KaI600-52_58
author: Kaldenbach, Christoph

r

a

*

[]

*

&ï

u

]

i'

L

3

D.

hn

;

lï

A

&

A

EE

j

d

il

[

»

5

^

[

Wee.

zex

— ts

pl

——

— a

TUMPUATT

j2

/

T

d

j

;J

»1r

u

j

;

/ r

ï /

;

y

j

^ a

Mh

b

^

[ *IL

/

;

Á

ï

pf

I)

' y

(

(EN

N

H

/,

v 7

T m

NMY

A

[

[

a

(

n

a^

^

IT

95

C Z

W

ios

À

J,

N

^

g

W.

y,

C

E

z

æ&

L

»

j

N

)v

QW )

T

--

u 9

)

W

"i

ZA

D

N

27

65

a

Á

:

^

T

i

Av

o

"'Huum*

.Z'

l.'

)XXX" n

t

LU.

À

Ü

Ef

l .....

z

&

3

N

v

s

| Nunlff

( 4

r,x

N

N

'

-:9

:,'-'

X

M.

!«t

M V

"

N

./1!

U«

Muf

)

'.'.l« j

N

N

S

VA

fj

z

—

UA

W*

TE EOL Qd a

7

D S

ss

——

z

TELA

s

) H

;

wl

Q:x

)

,r

Y

PX

"

E.;

Q

N

|

r

4

C

Y

z

v/;ü

i

Y

*2

y

ENOAS

/

Q

PU

N

N

7J

gl)

M

u U

d

Y

1

K'

AS

"

)

"tf

J

(a

w

— —

N

V

-

X

Z

fjdoai

)

/

Z

SSNDS

l

i

". l

x***xxx

N

WNN

7

£

,

",

ä

S

TAT

— ——

N^

z

EANNNSNNN

N xï*&

NSSN

:

A

?s

M f(

'ï

Ál

(

;

N

N

n

Jl&ä

d

CA

Ó

ub

3.

j

N

S

Q

|

z

uM ('M

/

3.

j

N

d

SS

::

|

h h

»

N

XC'M Y

/ 74

j

Uf

N

N

»

2/

5 ,

;

Z

M MA

H

N

lll

AT.

E

E

s

(j

;l

,

-';

i5

4

ia

jl

l

UE

d

[

j

(

f^.

[4 w'

VN

J'Qu/

N

(á

[

^

/,

SN

A

MA C

zyT

& -w

v

AP;.

(

q'fuh-k* -*vl

"

ä

N

£55

"uuqn

n

x

*

S

72772 N N

U

z

À

E

H/

MM j

"]

W"*J*l

?

Lb

ïBj&

»*

M

[

"

! h;xv

ä*«

P

d

"Z

M. 1

h)þ

"

f T 0&*

——

T

r

"d

W&Q—-

s',(.l

L 1À

—

äï,!r

1

MP

DISSERTATIO MUSICA;

Exlibens Anal ^jfria

HARMONUE ORLANDI

DI LASSO, V. voc.cui textus eft: In me

trauft emnt, cc. Juxta leges & regulas Muficae

Poetlcæ inftitutam,

PRAESIDE

CHRISTOPHORO CALDFN-

BACHIO, El, Prof,

Refpoudenute

ELIA W 4LI THEREOÓó,

Arnítadià Thuringo,

IN AuLA PHILOSOPHORUM RENOVATA

Cl diem XXIT. $u

Placido Philomuforum Examini

expofita

TU BING £,

Ex TrPOGRAPHEO REISIANO,

eíiNANO É Dc LXIF.

.S'ERENISSIMO ["ELSISSIMOæ

PRINCIPI AC DOMINO,

DOMINO

ERNESTO.

DUCI SAXONLZE; JU

-

LU£E, CLIV L£ ac BERGfE

LANDGRAVIO THURINGLIE,

MARCHIONI MISNIJE, COMITI MAR-

CHIZE ET RAVENSPERG.£, DO.

MINO IN RAVENSTEIN, &c.

:« DOMINO $UO CLEMEN-

T1$5140,

"Thefes hafce Muficas

Subjethiffrme

Dedicaf 4f2, offeri

EL1As W ALTHER, Arnfítadià

Thurin gus,

Y

& G3R )

—

N "265 ERY CR A 0

Cum DEO,

cMufurgorum Opt. Max.

&:

449 Llantum ftudii ac venerationis inter homi-

G

ls

nes antiquis retró feculis divina Mufica in-

[

«

Zex

coyes

Q

Q

venerit, utalii fileantur, vel Quintilianus Zr.

c. 16. Jnffit. Orat, docet, ubi eosdem olim AMufi-

c05, Q "vates, C fapientes fuilfe judicatos atlerit.

Pro con-

teftando ergo in artem hanc longé digniffimam affe-

&u, Harmoniam modó illam infignem Orlandi F. vor.

cui textus eft : z »e tranfierunt , cc. juxta regulas, du«

&umque Mufice Poetice refolvendam , & examinan-

dam rudi Minervàaffumere placet, Utenim cateris

1n artibusexemplàá przftantiffimorum artificum habe-

re ante oculos, vel maximé conducit ; unde typum

nempe imitationis, aut fpeculum quafi quoddam in-

ventionis libera capere queas : fic non minüs in hoc

ftudio ea res ütramque, quod ajunt, paginam facit.

Nec veró infrequens eft etiam,aut abfurdum, uno ali-

quo ex opere, modorecté tractetur, integre ideamar-

tis Retcrc forte, aut formare,

l nussrs.

I

" St autem zztbor. Canulenz notior, nobiliorque, quam ut no-

flris hic elogiis inclatefcere quicquam opus habeat, — Acutif-

fimus eum Lipptus, ss cumm ZMarentio, Melopoetarum haud immee

tito prizcipem facit, quod, wt hic Madrigalibus, fie ifte Motetis pan-

gendis, incultam anté usaeziiow ad apicem perduxerit, Michacl

Pratorius i» Systagmz. AMuf. tom. 2. cap. 2. commemorat, cjus z«

tate Chorum DBavaro- Aulicum Monachii ex ipfisoo, ZMpfictz. con-

Jritiff.

Qui numerus quanquam Hebrzorum illas fymphonias

tain populofas exequet minimé : inde tamen haud difficulter licet

intelligere, quo cum apparatu, quaque cum efficaciá ederequog;

2

in

4«

-

p

in püblicum fuos concentus, atque in aures pariter, ac animosho-

Phonafcus ingenii potuerit,

mingm immittere feliciffimi hic

r.

:

:

Ipfa Harmonia de genere Zdotetarum eít ; cujus

vocuiæ 0-

riginem, eoAvyae Qiav, ufumque, & acceptionem, poft predictum

modo Prztorium, aliosque , Laurentius Ribovius i» Encbiridio

AMufico p. 148. tangit. Neque tamen, quam i2 Zdufica Pottica

']oh. Andr. fyeb(t/ Capellz Noribergenfis Magifter, cap. . addu-

cit, Mutetarum, vel Mote&arum Etymologiam , quod vel 2 ma-

tationis celeritate, vel quod Ma;e&a, qua[fi Modus tetkia. ditta fit,

probandam facilé cenfemus. — Quanquam à Modo interea, quo

certo hulla carere cantio poteft, nomen apud Italos primó dedu-

&um, haud abs re videtur. . Cxterüm, qua ratione ab aliis can-

tionum fpeciebus Mote&z differant, non eft quoque noftrum,

prolixiüs hic difquirere. Illa, quz inter Zdelodiam , & Harmo-

niam elt apud artis Muficz. magiftros, differentia, procul dubio

Íponte fuà vel innotefcit, vel calcalum meretur, explicata à Joach,

Barmeiftero , i2 AMufica avtare2gsuc, Hypomnematum. cap. 4,

qui idem iz Cboradieceefi de Modrs, aflertam modo Motetarum Ety»

mologiam approbat-

HL

Vocum , quibus euphonia hic omnis conftat, »umerut qui-

mariui eft. — Dicuntur alio nomine Partes cantilenz. / Inter eas

Quatuor Prizcipales & Radicales (unt : nempe Duz extremz, pra-

viffima Baffus, acutiffima Difcantus : & Dusz iztermedie, una vi-

cinior Baffo, Tenor primus ; altera Difcanto, Altus,

(äinta

Tenporem fecundum conftituit, quz olim 7471 dicebatur, teíte

De vo-

Auctore Lampadio i& Compendio AMufices, lit, F. fol. 5.

cum iftarum origine, natura & proprietatibus Calvifius z MsAc7.

t4p. 2, item Johann. Crügerus is Syzopfi AMufica. cap. s. videri

poffunt,

Veterum Cortrapuntius intra duarum fere , aut trium

vocum cancellos confiftebat, Primum Georgium Rhau, Canto-

rem Lipficum, fuperiori feculo Johannes Galliculus celebravit,

qui, ut-hàbent verba hujus Gallicali 2 Zibello de Compefitione

miuum

m,qu, cap, 1. in Divi T boura ade, ;iïcumjlæïnre nmaxima bo

turba

5

Lonnscetti. i nened

T

turbA, Sacrificium, duodecim v

ocum Lbarmonits conflatum, deprome-

férit. — Sed noftrà ztate haud infrequens eft, und in cantilená Me»

lodias ad ufque XX. & quod excurrit, adhiheri; ex quo prafer-

tim Capella in aulis Principum, ac primariis urbium templis co-

li & extendi pompofiüs coeperunt, Neque tamen fingi facilà

pro lubitu in polyciniis Partium fyftemata debent , fed ex artís

potiüs praícripto, ae proportionum regulis, adhibit

& clarorum artificum ufu ac judicio, defumi.,

o prudentum

1V,

Textutm, qui animam dat quafi cantioni barmonice , fua ve«

lut imagini, fic dicente Lippio s Sysopfi Mufice nova : & ex eo,

Crüg. c. 9. ante omnia rerum pariter ac verborum robore infi-

gui conftantem, depromfit author ex ipfo oraculorum divinorum

gazophylacio, ac penuario «ternz fapientiz longé abundantiffi-

mo. Cumque tot pondera, tot momenta verborüm , quz pro

defignando affli&iffimi in tanta paffionum fyndrome Redempto-

ris affecta intimo requiri videbantur, conjun&a uno.in loco non

offeaderet, colligere ea ex diverfis , atque in unius feriem con-

textus quafi combinare haud indignum fuit arbitratus. — Itaque

prima hymni verba: Z sme tranferunt ira tua , Cf terrores. tui

conturbaverunt me, ex Pfal. LXXXVILL verf.17. ea, quz fequun-

tur: Cor zmeum conturbatum e5t ; dereliquit sme virtus mea , ex

Píal. XXXILX. v. t1.. proxima his : Dolor z2eus im. con[pe&ie meu

Jémper, ex ejudem . P[zlmi v.18. petiit ; ubi non liquet fstis, ftu-

dione, an gratificandi concentionis fuavitati caufa, verbum Sub-

flantivum £? quod in textu aliás occurrit, omiferit, llltima

tandem verba : IVe derelinquas se, Domine DEUS maun ; ncdif-

cefferis à me ; ex bujus ipfius P[aluni XXXILX, v« 22. funt defumta,

Qnuà jam numerorum aptitudine ac concinnitate vim eam, quam

oratio continet, exprefferit, paullo

&

N

póft circa Modum Canvtici,

Ornamenta inprimis erit manifeftum,

V.

Pro natura ergo & conditione textus hujus concinnati, dex-

treque comproportionati fóri Harmoniam iftam coüfütuunt.. Ubi

foni lpfi numerabiliter longi, lati, craffique ; acuti item, & gra-

ves

3

6.

Ed

N asueres OMRcuTUum) ÜGOUuruxup OoRzcxmenecuo

ves, & medii, inflar materie : eorundem autem prudens, accu-

rata, & artificiola, ex Monadum, Dyadum, Triadumque conne*

xione confans, difpofitio & (Hrutkura inflar forma fe habet ; qui-

bus fi, poft efficientem, fupra jam commemoratam, f/zez, permo-

vendi nempe ad piam inprimis devotionem, atque in devotione

voluptatem, vel oblectationem hominis, addideris, quatuor illum

caufarum, cüm internarum, tum externarum, ex quibus res fiunt

omnes, nexum, atque ambitum haud obfcuré comprehendes. Hzc

enim fant , ex quibus hoc etiam Mcelos harmonicum , tanquam

opus aliquod auguftum, santoque artifice dignum, conftat.

.

Non autem juvat porró, neque adeó licet quoque per fcri-

pti anguftiam, in fonorum hic iftorum, five fimplicium, five com«

pofitorum , prizcipia ; neque in fédes eorundem., sominaque , &

Jigna, menfuram Wem, & fpecies feu intervalla penficulatiüs inqui-

rere ; cüm ad 2doficam potiffimüm T beoreticam ea fpe&tent , &

in Melopoeta omni przfupponantur.

Sed ea jam nunc potius,

quz.ipfam compofitionem & ftru&uram Harmoniz propofite

propinquiüs concernunt, quanquam in modum faltem refolutio-

nis vel applícationis paucis age expendamus,

VII.

Nam nec regslarum hic omnium, quas ab initio, & quafi

jn genere, luis tironibus artis doGores przícribere folent, modi-

que in condenda quavis harmonia ufitsti, praxin i Oilando nio«

ftro urgemus, nifi ifta forté paucis, & 4« & gapiu libare juva-

bit : nempe 4 2De Syflemate comp:fitiouts ve&é ordinando. Ubi

vix eft, ut Scala decemlineali, few Majori fyftemate veterum, quod

in fimplici forté Contrapun&o, & ubi Melodiarum vagi minüs,

& promifcui funt limites, idque apud aitis inprimis tirones, lo-

cum commodé invenit , ufum Melopoecam noftrum opinemur,

Quem nec per literas, vocum figa:teices , cum Organcedis

potiffimüm, rem compendifeciffe arb'icamur. — Sed zqu:ffe po-

ciüs cantilenz partes cum fingulis earunder Syftematibus in map-

pa. vel palimpfcfto Compofitorio, atque lin-is perpendicularibus

Syftemata fingula in fua tempora diftinxiffe eft exiftimandus. Hac

enim

E

?

us

d

CAHSEERERE

enim eipeditifïïm

a, minusque confüfioni, vel errori obnoxia, ín

Syntaxi plurium vocum Compofitionis eft via; quzque Rfolutie-

sc nulla, quà ex Syftemate Majori voces laboriosé olim defcri-

bebantur, opus habet.

VIIL —

/T.. De ordine partium. Quem ordinem nequeà Tenore,

ut prifci ftri&é volebant, qui fcilicet e32 4u4/£ T besa, feu prima

inventio cantus , €ujus nutum velique voces. onsnes ve[piciunt , ut

reGé in ZMafica Theorica C Organoportica , féd euulgata nondum,

b. olim Schickardus cenfuit ; neque à Baffo, aliave voce fimplici-

ter & femper aufpicatus, fed omnium potiüs vocum fymmetriam

quandam perpetuam uno velut fub obtutu habuiffe, atque ex

antecedentibus fequentia, prout commodé fe obtulerunt , fingu-

lis in vocibus, totoque in contextu deduxiffe, & quafi derivaffe,

autumari debet.

Sic nempe & Burmeifterus /» Sysopfi Hypo-

mnematum AMuf. ex cap. 4. uni alicui voci Componiftam, cui ín

conftruendis concordantiis prim

L

non vult,

as perpetgo dcferat , mancipari

Ix.

II De Harmonia convenientia, Quam ficin genere fpe-

Gavyit , ut gratz primó concordantiarum , claufularumque varie-

tati operam navaret: Sonos deinde Perfe&os crebró, Imperfe-

Gos rariüs ufurparet : confonantias praterea , quantum liceret,

proximas dcligeret ; ubi tamen commendatum tantopere prifcis

in Disdiapafon ambitum ad ufque Trisdiapafon extendit : »z; quo-

que coztra fa in qéres directa non nifi femel, in textu nimirum

Mto ; /n con[petin. mco, Periodi 6.** , ubi 'T'rias Dilcanti, Alti; &

Tenoris £ 4 b eft, poneret : Melodiis fuperioribus inceffum per

gradus potius, quam /z/rzi, tribueret : Confonantiarum Perfe-

Garum immediatam fequelam caveret.

Sed plura funt ejusmo-

di, quam ut citari hic digne, curarique fiogula queant.

£s

Itsque circa ipfam Compofitionem hzc deinceps funt fpe-

Ganda : Genis modulaminis, Contrapuatli fpecies, Modus, &* Le«

4 Jonorum [3ntaélica, unde Pura evadit Compotiuo,

XILGeywm

g.

- -"—-M-.—-—-x-:— [ n

a

XI.

Gesta modulamints eft. Diatonitum, quia ejus intervalla fïn-;

gul'is'in tetrachordis per Tonum & Semitonium feruntur, Quip.

pe hujus Generis melos eft, cujus pirtitio per Semitonium mi-

nus, & duos Tonos continuó procedit.

De Generibus outem

his, hempe Enharmonico; Chromatico, & Diatonico, uti & te-

trachordis, ac dimenfiorie eorundem Veteres ac Modetni paífim,

Boetius ]. 1. ZMufices, cap. zt. * féqq. it. L a. e. 27. Faber Stapu-

lenfis, 4 2. Burmeift. Cboradieceféos fe&1. 2, &c.. Quia tamen Ge-

»

neribus iftis fimplicibus, eorumque Scaliz, Novam, Miflam nem-

pe; re&tà Neoterici furrogarunt, idem hie quoque ftatuendum

eft ; de quo diferté felix Calvifii Difcipulus, nifi tant fpei fcfti-

na eum mors przripuiffet, Lippius : Hodie Genera (implicia folas

maxime Enbarmonifmus , & Chromatifmus , non funt ampliis in

m[u, cum) propter diffcultatem ,. tum , quod. pracipuum , propter

Sed comprimis

imperfetlionem eorum in barmonia condenda.

Diatonici[mus Syntonus, Mixtus parum cum Diatonifmo, fepa et-

iam cum Chromatifmo (immifceri etiam. potest. Enbarmonifmus,

Jf opus) juxta. textus vim C amuffim, occupat. ceu proprium awa-

SQ- , bediernas Cantilenas. barmonuicas omnes , ut nominari inde

poffint & debeant. Diatonice Syntone, & nonnibil Chromatica. Fla-

Genus Lippius.

Videri & Athanafius Kircherus lib. 4. 7Mofzur-

gie cap. s. Propof. 9. G féqq. poteft, ubi divifionem Monochor-

di juxta Genus illud triplex veterum fusé explicat & oftendir.

X LT.

Contrapuntius, quem & Antiphonum priíci appellabant, But-

meift, Joco /upra cir. ex fua fpecie Frattus eft, — Hic enim Mo-

tetis meximé familiaris, & quafi peculiariseft, — Nam Simplex in

Cantu Plazo, f« Gregoriano , quique fonorum parilitate gaudet,

locum hibet.

Coloratus autem in. Villanellis, Madrigalibus, ali-

isqueidgenusufurpatur. — Quanquam ad duas hodie fpecies, Sizz-

plicem nempe Ó* Coleratum, omnis Contrapun&ti dudum divifio

revocata fit; Alftedius iz 44zf. ita ut Coloratus cum Fracto feu

Florido plané coincidat, Unde & Gafpar Schottus, S. 1. Com-

:

-

pofitiones. in

-Contmyun&o Colorato ab antiquis. jam 4Motell

As 4[1-.

pella-

!

[

N -

MÉ

$?

N

9.

"——

p&!lam effe fcribit, - De pradi&i modo Autgoris— fente

ptía ali! a-

lias tres Contrapuncti fpecies addunt , vel recenfent; Solutum,

Ligatum, & Fugatum. — Sed nec veteres. in diflin&tione Con-

trapun&ti: Colorati, Fra&ique omnino concordafle, ex Joan. Gal-

liculo, cap. . conftat.

Meníura porró tota eft jecXscone , de-

reffionis nimirum & elevationis, feu, quod idem eft, 8£eroc &

élorsos equalitatem fervans, — Competit huic menfurz Tacfw e£-

qualis féu Spondaicus ; paullo tamen Celerior, qualis adhiberi in

Motetis folet.

De quo, ut & figno ejus, Cantor Lóbnicenfis

Regiomontanus,'Laurentius Kibovius i& Euchir. Mf c.6. Ve-

terum Ta&us Major & Minor, de quo Geor

g. Rhau is Encbir..

e exolevii,

ngm Menfiralis, c, 7. hodi

XIIL

eJModus nunc fequitur. — Hunc. Nomum cetiam, itquue

Tropum, vel Tonum vweteres nuncuposbant ; quzs tamen vocesac-

curatiüs diftinxit recentior ztas, — Hic jam, ad Modi nempe con-

fiderationem ubi perventum eft, Hirmonig omnis velut nu-

deus quidam & medulla fe offert; id intendens , ut caztio o-

muis havmonica, alioquin valde ampla &* vaga futura, conflirin-

gatur, C* certés Triadis barmonica limiibus ac finibus in Otlava,

barmonice, vcl aritbmetice mediata , circulo [ive ambitu continea-

tur : " ita ab exordio per medium , ad finem n[que jf!ffä proce-

dat, 4d umius textus virtutem prudenter C artificiose exponen-

dam, && anditoribus imprimendam , cum debita affetiuum mode-

ratione, Quomodo naturam, Modi cujusvis. ex accuratiffimo Lip-

pio Crügerus e. . Sysopfeos Mf. ingeniosé expreffit. — Quare

& partem hanc Mufices ab omni retro. antiquitate diligentiffi-

mé excultam videmus. Cujus unanimi confenfu, quod de fen-

tentia Platonis, Ariftotelis, Ariftoxeni, Plutarchi, & aliorum, Gla-

reanus i» fuo Decacherdo coufirmot, certum indubitstumque eft,

ineffe Modis (ingulis velut naturalem quandam vim & energiam,

ad hominum corda, peculiari aliquo motu & affe&u , utcunque

velis, efficaciffimé-concitanda & percellenda.

Ut non abs re,

Kircheri fui. ftrenuus fe&ator , Gafpar Schottus , quem fupra ci-

T.».

tayimüjs, in AMagia Univer[ali Natura G rtts , part. 2. lib

€4.

?

IO,

[

m

£. 4

T'aios /m'; five . Madosy idem ! in !I;üu/ïm W;r:,l äæad in.Lo-

gica Figura. Syllogiflice valeut, (cribat.' Quomodo nec incongrué .

eosdem otlo Partibus Orationis Grammatica Georg. Khau, namto-

tidem & Modos Muficos numertat, c.

ap. 8. part. 1. Enchir. afimi-

mitam. '

lat,... Sed hac quaü extta fe

E v

XIV.

J[(;dm *1

itur Harmoniz prafentis Pb

fygi;;: eft, ex ordine

j

czterorum, qualem contra opiniones veterum recté. Naterici af-

fcruerunt, Quintus.

Nomen is, ut & czteri omné$, à gente,

Phtygum nempe, olim decantatiffima ; cujus metropolis "Troja

erat, nàctus eft ; quod hoc genere modulationum gens illa fcili-

cet praprimis dele&aretur; quanquam & fortuna gentis huic

Modo nomen dediffe videtur.

Polydorus Vergilius l. r, c. t5.

de rerum. invent. & AMarfia Phryge eum - excogitatum efe fcribit.

Naturam ejus autores varié adumbrárünt. /Horatio Parbarus, gen-

tis procul dubio refpe&u;Luciano t6« i,e, divizus Apuleio reli-

giofi; aliis, quos inter Hermannus Finckius, Pellicofzs audit ; qui

poftremi. proinde quoque Marti eundem, tanquam bellicofo

Planetz, comparant, Verficulus de eo apud Bartholomzum Ge-

fium, Muficum Francofurtenfem cis Viadrum, i»

Prattice hic eft :

Synopfz Mufdfe

efuflerus Phryoius Mi Fa ult tertius ifle.

[]

Ubi, tertium vocando h

unc Modum, antiquum ordi

nem autf;or

Ícquitur. Boetiusfcribit, Pytlagoram ex hujus Modi fuccen-

tu, ad Spondzum fac&o, experimentum fingulare, iracundas ani-

mi tempeítates fedandi , in- furibundo quodam Taurimontano

adolefcente ebrio feciffe. ^Illud in confeffo apud pleroscue Me-

lothetarum eft, rebus flebilibus & lamentofis hunc ipfum Mo-

dum Phrygium vel maximé convenire; in tantum, vt; cum fex

Modos Simplices Lippius duas in claffes zqué dividat, in tres

nempe /eretos C H ilares : totidemque ZMelles, Lenes, Trifles

Graves , Dorium mediocriter, ZEolium minüs, Phrygium veró

admodüm talem eífe adfeveret.— Cum quo & M. Abraham-Bar-

tolus i /Mwfica Matbematica facit, qui ob vim quandam mee-

füficam 24odo Lbaic um Saturmo optime convenire affirmat.

Vi-

z

deri

Ó

11.

d

épmipath

d

derl omnino h

ic Conradus . Matthzi , Bmh'fuicenïïsyColv!,.fölim

meus ; & Dire&tor Chori in Palzopoli Boroffórum: Regiomon-

tana dexterrimus, i» accuratiffnmo de Modis Muficis tratlatn plu-

ribus meretur. — Ubi . nec illud obiter notatu indignum occurrit;

duo ifta, Genus modulandi, & Modum Muficum affztliovibus

Cantionis Harmonicz à Lippio accenferi ; ita'ut affe&tio magis

AMatcrialiá modulandi Genus, Formalis autem ipfe Modus fit,

Patet ergo ex dictis, nec Modum textui huic, nec textum Mo-

do aptiorem ab Orlando exquiri ullum

X

.

"

, vel op-ta'ri PotuiH"e.

L

Cam verà in Symphoniurgia Mufica varié przterea Modä

dividantur, (quanquam differentidrum illas formulas, vix s2 za-

vi vehenda: , ridet/ Georg, Khau i& Enchir. p. 1. c. $.) de fpecie

noftri quzdam adhuc libanda funt. — Dicimus autem, Sizplicem

L effe, non Mixtum aut Compofitum ; quía una hic faltem do-

minatur Trias Harmonica, cum fuz Octovz circulo ob textum

& affe&um fimpliciorem. | Dicimus 2. effe Primarium, feu 4du-

tbenten, vel -Authcnticum ; non Secundarium, Plagalem , íeu Pla-

gium ; quia majorem afcendendi authoritatem habet, atque ex

divitione Harmonica oritur, Diapente infra, Diateffaron.fupra

ponens; quod ex Cantu inprimis, ac Tenore eít dijudicandum,

Nam hifce contrarium Altus & Tenor fervant.

Dicimus porro;

effe Naturaliorem ; quia talis ejus, non Mollior Trias Harmo-

nica eft; effe Perfeum ; quia Ambitum fingulis in vocibus non

affequitur modo, fed per licentism quoque excedit : effe deni-

que Legitimum, non Spurium ; quia difponi per Qvintam & Quar-

tam apté & concinné poteít,

XVlI

Ut jam cztera Modi hujus requifita vel accidentia dextré

expediantur : 24rzbitus ejus eft ab Hypate mefan ad Neten die-

zeugmenoan, h, e. in Scala. Guidonis ab E majori ad e minus:

JMediatio c(t Harmonica in. Paramefe P zzi , quod in hodierna

Scala Syntona b appellatur.. — Qux duo per Voces Mufíicas , an-

tiquas & ufitatiores, fic efferuntur : nempe Mediatio, 74i zi :

; fa

A»mbitjus, Mi mi la Porro Repercæ/]ïa h?jus Modi eft 74

à

Á

per

i2

d

D n P c—M——

, z

» :-—'-'T?*l

VEIMMEEEDT

T

per Sextam : Trias Harmonica, e g b, Mi wut s. Uade Clan

fitla Formales ac Propria 'ita oriuntur, e d e; 2 fs2 b a byque

tamen ulrima Cloufula. cüm duriorem afperioremque edat con-

centum, loco ejus Claufulz iftz Peregrinz a gis 4, e b c , ufurpa-

ri foleat.

Transpofitio ejus. Regularts, quz tamen raro occurrit,

fit per Quartam. furfum , & Quintam deorfum in 4 2 2 AMollia.

Fints elt in-E. — Tropis denique, qui ad Píalmos, Antiphonas, &

alia cantica facra, per literas iflas E. 'U. O. U. JA, E, Seeulorum

-"A4men notantes, apponi foler, atque ad . Choralem inp

2

n eft,

P

ES

2

r?mis Can-

um (pertim:rc, iftius loti no

XV H.

Poft Modi confiderationem Leges tandem fonorgwm. Synta-

Éice , exque magis i& fpecie, fequuntur. — Quas. veró inprimis

intricaté & perplexé veteres olim tradiderunt.

Equidem neque

hac in Analyfi omnium iftarum praxin aut praítare debemus,

aut polliceri. poffumus. - Sed cum nihilo minüs fpe&ari precie-

puz bic queant, in nonnullas earundem , quarum fcilicet fervata

ab authore norma ex Harmoniz tabulatura, ut loquimur, depre-

hendi haud difficulter poífit, vel digitum intendiffe interea fuffi-

ciet. Quales iftz : £. De. Elementarits Contrapuntli Speciebus

congrue invicem attemperandis : ut. ne e. g. Confonantiz Perfe-

Ge continuentur. femper ; ut progreffus à fpecie Imperfecta ad

Perfe&am, vel aliam Imperfe&am , Icgitimus inftituatur ; ut in

augendis ac mukiplicandis Triadis Harmonicz partibus 1. Zsfi-

asa, 1. Suprema feu "Ultima, 3. fed vix , & rariffimé, AMedia

repetatur; ut in Triade Harmonica Semiditonus loco faperiori,

Ditonus inferiori cellocetur, cum Nota fundamentalis per Quar-

tam afcendit, vél per Quintam defcendit. 7/. *De Claufulz re-

He formandis & ufurpandis, I11..Dc confecutione Perfetlarnm

Con[onantiarum vitiosa impedienda. 1V. . De plurium Sextarum,

in mediatione T'ertiam inferiori, & Quartam fuperiori loco ha-

bentium, quas ltali Falfo Bordone vocant, progreffa. V. "De

Diffonantits , iisque per. Syncopationes. inprimis , aptó & congrué

abíque offenfione aurium harmoniz mi[cendi. V L *"De Fugis

Qqarum omnium le-

denique feliciter qüï'agenfffä ö' elaboranda.

gum

"

,

[ iil

—

PU

CüRTurErgen.

-9

xR sT UME

gom, ac regula

rüm ufum haud afp-ernandu

m in ipfo Mclopoeiz

hujus examine tiro mediocris facilé animadvertet,

Nam Indu-

Gionem exemplorum apguftia, & typorum defe&üs prohibet.

X

I 1.

Et hzc . quidem ad Compofitionem ha&enus. Puram , que

diximus, fpe&ant potiffimüm.

Caterüm, cum, non íecus ac O-

ratio , füas etiam Cantio Harmonica Figuras & Ornamenta ba-

beat, pro notandis tisdem, univerfam nunc Harmoniam noftram.

in X. quafi Periedos, non Grammatico fcilicet, fed latiori, atque

Mufico fenfu, pro textus nimirum ac melodiz varietate , acci-

"Prima Perivdus Exotdium veluti to-

piendas, diftribuemus.

tius Cantici continet ; quod exornatur duplici ornamento, Fuoe

nimirum, G* Hypallages.

Fugam ex imitatione modulaminis ;

Hypallagen autem ex imitationis varietate , & motu quodam con-

trario intelligimus.

Periodi, que fequuntur, .feptem interme-

diz funt velut ipfum Harmoniz corpus ; aut, fi infiftere cceptam

paulo anté fimilitudinem licet , Confirmationi in Oratione re-

Ípondent. Eftque Prisa illarum Hypotypoli, Climzace , &* 44na-

diploft figurata.

Hiypotypofis, Otlando frequentiffima, inde patet,

cum rerroret, quorum in textu fit mentio, quafi ad vivum effi-

giantur, Daffo in Quintam ufque fupra notam fundamentalem,

contra naturam Tenori attributam , elevato : Clizax, cum in

Baffo inprimis ac T'enore foni intervallorum . fimiles iterantur :

Asadiplois, cum geminatur harmoniz, qua in Quintam fupra

"Tenorem Baffus elevabatu , decus,

Quz ipíz Figurz in fequen-

te Periodo Seczzda , verborum : Costurbaverunt me, recurrunt ;

"Anaphora accedente infuper, quz ex fonorum fimilium. per di-

verías , non omnes, harmoniz voces repetitione agnofcitur,

Y ertia Periodus , verborum : Cer meum conturbatum c$f , exor-

natur ZJypotypofi C AMimeft ; illà, quando vita quafi & anima tex-

tui datur ; /ác, quando Voces inferiores quatuor , Difcanto fi-

lente, Noema inducunt, quod à Difcanto mox, & vicinis. tribus

vocibas intermediis, iterumque à Baffo & tribus proximis, hinc

deprcffiüs, inde altiüs & fublimiüs, pulcherrimá imitatione re«

peutur, Qxaarra Periodus in verbis : Dereliquit me virtws

inta,

b 3

di-

/

P

at

* Y ..

EM p epATTAMU

L. sss d

U DURSNIOENGIY) BRSUHOCRMP ungegeeeo as

'di'!uäidam Pathopeiam exhi

bet, ipfo velut Íono profunditate fuá

ac languore quodam inter effe&tus evidentiam deficiente, vel e-

moriente; Qaminta fuper verbis : Dolor mém , cum Pathopeia

alià, novam ZMime[in mifcet, — Cui Sexta Periodus Fugans Rea-

lem de verbis : Jn confpetln meo fémper , fubjungit; elegantifima

Syucope in Difcanto eam finiente. — Septirza in verbis : Ie de.

relinquas tne , Adnadiplofin denuo, & Noema complectiturs boc

de pari fonorum in diverfis vocibus quantitate : //2» ex orna-

menti geminatione cognofcendam. . O&ava Parembole exorna-

tur, quatenus Fugam velut quandam Difcanti Baffus adfe&jat ;

ad quam admifte ceterz voces nihil conferunt. — Deciza dc-

nique, & ultima Periodus, que inftar Epilogi in Oratione fe ha-

bet, finem harmoniz principalem exhibet, du&um per illa con-

centus loca, in quibus Modi natura confiftit , quxque reliquis

fonorum locis attingere crebriüs tota harmonia folet ; aliàs Fj-

nalis claufele fapplementum dicum; quod ufitatiffimo 244xefcos

cultu expolitur; quatenus fub eodem fcilicet textu, ter repetito,

liarmonia increícit ,; & Anfurgit conjunctis folis concordantiis,

praterque id nihil ?liud-harmqniä fapiente.

2

l

8rerd

Atque itatelam hanc Analyfeosv in fufcepta Harmonialon-

gé nobiliffimà D. g. pertexuimus, memores ícilicet illorum, quo-

rum in fuis Synopíeon libellis, fub eorundem finem , Lippius,

& Crügerus nos commonefaciunt, ut, Melopóefeos nempe fla-

grantes defiderio , i& efutoribus varits , iizque. probatis , quales,

una-cum Primicerio & Antefignano noftro Orlando, complures

citantur illic, fedulo evolvendis , & quidem per Exemplorum jaus

fatlorum aveAvaw, faciendorum vero Cóisaw, juxta prafixas AMu-

eges, imitandis, debitam, eamque affiduam operam nave-

W fica 1

mus , concepturi. inde. balitum artis praftantil[zaum

x

HOZMLINIS G DEI mmä...

COQ.,

Üj

COROLLARIA

I,

R Mufrca in leeoretzcm, Pm&mm, eä' Poetmm

dwzdamr ?

IT,

C4p de fententia Puteani, aliorumque Voces sutauda?

III

Qua. inter Sonum c Tonum differentia 2

IV,

Quid fit, afsá voce canere ?

V.

u-

P

uarta Cop[onantiu, am. Difogautiis acctufe nda ? df

:llþ:, Perfécta fit, am hmperfecta e

VI.

Quid fit letlio Harmonica, [rve Mufatheua?

LÀ

V II,

vt bodierua Mufíca fit eadem emm prifea ?

*

-

Hgüf*

z

: 160

— nqäo*þämaz; :

^ v Per- Eximz'zm

DN. RESPONDENTEM..

E cäpit Regina animi, quieta

T

Senfuum Princeps, animumque mulcet

ide gravis Sym-

Gratià vi&.dm liqu

phonia Mufz.

Hinc nec audiviffe melifina dülcc,

Nec fat auditos didici(fe cantus;

Infuper certam placuit canendi

: Scribere norrqam.

Madte, quem prífci tenuere quondam

Mufici, callem tenuiífe, macte,

Alter argutis modulis Jopas;

. Alter Arion,

RENxxcus ABKRAMUuS FABER.

—

*

FINI&.

u

NI COR II tvrcrome ^ J AE r r R

MM

————— Á Á Ó d

P

AX am m FP

W.

W

h à

&

—

mossismreT RTT

»

— À

d — ia at

e.

Vi

—

-

d

--

F1

u

ge-

--

s

-

d

a

-

s

A

[

P

.

&,Ha

ii

*X

C

s

d r

3l

»

d

IHIIHH[IHH

e

22 23

lHHlllll

HIHIHIIH.HIHHHI

19 20 21

j

A

[5]

& 3 )

18

Z

9]

s

NVE S26ES R CO Fa 0a

17

8

Cum DEO,

Ulo949]SEUJÁXÁ- MAV. HQqui5) Je;se|ÁAXA. 666lb 1ubuÁdo5

cMufurgorum Opt. Max.

l.Hlllllll,iHlHlHlHlHH

|

16

-tum ftudii ac venerationis inter homi-

[ 8

intiquis retró feculis divina Mufica in-

15

l

|

^rit, utalii fileantur, vel Quintilianus Zr.

[

Jaflit. Orat, docet, ubi eosdem olim Mufr-

14

l)

Pro con-

j

- fapientes fuiffe ]zm'zczztos afferit.

J

[4!

*in artem hanc longé digniffimam affe-

13

i

ä

AU

m modo illam infignem Orlandi 7. voc.

£

- In me traufterunt , cc. juxta regulas, du.

12

MUA

z Poetice refolvendam & examinan-

|

N) &Q

"rvà affumere placet,

Ut enim cateris

lI,HllllHl)lllHHli'HlHlIH.HHIIIH'WIH

11

iplà præ(tantlfï"morum artificum habe-

FE-H

LE

LETI

lllll

LEETI

ME)

g

HITI

-, vel maximé conducit; unde typum

10

o

onis, aut fpeculum quafi quoddam in-

-& capere queas : fic non minus in hoc

llil!lillll,lllllll

9

3

itramque, quod ajunt, paginam facit.

ä

;quens eft etiam,aut abfurdum, uno ali-

8

modo recté tractetur, integrae ideamar-

eo

-& aut formare,

"

7

[

Tnuszsrs.

I

ä

—»r Canulenz notior, nobiliorque, quam ut no-

Acutif-

6

is inclatefcere quicquam opus habeat.

8 MHA CH Marenno, AMelopoetarum haud immee-

B. quod at mc Madncgozhbw, fre ifle AMotetis pan-

5

anté usAoziisny ad apicem perduxerit, Michael

(';r W

A

-agm. IMuf. tom. 2. cap. 2. commemorat, cjus z-

4

JesJO eJexsouns - , paepuels 40199[eSqJe-449lA

aro- Aulicum Monachit ex ipfisoo, ZMuficz- con-

metrus quanquam Hebrzorum 1llas !ymphumas

y A

N

3

cæquet minimé : inde tamen haud difficulter licet

l lllllillHH.HlHHIl.lllllIlll,lllHHH.HHHHI.IHHHI

n

3 ;umi apparatu, quaque cum eflficaciá ederequoa;

TU

TU

'l!lI!IH!)!HHlHI,HIHIHIIIHHHH'Hl

HH!WIHHIH

IIH!HHIHHIHH'HH!HH

HHIHHJHHHIHIHHHH!'IHHIHIIHH!

6

7

8

11

12

13

us