KaI600-501_15
author: Leyser, Augustin vonandSeiden, Friedrich

4

e

4

G Sl
—

NRA. Q. D. B. V. — 6
eS DISSERIATIO ACADEMIoAüö4

OCH, Mt

ane ligene,
X TTIARVM
voir ſouhane.

chalence, Si
M PRAESIDENTE

ee AVGVSTINO LEYSERO

nCver teag MAGNAE BRITANNIAE REGIS EFT

egene ERVNSVICENSIVM DVCIS CONSIIIARIO AVLICO,

ocsolegs IN TRIBVNALI GVELPHICO ADSESSORE, IN
mine ACADEMIA IVLIA IVRECONSVLTO
ki PATRONO SVO AETATEM
n ſen DEVENERANDO
Erae Dp. MAII PVBLICE DEFENDET
ETLONNN AVCTOR

FRIDERICVS SEIDEN

IN IVLEO MAlOokRI

HELMSTADII

Theckt⸗
Ps qu
Vors
CNe⸗
A
. Werwere
eoNe
Corins ell
Ali ſuuni
lſotris l
I n h
ot

A 8
H
Amorie
Nici le
g. les,
4 D
ri⸗ r
llli hon,
ſuri,

Mie
te

AA
WNR

I.

Xſpectativæ & expectantiæ vox barbara eſt, &
plus quam barbara, ipfſis adeo medii ævi ſcri-
ptoribus incognita, ex infimæ demum && ſpur-
ciſſimæ latinitatis ſeculo hauſta. Incunabila
eius vocis ſolicite inquirere, vix operæ pretiumn
eſt. Neutram in jure canonico vel feudali Longobardi-
co legiſſe me recordor. Primus ex his, quos vidi, au-
Goribus exſpectantiæ voce utitur interpres latinus e-
culi ſaxonici lib. I. art. 33. Poſthumus, inquiens, bic
Jui patris hereditatem obtinebit, qui, A poſtbac moria-
tur, in matrem ſuam eam transfert, ſi ipſa ei in gene-
ratione poterit coquari, & infringit omnem in putris
feudo exſpectantiam feudalem, & tunc feuda ad domi-
num revertuntur, quia puer humanus & vivus poſt pa-
tris mortem apparebat. Ita in vulgari editione. Gol-
daſtus vero, qui eandem verſionem latinam ſpeculi Saxo-
nici collectioni ſuæ conſuetudinum & legum imperialium
pag. 126. ſq4. inſeruit, in aliis editionibus ſic legi memo-
rat: & dirimit omnis poſſesſionis ſponſiones in feudo pa-
tris ex eo, quia poſt mortem patris vixit, omniaque
feuda putris vaæcabunt domino, à quo tenebantur, Ri puer
fuerit oſtenſus tantus & tulis, quod vivere potuiſſet.

4 DE INIQVITATE

Et hæc quidem Goldaſti lectio melior & antiquior vide-

tur. Neque enim iam interpretis iſtius temporibus vo-
cem exſpectantiæ in uſu fuiſſe credo. Equidem recentis-
ſimum illum facit T1 omaſius in ſelectis capitibus hiſtoriæ
iuris feudalis germanici §. 58. lit. m. Textus, inquiens,
latinus in hodiernis editionibus ſaxonico vel germanico
iunctus non eſt Epkonis, ſéd interpretatio terxtus ſaxo-
nici iuſſu sigismundi Regis Poloniae facta & ſaete ſaxo-
nicum textum vix aſſecuta, & ad auctoritatem &hilteri
in præfat. ad ius feud. Alem. provocat, qui in §. 21. iu-
ris ſaxonici feudalis latinam translationem a Sigismundo
Poloniæ Rege procuratam fuiſſe dicit. Sigismundus
vero anno poſt Chriſtum natum 1507. regnare cepit, ut
adeo ætas translationis eius in ſeculum XVI. ſi Thoma-
ſio & Schiltero fidem habemus, incidat. Permovit ſine
dubio viros iſtos, ut ſic ſentirent, Sigismundus III. Po-
loniarum Rex, qui in iis tabulis, quibus ſpeculum no-
ſtrum & Weichbildum confirmat; Sigismundus, ait,
avus noſter gravisſimus & ætatis ſuæ regum pater, ſpe-
culum iuris ſaxonici, & illud idem ius municipale, docti
viri Jaskri lucubratione & commentatione illuſtratum,
publicari per regnum & ditiones ſuas voluit, eidemque
auctoritatem tribuit. At mihi ea verba hoc non per-
ſuadent. Equidem in eo cum Schiltero Ex. ad D. 23. §.
64. conſentio, verſionem latinam, quam hodie habemus,
Epkonis Repkovii non eſſe. Concedo etiam, vetuſtis-
ſima, quae in Germania confecta fuerunt, ſpeculi ſaxo-
nici exempla verſione iſta latina carere, quemadmodum
id ex duobus codicibus Oldenburgicis, quos Gryphian-
der de Weiebbild. ſaxon. cap. 39. J. 9. memorat, patet.
Largior præterea, Polonos forte eius verſionis auctores
fuiſſe. Sed, utut fuerint, adornarunt eam ſine dubio

Tallan N

yn. A,. d.

Ecrlo X .
nniimma lte

, Ivod ben
ermanos
4 Ad anmum

dIY D, ,
rr Nengi
Cunu, a1 tettan
öbrine taten
mii ſuſn

lemot K in
(SHNu

ciͦ NDr
(one Cddedd
Cracovie w
Polonorum
Wonicis ſil
Dorpenles n
hrunt.
IW Rexe
en
Ukat, Krn
üööpoſ
ſennpore
hndate
Im olon
ulintos

—

& . .
Antiqſior I
ius tempordh
Equidemme
1s Cupitibur ie
Textus, ie
ulco del enn
Nretatio terten
fache iri⸗
oritttenn d
Ccit, Iniinſ
tionema Fganm
lir. Kigomm
17. regnare cept

um XVI. f Ihe.
idat. Permorrkk

Sigönmundhe I)
lübis Heellumn.

Simmnnlt, 1

e un hutr /
ir Nnittho
Vutine ilerum
1,1 luit, oln
Vetba cnonhe.
oLNrα
Am locieleben
o eidn, elli

memmort,

rion ton⸗
zn Ane te

EXSPEFCITANTIARVM „

ante ſeculum XVI. Oſtendit Conr ingius de origine iuris
Germ. cap. 31. p. 193. ſaxonicas leges a Leskone Nigro,
qui ſeculo XIII. vixit, in Poloniam fuiſſe admiſſas. Ve-
roſimillima eſt ea coniectura Conringii, qui ſaltem in hoc
errat, quod benevolentiam & indulgentiam Lesci erga
Germanos ad annum MCCLXXXVIII. referat; cum
ea ad annum MCCLXXXV. referenda ſit, quemad-
modum Dligloßus hiſtoriæ Polonicæ lib. 7. pag. 839. O
940. ac Stanislaus Sarnicius Annalium Bolonicorum lib.
6. cap. 21. teſtantur. Verum ad iſtud ſeculum ego verſio-
nis latinæ ætatem referre non audeo. Saltem tunc Ger-
mani iura ſua ſaxonica vernaculo idiomate ſcripta ſecum
intulerunt & inter ſe pro lege habuerunt, non tamen
confeſtim publice propoſuerunt, nec Polonis obtruſerunt,
qui, ut Dlugloſſus ait, magna exſecratione & ſtomacha-
tione conceſſim Germanis regimen & gubernationem
Cracoviæ urbis improbarunt. Sed non duravit diu iſte
Polonorum ſtomachus. Nam mox ſponte ſe iuribus
ſaxonicis ſubiecerunt, atque adeo ad ſcabinos Magde-
burgenſes provocare ab iisque ſententias expetere non
dubitarunt. Suſtulit quidem iſtas provocationes Caſi-
mirus Rex anno 1356. & iuſtitiam a Polonis ſuis Magde-
burgi in poſterum emi vetuit, libros tamen, quibus iura
ſaxonica continentur, non ſuſtulit, ſed, ut verbis eius
utar, ordinavit, promulgavit, insque & ſententias de
iis poſtulari iuſſit. Legem ipſam Caſimiri exhibet Dlu-
gloſſus hiſtoriæ Polonicæ lib. 9. pag. HoS. q. Eo itaque
tempore, ſi non ante, translatio iſta in linguam latinam
facta eſt. Neque enim credibile eſt, ius in peregrina
Polonisque incognita lingua ſcriptum Polonis promulga-
tum, Polonosque iudices, qui ex illo ſententias ferrent,
conſtitutos eſſe. Sed dubium omne tollit Alexander

6 DE INIGVITATE

Rex, qui Sigismundum præceſſit, atque in decreto ſuo
apud Goldaſtum in Prolegomenis eollectionis conſuetudi-
num & legum imperalium: Per Zuannem de Lasko ait,
regni nostri cancellarium, conſtitutiones iuris civilis,
ſaxonici, Magdeburngenſis, quarum ipſe Cancellarius
ante proœmium privilegii communis meminit, quam vi-
gilantisſime de eorum Theutonici ſtyli originalibus libris
ber eum ipſum Cancellarium caſtigatas emendatas &
novis rubricis diſtincte titulatas inſeri iusſimus, ſi qui-
dem iuris civilis conſtitutiones nusquam correctas & in
ſuis ſententiis integras, immo in toto earum tenore vi-
tiatas & a ſuis originalibus longe vagantes invenimus.
Declarat hic Alexander, iam ante ſe latinam ſpeculi ſa-
xonici verſionem, ſed corruptam & imperfectam exſti-
tiſſe, ſe vero curaſſe, ut ea, collatis genuinis idiomate
germanico ſcriptis codicibus emendaretur. Itaque ſic
ſentio: Lectio illa, quam ſupra ex Goldaſto retuli, in
qua ſponſio poſſeſſionis in feudo patris commemoratur,
antiqua eſt, & ſeculi forte AIV, quod vocem exſpectan-
tiæ ignoravit. Inſeruit vero eam vocem deinde ex uſu
ſuorum temporum Joannes de Lasko, verſionis veteris
emendator, ſeculo XVI. & ex hac emendatione poſtea
illa in editiones vulgares irrepſit.
II.
Altera exſpectativæ vox antiquuor paulo eſt. Omi-

ſit illam plane du Fresne in Gloſario mediæ & infimæ

latinitatis, ubi tamen alias recentiores voces habet.
Videtur in ſeculo XIV. inventa, atque a ſolis priminmm
eccleſiaſticis ſcriptoribus adhibita eſſe. Antiquiores illa
tanquam adiectivo plerumque utuntur & gratia exſpe-
Aativa dicunt, fſubinde tamen & ſubſtantive illam adhi-
bent, aliudque ei adiunctivum iungunt. Sic exſpectati-

ite ap
/Aliuch einde

Cnirnutictid /

os auctores
Mm eume,
71. Cecum
immur iner⸗
Rgommci Im⸗e
MNN uG. ſimoe
e Obbirt vun
Irtülbict,
( beſenſ ſel
dti bennßrini
L MiGN A
ſoriinrtmn
in (ovellio
cccleſialicis
(i, imprn
W. Certe
Wen circa
Wr, &
imi
Mi U
feriot,
mim

A
u pere
mnniſe .

= =

e

—

—
Arque in deenn
Ullechioni nſen

omen e Lictt;

ituti nes iirir ni

rumn iſſe Cunalm,

n Meninif, gim.

Mliniginalbenle
Gatat enynlann
meri inſſmn ,t
Auumj correchnj ⸗
oto eurun tumi
ontes inenin
ſe latinam ſrali
imperkechmen
ers gemindikanm
ndaretur Eget
ex Goldato Knl i

arnis comnmmnerordau.

lvod woeen Afetn
Vocenn Ceinde i
No, rerſns eri
Ac enendnone i⸗

pior aub 4
riores ees
Ur 43
Nantive lan
nt. Ne⸗ dc

EXSPECTANTIARVM 7

væ apoſtoliceæ nonnunquam fit mentio. Utriusque exem-
pla vide apud Nicolaum de Clemangiis in libro de ruina
eccleſiæ cap. 7. circa annum 1307. ſcripto, apud Petrum
de Alliaco eiusdem fere ætatis ſcriptorem de nece gitate
reformationis eccleſiæ in capite & in membris cap. 18.
quos auctores omnes exhibet Hermannus von der Hardt
in Magno æcumenico Conſtantien concilio tom. 1I. Part.
3. G 7. Occurrit eadem vox apud Goldaſtum in conſti-
zutionibus imperii tom. I. pag. 301. q. in Aviſamentis
Sigismundi Imper. & communium imperii ordinum de
anno 1416. ſi modo eius anni funt, de quo non ſine ra-
tione dubitat von der Hardt in Prolegomenis ſupra me-
morati libri cap. 15. Reperitur etiam hæc vox in conci-
lio Baſileenfſi ſoſſ. 31. in concordatis Friderici Imp. & Ni-
colai Pontificis de anno 1448. in gravaminibus Germani-
cæ nationis ad Maximilianum Imp. apud Freberum tom.
2. ſeriptorum rerum Germanicarum pag. 373. denique
in Concilio Tridentino ſeſſ. 24. de Reformat. cap. 19. Ab
eccleſiaſticis ſcriptoribus mutuam accepere hanc vocem
ICti, imprimis feudales, ſed tardius & ſeculo demum
XV. Certe Jacobinus de S. Georgio in libro de feudis,
quem circa annum 1487. edidit, eam ignorare adhuc
videtur, & in §. inveſtivi talem n. 12. ubi doctrinam de
exſpectativis feudalibus pertractat, vocem tamen ex-
ſpectativæ non adhibet, ſed circumſriptione verborum
utitur, dicitque: feudum collatum alteri ſub conditione,
Ii aperiatur domino, item: inveſtitura ſub conditione,
ſi primus vaſallus deceſſerit ſine beredibus maſculis.
III.
Antiquiſſimus ſcriptor de Beneficiis quem Thoma-

ſius nuper edidit & in iſſert. de eius fato, vetuſtate, .*

raritate §. 39. ſeculo X. vel XI. vindicavit, exſpectantiæ
&

5 PDFE INIGVITATE

& exſpectativæ voces ignorat,; ſed loco earum concedere
exſpectationem beneficii dicit 9. 25. & 27. Magis latina
eſt hæc phraſis ſine dubio, & placuit mihi ab initio, ut
conſtituerim primum, omiſſis exſpectantiæ & exſpecta-
tivæ barbaris vocibus, diſſertationem hanc de exſpecta-
tione inſeribere. At cogitavi deinde, ICtos, qui puri-
orem ſcriptionem in argumentis iuridicis affectant, uſui-
que recepto cedere nolunt, obſcuros fieri & fere negligi,
idemque iis accidere, quod Thom. Smith. I. I. de Pro-
nuné. ling. Gr. advocato cuidam contigiſſe narrat, qui
ſenatui academiæ Cantabrigienſis litteras ſupplices clien-
tis ſii nomine obtulit, ſed, quod illas nimis latine ſcri-
pſerat atque his verbis: ſupplex a vobis contendit Titius,
ut &ρ. inchoaverat, barbarus ipſe a barbaris puriori di-
ctioni non adſuetis creditus repulſusque eſt, ſed poſt-
quam, errore ſuo animadverſo, ſtylum mutaſſet atque:
ſupplicat veſtris reverentiis Titius, quod &se. ſcripfiſſet,
ſtatim, quod voluit, conſenſu omnium tam ſuavi dicti-
one delinitorum impetravit. Retinui itaque barbaras
voces, quæ diuturno uſu ius civitatis in iurisprudentia
noſtra acceperunt.

IV.
Vox exſpectantiæ triplicem ſignificationem habet;
() capitur pro nuda promiſſione facta ſollicitanti ab eo,
qui conferendi poteſtatem habet, quæ ſignificatio in
vulgus nota eſt, (2) pro literis promiſſionem confir-
mantibus, (3) pro iure ad rem promiſſam per conven-
tionem conſtituto, in quo ſenſu hanc vocem potiſſimum
accipimus. Priori ſenſu eſt promiſſio rei nondum va-
cantis in caſim vacantiæ. In ſecunda ſignificatione ex-
ſpectantia eſt inſtrumentum ſolemne, cui promiſſio de
tali beneficio facta inſcripta eſt. In ultimo ſenſu rſhe⸗
antia

Urn elt ins
Cerhectathan
Grone eilgs, l
trns locuun in
en, cli derd

Enli in Aterins

uyffl. rm
Cermani reteres
ht Recht l. 7.
nnnam peri,

iien gmna inp.

(on. Hun
onochriko

doninnm
Cicitar Iwek
Ctone, gu⸗
Pelatur inve
Vhore Aieni
Wer. C.
Nia, con
M, guuſ

Vektora I

Peij
Mid
n eli

nneſmnir,

inde, Cne gin
iurikeis fedin
nos feri fereng,
n. Mith. l
Contigile mumt
irensinpliest
ilis nims kwien
obir ankenci

Abarbaris print

oqne eſt, e

I

Flum mutaletem

o. ſritl

mium tam ſuami d⸗

timii uqve babn
Ats n inropnlen

Mifcrionen laht
nblicitmti een
e ſelifeni
NmiRionen conn.
ilim per cume:
cem pooſium
rei noncdhumn
gnifcriee
mipronn,4

ro ſenin el⸗

EXPECTANTIARVM 9

tantia eſt ius ad rem, quod ex tali promiſſione oritur
& exſpectativario adquiritur. Eſt igitur exſpectantia
ratione eius, qui dat, translatio iuris ſuccedendi in al-
terius locum in caſum, ſi ille deceſſerit; ratione eius
vero, cui data eſt, ipſa facultas iure competens ſucce-
dendi in alterius locum, ſi vacaverit.
V.
Reſpondet huic voci Germanica Anwartſchafft/
Angefaͤll. Struvius ſintagm. iur. feud. c. 7. th. 4. n. I.
Germani veteres vocarunt ein Geding. Saͤchſiſches
Tehn⸗Recht c. 7. item die Wartung. Tbidem cap. 5§.
Et quoniam plerique a Principe promiſſiones huiusmo-
di ex gratia impetrant, paſſim adpellatur ein Gnaden⸗
Lehn. Hartm. Pictor. l. 2. quæſt. 52. n. I. In iure feudal.
Longobardico varie deſcribitur. In 2. f. 26. dicitur in-
veſtitura ſuper feudo militis, quod poſt mortem ipſius
ad dominum reverti ſperatur. In 2. f. 35. verſ. ubi vero-
dicitur inveſtitura de alterius feudo ſub tempore vel con-
ditione, quo feudum domino aperiatur. In r. f. 3. ad-
pellatur inveſtitura eius feudi, quod alius detinebat, eo
tenore alicui data, ut poſt deceſſum eius, qui poſſidet,
habeat. Communiter exſpectantiæ muncupari ſolent
gratiæ, conceſſiones, Pprimaria, quod ultimo in Prin-
cipum curiis hodie nihil fere uſitatius eſſe dicit ννοaius
diſſ. de exſpectantiis cap. I. n. 8. item exſpectativæ, gra-
tiæ exſpectativæ. Nec infrequens eſt vox ſuperinſeuda-
tiog, qua ſcriptores fendales Paſſim utuntur.
VI.
De iniquitate exſpectantiarum diſſertationem hanc
inſcripſi. Mirum hoc illis videbitur, qui ſciunt Præſi-
dem meum eleberrimum in ſpevimine XLEIII. de Pactis
Jucceſſoriis meditat. 8. exſpectantiarum defenſionem ſus-
3

10 . DE INIQVITATE

cepiſſe, atque Schurffium, qui eas bonis moribus re-
pugnare dicit, refutaſſe. Sed ipſe mihi, quum confſi-
lium meum ei aperirem, adfirmavit, ſe quidem tunc
de æquitate & iuſtitia exſpectantiarum perſuaſum illa,
quæ in memonata meditatione continentur, ſcripſiſſe, ſed
deinde longiore uſu & experientia edoctum, animadver-
ſis plurimis malis, quæ ex exſpectantiis in rempublicam
& privatos redundant, ſententiam mutaſſe, ac impo-
ſterum eodem fervore, quo olim exſpectantias adſerue-
rit, eas oppugnare conſtituiſſe, nec turpe hoc ſibi ſed
laudabile magis credere, atque irriſores ad libellum, quem
ante aliquot annos de variationibus & retractationibus
Ctorum ediderit, ablegare.
VII.
Quæ poſtquam ex Præſide meo accepi, non dubi-
tavi propoſitum exſequi, atque iniquitatem exſpectan-
tiarum luci publicæ hoc ſcripto exponere, in quo ſcri-

pto conficiendo eum ſervabo ordinem, ut primum in

genere de iniquitate exſpectantiarum diſſeram, measque
eam in rem rationes exponam, deinde concluſiones
quasdam conſtituam, tandem ad ſingulas exſpectantia-
rum ſpecies tranſeam, atque inprimis de muneribus ſa-
cris ſeu exſpectativis eccleſiaſticis, porro de officiis ci-
vilibus, tandem de exſpectativis feudalibus paucis agam.
VIII.
Non ego ſum primus, qui contra iuſtitiam exſpe-
cCtantiarum diſputo. Fecerunt id ante me plurimi, quos
omnes hic recenſere tædioſum foret. I 1. f. 27. G. ult.
Placentini memorantur, qui exſpectantias feudales da-
mnarint. Eccleſiaſticas improbant Pontifices in c. 2. &
3. X. de concesſione præbendæ O& in cap. 2. de contesſtone
præbendæ in 6. Jureconſultorum vero, qui privatis ſcri-

Snos nonihil
phrilt.
Vri frll, i
anmg eull,

NWon tame

elſettuni⸗

ſikeoenin, d
ſekemtis munn
Colctes ens fe
Cores, Iuamn p.
olannt ar il
Enuddicunt,
oben Pen
MAncNümmare
Glincolllu
Adiechum e
e Obigr
merin ee
in iurimn
glen le fen
ilſali /
üinltinge
guibi
yturmn.
lmn, lſten
lit umn,
et 9 G ſ
llo muc
nnyj nlleß
litine /

4

—
8doris mni
e Wühi, nme
Wit, ſe gichn⸗
jarum perinän
Winennr, (nnil
edochin anmd

ee

erldeantis al
nec turpe ve ſk
Core ad lbelme
r & etreckui

eo accepi, Mnd
iniqpitten erhet
Mponere, in giolt
Cinem, urprumm
un dernm nean
Ceinde coneli
ſugnlo elretm
imsce mneiitn:
cdibs arsi⸗

m iſtim et
te me Pinm ,
ntiss fellla
„.2. A ANN
mi pimui

EXSPECTANTIARVM

ptis idem fecerunt, innumera eſt multitudo, quorum
aliquos nominant Bocerus de inveſtitura feudi cap. 5. r.
15. Carpzpvius diſp. feud. 6. J. 36. Struvius in ſntagm.
iuris feud., cap. 7. aph. S. n. 3. & Hornius in diſſ. de ex-
ſpectativa eccleſiaſtica. X.
IX.

Non tamen ego cum illis, qui ante me de iniqui-
tate exſpectantiarum ſcripſerunt, per omnia conſentio.
Video enim, aliquos rigidos nimis eo progredi, ut ex-
ſpectantiis naturalem turpitudinem ineſſe, nulloque mo-
do licitas eas fieri poſſe credant. Contra alii indulgen-
tiores, quam par eſt, exſpectantias malas quidem eſſe
agnoſcunt ac ſubtimide fatentur, nolleque ſe ipſos iis-
dem uti dicunt, ſed tamen, quia uſu receptæ ſint, obli-
gationem gignere & ſuſtinendas eſſe contendunt. Ad
hanc ultimam claſſem refero Hieronymum Schurffium,
qui in conſilio, quod Modestini Piſtoris Conſilio 8. vol. r.
adiectum eſt, exſpectativarum conceſſionem valere at-
que obligare adfirmat, ſed num. 8. hæc addit: Licet
interim negari non posſit, quod etiam in terminis dicto-
rum iurium feudalium, ubi dominus feudi inveſtit ali-
quem de feudo per vaſallum poſſeſſo, ſub conditione mor-
tis vaſalli ſine beredibus maſeulis, talis inveſtitura non
minus inducat votum captandæ mortis alienæ, quam pa-
cta, quibus aliqui paciſcuntur de ſucce dendo invicem in
futurum. Nam buiusmodi inveftitura facta a domino
nom elftante, Zuod diſponat de iure ſuo futuro, non
tollit tamen tale votum captandæ mortis alienæ ut appa-
ret, & ſic diſpoſitio d. c. ne captandæ & d. c. deteſtanda
nullo modo ceſſat. Et cum quidam princeps ante multos
annos volebat me de feudo per vaſallum poſſeſſo ſub tali
conditione inveſtire, ego nolui, quia cum ſcirem, me
3 omie

12 DE INICVITXTE

hominem miſerum & peccatorem, diffculter potuiſſem
me continere, quod non affectaſſem mortem talis vaſalli:
omnia enim ſunt nuda & aperta oculis Dei, ut inquit
Apostolus ad Hebræos, & ideo d. iura non immerito re-
putantur odioſa, tamen, quia ifta iura recepta ſunt, ab
eis non receditur: pii tamen & timorati viri bonarum
conſtentiarum vix laborant, ut taliter inveſtiantur in
feudis nondum apertis ſub huinsmodi conditionibus. Bo-
narum enim mentium eſt, timere culpam, ubi culpa
minime reperitur, ut inquit beatus Georgius, ſed pauci
ſunt, qui illa curant propter nimiam avaritiam omnia
Noενöνlειä.

X.

Ego nec his nec illis adſentio. Natura ſua profe-
to turpes non ſunt exſpectantixæx. Eæ enim promiſſio-
nes & pactiones ſaltem natura turpes ſunt, quæ officium
erga Deum vel ſalutem publicam vel ius tertii directo

lædunt. Exſpectativæ vero, etſi, ut deinde dicam, ma-

la plurima plerumque ſecum trahant, quia tamen hæc
non directo & per ſe ex illis fluunt, naturaliter turpes di-
ci nequeunt. Qui diſſentiunt & naturalem illis turpitu-
dinem adfingunt, votum captandæ mortis ſemper in ore
habent, dicunt, qui exſpectantiam impetrat, non poſſe
non ſpectare & deſiderare mortem poſſeſſoris, atque
leges romanas, quibus omnes de futura ſuccesſione in-
terpoſitæ ſtipulationes turpes & confra bonos mores es-
ſe declarantur, maxime crepant. Itaque neceſſarium
eſt, ut de hoc voto captandæ mortis, quæ vox in L. II.
C. de transaclionibus occurrit, paulo adcuratius aga-
mus.

—
Negari ne
vn ge morte
ite, cuins
Pbnexa et n
menmortuum
eüere penc
nmn diquo
Ploophi, quo

Ur, Ceſidera
Gin lriropr

menoquogn⸗

Oinlhcis, poll
PNENorsnon
ern, W
Gen MMsſt
NN eNRn
molttem ol
men Ppren
Drrlensfrun,
It eNe
Wümior.
Wecred
Imamcn
Ua, e
Cpiürs
Ciſtumt

OOn

ti
Ceyici⸗

arken

—

giffeulte, ſori
morlem tali 1
oeulie Dei i 4
ura mn innenn
iure releßne i
Moreti diriden
talier inntfinnr
loi cond

4 Curhius A
artton

Nanra ſn
Eæ enim pronit
esſimt, uroffen

Vel ius terti died

It Ceince doann
Ant, (in tnen 14
niaturalterturpes--
Airdem ilis uni

monsEnperinn

impenat, hon

polelors, NH

ura fuccesſione
7 honos ng- G.
igne ce
Uæ NL
n M⸗
adennetis

Cnibnk

7 upem, ig

EXSPECTANTIARVM

XI.
Negari non poteſt, omni exſpectantiæ cogitatio-
nem de morte alterius ineſſe. Accedit etiam ſpes poti-
undi re, cuius exſpectationem habemus. Huic ſpei por-
ro innexa eſt neceſſario cupiditas, etſi exigua, aliqua
tamen, mortuum videndi eum, ex cuius fato ſpes noſtra
& felicitas pendet. Negari hoc profecto nequit. Omnis
ſpes cum aliquo deſiderio coniuncta eſt. Fatentur hoc
Philoſophi, quotquot de ſpe ſcripſerunt. Qu ſperat,
optat, deſiderat conſequi id, cuius ſpes ei iniecta eſt, &
quia id vivo præſente poſſeſſore obtinere nequit, mor-
tem eius quoque ſperet & deſideret neceſſe eſt. Non
eo inficias, poſſe accidere, ut exſpectativarius mortem
poſſeſſoris non concupiſcat, ut, ſi filius patris, frater
fratris, amicus amici ſui intimi munus vel bona exſpe-
ctare iuſſus ſit. Sed non muto ſententiam. Huic quo-
que exſpectationi votum captandæ mortis, ſeu cupido
mortem poſſeſſoris videndi neceſſario ineſt, vincitur ta-
men & premitur contemplatione maioris boni, quo in-
Præſens fruitur exſpectativatus. Igitur latitat illa cupi-
do, ut exſerere ſe nequeat. Tolle vero conſiderationem
boni maioris, finge, extraneum reperiri, qui pater huc-
usque creditus eſt, aufer fraternam pietatem, fac ces-
ſare amicitiam vel in odium eam converte. Emerget
iam, quæ ſemper adfuit, ſed occulta hucusque iacuit,
cupiditas mortis alienæ, ſuperatoque impedimento vi-
ciſſim triumphabit.

XII.
Omni itaque exſpectativæ ineſt votum captandæ
mortis. Verum iſtud votum, ſi pro deſiderio innoxio
& cupiditate otioſa accipitur, nec ipſum turpe eſt, nec
exſpectantiam turpem reddit. Studium ſalutis & felici-

2

14 DE INIQVITATE

tatis propriæ præcipuum, imo unicum eſt iuris natura-
lis fundamentum, atque, ſi quod primum principium
ſtatui oportet, primum eius principium, quemadmo-
dum celeberrimus Præſes meus in ſpecim. II. de Jure
naturæ & gentium medit. 4. oſtendit. Ex hoc fonte of-
ficia omnia erga Deum & alios homines profluunt. Si
itaque caritas propria cum caritate alterius collidatur,
hæc cedet illi ſine dubio. Quamobrem dum bonum ali-
uod noſtrum eſſe quam alienum malumus, dum bono
iſto honeſte potiri opramus, dum obſtacula omnia, quæ
nos ab eius poſſeſſione excludunt, amoveri cupimus,
rem facimus naturæ humanæ convenientiſſimam.
XIII.
Sed, miſſo naturali iure, divinum poſitivum, quod
ulterius longe progreditur, conſideremus. Damnat
Deus in decalogo Exod. XX, I. 18. omnem adpetentiam
fortunarum alienarum. Ergo & exſpectativas damnare
videtur, quibus adpetentia illa neceſſario ineſt. Duplex
hic vulgo ſibi faciunt effugium. Dicunt primo, adpe-
tentiam non otioſam ſed efficacem & actu quodam ſe
exſerentem prohibere ibi, nudam autem concupiſcen-
tiam, ut Pontificiorum verbis utar, non peccatum, ſed
naturæ quandam ægritudinem & infirmitatem eſſe. At
vero Paulus Apoſtolus ad Roman. VIl, 7. 8. legem iſtam
adeo dilucide interpretatur, ut dubium nullum ſupereſſe
poſſit, quin ſola cupiditas animo comprehenſa in ea im-
probetur & peccatis admumeretur. Melius eſt alterum
latibulum, in quod ſe recipiunt. Aiunt, Deum adpe-
tentiam ſimplicem & abſolutam, non conditionatam pro-
hibere. Rem optime explicant Stephan. Fagundez in
Decal. tom. 2. præcept. 10. C. 2. Z. . & ex eH Sirykius de
Exſpectantiis 6. I. n. 30. . Nec concupiſcentia, inqui-

.

— ——
mnd ,nni
, n AM

Wro Aliih,i

9 .
r fuliß al
Neſichtin

uire hellet/

mlnen noli

(orcinarinnt
Wthento, /
Muenmhe Ne
hnertuny hro⸗

Ateriut t
n, Mlon

ieòtitur, gn
(em, us
Fittentis et
Vegerur in
ncupie
Juumn con
Cr, arque
Comntanne
Wn ſallce
Kune
WN
R. W

4

unn eſtimen
neyphum, Gen
NI pecin. II. Ee
t. Erein
omines Profnmm
tare Alterius crlte
Obrem dum bonn
n malumns, Cumt⸗
1obſtacula ommi
nt, amoveti onn
trenientifuman.

inumn poſicinum
ſideremus. UDn
8 omnem adperen

aiglnc mn

eelluio intt Dr.

m n (tn
n amem conoyid
r. Hon peccanmn
immcrenel: 4
N 1lgen i
iummInm
õ
Melus et An
Niumt, Denn 4
condton
pben. eente,
ex eo Glu⸗
Gtzemin

7

=

EXSPECTANTIARVM 1

entes, fortunarum alterius iure divino morali nos ſtrin-
git; non enim fſimpliciter in exſpectantiis fortuna vel
bona alicuius expetuntur, ſed ſub conditione, ſi nimi-
rum fatis alterum cesſiſſe contigerit; concupiſcentia au-
tem éffectui non proxima nihil quoque operabitur. Omnia
quippe peccata, quæ commiutuntur in proximum habent
rationem mali ex duobus principiis; primo quidem e
deordinatione voluntatis illius, qui peéccat: ſecundo eN
nocumento, quod infertur ei, contra quem committitur
peccatum.“ Neutrum eſt in exſtedtantia. Nec enim no-
cumentum proximo inferre deſiderat, nec invito domino
rem alterius concupiſcit, quia in eum concesſßio facta eſt
caſum, ubi bona alterius eſſe deſinunt, & ad illum re-
vertuntur, qui exſpectantiam concedit; Certe non bic
aliena, qua talia, aptetuntur, ſed qua in liberam pro-
mittentis poteſtatem devoluta. Quamvis vero Caſpar
Zieglerus in dicaſtice conel. 6. n. 7. obiiciat, vitium, quod
concupiſcentiæ inhæret, ex conditione iſta non corrigi,
quum concupiſcentia in rem alienam de præſenti fera-
tur, atque hinc vitioſa & intempeſtiva ſemper ſit, non-
dum tamen ille, quod probandum erat, probavit, De-
um ſcilicet concupiſcentiam omnem etiam innoxiam &
quæ in rem alienam non tanquam alienam, ſed tanquam
vacuam & poſſeſſore deſtitutam fertur, damnare volu-
iſſe. Id quod mihi nemo perſuadebit.
Jus romanum exſpectativas ſine dubio damnat.
Damnat enim pacta omnia de futura ſucceſſione. Exſpe-
Ctativas vero pacta ſucceſſoria eſſe nemo negabit. Ratio
prohibitionis indubie eſt votum captandæ mortis, uti in
L. II. C. de Transact. vocatur, non fimplex quidem illud,

quod intra fines cogitationis & nudi deſiderii conſiſtit,

16 DE INIQVITATE
de quo nos huc usque egimus & quod tolerabile eſſe di- Nr, heno
ximus, ſed efficax & quod exterius ſe per actum quen- HAadkerri por
dam exſerit. Summa nempe erat hac in parte Romano- o Wor, In
rum improbitas, ut non ſolum illi, cui ſe ſucceſſuros CLxlaa Geprehe
ſciebant, mortem optarent, ſed & ferro, veneno, ali- iuar ventn
isque artibus ſpem ſuam promoverent. Non extranei Wroninin n/
tantum, ſed fratres fratribus, liberi parentibus, & quod bttutus here
incredibile noſtro ſeculo videbitur, parentes liberis ob . Nqem
hanc cauſam inſidias ſtruebant. De matribus id Juve- (gre, Klebar
nalis in Satyra VI. teſtatur: 5 Perorhrscen
Vos ego, pupilli, moneo, quibus amplior eſt res, Ekänn
Cuſtodite animas, & nulli eredite menſæ. dmun ſen
Livida materno fervent adipata veneno. l uſfig
Mordeat ante aliquis, quidquid porrexerit illa, WWI. Nuetb
Quæ peperit, tumidus præguſtet pocula pappas. en
Nos utinam vani! ſed clamat Pontia: feci; Cunmr.
Conſiteor, puerisque meis aconita paravi, X
Quæ deprenſa patent, facinus tamen ipſa peregi. rhen
Tune duos una, ſævisſima vipera, cœna, H
Tune duos? ſeptem, ſi ſeptem forte fuiſſent. 1 Goh
Atque hinc videmus, non vanum eſſe, quod Conſtan- Nd.
tinus in L. 22. C. de Admin. tutor. matres ſecundo nuben- mtd,
tes plerumque novis maritis non ſolum res filiorum, ſed Msc
etiam vitam addicere adfirmat. Nec matres liberis iam Gecnin!
natis ſaltem, verum in utero exiſtentibus etiam lucri Imlniter,
cauſa inſidiabantur. Refert certe ex Cicerone Trypho- iſe, uip
nius in L. 39. de Pœnis mulierem gravidam a marito re- ioſſt
lictam partum ſibi, accepta ab heredibus poſthumo ſub. nb, ſea

ſtitutis pecunia, abegiſſe. Quæ quum matres perege- ELen,

dod toleradl
s ſe Der adn
ac inareen,
Ui, cu ſe wed
erro, eren
erent. Non en.
beri Darentbrgd
ur, parentes iben

De mumb il,

4
lu anglier Sn
recite nenſe.
ta veneno.
Iuid porrerent i

mher doctlu fetten

ut Pontin: ſei⸗
Cnite uron,
ur tunmnn ilifent
heyu, Aenl,
y fnt fuſen.

ele, god Cutr
Tres keumdo nde-
um resflorun 1
e matres ber i

entibis etin ln

Ccerone TWIIN.

idam anmmoke

us Poſtumd 64

Maties Heng⸗

. EXSPECTANTIARVM 17

rint, nemo de extraneis dubitabit. Infinita de iis exem-
pla adferri poterant. Seneca lib. 6. controv. 4. in caſu,
quo uxor, quæ maritum heredem ſcripſerat, veneno

occiſa deprehenditur: Nolite, inquit, mirari, ſi tam

eſſicax venenum eſt. Heres eſt, qui dedit. Galba apud
Suetonium in vita eius c. 9. tutorem, quod pupillum, cui
ſubſtitutus heres erat, veneno necaſſet, in crucem ſuſtu-
lit. Neque moris tantum erat, veneno aut ferro occi-
dere. Solebant ſecurius alimenta aut medicamenta æ-
grotantibus denegare l. 3. de his, quæ ut indignis. Ita-
que periculum vitæ, quod ſubeundum erat his, de quo-
rum ſucceſſione pacta fiebant, unica fuit cauſa, quæ
Romanos, ut pacta ſucceſſoria prohiberent & in L. 4. C.
de inutil. igel contra bonos mores eſſe dicerent, im-
ulit. Patet hoc clare ex L. 30. C. de Pactis, ubi pacta
æc plena triſtiſſimi & periculoſiſſimi eventus eſſe di-
cuntur.
XVv. .

Ne quid tamen diſſimilem, nondum ſatis perſpi-
cio, cur Romani ſola pacta ſucceſſoria ob inſitum captan-
dæ mortis votum damnaverint, alia vero negotia pluri-
ma, quibus idem votum pariter & magis etiam ineſt,
permiſiſſe. Non improbant leges noſtræ ſucceſſiones ab

inteſtato, nec teſtamenta muncupativa, nec donationes

mortis cauſa, nec pacta ſucceſſoria, in quæ conſentit is,
de cuius ſucceſſione agetur. Reſpondent quidem com-
muniter, illis negotiis certam ſuccedendi ſpem non in-
eſſe, quippe quæ per contrariam diſpoſitionem interver-
ti poſſit. At non tollit hæc incertitudo votum captandæ
mortis, ſed auget etiam, & incitat magis ſperantem, ut
cæde eius, cuius ſucceſſionem ſperat, mutationem vo-
luntatis præveniat. Fac tamen, iſtud effugium in receſſu

18 DE INIQVITATE iml
habere. Adprobant Romani multa alia negotia, quibus ernn.
indubia ſuccedendi ſpes ineſt. Fatentur imperatores
ipſi in L. II. C. de Transact. fideicommiſſio ſub conditio- Pbiüciet
ne, ſi heres vita exceſſerit, dato votum captandæ mor- nucis vice
tis ineſſe, atque tamen id ſtabiliunt. Arrogatio verum ens, ſel
eſt & irrevocabile pactum ſucceſſorium §. 3. J. de adopt. peni ecile.
atque valet tamen. Valent etiam pacta ſucceſſoria mi- Vnmmgran
litum L. 19. C. de pactis. Valent donationes, retento ad miore at
dies vitæ uſufructu L. 28. C. de Donat. Valent donatio- Cnmmw ſblt
nes mortis cauſa, in quibus ſibi donator pœnitendi fa- Teiar & rel
cultatem adimit, L. 1z. J. 1. L. 27. de Mortis cauſſa do- Pert periuk
nat. Nov. 87. Taceo, legitimam, fubſtitiones pupilla- 1 Wnir
res & alia. Igitur, ſi regula generalis eſt, omnia ne- miadkn

gotia, quæ votum captandæ mortis inducunt, improba
& contra bonos mores eſſe, improbe & contra bonos
mores fecere Romani, quod iſta, quæ modo recenſui-
mus, negotia permiſerint. Ego votum captandæ mor- H
tis inter rationes, quæ contra exſpectantiarum concess — chim
ſiones pugnant, locum aliquem invenire poſſe largior M Id

m M
nunm

facile. At is locus primus & præcipuus non erit, nec, ſtem,
niſi aliis rationibus ſuſtineatur, ad excludendas exſpe- Wae
ctantias ſufficiet. udt
XVI. ar
Interim, quemadmodum dixi, votum hoc captan- EN
dæ mortis efficit, ut magis exſpectantias damnem, il- k
lasque aboleri ſuadeam. Eſt quidem hoc votum ſeuſtu- enil
dium accelerandi mortem eius, cuius ſucceſſionem au- Lchi n
cupamur, non tam exſpeñctantiæ ipſius, quam homimum nmuni
vitium. Sunt tamen exſpectantiæ ad excitandum & mu- unl mn
triendum hoc vitium maxime aptæ, atque de cetero dem M.
nihil boni in ſe habent, nec quidquam reipublicæ pro- 1t. 0

ſunt. Actus vero inutilis, alendisque vitiis idoneus Do Mon⸗

—
ia negt, 1
Datenthrimen,
mmiſſi ſben
VOronn captnnlen
nt. Arogrion
Urim ſ. ci⸗
n pacti fncelini
donatones, dent
at. Vdemt dr
idonrorpanienl
,, e Mern uſ
n, fibſtitones
nerals elt, om
is inducunt, im
Prode & conm h⸗

1, uee Mo eon

votunn ciptinlenn
ecmtenmmam
imnenir pole kin
recipns honent
d enchldendss a

Ni, wenm bect
eckantis dummen
em hoc wonmn ⸗
nius ſceſinn⸗

ſus urin⸗
d excitaun
ee n

EXSPECTAN TIARVM 19

etſi natura ſua non vitioſus, rectius interdicitur, quam

toleratur. G
XVII.

Obiicietur forſan, votum captandæ mortis cum
inſidiis vitæ coniunctum apud Romanos veteres fre-
quens, ſed recentioribus ſeculis incognitum iam diu
metui deſiſſe. Enim vero nimis ſeculo noſtro blandimur
nonnunquam, & ſæpe facinora, quia occultius hodie
& maiore aſtu perpetrantur, ideoque oculos effugiunt,
omnino ſublata credimus. Mtas profecto noſtra non
melior & religioſior facta eſt, ſed cautior & callidior.
Peccat perinde, ut veteres, proſpicit tamen magis, ne
deprehendatur. Infinitus eſt illuſtriſſimarum & illuſtri-
um familiarum numerus, quas mors & antiquiſſimis &
patrum noſtrorum & noſtris temporibus exſtinxit, &
in quarum ditiones ſucceſſerunt exſpectativi. Vulgatus
rumor mortem hanc ſucceſſoribus imputat. Vanus is
eſt forſan rumor, ſed & verus eſſe poteſt. In veritatem
facti inquirere auſus eſt nemo abſterritus potentia ſuc-
ceſſorum, quæ hodie etiam in poſteris eorum perdurat,
nobisque ipſis ſuſpiciones noſtras aperire volentibus os
claudit. Malumus itaque exempla, quæ nobis ſugge-
runtur, ſilentio involvere, ac non noſtris, ſed Yulii
Clari verbis uti, qui lib. 4. ſententiarum d. Feudum,
quæſt. 14. Debent, ait, imperatores & principes absti-
nere ab buiusmodi inveftituris concedendis, ne indu-
cant votum captandæ mortis, ut audivi contigiſſe noſtris
temporibus in quodam Marchione ex primatibus Ialiæ,
cuius nomen tacetur. Non expedita ſatis eſt coniectura,
quem Marchionem ex primatibus Italiæ Clarus intelli-
gat. Obiit Clari temporibus anno 1533. Joannes Geor-
gius Montisferrati marchio, familiæ ſuæ ultimus, mor-

20 DE INICVITATE

te ſubita, ſucceſſoremque beneficio Caroli V. imperato-
ris nactus eſt Fridericum Gonzagam Mantuæ marchio-
nem, quem idem Carolus V. paulo ante, anno ſcilicet
1530. ducem fecerat. Utrum hunc ſpes ſucceſſionis a
Carolo facta ad tollendum Joannem Georgium uxoris
ſuæ patruum impulerit, aliis diſquirendum relinquo.

XVIII.

Sed inquies, Germanorum pietas voto iſti captan-
dæ mortis locum non relinquit. Hoc ipſe olim Præſes
meus gravisſimus credidit, atque in Specimine XLIII.
de Pact. ſucceſſ. medit. 3. inſidias ſucceſſionis cauſa in
Italia forſan ſtrui hodie poſſe dixit, Germanos autem ab
hoc crimine abſolvit. Verum Germani ipſi tantum pro-
bitati ſuæ non fidunt, ſed & hac in parte ſe homines eſſe
haud obſcuro teſtimonio apud Pufendorfium de Rebus
geſtis Friderici Wilbelmi Electoris Brandenburgici lib.
18. J. 8. fatentur. Nempe Friderico Wilhelmo, Cæſar
& imperii ordines, ut Belgis ſuccurreret, bellumque
Gallis indiceret, perſuaſerant, & indemnitatem pollici-
ti erant. Compoſito bello, elector ſatisfieri ſibi Ratis-
ponæ in comitiis iure optimo poſtulabat, atque inter ce-
tera exſpectativam in Friſiam orientalem flagitabat. Ne-
gare vix poterant ordines, electori aliquid deberi, exi-
ſtimabant tamen, ea, quæ poſceret, ſalva æquitate con-
cedi non poſſe. Imprimis obiiciebant exſpectativam in
Friſiam orientalem continere votum captandæ mortis,
eoque merito odioſiſſimam habendam, iuvenem prin-
cipem ibi eſſe cum ſpe prolis ac inſuper alios ſucceſſo-
res ex vetere comitum Riedbergenſium gente ſuper-
ſtites agere. Itaque hanc exſpectativam non impetra-
vit elector.

—

Ged eorl
Cibns d pre
or. Urir
ere Cupiunt,

md⸗ impeciun

apelte, Mo⸗

(iem edten

enr. Athe
AII, dli curan
umümoniun pl

4ð
.

areſe mon cre
Nrüntemt,
Codrda

Vle Khn

W. ecthe
ſono goiden

. 4k in .

ſe egeepie
Wimadme
3. Woolai!
Utringie
ſel
Mäanſe⸗
Gncflun
r, ae
1atore eing
ogitata, l
Irmamimon
Wm bariie
Rllkeſin

GArdä V. ine
OAlte, And c⸗
ne ſhes ihreeſicl
en Ceorpinmn n.
direndum rehnmg

pietas voto i
Hoc iſſe olm
in Geiinine
ſicceſfionis cr
‚Germanos an
wnani ipſi tanmm
nareſehomm
fendorfin l
it Dranlenbintii
rico Wihelmo,
ccurreret, delm
incemnitren
gor ſtokeriſi le
tulabet, atentet
ennlen figichn
Grialqnil eri,6
et, ldeginte
ebamr ethetnie
end

EXSPECTANTIARVM 21

XIX.
Sed occultiores etiam artes habent exſpectativarii,
quibus ad promiſſam ſucceſſionem obtinendam graſſan-
tur. Inter has eſt, quod nonnunquam eum, cui ſucce-
dere cupiunt, ne prolem maſculam ſuſcipiat, quovis
modo impediunt. Novi familiam nobilem inreritui ſuo
proximam, ex qua, qui ſuperi es hodie eſt, heros uni-
cus aperte, uxorem ſuam ab exſpectativatis medicamine
ſterilem redditam & abortum ei ab eisdem procuratum,
queritur. At hoc improbum eſt nimis. Subtilius be.
cant, qui curant, ne poſſeſſor prædii, quod exſpectant,
matrimonium plane ineat. Peccant hi vere, etſi pec-
care ſe non credant, ſed bonum etiam opus facere ſibi
perſuadeant, dum cœlibatum matrimonio ex Pauli apo-
ſtoli ſententia potiorem procurant. Exemplum memo-
rabile ſeculum ſuperius vidit. Rex Galliæ Ludovicus
XIV. ſucceſſionem in Lotharingiam exſpectabat, vanis-

ſimo quidem prætextu, ut Ludwigius tom. 2. lib. 1. O-

puſc. 4. in Lotharingia vindicata adverſus Regeme Gal-
liæ egregie oſtendit, ſed exſpectabat tamen. Obſtare
ſibi maxime videbat Carolum IV. vel, ut alii computant,
V. Nicolai Francisci fillum, quem ipſe rex heredem
Lotharingiæ declararat. Ferro eum aut veneno tollere
nolebat, ſed malebat matrimonio arcere. pſe ei olim
Mariam Joannam Baptiſtam Caroli Amadei Nemoroſiæ
ducis filiam deſponderat, tabulasque dotales fubſcripſe-
rat, atque ipſas etiam nuptias abſente Carolo a procu-
ratore eius celebrari paſſus erat. Deinde vero re altius
cogitata, regem indulgentiæ huius pœnituerat. Igitur,
ut matrimonium hoc rumperet, tentabat omnia. Ca-
rolum Pariſios conſummandi eius cauſa venientem exi-
re confeſtim iubebat, cuſtodeque addito, ne deſtinata

22 PDE INIGVTTATE

perficeret, impediebat, poſtea ſponſam per blanditias
& minas, ut in diſſolutionem matrimonii conſentiret,
adigebat, matrimonium ipſum per iudices datos ex fi-
is cauſis nullum declatabar, pontificis adſenſum variis
artibus extorquebat, ac tandem Carolo Emanueli Sa-
baudiæ principi, ut ſponſam Caroli uxorem duceret,
perſuadebat. Narrant hæc late Beauvau dans les me-
moires pour ſervirà l' hbiſtoire de Charles 4. Duc de
Lorraine pag. 244. ſqq. & ex eo auctor anonymus de la
vie de Charles s. Duc de Lorraine liv. 2. pag. 128. ſqj4.
XX
Sed iſtæ tamen, quas modo memoravimus, ratio-
nes ſolæ, ut exſpectantias iniuſtas diceremus, nos non
perpuliſſent. Longe graviores ſuppetunt. Ipſum nem-
pe bonum publicum, cui manifeſte contrariantur exſpe-
Cantiæ, nos imprimis, ut par eſt, movet. Oſtendemus
hoc iam, & mala, quæ ex exſpectantüs in rem publi-
cam redundant, exponemus.
XXI.
Primum malum eſt, quod exſpectantiæ patrimo-
nium reipublicæ deminuunt, nec eam vires aut incre-
menta ſumere ſinunt. Verum hoc eſſe, nullo luculen-
tiore exemplo, quam imperii noſtri germanici, oſten-
di poteſt. Quam acciſæ ſint illius opes & quam nihil
fere cæſari relictum, quo dignitatem ſuam ſilente, no-
runt omnes. Jam diu remedium huic malo quæſivere
maiores, nec melius invenerunt, quam ut a Cæſare ſti-
pularentur, ne feudum, ſi quod in poſterum imperio
aperiatur, alii concedat, ſed uſibus publicis ſeponat. In
hanc formulam iurare adacti ſunt Cæſares omnes a Ca-
rolo V. ad Matthiam usque. Vide Capitul. Caroli V. art.
24. Ferdinandi I. art. 23. Maximiliani II. art. 12. Rudol-

—

Mor. 5
Cores, Calni
mimperii.
Anis feuce.

gl exſpeceti

ſecceſſonem!
tferdhmmd
eſttel erl
ites Ferdine
XArhoin
Coprllatien
vela: Dere
finanni
Cchümntondd
(deiged
tegwcen
keac
er exhe
D
öprbis

Mene
Uvenr
MeMhtt⸗
rempen
ln
Publican
In Cer

1

eumwat dan

(barler 4 .
uor monm
eln. 1 g

emoravims,

Ciceremns, MI
Pppetunt. Hpüm⸗
Re contrariannme
t, Morvet Oſen
õ

exhectunie ern
e enn hesan n
oc ele, mo lar
lri ermmnid,
ins oes gun.
tenn fuummſiſennn

ic muo (eie.

um raCik)
in poſenm i⸗
publs ſine
zſires e

pim C
Grinnt

niL

EXSPECTANTIARVM 33

pbi I. art. 25. Matthiæ art. 29. Sed animadvertunt ele-

Gores, cautionem inutilem eſſe, nec quidquam per il-
lam imperii patrimonio adcreſcere. Aperiebantur quot-
annis feuda. At ſimulac aperiebantur, aderant etiam,
qui exſpectativam ſibi in ea conceſſam proferrent, &
ſucceſſionem ſibi vindicarent. Movit hæc res electores,
ut Ferdinando II. in articulo 28. Cupitulationis eius etiam
poteſtatem exſpectantias dandi adhmerent, eosdemque
limites Ferdinando III. n art. 32. Leopoldo in art. 30.
& Joſepho in art. 29. ponerent. Repetitum idem fuit
in Capitulatione Caroli VI. art. II. addita nova limitatio-
ne hac: Denen von unſern Vorfahren am Reich denen
Staͤnden propter bene merita ertheilten und denen Reichs⸗
Conſtitutionibus gemaſſen Anwartungen auf kuͤnftige
ſich erledigende Reichs⸗Lehn an ihrer Krafft und Buͤnd⸗
lichkeit unſchaͤdlich; quæ tamen in priſcis capitulationi-
bus tacite iam continebatur. Agnovere igitur electores,
per exſpectantias bonum publicum & incrementum im-
ediri. Nec dubium eſt, quin idem aliis regnis & re-
uspublicis ſit metuendum.

XXII.
Deinde exſpectantiis & illud malum ineſt, quod per
illas rerumpublicarum rectoribus facultas præmiis be-
nemeritos adficiendi adimatur. Errant, qui putant,
rempublicam ſine præmiis florere poſſe. Egregie
Solon apud Ciceronem in epiſtola §. ad Brutum rem-
publicam duabus rebus contineri dixit, præmio & pœ-
na. Certe L

Lſe decor recti, facli ſi præmia deſint,
Non movet, & gratis bPœnitet ehe probum;

24 — PDE INIQVITATE
Seu, ut Juvenalis ſatyra X. ait: 4
—- -= - guis virtutem amplectitur ipſam,
Præmia ſi tollas

obiicient ſine dubio diſſentientes, exſpectativas ipſas præ-
mia eſſe. Et ineſſe illis aliquam præmii ſpeciem fateor.
Sed ſi rem curatius perpendis, invenies, ſpem iſtam in-
certam & fallacem ſæpe, quam exſpectantiæ oſtentant,
vix præmium dici poſſe, nec ſatis hominibus, ut vitam
S& bona ſua reipublicæ impendant, perſuadere. Præſens
bonum ſit, oportet, quod illos ad benefaciendum inci-
tet & inflammet. Quæ longe abſunt, & vix poſt ali-
quot ſecula poſteris noſtris aut ſaltem nobis ſerio confe-
ctis obventura ſunt, animos ſegnius irritant. Et quid
magis eſt iuſtitiæ regulis adverſum, quam actu bene
merentes eſurire in præſens, ac, ut cum Virgilio loquar,
ſpes inanes paſcere interim, dum liberi eorum, qui olim
bene meruerunt inertes ſæpe & degeneres præmia ipſa
conſequuntur, magis in deſidiæ ſuæ pabulum, quam
rerum bene geſtarum mercedem. Præſtaret ſüblatis ex-
ſpectantiis rem, non umbram, largiri bene merentibus.
Et ſi nullum in præſens beneficium vacat, vacabit forſan
propediem. Æ quiore certe animo hoc exſpectabit vir
cordatus, quam ſi exſpectantias in multa ſecula conces-
ſas novit, ſibique inter has ultimum locum pro præmio
offerri videt.

XXIII.

Illud porro incommodum ex exſpectantüs oritur,
quod pro vili & leviſſimo ſæpe officio immanis merces
rependitur. Princeps enim, dum huiusmodi exſpeétan-

——
ien dat, Ien
ſaſpem Un
nram ob oe
t, Eunece
umadrertit,
Gemupla Adler⸗
Eequo Conna
exi corico
Nlkunkl Kei
leſent e⸗
ſe inertmnr
euſmnu ort
lenir artun ü
ir pramtiſn
i, er au
ueftkafr
Contigeret,
Mßrnatit
C on
ione uf
lurent im
kotion
linen.
Ulhenemon
LMfrnen
r g
Prefit
TIN ben
Nratiam.
enn

bleclitur iſn

Eecktinin

Dremü fecieni
wenies, Penitr
Nheceintie le⸗
8hominibuo, un
perſiudere,

Adbenefäcienchn

büint, & vi 1

tem nobis ſerio⸗

s iritant. U
im, quam acne⸗
t cum Nygiiher

lberi eonum gid

legeneres Penuf

ſue ohnmm, e

Præſaret ibltue
giiben mernin
vacthvacahit

e erhetkli

mmlti Kel cuns
bem po en

Pelkniß i
immud

EXSPECTANTIARVM 25

tiam dat, rem ipſam, quæ exſpectatur, non conſiderat,
ſed ſpem illam rei futuræ incertam aut tamen longe re-
motam ob oculos habet, & in ea concedenda facillimus
eſt, & tunc demum, quum conditio impletur, ſed ſero

animadvertit, quantum ſibi detraxerit. Nolo recentia

exempla adferre, ſed memorabo vetus Leopolqdi illuſtris,
de quo Conradus de Wizenberg, abbas Mellicenſis, in
brevi chronico de primis Auſtriæ marchionibus ad Leo-
poldum II. ſcripto hec memoriæ prodidit. Dum adbuc
adoleſcens die quadam in venatione per avia ſecutus fu-
iſſet imperatorem, ſolum ſeilicet ſolus, & ille feram
percuſſurus arcum fortius attrahens comminuiſſet: iu-
venis arcum ſuum, ut erat contentus, manni cunctan-
tis promptisſime inſeruit: ſicque princeps, percuſſa fe-
ra, ſuper alacritate adoleſcentis delectatus ſub anuctori-
tate regia promiſit ei terram, Juam ſibi proxime vacare
contigeret, ipſique competeret, atque pro memoria &-
confirmatione promisſi, quia nullus interfuit, dedit ei
argum contritum. Non multo poſt tempore mortuo mar-
chione Auftriæ, quum multi procerum quisque pro ſe in-

ſtarent imperatori, prorumpere in medium iuvenis cum

atteſtatione fracti arcus regalis promisſionis petiit exe-
cutionem. Cui princeps nibil moratus induſtriam ſuam
commemorans auctoritate regia Marchiam traditam
confirmavit. Hauſi hæc ex Hieronymi Pezii diſſertatio-
ne V. quam ille tomo I. ſeriptorum rerum Auſtriacarum
præfixit §. 18. Collatæ ſunt nonnunquam ampliſſimo-
rum beneficiorum exſpectantiæ in eos, qui principis ſui
gratiam non virtute, ſed lenocinando aliisve malis arti-
bus meruerunt.

D XXIV.

26 DE INICVITATE

XXIV.

Sed interdum indigni plane & immeriti per exſpe-
Ctantias præmia conſequuntur, & contra dignis idoneis-
que viris aditus ad honores, poſſeſſionem feudorum aut
aliorum bonorum intercluditur. Hoſpes plane ſit in
mundo oportet, ſi quis id negaverit. Conſideret is
modo, ut ab exſpectativis feudalibus ordiar, feuda, quæ
intra ſeculum proximum facta vacua novos poſſeſſores
acceperunt. Pauca militibus, qui ſanguinem pro repu-
blica profuderunt, aut miniſtris, qui in ſervitio princi-
pis conſenuerunt, conceſſa ſunt. Pleraque præripue-
runt exſpectativati, homines ſæpe improbi, otioſi, in-
docti, imbelles, qui precando, adſentando, mentien-
do exſpectationes huiusmodi obtinere ſciverunt, vel qui
in exſpectantias a parentibus bene meritis impetratas
ipſi indigniſſimi ſucceſſerunt. De exſpectativis eccleſia-
ſticis nolo ipſe quidquam dicere, ſed verbis utar Nico-
lai de Clemangiis, pii cordatique theologi, qui in libro
de ruina eccleſiæ apud Hermannum von der Hardt in
Constantienſi concilio, doctiſſimo & pretioſiſſimis pie-
tatis antiquæ monumentis referto libro, tom. I. P. 3. Cap.
7. Summi, inquit, Pontifices, ut regifico luxu ſuum,

quemadmodum in votis habebant, ſupra omnes mortali-

um magnificentias ſtatum exaltarent, non ſolum ea ege-
runt, quæ de electionibus audiſtis, verum, ut aurei ri-
vuli omni ex parte derivati ſuam uberius curiam irri-
garent. omnibus dioeceſanis & patronis præſentandi fa-
cultatem, conferendique libertatem, quoquove alio modo
de ſuis beneficiis diſponendi ademerunt, interdicentes
illis ſub pœna anatbematis, ne auſu temerario, ſic
illo-

—

Vyum lh

i
luoni/ ene
ſnerent, 1
udhnitnte le

lipiſei e

untium ume
(Werit. Ail
t ſchll,
fmrleli heen
mnur. Q/
UAermn. M
r, alhlo di

vilitcn ſtn

hanm iuct,

uhe gliibtt

Pilictiu in
Conſeckemn.
hi ni
iurhi Anen
tus ſoer.
rins grin
un i
Vu ſan
NNfi
ſlularn
Syeraſin
Hlin B
luci bi
an ſiij

wmmerii ee
Contradigigin
Alonemm Fendonn
Hohes ert
jeritt. (oie
sorcdiar, it
Acna nor0s ol

iſanginempn.

Gul in ſerriron
Peraquene
einprobl, otil

Adlentando⸗ I

nere ſcivenunt, 6

ene merits imen
eerſhechgirisent
ed verbis er
theoleg,, in
un to & H
& Petolfin
bro, ten 11 ½

neifeolun/
Pro oMer
It, Nr /n A,
urun, haN
eruns ,rinf 7
mi lbnmm
oglltti ,
ut, il in
meruni/

1
4
2

EXSPECTANTIARVM 27

illorum loquitur tritum iam frequentiori uſu reſeriptum,
in quovis beneficio ſibi ſubiecto aliquem inſtituere præ-

ſumerent, quamdiu quis occurreret ex illis, quos ſua

auctoritate beneficia illa exſpectare conceſſerant, qui il-
Iud adipiſei vellet. Quontus vero, Deus optime, ſpe-
ctantium numerus ex Illo tempore, & qualium undique
affluxit atque ubi præſto fuit? Non tantum a fudiis
aut ſehola, ſed ab aratro etiam & ſervilibus artibus ad
parochias regendas ceteraque beneficia pasſim proficisce-
bantur. Qui paulo plus latinæ linguæ quam arabicæ in-
telligerent. Imo qui & nihil legere, &, quod referre
pudor, alpha vix noſſent a betba diſcernere. Ac morum
in illis compoſitio hanc forte ignorantiam excuſabat. Imo
ſi parum docti, negligentius aut intelligentius morati:
utpote qui absque litteris in otio educati, nihil niſi im-
pudicitias, ludos, commeſſationes, iurgia, vaniloquia
conſectentur. Inde omnibus in locis tot ſacerdotes im-
probi & miſeri atque ignari, qui ruinæ & ſcandalo ſua
turpi converſatione ſubditi junt. Inde in ore vulgi
tantus ſacerdotum contemptus, tanta vilipenſio. Inde
totius ordinis eccleſtaſtici dedecus, ignominia, oppro-
brium & nimis erubeſcenda, ſi erubeſcerere ſeirent con-
fuſio. Sed frons multorum attrita erubeſcere non novit.
Quia, ſicut eſt apud Prophetam, ſua confuſfione non ſunt
confuſi & erubeſcere neſcierunt. Olim in honore apud
ſeculares ſacerdotium erat, & nihil venerabilius pres-
byterali ordine: Nunc vero nibil abiectius aut deſpica-
bilius. Exſpectantiis munerum & officiorum civilium
nihil ab aliquot retro ſeculis frequentius eſt in Gallia.
Pauca ibi ſunt officia publica, quorum exſpectationem,
quam jurvivance vocant, non impetrarint liberis fuis
D 2 paren-

parentes. Eam exſpectationem mercantur pretio au-
Goritate publica conſtituto, quod Paulettam, la Pau-
lette, adpellant a Carolo Pauleto, cameræ regiæ ſecre-
tario, & primo eius reditus conducétore. Damnant corda-
tiores Galli hoc inſtitutum, & varia, quæ ex illis oriun-
tur, mala graviter deſcribunt. In præſens duos ſaltem
producam T huanum & Mezeræum. IIle lib. 132. biftor. ad
annum MDoIV. extremo ait, auno Ronii marchione au-
cGore pernicioſisſimi inſtituti res invaluit, quo oficia,
quæ fere apud nos innumera ſunt, tam iudicialia, quam
quæſtoria per omnia exæquata ſunt, & turpigſima nun-
dinatione æque propudioſé pProſtare iuſſa, annua penſita-
tione, quæ a Pauleto nomen ſumpfit, iuxta taxationem
de fingulis factam impoſita, qua eſoluta, quadraginta
dies conſtitutionibus regiis præfinitos exſpectare minime
opus eſt, ut illa ad ſucceſſorem per cierationem tranſeant,
ſed beredibus ſervantur, ut de iis tanquam de re patri-
moniali atqué bereditaria arbitrio ſuo tatuant. Quod
non ſolum dictu fædum, ſed eventu ſumme detrimento-
ſum regi & regno fuit, quod aperta ſemel ad pecuniam
via nullus virtuti locus relinquitur. Sublatis autem vir-
tutibus & virtutum præmiis, quem ſtatum reipublicæ
futurum. Sed auctoritatis regiæ præcipuum in eo discri-
men verſabatur, quaæ beneficentia ſua per has nundina-
tiones omnino exuitur, hoc eſt, primario maieſtatis ſuæ
nervo privatur. Nam inde bonores, dignitates & be-
neficia peti & a meritis ſperari oportet. Nunc quum
bomines ea pecunia parari vident non ſolum regem igno-
rant, ſed opibus ſuis non meritis decus arrogant
neglecto virtutis ſtudio, quod ſuum non eſt, in patrimo-
nio numerant. Inde impotens opum deſidenium & bho-

neſta-

—
orun ri

mmn nubli⸗ Or
,urin indlod
4

min

zungte d
nti iritluli
olt le Maſ
(ue ,.
rrnIn poblcot
Kichmuben
CNgologber,
n in hyont
Adarra: in
omegkr be⸗
le contirſu n
is, mm omn
utivt ſai
e lemnpore
Gexomin⸗

yi Enriel

Aden
4, goo
Un
Cjtlt
Cunt,
Terumgr
Ae, (lli
Wochum
lun kri

—

Datlemam h,
CAreræ legee
Nre. Dannmnd
, Iue er lidgr
Preſens dun e,
„e lhe kiie
P Nonij nontline
involuit, lo
lun inlirigin
1, οnriſin
iMa, annlu
t, itntu tan
ſolute, loh
t exſjedione mn
ieratunen ißt

tuntan ett
uo anen 0

1 ſinne ing

i ſnclol ni
Dblatir ouvente

1,

Sõ

uninain
o fer ar Mi
naru nuiſint/
,Egnintn 04
nm, MM,
rus NO²
,1
iuem,
nm,

EXPECTANTIARVM 29

neſtarum rerum contumax deſpectus. Mexeræus in bi-

ſtoria Henrici W. Pauleita, inquit, venalitatem mune-

rum publicorum neceſſario perpetuat, liberosque mini-

ſtrorum indoctos, iniquos & ſuperbos reddit, Jecuros

quippe de conſequendis aliquando parentum bonoribus,
viamque ad dignitates viris bene meritis & boneſto loco
natis pracludit. Adde, quæ de hoc argumento con-
geſſit le Vaſſor dans l' hiſtoire de Louis XIII. tom. 2. liv.
6. pag. 30. ſuiv. Sed & extra Galliam exſpectantiæ mu-
nerum publicorum, tametſi gratis tribuantur, eundem
effectum habent, regulasque iuſtitiæ diſtributivæ, ut cum
vulgo loquar, magnopere lædunt. Recte apud Myle-
rum in Hyparchologia cap. 30. §. 20. n. 5. Creſpi de
Valdaura: in bisce, inquit, futuris ſuccesſionibus non
tam agitur de cauſa publica eccleſiæ aut reipublicæ neque
de concurſu magis digni, quam de privata utilitate il-
lius, cui conceditur. Et difficile regulis iuſtitiæ diſtri-
butivæ ſatisfieri poteſt, iuxta quas debent merita perſo-
naæ tempore electionis & vacautis officii adcurate inſpici
& examinari.

XXV.

Id etiam inter exſpectantiarum mala non minimum
eſt, quod per illas ſub-& obreptionibus via aperiatur.
Scilicet hi, qui circa principem ſunt, quique molles eius
aditus molli ſima tempora fandi norunt, ſœpe, dum lu-
dunt, dum rident, dum iocantur, ſibi exſpectationem
rerum graviſſimarum expetunt, & a principe plerum-
que, quid quantumve det, ignaro aut de futuris non
admodum ſolicito, ſed tunc in voluptates ſaltem ſuas in-
tento, facili negotio obtinent. Qui ipſi principem adi-
D 3 re

36 DE INIQVITATE

re nequeunt, cum leviſſimis ſæpe principis mancipiis
aut aliis, quibus aditus patet, paciſcuntur, atque per hos
exſpectantias conſequuntur. Referunt, Ludovicum
XIV. Galliæ regem his fraudibus obnoxium ſæpe, dum
lavaretur, veſtiretur, tonderetur, exſpectantiarum opi-
morum ſacerdotium, graviſſimorum munerum, quæ-
ſtuoſiſſimorum feudorum nec cogitantem ad importu-
nas preces largitum eſſe. Ipſi imperatores in L. I. C. de
Petitionibus bonorum ſublatis conqueruntur, ſe plerum-
que ita inverecunda petentium inhiatione conſtringi, ut
etiam non concedenda tribuant. Quod quam verum ſit
quotidianum, ii, qui in aulis principum verſantur,
clunt.

XXVI.

Nonnunquam exſpectantiæ tunc, quum concedun-
tur, reipublicæ officere non videntur. At mutatur ſæ-
pe medio tempore rerum facies, incipitque periculoſim
eſſe, exſpectantiam impleri. Fac, regem quendam
alicui ex regni proceribus, cuius modicæ tunc res erant,
exſpectantiam in munus aut prædium ampliſſimum lar-
giri. Fac, deinde potentiam exſpectativati vel libero-
rum eius in immenſum augeri, ipſique reipublicæ ſu-
ſpectam reddi. Fac porro, in iſto rerum ſtatu munus
promiſſum vel prædium vacuum fieri. An ſervanda
erit exſpectativato fides & novis acceſſionibus eius po-
tentia amplificanda? Perinde hoc eſt, ac ſi quæras,
num gladium iugulo principis intentatum acui & hoſtem
mumc occultum ſed mox erupturum in perniciem publi-
cam armari iuvarique conveniat. Negabunt hoc cor-
dati omnes: celebremque illum Ciceronis in lib. 1. Offi-
ct;

——
yim locnn

,nin

fiNan

linde ur M
u ſernufe

ilen. N

ir üi⸗ uu
VreͦNt (
achun obl
rNig imm

Crocrm,

D
ſecite

=è

Dols
Gubraromne
Vsenimne
Cedenti mul
Celloribuse
Apechtv
ntins ab
Nmndi
Phantar
enm
ſtros mil
ſibi, ſed
Przmäs!
iudmm

—

Drmeipis In
Enur,ae
ferunt, lugi⸗

nOXIu ſe⸗ .

um munenm 9

Sütantem Aim.

eratoreg in li⸗

Cuerummn bepe
Mätione condrnr
Cod quum v
Principumm ren

me, guum conet
mr. Armum:
ncigitgne peialin

Fac, Iegen uen
nodiee imne en
liumanmylifmm?
ſpeckiiti ei

ipüne einkie

, rerumn Kum mm.

ſet. An En
Cceſionbus eisſ:
c t,
ruum acndhi
in emncen n
Vegabunr n
rmirirl,H

1 .
4
G

S EXSPECTANTIARVM 31

ciorum locum huc trahent: Incidunt ſæpe tempora, ut
premiſſum ſervare non ſit iustum. Referri enim decet
ad fundamenta iuſtitiæ primum, ut ne ui noceatur,
deinde ut communi utilitati ſerviatur. Ea quum tem-
pora permutant, commutatur olicium, & non ſemper
eft idem. Nec promiſſa igitur ſervanda ſunt ea, quæz
ſiint iis, quibus promiſeris, inutilia, neé, J plus tibi
noceant. quam illi proſint, cui promiſeris. Omne cer-
te pactum obligatorium eſſe deſinit, ſi facies rerum
prorſus immutatur, quemadmodum recte contra
Grotium, Pufendorffiuum & Zieglerum diſputat cele-
berrimus Præſes in ſpecim. XL. de Paclis invalidis

medit. 4.

XXVII.

Facilius tolerari poteſt, quod princeps per exſpe-
Qantiarum conceſſionem ſibi ipſi manus ligat. Quam-
vis enim nec hoc reipublicæ ſalutare ſit, ipſi tamen con-

cedenti nulla fit iniuria. At hæc fieret ſine dubio ſuc-

ceſſoribus eius, ſi illi ad ſervandas anteceſſorum ſuorum
exſpectativas obligarentur. Nam princeps, qui exſpe-
Gantias ab anteceſſore tributas neceſſum habet ſervare,
ex dimidia ſaltem parte princeps eſt, præſertim ſi ex-
ſpectantiarum iſtarum magnus eſt numerus. Neque
enim integram & illibatam poteſtatem habet, qui mini-
ſtros militesque non ex animi ſententia deligere poteſt
ſibi, ſed cui illi ex alterius iudicio obtruduntur, & qui
præmiis bene de ſe meritos adficere nequit. Id quod
indignum profecto & reipublicæ pernicioſiſſmum

⁶

XXVIII.

DE INIQVITATE

——
ltes,
XXVIII. llirgratiun
Intereſt magnopere reipublicæ, ne forum litibus hte ſint;
perſtrepat, nec cives diſceptatiomium iudicialium fre- manir. l
quentia & vexentur & opibus emungantur. Etſi ergo ieguit Ge
illis non adſentiam, qui forum plane tribulis conſeren- mtumeut
dum & litigatoribus claudendum dicunt, ea tamen ne- n yorinn
gotia, quæ infinitas lites gignunt, & quibus ſine incom- iu obebit.
modo carere poſſunt homines, boni publici cauſſa inter-
dici debere puto. Et huc refero exſpectantias. Quam
parum utilitatis illæ adferant, ex his, quæ ante dixi, iam Annda
ſatis conſtabit. Lites tamen frequentiſſimas & ſumptuo- icrcerteſi
ſiſſimas excitant. Inter centum exſpectativatos vix ac Guner Rari
ne vix quidem duo ſpem ſuam conſequuntur, quos borr. Norn
non ante diuturno indicio contendere oportet. Et hi Wondeen
felices adhuc ſunt, ſi litigando ſumptusque faciendo ali- Weos. R
quid adipiſcuntur. Plerique poſt magnam impenſam i
tædioſumque multorum annorum iurgium nihil accipi- Prilünn
unt. In exſpectantiis feudalibus verum hoc eſſe, expe- onorein
rientia quotidiana docet. De exſpectantis vero eccle- gnon
ſiaſticis Nicolaus Cuſanus Cardinalis de Concord. cath. I. Titinnn.
2. C. 40. propter gratias, inquit, exſpectativas & pro- och bel
pter lites omnis ſudor etiam parentum per ſilios ad curi- Muiin
am Romanam defertur, & nihil reportatur, niſi quod in
prius in provincia babebatur, puta beneficiolum ſorte in
a propriis parentibus dotatam. Omnium vero feſtivis- Potit,
ſime natio Germanica apud Freherum tom. 2. Scripto- Verx.
rum rerum Germanicarum pag. 373. in gravamine V. niyren
ad Cæſarem Maximilianum conqueritur. Quod exſpe- danenr
ctativæ gratiæ absque numero conceduntar, & multi re
interdiim ad unum collatorem. Unde ſurgunt quotidia- innn

kei von
æ Uun

—
—

e, ne nn
Wnn imdhidimm:
ngantur. Ni
ne tribllig onl⸗
cieumt, eatnte⸗
A uibus imei
mipohlici cal⸗
erſpeckuti
i, Ie ne d
lentiffimasrſr
eſpechativaton
Coplequumnr,
Gere oponet
nprtusgbe fiekn
t magnan inen
h iugeunn uhln
Verum hoe l dr

Meckmmis enee

ls& Cdt
enſelluſv e
gun ſer flin

repxfott// 8
n ensfcilun /

Dmnnium rero ⸗
grun nn: N
itun. We,
ADAu, .

7
4 g ſu⸗

)

EXSPECTANTIARVM 3

næ lites, & pecuniæ dilapidantur; tum illæ, quæ pro
bullis gratiarum, quæ nunquam effectum ſortientur, ex-
poſitæ ſunt; tum illæ, quæ pro litibus deducendis conſu-
muntur. Inde apud quosdam ortum eſt proverbium;
Quisquis gratiam exſpectativaem ab urbe extraxerit;

Tventumaut ducentos aureos nummos in ciſtam ſimul ad

ipſam gratiam reponat, quibus ad proſequendam litem
opus habebit. G

Si nulla alia cauſſa exſpectantias diſſuaderet, hæc

unica certe ſufficeret, quod per eas homines ignavi effi-

ciuntur & a virtutibus bonarumque artium ſtudio aver-
tuntur. Nam, qui certo ſcit, ſibi munus aliquod pu-
blicum obventurum eſſe, parum de eo promerendo eft

ſolicitus, ſed felicitatem ſuam ſecurus exſpectat. Vide

ſupra in G. 24. querelam Mezeraei. Ceteri vero, qui
per iſtiusmodi exſpectationes aliis datas aditum fibi ad

honores intercluſum vident, torpere incipiunt, atque

ipi quoque exſpectantium ſocordiam meliore ratione
imitantur. Idem in exſpectantiis feudalibus contingit.
Feuda bellicæ maxime virtutis præmia eſſe oportebat.

At qui in exſpectantiam patri ſuo olim datam ſuccedit,

vitam ſuam telis hoſtium exponere opus non habet, ſed
imbellis licet voti ſii compos tandem fit, cavetque
potius, ne ſpem ſuam immatura & cruenta mors prae-
vertat. Contra, qui ſibi præmia omnia ab exſpectati-
vis prærepta, nihilque præter vile ſtipenditun & atrum
panem relictum, ac vitam perpetuo in ultimis ordinibus
parce ac duriter tranſigendam vident, nec ipſi bene me-

reri volunt, dum, quid promereri poſſint, non vident.
E XX.

34 —PDHE INIVITATE

.

Non vamum eſt, quod Juſtinianus in L. 30. C. de
Pactis pactiones de futura ſucceſſione plenas triſtiſſimi

eventus adpellat. Triſte enim eſt & luctuoſum quin &
iniurioſum illi, de cuius ſucceſſione agitur, de rebus
ſiis ſe vivente alios paciſci, mortemque ſuam exſpecta-
ri. Qui vitam, inquit Marius Cutellus ad L. Sicul. Mar-
tin. not. 30. fol. 525. agit, ſucceſſoris nominatione iniuria
adficitur & per id temporis, quod ei ſupereſt, malo ani-
mo dominica miniſteria proſequitur, cum ferre non pos-
ſit, mortem ſibi quodammodo præfiniri. Idem eſt iudi-
eium Creſpi de Valdaura obſerv. deciſ. 65. n. II. Exſpe-
ctantiæ ergo, quae iſtiusmodi pactorum genus ſunt, non
poſſunt non ſummo moerore adficere illum, qui exuvi-
as ſuas, ſe vivo & incolume, diſtribii videt. Fuerunt,
quos moeror hic conficeret, & quibus mortem præma-
turam acceleraret. Accidit illis, quod Carolo II. Hiſpa-
niarum regi, qui, quod de ſucceſſione in regna ſua ſe
ignaro & invito conventiones ab aliis initas audiret, do-
lore luctuque contabuit, forte per aliquot adhuc annos
ſuperſtes futurus, ni iniuria haec animum eius excru-
ciaſſet. Scribit hoc aperte de la torre dans les Memoires
& negotiations ſecrettes de diverſes cours de l' Europe
tom. I. p. 348. Le Roi eteit tombé dans une profonde
melancolie, & ſa ſanté s' alteroit tous les iours, depuis
la nouvelle, qu' il avoit recüe de la concluſion d'un ſecond
Traité de Partage. V envoya un ordre exprés au Duc
de Vzeda ſon Ambaſſadeur a Rome, d' expoſer à 5. §.
P embarras & le chagrin, oh il etoit de voir, que des
Etrangers, qui n' avoient aucun droit ſur ſes Ropaumées,
vou-

amitſent 14
iurielk,

vr ſklin les

Kciarins in 1
ourt irer

ylet Nurii,

lentole,

ryicims
A ſemniciols
Ebu preſtr
AAhsconor⸗
Kedkende.

Diumae
ſtatenn auth
pellantis
Pme none
Cotterendlt
ſi habet
M,
Mnl
AENI
æNNNI
in Atenn
lengne⸗
pubbl
. enan
nkendum

mug in Lpl
e Plenas klile
„ voün ul
ne Pgiur, Eenn
mqne ſiamecht
Hurad L. Srule

5nominetine itin

ei ſipereſne

, eun furr n
iri, Idem 4
4.65 . I.
orumn genus ſn

Ere Uiumn, lian

riori videt. Fur
ibus monem en
vod Cawb
fione in Knn k
Nüsinnvadit
rAliqgot Arin
Tümumn eins ldte

e Ant hi NCpon

ſer murt lng
deng e

ler uurh

nrlinen
r anuge
. 6 he/
, , , 4

4
lſ

dicendum eſt.

EXSPECTANTIARVM 35

vomlnſzent les partager, pan un Faité aug ininſte, qu-
miurieux, & l' obliger d diſpoſer de ſa ſuccesſion, non
pas ſelon les regles de la iuſtice, mais Jſelon leur interot,
& clarius in tom. 2. p. 95. Le memoire, que Monſieur de
Blecourt preſenta à ſa Maieſté, &OW enuz des deux Puis-
Jſances Marltimes, le plongerent dans une ſi profonde
Melancolie, qu' il n' enrevint iamais.

XXXI.

Evicimus, ut puto, ſatis, exſpectantias reipubli-
exæ pernicioſas eſſe, malaque plurima ſecum trahere.
Quibus præſtructis, concluſiones nunc formabimus, ex
uibus controverſiæ circa exſpectantias obvenientes ſunt
ecidendæ. 14

XXXII.
Prima ex his conchuſionibus erit: illis, qui maie-
ſtatem aut ſuperioritatem territorialem non habent, ex-
ſpectantias cum qualicunque reipublicæ diſpendio dare
plane non eſt permiſſium. Itaque ſi quis privatus ius
conferendi munera & officia publica tam ſacra quam ci-
vilia habet, is exſpectationem eorum concedere nemini
poteſt, quum hoc leges ipſæ vetent, quemadmodum
infra copioſius oſtendam. Exſpectantiæ vero feudales,
quæ in 2. f. 26. §. 2. permittuntur, ſiquidem rempubli-
cam non tangunt, ſed privatorum ſaltem bonorum ſpem
in alterum transferunt, prohibitæ non cenſentur, va-
lentque adeo tenuam alia privatorum pacta. At ſi bo-
num publicum in his quocunque modo intervenit, aliud
Fac ergo, civitati dominium directum
in feudum aliquod competere. Poteritne vel ipſa vel
E 2 ſenatus

36 DE INICVITATE

ſenatus eius exſpectationem illius largiri ? Non puto.
Decreta enim eiusmodi exſpectativa ad ambitioſa referri
debent, quæ in L. 4. de Decret. ab ord. fac. damnantur.

XXXIII.

Quæ in præcedente §. dixi, mirifice illuſtrabit re-
ſponſum a Ctis Helmſtadienſibus menſe Maio MDCCXXII
exaratum, quod mihi ab excellentiſſimo Præſide meo
benigniſſime ſuppeditatum hic inſeram. Hat Iſaac
Meyer der Juͤngere von den deputirten der Land⸗Staͤnde
des Hoch⸗Stiffts zu Osnabruͤck im Jahr 1700. die exſpe-
anz auf die damahlen von ſeinem Vater beſeſſene Con-
ſiſtorial-Rath und Hoff⸗Gerichts⸗Adſeſſor Stelle auch
folgends im Jahr 1701. von des Herrn Biſchoffs Hoch⸗
Fuͤrſtl. Durchl. die wuͤrckliche Einfuͤhrung in beyde Col-
legia noch bey Lebzeiten des Vaters / iedoch unter dem
Beding / daß er bey Anweſenheit des Vaters ſich nicht
einfinden ſolle / erhalten / aber nachgehends im Jahr 1773.
bey Annehmung der Buͤrgermeiſter⸗Stelle zu Osnabruͤck
obgedachte beyde mit dem Burgermeiſter⸗Amt incompa-
tible Bedienungen niederleget / da denn der Vater mit
Bewilligung der Land⸗Staͤnde wieder an des Sohns
Stelle getreten / und die beyde Dienſte behalten. Als nun
dieſer vor einigen Wochen Todes verblichen / ſo will der
Sohn das Buͤrgermeiſter⸗Amt niederlegen / und Kraßft
der ihm ehemahls ertheilten exſpectanz dem Vater im
Conſiſtorio und Hoff⸗Gerichte ſuccediren. Entſtehet
demnach die Frage / ob dieſer des Iſaat Meyers præten-
ſion ungeachtet die deputirten der Ritterſchafft und
Staͤdte zu einer anderweiten præſentation ſchreiten koͤn⸗

nen. Dieſe Frage nun muͤſſen wir billig mit Ja beant⸗

worten

Getenund
nut uſn
.n eiexige e
o athett

Gnche genau
Png vetbee

rin .2.

le onctſ
lenimmn ſei⸗
Veroth al
ſums. Run
türa hande
Tirrhng. Aul
16 4.
Cninten n
WdWsac⸗
enigeaſ e
die Geſegegg
Gen / dah di
Nentſich eien
Unlts ece
ergeicd
ſſcu ge
Cget ge
Coldoril
ſchrebeen
Pechn
ſun gieih
Demunßt
niſchen nie
ſchee ,

birfiee Alrii
ifinn Mrel⸗
kram. H
ten der unde
Johr hoo. de⸗
Vatet beſeſſe
Acdleſſor St
n Iſife
hruog in bent
1 iedoch unern
des Vates ſn
ehends in Neen
Sttlezn nht.
Heiſtrnt inm
Dinn Ne Vugel
ſche an de 66
ebeßetten. Min
tſcen bnli

4

Nrte, N n

EXSPECTANTIARVM 37

worten und zwar aus doppelten Urſachen. Erſtlich hal⸗
ten wir dafür / die ietzige deputati der Land⸗Staͤnde ſeyn
an dieienige exſpectanz, welche ihre Vorfahren im Jahr
1700. ertheilet) gar nicht gebunden. Wenn man die
Sache genau anſiehet / ſo ſeynd dergleichen exſpectanzen
gantz verbothen. Das Jus Canonicum verordnet ſolches
klar in c. 2. 13. X. de concesgione prabendæ und in cap.
2. de conceſſ. præbendæ in 6. Und das Concilium Tri-
dentinum ſesſione 24. de Reformat. cap. 19. erſtrecket die⸗
ſes Verboth auch auf gantze Collegia, univerſitates &
ſenatus. Nan moͤgte zwar dagegen eingewendet werden /
dieſe jura handelten nur von geiſtlichen beneficiis und di-
gnitatibus. Allein es hat Zieglerus in Dicaſtice coneluſ.
6. §. 3. ι 4. ſchon laͤngſten gezeiget/ daß dieſelbe ob
identitatem rationis auch auf civil Bedienungen gehen
und das gleichfals darinnen exſpectativas zu ertheilen dem
ienigen der die iura maieſtatica nicht hat / ſondern an
die Geſetze gebunden iſt / nicht vergoͤnnet ſey/ zu geſchwei⸗
gen / daß die Conſiſtorial-Rath⸗Stelle nicht einmahl ei⸗
gentlich ein weltliches officium, ſondern vielmehr eine
dignitas eccleſiaſtica iſt. Doch geſetzt allenfalls / es waͤ⸗

ren dergleichen exſpectanzen in genere nicht verbothen /

ſo ſeynd gleichwol die deputirte vomn Jahr 1700. nicht be⸗
rechtiget geweſen mit Abweichung von der ihnen im
Conſiſtorial-Receſs und dem Land⸗Tages Abſchied vorge⸗
ſchriebenen Form durch irregulaire Ertheilung einer ex-
ſpectanz ihren Nachfolgern zu præiudiciren und gleich⸗
ſam die Haͤnde zu binden. Es gibt ia die natuͤrliche
Vernunfft / daß niemand eine exſpectanz ertheilen koͤnne /
welchem nicht die freye diſpoſition uͤber die Sache ſelbſt
zuſtehet. Strykius in diſſert. de Exſpectantiis c. 2. n. 22.
E3= Nun

38 E INICVITATE

Nun wird wohl niemand ſagen / daß die Deputirte des
Jahrs 1700. die Diſpoſition uͤber ein erſt 22. Jahr hernach
bey ihrer Rachfolger Zeit zu erledigendes Aimt zugeſtan⸗
den / weil ſonſten / wenn man einem Collegio dieſe Macht
einraͤumete / den Nachfolgern alle Gelegenheit tüuͤchtige
Beamte auszuſuchen / zu ſetzen / oder zu præſentiren ab⸗
geſchnitten wuͤrde. J 2

XXXIV.
Principi, qui ſupra leges eſt, poteſtas exſpectanti-
as tribuendi adimi non poteſt. Quin etiam hæc illi iure
meritoque relinquitur. Nec obſtat, quod illas ſaluti pu-

blicæ adverſas eſſe ſupra dixi. Eadem enim exſpectan-

tiarum, quæ venenorum, eſt ratio. Venenorum
nempe, quibus vitæ hominum in diſcrimen vocantur,
commercium privatis aliis interdicitur, medicis vero,
qui ea prudenter miſcere, temperare & in ſalutares uſus
convertere norunt, relinquitur. Sic & princeps reipu-
blicæ noxias, ſi iuſto ac neceſſitati utilitatique publicæ
conveniente tempore moderate adhibeat, bonas ac uti-
les efficere poteſt. .

XXXV.

Invitus tamen princeps ad exſpectativas conceden-
das nunquam obligatur, tametſi eam non is ſolum, qui
ſuccedere cupit, ſed & alter, de cuius ſpoliis agitur, fla-
gitet. Neque enim hi conſenſu ſuo beneficium, quod
ex arbitrio concedentis pendere debet, poſſunt extor-
uere. Memorat Pufendorffius Renum Brandenb. lI. 9.
30. 31. legatum Suecicum in aula caeſaris anno 1661.
enixe petiiſſſe, ut cæſar pacta Stetini inter Succos &£
4. ran-

Gim krüt

eamzyan Aueci
Penivand
eo ehelunt

uneini

Elt, ehectn
an ſe ech
eceſüonis tir
rinen inter
Meminoitli
Rn nlerer
–
nidtd
Verumntdad
ENimpio Hor
Uiathane abſ⸗
Uir, El
erüſtere
uprohrbi
Hhäarin
Pnm ingn⸗
n, W
kere en
Iii d
lyauimn
er faſya
o , H

Aut en
Colepi⸗

Gelegenheit

Gder uhrrleng

poteſe ete
Cin etinn her
1t, quod ilist
dem enim er
ratio. Venen.

hn Glerimen wan.

icimur, meclcn
kared inſllnmr
Sie &prineele
ri ririgte l
hibenr, bonaen

ſecktins Mt
mnon ln
slogiis gim 7
b benefcinm N

det, ir enn

m Nrunn 4

EXPECTANTIARVM 39

Brandenburgicos inita, quibus ſucceſſio in novam Mar-
chiam, diſtrictum Sternbergenſem ac Vierradam & Loec-
kenizam Sueciæ regno deferebatur, confirmaret, atque
adeo exſpectantiam in iſtas terras concederet, ſed renuiſſe
conſtanter cæſarem, nec pacto illo ſe moveri Paſſum eſſe.

XXXVI. .
Principis ſucceſſor ad ſervandas, quas deceſſor
dedit, exſpectantias non obſtringitur, quocunque de-
mum, ſive electionis, ſive agnationis, ſive hereditatis,
ſive ceſſionis titulo ſuccedat. Faciunt quidem plerique
diſcrimen inter principatus & regna patrimonialia &
non patrimonialia, nec non inter ſucceſſorem univerſa-
lem & ſingularem, dicuntque in regnis patrimonialibus

ſucceſſorem univerſalem ex omnibus deceſſoris ſui pro-

miſſionibus atque adeo ex exſpectantiis quoque obligari⸗
Verum tota iſta de regnis patrimonialibus doctrina fluit
ex impio Hobbeſii dogmate, qui in libris de Cive & Le-
viathane abſolutam principi in cives ſuos poteſtatem non
aliter, ac ſi ſervorum Romanorum inſtar in patrimonio
eius exiſterent, tribuit, & regem, niſi iure in ſubie-
Gos pro lubitu ſtatuendi fruatur pleniſſimo, non regem,
ſed primarium reipublicæ adminiſtrum eſſe dicit. Im-
pium, inquam, hoc principium &, quæ exinde deduci-
tur, de regnis patrimonialibus doctrinam olim ubivis
fere receptam non diu eſt, quod explodere ceperunt
ICti cordatiores, Cocceius, Thomaſius, Beyerus, &,
ui illuſtre hoc argumentum eruditiſſimo ſuo ſcripto de
Obligatione ſucceſſoris in principatus & clientelas §. K.
7. ew facto deceſſoris, quod inter eius opuſeula miſeella
anno 1720. Halæ Magd. in lucem emiſſa tom. I. p. 539. Fre-
peries,

4 — DE NIGVTTNTE

Peries, exhauſit, incomparabilis Ludwigius cap. I. §. 3.
&ο 7. Non dubito igitur, principi ſucceſſori facultatem
exſpectantias a deceſſore datas revocandi ſimpliciter in-
dulgere. Unicum huius ſententiæ meæ fundamentum
eſt publica ſalus, cui exſpectantias contrarlari ſat oſten-
di. Nam in aliis negotiis probo æquiſſimum Pufendorfii
iudicium, qui . S. . O. §. 8. de Jure naturæ & gentium
principem, ait, ex facto & promiſſo deceſſoris omnino
obligari, uti etiam rempublicam, ſi forte extincta rega-
li ſtirpe ſummam rerum illa recipiat, niſi facta manifeite
fuerint abſurda aut iniqua. Diſſentit quidem a Pufen-
dorffio illuſtris Ludwigius l. c. §. 4. & rem peſſimi dicit
eſſe exempli, ſi civitati principum facta ſub cenſuram
mittendi, conſulta ſint reipublicæ nec ne, daretur fa-
ecultas. Verum ego nihil abſurdi hic animadverto, quan-
do vel ipſa civitas recuperato, quo ſe olim abdicavit,
imperio, vel novum caput, quod ſibi præficit, deces-
ſoris facta atque promiſſa, proficiantne reipublicæ an-
non, examinat. Regimen enim ideo ſucceèffori defer-
tur, ut omnia dirigat ad communem utilitatem, ut tne-
atur populum, non perdat. Poteſt ergo deceſſoris ſui
promiſſiones publicæ utilitati nocituras, quales ſunt ex-
ſpectantiæ, revocare. Nec obſtat, quod Vir illuſtris
ibidem dicit, non omnibus regnis eandem dari poſſe
menſiram. Certe hac in parte utique poſſe, non abs
re dixerim. Nulla enim gens eſt, quæ non velit, ut ſibi
non ſit bene, ut res ſua publica floreat. Ergo ſi impe-
rium in perſonam aliquam transfert, nullam aliam ob
cauſſam hoc fit, quam, ut imperans hoc ipſum exſequa-
tur. Mandata itaque principi eſt, quicquid commodo
Publico contrariatur, abolendi poteſtas, ergo & exlne-
an-

aæſrdo Cecel
neſrit. 14
relior. civil.
L.6, e n
(ikr, fiein 4
Et, Præſupponn
e erſecant
Pfuccellorren
Cemarbiriun
Alr, (uod hat
e Pll uuin
En de nſec
mer id ddi⸗
UOreront, Nen
WWeront in
H. Cn er
ciplIs ODle
un deceſl
Et, frceſſo⸗
Ohſicunpe
Wonitaet
W is ſn
Mverl
eNen edur
sühc
Cnſtangs
Porre el
ſhmnne
1Dr E.

ucigin n
ſuccellne

cendifnmk.

Ae merfnin
Contrruntt
egiſſummn Nfan
je nature e,
niſ ecelin.
1 üforte erct
Piat, niifacnn
lentt gride
4 & rem pet
n fact 8
X nec ne, Enn
Uhic animadeng

Ee Oün Na

d ſi Neitt e

fciantne einnae.

m igeo ſhoctnc

nemn uriicren, I4
reſt epn dln
cinnes, gndes ine
ltr, Aod hrit.

is emlen n
rigne ole, m
Nemn el 1.
orea hI.

EXSPECITANTIARVMN 41

Cantias. Neque Romanorum de obligatione principis
ex facto deceſſoris leges, e. g. L. 2. C. de quadriennii

præſeript. L. 4. C. de PL. & conſt. L. ult. C. de locat.

rædior. civil. L. I. C. de fund. nei priv. & div. domur
L. 6. C. de fundis patrim. ſententiæ meæ nocent. Nam
& iſtæ, facta deceſſoris cum ſalute publica non pugna-
re, præſupponunt. At exſpectantiæ cum ea pugnant.

Et de exſpectantiis quidem officiorum publicorum, quod

has ſucceſſor revocare poſſit, res fere indubia eſt, qinim
idem arbitrium officia pro libitu conferendi habeat ſuc-
ceſſor, quod habuit defunctus, ut bene ait Böbmenus in
Jure publ. univ. P. Spec. lib. 2. cap. 6. J. 20. Sed &
idem de exſpectantiis feudalibus dicendum. Succeflo-
rem ex iis obligari iam maiores noſtri Germani veteres
noluerunt, regulamque, am Geding iſt keine Folge/ ſta⸗
biliverunt in dem Saͤchſiſchen Lehn⸗Recht E. F. II. 26. 57.
59. Quam regulam Colerus deciſ. 88. hodie paſſim a prin-
eipibus obſervari ait. Addit quidem Colerus n. 30. time,
uum deceſſor pro ſe & ſuis heredibus exſpectativam de-
i⸗ ſucceſſorem obligari. At ego nec hoc caſu illum
obſtrictum puto. Ineſt illa formula omni pacto & pro-
miſſioni tacite. Sed eius vis tanta non eſt, ut ſucceſſori
omne ius ſuum adimere & aliquid ſaluti publicæ contra-
rium adverſus leges obtrudere queat. Nec exempla
extera deſunt. Nullus certe princeps magis ad deceſſo-
ris ſii facta rata habenda obſtrictus fuit, quam Carolus
Guſtavus Sueciæ rex Chriſtinæ Reginæ. Debebat hunc
ſponte cedenti regnum, nec diſſimulabat, ſed publice
fatebatur, dum in numis ſuis coronam atque hæc verba:
A DEO ET CHRISIINA; inſculpi iubebat. Exſpe-

Cationes tamen omnes a Chriſtina datas abolevit, teſte

F Puufen-

4² DE INICQVITATE
Pufendorffio de Rebus a Carolo Guſtavo geſctis lib. 2. §. 8.
Optime Beverus de Obligatione ſucceſſoris illuſtris S. 42.
Quod ad exſpectantiam, ait, ſive in munus & officium
publicum, ſive in feuda aliave bona a principe conces-
ſam attinet, eam in dubio vim ſuam ad ſucceſſores non
extendere arbitror. Non ignorat imperans, morte im-
erium deſinere, & ſucceſſoris libertatem miniſtris, qui-
Pus libuerit, utendi, item beneficia, in quos placuerit,
conferendi, imminui non debere. Alias maxima pars
actuum imperium ſucceſſori præripi, & vel omnia feu-
da, omnia reipublicæ munera ita exſpectantüs obrui
poſſent, ne vel quicquam conferendi poteſtas ſucceſſori
relinqueretur.

XXXVII.
Sed longius etiam progrediendum, atque ipſi prin-
cipi, qui exſpectativas conceſſit, facultas eas revocan-

di tribuenda eſt. Qua de re quum dubitarint plurimi

magni nominis Cti, eorum fundamenta paucis recen-
ſere & refellere liceat.

XXXVIII.

Provocant ergo 1) ad dignitatem principis & ad
cap. decet 16. de R. Y. in 6. ibi: decet conceſſum a prin-
cipe beneficium eſſe manſurum, cum quo cap. Romano-

rum LL. ex aſſe convenire videntur. Memorant hunc

in finem L. poſt mortem 25. de Adopt. L. ſicut 5. de Adopt.
L. ſicut 5. C. de Act. & obl. &c. quibus ſaluberrima hæc
prohibitio, ne quis factum proprium tanquam nullum
audeat impugnare, ſi non expreſſe, implicite continea-
tur. Quam eo maiori attentione obſervandam eſſe aiunt
a prin-

7

—

(bigationem
Eunt, que pr-
incipenn.

Mr .
. ſe, etſi Pri-

un talnen con
erlari in nan
XL. l. e u.

Poriſfionem

Umele, hoe
Mmicdtionis
emmmn, qui
Praetc le b.
Dorei,
WNNnG
udn ſere
LE. . NV
l 3 en
Ncommmun
Tibuendum
Pra rem
Eüneme
, Gd

. AA
Leamn:
e lai⸗
ſie &

—
ae .
vo geſtir iin
eſſorig ihiſri
mbmnghef⸗
Am
W.
pperins, m.

Rertatem Nnin

cia, in nne

e. Alias m

ripi, & H

ita erheck.
endi poteſtti

endam ergtenin

k, filng esht
um lhir 1

Ndamenm acöhn.

nitaten riehi
uuer coi 7

eelN

EXSPECTANTIARVM 43
a principe, quo fortiorem principum facta producere

obligationem illis dicuntur. Multa enim eſſe conten-

dunt, quæ privatum minime obligent, ſtringant tamen
principem. Huc referunt cum Weſenbecio conſ. 2. n. 60.
& Mylero in Nomol. o. 2. n. 2. Pacta principum nuda,
quæ, etſi privatum actionem minime pariant, pariant
eam tamen contra principem. Nituntur porro 2) ad-
verſarii in natura & obligatione conventionum, atque
ex L. 1. de Pact. & L. 3. de Pollicit. oſtendunt, omnem
promiſſionem ſerio factam & ab altero acceptatam pa-
tum eſſe, hoc autem ſervandum eſſe ſub pœna excom-
municationis cap. 1. X. de Pact. & mortale committere
peccatum, qui promiſſum non ſervet. Imo verba L. 7.
& prætor. de Pact. pacta conventa ſervabo; procedere
ab ore Dei, adeo etiam Deum obligari pacto & diabo-
lum & principem, & nullam maiorem iuſtitiam eſte quam
pacta ſervare, ait Nevizanus inter conſilia Bruni conſ.
12. n. 23. Vide DD. adlegatos a Mylero in Hyparcholo-

gia c. 3. J. 24. & Mevium conſ. 53. n. 8t. Urgent deinde

3) commune illud iuris præceptum, quod ſuum cuique
tribuendum ſit. Et tandem 4) dicunt, exſpectantia im-
petrata rem deſinere eſſe integram, ſiquidem per acce-
ptationem exſpectantiæ exſpectativario ius adquiratur ad
rem, quod nemini absque facto ſuo ſit auferendum.

Ad hæc argumenta iam diu ante me reſponderunt
alii, principique poteſtatem exſpectantias revocandi vin-
dicarunt. Quorum rationes collegit propoſuitque co-
pioſe ſatis Mylerus ab Ebrenbach in Hyparchol. o. 3. §.

27. ſq. Sunt illa ex natura pœnitentiæ, revocabilitatis,
F 2 con-

44 pDE INICVITATE

conceſſionis conditionalis, ſimplicis & nudæ gratiæ, pre-
carii, & ipſa denique officiorum collatorum indole de-
ſumptæ, ſed, ne quid diſſimilem, infirmiſſimæ, ut eas
merito Bohmerus in Iutrod. in Jus publ. univ. l. 2. C. 6. §.
19. lit. k. & l. valde inadæquatas appellet, quas nec re-
ferre nec examinare ſit operæ pretium. Nec ego igitur
eas expendere ne dum rationibus adverſariorum oppo-
nere volo.

XL.

Aliam itaque rationem adfert Böhmerus in Introd.
in qus publ. uni verſ. loco memorato, atque ad diſtinctio-
nem vulgarem inter promiſſiones perfectas & imperfe-
tas a Pufendorſio de officio bom. & civ. c. 9. J. 6. ex-
plicatam provocat, & non pactum ſed promiſſionem
talem imperfectam inter principem & eum, qui exſpe-
Ctare iubetur, intercedere ait. Sed an diſtinctio iſta huc
trahi poſſit, dubito vehementer. Dari quidem promis-
ſiones imperfectas, quibus quis voluntatem ſuam de re
aliqua alteri præſtanda determinat, ſimul tamen, ſe ei
ius ad rem hanc exigendam competere nolle declarat,
ſcio probe. Novi etiam, declarationem huiusmodi ſæ-
pe tacite & ex negotii natura promiſſioni ineſſe. Exem-
plis clariſſimis hoc oſtenderunt Pufendorfius de Jure
nat. & gent. lib. 6. G. 5. J. 6. & celeberimus Præſes meus
in ſpecim. ad D. M. de Pactis invalidis medit. 2. Ve-
rum enim vero iſtiusmodi reſtrictio irregularis eſt maxi-
me, & promiſſionum naturæ adverſatur, adeoque non
præſumitur, ſed probanda eſt clare. Nam quod Boh-
merus ait: Quæ negotia ita ſunt comparata, ut unice
precibus a ſuperiore expetenda & gratiæ eiusdem acce-

pta

FIe Precibun
“ emadnnod
l exempls
Pofnd volmi
Er, gvoc ſel

weobligawri

lin
elris dhern
Anntadh
NWNANC
rl rern
I Ghrte
etiatn iore
Driyatis ſ,
Lle zue

Nee
uionit
ui
Nt,l
Laltt,
Camne,
iil rn,
Muge 4

mn ſa

Wlarorun

uhl.in. e

ele, un.

erinln. Nerint⸗

8 adyerfriam

HM

ert Pöbmnern:
uto, Atqlen
les perkecne⸗
n. G lin.
Cum ſed pnin
pemn & eun ſ

Ved an diſtincrun

. Darindern.
8VoOluuntatem kume

inat, fnmn tunen!
mpetere mlle dd
rationem ünm.
miffoni inle
feninfu
Eeberims DA²
olids nult:
oireglilt
erſatur, nn

⸗

nperus,

ratie

4 Nan

EXSPECTANTIARVM 45
ta ferenda ſint, in is nullo modo ſe adſtringere perfe-
voluiſſe videtur; nobis non fatisfacit. Ea etiam,

quæ précibus impetrantur, quæ ex gratia proficiſcun-
tur, poſtquam ſemel promiſſa fuerunt, ſervanda ſunt,
quemadmodum hoc ex donationis, commodati, man-
dati exemplis appareét. Nota eſt regula: Quæ ab ini-
tio ſunt voluntatis, ex poſtfacto funt neceſſitatis. Acce-
dit, quod ſæpe & plerumque exſpectativæ verbis maxi-
me obligatoriis concipiuntur.

XI.

Refelli vero poſſunt commode cuncta, quæ ab ad-
verſariis afferuntur, argumenta, ſi ad ſalutem publicam
tanquam ad lydium lapidem reducantur. Hæc enim fu-
rema lex eſt, cui ceteræ omnes cedunt. Chari ſunt li-
eri, parentes, propinqui, familiares, ſed omnes omni-
um charitates ſalus publica vincit. Hæc efficit, ut pacta
etiam iureiurando firmata reſcindere & infringerc non
privatis ſolum, ſed principi quoque liceat. Vide c. 33.

X. de Jureiurando.

XLII.
Nec ſine lege loquor. Provoco ad L. I. & 2. de
Petitionibus bénorum ſublatis. In his ita impeératores:
Quisquis in trimine maieftatis deprebenſus fuerit & pu-
nitus, bonaque eius, ſicut plectendi conſuetudo criminis
habet, fiſeus invaſerit, & ſi inteſtatus quisquam quæz-
damve, ac nullis ex numero propinquorum existentibus,
vel uxore vel marito, fati munus impleverit, cuius-
cunque ſit conditionis aut ſectæ! ſen quolibet titulo res
Juerit ſaſcalis; nullus eadem bona ſub ſpecie munificen-
F 3 iia

46 DE INIGVITATE

biæ principalis audeat proprio iure poſeere, nemo aude-

at ad petitionem rnerum defuncti defunctæve, cuiuscunque

Jortunæ aut ſectæ ſit, ſi fiſco noſtro locus pateat, adſpi-
rare. Qui contra legem id auſus fuerit ſperare, quod
non licet, reus violatæ legis habeatur. Sed quoniam
plerumque ita in nonnullis causſis inverecunda petentium
inhiatione conſtringimur, ut etiam non concedenda tri-

buamus; nec reſeripto quidem noſtro adverſus formam

latæ legis loci aliquid relinquatur, ſeilicet nec pragma-
tica iusſione vel ſacra adnotatione, vel quolibet oraculo

divino, ſeu mandatis, ſi qua contra banc ſanctionem

noſtram fuerint impetrata, quippiam roboris habere
valituris. Equidem hæ leges de bonis iam vacantibus
& fiſco delatis, non de vacaturis agunt, adeoque ad ex-
ſpectantias trahi poſſe non videbuntur. Sed iam diu an-
te nos Mornacius ad tit. C. Ne ſiſeus vel respublica pro-
curationem iſtas leges ad donationes beneficii aut officii
& confiſcationis, quæcunque illa ſit, antequam ſit eorum
vacatio vel declaratio, extendit, in variis regum Galliæ
edictis & ſenatus Pariſienſis ſententia innixus. Ex noſtris
Wildvogelius, ICtus Jenenſis in diſſert. quam ad tit. C.
de Petitionibus bonorum ſublatis ſcripſit §. 20. Referun-
tur, inquit, inter bona talia non ſolum ea, quæ iam

ſunt incorporata & occupata a ſiſco, ſed etiam ea, quzx

modo delata, aut ſpei caducitatis proxima. Quorum id-
circo & evſpectantias petere probibitum. uia quod
interdictum eſt in termino, idem in via cenſetur prohi-
bitum. Quamvis enim boc caſu incertus mortalitatis
eventus & ſpes, ſimulque conditio ſubeſſe videatur; ta-
men ſufficit, ipſam exſpectantiam en, in caſum apertu-
ræ, & eo quidem tempore convaleſcere, ubi ius H
icæ

Iugtinn,l

en olieui
Vltt, Mul
im. (
Netifoninns
EE dlera ili
, ſertien
ſnl.

—

S

—

—

2

tequn
s, duſord
(orkt.
WA NNN
us, Inns
Cinubus i
beralite
ſel.l. .
bio, t
üm, n
bhurarr
èR”
AnN
Velüar
lea
thenckn
reipn
benetei⸗
tmoe

. Ei ann
nertennleſeen

h ntn eontelh
iy alerſtf ·
ſeiitet n ox

, del naltt
utra bane
tiam pohne⸗
bonis imun
gunt, Adentiir
vel ian
s benefci artct
tantequmttenn.
1varis eymd
inmning. Ann
len lanal
Plrſ:n
lin en, (eN
AA minen, 1
. QN
. M
irinr
yur Mrd
vdilut,.
ae
4

Se
=

EXPECTANTIARVM 47

Ye

licæ iam quæſitum, quva eo inſo eluditur. Vera hæc
eſſe, dubitabit nemo, qui modo verba iſta Legis 2. C. de
Petitionibus bonorum ſublatis recte conſiderabit: Omne

ſemen alienas appetendi fortunas ſtirpitus eruere cupi-

entes, nulii deinceps volumus petition's rerum eſſe licen-
tiam. Quæ verba profecto exſpectantiis magis quam
petitionibus bonorum iam vacantium conveniunt. Ad-
de altera illa eiusdem legis: res civiles & ad ius publi-
, pertinentes ab omni petitione muniendas eſſe cen-
emus.

XLIII.

Antequam hinc digredior, occurrendum adhuc eſt
ilis, qui forſan a maiore ad minus contra nos argumen-
tabuntur. Dicent hi: poſſe principem munera & bene-
ficia vacantia tribuere, poſſe etiam bona fiſci, niſ legi-
bus, quas vocant, fundamentalibus ſeu pacto cum or-
dinibus inito impediatur, donare, atque iſtiusmodi li-
beralitatem, ſi ſponte exerceatur, revocabilem non es-
ſe L. I. C. de Petit. bonor. ſublat. Maius hoc eſt ſine
dubio, quam ſpem ſaltem & exſpectationem dare. Ibi
enim, quod reipublicæ iam eſt, hic, quod eius aliquan-
do futurum ſaltim creditur, datur. Eadem hic reſpon-
ſione utar, qua Ulpianus in L. 4. §. I. ad SCtum V'elleia-

num utitur, quum idem ipſi argumentum contrasCtum
Velleianum opponeretur. Facilius, inquit, ſe mulier
obligat, quam alicui donat. Non eſt ſcilicet adeo me-
tuendum, ut princeps immodicis donationibus & ſuum
& reipublicæ patrimonium exhauriat, aut ut munera &

beneficia vacantia in indignos conferat. Circumſpeéti-

or tunc eſt plerumque, & cavet ipſe, ne egeat, aut male

ſibi

4 DE INIQGVITATE

ſibi ab inhabilibus ſerviatur. At quum ex futuris quid

Petitur, facilior eſt princeps, nec de ſuo ſibi donare ſed
magis ſucceſſorum ſuorum bona ſibi largiri videtur, nec

tam accurate pretium rei, aut quantopere ſua & reipu-

blicæ interſit, conſiderat de præſente potiſſimum ſolici-

tus. Huic igitur facilitati in Perniciem reipublicæ eru-
pturæ occurrendum eſt.

XLIV.
Sed mum princeps, qui exſpectativam datam re-

vocat, ad evictionem præſtandam obligabitur ? Aiunt

communiter & provocant ad 2. f. 7. 9. I. & 2. F. 8. pr.
At neuter ex his textibus huc pertinet. Neuter de ex-
ſpectativis agit. Utrobique inveſtituræ de re tanquam
vacua factæ fit mentio, dominusque ſi differat inveſti-
tum in vacuam poſſeſſionem mittere, vel eam, quod
alius in illa ſit, dare nequeat, omnem utilitatem præ-
ſtare iubetur. Quinimo in 2. f. 8. pr. contrarium potius
habetur, eum ſciſicet, qui ſciens alienæ rei inveſtituram
ſive a ſciente ſive ignorante domino accepit, evictionis
Præſtationem poſtulare non poſſe. Igitur hic textus ne-
gantem ſententiam ſtabiliet; ad quam confirmandam
aliæ etiam rationes ſuppetunt. Pleræque nempe exſpe-

ctativæ gratis & ex liberalitate conceduntur. In dona-

tionibus vero & ceteris liberalitatis actibus evictio non
præſtatur. L. 18. 9. ult. de Donat. L. 2. C. de Evict. Recte
Titius im teutſchen Lehn⸗Kecht c. 7. &. 23. ſcq.. & c. 9. §.
46. ſqq. contra commmmem DD. ſententiam oſtendit,
dominum nec ad feudi conſtituti evictionem præſtandam
obligari, ſi vaſallus id feudum titulo lucrativo olim ac-
cepit. Itaque nec in exſpectativa obligabitur. Paratus
nempe

tr alt pronnit

. aleitr Ne

aun Priratu

rt
i Mme
ie end
uüimorn ie
Extant in d
(od GCern
ocbe re
Olnnes, (
morbe?
mhmpe
rcond
Cnmodi
torum
TuN de
ſuum n
tabantn
at. D
Mcit. 1

do ſhi nn
lrginnmn
Nherinkr

Obligebin
net. NerzI
iture genunn
ere, velen t
nnem mirmnk
r., contraiumon
lene riüntm
0 Aceit, MMiii
Hiur ie engt
uun coMmNNI
Egle enmhe elt
Amn. NMN
Actbs enit n
Mif NE
Ctenrinn Aen
vnenn ttun
cun
r. N
4biann n

EXPECTANTIARVM

nempe eſt promiſſa ſua implere. Sed intercedit quo-
dammodo respublica & ſalute fua hoc impedit. Nulla
ergo eſt penes principem culpa, aut, ſi quæ eſt, maior
tamen pene exſpectativatum eſt, qui illicita flagitavit, &
precibus extorſit. Hic ergo de fide rupta queri non
poteſt. Obiicietur forſan, principem in pactis non tan-
quam principem ſed tanquam privatum conſiderari. Et
verum hoc eſt, quum ex patrimonio ſuo privato largi-
tur aut promittit. At quum de re, quæ reipublicæ eſt,
paciſcitur, nequit ipſe, qui caput reipublicæ eſt, tan-
quam privatus conſiderar'i.

XLV.

Poſſimt tamen caſus emergere, quibus exſpectan-
tiæ iuſtiſſimæ ſunt. Ipſa nempe neceſſitas vel utilitas
publica earum conceſſionem urget ſuadetque. Dicam
primum de neceſſitate, cuius luculentiſſima exempla
extant in tabulis Pacis Osnabrugenſis. Funeſtiſſimi,
quod Germaniam per 30. annos vaſtaveraàt, & vicina
quoque regna adflixerat, belli exitum cupiebant anxie
omnes. Convenerant iam diu legati ex toto fere terra-
rum orbe & aliquot annos deliberando atque altercando
conſumpſerant. Sed exigua admodum ſpes negotii feli-
citer conficiendi adfulgebat. Obſtabat maxime publicis
commodis utilitas ſingulorum, qui vel præmia exantla-
torum laborum & periculorum vel reſtitutionem damno-
rum acceptorum flagitabant, nec, ut remitterent ius
ſuum, moveri poterant, ſed æternum potius bellum mi-
nitabantur. Quomodo his ſatisfieri deberet, non appa-
rebat. Pecunia non ſuppetebat, exhauſtis cunctis pro-
vinciis. Terræ & prædia, gu⸗ cedi potuiſſent, plera-
que

50 DE INICVITATE

que ab aliis poſſidebantur, neque his adimi facile aut
ſine iniuſtitia poterant. Tandem hoc remedium inven-
tum eſt, ut his, quibus alio modo ſatisfieri non poterat,
exſpectantiæ tribuerentur. Sic in art. 13. domui ducali
Brunfſvicenſi & Luneburgenſi in epiſcopatum Osnabru-
genſem, quem tunc Franciſcus Wilhelmus epiſcopus
tenebat, exſpectativa datur, &, ut de cauſa neceſſaria
conſtet, additur: cæſarem conſenſiſſe tandem, quod
præſenti ſacri Romani imperii ſtatui minime expedire
iudicaret, pacem publicam propterea diutius impediri.
Porro ex eadem cauſſa in art. II. J. 6. exſpectantia in ar-
chiepiſcopatum Magdeburgenſem electori Brandenbur-
gico, in art. 10. G. 4. exſpectantia in pomerariam ulte-
riorem regi Sueciæ datur. Has igitur exſpectantias,
quas neceſſitas publica extorſit, revocare nec principi
concedenti, nec ſucceſſori eius licet.

XLVI.
Eadem neceſſitas occurrit in illo exſpectantiarum
genere, quod coadiutorias vulgo appellamus. Sæpe ſci-
licet is, qui munus ſive ſacrum ſive civile gerit, ob ſe-

nectutem, morbum aut aliam cauſſam muneris eius par-

tes implere nequit. Deiici illum plane de loco ſuo &
emolumentis omnibus privari aliumque ſurrogari, du-
rum eſt & luctuoſum. Æ quius longe, ut quis ei ſubſti-
tuatur vel adiungatur, qui munus iſtud vel gratis vel
exiguo præmio contentus adminiſtret. Et reperiuntur,
qui ſponte ſe ad hoc offerunt, ſola ſuccedendi ſpe con-
tenti. Hic profecto ſalus ipſa & neceſſitas reipublicæ,
ut adiuncto huie exſpectativa detur, poſcit. Neque
enim facile ſine illa vir bonus & idoneus tantum auur
UbI-

(pectitiye
emmm foret,
Vah, Cerito
vy5, iteln W,
dicam, in co⸗
Gvntänn exßpe
nodo vacuum
r iſtinanocki
e imerclm,
cSyyl, induut,
l.Ng. n⸗
(I. Nen

ulſi lun fuin

eflelattwarn
W MN
Gerris Eedon

(e!

atio. boſe
Wne weren
lüm ene
.
MMorid, e
Gllogne e
Vari, ne
itio altr⸗
heſia fal

—
Ei

Kremecimin
ösbert ht
rt. Cmni
lohan h
Arhmns ein
nr de calanet,
enſile tanden
teres dnning

s erhe

Nelectori l
in poment
§ igitur ehtmn
revocare K
cet.

Appelammg ent

Ve clegert En
lummmengenn e
npeece lonipl
mmreſmgni ¹
ge r us i li
iſuc rel gnd
et E Eri
iccecend ſe e⸗
Ceſſesn
elb tnmn ⸗

EXSPECTANTIARVM 5

ſubibit. Conceduntur igitur communiter huiusmodi
exſpectativæ coadiutoribus. Has non ſervari improbis-
ſimum foret, fidemque publicam læderet. Vide c. §.
X. de Clerico ægrot. vel debilit. & c. un. de Clerico ægrot.
in 6. item Concil. Trident. ſeſſ. 25. cap. 7. Et ut verum
dicam, in coadiutoriis cum ſpe ſuccedendi coniunctis
non tam exſpectativa conceditur, quam munus quodam-
modo vacuum confertur. Negandum tamen non eſt,
per iſtiusmodi coadiutorias ſæpe fraudem fieri legi, eas-
que interdum, ubi neceſſitas nulla ſubeſt, concedi. Ceſ-
ſarunt, inquit, M. Antonius de Dominis de Republ. e-
cleſ. lib. 9. Cap. S. J. 26. gratiæ exſpectativarum nomine-
tenus. Nam earum loco ſucceſſenunt coadiutoriæ ſive
cauſßſa cum futura ſuccesſione; quæ ſunt ipſisſimæ gratiæ
exſpectativarum. Huiusmodi coadiutoriarum patroci-
nium non ſuſcipio, ſed easdem pariter cum aliis exſpe-
Ctantiis damno.

XLVII.

Quæ neceſſitatis, ea quoque utilitatis publicæ e
ratio. Poſeit hæc interdum, ut boni fortesque viri ad
bene merendum ſpe præmiorum excitentur, vel etiam,
ſi iam bene meruerunt, mercedem accipiant. Si con-
ſuli illis alia ratione poteſt, ad exſpectantias deveniri non
debet. Aliquando autem nihil eſt in reipublicæ patri-
monio, ex quo illis ſatisfitt. Tunc vero neceſſitatis
quoque erit, exſpectantias concedi, conceſſasque ſer-
vari, ne homines defectu præmiorum a reipublicæ ſer-
vitio abſtrahantur, aut, dum vident, alios benemeritos
ſpe ſua fruſtrari, eiusdem ingratitudinis metu abſterre-

antur. Quare etiam in Capitul. Caroli VI. art. II. exſpe-
G 2 ctantiæ

32— DE INIQVITATE

Gantiæ quidem in feuda imperii prohibentur, ſimul ta-
men hæc verba adiiciuntur: Denen von unſern Vor⸗
fahren am Reich denen Staͤnden propter benemerita er⸗
theilten und denen Reichs⸗Conſtitutionibus gemaͤſſen An⸗
wartungen auf kuͤnfftig ſich erledigende Reichs⸗Lehn an
ihrer Krafft und Buͤndligkeit unſchaͤdlich.

XLVIII.
Iterum tamen moneo, utilitatem publicam, quæ
exſpectantias ſuſtineat, manifeſtam eſſe debere. Men-
tio benemeritorum ſingularium in omnibus conceſſioni-

bus & beneficiis, etſi in indigniſſimos conferantur, fit.

Ergo nec in exſpectativis ea omitti ſolet. Ita vero facili
negotio omnia, quæ de iniquitate exſpectantiarum ante
dixi, eludentur, omnesque exſpectativati, improbiſſimi

licet, ſpe ſua potientur. Quod ne fiat, requiro acerri-

mum formulæ eius ob benemerita examen, nec effectum
illi nllum tribuo, niſi certiſſime conſtet, vere eum, cui
exſpectatio data eſt, & ſingulariter reipublicæ profuiſſe,
nec alia præmia accepiſſe, nec accipere potuiſſe. Ni
hæc concurrant, exſpectantia vana erit. Fruſtra ergo
hi ad utilitatem publicam & merita ſua provocabunt, qui
ſolitis officiis gratiam principis meruerunt, & ſtipendia
annua pro iis, quas præſtiterunt, operis acceperunt,
nec quidquam præter id, quod ex officii neceſſitate fa-
cere debuerunt, fecere.

XLIX.

Quamvis vero exſpectantias aliquando ob utilitatem
vel neceſſitatem publicam conceflas valere per rationes
exemplis illuſtribus comprobatas oſtenderim, ſtricte ta-
men

ls, quanm
ium exhuuni
AEritetur.

eilblier de

onendipotelt
Preſringenen
(äüm mortis
Ur, fichtlon

cdͦile all
erſel, Olin

4 HMyniu
AOtnent. ad

ut eenhhun

wropenſchen G
COhadera N
(ol ANNd
tetbergion
Pohannes d.
miuoliche
Eben hat
W von
d Graff
hertt
Mdnad
kihrt
len. Uo
Keyernn
Clder
il duc

ein H

—
—
Nndor, l
don Vnien N
n dereneig,
ödus Pniſch
e Nitlint
ic.

Neln Phlen,
ele e.
Orhnihnstr
mOS O

exſpechmnen
efit, Eilnen
eramen ertktt.
Ollſet, vereenm
r reiphblee nii
pere ll.
lent. Elfmer
fiuppofochung
ruenun, Aſen
Operis Nlthenn,
ofi eenet

Manchobnuittn

ere Se⸗
nt ſticht
derim,

EXSPECTANTIARVMMM 53

men eas ſemper interpretandas eſſe credo, ut ſcilicet per
illas, quam fieri poteſt, minimum reipublicæ patrimo-
nium exhauriatur, poteſtasque principum conſtringatur
& limitetur. Omne enim id, quod liberam principis &
reipublicæ de prædis, beneficiis & muneribus ſinis dis-
ponendi poteſtatem aut tollit aut imminuit, odioſum eſt
ac reſtringendum. Sic, exſpectativa feudi conceſſa in
caſum mortis ſine liberis, exſpectativatus non admitti-
tur, ſi ob feloniam feudum ad dominum revertatur, i-
cet & ipſe vaſallus absque liberis poſtea moriatur, & vi-
ce verſa, quandoquidem conditio ſpecifice eſt adimplen-
da. Hornius Jurisprud. feudal. c. 12. §. 9. Schilterus
in comment. ad c. 12. Juris alem. feud. J. 4. Huc per-
tinet exemplum quoddam illuſtre, quod Faber in der
Europæiſchen Staats⸗Cantzley t. 13. p. 464. ſc/4. refert.
Conceſſerat Maximilianus I. duci Megapolitano Henxi-
co I. anno 1502. exſpectativam in landgraviatum Leuch-
tenbergicum his verbis: Wann der Wohlgebohrne
Johannes Landgraff von Leuchtenberg ohne eheliche und

männliche Leibes⸗Erben dieweil er ſonſt keinen Leibes⸗

Erben hat / mit Todt abgehet / daß Wir Hertzog Hein⸗
rich von Mecklenburg und ſeinen Erben die gemeldte
Land⸗Graffſchafft zu Leuchtenberg mit aller ihrer Obrig⸗
keit Herrlich⸗ und Gerechtigkeit nichts ausgenommen
wie dann die von uns und dem Heil. Reich zu Lehen her⸗
ruͤhret/ vor maͤnniglich gnaͤdiglich leihen ſollen und wol⸗

len. Und ob von Uns und unſern Nachkommen Roͤm.

Kaͤyſern und Koͤnigen hierwieder aus Unwiſſenheit / oder
in andern / in was Schein das beſchehe / ichts ausginge /
ſoll doch ſolches krafftloß/ und dem genannten unſerm
Oheim Hertzog Heinrich von; Meckilenburg und ſeinen
3 Erben

54 DE INICVITATE

Erben an dieſer Verſchreibung unvergreiflich und unſchaͤd⸗
lich ſeyn / doch Uns den halben Theil von ſolcher Land⸗
graffſchafft in unſerer Cam ner vorbehalten / getren und
ohngefaͤhrlich. Non decedebat vero Joannes landgravi-
us Leuchtenbergicus ſine maſcula prole, ſed demum po-
ſteritas eius anno 1646. in Maximiliano Adamo exſtin-
guebatur. Cæſar igitur vacuum domino landgraviatum
non ducibus Megapolitanis ſed Bavariæ duci Alberto,
cui nupta erat defuncti Maximiliani Adami ſoror, con-
ferebat. Adquieſeere tunc temporis neceſſum habebant
duces Megapolitani, quod bello tricennali penitus ex-
hauſti eſſent. Sed quum anno 17os. Maximilianus Phi-
lippus Bavariæ dux & landgraviatus Leuchtenbergici
poſſeſſor ſine prole diem obiret ſupremum, atque agnati
eius, electores Colonienſis & Bavaricus, publice pro-
ſcripti eſſent, dux Megapolitanus Fridericus Wilhelmus
acceptam olim exſpectantiam proferebat, &, ut inve-
ſtiretur, petebat, contendebatque, caſum expreſſum,
ſi vaſallus ſine filiis moriatur, tacite & illum, ſi poſteri-
tas eius exſtinguatur, complecti, & datam olim duci-
bus Bavaricis inveſtituram ſibi propter inſertam exſpe-
ctativæ formulam non nocere. Verum & cæſar & ſu-
premum eius tribunal anno 1708. landgraviatum duci
Megapolitano abiudicavit & Leopoldo principi Lamber-
genſi dedit, procul dubio non alia ex ratione, quam quod
Joannes landgravius Leuchtenbergicus ſine liberis non
deceſſiſſet, ad quem tamen caſum exſpectantia Henrico
I. data alligata fuerat.
I.

Concluſionem hanc, quod exſpectativæ tunc etiam,

quum ſervantur, ſtricte tamen interpretandæ ſint, alio
exemplo

—,A

lebeht en Imc
releyeltaci,
Vdtus ll
ul ſtare neq
rnte, ſt
Nincipisuun
Cuicllumn i
Alterius pri
alt Cffei
unn benekci⸗
InMNir ro
6,6, Fec ergea
rnod eecn
de Ch
WENRMAe.
GNK, N
fecid, in
laſeriplit.
bilemit
ler conſern
o conr
Turgg e
nmrexenn
uuſeref
Menf. ver
SAltt, len
n,
et aler
i
eh

Daparie dne le
ni Mniſn,
drs neceliner
tricennln
jatus
premuma
Waricns,

Frideremtin

Ckerebet, n
re, cim ennln
te&A Um, Ae
„alrmont
Oprer Mermel
Perun A ceirt
Eycgrninmnt
rirpilem
Cntonean
ſas ine hheren

Mhotmnn hen

Mrinenkein

1,½¾ 10
nce ,
eta nn

intrare malle.

EXSPECTANTIARVM 5F5FF

exemplo illuſtrabo. Scilicet exſpectativatus iuri ſuo, ſi quod
habet, renunciare poteſt ſine dubio. Renunciat vero velex-
preſſe vel tacite per factum Tale factum eſt, quum exſpecta-
tivatus quid ſuſcipit, quod cum re, quam exſpectat, ſi-
mul ſtare nequit, ſeu, ut loquuntur, incompatibile eſt;
ut puta, ſi quis feudi, quod leges extraneo aut alterius
principis miniſtro conferri vetant, exſpectantiam habens
domicilium ſuum in aliam provinciam transferat, aut
in alterius principis ſervitium tranſeat; vel ſi benefici-
um aut officium exſpectare iuſſus munus, quod ſimul
cum beneficio & officio illo geri nequit, acceptet. Hic
renunciat profecto exſpectantiæ ſuæ, c. 30. de Præbendis
in 6. Fac ergo, vacante deinde feudo, officio vel be-
neficio exſpectato, exſpectativatum conditionem illam
ſpei ſuæ contrariam deſerere, atque in locum vacuum
Audiendus non eſt. Nam, dum renun-
ciavit, iure omni, quod ex pacto habuit, ſe abdicavit,
nec id, invito altero, recipere poteſt. Clement. 4. d.
Reſeriptis. Nec iuvabit eum, quod forte, dum incom-
patibilem iſtam conditionem accepit, de iure exſpectan-
tiæ conſervando proteſtatus eſt. Nam proteſtatio hæc

facto contraria non attenditur, nec illum a quo exſpe-

Gantia pendet, invitum obligat, ut pactum cui alter
contravenit, ex ſua parte ſervet, arg. d. Clement. 4. ibi:
aut ſis reſignare paratus. Ipſe Gloſſator ad hanc Cle-
ment. verbo renunciare liteb. Puto, inquit, banc de-
eret. locum hbabere, etiamſi proteſtetur recipiendo ſecun-
dum, quod gratiæ renunciare non intendit. Huc perti-
net altera eius reſponſi, cuius priorem partem ſupra in
§. 33. inſerui, pars, quam a celeberrimo Præſide meo
acceptam hic communicabo: Wann auch allentalis
obge⸗

36 DE INIQVITATE
obgedachte exſpectanz vor gultig gehalten werden ſolte;

ſo müſte nichts deſtoweniger zweytens in Betrachtung

kommen daß Iſaat Meper derſelben bereits genoſſen/
indem des Herrn Biſchoffs Hochfuͤrſtl. Durchl. nachdem
ſein Vater behindert und unvermoͤgend geweſen bey an⸗
dern Verrichtungen dieſen beyden Aemtern laͤnger vorzu⸗
ſtehen / mithin der in der exſpectanz ausgedruckte Fall:
Wann Er D. Meyer mit Tode abgehen / oder ſonſt Alters
und Unvermoͤgens halber ſolche Bedienungen zu vertreten
nicht beſtand ſeyn ſolte; würcklich exiſtiret/ ihn in das
Conſiſtorium und Hoff⸗Gerichte einfuͤhren laſſen / auch
in dem ſolcher Einfuͤhrung halber gegebenen gnaͤdigſten
Befehl der von der Ritterſchafft und Staͤdten vorherge⸗
gangenen præſentation deutliche Meldung gethan / und
ſie gleichſam mit zum Grunde geſetzet/ die Land⸗Staͤnde
hingegen das zwiſchen Vater und Sohn abſonderlich ge⸗
troffene pactum, welches dem Vater die Beſuchung der
Collegiorum frey geſtellet / gantz nicht angegangen / noch
das Hauptwerck / nemlich die Erfuͤllung der ertheilten
exſpectanz und præſentation, hindern moͤgen. Bey ſo
geſtalten Sachen nun / und da Iſaac Meyer ſeine exſpe-
Stanz und præſentation einmahl zur Wuͤrcklichkeit ge⸗
bracht/ und bey Annehmung der Buͤrgermeiſter⸗Stelle
ſich ſeines erlangten Rechtens wieder begeben / ſo kan er
nunmehro wieder den Willen der Ritterſchafft und Staͤd⸗
te nicht varüren noch die iura, denen er einmahl renun-
ciiret/ zuruͤcke nehmen. Denn die renunciation des ihm
aus der exſpectanz zuſtehenden Rechts iſt nicht allein mit
Worten / ſondern facto ipſo durch Annehmung des mit
dem Conſiſtorial-und Hoff⸗Gerichts⸗Aſſeſſorat incompa-

tiblen Buͤrgermeiſter⸗Amts geſchehen. Und vergonhen
b

ſcgr die Nich
. er erßec
ender vacan⸗
6e/ worauß e
ſtae Meyer
Purgermeiſer⸗
rdtgen Donn
oß dergeichen
6o und lepi co
Hechwürdges
n Burgeren
NLndStnde
tta aud dode
Urekunndi
WeſCſc wi
Wcr w
Stache G
Pedungen' ſe
Bettligure
n den f

= =
——

ſtſeines

Dhmuach
des B
cgee⸗
Elle⸗

Ier
karim,1

feinn offe

Durc ie.

WN
temmemnlännnn

1 gögedne e

hen/ Oderſef,
dienunget n
üdt b
tinflhrente:
gegebenetge
nd Stire
Neldung en
tet/ dieern
Soho chentar.
tr de Bſcn

Nicht orgehctul.

ffilleng A unte
ern nnchen Bel
0e Migr ſinarn
ur Vircliſtdtt
BithonitG

ieen bene

erchefrne.
4 E fnaſ re
ennmnction N 1
iſe nht Men 4
ſhekerung
Geortimnh
mn,

EXSPECTANTIARVM 5„7

ſo gar die Rechte nicht / daß derienige / welcher auf ſolche

Art der exſpectanz ſich tacite begeben/ hernach bey erfol⸗
gender vacanz mit Quitirung des incompatiblen beneficii
das / worauf er exſpectiviret/ annehme. Dagegen den
Iſaac Meyer nicht hilfft; daß er bey Annehmung des
Buͤrgermeiſter⸗Amts ihm die exſpectanz bey E. Hoch⸗
wuͤrdigen Dom⸗Capitul vorbehalten / denn auſſer dem/
daß dergleichen reſervation oder proteſtation tanquam fa-
cto und legi contraria unguͤltig iſt / ſo iſt uͤber dis E.
Hochwuͤrdiges Dom⸗Capitul nicht berechtiget geweſen /
dem Buͤrgermeiſter Meyer ohne Vorwiſſen und Willen
der Land⸗Staͤnde ſein einmahl erloſchenes Recht vorzube⸗
halten/ und dadurch das den Land⸗Staͤnden zuſtehende

ius praeſentandi zu fraͤncken. Über dis hat man ia die

damahlige reſignation des iuͤngern D. Meyers vor eine
wuͤrckliche vacanz gehalten / indem nicht allein die Land⸗
Staͤnde Laut Schreibens ſub E. ihnen die praeſentation

bedungen ſondern auch der alte D. Meyer/ welcher mit

Bewilligung der Staͤnde an des Sohnes Stelle getre⸗
ten/ den zweyten locum und nicht den erſteren / der ihm
ſonſt ſeines Alterthums halber gebuͤhret haͤtte / occupiret.
Dieſemnach ſeynd deputati der Ritterſchafft und Staͤdte
des Hoch⸗Stifſts Hildesheim wohl befugt mit Uberge⸗
hung des Buͤrgermeiſter Meyers andere ſubiecta zu der
erledigten Conſiſtorial-Rath und Hoff⸗Gerichts⸗Adſeſſor-
Stelle zu præſentiren.

LI.

Id ex recta ratione per ſe patet, conceſſam exſpe-
Ctantiam, ſi vel maxime firma ſit, illi tamen, qui bene-
ficium, officium aut feudum in præſens poſſidet, prorſus
H innoxi-

22 DE INIGVITATE

innoxiam eſſe debere. Vide 1I. f. 27. ibi nullum detri-
mentum. Itaque conditio eius nulla in re per exſpectan-
tiam deterior reddi debet. Ex quo porro conſequitur,
licere poſſeſſioni rem illam, quam alter exſpectat, cum
domini conſenſu alienare, nec poſſe exſpectantem con-
tradictione ſua conſenſum domini impedire. Vide Stry-
kii Examen iuris feud. cap. I2. quæſt. 34. Id quod Hor-
nius in Jurisprud. feudal. c. 12. J. 12. ad eum éxſpectati-
vatum, qui ſimul abuſive inveſtitus eſt, rectiſſime ex-
tendit. Neque enim ficta illa ſeu abuſiva inveſtitura pos-
ſeſſori præſenti detrimentum inferre debet. Adiiciam
ſententiam ICtorum Helmſtadienſium menſe Julio anni
MDCCXIX. exaratam & benevole a celeberrimo Præſide
communicatam: Daß / des von den Lauen gethanen
Wiederſpruchs ungeachtet / der zwiſchen dem von Oelſchnitz
und dem von Hake getroffene Kauff lehnherrlich zu beſtaͤ⸗
tigen / und die beyderſeits verurſachte Unkoſten gegen ein⸗
ander aufzuheben ſeynd. Jedoch wird den Lauen ihre
Anwartſchafft billig vorbehalten. V. R. W. cui ſen-
tentiæ hæ ſubnexæ fuerunt rationes: Der gantze Streit
kommt auf die Frage an / ob die Lauen wegen der ihnen
an dem Bruuch zu Staßfurth zuſtehenden Anwartſchafft
verhindern koͤnnen / daß ſolcher Bruuch von dem gegen⸗
waͤrtigem Beſitzer mit lehnherrlichen conſens nicht ver⸗
aͤuſert werde. Nun wollen zwar die Lauen ihr ius con-
tradicendi daher behaupten / daß ihr Vater und ſie ſolche
Anwartſchafft bona fide von dem Freyherrn von Hoym /
und deren Beſtaͤtigung von Koͤnigl. Maieſtaͤt erhalten /
daß ihnen nebſt der exſpectanz zugleich die geſammte
Hand oder inveſtitur, alſo ein dingliches Recht / zuge⸗
ſtanden worden / und daß der von der Oelſchnitz in ein
Cloſter

—ꝑ
Coſter gegan
cren. Gei
enden Lautt
nilaber dert
ln⸗Nehte
Nein gegenwa
lhezogen wer
reiudiz gere
Oet mit ſürt
folunen / eine
r ſolte, folg
ne der exßee
ltg nicht toe
ſecheineimel
eer de Won
SGrded⸗
in de
wird vod⸗
bet, endlic
handen wa
Allſichigt
uff it
ſta u
icht
nidhe
Gigeſcee
Pus imti
Gehaſten/
in könne

Hxe 4

—

4
edoun
Aer Ahetz, .
nhei ſüh,
. 31. I Goln⸗
In Memn eit
buifz ini
mecebe d
Kum medn
a celebeuntt
n den An en
ſchen deinme
f chrnertdnr
Ste lrteſengunt
wid dr unt
6: Oer lken
Ouen nihen Ar
rhecben Jorvntſt,
oc tor den ee⸗
e omſen cen⸗
Luueg hr n e⸗
nfeſir
hhenn n e

EXPECT ANTIARVM 59

Cloſter gegangen / folglich ſein Lehn⸗Recht ipſo iure ver⸗
lohren. Gewinnet es demnach das Anſehen / ob ſey der
von den Lauen gethane Einſpruch wohl gegruͤndet. Alldie⸗
weil aber der ſo wol natuͤrlichen Billigkeit als den gemeinen
Lehn⸗Rechten nach durch Verleihung einer exſpectation
dem gegenwaͤrtigen Beſitzer nicht der geringſte Nachtheil
zugezogen werden muß / hingegen zu deſſen nicht geringem
præiudiz gereichen wuͤrde / daferne ihm die Macht das
Gut mit lehnherrlicher Bewilligung zu veraͤuſern / be⸗
nommen / eingeſchraͤncket/ oder ſchwehr gemachet wer⸗
den ſolte / folglich die Rechtslehrer einhellig ſchlieſſen / es
koͤnne der exſpectativatus der vorzunehmenden Veraͤuſe⸗
rung nicht wiederſprechen/ welches auf dem Fall / da zu⸗
gleich eine inveſtitura abuſiva vorhanden / erſtrecket wird /
ferner die Lauen bey dieſer Veraͤuſerung directo keinen
Schaden leiden / indem nur an ſtatt des vorigen Beſitzers
ein anderer eintzeler annoch unbeerbter Vaſall ſurrogiret
wird / und ihnen ihr Anwartſchaffts⸗Recht in ſalvo blei⸗
bet / endlich keine eigentliche Nachricht bey den actis vor⸗
handen / was es mit dem in das Cloſter gehen des von der
Oelſchnitz vor eine Bewandniſſe habe / auch ohnedem der
Kauff zwiſchen ihm und dem von Hake lange vorher ge⸗
ſchloſſen/ und um lehnherrliche Beſtaͤtigung deſſelben an⸗
geſuchet/ dieſe auch nicht abgeſchlagen ſondern nur biß
nach geſchehener Unterſuchung der Lauiſchen contradiction
ausgeſetzet worden / alſo wenn ſie noch erfolget / ad tem-
pus initi contractus retrahiret wird; ſo haben wir dafuͤr
gehalten daß der ſtreitige Kauff gar wohl beſtaͤtiget wer⸗
en koͤnne.

LII.
Hæc de exſpectantiis in genere dicta ſufficiant. Re-
2 ſtat,

60 DE INICVITATE
ſtat, ut de ſingulis exſpectantiarum ſpeciebus pauca ſub-
üiciam. Et primum quidem de exſpectantiis eccleſiaſti-
cis nonnulla monebo. Harum obiectum conſtituunt
omnia eccleſiaſtica beneficia cap. 2. X. de conceſſ. præb.
Beneficium vero ſeu præbenda, uti in titulo de Præ-
bendis in 6. appellatur, eſt facultas iure competens fru-
endi fructibus ex bonis eceleſiæ propriis provenientibus
intuitu miniſterii eccleſiæ præſtandi. mamvis autem
beneficium ab officio ita differat, quod propter hoc il-
lud detur, haud infrequenter tamen in iure canonico
unum pro altero ſumitur, ita ut modo beneficium offi-
cium, & vice verſa hoc illud denotet, vel etiam plane
ſub ſe comprehendat. Huc ſpectant paſtoratus, ſive ſint
parochiales, ſive civici, ſive cum inſpectione coniuncti
in ceteros, ſive non, diaconatus, profeſſiones Acade-
micæ ac ſcholaſticæ, officia præſidis, adſeſſorum & ſe-
cretariorum in conſiſtoriis commendaturæ, abbatiæ, præ-
poſituræ, canonicatus, minora clericorum, ut cuſto-
dum, cantorum &c. munera. Eſt igitur exſpectantia
eccleſiaſtica, de qua hic loquimur, ratione concedentis
translatio iuris ſuccedendi in beneficium eccleſiaſticum
in eum ſcilicet caſum, ſi eius poſſeſſor illud poſſidere
amplius nequeat, & ratione impetrantis facultas iure
competens ſuccedendi &cc.

LIII.

Contrariæ quidem bono publico ſunt exſpectantiæ
omnium munerum & beneficiorum eccleſiaſticorum, ſed
eorum tamen imprimis, quæ, ut loquuntur vulgo, cu-
ram animarum coniunctam habent. Præter rationes,
quas ſupra in ò. 20. ſqq. attuli, accedit hic alia. Exſpe-

—

ctantiæ

—
—
Euntienenn
S talnen 1
PWine el
nis eecleſis
4leripternn
(onis, que
aun ſeilicet,
1. Nrirt
un, ita, Ur
Ectone, ſin
MNinatun
dabs. Hoc
(ieel a I
oroln edud
aru tan
te,
Certe Drun
Hergog⸗
P.l.

f Vid
tur: n

fi nee 4
Everdan
Konorl,
ANprdde
repucis
II. h̃
ſi Qori
ler
niſnn,/

NRicdinn
Neantis tete

Ddiedam Chlinn
.N⸗ eneſent
ii in inot e
ine onmeng,
roprisrrin
d. Cmtur
Cod n
Wnen in Me n,

A

8, Poſeina n
eſcis, Mlnm
Endatre Atte
Cerionmm, uct
Et iginn ehetn
F, mmoe It
efcimn eeckelihr
letir iud oſt
erats fiennss in

o ſun afehn
ceittcunmn 4
Tummr iie

. EXSPECTANTIARVM 6

Gtantiæ nempe excludunt liberam eccleſiæ electionem, cu-

ius tamen necefſitas & in iure fundata & rationi quam
maxime eſt conveniens. Scio equidem, in pauciſſi-
mis eccleſus hodie Hiberam populo electionem permitti.
Adſcripſerunt ſibi eam ubivis fere potentiores ſub iuris
atronatus titulo. Remanſit tamen aliquod veteris ele-
Rionis, quæ penes totum populum erat, veſtigium, vo-
tum ſcilicet, ut loquuntur, negativum, ſeu ut Carpzov.
I. 1. Jurisprud. eccleſ. def. 38. n. 2. id vocat, informati-
vum, ita, ut, facta ab eo, cui ius patronatus competit,
electione, ſingulis eccleſiæ membris ſit facultas electum
& nominatum repudiandi, adlegatis iuſtis diſſentiendi
cauſis. Hoc votum negativum in recta ratione & ſacro
codice I. ad T'moth. II, 0. fundatum, decretisque va-
riorum conciliorum, quæ memorat chilterus in Inſti-
tut. iuris can. lib. I. tit. I4. J. 34. comprobatum ſine in-
iuſtitia, ac, fere dixerim, impietate tolli nequit. In terris
certe Brunſvicenſibus lege etiam ſtabilitum eſt. Vide
Hertzog Anthon Ulrichs erneuerte Kirchen⸗Ordnung
P. I. c. 2. J. 3. Nec pontificii id plebi ſuæ prorſus dene-
ant. Vide can. I. diſtinct. 62. ubi ſtatim in principio ha-
etur: nulla ratio ſinit, ut inter epiſeopos habeantur,
qui ne a Clericis electi nec a plebibus expetit; quæ ſa-
ne verba nihil aliud indicant, quam eos ſolummodo rite
& canonice eſſe electos, qui & a clero electi & a plebe
adprobati ſint, ſive quos plebs ob cauſſas ſonticas non
repudiaverit. Confirmant hanc ſententiam verba can.
II3. cauſæ I. qu. I. ordinationes, quæ non communi conſen-
ſu CQleri & populi ſecCundum cononicas ſanctiones fiunt,
falſas eſſe diiudicamus, & verba can. 27. diſt. 63. vota
civium, teſtimonia populorum, honoratorum arbitrium,
H 3 electio

S DE INICVITATE

eectio clericorum in ordinationibus ſacerdotum exſpe-
ctantur. Adde can. I. dift. 23. §. 2. & can. 2. dift. 24.
Huc pertinet etiam ſynodus Tridentina ſeſſ. 24. can. 18.
quæ patrono quidem vel epiſcopo electionem ipfam re-
linquit, aliis tamen, qui aliquos ad id aptos noverint,
eorum nomina deferre permittit, ut poſſit poſtea de cu-
iuslibet ætate, moribus & ſufficientia fieri diligens in-
uiſitio. Neque enim patronus ſive is, qui ius eligen-
i habet, ſemper certior eſſe poteſt, ſe talem elegiſſe,
qualem eſſe oportet ſacerdotem, quum ipfſi tanquam
homini candidati ſii impietas facillime poſſit eſſe igno-
ta, quæ aliis forte eccleſiæ membris eſt notiffima, ſed
erga patronum aſtute diſſimulata. Quum igitur neces-
ſarius ſit eccleſiæ in conſtitutionem ſacerdotis conſenſus,
bonoque publico ex eius neglectione magnum inferatur
damnum, exſpectativæ, quæ conſenſum hunc prorſus
excludunt atque impediunt, non ſunt ferendæ.
LIV.
Deinde exſpectantia eccleſiaſtica aditum ſimoniæ
ſaltem ſubtiliori aperit. Si ius ſpectas, inviti ſaltem ad
ſacerdotium provehi debebant, & indigni ſunt ſacro
munere, qui ſponte id petunt L. 31. C. de Epiſcopis &
Clericis. Verum iſta lex diu iam obſervari deſt. Sin-
cera tamen adhuc debet eſſe vocatio ad officium ſacrum,
ita ut vocans non indignis precibus, pollicitationibus,
blanditiis, vel quod deterius adhuc pecuniæ obla-
tione inductus vocet. Triplex ſcilicet eſt, quod in ſi-
monia intervenit, munus, & aliud a manu, aliud ab
obſequio, aliud a lingua proficiſcitur. Vide Georgii I.
& Vrbani II. effata apud Gratianum in can. II4. cauſa I.
quaæſt. I. & can. S. cauſa I. quæſt. 3. Munus a lingua eſt

oblatio

ltio pecunn
tronenti ſt,
1Ingua inter
cs& er fao
lon ſpen 1
Limitat tamen
1.1. M
iej faßfe fuß⸗
Morlinumnc
filii trrelli
Wn ANerifat in
Def. Denitn
dehrnn abor
ol van Hen
ENNNt:
MNINANE
endade R
ioſs rel eord
Tcurate con
Iue cantur,
oe Mrniur
endo per
lam, ane
Reolaor
ſen, 4
gieecen
Pychiin
ori nf⸗
nikrCnieh
uletnn

üihreſe

*
N
—
2

—
laterdatin

Kcan. 1

lentſum nn

1

ſunt kerence

=☛

Cica Adrun Nrn

echg, iMiiſlent

imn iin in
1. Celpſen
blereri ceni. N⸗
Adofcimkee
, lenninii
e ane.
Ceteh/odn
a mumn, Al
iCeni
un M

1ime
uns Cerd,

EXSPECTANTIARVM 63
oblatio pecuniæ aut cuiuslibet rei, quæ magni an parvi
momenti ſit, nihil intereſt c. 20. X. de Simonia. Munus
a lingua intervenire dicitur, quum beneficium ad pre-
ces & ex favore confertur, qua de re plura vide apud
van Eſpen in Jure eceleſ. univ. P. 2. tit. 30. c. 2. 6. 7.
Limitat tamen hæc recte Gratianus in can. 122. cauſa I.
qu. . Non quorumlibet, inquiens precibus ordinatio-
nes factæ falſæ diiudicantur, ſed ba demum quæ preci-
bus ordinandi vel eins amici non ſpirituali, ſed carnali
affectu porrectis fiunt, cum alias futura non eſſent, quas
non charitas interveniens ſed amicitia ſupplicans extor-
quet. Denique munus ob obſequio intervenit, quum
indebitum ab ordinando officium patrono præſtatur, id
quod van Eſpen d. l. G. 18. etiam ad eos extendit, qui
principum aut aliorum magnatum liberos vel epiſcopo-
rum nepotes nullo aut exiguo ſtipendio rigendos erudi-
endosve ſuſcipiunt ea ſpe, ut beneficia eccleſiaſtica ab
ipſis vel eorum favore adipiſcantur. Quæ omnia, ſi
accurate conſideras, fateberis, exſpectantias fere omnes,
quæ dantur, ex uno horum fontium fluere. Agnoſfcit
hoc Hornius in diſſ. de exſpectat. eccleſ. J. 12. dicitque,

quando per portam exſpectantiarum intrare licet in ec-

cleſiam, aucupatores illarum ante tempus currere, fati-
gare collatores, ſuffragia ſtipulando exigere, & fere vim
facere, atque id agere, ut unus alium prævertat. Egre-
gie hac de re ſentit Bonifacius IIX. in cap. 2. de Conceſſ.
Ppræb. in 6. Promigiones, inquiens, buiusmodi propter
importunitatem nimiam per quam non concedenda mul-
toties conceduntur) & per ambitionem improbam utplu-
rimum etorquentur. De eetero inſigne pacti ſimonia-
ci ſuper exſpectantia initi exemplum vide in excellentiſſi-
mi

64

mi Præßidis ſpec. ad D. XMILV. de Variis pactorum ſuc-
ceſſor. gener. med. 3.
LV.

Hæ igitur & ceteræ, quas ſupra memoravi, ratio-

nes effecere, ut exſpectantiarum largitiones prohibue-
rint tam ſevere tum patres, tum ipſi pontifices. Vide
can. 23. «oncilii Antioch. ſub Dionyſio, qui pontifex
creatus anno Chriſti 260. habiti, excerpta ex concil. La-

teranenſi ſub Alexandro III. anno 1179. habito in cap. 2.

X. de Conceſſ. præb. Adde cap. I4. X. de Conceſſ. præb.
& eccleſiæ non vac. cap. 2. de Conceſ-. præb. & ecc non
vac. in 6. Concil. Baſileenſe ſeſy. 31. Conc. Trid. ſeſj. 24. de
Ref. c. I9. ubi decernitur, mandata de providendo & gra-
tias, quæ exſpectativæ dicuntur, nemini amplius etiam
a collegiis, univerſitatibus, ſenatibus & aliis ſingulari-
bus perſonis etiam ſub nomine indulti aut ad certam
ſimmam vel alio quovis colore concedi nec hactenus
conceſſis cuiquam uti licere. Concordata quoque ger-
manicæ nationis Fridericum III. inter & Nicolaum V.
inita exſpectantias tollunt, quibus non leve addunt pon-
dus Capitul. Caroli V. art. I6. & Capitul. Caroli VL.'art. id.
Graviter ergo peccant illi, qui contra ſaluberrimas hasce
conſtitutiones vel dant vel accipiunt exſpectativas. Vtri-
que ex priſcorum auctorum mente adulterium commit-
tunt. Nam, ut du Fresne in Gloſſario mediæ & infi-
meæ latinitatis voce Adulterium obſervat, adulteros vo-
cant ſcriptores eccleſiaſtici, quu civitatis epiſcopo adhue
ſuperſtite, eiusdem epiſcopatum invadunt, aut qui quem-
piam ad epiſcopatum promoveri patiuntur, epiſcopo
adhuc vivente. Epiſcopus enim promotione ſua ſpiri-
tuales nuptias cum eccleſia ſua contrahit. Libereng
ia-

DE INIGVITATE —

acon glüi en
Mer u nal
eninenn Henn
iumuro Iul
vyſa ſenleniin
unmdldlun
iUßt Lenin 1

hererum cl⸗

Qle quun
4 ſrgl n

lammmikeſti

to Hrmn,
u. Miihibis
SCNNKeikte.
WNS MWoe
öNN Nonö
4ile dortik
verbis Conci
Rumamnl fon
Goriut exßen
ne er cunſ⸗
mntarun oce⸗
Mivarun
kümſkebiin
Crererüre
uo eonehin
tur magisin
tem pontite
rarholigs
MIeipibin
3UIore

—

—
ruis dalien ,

famemorti n

rptone in

fionken

4. L leliH
eſ. ſr
(onc.
depr
neminminern
tibus ini
indultiar den
Coneeci ee Mn
ncorcete gget
inter & Maooenmn
non ere atcunt
gin rai Lu
Talilbeminon
relſechtiig ſt
Alerum anm
orieneie,
rr, AMllrroe
Auseiihin
Cunnat ice⸗

tiumnn, Ghilu

nornr ii ii⸗
hi⸗ Ubennn

EXSPECTANTIARVM 6

Diacon. qui circa annum 570. vixit, cap. 14. Cumque

Juper hboc multa dubitatio procegiſſet, volentibus civibus

neminem penitus ordinare, ne adulteri viderentur
(Dioscoro quippe vivente) novisſime in Proterium uni⸗-
verſa ſententia declinavit; & cap. I7. Porro baretici
ut iam dictum ett, Petrum latenter inſtituerant, quem
insſit Zenon imperator expelli tanquam bereticum &
adulterum &. L
LVI.

Quæ quum ita ſint, exſpectantias eccleſiaſticas ipſe
princeps dare non debet, niſi neceſſitas aut utilitas pu-
blica manifeſte ipſum ad hoc moveat. Neque igitur ad-
ſentio Hornio, qui in diſſ. de exſpectativa eccleſiaſtica
9. 14. principibus noſtris ſimpliciter permittit exſpectan-
tias concedere. Præcipua, in qua Hornius nititur, ratio
mullius momemti eſt. Ait, principes eadem, quam ca-
noniſtæ pontifici maximo tribuunt, facultate gaudere.
At ipſe pontifex nullam habet. Adimit hanc ei claris
verbis Concilium Baſileenſe ſeſſ. 31. conſtituitque: Ut
Romanus pontiferx, qui protempore fuerit, eas deinceps
gratias exſpectativas aut nominationes nullo modo nul-
lave ex cauſa concedat; quum ipſe præ ceteris, ne ſit
tantorum occaſio malorum, abſtinere debeat. Hanc ex-
ſpectativarum ſublationem pragmatica ſanctio in Francia
ſtatim ſtabilivit. In Germania concordata, quibus pontifex
contravenire nequit, habemus. Acceſſit Concil. Trident.
quo concilii Baſiſeenſis decretum non tollitur, ſed firma-
tur magis in ſeſſ. 24. c. i9. Qui diſſentiunt, ad poteſta-
tem pontificis lupre concilia provocant. At his iam alii
ex catholicis cordatioribus ipſis reſponderunt. Si ergo
principibus noſtris ius hoc adſerere volumus, neceſſe

eſt, ut maiorem iOllis, quam pontifex habet, poteſtatem

tribu-⸗

5„ DE INIGCVITATE

tribuamus. Et tribuenda hæc eis eſt utique, ita tamen,
ne per illam ſalus publica & ius divinum lædatur.
LVII.
Quæ dixi, ad ea potiſſimum eccleſiaſtica munera
pertinent, quæ cum animarum cura coniuncta ſunt.
Sed nec in illis beneficiis, quibus talis cura adnexa non
eſt, exſpectativam probo. Eludunt enim illæ & tollunt
finem, propter quem beneficia hæc inſtituta olim fue-
runt & adhuc hodie etiam poſt reformationem inter pro-
teſtantes conſervantur. Et prima quidem canonicatuum
ceterorumque eiusmodi beneficiorum inſtituendorum
cauſſa fuit ſine dubio cultus divinus. Ne hic a canonicis
negligeretur, maiores noſtri beneficiorum iſtorum au-
tores liberalitatem ſiiam infinitis obteſtationibus & ex-
ſecrationibus munierunt. Quarum vis adhuc hodie per-
durat, obligatque canonicos noſtros. At diu iam ante
Lutherum iſte præcipuus finis negligi cepit. Et delibe-
ratum propterea fuit ab initio reformationis inter prote-
ſtantes, præſtaretne aboleri prorſus ea beneficia atque
eorum reditus in meliores uſus impendi. Et abolita
ſunt multa, ſed retenta tamen nonnulla. Cauſſæ reti-
nendæ variæ fuerunt. Inter eas primo ſemper loco no-
minata eſt gloria Dei, quem colere diligenter & adorare
eanonicos iſtos oporteret. Ceteræ cauſſæ erant, ut ho-
mines ex illuſtribus & nobilibus familiis orti, ſed pau-
peres, honeſte ſuſtentarentur, ut viri bene de republica
vel eccleſia meriti his præmiis ornarentur, ut, qui in
togata ſagatave militia conſenuerunt, & vel annis vel

vulneribus inutiles facti ſunt, portum, ad quem confuge-

rent tandem, haberent, ut hi, qui in templis, aulis, cu-
riis, ſcholis fidehiter ſed modica mercede ſerviunt, his
beneficiis ornati augmentum quaſi ſtipendiorum ſine rei-
publicæ

ermdi

ſceria intern

lcet homines

At Prericenn
ver lbidinem

Aellatiän

Pomines gran
lnis vaoiund
Pauci ex his

ANliiti el,

Col erſzechan
1 vegecti ba
um ünum inte
inpoecls & vo
CNdemcphs!
Ndend Wrrar
WVrr Conn
tenm. Mo
mit ded
ſeſtiviſſime
ACpelat eha⸗
nt lepic
uscin
Paure
Derch
Mon
Cerd

Der

echti Vise

lait i

iit Mring,

Wce,

WN edenr

elltie e
CNd Cnindk i
tlis cur Arn
tenimile d

glgi cent d
Onnitondinernn

Npendi k A

mIa. Cnlek

rim nper un
Clgener Aanm

Cnnle ernt u
minsort, E
riberece Nnl,
1
Nentun, I, ei

& Nel u N

17
lge
genan
c 4

.
ede imt, .

ndommin

e
itle

EXSPECTANTIARVM 67

publicæ moleſtia acciperent. At pia hæc inſtituta & de-
ſideria intervertuntur plerumque per exſpectativas. Sci-
licet homines pecunioſi, dum filios ſuos noxas futuros
aut prævident aut metuunt, otium illis, in quo exactis
per libidinem iuvenilibus annis torpeant, procuraturi
exſpectativam præbendæ cuiusdam nundinantur. Vel
homines gratioſi apud principem liberis ſiis, dum in
cunis vagiunt, exſpectativas tales per preces impetrant.
Pauci ex his, quibus vel pretio vel precibus exſpectativa
adquiſita eſt, generoſioris indolis dignos ſe beneficio,
quod exſpectant, reddunt. Plerique de ſagina ſua ſecu-
ri, neglectis bonis literis, neglectis armis, patrimoni-
nium ſuum interim abliguriunt, tyrociniumque ſuum
in poculis & voluptatibus aliis ponumt; exhauſtis vero
tandem opibus & viribus fracti & feſſi vacuefactam præ-
bendam intrant, ac vitam, cui a puero adſueverunt,
ſuaviter continuant, potando & dormiendo maxime in-
tenti. Aliquos quidem ſed paucos virtus ſua vulgo exi-
mit. Sed plerique ita, ut dixi, vivunt; quorum mores
feſtiviſſime depingit Boileau in Satyra, quam Lutrin
adpellat chaut. IV. & V. Scita in hoc auctore omnia

funt & lepida, illud vero lepidiſſimum, quod de cano-

nicis caſu quodam ante lucem e lecto excitatis ſcribit.
V' aurore cependant d' un iuſte effroy troublée
Des cbanoines levés void la troupe aſſemblée,
Et contemple long-temps avec des Jenx confus
Ces viſages fleuris, qu' elle m' a iamais vils.
LVIII.
De profeſſionibus academicis illicitisque in eas ex-
ſpectativis conſtitueram quoque aliqua dicere. Sed præ-
occupavit iam & exhauſit laborem hunc Maithias stepha-

ni de Jurisdictione lib. 3. P. I. C. 28. Sed & ex illis, quæ
12 ſupra

68 DE INIQVITATE

ſupra paſſim memoravi, ſatis apparet, nec has exſpe-
cCtantias tolerandas eſſe. X
LIX.

An etiam exſpectativæ munerum civilium ſint im-
probandæ, quæritur? Mira hic & immenſa eſt diver-
ſitas opinionum. Ego ſententiæ adfirmantium cum
Zieglero in Dicaſtice concluſ. 6. Mylero ab Ebrenbach in
HWparchol. c. 3. multisque aliis, quos Mylerus ibidem
recenſet, ſubſcribere non dubito, non ſolum ob votum
captandæ mortis, quod unicum fere Ziegleri contra has
exſpectantias argumentum eſt, ſed imprimis ob eas,
propter quas & ſupra exſpectantias eccleſiaſticas in ſpecie
reieci, rationes. Quadrant enim incommoda, quæ §. 21.
NJqjq. recenſui, fere omnia in exſpectantias munerum ci-
vilium. Sed ſupra iam paſſim hoc argumentum tetigi.
Repeto itaque omnia, ea imprimis, quæ in §. 24. 25. 29.
33. dicta fuerunt.
LX.

Sed an eiusdem iniquitatis arguendæ ſunt exſpe-
ctativæ feudales ? Negat id Hornius in Jurisprud.
feudal. c. 12. J. 8. hac ratione motus, quod reſpectu do-
mini directi hic agatur de re, quæ ex parte in dominio
eius iam eſt, & cuius conſolidatio ſperatur tantum. Re-
ſpexit hic Hornius ad iuris Romani in pactis ſucceſſoriis
Placita, quæ ea propter ad exſpectantias feudales exten-
denda non eſſe putat, quod hic de re non plane aliena ſed
F parte in dominio paciſcentis iam exiſtente agatur.
erum enim vero non opus eſſe puto, ut ſuper hac con-
troverſia ex iure Romano diſputem, quamvis, ſi ex iure
hoc diſputandum eſſet, indubiam mihi victoriam polli-
cerer. Nam, qui exſpectativam concedit, non dominium

ſuum directum ſed utile illud, quod adhuc penes alterum
e

rdlmarne
Priorum peti
men Kortiſſun
de Petit l
d nolo in pr
Mlacentinorun
erum qui iti
Eammarun- ſn

is um quu ſi

Mon convenire
e nſ. 21 /,
Ero, dod üe
ütitidsno
WöVoN

Neqne
Kituram obu
elle gi abun
Oun inyeſtimn
eras,
n flkon

Gemi

Prebrs con

Rekrunnn
Grwwinz n
Nemerſe,

ſiiinb ſinn
ireme
I ten

Imele..
ANINNen
erddh Hinnng
os Mhen hi⸗
Vn ndbm
re igeiank

d imn

OcATyNENNN
enu 51

”

Misſtcelin

1Kudlss en

VN kneiün 4
j eſene
Irkyer ee

umniis .

EXPECTANTIARVM

69

eſt, tribuit, adeoque de alieno, non de ſuo donat. Verum
ſi vel maxime ratio illa a prohibitione pactorum ſucces-

ſoriorum petita ſecundum

men fortiſſimum illud,

Hornium concidat, ſupereſt ta-

uod ſupra in §. 42. ex L. I. & 2.
C. de Petit. bonorum ſublatis deſumpſi, argumentum;
ſed nolo in præſens ex iure Romano diſputare. Neque

Placentinorum præſidium in I.

terum, qui itidem in iure feudali ſuo cap. 19. exſ

damnarunt, ſuffragium mihi expetam.

exſpectantias feudales a

tis, cum qua ſi conveniant, iu
Non convenire autem, inde ſatis patet,

f. 27. nec Suevorum ve-

ectantias

Revocabo ſaltem

d legem ſupremam publicæ ſalu-

ſtæ erunt, ſi non, iniuſtæ.
quod omnia mala,

quæ in . 21. . recenſentur, iis maxime inſint. De ce-
tero, quod ius feudale Longobardicum exſpectantias ad-
Intelligi enim hoc debet de pri-

vatis tantum, quibus ſalus publica nullo modo innexa eſt.

mittit, nobis non obeſt.

LXI.

Neque exſpectantiæ feudales per accedentem inve-
ſtituram abuſivam firmiores redduntur. Miror profecto,
eſſe, qui abuſivæ inveſtituræ tantam vim tribiuunt, ut eam
cum inveſtitura propria ferme adæquent. Si rem curate
conſideras, omne abuſivæ inveſtituræ fundamentum in
mera fictione conſiſtit. Fictionibus vero id tribuere non
debemus, ut per eas veritas & iuſtitia lædatur. Sed nolo in
præſens contra abuſivæ inveſtituræ patronos diſputare.
Refutarunt hos iam ante me ſatis multi, imprimis vero-
Struvius in Syntagm. iuris fendal. c. 8. aph. 9. Dicam nunc
ſaltem, exſpectantiam feudalem propterea, quod exſpecta-
tivatus ſimul inveſtituram abuſivam imperravit, iuſtiorem
meloremque non effici, id quod iam ſupra in . 5r. lucu-

lento exemplo oſtendi.

I

olela⸗
,7 romanu

70 DE INIVITATE ESPECIANTLARVN —

onalt i
LXII. nam hu
Plura exſpectantiarum genera memorari poſſent. Sic non . uuß tamen
raro princeps easdem in bona allodalia, ſi fiſco forte aperiantur, S“ rifenn.
concedit. Pertinent & huc exſpectantiæ militares, de quibus ge- lenhla erſ
neroſus & ingenioſus posta Marchicus, Kanitzius,in elegantiſſima 1 ſa.
ſatyra, quam von dem Hoff⸗und Stadt⸗Leben inſcripſit, ſic canit: emlan 1
Denn leyder mancher bringt ein Faͤhnlein auf die Welt/ 4 Aliguanchen
Wird auf der Ammen Arm als Hauptmann vorgeſtellt / ymorſn al
Und kriegt / eh er verdient im Schilder⸗Hauß zu ſtehen / liſelllutit
Den Feind zum erſtenmahl als Obriſter zu ſehen. . C) uminnn
Dantur quoque exſpectantiæ matrimoniorum. nuiinmn,
Quelque ienne galant bien frais, bien delié 0) nimhii
De mon lit moi vivant aura la ſurvivance; 50) m euif
verba ſunt celeberrimi poetæ Gallici Corneille. Verum brevitatis 4 iu gan⸗
amor non patitur, ut longius exſpatier, & diſſertationis limites ietnihn
Eerxcedam. Igitur finem ſcripto huic impono, Deoque debi- W
tas pro auxilio præſtito gratias perſolvo. d .
11. ) ſeieud⸗
SyMMA CAPITA „. lak
14. Vox exſpectantiæ in latina ſpeculi ſaxonici verfione ſeculo II. con- 4 ()
feltta occurrit, ipſa tamen recentior ac infimaæ latinitatis eſt. 20 l
2. Vox exſpeltativaæ paulo antiquior eſt, Veriptoribus eccleſiaſticis fami- 2 ti,
liaris, ſed J Ctis ante ſeculum I. incognita. Neitech,
. 3. Exſpectatio latinins dicitur. Sed praſtat retinere voces barbaras. be hüre
7. Quid ſit exſpectantia, explicatur. All henat
1. Syzyonimaæ voces recenſentur. üuin ne
6. Exſpectantias olim æquas oredidit Præſes, nunt iniquas eſſe videt. lfin
7. Ordo dicendorum. ll ki
5. Erſpectantiarum iniquitatem agnoverunt iam alii. Mntu
9. Ex quibus tamen aliqui iuſto' rigidiores, nonnulli indulgentiores, . Ill. S
quam par eſt, ſunt. ußelun.
o. Exſpectautiæ per ſe & natura ſua turpes non ſant. Gj. ha
U. Omni exſpectantiæ ineſt votum captandæ mortis. Sſnn,
12. Votum captandæ mortis turpe non eſt, quamdin in ſimplis deſigle- n mn ſctſ n

rio conſiſtit. o iin,
. 13. Codex

lun a Ri
ünapntange
lhinſeen
ſ

tun

uſßen ſui M. 6
nr lini uirc.
heuhilfti.tn
9
,nk mi ili

. .
iu , ni

,ℳ 1
,Pvul, Algni

„ pl

13. Codex ſacer exſpebtativas non damnat.
z. Jus romanum exſpettativas prohibet ob votum captanda mortis
cum conatu interficiendi coniunbtum. j
15. Votum hoc captandæ mortis multis aliis negotiis licitis ineſt.
16. Poteſt tamen inter rationesz quæ abolitionem exſpectantiarum ſua-
dent, referri.
17. Exempla exſpelétativatorum, qui vitæ anteceſſorum ſuorum inſidia-
ti ſunt.
15. Exemplum recens denegatæ ob votum captandæ mortis exſpelctativa.
19. Aliquando exſpectativati eum, cuius ſuccesſionem ſperant, a ma-
trimonio aut liberorum procreatione impediunt.
zo. Exſpectantiæ bono poblico cantrariantur, quia per illas
21. (a) patrimonium reipublica deminuitur & incrementum eius im-
peditur,
22. () principibus facultas benemeritos remunerandi adimitur,
23. (6) pro levi officio nimia merces rependitur,
24. (A) indigni pramiis adficiuntur & ad honores provehuntur, (e)
digni exeluduntur,
27. (F) Iſab- & obreptionibus nec non importunis ſflagitationibus via
aperitur-
26. (g) perieculum reipublicæ ereatur,
27. (h) ſucceſſoribus in principatu manus ligantur,
28. (¹) infinitæ lites ſuſcitantur,
29. (&E) bomines ignavi reddantur & a ſtudio virtutis avertuntur,
zo. () bi, quibus ſucceſſor datur » iniuriam accipiunt E& mærore
conficiuntur. .
31. Ex his pramisſis concluſiones formantur.
32. I. Privati exſpectantias bono publico ſaltem leviter contrarias con-
cedere nequeunt,
33. id quod reſyonſo 7TCtorum Helmſtadienfium illuſtratur.
34. II. Princeps exſpectantias concedere poteſt.
35. Invitus tamen compelli nequit.
36. III. Succeſſor„ eiſi heres ſit » ad implendas anteceſſorum ſuorum
exſpectativas non obligatur.
37. W. Ipſe conc edens exſpektantias revocare poteſt-
35⁵. D'iſſentientiaum argum isass,
39. non ſatis refelluninr
4Ao. nec aà Böhmero.

41. refatantur vero optime ex ratione ſalutis publicæ.
42. Iplæ leges princiyi revogationem hanc permittunt.
43. KRemovetur dubium.
44. V. Princeps exſpectantiam a ſe conceſſam revocans nec ad interefe
præſtandum obligatur.
47. VI. Firmæ & irrevocabiles ſunt exſpeétantie, quas necesſitas pu.
blica extorſit,
46. quo referuntur coadiutoriæ.
47. VII. Firmæ etiam ſuut illæ, qua propter utilitatem publicam con-
ceduntur,
4S5. dummodo manifeſta ſit hæc utilitas.
49. VIII. Exſpelctantie licet firmæ ſtrictisſime tamen ſunt interpre-
tandæ.
5o. IXJ. Exſpeétativatus conditionem exſpectantiæ contrariam ſuſoipiens
iuri ſuo renunciat, nec datur ei regreſſus ad renunciata, etſi ſtatim
ab initio de conſervando iure ſuo proteſtatus ſit.
11. X. Exſpectativatus licet abuſive ſimul inveſtitus poſſeſſori alienanti
& domino in alienationem conſentienti contradicere nequit.
52. De exſpeétantiis eccleſiaſticis in ſpecie.
53. Haæ prater cætera incommoda votum negativum eccleſiæ neceſſario
relinquendum tollunt,
54. & ſimoniæ viam ſternunt.
5r. Eæſpectantiæ hæ legibus multis prohibentur & olim pro adalterio
ſunt habitæ.
76. Concedere illas pontifici romano non, principi autem viæ licet.
77. Improbantur etiam exſpectativæ in canonicatus & alia beneficia
eceleſiaſtica, qua curam animarum coninnctam non habent.
75. item in profesſiones academicas.
19. Improbantur porro exſpectativeæ munerum civilium,
ο. nec non exſpeétantiæ fendales,
61. quas abuſiva inveſtitura firmiores non reddit.
6τ. De aliis exſpectantiarum ſpeciebus.

S

DlsS

600

(N

DdIVINA

RNC

AVGN
IN AVLIS

WholCIs
CVTIPHER

—

RO P

NNINC

redu

Eeuem

vun ti
en.
loeef.
ANde. M
Nründ.
CnouN
Culbenn

wen Vin
wonebir.
Om =òð

e Iele
epndnmun

NNNNX 1

19 20 21

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

DISSERTATIO ACADEMICA

15

Pwor.

INIQVITATE

EXSPECTAN-=
TIARVM

WAM
PRAESIDENTE

AVCGVSITIINO LEVY SER

TIIIIEIENN
12 13 14

11

10

9

Nntungunnnnnnn

8

e MAGNAE BRITANNIAE REGIS
esi BRVNSVICENSIVM DVCIS CONSIILLARIO AVILICEZ .
Mõ IN TRIBVNALI GVELPHICO ADSESSORE, IN 5
1 ACADEMIA IVLIA IVRECONSVLIO
nen PATRONO SVO AETATEM — 5
DEVENERANDO S
en D. MaAII PVBLICE DEFENDET S
M AVCTOR So
FRIDERICVS SEIDEN E
B 5
VNNNNNNNNENNANNNNNNNNNE 4

3 4 5 6 7 9 11 1D 4

AXLPVIoT1 2