peragendi functio- nes cum feífione in throno conjunpgi prorfus nequeunt. Mb fto 'randem Sacerdotis thronum non fingere modo, fed & Meffie Ipfius chrono admovere, in ipfam Majeftatem Ejus ff regiam plane injurium efl. Plura non dicam. Quorum ani- pW mos funeftitfimus error ita coecavit, & pervicacia eo usque he obduravit, ut & promifliones evangelicas Veteris Tefíta- À1 menti fibi factas omnes, & ipfum verum Metfi;e characte- fmu rem abominentur, eos ad eam quoque infaniam prolabi bit oportuit, ut non obfcuriora tantum, fed & clariffima que- dei que de dignitate, deofficiis, de Beneficiis Chrifti vaticinia MU finiftre interpretentur. . Exemplum ejus rei in noftro Tex- "—— —— ÓT fic tu breviter oftendiffe, haud erat ab inítituto noftro alienüm. »p Ad illas jam, quibus interpretes chriftiani inter fe fejungun- $1 tur, controverfias revertimur. » $- iL ) 'Templum a Meffia edificandum Ecclefiarm effe, agno- » Ícunt facile omnes. ) Sed fünt eximii quidam & preftantes Viri, quiinz770 illo verborum fenfü non acquiefcunrt, &ad 7] ) plenaza eorum explicationem illud pertinere exiftimant, ut fimul etiam 2.) ad Corpus ChrifHi referantur. Duo quippe dici arbitrantur: primum (*) quidem, Metfiam "'Templum Corporis füi per mortem deftructum recdifica. turum h 1 (5 .8uforoerft (o!te ber QRann Sámad) oen Cempel feiner 1Tenfcbbeit bauen. Jicfer $5au folte (d)on anfangen burd) feine $TTenfcbwers oung. dGod) có iff unbequem, Cicfelbe bie qu berfteben. . :Denn bérjenige, bem biefer $5au gugeeignet toitb, mirb ein 9Qtann genen; net, unb toar berbalben (dhon 9Xtenfc) morben. SOarum i(t8 fnalis Cber ,. atif (eine 2fnferftebung gu oenfen.. -Soiefelbe toar ein füinifttic) £Raumerf; Pf. CXVIII. 22. a fie toat gleic) oem 25au eines Ceme pels, Syenn ba Gorifli ernieorigte 9Xenfdbeit mebr bie Gleichheit einet. austoenbig unanfebnliden , obfdon intoenoig Berrlid)en, unb cä'a *€ GW 7 lUne turum effe; alterum, Eum Templum illud fpirituale , Ec- dlio clefiam , exítructurum effe. «Unt Ita Jac. AL TiNG1vs, Opp. T-.II. P. IV. p. 188. & pauloaliter Fg. An. LAM P1vs, Ginqe « benbunb, III. $b. I $5. p. 638. Er Lampius quidem ea Fs rnaxime ratione nititur, quod Templum Hierofolymita- 1 num 2)pus fuerit cum humanze Chrifli nature , ejusque in- Nu primis olorificate, tum Ecclefie, & quod cum illa tum. al hac habitaculum DEI fit, & illa quidem perfectiffimum. v Ta ALTINGIVS vero nullam typi mentionem faciens, pri- dUl mürm illud urget , quod ;£erazá illa propofitione, eedifica- u bit T'emplum Jehova, gemina edificatio Meffize innuatur ; lDd deinde in verbis ChrifH, Joh. LL 19. 21. quibus fetemplum II]l corporis fui , morte deftructum, rezdificaturum effe figni- ficat; prefidium quazrit. | Poftea & hec addit: , Sanecor- I[l » pus Chrifti; humana ejus natura ; fuirtemplum Domini, »nam in ipfo habitavit omnis plenitudo Deitatis corporali- »ter. Col.ILl. 9. Hoc templum ítruxerat DEVS ipfe, » Hebr. X. ;. quodfattum , quando Spiritus S. Virtus altis- n »íimi, corpus ejus formavit in utero materno. Luc.I 35. » fed reedificavit id Chriftus ipfe, per mortem deftructum, Yi ;»Íui ipfius excitatione ex mortuis; quemadmodum id di- »Ícipuli ejus poft refürrectionem ejus intellexerunt & cre- » diderunt." Sed lubrica effe fundamenta iftheec omnia, Tä rotumque ratiocinium examen paulo feverius ferre non poffe, facile; puto, difpalefcit.. Num templum Hierofo- ï lymitanum 1.) typus fuerit non Ecclefiee folum, fed pra- 44 terea quoque (*) vel corporis Chrifti; vel hurnanze ejus na- turg, !M berumirrenben &tiftébütte atte, fo fonute bie nad) ber 9 Iuferftes bung ver£larte Sceníd)brit am beften uit einem feften inn» unb auds -tvenbig berrlid)en Sempel ocrglichen toerben. Ita LAMPIVS. - (* Templum, uti antea tabernaculum, proprie & prima- rio adumbraffe Chriftum , & in eo przcipue bumanam ejus uaturam , fabordinato.autem refpetu corpus Chri- ? "76 x u ture , & hujus quidem vel exinanitee vel plorificatee, non eft, ut hoc loco disquiramus. Ex generali enim ifta fait | Har ratione, quod typus ejusmodi duplex templum Hiero- folymitanum fuerit, minus firmiter concluditur, ad pl antitypum utrumque verba hac noftra debere referri. poris fio, ! Porro 2.)ex iterationme propofitionis, sdificabit tem- plum Jehove, nil minus certe confequitur, quam ver- rotm ba eadem de obje&is plane diverfis debere intelligi. ficdo Ut fil Longe aliud frequentiffima docent & in Scriptura facra er. VII. 4. & in omni fermone exempla. Cont. Diff. I. conv $. VIIL : Deinde, 3.) Chriftum Joh. Il. 19. noftrum hoc aj oraculum refpexiffe, & ad refüfcirationem corporis fui ex 74 mortuis applicaffe; precario fümitur, nulla folida ratio- ne confirmatur. Nec Scriptura, cui fidem adbibuiffe; apia te ul Chriíto ex mortuis refürgente, Y. 22. dicuntur difcipuli, xf Zacharianum hoc vaticinium eft, fed illis continetur ora- a ass od i oD ii in- &X'aa. culis, quibus & mors & refürrectio Meffie, & quod tra qu po (h myfticum repfæfentaife ; & quidem partim in gene- fcit re, prout illud eft ecclefia C hritti genuina, partim in lii U fpecie, ita ut quilibet verus Chriltianus fit templum WT DEI viventis, Joacn. Laxoivs fcritit, in Mylterio pïu hrifti & Chriftianorum in fafciis typicis. P. L. Se&t. II fia p.128.Íq. |Eadem fere eft fentenua Jou. JAc. RAw- /,. pACHH. vid. Góriftud in 9Xofe Sie LVI. 95ett. p.654. fqg. Duplicem ejusmodi rationem typicam templo tribuit van den HoxrRT, in In(tic. T heol. typicee &c. [ etiam Jon. s P. 127« fqq. Negat contra, tabernaculum Mofaicum C hrifti typum fuiffe Celeberr. Jo. D Av. MicHAEUIS, in Notis ad Peircii Paraphrafin in Ep. ad Hebr. p. 292. fq, Expendi etiam inprimis merentur, quz recentius tra- didit folertiffimus typorum indagator, Ven. P:m. 1nt Fnip, HitLERVS, i bemi neuen. Coftem aller 93orbifoer Gf h €brifti burd) ta8 ganie 9Ulte ïcüqmcnt. p. 338. fqq. & p. 727. íqq, GA * LA € Sra " * 7 hn aM tra ?riduum refüfcitandus effet ex mortuis, predictum Iet0- fuit. Conf. ad h. l. B. Bengelii Gnomonem, & S. Ven. D. ) ad Heumanni Crflárung be8 5Jteuen Geftamentg, Cum vero ferri remplum Hierofolymitanum ut typus fpe&tatur, non cor- tem- poris Chrifti; fed 4.) bumane Ipfius qatuT ; propofi- | Ver- tio, quam hzec hypothefis parit; ( Meffias, feu Vir, cui :ei!igi, nomen eft Zeemachi; templum nature füe humanz edi- lacra ficabit, aut excitabit) ira ab omni fàno feníü aliena eít, j NI ut nullo modo vel noftro Textui vel verbis illis Chrifti hoc convenire poflit. $) Quid multa? aliud omnino eft füiex «&dificare xemplum, quod noftro in oraculo dicitur, aliud fdtit- re&dificare deftructum. | Et cum fàna interpretandi prin- zille, cipia haud patiantur, ut uni eidemque propofitioni , mo- ouli, re ufitato iteratz, diverfiflimi & inter fe minime conne- | Sïlä- xi fenfüs tribuantur; fieri certe non poreft ; Ut propofitio din ila noftri Textus, edificabit 'Tem plum Jehove, primo lr quidem loco fienificet illud: rezdificabit templum cor- poris fui deflructum, feu corpus füum ex mortuis refü- ;at- min fÍcitabit; altero autem, zdificabit, novumque plane ex- ium Ítruet; templum DEI fpirituale, feu veram Deo colliget & parabit Ecclefiam. Ne dicam, 6) 7u hoc tem- terio d.l plum fpirituale effe illudjquod evidens omnibusque circum- ftantiis T'extus confentanea cogzparatio Serubbabelis & if*[' , Zemachi, Templique ab utroque exítruendi , admittit. n Sed. vereor, ne jufto longius immorati jam fimus confu- vt J&C randez fententi: , quee vix quidquam verifimilitudinis ha- Cum bet, & paucitlimis placuir. , I $. XIII. ! lq' [tà- Majori fpecie veri commendare fe videtur 3.) illa *tlL, interpretatio ; quam Lampianze fübftituit Vir eruditiffimns, ! u Is, D ? o. Gvrr. KRA FFT; in Obf Sacr. F aíc. III. p. 12. fq. poft- 85 * dh 78 i offquam: refutato Lampio monuerat, "ileratamr illam, p*um "de 'T'emplo [ehove a Meffia edificando, promiílionem jf "tum. de edificationis continuatione perpetua, tum. de pen. ?"ejus certitudine atque inftantia operis accipi poffe, hec 1" w I J h »porro fubjungit: Imo ficuti Templum Hierofolymitanum: calo »bhis extruclu fuit, primo a Sálomone, & pofítea a PU M " f "Zerubabele, ita non inepte quis forte cogitare poffet &e 411 "templo fpirituali ecclefize, primo quidem af /gitio N. T. Tel " a.Chrifto. Apoftolorum opera Eph. IV. rz. rz. magnifi- cum "centius exíflructo ; deinde vero in Reforzmatione poft. hu "mvyíticorum Babyloniorum deftru&ionem refufcitato. f-m(' "Conf. Fafc. L p. 185. Atque hanc fuam explicationem ,. n hf-l:— li quum cenforibus quibusdam. paulo feverioribus ea fe non: fatis probaffet ; ita tuitus eft poftea , in. Pafc. IV. p. 36. COZ?] inte »Nlrure ipfius rei convenientem,. dextreque refponden- eu "tem. adhuc habeo hanc explicationem, quomiag phrafis» Qe "de.eedificatione templi Hierofolymitani manifefto defüm- ?ta, nobis repetitam. ejus exfiructionem, avo: Zacharice hu ü "vaticinantis factam, non íolum ad animum. revocat, at- inte "que fimilem facile de fpiritualis templi aedificatione re- n "petenda. cogitationem füppeditat, fed ef/d7 ves ipfa: "ita verirasque eventus refpondet." Fateor ego, non mo- t do incommodi. nihil per fe habere hanc fenrentiam, fed: & Altingiana & Lampiana multo effe verifimiliorem. Sed tilt) 1. eventu comprobari. interpretationem ,. dici non. po- teft,. fi quid in ipfo textu eft, cui ea minus congruat.. 2.) fl In Fafc. L p. 185 ; . fata Ecclefie, per tabernaculum. & tem- WA rata, in qUafH0T periodos diftribuit plum typice adumb Vir celeberrimus. Primis feculis Ecclefiam , ait, fuiffe inftar tabernaculi figendi & refigendi, quamdiu. füb pra- fi vibus Judeorum & deinde Romanorum Imperatorum per- 21 Is fecutionibus non. habebat fixàm. fedem ; ub Conjimtz'i?? * ( G « sfa 79 l, iünem A. infigrüter amplificatam ex tabernaculo factam effe Tem- iL MV plum; hoc deinde per babylonios myfíticos deftructum ff; ; hg 11 reformatione Ecclefize fuiffe refüfcitatum ; reformatio- nem Ecclefie duraturam effe per gratiam DEI usque ad aDutad W d dluftrifima ila tezipora ultizma, quibus Dominus de T. IVL U ccelo, modo fpirituali; venturus fir ad Regnum füum in rerra fingulariter promovendum , quemadmodum venit NT. Ms ad Templum fecundum vifibili modo, ad Regnum Novi T'eílamenti fundandum. — Hac vero quomodo conciliari pot atQ cum: füperiori illa explicatione noftri T'extus poflint, haud facile video; neque enim Ecclefia ab 2mitio IN. T. mm5 fimiil & rabernaculo anguftiori ac portatili & templo mag- 0 | 4 jv nificentius exftructo fimilis effe potuit; quum utraque comparatio ad externam Ecclefiee formam pertineat. de- jen inde quum ultimis demum temporibus magnificentiífi- 4l N aum futurum efle 'T'emplum Ecclefiz afferat, nulla fuffi- ciens apparet rartio, cur non aut 7777494 Ítatuat templi It dl- hujus fpiritualis eedificationem ,aut fi binam mavult, (cum alias omnis ila, qua explicati iliius preecipue nititur, tT inter rtypum & antitypum fimilitudo caderet) cur alteram i rl non dd ultzna il tempora potius, quam ad reforrma- T10- tionem referat. 3.) Non Zferatzo tantum enunciationiss la exificabit templum Jehova, ípectanda eft, fed multo Sed edam magis illud, quod primum quidem cum propofi- )0 tione antegreffa de ortu Chritti ftatuque exinanitionis , po- 2) flca vero cum fübfíequente , de Majeítate Ejus & flatu ex- W alationis, comjungitur. Atque eam quidem ob cau(íam t 4.) contextui maxime confentaneum videtür; uüt priorem l- propofitionem de «dificatione teropli fpiritualis in ipfo [d- ftatu exinanitionis coepta , poíleriorem de eadem in ftatu d- exaltationis continuatà & per omnes omnino periodos ad // perfectionem tandem feliciffime perducenda intelligamus. [ ec longe ab his dilfce.,dunt, (Vid. Difs, I. 5.&(111. &XIV) N 2 quae d So dàoxX da no que ipfe Vir Cel. ad verba Y. 13. fequentia, quod decus & Majeflatem acceprurus vel geftaturus fit Metlias ,. com- pií mentatus eft: ;,conjungitur hoc,dicens, cum edificatione bur fari » Templi Jehove, eoque zex (*) fignificatur, exalratio- ,nem hanc Meffiee regiam locum habituram, quando poft thro »refürrectionem Ecclefiam DEI fuo fanguine fundatam f QU »colligere, atque fic T'emplum illud fpirituale exftruere »CGperit, imo hanc ipfam exaltationem fore gradum ad p!a( Si ad &if »illam edificationem feliciffime proJequendasa." 112 üi uexumi propo[itionis de templo eedificando prioris cum antecedente, de fuübter íe progerminabit, animum " ?5 g sque advertiffer, integram, puto, aflecutus eflet verita- »e tem. — Cuptarn vero templi fpiritualis zedificationem effe 3 Chrifto , non poft refürrectionem demum, fed jam »lli »1 tum, cum & Apoftolos vocavit , & primam ipíe Ecclefiam 9 vel ecclefiolam collegit per preconium Evangelii, res ),V omnino ipíà loquitur. s Hi 5.) De throno Meffiz. D0j thr $. XIV. E Qd n ualis kex futurus fir Meffias, & quale habiturus fit Reenum, omnium luculentiffime per Zachariam in Int noftro hoc oraculo, quo & Davidicum illud Pf. CX. r. 4. exoptatiffima omnino luce perfunditur, teftatus eft Spiri- y tus San&tus. Et plemazz quidem vimz divini hujus tefti- monii eos demum indelibatam relinquere & recte affequi, qui verba, 1N22 "9 2u", vertunt: & fedebit in Thro- no (*) Minus re &e Coccgjvs : Repetitio fit; ad indicandum, quod con (tru&io domáüs (it caufa exaltatiouis , ut & glo- riam domü ^ s cop(tru&e habeat , qui conftruxit. conf. Hebr. IlI. 3. 6. Apoc. V. 12. in Commeat. ad h. l. 8Sr þ:äïla X : dfa eCu Orn- no Illius ,. (c. ']ehovæ ; illis, puto, argumentis evicimus, ione Diís. I. $. IX. in quibus nec lumen defiderari poffit; nec ro- Y^ bur füfhciens. Nunc quam parum valeant & lonoe iítis in- il no f feriora fint ea, quibus altera interpretatio, & íedebit in 4m throno fzo , fulciri exiftimatur , fatis füperque common- ftrabimus. Sunt utique (*) haud pauci, & maximze etiam Ie T auctoritatis Interpretes , quibus pofterior hec fententia placuit. l ad Audiemus patronum caufz primarium; neque enim mihi quidem innotuit, qui eam plenius peroraverit, L um quam celeberrimus commentator , ]o. Manckivs. , Mi- »hi, inquit ille; interpretatio reciproca, :/rozi /2"42 ; Ind- DIta- » £is convenire videtur 1.) cum phrafi Scriptura in aliislo- e[fe »cis Pf. XLV. 7. LXXXIX. 5. 30. 37. Matth. XIX. 28. Apoc. f »lli. 21. 2.) cum ufu reciproco pronominis in vYnnvm; atm »3.) cum jure regio Meflize clarius fic expreffo; imo 4-) N » um feffione ipía illi füper hoc throno tributa, dum re- »Vera thronus Patris & Filii épescís «gj icoríps idem eft. His rationem, quam & CunisT. STARCKIvs in fü a Sy- nopfi probat, D. GEaHAn r illam adjungit , quod ; jJli thronus Jehova nominandus fuiffet , DEVS, qui loquitur, dicturus fuiffet , in throno meo.. Jam vero, quam pa- At rum his omnibus momenti infir, paulo explicatius oftende- 11] mus. r.) Cirayimus ipfi quoque Difs. I. $. IX. loca, in qui- 3 4 us I[- (* Agmen ducit B. LvrHeRvs. Secutxz eum funt verfio- (lt- nes plerzque, anglica, belgica, gallica, danica, fue- Wt M) cica &c. Stantporró ex his partibus, ARiAS MoNTA- Nvs , ConNzLIvs a Laripe, ]vxivs & TneusLLVS , 'TAR- lu no NoVivs, GRorivs, Carovivs, Jo. HeN&. MicHArLIS, OroniNvs, Jac. ALTINGIVS, ]Jo. MARCKIVS, aliique. Il]) ; Sed non minor eft illorum auctoritas, quorüm patro- lo cinio altera fententia füftentatur. lllis, quos Difs. I. uf $. IX. nominavimus S. P. IH p. 143. , addi poreít DEVLIN—GIVS , in Obf. 95 h oX d du bere bus thronus, ex quo Chriftus *imþerat ; Ipfiw thronus effe dicitur; fed aut frequentius, aut certe non minus frequenter tet; federe*in throno DEI, quam in throno fuo dicitur. Pri- plun marium autem illud eft, illa demum loca noftro huic exacte w;; pavrallela effe , in quibus de Exaltatione Chrifti, & de Sa- loqu cerdotio ejusdem, agitur. Ex his vero ne unus quidem Pro efít, quo thronum [77/7/ con (cendiffe, in throno fio con- üS)i 1'6]8(' | fediffe, dicitur. (vid. Difs.I. $.IX) "Tantum ergo abeft ut noítro in loco interpretatio reciproca (ut Manckivs loqui- &lo ( tur) phrafi Scripture magis conveniat, ut potius accura- tus reique ipfi convenientiffimus phrafium illarum in Scri- ptura S. ufus, isque conftans & perpetuus, fignificarum pronomini noftroinloco rela rivum tribuere omnino jubeat. 2.) Suffixo ? eundem in voce 1N22 tribui debere fignifica- tum , quem habet in particula vnry2, fruftra & absque omni ratione dicitur. quin una eademque potius 7a770 lm eít, qua in particula hac fenfum pronominis reciprocum, fpi in illo autem nomine relativum exigit. Referendum quip- u pe eft pronomen in utraque voce ad fübje&tum perfonale le proximum , in textu ipfo expreffum. In uno autem eo- $N demque verfü utroque fignificatu fuffixum hoc ufüurpari; vel ii ex ipfo hocoraculo Y. 12. conftat...3.) us Metfise regiumA dic ac Majeflatem ejus füpremam multó non Clarias tantum, Á fed & pleniüs ac perfectiàs, & omnium maxime etiam ad abm inftruendos illius temporis fideles accommodatius exprimi, [ fifenfüm pronomen habeat relativum, folidis atqueeviden- U tibus arpumentis probavimus. (Difs.I. $ IX.) Quid vero 4.) i illud fibi velit, quod fignificationem reciprocam Marckius magis etiam convenire ait cum feff? one ip[a illi fuper hoc ?j ful throno tributa, ego quidem haud perfpicio. Ipía ratio; quam fübjungit ; quo d revera thronus Patris & Filii idem fit, fir at illud certe evincit, tribui Meffiz zque poffe feffionem fuper füt jebove & Patris, acfuper/uo throno, 'Tandem ) Geb- ar- : a * du * d bl L I hardianam objectionem, vel exeo , plane nihi! ponderis ha- ent T bere, patet; quod in propcfitioneantegreffa idem.DEVS Pa- Pr. ter , fi ita vis, loquens fimiliter nondicit; &edificabir tem- Va ufe plum 2644 , íed templum Jebove. — At vero in toto rex- £&i- tu , quod initium . 12. docet,. non Jehova, fed Propbeta idem loquitur. Verba a DEO tradita fünt; fed ad Tofüam ipfe 'Con Propheta illa defert & corameo pronunciat. — Hisiradifcus- 1 Kvt) üt fis , tanto jam plenius, puto, intelligitur, fenfüm pronominis: Qu relativum , quum unus & contextui maxime confentaneus , "d Utd- & longe excellentitlfimus fit & feecundiffimus e ?: (Vld- les. va 2 i $. IX.) omnino effe retinendum. qtum Deat 6.) De confilio pacis. LCd $. XV. a'bäfr.in'thum fere inpre Que L di videtur, quiingentem pupnan- i äO tium inter fe opinionum, quas ad ultimam hanc oracu- li noftri partem: commentarii exhibenrt; multtudinem con- um Ípicatur. Sed facile viam invenit, qui fimplicitatem amat & jup la luce a T'extu füppeditata recte utitur. Piereque fententiee £0 tales fünt, ut ad Jerzezz orationis propheticee (conf. Difa E. " vd $. XIV. & XV.) recte attendenti parum faceffere poffint nego- 7i7) tii. Dzuos illos, inter quos.con(ülium pacis futurum effe: Ul "n n dicitur, r.) Serubbabelem efte 6g Tofuam, quam inepte Gaorivs cenfeat; Rabbinorum quorundam deliria fecutus,, n d abuade docuimus $.1V. V. V.. Quod. 2:) Meffías &? Pon- ITj i tijex eicocetaneus conjunétis animis atque confiliis populum: DElIgubernaturi fint, judaica ceecitate.& pervicacia dignum: |4) gloffema effe; fatis füperque $; XL. demonftratum eft. Q AU n Jui 3.) J udeeos & Ifraelitas, iofelicitlimo diffidio- diftra&os ,. l"f)) füb regno Meffize in concordiam redituros effe, his verbig fipnificari exiftimat , (vid. Carovn Bibl. illuftr.) fenfüm iilig l lf) affingit, quem totus conrextus ita aperte refpuit, ut ne re-- Pef futari quidemmereatur uberius. Mirum etiam eft, eximmiog: Ü quoss I $4 B M od [ mw quosdam (*) interpretäs exiftimare potuiffe , 4.) duos illos effe Tudeos 69 gentes; cum plane nulla horum in antece- ,,p.ïfl j dentibus faéta (it mentio. Evangelizata utique & Judeis & tT o gentibus eft pax, utrosque Chriítus in uno corpore recon- - ciliavit DEO per crucem, Eph. II 13. fqq. fed confilitm :ïyy o " pácis ideo fuiffe intereos, qui procul,; & eos, quiin Judaa eri . fuere, dicicerte nulla ratione poteft. Abfit, ut ad vim infe- ib rendam verbis, quorum planum;, facilem & longe conve- lem / nientiffimum fenfüm cuivis le&tori, devia non querenti, VAT. contextusipfe füppeditat, parallelismos finpamus , vanum ]nn finiftre & coacte interpretationi paraturi preefidium. Sed ee quidem, quas hactenus vidimus, fententie perpaucos p » (fiin prioribus Judecorum magiítros excipias) nacte (unt patronos. Major vero pars (**) interpretum dz/os ?llos in 110 s C0f » br Meflia querit. . Sed & ipfi inter fe diffident. Plerique di- ci putant, confilium pacis j.) inter d40illa, ante memorata; NU X futurum effe, fc. inter 76972474 feu repiam dignitatem Chri- V fti & facerdotium ejus. His, Micnaszisait, ;licet diver- tioi »fiffima inu 9 ]Jwsn & TneusLLI annotatio Bæc eft: evangelizabir pa- fenf cem xque iis qui procul funt; atqueiis quiin Judza fünt, n utrosque in uno corpore reconcilians DEO per crucem, Tiot Eph. II. 13. & feq. . Eandem fententiam amplexus eft Vi a ''ARNovivs in Comment. ad h. 1. n t (**) Stant ab hifce partibus ARras MoNrANvs, Comment, in XII. Proph. Srb. MvNsTERVS, FRANC. VATABLVS, ipfi K uterque in füis ad h. ]. Annotationibus; ConxtLivs a Larims Carvisvss Lvpov. CarPztLvs , in Comm. & j Àt Notis Crit. ia V. T. p. 146. DAw. CnAutnvs, inSchola fer Proph. p. 403. Carovivs, in Bibl. illu(tr. LANGivs, im 9)ropb. & unb 9t. MicHAzrIs, in Bibl, Hal. Jo. Man- Vr CKIVS. 'Taceo alios. Si ex tot tantorumque Virorum QitT auctoritate pondus huic fententiz accedere exiftimes ; füq quanti contrà & illi fint , qui noftrz explicationi patro- edi cinantur , Difs, I. $. XIII. expende, L t gh oX d 8; illos » fïiïimä femperin Republica Hebreeorutm & feparata offi- LeCe » cia fuerint, tamen in una Chrifli perfona erit cozfilium 5 »pacis, h.e. bene eis conveniet, füavis inter utrumque COn- » harmonia erit, diffonantia aut difcordia nulla, quemad- dtm »modum cum in capeflendo confilio una confiliariorum m » Voluntas, una fententia eft. Quia vero vox tarmav' ge- ife. neris mafculini eft, CRnAMERvs quidem 6.) ad duos nve- tbronos, metonymice dgmitatezz repiam & fàcerdota- Y uL n " l lem fignificantes, Manckivs vero, unacum Dnvsi10,; m VaTABLO, CrARIO, 7.) ad duplices in Chrifto per- Sed 0147 ; Regis & Sacerdotis , refpici exiftimat ; atque ideo WK0S per confiliuma pacis, »notari tum concurfum arctiffimum lunt " »& indivulfum zzumerum in eadem Cbrifli perona; tum [j /) Gl »confen(üum fümmum & cooperationem actualem eorun- » dem ad noftram cum Deo pacem mutuaimque fanctam con- t »Ccordiam & falutem omnem ífpiritualem & eternam , ut fit hf »confilium hoc pacis dictum tam attributive, quam objecti- v »Ve &effective.,, ]Jam, quid de diverfis hisce interpreta- ia tionibus, que in eo tandem c07/veJiumt omnes,ut duorum in uno Chrifto munerum & dignitatum harmoniam & con- p fenfüm denotari velint, recte ponderatis omnibus, fentien- , dum fit; videbimus. a.) Agnofcunt Interpretes ifti omnes, «, «ei non debere verba hac referri ad perfonas vel res, quarum mentio facta non ífit in antecedenribus. Enim vero ubi duo in textu Zhroz? ubi nomen Regis? ne zumera quidem 16 ipfà, regium & facerdotale, exprefle nominata habemus. Ve- Y $4 re autem & expreffle nominate fünt duz in antecedentibus T perjone. Sed quenam? non alize, nifi Zemachus & Jehova. | ol Atque his etiam ipfis pradicarum illad, de confilio pacis, fenfu f(üo vero & genuino, non optime tantum, fed & (olis IV$, AR* vere convenit. (vid. Dif. I. $. XIL) b.) In Chrifto zzugeris üm utviusque , regii & facerdotalis, harmoniam fore & confen- fum, quid; quafo! fingulare eft? cum inter officia illa ipfa, iCS, fue- 10* etfi perfonae iilis in Rep. judaica fungentes non femper rint 86 Sa , rint concordes; nullus unquam fuerit diffenfus; difcordia 100 nulla. - Inprimis vero, cJ) confilium pacis non ignificare Q animorum & confíiliorum confenfum & harmoniam , eam- inte que interpretationem genuine vocum notationi & genio ( ling uz adverfam effe, abunde demonítratum e(t füprà, con- tra Grotium, (S.IV. & DifLL f.XIIL) d.) Illud autem, quod ipf d locutio ifta plana & evidens vere (vid.loca modó citata) ig- nificat , ZHIeribus , in que deliberatio & confültatio non 1 cadit, nullaratione convenit. Catachrefis certe ejusmodi in- folens & dura Textui facro tribui non debet, ubi alia; eaque puo nf & verbis & rei & fcopo atque contextui convenientiífima, explicatio in promtu eft. e.) Neque vero explicationem tam 'M'GXX multis & gravibus incommodis laborantem [copts emble- niu matis & vaticinii, quod cum aliis quibusdam Manck1vs ur- /2477: genexigi. Ex eo enim, quod füb fchemare duplicis coro- nee , unius Jofüee capiti impofitee, duplex dignitas in unam Chrifti períonam divinitus conferenda figuratur, minime qu Ítn con[equitur, ve&ius explicari verba heec oraculi ultima non pu potie ;nifi de duorum in Chrifto officiorum confenfu. Con- tat fenfus ille & per fe intelligitur; nulli prorfüs dubio obno- ten xius, & in il lis, quae de adminiftratione utriusque officii in €on ipfo Jehovee throno di&a funt, pleniffime continentur. [ Ver No«va plane & folatii pleniffima doctrina ultimis hisce ora- Ts culi verbis traditur, quze quam eximia fit; quam digna augu- mi fto hoc vaticinio, quam excellenter quoque cum fcopo & al K 6l argurmiento ejus principali cohereat , & quam minime de- tele ceat , infigni hac parte truncare hoc vaticinium, ex analyfi e noftra , (Diff. I. $. XIV.) ex paraphrafi , (ib. $. XV.) & ex tota W tractatione , ( ibid. f. XIIL.) quivis le&tor attentus planiffime; m f.) Senfit tandem interpretationis iftius in- h puto, intelliget. TK commoda, atque hinc illud fübjicit, Marckius: ;,Quod fi ta- fi ,men in his acquiefcere nequeas ; haud difficulter patiar; ut »cogites potiffimum de Tehova Patre & Viro Germine Re- (I »ge limul & Sacerdote, qui duo in exfecutione humanee fa- ,lutis plane inter fe confentirent affectu & effectu omni ne- ,)Ce : d- Sa X G £ 87 ! Ui »ceffario.,, Dubium vero, quod contra hanc explicationem KT m movet unicum, quod Jehova ipfe, qui loquens introducatur, dicturus potius fuifTet, 72ter 7705, aut inter 74 C9 ilitgz aut eDi0 inter Tebovab &9 illuga, nihil certe momenti habet. (vid. 0n- no E $.XIV.n.5.) Totum enim oraculum ad Jofuam, non Jehova u ipfefed Propbeta;(Yr.12.) verbisa]ehova preefcriptis,elocutus eft. Ouid ergo reliquum eft tandem, nifi ut confilium iftud Don lll- pacis Jebove £9 Zeenacbo afferamus, quum ita (ut in DifT.T. $. Xlli. rationibus omnibus rite fubductis haud dubitanter Li» pronunciavimus) vocibus fingulis füa vis conftet & genui- Ti di na fignificatio, & (enfüs hic oraculo ipfi; fropo & contextui d atque ipfi etiam feriei orationis & rerum 07d/7// unius om- Ü nium maxime conveniat, & in fe etiam omnium & pre- [0- Jlantiffianus fit & fecundiffiznus. im $ XVI. Cenfilium. pacis ipfum inter Jebovam Patrem & Filium Zzmachum onl quodnam fit hoc loco, & quomodo intelligendum, ultimum eft, in quo D fententiarum aliquod divortium apud Interpretes, etiam graviffimos, de 0 prehenditur. Jo.GvirL. K RAFFT , in dodiffimis & a nobis fzpius ci- [ tatis ObfT. S. Fafc. I11. p. 20.fqq. ,confilium hoc pacis illam defignare, con- $ .tendit, Paionem, fecandum quam 22 a«£ergo inter Patrem & Filium,, eonvenit, qua conditione pax inter Deum atque homines peccatores 7e.,, paranda,atque totum redemtionis negotium exequendum fit. FUTURUM,, Id- vero effe inter illos confilium illud pacis, dici, non ratione conftitutio.,, Jl] nis, quz ab zterno jam facta erat, fed ratione executionis , fecundum DOrt-, mam illias in tempore profequendz- ; Prolixius ifta quoque, (*) ut alios. coetüs. reformati Interpretes taceam , expofuit JAC. ALTIN- ^s G1VS. Opp. T II P. lV. p. 19o. fq. iv Ex nolilrz Ecclefiz Theologis J celeberrimis quos fuffragatores fententia illa habeat , non opus eft, ut commemorem. Unus efto inftar omnium, Jo. 5CHMIDIVs. Ex ejus rLa peculiari Diff. ad h, l, fuccinctam rei epitomen HENR. BENED. STARCKIVS, ii2 v) in Notis fel. ad loca dubia & diffieiliora Prophetarum p.187. fq. hancex- |f) hibet & laudat: ,»,Senfus borum verborum bene & plene, juxta obfervatio- nem pbilologicam , qua in Scriptura aliquid effe dicitur , quum folenniter,, [ Viro,, üt factum effe dec/aratur, hic aperitur: Sicque (in ædiücariogc templi a »Ger- (*) Luculenter & folide iftam loci hujus explicationem refütavit MAR- [ . CKIVS in Comment. ad h. , & illi;, quam nos tuemur, palmam C * deberi afferuit, f $88 d * d * »Germine peradcta, & exercitio ütriusque ejus officil) zmamifefla evit ex« »Jecutio (caterni illius) confilii (ficuti etiam T TX Jef, V. 19-) pacis »í l é, de pace Deum inter & homines conficienda per fanguinem cru- Ü ,;Cis. COL Te 20, Eft enim genitivus obje&i & finis) inter duos illos. »Hoc autem confilium pacis continet feedus f. pactum , quod Pater »pepigit cum Filio, unde ipfe ZeZistor fa&dus, & utrumque illud Jam quid de hac »offirdrum, regium & facerdotale , &a&us - efr. , expofitione fentiendum * Pane auíim dicere , magnos 'Theologos nunquam fie interpretaturos fuiffe hzc verba, fi eam animi (*) fim- plicitatem, qua nihil in interprete Scripturz magis requiritur, ad illa attu- liffent, nec in illis pacto ifti inter Patrem & Pilium eterno patrocinium deítinata opera quzfifent. . Nam 1.) perfoma , cui cum Jehova confilium RECT pacis tribuitur, non eftFilius DEI ao ax66 » Ícd Fir Zemachus , Meflias, Filius DEI incarnatus.. 2.) Fursrum eils dicitar hoc confilium , suo «o- demque odo , quo & edificatio templi & feffio in throno Jehovz futura effe dicitur. Imo 3.) futurum effe dicitur confilium hoc pacis, quod ne- xus & feries orationis evidentiflime docet , non modo poft vaticinium hoc editum ,non modo poft ortum Zzmachi , fed plane poff exaltationem ejus in thronum Jehova. | 4) Quamvis effe in Scriptura quandoque idem fit, ac apparere, nunquam tamen eriz tantundem .eít, ac manifefla erit exfecutio. precaría ergo ac plane coacta eft regulz iftius philotopicz ad hunc locum applicatio. Et $.) qua tandem cum fpecie veri vel illud ipfum dici po- teft , in exercitio utriusque officii in throno Jehove emazifefbam demum fre- ri exfecutionem confilii illius eterni de pace inter Deum & homines conff- ciendá per fanguinem crucis? cum ante exaltationem redemtio ipfa jam peradia, & plura ad pa&um illud zterpum pertinentia effecta jam & ma- Ita intelligemus fane , (vid. nifeftata fuerint.. Obfequamur ergo T'extui, ! Diff. I. $. XIII. XV.) contineri his verbis fru&4u: , qui ex intima illa & perfectiffima Jehove & Zxmachi in throno Majeftatis conjunctione nafci- tur, atque illud dici: Ambo illi, pro infiuito fuo in bomines amore & SERI Gratia, communi confilio, füumma confenfione omnia, quie ad pacerm, pre- tiofiffimo Zemachi fanguine partam , & ad omnem, qua cum' ea conjun- CA &ta eft falatem & beatitadinem hominibus conferendam, atque ita & ad regnum DEI amplificandum pertinent ; fapientiffime decernent & potentiffime perficient! Nonen Domini fit benediclum! M o & conferri huc quoque meretur utiliffima SAM. W E- MEI (*) Legi omnin RENFELSI Ditfertatio , de fcoPo Imerpïret-ïs ;Opp. T. I. p. 347 fqq. m M 24 $^ - 2 K [ ( A *« f5 La E d j5 7 T. AE d ! ts AP. 7 ^ Xf A ( 25 2 z E s L 74 4 : W * f . EE E E Es E P Ó * s wvw E d E EE d. x 3 um E W EM L W 2* x EE 258 P — m o d v ; Ym o P vf . ^ l554 L j n gt z d t i^ Fs £ ] $ i pR at "j* 3454 " 44 i z j : : *I' a ts . n " * J » ia * A : G i : C aT ä LA u * 5 " » NT É - 5 " t : ; s , Ya : i 2* * ä i .: : ;: 5 : ) B i i^ , nE L s '; 4 : E jj* b d f; : F p " : t : " s Ea z EO du P^ i " " d ts j " r ts * Lt P M " ;! " " f p5 " : 1 : J d* " u r at ? .: P d at bt » : £ * * : " 2 P i . L * 3 : ; ; F. :4 ; g at ;* : " n Z 5 st , , Mj j 5 ; d PA N Y z * " 4 ï A. zi » , E u » P. ; i P £ £ Ea ;. £ £ 5 P d ; 3 2105 j g db p9 g 4 ; " j » 45 U! a u ;r £ s. 4 £t € g. d gt ? Md hi hgt r ; é f ? gi £ .- ;ï 2 w " ", 5 f : 1 " 454 o É » N 3 É* x é -ï Ws h é .;- " y g :f & 2 " : 1 Q : yt : r ? .: »/ [ j ä j 5 es P :: $ ) xX *: : H Zï f: j E E * i n Z 5 .: : " H à " ; p :: j! i E E « i j« 2 2l m d * ; .'f .f* ?: H i $ ; 4 r " ; ä d ) & ; -— 2 " 'ï' EN E j: : A : t MX " 18 z ide j 5 $ b 1 Af» É 4 51 25362 " E i jh A. 2 : QÉ 3* " $3 E D. E -:- 2 jÁ x 4 x &. y E * L : 'L: $ : ! h ; j : : j ; j i ié n & g Z 1 ;; 1 lg £ H o A $ 4* - - N r DISSERTATIONIS 9 ORACVLVM ILLVSTRE eo VierFarbSelector Standard* - E. kala Offset l! $) ZACH. Vl. 12. I3. EXPLANATVR, " á PARS SECVNDA e HANC EL RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICENTISSIMQ- ä SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO DOMINO JO CAROL. LVDOVICO, COMITE PALATINO RHENI, DVCE BAVARIAE rel. rel E PRAESIDE e JEREM FRIDER. REVSSIO : S. THEOL. DOCT. rr PROF. PRIMARIO, SERENISSIMI CONSILIARIO VNIVERSITATIS -CANCELLARIO, ECCLESIAE PRAEPOSITO, | 8 ET ABBATE LAVREACENSI, | 7 ss DIE NOV. MDCCLVIII |^ PVBLICE DEFENDENT | 6 M. EBERH. HENR. GOT M. IACOBVS FRIDERICVS GROSS, Na oldenz-s M. CHRISTOPHORVS D ANIEL, FISCHER, Tubingenfis. TLOB GEOR("'I l, Ludovicopolit. l M. JO. GEORGIVS FRIDE ERIC. HIRZEL, XKircbo- Teccems. M, GEORGIVS ERICVS FINCK, Winnedenfis. | H - EM H IUI [ IN —— PURBUM $.$. TH, CVLTORES IN ILL, STIP T VB. l TVBINGAE; LIT TERIS SIGMVNDIANIS l ü Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com