KaI600-501

KaI600-501_15 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Dissertatio Academica De Iniquitate Exspectantiarum Leyser, Augustin vonandSeiden, Friedrich 4 e 4 G Sl — NRA. Q. D. B. V. — 6 eS DISSERIATIO ACADEMIoAüö4 OCH, Mt ane ligene, X TTIARVM voir ſouhane. chalence, Si M PRAESIDENTE ee AVGVSTINO LEYSERO nCver teag MAGNAE BRITANNIAE REGIS EFT egene ERVNSVICENSIVM DVCIS CONSIIIARIO AVLICO, ocsolegs IN TRIBVNALI GVELPHICO ADSESSORE, IN mine ACADEMIA IVLIA IVRECONSVLTO ki PATRONO SVO AETATEM n ſen DEVENERANDO Erae Dp. MAII PVBLICE DEFENDET ETLONNN AVCTOR FRIDERICVS SEIDEN IN IVLEO MAlOokRI HELMSTADII Theckt⸗ Ps qu Vors CNe⸗ A . Werwere eoNe Corins ell Ali ſuuni lſotris l I n h ot A 8 H Amorie Nici le g. les, 4 D ri⸗ r llli hon, ſuri, Mie te AA WNR I. Xſpectativæ & expectantiæ vox barbara eſt, & plus quam barbara, ipfſis adeo medii ævi ſcri- ptoribus incognita, ex infimæ demum && ſpur- ciſſimæ latinitatis ſeculo hauſta. Incunabila eius vocis ſolicite inquirere, vix operæ pretiumn eſt. Neutram in jure canonico vel feudali Longobardi- co legiſſe me recordor. Primus ex his, quos vidi, au- Goribus exſpectantiæ voce utitur interpres latinus e- culi ſaxonici lib. I. art. 33. Poſthumus, inquiens, bic Jui patris hereditatem obtinebit, qui, A poſtbac moria- tur, in matrem ſuam eam transfert, ſi ipſa ei in gene- ratione poterit coquari, & infringit omnem in putris feudo exſpectantiam feudalem, & tunc feuda ad domi- num revertuntur, quia puer humanus & vivus poſt pa- tris mortem apparebat. Ita in vulgari editione. Gol- daſtus vero, qui eandem verſionem latinam ſpeculi Saxo- nici collectioni ſuæ conſuetudinum & legum imperialium pag. 126. ſq4. inſeruit, in aliis editionibus ſic legi memo- rat: & dirimit omnis poſſesſionis ſponſiones in feudo pa- tris ex eo, quia poſt mortem patris vixit, omniaque feuda putris vaæcabunt domino, à quo tenebantur, Ri puer fuerit oſtenſus tantus & tulis, quod vivere potuiſſet. 4 DE INIQVITATE Et hæc quidem Goldaſti lectio melior & antiquior vide- tur. Neque enim iam interpretis iſtius temporibus vo- cem exſpectantiæ in uſu fuiſſe credo. Equidem recentis- ſimum illum facit T1 omaſius in ſelectis capitibus hiſtoriæ iuris feudalis germanici §. 58. lit. m. Textus, inquiens, latinus in hodiernis editionibus ſaxonico vel germanico iunctus non eſt Epkonis, ſéd interpretatio terxtus ſaxo- nici iuſſu sigismundi Regis Poloniae facta & ſaete ſaxo- nicum textum vix aſſecuta, & ad auctoritatem &hilteri in præfat. ad ius feud. Alem. provocat, qui in §. 21. iu- ris ſaxonici feudalis latinam translationem a Sigismundo Poloniæ Rege procuratam fuiſſe dicit. Sigismundus vero anno poſt Chriſtum natum 1507. regnare cepit, ut adeo ætas translationis eius in ſeculum XVI. ſi Thoma- ſio & Schiltero fidem habemus, incidat. Permovit ſine dubio viros iſtos, ut ſic ſentirent, Sigismundus III. Po- loniarum Rex, qui in iis tabulis, quibus ſpeculum no- ſtrum & Weichbildum confirmat; Sigismundus, ait, avus noſter gravisſimus & ætatis ſuæ regum pater, ſpe- culum iuris ſaxonici, & illud idem ius municipale, docti viri Jaskri lucubratione & commentatione illuſtratum, publicari per regnum & ditiones ſuas voluit, eidemque auctoritatem tribuit. At mihi ea verba hoc non per- ſuadent. Equidem in eo cum Schiltero Ex. ad D. 23. §. 64. conſentio, verſionem latinam, quam hodie habemus, Epkonis Repkovii non eſſe. Concedo etiam, vetuſtis- ſima, quae in Germania confecta fuerunt, ſpeculi ſaxo- nici exempla verſione iſta latina carere, quemadmodum id ex duobus codicibus Oldenburgicis, quos Gryphian- der de Weiebbild. ſaxon. cap. 39. J. 9. memorat, patet. Largior præterea, Polonos forte eius verſionis auctores fuiſſe. Sed, utut fuerint, adornarunt eam ſine dubio Tallan N yn. A,. d. Ecrlo X . nniimma lte , Ivod ben ermanos 4 Ad anmum dIY D, , rr Nengi Cunu, a1 tettan öbrine taten mii ſuſn lemot K in (SHNu ciͦ NDr (one Cddedd Cracovie w Polonorum Wonicis ſil Dorpenles n hrunt. IW Rexe en Ukat, Krn üööpoſ ſennpore hndate Im olon ulintos — & . . Antiqſior I ius tempordh Equidemme 1s Cupitibur ie Textus, ie ulco del enn Nretatio terten fache iri⸗ oritttenn d Ccit, Iniinſ tionema Fganm lir. Kigomm 17. regnare cept um XVI. f Ihe. idat. Permorrkk Sigönmundhe I) lübis Heellumn. Simmnnlt, 1 e un hutr / ir Nnittho Vutine ilerum 1,1 luit, oln Vetba cnonhe. oLNrα Am locieleben o eidn, elli memmort, rion ton⸗ zn Ane te EXSPEFCITANTIARVM „ ante ſeculum XVI. Oſtendit Conr ingius de origine iuris Germ. cap. 31. p. 193. ſaxonicas leges a Leskone Nigro, qui ſeculo XIII. vixit, in Poloniam fuiſſe admiſſas. Ve- roſimillima eſt ea coniectura Conringii, qui ſaltem in hoc errat, quod benevolentiam & indulgentiam Lesci erga Germanos ad annum MCCLXXXVIII. referat; cum ea ad annum MCCLXXXV. referenda ſit, quemad- modum Dligloßus hiſtoriæ Polonicæ lib. 7. pag. 839. O 940. ac Stanislaus Sarnicius Annalium Bolonicorum lib. 6. cap. 21. teſtantur. Verum ad iſtud ſeculum ego verſio- nis latinæ ætatem referre non audeo. Saltem tunc Ger- mani iura ſua ſaxonica vernaculo idiomate ſcripta ſecum intulerunt & inter ſe pro lege habuerunt, non tamen confeſtim publice propoſuerunt, nec Polonis obtruſerunt, qui, ut Dlugloſſus ait, magna exſecratione & ſtomacha- tione conceſſim Germanis regimen & gubernationem Cracoviæ urbis improbarunt. Sed non duravit diu iſte Polonorum ſtomachus. Nam mox ſponte ſe iuribus ſaxonicis ſubiecerunt, atque adeo ad ſcabinos Magde- burgenſes provocare ab iisque ſententias expetere non dubitarunt. Suſtulit quidem iſtas provocationes Caſi- mirus Rex anno 1356. & iuſtitiam a Polonis ſuis Magde- burgi in poſterum emi vetuit, libros tamen, quibus iura ſaxonica continentur, non ſuſtulit, ſed, ut verbis eius utar, ordinavit, promulgavit, insque & ſententias de iis poſtulari iuſſit. Legem ipſam Caſimiri exhibet Dlu- gloſſus hiſtoriæ Polonicæ lib. 9. pag. HoS. q. Eo itaque tempore, ſi non ante, translatio iſta in linguam latinam facta eſt. Neque enim credibile eſt, ius in peregrina Polonisque incognita lingua ſcriptum Polonis promulga- tum, Polonosque iudices, qui ex illo ſententias ferrent, conſtitutos eſſe. Sed dubium omne tollit Alexander 6 DE INIGVITATE Rex, qui Sigismundum præceſſit, atque in decreto ſuo apud Goldaſtum in Prolegomenis eollectionis conſuetudi- num & legum imperalium: Per Zuannem de Lasko ait, regni nostri cancellarium, conſtitutiones iuris civilis, ſaxonici, Magdeburngenſis, quarum ipſe Cancellarius ante proœmium privilegii communis meminit, quam vi- gilantisſime de eorum Theutonici ſtyli originalibus libris ber eum ipſum Cancellarium caſtigatas emendatas & novis rubricis diſtincte titulatas inſeri iusſimus, ſi qui- dem iuris civilis conſtitutiones nusquam correctas & in ſuis ſententiis integras, immo in toto earum tenore vi- tiatas & a ſuis originalibus longe vagantes invenimus. Declarat hic Alexander, iam ante ſe latinam ſpeculi ſa- xonici verſionem, ſed corruptam & imperfectam exſti- tiſſe, ſe vero curaſſe, ut ea, collatis genuinis idiomate germanico ſcriptis codicibus emendaretur. Itaque ſic ſentio: Lectio illa, quam ſupra ex Goldaſto retuli, in qua ſponſio poſſeſſionis in feudo patris commemoratur, antiqua eſt, & ſeculi forte AIV, quod vocem exſpectan- tiæ ignoravit. Inſeruit vero eam vocem deinde ex uſu ſuorum temporum Joannes de Lasko, verſionis veteris emendator, ſeculo XVI. & ex hac emendatione poſtea illa in editiones vulgares irrepſit. II. Altera exſpectativæ vox antiquuor paulo eſt. Omi- ſit illam plane du Fresne in Gloſario mediæ & infimæ latinitatis, ubi tamen alias recentiores voces habet. Videtur in ſeculo XIV. inventa, atque a ſolis priminmm eccleſiaſticis ſcriptoribus adhibita eſſe. Antiquiores illa tanquam adiectivo plerumque utuntur & gratia exſpe- Aativa dicunt, fſubinde tamen & ſubſtantive illam adhi- bent, aliudque ei adiunctivum iungunt. Sic exſpectati- ite ap /Aliuch einde Cnirnutictid / os auctores Mm eume, 71. Cecum immur iner⸗ Rgommci Im⸗e MNN uG. ſimoe e Obbirt vun Irtülbict, ( beſenſ ſel dti bennßrini L MiGN A ſoriinrtmn in (ovellio cccleſialicis (i, imprn W. Certe Wen circa Wr, & imi Mi U feriot, mim A u pere mnniſe . = = e — — Arque in deenn Ullechioni nſen omen e Lictt; ituti nes iirir ni rumn iſſe Cunalm, n Meninif, gim. Mliniginalbenle Gatat enynlann meri inſſmn ,t Auumj correchnj ⸗ oto eurun tumi ontes inenin ſe latinam ſrali imperkechmen ers gemindikanm ndaretur Eget ex Goldato Knl i arnis comnmmnerordau. lvod woeen Afetn Vocenn Ceinde i No, rerſns eri Ac enendnone i⸗ pior aub 4 riores ees Ur 43 Nantive lan nt. Ne⸗ dc EXSPECTANTIARVM 7 væ apoſtoliceæ nonnunquam fit mentio. Utriusque exem- pla vide apud Nicolaum de Clemangiis in libro de ruina eccleſiæ cap. 7. circa annum 1307. ſcripto, apud Petrum de Alliaco eiusdem fere ætatis ſcriptorem de nece gitate reformationis eccleſiæ in capite & in membris cap. 18. quos auctores omnes exhibet Hermannus von der Hardt in Magno æcumenico Conſtantien concilio tom. 1I. Part. 3. G 7. Occurrit eadem vox apud Goldaſtum in conſti- zutionibus imperii tom. I. pag. 301. q. in Aviſamentis Sigismundi Imper. & communium imperii ordinum de anno 1416. ſi modo eius anni funt, de quo non ſine ra- tione dubitat von der Hardt in Prolegomenis ſupra me- morati libri cap. 15. Reperitur etiam hæc vox in conci- lio Baſileenfſi ſoſſ. 31. in concordatis Friderici Imp. & Ni- colai Pontificis de anno 1448. in gravaminibus Germani- cæ nationis ad Maximilianum Imp. apud Freberum tom. 2. ſeriptorum rerum Germanicarum pag. 373. denique in Concilio Tridentino ſeſſ. 24. de Reformat. cap. 19. Ab eccleſiaſticis ſcriptoribus mutuam accepere hanc vocem ICti, imprimis feudales, ſed tardius & ſeculo demum XV. Certe Jacobinus de S. Georgio in libro de feudis, quem circa annum 1487. edidit, eam ignorare adhuc videtur, & in §. inveſtivi talem n. 12. ubi doctrinam de exſpectativis feudalibus pertractat, vocem tamen ex- ſpectativæ non adhibet, ſed circumſriptione verborum utitur, dicitque: feudum collatum alteri ſub conditione, Ii aperiatur domino, item: inveſtitura ſub conditione, ſi primus vaſallus deceſſerit ſine beredibus maſculis. III. Antiquiſſimus ſcriptor de Beneficiis quem Thoma- ſius nuper edidit & in iſſert. de eius fato, vetuſtate, .* raritate §. 39. ſeculo X. vel XI. vindicavit, exſpectantiæ & 5 PDFE INIGVITATE & exſpectativæ voces ignorat,; ſed loco earum concedere exſpectationem beneficii dicit 9. 25. & 27. Magis latina eſt hæc phraſis ſine dubio, & placuit mihi ab initio, ut conſtituerim primum, omiſſis exſpectantiæ & exſpecta- tivæ barbaris vocibus, diſſertationem hanc de exſpecta- tione inſeribere. At cogitavi deinde, ICtos, qui puri- orem ſcriptionem in argumentis iuridicis affectant, uſui- que recepto cedere nolunt, obſcuros fieri & fere negligi, idemque iis accidere, quod Thom. Smith. I. I. de Pro- nuné. ling. Gr. advocato cuidam contigiſſe narrat, qui ſenatui academiæ Cantabrigienſis litteras ſupplices clien- tis ſii nomine obtulit, ſed, quod illas nimis latine ſcri- pſerat atque his verbis: ſupplex a vobis contendit Titius, ut &ρ. inchoaverat, barbarus ipſe a barbaris puriori di- ctioni non adſuetis creditus repulſusque eſt, ſed poſt- quam, errore ſuo animadverſo, ſtylum mutaſſet atque: ſupplicat veſtris reverentiis Titius, quod &se. ſcripfiſſet, ſtatim, quod voluit, conſenſu omnium tam ſuavi dicti- one delinitorum impetravit. Retinui itaque barbaras voces, quæ diuturno uſu ius civitatis in iurisprudentia noſtra acceperunt. IV. Vox exſpectantiæ triplicem ſignificationem habet; () capitur pro nuda promiſſione facta ſollicitanti ab eo, qui conferendi poteſtatem habet, quæ ſignificatio in vulgus nota eſt, (2) pro literis promiſſionem confir- mantibus, (3) pro iure ad rem promiſſam per conven- tionem conſtituto, in quo ſenſu hanc vocem potiſſimum accipimus. Priori ſenſu eſt promiſſio rei nondum va- cantis in caſim vacantiæ. In ſecunda ſignificatione ex- ſpectantia eſt inſtrumentum ſolemne, cui promiſſio de tali beneficio facta inſcripta eſt. In ultimo ſenſu rſhe⸗ antia Urn elt ins Cerhectathan Grone eilgs, l trns locuun in en, cli derd Enli in Aterins uyffl. rm Cermani reteres ht Recht l. 7. nnnam peri, iien gmna inp. (on. Hun onochriko doninnm Cicitar Iwek Ctone, gu⸗ Pelatur inve Vhore Aieni Wer. C. Nia, con M, guuſ Vektora I Peij Mid n eli nneſmnir, inde, Cne gin iurikeis fedin nos feri fereng, n. Mith. l Contigile mumt irensinpliest ilis nims kwien obir ankenci Abarbaris print oqne eſt, e I Flum mutaletem o. ſritl mium tam ſuami d⸗ timii uqve babn Ats n inropnlen Mifcrionen laht nblicitmti een e ſelifeni NmiRionen conn. ilim per cume: cem pooſium rei noncdhumn gnifcriee mipronn,4 ro ſenin el⸗ EXPECTANTIARVM 9 tantia eſt ius ad rem, quod ex tali promiſſione oritur & exſpectativario adquiritur. Eſt igitur exſpectantia ratione eius, qui dat, translatio iuris ſuccedendi in al- terius locum in caſum, ſi ille deceſſerit; ratione eius vero, cui data eſt, ipſa facultas iure competens ſucce- dendi in alterius locum, ſi vacaverit. V. Reſpondet huic voci Germanica Anwartſchafft/ Angefaͤll. Struvius ſintagm. iur. feud. c. 7. th. 4. n. I. Germani veteres vocarunt ein Geding. Saͤchſiſches Tehn⸗Recht c. 7. item die Wartung. Tbidem cap. 5§. Et quoniam plerique a Principe promiſſiones huiusmo- di ex gratia impetrant, paſſim adpellatur ein Gnaden⸗ Lehn. Hartm. Pictor. l. 2. quæſt. 52. n. I. In iure feudal. Longobardico varie deſcribitur. In 2. f. 26. dicitur in- veſtitura ſuper feudo militis, quod poſt mortem ipſius ad dominum reverti ſperatur. In 2. f. 35. verſ. ubi vero- dicitur inveſtitura de alterius feudo ſub tempore vel con- ditione, quo feudum domino aperiatur. In r. f. 3. ad- pellatur inveſtitura eius feudi, quod alius detinebat, eo tenore alicui data, ut poſt deceſſum eius, qui poſſidet, habeat. Communiter exſpectantiæ muncupari ſolent gratiæ, conceſſiones, Pprimaria, quod ultimo in Prin- cipum curiis hodie nihil fere uſitatius eſſe dicit ννοaius diſſ. de exſpectantiis cap. I. n. 8. item exſpectativæ, gra- tiæ exſpectativæ. Nec infrequens eſt vox ſuperinſeuda- tiog, qua ſcriptores fendales Paſſim utuntur. VI. De iniquitate exſpectantiarum diſſertationem hanc inſcripſi. Mirum hoc illis videbitur, qui ſciunt Præſi- dem meum eleberrimum in ſpevimine XLEIII. de Pactis Jucceſſoriis meditat. 8. exſpectantiarum defenſionem ſus- 3 10 . DE INIQVITATE cepiſſe, atque Schurffium, qui eas bonis moribus re- pugnare dicit, refutaſſe. Sed ipſe mihi, quum confſi- lium meum ei aperirem, adfirmavit, ſe quidem tunc de æquitate & iuſtitia exſpectantiarum perſuaſum illa, quæ in memonata meditatione continentur, ſcripſiſſe, ſed deinde longiore uſu & experientia edoctum, animadver- ſis plurimis malis, quæ ex exſpectantiis in rempublicam & privatos redundant, ſententiam mutaſſe, ac impo- ſterum eodem fervore, quo olim exſpectantias adſerue- rit, eas oppugnare conſtituiſſe, nec turpe hoc ſibi ſed laudabile magis credere, atque irriſores ad libellum, quem ante aliquot annos de variationibus & retractationibus Ctorum ediderit, ablegare. VII. Quæ poſtquam ex Præſide meo accepi, non dubi- tavi propoſitum exſequi, atque iniquitatem exſpectan- tiarum luci publicæ hoc ſcripto exponere, in quo ſcri- pto conficiendo eum ſervabo ordinem, ut primum in genere de iniquitate exſpectantiarum diſſeram, measque eam in rem rationes exponam, deinde concluſiones quasdam conſtituam, tandem ad ſingulas exſpectantia- rum ſpecies tranſeam, atque inprimis de muneribus ſa- cris ſeu exſpectativis eccleſiaſticis, porro de officiis ci- vilibus, tandem de exſpectativis feudalibus paucis agam. VIII. Non ego ſum primus, qui contra iuſtitiam exſpe- cCtantiarum diſputo. Fecerunt id ante me plurimi, quos omnes hic recenſere tædioſum foret. I 1. f. 27. G. ult. Placentini memorantur, qui exſpectantias feudales da- mnarint. Eccleſiaſticas improbant Pontifices in c. 2. & 3. X. de concesſione præbendæ O& in cap. 2. de contesſtone præbendæ in 6. Jureconſultorum vero, qui privatis ſcri- Snos nonihil phrilt. Vri frll, i anmg eull, NWon tame elſettuni⸗ ſikeoenin, d ſekemtis munn Colctes ens fe Cores, Iuamn p. olannt ar il Enuddicunt, oben Pen MAncNümmare Glincolllu Adiechum e e Obigr merin ee in iurimn glen le fen ilſali / üinltinge guibi yturmn. lmn, lſten lit umn, et 9 G ſ llo muc nnyj nlleß litine / 4 — 8doris mni e Wühi, nme Wit, ſe gichn⸗ jarum perinän Winennr, (nnil edochin anmd ee erldeantis al nec turpe ve ſk Core ad lbelme r & etreckui eo accepi, Mnd iniqpitten erhet Mponere, in giolt Cinem, urprumm un dernm nean Ceinde coneli ſugnlo elretm imsce mneiitn: cdibs arsi⸗ m iſtim et te me Pinm , ntiss fellla „.2. A ANN mi pimui EXSPECTANTIARVM ptis idem fecerunt, innumera eſt multitudo, quorum aliquos nominant Bocerus de inveſtitura feudi cap. 5. r. 15. Carpzpvius diſp. feud. 6. J. 36. Struvius in ſntagm. iuris feud., cap. 7. aph. S. n. 3. & Hornius in diſſ. de ex- ſpectativa eccleſiaſtica. X. IX. Non tamen ego cum illis, qui ante me de iniqui- tate exſpectantiarum ſcripſerunt, per omnia conſentio. Video enim, aliquos rigidos nimis eo progredi, ut ex- ſpectantiis naturalem turpitudinem ineſſe, nulloque mo- do licitas eas fieri poſſe credant. Contra alii indulgen- tiores, quam par eſt, exſpectantias malas quidem eſſe agnoſcunt ac ſubtimide fatentur, nolleque ſe ipſos iis- dem uti dicunt, ſed tamen, quia uſu receptæ ſint, obli- gationem gignere & ſuſtinendas eſſe contendunt. Ad hanc ultimam claſſem refero Hieronymum Schurffium, qui in conſilio, quod Modestini Piſtoris Conſilio 8. vol. r. adiectum eſt, exſpectativarum conceſſionem valere at- que obligare adfirmat, ſed num. 8. hæc addit: Licet interim negari non posſit, quod etiam in terminis dicto- rum iurium feudalium, ubi dominus feudi inveſtit ali- quem de feudo per vaſallum poſſeſſo, ſub conditione mor- tis vaſalli ſine beredibus maſeulis, talis inveſtitura non minus inducat votum captandæ mortis alienæ, quam pa- cta, quibus aliqui paciſcuntur de ſucce dendo invicem in futurum. Nam buiusmodi inveftitura facta a domino nom elftante, Zuod diſponat de iure ſuo futuro, non tollit tamen tale votum captandæ mortis alienæ ut appa- ret, & ſic diſpoſitio d. c. ne captandæ & d. c. deteſtanda nullo modo ceſſat. Et cum quidam princeps ante multos annos volebat me de feudo per vaſallum poſſeſſo ſub tali conditione inveſtire, ego nolui, quia cum ſcirem, me 3 omie 12 DE INICVITXTE hominem miſerum & peccatorem, diffculter potuiſſem me continere, quod non affectaſſem mortem talis vaſalli: omnia enim ſunt nuda & aperta oculis Dei, ut inquit Apostolus ad Hebræos, & ideo d. iura non immerito re- putantur odioſa, tamen, quia ifta iura recepta ſunt, ab eis non receditur: pii tamen & timorati viri bonarum conſtentiarum vix laborant, ut taliter inveſtiantur in feudis nondum apertis ſub huinsmodi conditionibus. Bo- narum enim mentium eſt, timere culpam, ubi culpa minime reperitur, ut inquit beatus Georgius, ſed pauci ſunt, qui illa curant propter nimiam avaritiam omnia Noενöνlειä. X. Ego nec his nec illis adſentio. Natura ſua profe- to turpes non ſunt exſpectantixæx. Eæ enim promiſſio- nes & pactiones ſaltem natura turpes ſunt, quæ officium erga Deum vel ſalutem publicam vel ius tertii directo lædunt. Exſpectativæ vero, etſi, ut deinde dicam, ma- la plurima plerumque ſecum trahant, quia tamen hæc non directo & per ſe ex illis fluunt, naturaliter turpes di- ci nequeunt. Qui diſſentiunt & naturalem illis turpitu- dinem adfingunt, votum captandæ mortis ſemper in ore habent, dicunt, qui exſpectantiam impetrat, non poſſe non ſpectare & deſiderare mortem poſſeſſoris, atque leges romanas, quibus omnes de futura ſuccesſione in- terpoſitæ ſtipulationes turpes & confra bonos mores es- ſe declarantur, maxime crepant. Itaque neceſſarium eſt, ut de hoc voto captandæ mortis, quæ vox in L. II. C. de transaclionibus occurrit, paulo adcuratius aga- mus. — Negari ne vn ge morte ite, cuins Pbnexa et n menmortuum eüere penc nmn diquo Ploophi, quo Ur, Ceſidera Gin lriropr menoquogn⸗ Oinlhcis, poll PNENorsnon ern, W Gen MMsſt NN eNRn molttem ol men Ppren Drrlensfrun, It eNe Wümior. Wecred Imamcn Ua, e Cpiürs Ciſtumt OOn ti Ceyici⸗ arken — giffeulte, ſori morlem tali 1 oeulie Dei i 4 ura mn innenn iure releßne i Moreti diriden talier inntfinnr loi cond 4 Curhius A artton Nanra ſn Eæ enim pronit esſimt, uroffen Vel ius terti died It Ceince doann Ant, (in tnen 14 niaturalterturpes-- Airdem ilis uni monsEnperinn impenat, hon polelors, NH ura fuccesſione 7 honos ng- G. igne ce Uæ NL n M⸗ adennetis Cnibnk 7 upem, ig EXSPECTANTIARVM XI. Negari non poteſt, omni exſpectantiæ cogitatio- nem de morte alterius ineſſe. Accedit etiam ſpes poti- undi re, cuius exſpectationem habemus. Huic ſpei por- ro innexa eſt neceſſario cupiditas, etſi exigua, aliqua tamen, mortuum videndi eum, ex cuius fato ſpes noſtra & felicitas pendet. Negari hoc profecto nequit. Omnis ſpes cum aliquo deſiderio coniuncta eſt. Fatentur hoc Philoſophi, quotquot de ſpe ſcripſerunt. Qu ſperat, optat, deſiderat conſequi id, cuius ſpes ei iniecta eſt, & quia id vivo præſente poſſeſſore obtinere nequit, mor- tem eius quoque ſperet & deſideret neceſſe eſt. Non eo inficias, poſſe accidere, ut exſpectativarius mortem poſſeſſoris non concupiſcat, ut, ſi filius patris, frater fratris, amicus amici ſui intimi munus vel bona exſpe- ctare iuſſus ſit. Sed non muto ſententiam. Huic quo- que exſpectationi votum captandæ mortis, ſeu cupido mortem poſſeſſoris videndi neceſſario ineſt, vincitur ta- men & premitur contemplatione maioris boni, quo in- Præſens fruitur exſpectativatus. Igitur latitat illa cupi- do, ut exſerere ſe nequeat. Tolle vero conſiderationem boni maioris, finge, extraneum reperiri, qui pater huc- usque creditus eſt, aufer fraternam pietatem, fac ces- ſare amicitiam vel in odium eam converte. Emerget iam, quæ ſemper adfuit, ſed occulta hucusque iacuit, cupiditas mortis alienæ, ſuperatoque impedimento vi- ciſſim triumphabit. XII. Omni itaque exſpectativæ ineſt votum captandæ mortis. Verum iſtud votum, ſi pro deſiderio innoxio & cupiditate otioſa accipitur, nec ipſum turpe eſt, nec exſpectantiam turpem reddit. Studium ſalutis & felici- 2 14 DE INIQVITATE tatis propriæ præcipuum, imo unicum eſt iuris natura- lis fundamentum, atque, ſi quod primum principium ſtatui oportet, primum eius principium, quemadmo- dum celeberrimus Præſes meus in ſpecim. II. de Jure naturæ & gentium medit. 4. oſtendit. Ex hoc fonte of- ficia omnia erga Deum & alios homines profluunt. Si itaque caritas propria cum caritate alterius collidatur, hæc cedet illi ſine dubio. Quamobrem dum bonum ali- uod noſtrum eſſe quam alienum malumus, dum bono iſto honeſte potiri opramus, dum obſtacula omnia, quæ nos ab eius poſſeſſione excludunt, amoveri cupimus, rem facimus naturæ humanæ convenientiſſimam. XIII. Sed, miſſo naturali iure, divinum poſitivum, quod ulterius longe progreditur, conſideremus. Damnat Deus in decalogo Exod. XX, I. 18. omnem adpetentiam fortunarum alienarum. Ergo & exſpectativas damnare videtur, quibus adpetentia illa neceſſario ineſt. Duplex hic vulgo ſibi faciunt effugium. Dicunt primo, adpe- tentiam non otioſam ſed efficacem & actu quodam ſe exſerentem prohibere ibi, nudam autem concupiſcen- tiam, ut Pontificiorum verbis utar, non peccatum, ſed naturæ quandam ægritudinem & infirmitatem eſſe. At vero Paulus Apoſtolus ad Roman. VIl, 7. 8. legem iſtam adeo dilucide interpretatur, ut dubium nullum ſupereſſe poſſit, quin ſola cupiditas animo comprehenſa in ea im- probetur & peccatis admumeretur. Melius eſt alterum latibulum, in quod ſe recipiunt. Aiunt, Deum adpe- tentiam ſimplicem & abſolutam, non conditionatam pro- hibere. Rem optime explicant Stephan. Fagundez in Decal. tom. 2. præcept. 10. C. 2. Z. . & ex eH Sirykius de Exſpectantiis 6. I. n. 30. . Nec concupiſcentia, inqui- . — —— mnd ,nni , n AM Wro Aliih,i 9 . r fuliß al Neſichtin uire hellet/ mlnen noli (orcinarinnt Wthento, / Muenmhe Ne hnertuny hro⸗ Ateriut t n, Mlon ieòtitur, gn (em, us Fittentis et Vegerur in ncupie Juumn con Cr, arque Comntanne Wn ſallce Kune WN R. W 4 unn eſtimen neyphum, Gen NI pecin. II. Ee t. Erein omines Profnmm tare Alterius crlte Obrem dum bonn n malumns, Cumt⸗ 1obſtacula ommi nt, amoveti onn trenientifuman. inumn poſicinum ſideremus. UDn 8 omnem adperen aiglnc mn eelluio intt Dr. m n (tn n amem conoyid r. Hon peccanmn immcrenel: 4 N 1lgen i iummInm õ Melus et An Niumt, Denn 4 condton pben. eente, ex eo Glu⸗ Gtzemin 7 = EXSPECTANTIARVM 1 entes, fortunarum alterius iure divino morali nos ſtrin- git; non enim fſimpliciter in exſpectantiis fortuna vel bona alicuius expetuntur, ſed ſub conditione, ſi nimi- rum fatis alterum cesſiſſe contigerit; concupiſcentia au- tem éffectui non proxima nihil quoque operabitur. Omnia quippe peccata, quæ commiutuntur in proximum habent rationem mali ex duobus principiis; primo quidem e deordinatione voluntatis illius, qui peéccat: ſecundo eN nocumento, quod infertur ei, contra quem committitur peccatum.“ Neutrum eſt in exſtedtantia. Nec enim no- cumentum proximo inferre deſiderat, nec invito domino rem alterius concupiſcit, quia in eum concesſßio facta eſt caſum, ubi bona alterius eſſe deſinunt, & ad illum re- vertuntur, qui exſpectantiam concedit; Certe non bic aliena, qua talia, aptetuntur, ſed qua in liberam pro- mittentis poteſtatem devoluta. Quamvis vero Caſpar Zieglerus in dicaſtice conel. 6. n. 7. obiiciat, vitium, quod concupiſcentiæ inhæret, ex conditione iſta non corrigi, quum concupiſcentia in rem alienam de præſenti fera- tur, atque hinc vitioſa & intempeſtiva ſemper ſit, non- dum tamen ille, quod probandum erat, probavit, De- um ſcilicet concupiſcentiam omnem etiam innoxiam & quæ in rem alienam non tanquam alienam, ſed tanquam vacuam & poſſeſſore deſtitutam fertur, damnare volu- iſſe. Id quod mihi nemo perſuadebit. Jus romanum exſpectativas ſine dubio damnat. Damnat enim pacta omnia de futura ſucceſſione. Exſpe- Ctativas vero pacta ſucceſſoria eſſe nemo negabit. Ratio prohibitionis indubie eſt votum captandæ mortis, uti in L. II. C. de Transact. vocatur, non fimplex quidem illud, quod intra fines cogitationis & nudi deſiderii conſiſtit, 16 DE INIQVITATE de quo nos huc usque egimus & quod tolerabile eſſe di- Nr, heno ximus, ſed efficax & quod exterius ſe per actum quen- HAadkerri por dam exſerit. Summa nempe erat hac in parte Romano- o Wor, In rum improbitas, ut non ſolum illi, cui ſe ſucceſſuros CLxlaa Geprehe ſciebant, mortem optarent, ſed & ferro, veneno, ali- iuar ventn isque artibus ſpem ſuam promoverent. Non extranei Wroninin n/ tantum, ſed fratres fratribus, liberi parentibus, & quod bttutus here incredibile noſtro ſeculo videbitur, parentes liberis ob . Nqem hanc cauſam inſidias ſtruebant. De matribus id Juve- (gre, Klebar nalis in Satyra VI. teſtatur: 5 Perorhrscen Vos ego, pupilli, moneo, quibus amplior eſt res, Ekänn Cuſtodite animas, & nulli eredite menſæ. dmun ſen Livida materno fervent adipata veneno. l uſfig Mordeat ante aliquis, quidquid porrexerit illa, WWI. Nuetb Quæ peperit, tumidus præguſtet pocula pappas. en Nos utinam vani! ſed clamat Pontia: feci; Cunmr. Conſiteor, puerisque meis aconita paravi, X Quæ deprenſa patent, facinus tamen ipſa peregi. rhen Tune duos una, ſævisſima vipera, cœna, H Tune duos? ſeptem, ſi ſeptem forte fuiſſent. 1 Goh Atque hinc videmus, non vanum eſſe, quod Conſtan- Nd. tinus in L. 22. C. de Admin. tutor. matres ſecundo nuben- mtd, tes plerumque novis maritis non ſolum res filiorum, ſed Msc etiam vitam addicere adfirmat. Nec matres liberis iam Gecnin! natis ſaltem, verum in utero exiſtentibus etiam lucri Imlniter, cauſa inſidiabantur. Refert certe ex Cicerone Trypho- iſe, uip nius in L. 39. de Pœnis mulierem gravidam a marito re- ioſſt lictam partum ſibi, accepta ab heredibus poſthumo ſub. nb, ſea ſtitutis pecunia, abegiſſe. Quæ quum matres perege- ELen, dod toleradl s ſe Der adn ac inareen, Ui, cu ſe wed erro, eren erent. Non en. beri Darentbrgd ur, parentes iben De mumb il, 4 lu anglier Sn recite nenſe. ta veneno. Iuid porrerent i mher doctlu fetten ut Pontin: ſei⸗ Cnite uron, ur tunmnn ilifent heyu, Aenl, y fnt fuſen. ele, god Cutr Tres keumdo nde- um resflorun 1 e matres ber i entibis etin ln Ccerone TWIIN. idam anmmoke us Poſtumd 64 Maties Heng⸗ . EXSPECTANTIARVM 17 rint, nemo de extraneis dubitabit. Infinita de iis exem- pla adferri poterant. Seneca lib. 6. controv. 4. in caſu, quo uxor, quæ maritum heredem ſcripſerat, veneno occiſa deprehenditur: Nolite, inquit, mirari, ſi tam eſſicax venenum eſt. Heres eſt, qui dedit. Galba apud Suetonium in vita eius c. 9. tutorem, quod pupillum, cui ſubſtitutus heres erat, veneno necaſſet, in crucem ſuſtu- lit. Neque moris tantum erat, veneno aut ferro occi- dere. Solebant ſecurius alimenta aut medicamenta æ- grotantibus denegare l. 3. de his, quæ ut indignis. Ita- que periculum vitæ, quod ſubeundum erat his, de quo- rum ſucceſſione pacta fiebant, unica fuit cauſa, quæ Romanos, ut pacta ſucceſſoria prohiberent & in L. 4. C. de inutil. igel contra bonos mores eſſe dicerent, im- ulit. Patet hoc clare ex L. 30. C. de Pactis, ubi pacta æc plena triſtiſſimi & periculoſiſſimi eventus eſſe di- cuntur. XVv. . Ne quid tamen diſſimilem, nondum ſatis perſpi- cio, cur Romani ſola pacta ſucceſſoria ob inſitum captan- dæ mortis votum damnaverint, alia vero negotia pluri- ma, quibus idem votum pariter & magis etiam ineſt, permiſiſſe. Non improbant leges noſtræ ſucceſſiones ab inteſtato, nec teſtamenta muncupativa, nec donationes mortis cauſa, nec pacta ſucceſſoria, in quæ conſentit is, de cuius ſucceſſione agetur. Reſpondent quidem com- muniter, illis negotiis certam ſuccedendi ſpem non in- eſſe, quippe quæ per contrariam diſpoſitionem interver- ti poſſit. At non tollit hæc incertitudo votum captandæ mortis, ſed auget etiam, & incitat magis ſperantem, ut cæde eius, cuius ſucceſſionem ſperat, mutationem vo- luntatis præveniat. Fac tamen, iſtud effugium in receſſu 18 DE INIQVITATE iml habere. Adprobant Romani multa alia negotia, quibus ernn. indubia ſuccedendi ſpes ineſt. Fatentur imperatores ipſi in L. II. C. de Transact. fideicommiſſio ſub conditio- Pbiüciet ne, ſi heres vita exceſſerit, dato votum captandæ mor- nucis vice tis ineſſe, atque tamen id ſtabiliunt. Arrogatio verum ens, ſel eſt & irrevocabile pactum ſucceſſorium §. 3. J. de adopt. peni ecile. atque valet tamen. Valent etiam pacta ſucceſſoria mi- Vnmmgran litum L. 19. C. de pactis. Valent donationes, retento ad miore at dies vitæ uſufructu L. 28. C. de Donat. Valent donatio- Cnmmw ſblt nes mortis cauſa, in quibus ſibi donator pœnitendi fa- Teiar & rel cultatem adimit, L. 1z. J. 1. L. 27. de Mortis cauſſa do- Pert periuk nat. Nov. 87. Taceo, legitimam, fubſtitiones pupilla- 1 Wnir res & alia. Igitur, ſi regula generalis eſt, omnia ne- miadkn gotia, quæ votum captandæ mortis inducunt, improba & contra bonos mores eſſe, improbe & contra bonos mores fecere Romani, quod iſta, quæ modo recenſui- mus, negotia permiſerint. Ego votum captandæ mor- H tis inter rationes, quæ contra exſpectantiarum concess — chim ſiones pugnant, locum aliquem invenire poſſe largior M Id m M nunm facile. At is locus primus & præcipuus non erit, nec, ſtem, niſi aliis rationibus ſuſtineatur, ad excludendas exſpe- Wae ctantias ſufficiet. udt XVI. ar Interim, quemadmodum dixi, votum hoc captan- EN dæ mortis efficit, ut magis exſpectantias damnem, il- k lasque aboleri ſuadeam. Eſt quidem hoc votum ſeuſtu- enil dium accelerandi mortem eius, cuius ſucceſſionem au- Lchi n cupamur, non tam exſpeñctantiæ ipſius, quam homimum nmuni vitium. Sunt tamen exſpectantiæ ad excitandum & mu- unl mn triendum hoc vitium maxime aptæ, atque de cetero dem M. nihil boni in ſe habent, nec quidquam reipublicæ pro- 1t. 0 ſunt. Actus vero inutilis, alendisque vitiis idoneus Do Mon⸗ — ia negt, 1 Datenthrimen, mmiſſi ſben VOronn captnnlen nt. Arogrion Urim ſ. ci⸗ n pacti fncelini donatones, dent at. Vdemt dr idonrorpanienl ,, e Mern uſ n, fibſtitones nerals elt, om is inducunt, im Prode & conm h⸗ 1, uee Mo eon votunn ciptinlenn ecmtenmmam imnenir pole kin recipns honent d enchldendss a Ni, wenm bect eckantis dummen em hoc wonmn ⸗ nius ſceſinn⸗ ſus urin⸗ d excitaun ee n EXSPECTAN TIARVM 19 etſi natura ſua non vitioſus, rectius interdicitur, quam toleratur. G XVII. Obiicietur forſan, votum captandæ mortis cum inſidiis vitæ coniunctum apud Romanos veteres fre- quens, ſed recentioribus ſeculis incognitum iam diu metui deſiſſe. Enim vero nimis ſeculo noſtro blandimur nonnunquam, & ſæpe facinora, quia occultius hodie & maiore aſtu perpetrantur, ideoque oculos effugiunt, omnino ſublata credimus. Mtas profecto noſtra non melior & religioſior facta eſt, ſed cautior & callidior. Peccat perinde, ut veteres, proſpicit tamen magis, ne deprehendatur. Infinitus eſt illuſtriſſimarum & illuſtri- um familiarum numerus, quas mors & antiquiſſimis & patrum noſtrorum & noſtris temporibus exſtinxit, & in quarum ditiones ſucceſſerunt exſpectativi. Vulgatus rumor mortem hanc ſucceſſoribus imputat. Vanus is eſt forſan rumor, ſed & verus eſſe poteſt. In veritatem facti inquirere auſus eſt nemo abſterritus potentia ſuc- ceſſorum, quæ hodie etiam in poſteris eorum perdurat, nobisque ipſis ſuſpiciones noſtras aperire volentibus os claudit. Malumus itaque exempla, quæ nobis ſugge- runtur, ſilentio involvere, ac non noſtris, ſed Yulii Clari verbis uti, qui lib. 4. ſententiarum d. Feudum, quæſt. 14. Debent, ait, imperatores & principes absti- nere ab buiusmodi inveftituris concedendis, ne indu- cant votum captandæ mortis, ut audivi contigiſſe noſtris temporibus in quodam Marchione ex primatibus Ialiæ, cuius nomen tacetur. Non expedita ſatis eſt coniectura, quem Marchionem ex primatibus Italiæ Clarus intelli- gat. Obiit Clari temporibus anno 1533. Joannes Geor- gius Montisferrati marchio, familiæ ſuæ ultimus, mor- 20 DE INICVITATE te ſubita, ſucceſſoremque beneficio Caroli V. imperato- ris nactus eſt Fridericum Gonzagam Mantuæ marchio- nem, quem idem Carolus V. paulo ante, anno ſcilicet 1530. ducem fecerat. Utrum hunc ſpes ſucceſſionis a Carolo facta ad tollendum Joannem Georgium uxoris ſuæ patruum impulerit, aliis diſquirendum relinquo. XVIII. Sed inquies, Germanorum pietas voto iſti captan- dæ mortis locum non relinquit. Hoc ipſe olim Præſes meus gravisſimus credidit, atque in Specimine XLIII. de Pact. ſucceſſ. medit. 3. inſidias ſucceſſionis cauſa in Italia forſan ſtrui hodie poſſe dixit, Germanos autem ab hoc crimine abſolvit. Verum Germani ipſi tantum pro- bitati ſuæ non fidunt, ſed & hac in parte ſe homines eſſe haud obſcuro teſtimonio apud Pufendorfium de Rebus geſtis Friderici Wilbelmi Electoris Brandenburgici lib. 18. J. 8. fatentur. Nempe Friderico Wilhelmo, Cæſar & imperii ordines, ut Belgis ſuccurreret, bellumque Gallis indiceret, perſuaſerant, & indemnitatem pollici- ti erant. Compoſito bello, elector ſatisfieri ſibi Ratis- ponæ in comitiis iure optimo poſtulabat, atque inter ce- tera exſpectativam in Friſiam orientalem flagitabat. Ne- gare vix poterant ordines, electori aliquid deberi, exi- ſtimabant tamen, ea, quæ poſceret, ſalva æquitate con- cedi non poſſe. Imprimis obiiciebant exſpectativam in Friſiam orientalem continere votum captandæ mortis, eoque merito odioſiſſimam habendam, iuvenem prin- cipem ibi eſſe cum ſpe prolis ac inſuper alios ſucceſſo- res ex vetere comitum Riedbergenſium gente ſuper- ſtites agere. Itaque hanc exſpectativam non impetra- vit elector. — Ged eorl Cibns d pre or. Urir ere Cupiunt, md⸗ impeciun apelte, Mo⸗ (iem edten enr. Athe AII, dli curan umümoniun pl 4ð . areſe mon cre Nrüntemt, Codrda Vle Khn W. ecthe ſono goiden . 4k in . ſe egeepie Wimadme 3. Woolai! Utringie ſel Mäanſe⸗ Gncflun r, ae 1atore eing ogitata, l Irmamimon Wm bariie Rllkeſin GArdä V. ine OAlte, And c⸗ ne ſhes ihreeſicl en Ceorpinmn n. direndum rehnmg pietas voto i Hoc iſſe olm in Geiinine ſicceſfionis cr ‚Germanos an wnani ipſi tanmm nareſehomm fendorfin l it Dranlenbintii rico Wihelmo, ccurreret, delm incemnitren gor ſtokeriſi le tulabet, atentet ennlen figichn Grialqnil eri,6 et, ldeginte ebamr ethetnie end EXSPECTANTIARVM 21 XIX. Sed occultiores etiam artes habent exſpectativarii, quibus ad promiſſam ſucceſſionem obtinendam graſſan- tur. Inter has eſt, quod nonnunquam eum, cui ſucce- dere cupiunt, ne prolem maſculam ſuſcipiat, quovis modo impediunt. Novi familiam nobilem inreritui ſuo proximam, ex qua, qui ſuperi es hodie eſt, heros uni- cus aperte, uxorem ſuam ab exſpectativatis medicamine ſterilem redditam & abortum ei ab eisdem procuratum, queritur. At hoc improbum eſt nimis. Subtilius be. cant, qui curant, ne poſſeſſor prædii, quod exſpectant, matrimonium plane ineat. Peccant hi vere, etſi pec- care ſe non credant, ſed bonum etiam opus facere ſibi perſuadeant, dum cœlibatum matrimonio ex Pauli apo- ſtoli ſententia potiorem procurant. Exemplum memo- rabile ſeculum ſuperius vidit. Rex Galliæ Ludovicus XIV. ſucceſſionem in Lotharingiam exſpectabat, vanis- ſimo quidem prætextu, ut Ludwigius tom. 2. lib. 1. O- puſc. 4. in Lotharingia vindicata adverſus Regeme Gal- liæ egregie oſtendit, ſed exſpectabat tamen. Obſtare ſibi maxime videbat Carolum IV. vel, ut alii computant, V. Nicolai Francisci fillum, quem ipſe rex heredem Lotharingiæ declararat. Ferro eum aut veneno tollere nolebat, ſed malebat matrimonio arcere. pſe ei olim Mariam Joannam Baptiſtam Caroli Amadei Nemoroſiæ ducis filiam deſponderat, tabulasque dotales fubſcripſe- rat, atque ipſas etiam nuptias abſente Carolo a procu- ratore eius celebrari paſſus erat. Deinde vero re altius cogitata, regem indulgentiæ huius pœnituerat. Igitur, ut matrimonium hoc rumperet, tentabat omnia. Ca- rolum Pariſios conſummandi eius cauſa venientem exi- re confeſtim iubebat, cuſtodeque addito, ne deſtinata 22 PDE INIGVTTATE perficeret, impediebat, poſtea ſponſam per blanditias & minas, ut in diſſolutionem matrimonii conſentiret, adigebat, matrimonium ipſum per iudices datos ex fi- is cauſis nullum declatabar, pontificis adſenſum variis artibus extorquebat, ac tandem Carolo Emanueli Sa- baudiæ principi, ut ſponſam Caroli uxorem duceret, perſuadebat. Narrant hæc late Beauvau dans les me- moires pour ſervirà l' hbiſtoire de Charles 4. Duc de Lorraine pag. 244. ſqq. & ex eo auctor anonymus de la vie de Charles s. Duc de Lorraine liv. 2. pag. 128. ſqj4. XX Sed iſtæ tamen, quas modo memoravimus, ratio- nes ſolæ, ut exſpectantias iniuſtas diceremus, nos non perpuliſſent. Longe graviores ſuppetunt. Ipſum nem- pe bonum publicum, cui manifeſte contrariantur exſpe- Cantiæ, nos imprimis, ut par eſt, movet. Oſtendemus hoc iam, & mala, quæ ex exſpectantüs in rem publi- cam redundant, exponemus. XXI. Primum malum eſt, quod exſpectantiæ patrimo- nium reipublicæ deminuunt, nec eam vires aut incre- menta ſumere ſinunt. Verum hoc eſſe, nullo luculen- tiore exemplo, quam imperii noſtri germanici, oſten- di poteſt. Quam acciſæ ſint illius opes & quam nihil fere cæſari relictum, quo dignitatem ſuam ſilente, no- runt omnes. Jam diu remedium huic malo quæſivere maiores, nec melius invenerunt, quam ut a Cæſare ſti- pularentur, ne feudum, ſi quod in poſterum imperio aperiatur, alii concedat, ſed uſibus publicis ſeponat. In hanc formulam iurare adacti ſunt Cæſares omnes a Ca- rolo V. ad Matthiam usque. Vide Capitul. Caroli V. art. 24. Ferdinandi I. art. 23. Maximiliani II. art. 12. Rudol- — Mor. 5 Cores, Calni mimperii. Anis feuce. gl exſpeceti ſecceſſonem! tferdhmmd eſttel erl ites Ferdine XArhoin Coprllatien vela: Dere finanni Cchümntondd (deiged tegwcen keac er exhe D öprbis Mene Uvenr MeMhtt⸗ rempen ln Publican In Cer 1 eumwat dan (barler 4 . uor monm eln. 1 g emoravims, Ciceremns, MI Pppetunt. Hpüm⸗ Re contrariannme t, Morvet Oſen õ exhectunie ern e enn hesan n oc ele, mo lar lri ermmnid, ins oes gun. tenn fuummſiſennn ic muo (eie. um raCik) in poſenm i⸗ publs ſine zſires e pim C Grinnt niL EXSPECTANTIARVM 33 pbi I. art. 25. Matthiæ art. 29. Sed animadvertunt ele- Gores, cautionem inutilem eſſe, nec quidquam per il- lam imperii patrimonio adcreſcere. Aperiebantur quot- annis feuda. At ſimulac aperiebantur, aderant etiam, qui exſpectativam ſibi in ea conceſſam proferrent, & ſucceſſionem ſibi vindicarent. Movit hæc res electores, ut Ferdinando II. in articulo 28. Cupitulationis eius etiam poteſtatem exſpectantias dandi adhmerent, eosdemque limites Ferdinando III. n art. 32. Leopoldo in art. 30. & Joſepho in art. 29. ponerent. Repetitum idem fuit in Capitulatione Caroli VI. art. II. addita nova limitatio- ne hac: Denen von unſern Vorfahren am Reich denen Staͤnden propter bene merita ertheilten und denen Reichs⸗ Conſtitutionibus gemaſſen Anwartungen auf kuͤnftige ſich erledigende Reichs⸗Lehn an ihrer Krafft und Buͤnd⸗ lichkeit unſchaͤdlich; quæ tamen in priſcis capitulationi- bus tacite iam continebatur. Agnovere igitur electores, per exſpectantias bonum publicum & incrementum im- ediri. Nec dubium eſt, quin idem aliis regnis & re- uspublicis ſit metuendum. XXII. Deinde exſpectantiis & illud malum ineſt, quod per illas rerumpublicarum rectoribus facultas præmiis be- nemeritos adficiendi adimatur. Errant, qui putant, rempublicam ſine præmiis florere poſſe. Egregie Solon apud Ciceronem in epiſtola §. ad Brutum rem- publicam duabus rebus contineri dixit, præmio & pœ- na. Certe L Lſe decor recti, facli ſi præmia deſint, Non movet, & gratis bPœnitet ehe probum; 24 — PDE INIQVITATE Seu, ut Juvenalis ſatyra X. ait: 4 —- -= - guis virtutem amplectitur ipſam, Præmia ſi tollas obiicient ſine dubio diſſentientes, exſpectativas ipſas præ- mia eſſe. Et ineſſe illis aliquam præmii ſpeciem fateor. Sed ſi rem curatius perpendis, invenies, ſpem iſtam in- certam & fallacem ſæpe, quam exſpectantiæ oſtentant, vix præmium dici poſſe, nec ſatis hominibus, ut vitam S& bona ſua reipublicæ impendant, perſuadere. Præſens bonum ſit, oportet, quod illos ad benefaciendum inci- tet & inflammet. Quæ longe abſunt, & vix poſt ali- quot ſecula poſteris noſtris aut ſaltem nobis ſerio confe- ctis obventura ſunt, animos ſegnius irritant. Et quid magis eſt iuſtitiæ regulis adverſum, quam actu bene merentes eſurire in præſens, ac, ut cum Virgilio loquar, ſpes inanes paſcere interim, dum liberi eorum, qui olim bene meruerunt inertes ſæpe & degeneres præmia ipſa conſequuntur, magis in deſidiæ ſuæ pabulum, quam rerum bene geſtarum mercedem. Præſtaret ſüblatis ex- ſpectantiis rem, non umbram, largiri bene merentibus. Et ſi nullum in præſens beneficium vacat, vacabit forſan propediem. Æ quiore certe animo hoc exſpectabit vir cordatus, quam ſi exſpectantias in multa ſecula conces- ſas novit, ſibique inter has ultimum locum pro præmio offerri videt. XXIII. Illud porro incommodum ex exſpectantüs oritur, quod pro vili & leviſſimo ſæpe officio immanis merces rependitur. Princeps enim, dum huiusmodi exſpeétan- —— ien dat, Ien ſaſpem Un nram ob oe t, Eunece umadrertit, Gemupla Adler⸗ Eequo Conna exi corico Nlkunkl Kei leſent e⸗ ſe inertmnr euſmnu ort lenir artun ü ir pramtiſn i, er au ueftkafr Contigeret, Mßrnatit C on ione uf lurent im kotion linen. Ulhenemon LMfrnen r g Prefit TIN ben Nratiam. enn bleclitur iſn Eecktinin Dremü fecieni wenies, Penitr Nheceintie le⸗ 8hominibuo, un perſiudere, Adbenefäcienchn büint, & vi 1 tem nobis ſerio⸗ s iritant. U im, quam acne⸗ t cum Nygiiher lberi eonum gid legeneres Penuf ſue ohnmm, e Præſaret ibltue giiben mernin vacthvacahit e erhetkli mmlti Kel cuns bem po en Pelkniß i immud EXSPECTANTIARVM 25 tiam dat, rem ipſam, quæ exſpectatur, non conſiderat, ſed ſpem illam rei futuræ incertam aut tamen longe re- motam ob oculos habet, & in ea concedenda facillimus eſt, & tunc demum, quum conditio impletur, ſed ſero animadvertit, quantum ſibi detraxerit. Nolo recentia exempla adferre, ſed memorabo vetus Leopolqdi illuſtris, de quo Conradus de Wizenberg, abbas Mellicenſis, in brevi chronico de primis Auſtriæ marchionibus ad Leo- poldum II. ſcripto hec memoriæ prodidit. Dum adbuc adoleſcens die quadam in venatione per avia ſecutus fu- iſſet imperatorem, ſolum ſeilicet ſolus, & ille feram percuſſurus arcum fortius attrahens comminuiſſet: iu- venis arcum ſuum, ut erat contentus, manni cunctan- tis promptisſime inſeruit: ſicque princeps, percuſſa fe- ra, ſuper alacritate adoleſcentis delectatus ſub anuctori- tate regia promiſit ei terram, Juam ſibi proxime vacare contigeret, ipſique competeret, atque pro memoria &- confirmatione promisſi, quia nullus interfuit, dedit ei argum contritum. Non multo poſt tempore mortuo mar- chione Auftriæ, quum multi procerum quisque pro ſe in- ſtarent imperatori, prorumpere in medium iuvenis cum atteſtatione fracti arcus regalis promisſionis petiit exe- cutionem. Cui princeps nibil moratus induſtriam ſuam commemorans auctoritate regia Marchiam traditam confirmavit. Hauſi hæc ex Hieronymi Pezii diſſertatio- ne V. quam ille tomo I. ſeriptorum rerum Auſtriacarum præfixit §. 18. Collatæ ſunt nonnunquam ampliſſimo- rum beneficiorum exſpectantiæ in eos, qui principis ſui gratiam non virtute, ſed lenocinando aliisve malis arti- bus meruerunt. D XXIV. 26 DE INICVITATE XXIV. Sed interdum indigni plane & immeriti per exſpe- Ctantias præmia conſequuntur, & contra dignis idoneis- que viris aditus ad honores, poſſeſſionem feudorum aut aliorum bonorum intercluditur. Hoſpes plane ſit in mundo oportet, ſi quis id negaverit. Conſideret is modo, ut ab exſpectativis feudalibus ordiar, feuda, quæ intra ſeculum proximum facta vacua novos poſſeſſores acceperunt. Pauca militibus, qui ſanguinem pro repu- blica profuderunt, aut miniſtris, qui in ſervitio princi- pis conſenuerunt, conceſſa ſunt. Pleraque præripue- runt exſpectativati, homines ſæpe improbi, otioſi, in- docti, imbelles, qui precando, adſentando, mentien- do exſpectationes huiusmodi obtinere ſciverunt, vel qui in exſpectantias a parentibus bene meritis impetratas ipſi indigniſſimi ſucceſſerunt. De exſpectativis eccleſia- ſticis nolo ipſe quidquam dicere, ſed verbis utar Nico- lai de Clemangiis, pii cordatique theologi, qui in libro de ruina eccleſiæ apud Hermannum von der Hardt in Constantienſi concilio, doctiſſimo & pretioſiſſimis pie- tatis antiquæ monumentis referto libro, tom. I. P. 3. Cap. 7. Summi, inquit, Pontifices, ut regifico luxu ſuum, quemadmodum in votis habebant, ſupra omnes mortali- um magnificentias ſtatum exaltarent, non ſolum ea ege- runt, quæ de electionibus audiſtis, verum, ut aurei ri- vuli omni ex parte derivati ſuam uberius curiam irri- garent. omnibus dioeceſanis & patronis præſentandi fa- cultatem, conferendique libertatem, quoquove alio modo de ſuis beneficiis diſponendi ademerunt, interdicentes illis ſub pœna anatbematis, ne auſu temerario, ſic illo- — Vyum lh i luoni/ ene ſnerent, 1 udhnitnte le lipiſei e untium ume (Werit. Ail t ſchll, fmrleli heen mnur. Q/ UAermn. M r, alhlo di vilitcn ſtn hanm iuct, uhe gliibtt Pilictiu in Conſeckemn. hi ni iurhi Anen tus ſoer. rins grin un i Vu ſan NNfi ſlularn Syeraſin Hlin B luci bi an ſiij wmmerii ee Contradigigin Alonemm Fendonn Hohes ert jeritt. (oie sorcdiar, it Acna nor0s ol iſanginempn. Gul in ſerriron Peraquene einprobl, otil Adlentando⸗ I nere ſcivenunt, 6 ene merits imen eerſhechgirisent ed verbis er theoleg,, in un to & H & Petolfin bro, ten 11 ½ neifeolun/ Pro oMer It, Nr /n A, urun, haN eruns ,rinf 7 mi lbnmm oglltti , ut, il in meruni/ 1 4 2 EXSPECTANTIARVM 27 illorum loquitur tritum iam frequentiori uſu reſeriptum, in quovis beneficio ſibi ſubiecto aliquem inſtituere præ- ſumerent, quamdiu quis occurreret ex illis, quos ſua auctoritate beneficia illa exſpectare conceſſerant, qui il- Iud adipiſei vellet. Quontus vero, Deus optime, ſpe- ctantium numerus ex Illo tempore, & qualium undique affluxit atque ubi præſto fuit? Non tantum a fudiis aut ſehola, ſed ab aratro etiam & ſervilibus artibus ad parochias regendas ceteraque beneficia pasſim proficisce- bantur. Qui paulo plus latinæ linguæ quam arabicæ in- telligerent. Imo qui & nihil legere, &, quod referre pudor, alpha vix noſſent a betba diſcernere. Ac morum in illis compoſitio hanc forte ignorantiam excuſabat. Imo ſi parum docti, negligentius aut intelligentius morati: utpote qui absque litteris in otio educati, nihil niſi im- pudicitias, ludos, commeſſationes, iurgia, vaniloquia conſectentur. Inde omnibus in locis tot ſacerdotes im- probi & miſeri atque ignari, qui ruinæ & ſcandalo ſua turpi converſatione ſubditi junt. Inde in ore vulgi tantus ſacerdotum contemptus, tanta vilipenſio. Inde totius ordinis eccleſtaſtici dedecus, ignominia, oppro- brium & nimis erubeſcenda, ſi erubeſcerere ſeirent con- fuſio. Sed frons multorum attrita erubeſcere non novit. Quia, ſicut eſt apud Prophetam, ſua confuſfione non ſunt confuſi & erubeſcere neſcierunt. Olim in honore apud ſeculares ſacerdotium erat, & nihil venerabilius pres- byterali ordine: Nunc vero nibil abiectius aut deſpica- bilius. Exſpectantiis munerum & officiorum civilium nihil ab aliquot retro ſeculis frequentius eſt in Gallia. Pauca ibi ſunt officia publica, quorum exſpectationem, quam jurvivance vocant, non impetrarint liberis fuis D 2 paren- parentes. Eam exſpectationem mercantur pretio au- Goritate publica conſtituto, quod Paulettam, la Pau- lette, adpellant a Carolo Pauleto, cameræ regiæ ſecre- tario, & primo eius reditus conducétore. Damnant corda- tiores Galli hoc inſtitutum, & varia, quæ ex illis oriun- tur, mala graviter deſcribunt. In præſens duos ſaltem producam T huanum & Mezeræum. IIle lib. 132. biftor. ad annum MDoIV. extremo ait, auno Ronii marchione au- cGore pernicioſisſimi inſtituti res invaluit, quo oficia, quæ fere apud nos innumera ſunt, tam iudicialia, quam quæſtoria per omnia exæquata ſunt, & turpigſima nun- dinatione æque propudioſé pProſtare iuſſa, annua penſita- tione, quæ a Pauleto nomen ſumpfit, iuxta taxationem de fingulis factam impoſita, qua eſoluta, quadraginta dies conſtitutionibus regiis præfinitos exſpectare minime opus eſt, ut illa ad ſucceſſorem per cierationem tranſeant, ſed beredibus ſervantur, ut de iis tanquam de re patri- moniali atqué bereditaria arbitrio ſuo tatuant. Quod non ſolum dictu fædum, ſed eventu ſumme detrimento- ſum regi & regno fuit, quod aperta ſemel ad pecuniam via nullus virtuti locus relinquitur. Sublatis autem vir- tutibus & virtutum præmiis, quem ſtatum reipublicæ futurum. Sed auctoritatis regiæ præcipuum in eo discri- men verſabatur, quaæ beneficentia ſua per has nundina- tiones omnino exuitur, hoc eſt, primario maieſtatis ſuæ nervo privatur. Nam inde bonores, dignitates & be- neficia peti & a meritis ſperari oportet. Nunc quum bomines ea pecunia parari vident non ſolum regem igno- rant, ſed opibus ſuis non meritis decus arrogant neglecto virtutis ſtudio, quod ſuum non eſt, in patrimo- nio numerant. Inde impotens opum deſidenium & bho- neſta- — orun ri mmn nubli⸗ Or ,urin indlod 4 min zungte d nti iritluli olt le Maſ (ue ,. rrnIn poblcot Kichmuben CNgologber, n in hyont Adarra: in omegkr be⸗ le contirſu n is, mm omn utivt ſai e lemnpore Gexomin⸗ yi Enriel Aden 4, goo Un Cjtlt Cunt, Terumgr Ae, (lli Wochum lun kri — Datlemam h, CAreræ legee Nre. Dannmnd , Iue er lidgr Preſens dun e, „e lhe kiie P Nonij nontline involuit, lo lun inlirigin 1, οnriſin iMa, annlu t, itntu tan ſolute, loh t exſjedione mn ieratunen ißt tuntan ett uo anen 0 1 ſinne ing i ſnclol ni Dblatir ouvente 1, Sõ uninain o fer ar Mi naru nuiſint/ ,Egnintn 04 nm, MM, rus NO² ,1 iuem, nm, EXPECTANTIARVM 29 neſtarum rerum contumax deſpectus. Mexeræus in bi- ſtoria Henrici W. Pauleita, inquit, venalitatem mune- rum publicorum neceſſario perpetuat, liberosque mini- ſtrorum indoctos, iniquos & ſuperbos reddit, Jecuros quippe de conſequendis aliquando parentum bonoribus, viamque ad dignitates viris bene meritis & boneſto loco natis pracludit. Adde, quæ de hoc argumento con- geſſit le Vaſſor dans l' hiſtoire de Louis XIII. tom. 2. liv. 6. pag. 30. ſuiv. Sed & extra Galliam exſpectantiæ mu- nerum publicorum, tametſi gratis tribuantur, eundem effectum habent, regulasque iuſtitiæ diſtributivæ, ut cum vulgo loquar, magnopere lædunt. Recte apud Myle- rum in Hyparchologia cap. 30. §. 20. n. 5. Creſpi de Valdaura: in bisce, inquit, futuris ſuccesſionibus non tam agitur de cauſa publica eccleſiæ aut reipublicæ neque de concurſu magis digni, quam de privata utilitate il- lius, cui conceditur. Et difficile regulis iuſtitiæ diſtri- butivæ ſatisfieri poteſt, iuxta quas debent merita perſo- naæ tempore electionis & vacautis officii adcurate inſpici & examinari. XXV. Id etiam inter exſpectantiarum mala non minimum eſt, quod per illas ſub-& obreptionibus via aperiatur. Scilicet hi, qui circa principem ſunt, quique molles eius aditus molli ſima tempora fandi norunt, ſœpe, dum lu- dunt, dum rident, dum iocantur, ſibi exſpectationem rerum graviſſimarum expetunt, & a principe plerum- que, quid quantumve det, ignaro aut de futuris non admodum ſolicito, ſed tunc in voluptates ſaltem ſuas in- tento, facili negotio obtinent. Qui ipſi principem adi- D 3 re 36 DE INIQVITATE re nequeunt, cum leviſſimis ſæpe principis mancipiis aut aliis, quibus aditus patet, paciſcuntur, atque per hos exſpectantias conſequuntur. Referunt, Ludovicum XIV. Galliæ regem his fraudibus obnoxium ſæpe, dum lavaretur, veſtiretur, tonderetur, exſpectantiarum opi- morum ſacerdotium, graviſſimorum munerum, quæ- ſtuoſiſſimorum feudorum nec cogitantem ad importu- nas preces largitum eſſe. Ipſi imperatores in L. I. C. de Petitionibus bonorum ſublatis conqueruntur, ſe plerum- que ita inverecunda petentium inhiatione conſtringi, ut etiam non concedenda tribuant. Quod quam verum ſit quotidianum, ii, qui in aulis principum verſantur, clunt. XXVI. Nonnunquam exſpectantiæ tunc, quum concedun- tur, reipublicæ officere non videntur. At mutatur ſæ- pe medio tempore rerum facies, incipitque periculoſim eſſe, exſpectantiam impleri. Fac, regem quendam alicui ex regni proceribus, cuius modicæ tunc res erant, exſpectantiam in munus aut prædium ampliſſimum lar- giri. Fac, deinde potentiam exſpectativati vel libero- rum eius in immenſum augeri, ipſique reipublicæ ſu- ſpectam reddi. Fac porro, in iſto rerum ſtatu munus promiſſum vel prædium vacuum fieri. An ſervanda erit exſpectativato fides & novis acceſſionibus eius po- tentia amplificanda? Perinde hoc eſt, ac ſi quæras, num gladium iugulo principis intentatum acui & hoſtem mumc occultum ſed mox erupturum in perniciem publi- cam armari iuvarique conveniat. Negabunt hoc cor- dati omnes: celebremque illum Ciceronis in lib. 1. Offi- ct; —— yim locnn ,nin fiNan linde ur M u ſernufe ilen. N ir üi⸗ uu VreͦNt ( achun obl rNig imm Crocrm, D ſecite =è Dols Gubraromne Vsenimne Cedenti mul Celloribuse Apechtv ntins ab Nmndi Phantar enm ſtros mil ſibi, ſed Przmäs! iudmm — Drmeipis In Enur,ae ferunt, lugi⸗ nOXIu ſe⸗ . um munenm 9 Sütantem Aim. eratoreg in li⸗ Cuerummn bepe Mätione condrnr Cod quum v Principumm ren me, guum conet mr. Armum: ncigitgne peialin Fac, Iegen uen nodiee imne en liumanmylifmm? ſpeckiiti ei ipüne einkie , rerumn Kum mm. ſet. An En Cceſionbus eisſ: c t, ruum acndhi in emncen n Vegabunr n rmirirl,H 1 . 4 G S EXSPECTANTIARVM 31 ciorum locum huc trahent: Incidunt ſæpe tempora, ut premiſſum ſervare non ſit iustum. Referri enim decet ad fundamenta iuſtitiæ primum, ut ne ui noceatur, deinde ut communi utilitati ſerviatur. Ea quum tem- pora permutant, commutatur olicium, & non ſemper eft idem. Nec promiſſa igitur ſervanda ſunt ea, quæz ſiint iis, quibus promiſeris, inutilia, neé, J plus tibi noceant. quam illi proſint, cui promiſeris. Omne cer- te pactum obligatorium eſſe deſinit, ſi facies rerum prorſus immutatur, quemadmodum recte contra Grotium, Pufendorffiuum & Zieglerum diſputat cele- berrimus Præſes in ſpecim. XL. de Paclis invalidis medit. 4. XXVII. Facilius tolerari poteſt, quod princeps per exſpe- Qantiarum conceſſionem ſibi ipſi manus ligat. Quam- vis enim nec hoc reipublicæ ſalutare ſit, ipſi tamen con- cedenti nulla fit iniuria. At hæc fieret ſine dubio ſuc- ceſſoribus eius, ſi illi ad ſervandas anteceſſorum ſuorum exſpectativas obligarentur. Nam princeps, qui exſpe- Gantias ab anteceſſore tributas neceſſum habet ſervare, ex dimidia ſaltem parte princeps eſt, præſertim ſi ex- ſpectantiarum iſtarum magnus eſt numerus. Neque enim integram & illibatam poteſtatem habet, qui mini- ſtros militesque non ex animi ſententia deligere poteſt ſibi, ſed cui illi ex alterius iudicio obtruduntur, & qui præmiis bene de ſe meritos adficere nequit. Id quod indignum profecto & reipublicæ pernicioſiſſmum ⁶ XXVIII. DE INIQVITATE —— ltes, XXVIII. llirgratiun Intereſt magnopere reipublicæ, ne forum litibus hte ſint; perſtrepat, nec cives diſceptatiomium iudicialium fre- manir. l quentia & vexentur & opibus emungantur. Etſi ergo ieguit Ge illis non adſentiam, qui forum plane tribulis conſeren- mtumeut dum & litigatoribus claudendum dicunt, ea tamen ne- n yorinn gotia, quæ infinitas lites gignunt, & quibus ſine incom- iu obebit. modo carere poſſunt homines, boni publici cauſſa inter- dici debere puto. Et huc refero exſpectantias. Quam parum utilitatis illæ adferant, ex his, quæ ante dixi, iam Annda ſatis conſtabit. Lites tamen frequentiſſimas & ſumptuo- icrcerteſi ſiſſimas excitant. Inter centum exſpectativatos vix ac Guner Rari ne vix quidem duo ſpem ſuam conſequuntur, quos borr. Norn non ante diuturno indicio contendere oportet. Et hi Wondeen felices adhuc ſunt, ſi litigando ſumptusque faciendo ali- Weos. R quid adipiſcuntur. Plerique poſt magnam impenſam i tædioſumque multorum annorum iurgium nihil accipi- Prilünn unt. In exſpectantiis feudalibus verum hoc eſſe, expe- onorein rientia quotidiana docet. De exſpectantis vero eccle- gnon ſiaſticis Nicolaus Cuſanus Cardinalis de Concord. cath. I. Titinnn. 2. C. 40. propter gratias, inquit, exſpectativas & pro- och bel pter lites omnis ſudor etiam parentum per ſilios ad curi- Muiin am Romanam defertur, & nihil reportatur, niſi quod in prius in provincia babebatur, puta beneficiolum ſorte in a propriis parentibus dotatam. Omnium vero feſtivis- Potit, ſime natio Germanica apud Freherum tom. 2. Scripto- Verx. rum rerum Germanicarum pag. 373. in gravamine V. niyren ad Cæſarem Maximilianum conqueritur. Quod exſpe- danenr ctativæ gratiæ absque numero conceduntar, & multi re interdiim ad unum collatorem. Unde ſurgunt quotidia- innn kei von æ Uun — — e, ne nn Wnn imdhidimm: ngantur. Ni ne tribllig onl⸗ cieumt, eatnte⸗ A uibus imei mipohlici cal⸗ erſpeckuti i, Ie ne d lentiffimasrſr eſpechativaton Coplequumnr, Gere oponet nprtusgbe fiekn t magnan inen h iugeunn uhln Verum hoe l dr Meckmmis enee ls& Cdt enſelluſv e gun ſer flin repxfott// 8 n ensfcilun / Dmnnium rero ⸗ grun nn: N itun. We, ADAu, . 7 4 g ſu⸗ ) EXSPECTANTIARVM 3 næ lites, & pecuniæ dilapidantur; tum illæ, quæ pro bullis gratiarum, quæ nunquam effectum ſortientur, ex- poſitæ ſunt; tum illæ, quæ pro litibus deducendis conſu- muntur. Inde apud quosdam ortum eſt proverbium; Quisquis gratiam exſpectativaem ab urbe extraxerit; Tventumaut ducentos aureos nummos in ciſtam ſimul ad ipſam gratiam reponat, quibus ad proſequendam litem opus habebit. G Si nulla alia cauſſa exſpectantias diſſuaderet, hæc unica certe ſufficeret, quod per eas homines ignavi effi- ciuntur & a virtutibus bonarumque artium ſtudio aver- tuntur. Nam, qui certo ſcit, ſibi munus aliquod pu- blicum obventurum eſſe, parum de eo promerendo eft ſolicitus, ſed felicitatem ſuam ſecurus exſpectat. Vide ſupra in G. 24. querelam Mezeraei. Ceteri vero, qui per iſtiusmodi exſpectationes aliis datas aditum fibi ad honores intercluſum vident, torpere incipiunt, atque ipi quoque exſpectantium ſocordiam meliore ratione imitantur. Idem in exſpectantiis feudalibus contingit. Feuda bellicæ maxime virtutis præmia eſſe oportebat. At qui in exſpectantiam patri ſuo olim datam ſuccedit, vitam ſuam telis hoſtium exponere opus non habet, ſed imbellis licet voti ſii compos tandem fit, cavetque potius, ne ſpem ſuam immatura & cruenta mors prae- vertat. Contra, qui ſibi præmia omnia ab exſpectati- vis prærepta, nihilque præter vile ſtipenditun & atrum panem relictum, ac vitam perpetuo in ultimis ordinibus parce ac duriter tranſigendam vident, nec ipſi bene me- reri volunt, dum, quid promereri poſſint, non vident. E XX. 34 —PDHE INIVITATE . Non vamum eſt, quod Juſtinianus in L. 30. C. de Pactis pactiones de futura ſucceſſione plenas triſtiſſimi eventus adpellat. Triſte enim eſt & luctuoſum quin & iniurioſum illi, de cuius ſucceſſione agitur, de rebus ſiis ſe vivente alios paciſci, mortemque ſuam exſpecta- ri. Qui vitam, inquit Marius Cutellus ad L. Sicul. Mar- tin. not. 30. fol. 525. agit, ſucceſſoris nominatione iniuria adficitur & per id temporis, quod ei ſupereſt, malo ani- mo dominica miniſteria proſequitur, cum ferre non pos- ſit, mortem ſibi quodammodo præfiniri. Idem eſt iudi- eium Creſpi de Valdaura obſerv. deciſ. 65. n. II. Exſpe- ctantiæ ergo, quae iſtiusmodi pactorum genus ſunt, non poſſunt non ſummo moerore adficere illum, qui exuvi- as ſuas, ſe vivo & incolume, diſtribii videt. Fuerunt, quos moeror hic conficeret, & quibus mortem præma- turam acceleraret. Accidit illis, quod Carolo II. Hiſpa- niarum regi, qui, quod de ſucceſſione in regna ſua ſe ignaro & invito conventiones ab aliis initas audiret, do- lore luctuque contabuit, forte per aliquot adhuc annos ſuperſtes futurus, ni iniuria haec animum eius excru- ciaſſet. Scribit hoc aperte de la torre dans les Memoires & negotiations ſecrettes de diverſes cours de l' Europe tom. I. p. 348. Le Roi eteit tombé dans une profonde melancolie, & ſa ſanté s' alteroit tous les iours, depuis la nouvelle, qu' il avoit recüe de la concluſion d'un ſecond Traité de Partage. V envoya un ordre exprés au Duc de Vzeda ſon Ambaſſadeur a Rome, d' expoſer à 5. §. P embarras & le chagrin, oh il etoit de voir, que des Etrangers, qui n' avoient aucun droit ſur ſes Ropaumées, vou- amitſent 14 iurielk, vr ſklin les Kciarins in 1 ourt irer ylet Nurii, lentole, ryicims A ſemniciols Ebu preſtr AAhsconor⸗ Kedkende. Diumae ſtatenn auth pellantis Pme none Cotterendlt ſi habet M, Mnl AENI æNNNI in Atenn lengne⸗ pubbl . enan nkendum mug in Lpl e Plenas klile „ voün ul ne Pgiur, Eenn mqne ſiamecht Hurad L. Srule 5nominetine itin ei ſipereſne , eun furr n iri, Idem 4 4.65 . I. orumn genus ſn Ere Uiumn, lian riori videt. Fur ibus monem en vod Cawb fione in Knn k Nüsinnvadit rAliqgot Arin Tümumn eins ldte e Ant hi NCpon ſer murt lng deng e ler uurh nrlinen r anuge . 6 he/ , , , 4 4 lſ dicendum eſt. EXSPECTANTIARVM 35 vomlnſzent les partager, pan un Faité aug ininſte, qu- miurieux, & l' obliger d diſpoſer de ſa ſuccesſion, non pas ſelon les regles de la iuſtice, mais Jſelon leur interot, & clarius in tom. 2. p. 95. Le memoire, que Monſieur de Blecourt preſenta à ſa Maieſté, &OW enuz des deux Puis- Jſances Marltimes, le plongerent dans une ſi profonde Melancolie, qu' il n' enrevint iamais. XXXI. Evicimus, ut puto, ſatis, exſpectantias reipubli- exæ pernicioſas eſſe, malaque plurima ſecum trahere. Quibus præſtructis, concluſiones nunc formabimus, ex uibus controverſiæ circa exſpectantias obvenientes ſunt ecidendæ. 14 XXXII. Prima ex his conchuſionibus erit: illis, qui maie- ſtatem aut ſuperioritatem territorialem non habent, ex- ſpectantias cum qualicunque reipublicæ diſpendio dare plane non eſt permiſſium. Itaque ſi quis privatus ius conferendi munera & officia publica tam ſacra quam ci- vilia habet, is exſpectationem eorum concedere nemini poteſt, quum hoc leges ipſæ vetent, quemadmodum infra copioſius oſtendam. Exſpectantiæ vero feudales, quæ in 2. f. 26. §. 2. permittuntur, ſiquidem rempubli- cam non tangunt, ſed privatorum ſaltem bonorum ſpem in alterum transferunt, prohibitæ non cenſentur, va- lentque adeo tenuam alia privatorum pacta. At ſi bo- num publicum in his quocunque modo intervenit, aliud Fac ergo, civitati dominium directum in feudum aliquod competere. Poteritne vel ipſa vel E 2 ſenatus 36 DE INICVITATE ſenatus eius exſpectationem illius largiri ? Non puto. Decreta enim eiusmodi exſpectativa ad ambitioſa referri debent, quæ in L. 4. de Decret. ab ord. fac. damnantur. XXXIII. Quæ in præcedente §. dixi, mirifice illuſtrabit re- ſponſum a Ctis Helmſtadienſibus menſe Maio MDCCXXII exaratum, quod mihi ab excellentiſſimo Præſide meo benigniſſime ſuppeditatum hic inſeram. Hat Iſaac Meyer der Juͤngere von den deputirten der Land⸗Staͤnde des Hoch⸗Stiffts zu Osnabruͤck im Jahr 1700. die exſpe- anz auf die damahlen von ſeinem Vater beſeſſene Con- ſiſtorial-Rath und Hoff⸗Gerichts⸗Adſeſſor Stelle auch folgends im Jahr 1701. von des Herrn Biſchoffs Hoch⸗ Fuͤrſtl. Durchl. die wuͤrckliche Einfuͤhrung in beyde Col- legia noch bey Lebzeiten des Vaters / iedoch unter dem Beding / daß er bey Anweſenheit des Vaters ſich nicht einfinden ſolle / erhalten / aber nachgehends im Jahr 1773. bey Annehmung der Buͤrgermeiſter⸗Stelle zu Osnabruͤck obgedachte beyde mit dem Burgermeiſter⸗Amt incompa- tible Bedienungen niederleget / da denn der Vater mit Bewilligung der Land⸗Staͤnde wieder an des Sohns Stelle getreten / und die beyde Dienſte behalten. Als nun dieſer vor einigen Wochen Todes verblichen / ſo will der Sohn das Buͤrgermeiſter⸗Amt niederlegen / und Kraßft der ihm ehemahls ertheilten exſpectanz dem Vater im Conſiſtorio und Hoff⸗Gerichte ſuccediren. Entſtehet demnach die Frage / ob dieſer des Iſaat Meyers præten- ſion ungeachtet die deputirten der Ritterſchafft und Staͤdte zu einer anderweiten præſentation ſchreiten koͤn⸗ nen. Dieſe Frage nun muͤſſen wir billig mit Ja beant⸗ worten Getenund nut uſn .n eiexige e o athett Gnche genau Png vetbee rin .2. le onctſ lenimmn ſei⸗ Veroth al ſums. Run türa hande Tirrhng. Aul 16 4. Cninten n WdWsac⸗ enigeaſ e die Geſegegg Gen / dah di Nentſich eien Unlts ece ergeicd ſſcu ge Cget ge Coldoril ſchrebeen Pechn ſun gieih Demunßt niſchen nie ſchee , birfiee Alrii ifinn Mrel⸗ kram. H ten der unde Johr hoo. de⸗ Vatet beſeſſe Acdleſſor St n Iſife hruog in bent 1 iedoch unern des Vates ſn ehends in Neen Sttlezn nht. Heiſtrnt inm Dinn Ne Vugel ſche an de 66 ebeßetten. Min tſcen bnli 4 Nrte, N n EXSPECTANTIARVM 37 worten und zwar aus doppelten Urſachen. Erſtlich hal⸗ ten wir dafür / die ietzige deputati der Land⸗Staͤnde ſeyn an dieienige exſpectanz, welche ihre Vorfahren im Jahr 1700. ertheilet) gar nicht gebunden. Wenn man die Sache genau anſiehet / ſo ſeynd dergleichen exſpectanzen gantz verbothen. Das Jus Canonicum verordnet ſolches klar in c. 2. 13. X. de concesgione prabendæ und in cap. 2. de conceſſ. præbendæ in 6. Und das Concilium Tri- dentinum ſesſione 24. de Reformat. cap. 19. erſtrecket die⸗ ſes Verboth auch auf gantze Collegia, univerſitates & ſenatus. Nan moͤgte zwar dagegen eingewendet werden / dieſe jura handelten nur von geiſtlichen beneficiis und di- gnitatibus. Allein es hat Zieglerus in Dicaſtice coneluſ. 6. §. 3. ι 4. ſchon laͤngſten gezeiget/ daß dieſelbe ob identitatem rationis auch auf civil Bedienungen gehen und das gleichfals darinnen exſpectativas zu ertheilen dem ienigen der die iura maieſtatica nicht hat / ſondern an die Geſetze gebunden iſt / nicht vergoͤnnet ſey/ zu geſchwei⸗ gen / daß die Conſiſtorial-Rath⸗Stelle nicht einmahl ei⸗ gentlich ein weltliches officium, ſondern vielmehr eine dignitas eccleſiaſtica iſt. Doch geſetzt allenfalls / es waͤ⸗ ren dergleichen exſpectanzen in genere nicht verbothen / ſo ſeynd gleichwol die deputirte vomn Jahr 1700. nicht be⸗ rechtiget geweſen mit Abweichung von der ihnen im Conſiſtorial-Receſs und dem Land⸗Tages Abſchied vorge⸗ ſchriebenen Form durch irregulaire Ertheilung einer ex- ſpectanz ihren Nachfolgern zu præiudiciren und gleich⸗ ſam die Haͤnde zu binden. Es gibt ia die natuͤrliche Vernunfft / daß niemand eine exſpectanz ertheilen koͤnne / welchem nicht die freye diſpoſition uͤber die Sache ſelbſt zuſtehet. Strykius in diſſert. de Exſpectantiis c. 2. n. 22. E3= Nun 38 E INICVITATE Nun wird wohl niemand ſagen / daß die Deputirte des Jahrs 1700. die Diſpoſition uͤber ein erſt 22. Jahr hernach bey ihrer Rachfolger Zeit zu erledigendes Aimt zugeſtan⸗ den / weil ſonſten / wenn man einem Collegio dieſe Macht einraͤumete / den Nachfolgern alle Gelegenheit tüuͤchtige Beamte auszuſuchen / zu ſetzen / oder zu præſentiren ab⸗ geſchnitten wuͤrde. J 2 XXXIV. Principi, qui ſupra leges eſt, poteſtas exſpectanti- as tribuendi adimi non poteſt. Quin etiam hæc illi iure meritoque relinquitur. Nec obſtat, quod illas ſaluti pu- blicæ adverſas eſſe ſupra dixi. Eadem enim exſpectan- tiarum, quæ venenorum, eſt ratio. Venenorum nempe, quibus vitæ hominum in diſcrimen vocantur, commercium privatis aliis interdicitur, medicis vero, qui ea prudenter miſcere, temperare & in ſalutares uſus convertere norunt, relinquitur. Sic & princeps reipu- blicæ noxias, ſi iuſto ac neceſſitati utilitatique publicæ conveniente tempore moderate adhibeat, bonas ac uti- les efficere poteſt. . XXXV. Invitus tamen princeps ad exſpectativas conceden- das nunquam obligatur, tametſi eam non is ſolum, qui ſuccedere cupit, ſed & alter, de cuius ſpoliis agitur, fla- gitet. Neque enim hi conſenſu ſuo beneficium, quod ex arbitrio concedentis pendere debet, poſſunt extor- uere. Memorat Pufendorffius Renum Brandenb. lI. 9. 30. 31. legatum Suecicum in aula caeſaris anno 1661. enixe petiiſſſe, ut cæſar pacta Stetini inter Succos &£ 4. ran- Gim krüt eamzyan Aueci Penivand eo ehelunt uneini Elt, ehectn an ſe ech eceſüonis tir rinen inter Meminoitli Rn nlerer – nidtd Verumntdad ENimpio Hor Uiathane abſ⸗ Uir, El erüſtere uprohrbi Hhäarin Pnm ingn⸗ n, W kere en Iii d lyauimn er faſya o , H Aut en Colepi⸗ Gelegenheit Gder uhrrleng poteſe ete Cin etinn her 1t, quod ilist dem enim er ratio. Venen. hn Glerimen wan. icimur, meclcn kared inſllnmr Sie &prineele ri ririgte l hibenr, bonaen ſecktins Mt mnon ln slogiis gim 7 b benefcinm N det, ir enn m Nrunn 4 EXPECTANTIARVM 39 Brandenburgicos inita, quibus ſucceſſio in novam Mar- chiam, diſtrictum Sternbergenſem ac Vierradam & Loec- kenizam Sueciæ regno deferebatur, confirmaret, atque adeo exſpectantiam in iſtas terras concederet, ſed renuiſſe conſtanter cæſarem, nec pacto illo ſe moveri Paſſum eſſe. XXXVI. . Principis ſucceſſor ad ſervandas, quas deceſſor dedit, exſpectantias non obſtringitur, quocunque de- mum, ſive electionis, ſive agnationis, ſive hereditatis, ſive ceſſionis titulo ſuccedat. Faciunt quidem plerique diſcrimen inter principatus & regna patrimonialia & non patrimonialia, nec non inter ſucceſſorem univerſa- lem & ſingularem, dicuntque in regnis patrimonialibus ſucceſſorem univerſalem ex omnibus deceſſoris ſui pro- miſſionibus atque adeo ex exſpectantiis quoque obligari⸗ Verum tota iſta de regnis patrimonialibus doctrina fluit ex impio Hobbeſii dogmate, qui in libris de Cive & Le- viathane abſolutam principi in cives ſuos poteſtatem non aliter, ac ſi ſervorum Romanorum inſtar in patrimonio eius exiſterent, tribuit, & regem, niſi iure in ſubie- Gos pro lubitu ſtatuendi fruatur pleniſſimo, non regem, ſed primarium reipublicæ adminiſtrum eſſe dicit. Im- pium, inquam, hoc principium &, quæ exinde deduci- tur, de regnis patrimonialibus doctrinam olim ubivis fere receptam non diu eſt, quod explodere ceperunt ICti cordatiores, Cocceius, Thomaſius, Beyerus, &, ui illuſtre hoc argumentum eruditiſſimo ſuo ſcripto de Obligatione ſucceſſoris in principatus & clientelas §. K. 7. ew facto deceſſoris, quod inter eius opuſeula miſeella anno 1720. Halæ Magd. in lucem emiſſa tom. I. p. 539. Fre- peries, 4 — DE NIGVTTNTE Peries, exhauſit, incomparabilis Ludwigius cap. I. §. 3. &ο 7. Non dubito igitur, principi ſucceſſori facultatem exſpectantias a deceſſore datas revocandi ſimpliciter in- dulgere. Unicum huius ſententiæ meæ fundamentum eſt publica ſalus, cui exſpectantias contrarlari ſat oſten- di. Nam in aliis negotiis probo æquiſſimum Pufendorfii iudicium, qui . S. . O. §. 8. de Jure naturæ & gentium principem, ait, ex facto & promiſſo deceſſoris omnino obligari, uti etiam rempublicam, ſi forte extincta rega- li ſtirpe ſummam rerum illa recipiat, niſi facta manifeite fuerint abſurda aut iniqua. Diſſentit quidem a Pufen- dorffio illuſtris Ludwigius l. c. §. 4. & rem peſſimi dicit eſſe exempli, ſi civitati principum facta ſub cenſuram mittendi, conſulta ſint reipublicæ nec ne, daretur fa- ecultas. Verum ego nihil abſurdi hic animadverto, quan- do vel ipſa civitas recuperato, quo ſe olim abdicavit, imperio, vel novum caput, quod ſibi præficit, deces- ſoris facta atque promiſſa, proficiantne reipublicæ an- non, examinat. Regimen enim ideo ſucceèffori defer- tur, ut omnia dirigat ad communem utilitatem, ut tne- atur populum, non perdat. Poteſt ergo deceſſoris ſui promiſſiones publicæ utilitati nocituras, quales ſunt ex- ſpectantiæ, revocare. Nec obſtat, quod Vir illuſtris ibidem dicit, non omnibus regnis eandem dari poſſe menſiram. Certe hac in parte utique poſſe, non abs re dixerim. Nulla enim gens eſt, quæ non velit, ut ſibi non ſit bene, ut res ſua publica floreat. Ergo ſi impe- rium in perſonam aliquam transfert, nullam aliam ob cauſſam hoc fit, quam, ut imperans hoc ipſum exſequa- tur. Mandata itaque principi eſt, quicquid commodo Publico contrariatur, abolendi poteſtas, ergo & exlne- an- aæſrdo Cecel neſrit. 14 relior. civil. L.6, e n (ikr, fiein 4 Et, Præſupponn e erſecant Pfuccellorren Cemarbiriun Alr, (uod hat e Pll uuin En de nſec mer id ddi⸗ UOreront, Nen WWeront in H. Cn er ciplIs ODle un deceſl Et, frceſſo⸗ Ohſicunpe Wonitaet W is ſn Mverl eNen edur sühc Cnſtangs Porre el ſhmnne 1Dr E. ucigin n ſuccellne cendifnmk. Ae merfnin Contrruntt egiſſummn Nfan je nature e, niſ ecelin. 1 üforte erct Piat, niifacnn lentt gride 4 & rem pet n fact 8 X nec ne, Enn Uhic animadeng Ee Oün Na d ſi Neitt e fciantne einnae. m igeo ſhoctnc nemn uriicren, I4 reſt epn dln cinnes, gndes ine ltr, Aod hrit. is emlen n rigne ole, m Nemn el 1. orea hI. EXSPECITANTIARVMN 41 Cantias. Neque Romanorum de obligatione principis ex facto deceſſoris leges, e. g. L. 2. C. de quadriennii præſeript. L. 4. C. de PL. & conſt. L. ult. C. de locat. rædior. civil. L. I. C. de fund. nei priv. & div. domur L. 6. C. de fundis patrim. ſententiæ meæ nocent. Nam & iſtæ, facta deceſſoris cum ſalute publica non pugna- re, præſupponunt. At exſpectantiæ cum ea pugnant. Et de exſpectantiis quidem officiorum publicorum, quod has ſucceſſor revocare poſſit, res fere indubia eſt, qinim idem arbitrium officia pro libitu conferendi habeat ſuc- ceſſor, quod habuit defunctus, ut bene ait Böbmenus in Jure publ. univ. P. Spec. lib. 2. cap. 6. J. 20. Sed & idem de exſpectantiis feudalibus dicendum. Succeflo- rem ex iis obligari iam maiores noſtri Germani veteres noluerunt, regulamque, am Geding iſt keine Folge/ ſta⸗ biliverunt in dem Saͤchſiſchen Lehn⸗Recht E. F. II. 26. 57. 59. Quam regulam Colerus deciſ. 88. hodie paſſim a prin- eipibus obſervari ait. Addit quidem Colerus n. 30. time, uum deceſſor pro ſe & ſuis heredibus exſpectativam de- i⸗ ſucceſſorem obligari. At ego nec hoc caſu illum obſtrictum puto. Ineſt illa formula omni pacto & pro- miſſioni tacite. Sed eius vis tanta non eſt, ut ſucceſſori omne ius ſuum adimere & aliquid ſaluti publicæ contra- rium adverſus leges obtrudere queat. Nec exempla extera deſunt. Nullus certe princeps magis ad deceſſo- ris ſii facta rata habenda obſtrictus fuit, quam Carolus Guſtavus Sueciæ rex Chriſtinæ Reginæ. Debebat hunc ſponte cedenti regnum, nec diſſimulabat, ſed publice fatebatur, dum in numis ſuis coronam atque hæc verba: A DEO ET CHRISIINA; inſculpi iubebat. Exſpe- Cationes tamen omnes a Chriſtina datas abolevit, teſte F Puufen- 4² DE INICQVITATE Pufendorffio de Rebus a Carolo Guſtavo geſctis lib. 2. §. 8. Optime Beverus de Obligatione ſucceſſoris illuſtris S. 42. Quod ad exſpectantiam, ait, ſive in munus & officium publicum, ſive in feuda aliave bona a principe conces- ſam attinet, eam in dubio vim ſuam ad ſucceſſores non extendere arbitror. Non ignorat imperans, morte im- erium deſinere, & ſucceſſoris libertatem miniſtris, qui- Pus libuerit, utendi, item beneficia, in quos placuerit, conferendi, imminui non debere. Alias maxima pars actuum imperium ſucceſſori præripi, & vel omnia feu- da, omnia reipublicæ munera ita exſpectantüs obrui poſſent, ne vel quicquam conferendi poteſtas ſucceſſori relinqueretur. XXXVII. Sed longius etiam progrediendum, atque ipſi prin- cipi, qui exſpectativas conceſſit, facultas eas revocan- di tribuenda eſt. Qua de re quum dubitarint plurimi magni nominis Cti, eorum fundamenta paucis recen- ſere & refellere liceat. XXXVIII. Provocant ergo 1) ad dignitatem principis & ad cap. decet 16. de R. Y. in 6. ibi: decet conceſſum a prin- cipe beneficium eſſe manſurum, cum quo cap. Romano- rum LL. ex aſſe convenire videntur. Memorant hunc in finem L. poſt mortem 25. de Adopt. L. ſicut 5. de Adopt. L. ſicut 5. C. de Act. & obl. &c. quibus ſaluberrima hæc prohibitio, ne quis factum proprium tanquam nullum audeat impugnare, ſi non expreſſe, implicite continea- tur. Quam eo maiori attentione obſervandam eſſe aiunt a prin- 7 — (bigationem Eunt, que pr- incipenn. Mr . . ſe, etſi Pri- un talnen con erlari in nan XL. l. e u. Poriſfionem Umele, hoe Mmicdtionis emmmn, qui Praetc le b. Dorei, WNNnG udn ſere LE. . NV l 3 en Ncommmun Tibuendum Pra rem Eüneme , Gd . AA Leamn: e lai⸗ ſie & — ae . vo geſtir iin eſſorig ihiſri mbmnghef⸗ Am W. pperins, m. Rertatem Nnin cia, in nne e. Alias m ripi, & H ita erheck. endi poteſtti endam ergtenin k, filng esht um lhir 1 Ndamenm acöhn. nitaten riehi uuer coi 7 eelN EXSPECTANTIARVM 43 a principe, quo fortiorem principum facta producere obligationem illis dicuntur. Multa enim eſſe conten- dunt, quæ privatum minime obligent, ſtringant tamen principem. Huc referunt cum Weſenbecio conſ. 2. n. 60. & Mylero in Nomol. o. 2. n. 2. Pacta principum nuda, quæ, etſi privatum actionem minime pariant, pariant eam tamen contra principem. Nituntur porro 2) ad- verſarii in natura & obligatione conventionum, atque ex L. 1. de Pact. & L. 3. de Pollicit. oſtendunt, omnem promiſſionem ſerio factam & ab altero acceptatam pa- tum eſſe, hoc autem ſervandum eſſe ſub pœna excom- municationis cap. 1. X. de Pact. & mortale committere peccatum, qui promiſſum non ſervet. Imo verba L. 7. & prætor. de Pact. pacta conventa ſervabo; procedere ab ore Dei, adeo etiam Deum obligari pacto & diabo- lum & principem, & nullam maiorem iuſtitiam eſte quam pacta ſervare, ait Nevizanus inter conſilia Bruni conſ. 12. n. 23. Vide DD. adlegatos a Mylero in Hyparcholo- gia c. 3. J. 24. & Mevium conſ. 53. n. 8t. Urgent deinde 3) commune illud iuris præceptum, quod ſuum cuique tribuendum ſit. Et tandem 4) dicunt, exſpectantia im- petrata rem deſinere eſſe integram, ſiquidem per acce- ptationem exſpectantiæ exſpectativario ius adquiratur ad rem, quod nemini absque facto ſuo ſit auferendum. Ad hæc argumenta iam diu ante me reſponderunt alii, principique poteſtatem exſpectantias revocandi vin- dicarunt. Quorum rationes collegit propoſuitque co- pioſe ſatis Mylerus ab Ebrenbach in Hyparchol. o. 3. §. 27. ſq. Sunt illa ex natura pœnitentiæ, revocabilitatis, F 2 con- 44 pDE INICVITATE conceſſionis conditionalis, ſimplicis & nudæ gratiæ, pre- carii, & ipſa denique officiorum collatorum indole de- ſumptæ, ſed, ne quid diſſimilem, infirmiſſimæ, ut eas merito Bohmerus in Iutrod. in Jus publ. univ. l. 2. C. 6. §. 19. lit. k. & l. valde inadæquatas appellet, quas nec re- ferre nec examinare ſit operæ pretium. Nec ego igitur eas expendere ne dum rationibus adverſariorum oppo- nere volo. XL. Aliam itaque rationem adfert Böhmerus in Introd. in qus publ. uni verſ. loco memorato, atque ad diſtinctio- nem vulgarem inter promiſſiones perfectas & imperfe- tas a Pufendorſio de officio bom. & civ. c. 9. J. 6. ex- plicatam provocat, & non pactum ſed promiſſionem talem imperfectam inter principem & eum, qui exſpe- Ctare iubetur, intercedere ait. Sed an diſtinctio iſta huc trahi poſſit, dubito vehementer. Dari quidem promis- ſiones imperfectas, quibus quis voluntatem ſuam de re aliqua alteri præſtanda determinat, ſimul tamen, ſe ei ius ad rem hanc exigendam competere nolle declarat, ſcio probe. Novi etiam, declarationem huiusmodi ſæ- pe tacite & ex negotii natura promiſſioni ineſſe. Exem- plis clariſſimis hoc oſtenderunt Pufendorfius de Jure nat. & gent. lib. 6. G. 5. J. 6. & celeberimus Præſes meus in ſpecim. ad D. M. de Pactis invalidis medit. 2. Ve- rum enim vero iſtiusmodi reſtrictio irregularis eſt maxi- me, & promiſſionum naturæ adverſatur, adeoque non præſumitur, ſed probanda eſt clare. Nam quod Boh- merus ait: Quæ negotia ita ſunt comparata, ut unice precibus a ſuperiore expetenda & gratiæ eiusdem acce- pta FIe Precibun “ emadnnod l exempls Pofnd volmi Er, gvoc ſel weobligawri lin elris dhern Anntadh NWNANC rl rern I Ghrte etiatn iore Driyatis ſ, Lle zue Nee uionit ui Nt,l Laltt, Camne, iil rn, Muge 4 mn ſa Wlarorun uhl.in. e ele, un. erinln. Nerint⸗ 8 adyerfriam HM ert Pöbmnern: uto, Atqlen les perkecne⸗ n. G lin. Cum ſed pnin pemn & eun ſ Ved an diſtincrun . Darindern. 8VoOluuntatem kume inat, fnmn tunen! mpetere mlle dd rationem ünm. miffoni inle feninfu Eeberims DA² olids nult: oireglilt erſatur, nn ⸗ nperus, ratie 4 Nan EXSPECTANTIARVM 45 ta ferenda ſint, in is nullo modo ſe adſtringere perfe- voluiſſe videtur; nobis non fatisfacit. Ea etiam, quæ précibus impetrantur, quæ ex gratia proficiſcun- tur, poſtquam ſemel promiſſa fuerunt, ſervanda ſunt, quemadmodum hoc ex donationis, commodati, man- dati exemplis appareét. Nota eſt regula: Quæ ab ini- tio ſunt voluntatis, ex poſtfacto funt neceſſitatis. Acce- dit, quod ſæpe & plerumque exſpectativæ verbis maxi- me obligatoriis concipiuntur. XI. Refelli vero poſſunt commode cuncta, quæ ab ad- verſariis afferuntur, argumenta, ſi ad ſalutem publicam tanquam ad lydium lapidem reducantur. Hæc enim fu- rema lex eſt, cui ceteræ omnes cedunt. Chari ſunt li- eri, parentes, propinqui, familiares, ſed omnes omni- um charitates ſalus publica vincit. Hæc efficit, ut pacta etiam iureiurando firmata reſcindere & infringerc non privatis ſolum, ſed principi quoque liceat. Vide c. 33. X. de Jureiurando. XLII. Nec ſine lege loquor. Provoco ad L. I. & 2. de Petitionibus bénorum ſublatis. In his ita impeératores: Quisquis in trimine maieftatis deprebenſus fuerit & pu- nitus, bonaque eius, ſicut plectendi conſuetudo criminis habet, fiſeus invaſerit, & ſi inteſtatus quisquam quæz- damve, ac nullis ex numero propinquorum existentibus, vel uxore vel marito, fati munus impleverit, cuius- cunque ſit conditionis aut ſectæ! ſen quolibet titulo res Juerit ſaſcalis; nullus eadem bona ſub ſpecie munificen- F 3 iia 46 DE INIGVITATE biæ principalis audeat proprio iure poſeere, nemo aude- at ad petitionem rnerum defuncti defunctæve, cuiuscunque Jortunæ aut ſectæ ſit, ſi fiſco noſtro locus pateat, adſpi- rare. Qui contra legem id auſus fuerit ſperare, quod non licet, reus violatæ legis habeatur. Sed quoniam plerumque ita in nonnullis causſis inverecunda petentium inhiatione conſtringimur, ut etiam non concedenda tri- buamus; nec reſeripto quidem noſtro adverſus formam latæ legis loci aliquid relinquatur, ſeilicet nec pragma- tica iusſione vel ſacra adnotatione, vel quolibet oraculo divino, ſeu mandatis, ſi qua contra banc ſanctionem noſtram fuerint impetrata, quippiam roboris habere valituris. Equidem hæ leges de bonis iam vacantibus & fiſco delatis, non de vacaturis agunt, adeoque ad ex- ſpectantias trahi poſſe non videbuntur. Sed iam diu an- te nos Mornacius ad tit. C. Ne ſiſeus vel respublica pro- curationem iſtas leges ad donationes beneficii aut officii & confiſcationis, quæcunque illa ſit, antequam ſit eorum vacatio vel declaratio, extendit, in variis regum Galliæ edictis & ſenatus Pariſienſis ſententia innixus. Ex noſtris Wildvogelius, ICtus Jenenſis in diſſert. quam ad tit. C. de Petitionibus bonorum ſublatis ſcripſit §. 20. Referun- tur, inquit, inter bona talia non ſolum ea, quæ iam ſunt incorporata & occupata a ſiſco, ſed etiam ea, quzx modo delata, aut ſpei caducitatis proxima. Quorum id- circo & evſpectantias petere probibitum. uia quod interdictum eſt in termino, idem in via cenſetur prohi- bitum. Quamvis enim boc caſu incertus mortalitatis eventus & ſpes, ſimulque conditio ſubeſſe videatur; ta- men ſufficit, ipſam exſpectantiam en, in caſum apertu- ræ, & eo quidem tempore convaleſcere, ubi ius H icæ Iugtinn,l en olieui Vltt, Mul im. ( Netifoninns EE dlera ili , ſertien ſnl. — S — — 2 tequn s, duſord (orkt. WA NNN us, Inns Cinubus i beralite ſel.l. . bio, t üm, n bhurarr èR” AnN Velüar lea thenckn reipn benetei⸗ tmoe . Ei ann nertennleſeen h ntn eontelh iy alerſtf · ſeiitet n ox , del naltt utra bane tiam pohne⸗ bonis imun gunt, Adentiir vel ian s benefci artct tantequmttenn. 1varis eymd inmning. Ann len lanal Plrſ:n lin en, (eN AA minen, 1 . QN . M irinr yur Mrd vdilut,. ae 4 Se = EXPECTANTIARVM 47 Ye licæ iam quæſitum, quva eo inſo eluditur. Vera hæc eſſe, dubitabit nemo, qui modo verba iſta Legis 2. C. de Petitionibus bonorum ſublatis recte conſiderabit: Omne ſemen alienas appetendi fortunas ſtirpitus eruere cupi- entes, nulii deinceps volumus petition's rerum eſſe licen- tiam. Quæ verba profecto exſpectantiis magis quam petitionibus bonorum iam vacantium conveniunt. Ad- de altera illa eiusdem legis: res civiles & ad ius publi- , pertinentes ab omni petitione muniendas eſſe cen- emus. XLIII. Antequam hinc digredior, occurrendum adhuc eſt ilis, qui forſan a maiore ad minus contra nos argumen- tabuntur. Dicent hi: poſſe principem munera & bene- ficia vacantia tribuere, poſſe etiam bona fiſci, niſ legi- bus, quas vocant, fundamentalibus ſeu pacto cum or- dinibus inito impediatur, donare, atque iſtiusmodi li- beralitatem, ſi ſponte exerceatur, revocabilem non es- ſe L. I. C. de Petit. bonor. ſublat. Maius hoc eſt ſine dubio, quam ſpem ſaltem & exſpectationem dare. Ibi enim, quod reipublicæ iam eſt, hic, quod eius aliquan- do futurum ſaltim creditur, datur. Eadem hic reſpon- ſione utar, qua Ulpianus in L. 4. §. I. ad SCtum V'elleia- num utitur, quum idem ipſi argumentum contrasCtum Velleianum opponeretur. Facilius, inquit, ſe mulier obligat, quam alicui donat. Non eſt ſcilicet adeo me- tuendum, ut princeps immodicis donationibus & ſuum & reipublicæ patrimonium exhauriat, aut ut munera & beneficia vacantia in indignos conferat. Circumſpeéti- or tunc eſt plerumque, & cavet ipſe, ne egeat, aut male ſibi 4 DE INIQGVITATE ſibi ab inhabilibus ſerviatur. At quum ex futuris quid Petitur, facilior eſt princeps, nec de ſuo ſibi donare ſed magis ſucceſſorum ſuorum bona ſibi largiri videtur, nec tam accurate pretium rei, aut quantopere ſua & reipu- blicæ interſit, conſiderat de præſente potiſſimum ſolici- tus. Huic igitur facilitati in Perniciem reipublicæ eru- pturæ occurrendum eſt. XLIV. Sed mum princeps, qui exſpectativam datam re- vocat, ad evictionem præſtandam obligabitur ? Aiunt communiter & provocant ad 2. f. 7. 9. I. & 2. F. 8. pr. At neuter ex his textibus huc pertinet. Neuter de ex- ſpectativis agit. Utrobique inveſtituræ de re tanquam vacua factæ fit mentio, dominusque ſi differat inveſti- tum in vacuam poſſeſſionem mittere, vel eam, quod alius in illa ſit, dare nequeat, omnem utilitatem præ- ſtare iubetur. Quinimo in 2. f. 8. pr. contrarium potius habetur, eum ſciſicet, qui ſciens alienæ rei inveſtituram ſive a ſciente ſive ignorante domino accepit, evictionis Præſtationem poſtulare non poſſe. Igitur hic textus ne- gantem ſententiam ſtabiliet; ad quam confirmandam aliæ etiam rationes ſuppetunt. Pleræque nempe exſpe- ctativæ gratis & ex liberalitate conceduntur. In dona- tionibus vero & ceteris liberalitatis actibus evictio non præſtatur. L. 18. 9. ult. de Donat. L. 2. C. de Evict. Recte Titius im teutſchen Lehn⸗Kecht c. 7. &. 23. ſcq.. & c. 9. §. 46. ſqq. contra commmmem DD. ſententiam oſtendit, dominum nec ad feudi conſtituti evictionem præſtandam obligari, ſi vaſallus id feudum titulo lucrativo olim ac- cepit. Itaque nec in exſpectativa obligabitur. Paratus nempe tr alt pronnit . aleitr Ne aun Priratu rt i Mme ie end uüimorn ie Extant in d (od GCern ocbe re Olnnes, ( morbe? mhmpe rcond Cnmodi torum TuN de ſuum n tabantn at. D Mcit. 1 do ſhi nn lrginnmn Nherinkr Obligebin net. NerzI iture genunn ere, velen t nnem mirmnk r., contraiumon lene riüntm 0 Aceit, MMiii Hiur ie engt uun coMmNNI Egle enmhe elt Amn. NMN Actbs enit n Mif NE Ctenrinn Aen vnenn ttun cun r. N 4biann n EXPECTANTIARVM nempe eſt promiſſa ſua implere. Sed intercedit quo- dammodo respublica & ſalute fua hoc impedit. Nulla ergo eſt penes principem culpa, aut, ſi quæ eſt, maior tamen pene exſpectativatum eſt, qui illicita flagitavit, & precibus extorſit. Hic ergo de fide rupta queri non poteſt. Obiicietur forſan, principem in pactis non tan- quam principem ſed tanquam privatum conſiderari. Et verum hoc eſt, quum ex patrimonio ſuo privato largi- tur aut promittit. At quum de re, quæ reipublicæ eſt, paciſcitur, nequit ipſe, qui caput reipublicæ eſt, tan- quam privatus conſiderar'i. XLV. Poſſimt tamen caſus emergere, quibus exſpectan- tiæ iuſtiſſimæ ſunt. Ipſa nempe neceſſitas vel utilitas publica earum conceſſionem urget ſuadetque. Dicam primum de neceſſitate, cuius luculentiſſima exempla extant in tabulis Pacis Osnabrugenſis. Funeſtiſſimi, quod Germaniam per 30. annos vaſtaveraàt, & vicina quoque regna adflixerat, belli exitum cupiebant anxie omnes. Convenerant iam diu legati ex toto fere terra- rum orbe & aliquot annos deliberando atque altercando conſumpſerant. Sed exigua admodum ſpes negotii feli- citer conficiendi adfulgebat. Obſtabat maxime publicis commodis utilitas ſingulorum, qui vel præmia exantla- torum laborum & periculorum vel reſtitutionem damno- rum acceptorum flagitabant, nec, ut remitterent ius ſuum, moveri poterant, ſed æternum potius bellum mi- nitabantur. Quomodo his ſatisfieri deberet, non appa- rebat. Pecunia non ſuppetebat, exhauſtis cunctis pro- vinciis. Terræ & prædia, gu⸗ cedi potuiſſent, plera- que 50 DE INICVITATE que ab aliis poſſidebantur, neque his adimi facile aut ſine iniuſtitia poterant. Tandem hoc remedium inven- tum eſt, ut his, quibus alio modo ſatisfieri non poterat, exſpectantiæ tribuerentur. Sic in art. 13. domui ducali Brunfſvicenſi & Luneburgenſi in epiſcopatum Osnabru- genſem, quem tunc Franciſcus Wilhelmus epiſcopus tenebat, exſpectativa datur, &, ut de cauſa neceſſaria conſtet, additur: cæſarem conſenſiſſe tandem, quod præſenti ſacri Romani imperii ſtatui minime expedire iudicaret, pacem publicam propterea diutius impediri. Porro ex eadem cauſſa in art. II. J. 6. exſpectantia in ar- chiepiſcopatum Magdeburgenſem electori Brandenbur- gico, in art. 10. G. 4. exſpectantia in pomerariam ulte- riorem regi Sueciæ datur. Has igitur exſpectantias, quas neceſſitas publica extorſit, revocare nec principi concedenti, nec ſucceſſori eius licet. XLVI. Eadem neceſſitas occurrit in illo exſpectantiarum genere, quod coadiutorias vulgo appellamus. Sæpe ſci- licet is, qui munus ſive ſacrum ſive civile gerit, ob ſe- nectutem, morbum aut aliam cauſſam muneris eius par- tes implere nequit. Deiici illum plane de loco ſuo & emolumentis omnibus privari aliumque ſurrogari, du- rum eſt & luctuoſum. Æ quius longe, ut quis ei ſubſti- tuatur vel adiungatur, qui munus iſtud vel gratis vel exiguo præmio contentus adminiſtret. Et reperiuntur, qui ſponte ſe ad hoc offerunt, ſola ſuccedendi ſpe con- tenti. Hic profecto ſalus ipſa & neceſſitas reipublicæ, ut adiuncto huie exſpectativa detur, poſcit. Neque enim facile ſine illa vir bonus & idoneus tantum auur UbI- (pectitiye emmm foret, Vah, Cerito vy5, iteln W, dicam, in co⸗ Gvntänn exßpe nodo vacuum r iſtinanocki e imerclm, cSyyl, induut, l.Ng. n⸗ (I. Nen ulſi lun fuin eflelattwarn W MN Gerris Eedon (e! atio. boſe Wne weren lüm ene . MMorid, e Gllogne e Vari, ne itio altr⸗ heſia fal — Ei Kremecimin ösbert ht rt. Cmni lohan h Arhmns ein nr de calanet, enſile tanden teres dnning s erhe Nelectori l in poment § igitur ehtmn revocare K cet. Appelammg ent Ve clegert En lummmengenn e npeece lonipl mmreſmgni ¹ ge r us i li iſuc rel gnd et E Eri iccecend ſe e⸗ Ceſſesn elb tnmn ⸗ EXSPECTANTIARVM 5 ſubibit. Conceduntur igitur communiter huiusmodi exſpectativæ coadiutoribus. Has non ſervari improbis- ſimum foret, fidemque publicam læderet. Vide c. §. X. de Clerico ægrot. vel debilit. & c. un. de Clerico ægrot. in 6. item Concil. Trident. ſeſſ. 25. cap. 7. Et ut verum dicam, in coadiutoriis cum ſpe ſuccedendi coniunctis non tam exſpectativa conceditur, quam munus quodam- modo vacuum confertur. Negandum tamen non eſt, per iſtiusmodi coadiutorias ſæpe fraudem fieri legi, eas- que interdum, ubi neceſſitas nulla ſubeſt, concedi. Ceſ- ſarunt, inquit, M. Antonius de Dominis de Republ. e- cleſ. lib. 9. Cap. S. J. 26. gratiæ exſpectativarum nomine- tenus. Nam earum loco ſucceſſenunt coadiutoriæ ſive cauſßſa cum futura ſuccesſione; quæ ſunt ipſisſimæ gratiæ exſpectativarum. Huiusmodi coadiutoriarum patroci- nium non ſuſcipio, ſed easdem pariter cum aliis exſpe- Ctantiis damno. XLVII. Quæ neceſſitatis, ea quoque utilitatis publicæ e ratio. Poſeit hæc interdum, ut boni fortesque viri ad bene merendum ſpe præmiorum excitentur, vel etiam, ſi iam bene meruerunt, mercedem accipiant. Si con- ſuli illis alia ratione poteſt, ad exſpectantias deveniri non debet. Aliquando autem nihil eſt in reipublicæ patri- monio, ex quo illis ſatisfitt. Tunc vero neceſſitatis quoque erit, exſpectantias concedi, conceſſasque ſer- vari, ne homines defectu præmiorum a reipublicæ ſer- vitio abſtrahantur, aut, dum vident, alios benemeritos ſpe ſua fruſtrari, eiusdem ingratitudinis metu abſterre- antur. Quare etiam in Capitul. Caroli VI. art. II. exſpe- G 2 ctantiæ 32— DE INIQVITATE Gantiæ quidem in feuda imperii prohibentur, ſimul ta- men hæc verba adiiciuntur: Denen von unſern Vor⸗ fahren am Reich denen Staͤnden propter benemerita er⸗ theilten und denen Reichs⸗Conſtitutionibus gemaͤſſen An⸗ wartungen auf kuͤnfftig ſich erledigende Reichs⸗Lehn an ihrer Krafft und Buͤndligkeit unſchaͤdlich. XLVIII. Iterum tamen moneo, utilitatem publicam, quæ exſpectantias ſuſtineat, manifeſtam eſſe debere. Men- tio benemeritorum ſingularium in omnibus conceſſioni- bus & beneficiis, etſi in indigniſſimos conferantur, fit. Ergo nec in exſpectativis ea omitti ſolet. Ita vero facili negotio omnia, quæ de iniquitate exſpectantiarum ante dixi, eludentur, omnesque exſpectativati, improbiſſimi licet, ſpe ſua potientur. Quod ne fiat, requiro acerri- mum formulæ eius ob benemerita examen, nec effectum illi nllum tribuo, niſi certiſſime conſtet, vere eum, cui exſpectatio data eſt, & ſingulariter reipublicæ profuiſſe, nec alia præmia accepiſſe, nec accipere potuiſſe. Ni hæc concurrant, exſpectantia vana erit. Fruſtra ergo hi ad utilitatem publicam & merita ſua provocabunt, qui ſolitis officiis gratiam principis meruerunt, & ſtipendia annua pro iis, quas præſtiterunt, operis acceperunt, nec quidquam præter id, quod ex officii neceſſitate fa- cere debuerunt, fecere. XLIX. Quamvis vero exſpectantias aliquando ob utilitatem vel neceſſitatem publicam conceflas valere per rationes exemplis illuſtribus comprobatas oſtenderim, ſtricte ta- men ls, quanm ium exhuuni AEritetur. eilblier de onendipotelt Preſringenen (äüm mortis Ur, fichtlon cdͦile all erſel, Olin 4 HMyniu AOtnent. ad ut eenhhun wropenſchen G COhadera N (ol ANNd tetbergion Pohannes d. miuoliche Eben hat W von d Graff hertt Mdnad kihrt len. Uo Keyernn Clder il duc ein H — — Nndor, l don Vnien N n dereneig, ödus Pniſch e Nitlint ic. Neln Phlen, ele e. Orhnihnstr mOS O exſpechmnen efit, Eilnen eramen ertktt. Ollſet, vereenm r reiphblee nii pere ll. lent. Elfmer fiuppofochung ruenun, Aſen Operis Nlthenn, ofi eenet Manchobnuittn ere Se⸗ nt ſticht derim, EXSPECTANTIARVMMM 53 men eas ſemper interpretandas eſſe credo, ut ſcilicet per illas, quam fieri poteſt, minimum reipublicæ patrimo- nium exhauriatur, poteſtasque principum conſtringatur & limitetur. Omne enim id, quod liberam principis & reipublicæ de prædis, beneficiis & muneribus ſinis dis- ponendi poteſtatem aut tollit aut imminuit, odioſum eſt ac reſtringendum. Sic, exſpectativa feudi conceſſa in caſum mortis ſine liberis, exſpectativatus non admitti- tur, ſi ob feloniam feudum ad dominum revertatur, i- cet & ipſe vaſallus absque liberis poſtea moriatur, & vi- ce verſa, quandoquidem conditio ſpecifice eſt adimplen- da. Hornius Jurisprud. feudal. c. 12. §. 9. Schilterus in comment. ad c. 12. Juris alem. feud. J. 4. Huc per- tinet exemplum quoddam illuſtre, quod Faber in der Europæiſchen Staats⸗Cantzley t. 13. p. 464. ſc/4. refert. Conceſſerat Maximilianus I. duci Megapolitano Henxi- co I. anno 1502. exſpectativam in landgraviatum Leuch- tenbergicum his verbis: Wann der Wohlgebohrne Johannes Landgraff von Leuchtenberg ohne eheliche und männliche Leibes⸗Erben dieweil er ſonſt keinen Leibes⸗ Erben hat / mit Todt abgehet / daß Wir Hertzog Hein⸗ rich von Mecklenburg und ſeinen Erben die gemeldte Land⸗Graffſchafft zu Leuchtenberg mit aller ihrer Obrig⸗ keit Herrlich⸗ und Gerechtigkeit nichts ausgenommen wie dann die von uns und dem Heil. Reich zu Lehen her⸗ ruͤhret/ vor maͤnniglich gnaͤdiglich leihen ſollen und wol⸗ len. Und ob von Uns und unſern Nachkommen Roͤm. Kaͤyſern und Koͤnigen hierwieder aus Unwiſſenheit / oder in andern / in was Schein das beſchehe / ichts ausginge / ſoll doch ſolches krafftloß/ und dem genannten unſerm Oheim Hertzog Heinrich von; Meckilenburg und ſeinen 3 Erben 54 DE INICVITATE Erben an dieſer Verſchreibung unvergreiflich und unſchaͤd⸗ lich ſeyn / doch Uns den halben Theil von ſolcher Land⸗ graffſchafft in unſerer Cam ner vorbehalten / getren und ohngefaͤhrlich. Non decedebat vero Joannes landgravi- us Leuchtenbergicus ſine maſcula prole, ſed demum po- ſteritas eius anno 1646. in Maximiliano Adamo exſtin- guebatur. Cæſar igitur vacuum domino landgraviatum non ducibus Megapolitanis ſed Bavariæ duci Alberto, cui nupta erat defuncti Maximiliani Adami ſoror, con- ferebat. Adquieſeere tunc temporis neceſſum habebant duces Megapolitani, quod bello tricennali penitus ex- hauſti eſſent. Sed quum anno 17os. Maximilianus Phi- lippus Bavariæ dux & landgraviatus Leuchtenbergici poſſeſſor ſine prole diem obiret ſupremum, atque agnati eius, electores Colonienſis & Bavaricus, publice pro- ſcripti eſſent, dux Megapolitanus Fridericus Wilhelmus acceptam olim exſpectantiam proferebat, &, ut inve- ſtiretur, petebat, contendebatque, caſum expreſſum, ſi vaſallus ſine filiis moriatur, tacite & illum, ſi poſteri- tas eius exſtinguatur, complecti, & datam olim duci- bus Bavaricis inveſtituram ſibi propter inſertam exſpe- ctativæ formulam non nocere. Verum & cæſar & ſu- premum eius tribunal anno 1708. landgraviatum duci Megapolitano abiudicavit & Leopoldo principi Lamber- genſi dedit, procul dubio non alia ex ratione, quam quod Joannes landgravius Leuchtenbergicus ſine liberis non deceſſiſſet, ad quem tamen caſum exſpectantia Henrico I. data alligata fuerat. I. Concluſionem hanc, quod exſpectativæ tunc etiam, quum ſervantur, ſtricte tamen interpretandæ ſint, alio exemplo —,A lebeht en Imc releyeltaci, Vdtus ll ul ſtare neq rnte, ſt Nincipisuun Cuicllumn i Alterius pri alt Cffei unn benekci⸗ InMNir ro 6,6, Fec ergea rnod eecn de Ch WENRMAe. GNK, N fecid, in laſeriplit. bilemit ler conſern o conr Turgg e nmrexenn uuſeref Menf. ver SAltt, len n, et aler i eh Daparie dne le ni Mniſn, drs neceliner tricennln jatus premuma Waricns, Frideremtin Ckerebet, n re, cim ennln te&A Um, Ae „alrmont Oprer Mermel Perun A ceirt Eycgrninmnt rirpilem Cntonean ſas ine hheren Mhotmnn hen Mrinenkein 1,½¾ 10 nce , eta nn intrare malle. EXSPECTANTIARVM 5F5FF exemplo illuſtrabo. Scilicet exſpectativatus iuri ſuo, ſi quod habet, renunciare poteſt ſine dubio. Renunciat vero velex- preſſe vel tacite per factum Tale factum eſt, quum exſpecta- tivatus quid ſuſcipit, quod cum re, quam exſpectat, ſi- mul ſtare nequit, ſeu, ut loquuntur, incompatibile eſt; ut puta, ſi quis feudi, quod leges extraneo aut alterius principis miniſtro conferri vetant, exſpectantiam habens domicilium ſuum in aliam provinciam transferat, aut in alterius principis ſervitium tranſeat; vel ſi benefici- um aut officium exſpectare iuſſus munus, quod ſimul cum beneficio & officio illo geri nequit, acceptet. Hic renunciat profecto exſpectantiæ ſuæ, c. 30. de Præbendis in 6. Fac ergo, vacante deinde feudo, officio vel be- neficio exſpectato, exſpectativatum conditionem illam ſpei ſuæ contrariam deſerere, atque in locum vacuum Audiendus non eſt. Nam, dum renun- ciavit, iure omni, quod ex pacto habuit, ſe abdicavit, nec id, invito altero, recipere poteſt. Clement. 4. d. Reſeriptis. Nec iuvabit eum, quod forte, dum incom- patibilem iſtam conditionem accepit, de iure exſpectan- tiæ conſervando proteſtatus eſt. Nam proteſtatio hæc facto contraria non attenditur, nec illum a quo exſpe- Gantia pendet, invitum obligat, ut pactum cui alter contravenit, ex ſua parte ſervet, arg. d. Clement. 4. ibi: aut ſis reſignare paratus. Ipſe Gloſſator ad hanc Cle- ment. verbo renunciare liteb. Puto, inquit, banc de- eret. locum hbabere, etiamſi proteſtetur recipiendo ſecun- dum, quod gratiæ renunciare non intendit. Huc perti- net altera eius reſponſi, cuius priorem partem ſupra in §. 33. inſerui, pars, quam a celeberrimo Præſide meo acceptam hic communicabo: Wann auch allentalis obge⸗ 36 DE INIQVITATE obgedachte exſpectanz vor gultig gehalten werden ſolte; ſo müſte nichts deſtoweniger zweytens in Betrachtung kommen daß Iſaat Meper derſelben bereits genoſſen/ indem des Herrn Biſchoffs Hochfuͤrſtl. Durchl. nachdem ſein Vater behindert und unvermoͤgend geweſen bey an⸗ dern Verrichtungen dieſen beyden Aemtern laͤnger vorzu⸗ ſtehen / mithin der in der exſpectanz ausgedruckte Fall: Wann Er D. Meyer mit Tode abgehen / oder ſonſt Alters und Unvermoͤgens halber ſolche Bedienungen zu vertreten nicht beſtand ſeyn ſolte; würcklich exiſtiret/ ihn in das Conſiſtorium und Hoff⸗Gerichte einfuͤhren laſſen / auch in dem ſolcher Einfuͤhrung halber gegebenen gnaͤdigſten Befehl der von der Ritterſchafft und Staͤdten vorherge⸗ gangenen præſentation deutliche Meldung gethan / und ſie gleichſam mit zum Grunde geſetzet/ die Land⸗Staͤnde hingegen das zwiſchen Vater und Sohn abſonderlich ge⸗ troffene pactum, welches dem Vater die Beſuchung der Collegiorum frey geſtellet / gantz nicht angegangen / noch das Hauptwerck / nemlich die Erfuͤllung der ertheilten exſpectanz und præſentation, hindern moͤgen. Bey ſo geſtalten Sachen nun / und da Iſaac Meyer ſeine exſpe- Stanz und præſentation einmahl zur Wuͤrcklichkeit ge⸗ bracht/ und bey Annehmung der Buͤrgermeiſter⸗Stelle ſich ſeines erlangten Rechtens wieder begeben / ſo kan er nunmehro wieder den Willen der Ritterſchafft und Staͤd⸗ te nicht varüren noch die iura, denen er einmahl renun- ciiret/ zuruͤcke nehmen. Denn die renunciation des ihm aus der exſpectanz zuſtehenden Rechts iſt nicht allein mit Worten / ſondern facto ipſo durch Annehmung des mit dem Conſiſtorial-und Hoff⸗Gerichts⸗Aſſeſſorat incompa- tiblen Buͤrgermeiſter⸗Amts geſchehen. Und vergonhen b ſcgr die Nich . er erßec ender vacan⸗ 6e/ worauß e ſtae Meyer Purgermeiſer⸗ rdtgen Donn oß dergeichen 6o und lepi co Hechwürdges n Burgeren NLndStnde tta aud dode Urekunndi WeſCſc wi Wcr w Stache G Pedungen' ſe Bettligure n den f = = —— ſtſeines Dhmuach des B cgee⸗ Elle⸗ Ier karim,1 feinn offe Durc ie. WN temmemnlännnn 1 gögedne e hen/ Oderſef, dienunget n üdt b tinflhrente: gegebenetge nd Stire Neldung en tet/ dieern Soho chentar. tr de Bſcn Nicht orgehctul. ffilleng A unte ern nnchen Bel 0e Migr ſinarn ur Vircliſtdtt BithonitG ieen bene erchefrne. 4 E fnaſ re ennmnction N 1 iſe nht Men 4 ſhekerung Geortimnh mn, EXSPECTANTIARVM 5„7 ſo gar die Rechte nicht / daß derienige / welcher auf ſolche Art der exſpectanz ſich tacite begeben/ hernach bey erfol⸗ gender vacanz mit Quitirung des incompatiblen beneficii das / worauf er exſpectiviret/ annehme. Dagegen den Iſaac Meyer nicht hilfft; daß er bey Annehmung des Buͤrgermeiſter⸗Amts ihm die exſpectanz bey E. Hoch⸗ wuͤrdigen Dom⸗Capitul vorbehalten / denn auſſer dem/ daß dergleichen reſervation oder proteſtation tanquam fa- cto und legi contraria unguͤltig iſt / ſo iſt uͤber dis E. Hochwuͤrdiges Dom⸗Capitul nicht berechtiget geweſen / dem Buͤrgermeiſter Meyer ohne Vorwiſſen und Willen der Land⸗Staͤnde ſein einmahl erloſchenes Recht vorzube⸗ halten/ und dadurch das den Land⸗Staͤnden zuſtehende ius praeſentandi zu fraͤncken. Über dis hat man ia die damahlige reſignation des iuͤngern D. Meyers vor eine wuͤrckliche vacanz gehalten / indem nicht allein die Land⸗ Staͤnde Laut Schreibens ſub E. ihnen die praeſentation bedungen ſondern auch der alte D. Meyer/ welcher mit Bewilligung der Staͤnde an des Sohnes Stelle getre⸗ ten/ den zweyten locum und nicht den erſteren / der ihm ſonſt ſeines Alterthums halber gebuͤhret haͤtte / occupiret. Dieſemnach ſeynd deputati der Ritterſchafft und Staͤdte des Hoch⸗Stifſts Hildesheim wohl befugt mit Uberge⸗ hung des Buͤrgermeiſter Meyers andere ſubiecta zu der erledigten Conſiſtorial-Rath und Hoff⸗Gerichts⸗Adſeſſor- Stelle zu præſentiren. LI. Id ex recta ratione per ſe patet, conceſſam exſpe- Ctantiam, ſi vel maxime firma ſit, illi tamen, qui bene- ficium, officium aut feudum in præſens poſſidet, prorſus H innoxi- 22 DE INIGVITATE innoxiam eſſe debere. Vide 1I. f. 27. ibi nullum detri- mentum. Itaque conditio eius nulla in re per exſpectan- tiam deterior reddi debet. Ex quo porro conſequitur, licere poſſeſſioni rem illam, quam alter exſpectat, cum domini conſenſu alienare, nec poſſe exſpectantem con- tradictione ſua conſenſum domini impedire. Vide Stry- kii Examen iuris feud. cap. I2. quæſt. 34. Id quod Hor- nius in Jurisprud. feudal. c. 12. J. 12. ad eum éxſpectati- vatum, qui ſimul abuſive inveſtitus eſt, rectiſſime ex- tendit. Neque enim ficta illa ſeu abuſiva inveſtitura pos- ſeſſori præſenti detrimentum inferre debet. Adiiciam ſententiam ICtorum Helmſtadienſium menſe Julio anni MDCCXIX. exaratam & benevole a celeberrimo Præſide communicatam: Daß / des von den Lauen gethanen Wiederſpruchs ungeachtet / der zwiſchen dem von Oelſchnitz und dem von Hake getroffene Kauff lehnherrlich zu beſtaͤ⸗ tigen / und die beyderſeits verurſachte Unkoſten gegen ein⸗ ander aufzuheben ſeynd. Jedoch wird den Lauen ihre Anwartſchafft billig vorbehalten. V. R. W. cui ſen- tentiæ hæ ſubnexæ fuerunt rationes: Der gantze Streit kommt auf die Frage an / ob die Lauen wegen der ihnen an dem Bruuch zu Staßfurth zuſtehenden Anwartſchafft verhindern koͤnnen / daß ſolcher Bruuch von dem gegen⸗ waͤrtigem Beſitzer mit lehnherrlichen conſens nicht ver⸗ aͤuſert werde. Nun wollen zwar die Lauen ihr ius con- tradicendi daher behaupten / daß ihr Vater und ſie ſolche Anwartſchafft bona fide von dem Freyherrn von Hoym / und deren Beſtaͤtigung von Koͤnigl. Maieſtaͤt erhalten / daß ihnen nebſt der exſpectanz zugleich die geſammte Hand oder inveſtitur, alſo ein dingliches Recht / zuge⸗ ſtanden worden / und daß der von der Oelſchnitz in ein Cloſter —ꝑ Coſter gegan cren. Gei enden Lautt nilaber dert ln⸗Nehte Nein gegenwa lhezogen wer reiudiz gere Oet mit ſürt folunen / eine r ſolte, folg ne der exßee ltg nicht toe ſecheineimel eer de Won SGrded⸗ in de wird vod⸗ bet, endlic handen wa Allſichigt uff it ſta u icht nidhe Gigeſcee Pus imti Gehaſten/ in könne Hxe 4 — 4 edoun Aer Ahetz, . nhei ſüh, . 31. I Goln⸗ In Memn eit buifz ini mecebe d Kum medn a celebeuntt n den An en ſchen deinme f chrnertdnr Ste lrteſengunt wid dr unt 6: Oer lken Ouen nihen Ar rhecben Jorvntſt, oc tor den ee⸗ e omſen cen⸗ Luueg hr n e⸗ nfeſir hhenn n e EXPECT ANTIARVM 59 Cloſter gegangen / folglich ſein Lehn⸗Recht ipſo iure ver⸗ lohren. Gewinnet es demnach das Anſehen / ob ſey der von den Lauen gethane Einſpruch wohl gegruͤndet. Alldie⸗ weil aber der ſo wol natuͤrlichen Billigkeit als den gemeinen Lehn⸗Rechten nach durch Verleihung einer exſpectation dem gegenwaͤrtigen Beſitzer nicht der geringſte Nachtheil zugezogen werden muß / hingegen zu deſſen nicht geringem præiudiz gereichen wuͤrde / daferne ihm die Macht das Gut mit lehnherrlicher Bewilligung zu veraͤuſern / be⸗ nommen / eingeſchraͤncket/ oder ſchwehr gemachet wer⸗ den ſolte / folglich die Rechtslehrer einhellig ſchlieſſen / es koͤnne der exſpectativatus der vorzunehmenden Veraͤuſe⸗ rung nicht wiederſprechen/ welches auf dem Fall / da zu⸗ gleich eine inveſtitura abuſiva vorhanden / erſtrecket wird / ferner die Lauen bey dieſer Veraͤuſerung directo keinen Schaden leiden / indem nur an ſtatt des vorigen Beſitzers ein anderer eintzeler annoch unbeerbter Vaſall ſurrogiret wird / und ihnen ihr Anwartſchaffts⸗Recht in ſalvo blei⸗ bet / endlich keine eigentliche Nachricht bey den actis vor⸗ handen / was es mit dem in das Cloſter gehen des von der Oelſchnitz vor eine Bewandniſſe habe / auch ohnedem der Kauff zwiſchen ihm und dem von Hake lange vorher ge⸗ ſchloſſen/ und um lehnherrliche Beſtaͤtigung deſſelben an⸗ geſuchet/ dieſe auch nicht abgeſchlagen ſondern nur biß nach geſchehener Unterſuchung der Lauiſchen contradiction ausgeſetzet worden / alſo wenn ſie noch erfolget / ad tem- pus initi contractus retrahiret wird; ſo haben wir dafuͤr gehalten daß der ſtreitige Kauff gar wohl beſtaͤtiget wer⸗ en koͤnne. LII. Hæc de exſpectantiis in genere dicta ſufficiant. Re- 2 ſtat, 60 DE INICVITATE ſtat, ut de ſingulis exſpectantiarum ſpeciebus pauca ſub- üiciam. Et primum quidem de exſpectantiis eccleſiaſti- cis nonnulla monebo. Harum obiectum conſtituunt omnia eccleſiaſtica beneficia cap. 2. X. de conceſſ. præb. Beneficium vero ſeu præbenda, uti in titulo de Præ- bendis in 6. appellatur, eſt facultas iure competens fru- endi fructibus ex bonis eceleſiæ propriis provenientibus intuitu miniſterii eccleſiæ præſtandi. mamvis autem beneficium ab officio ita differat, quod propter hoc il- lud detur, haud infrequenter tamen in iure canonico unum pro altero ſumitur, ita ut modo beneficium offi- cium, & vice verſa hoc illud denotet, vel etiam plane ſub ſe comprehendat. Huc ſpectant paſtoratus, ſive ſint parochiales, ſive civici, ſive cum inſpectione coniuncti in ceteros, ſive non, diaconatus, profeſſiones Acade- micæ ac ſcholaſticæ, officia præſidis, adſeſſorum & ſe- cretariorum in conſiſtoriis commendaturæ, abbatiæ, præ- poſituræ, canonicatus, minora clericorum, ut cuſto- dum, cantorum &c. munera. Eſt igitur exſpectantia eccleſiaſtica, de qua hic loquimur, ratione concedentis translatio iuris ſuccedendi in beneficium eccleſiaſticum in eum ſcilicet caſum, ſi eius poſſeſſor illud poſſidere amplius nequeat, & ratione impetrantis facultas iure competens ſuccedendi &cc. LIII. Contrariæ quidem bono publico ſunt exſpectantiæ omnium munerum & beneficiorum eccleſiaſticorum, ſed eorum tamen imprimis, quæ, ut loquuntur vulgo, cu- ram animarum coniunctam habent. Præter rationes, quas ſupra in ò. 20. ſqq. attuli, accedit hic alia. Exſpe- — ctantiæ — — Euntienenn S talnen 1 PWine el nis eecleſis 4leripternn (onis, que aun ſeilicet, 1. Nrirt un, ita, Ur Ectone, ſin MNinatun dabs. Hoc (ieel a I oroln edud aru tan te, Certe Drun Hergog⸗ P.l. f Vid tur: n fi nee 4 Everdan Konorl, ANprdde repucis II. h̃ ſi Qori ler niſnn,/ NRicdinn Neantis tete Ddiedam Chlinn .N⸗ eneſent ii in inot e ine onmeng, roprisrrin d. Cmtur Cod n Wnen in Me n, A 8, Poſeina n eſcis, Mlnm Endatre Atte Cerionmm, uct Et iginn ehetn F, mmoe It efcimn eeckelihr letir iud oſt erats fiennss in o ſun afehn ceittcunmn 4 Tummr iie . EXSPECTANTIARVM 6 Gtantiæ nempe excludunt liberam eccleſiæ electionem, cu- ius tamen necefſitas & in iure fundata & rationi quam maxime eſt conveniens. Scio equidem, in pauciſſi- mis eccleſus hodie Hiberam populo electionem permitti. Adſcripſerunt ſibi eam ubivis fere potentiores ſub iuris atronatus titulo. Remanſit tamen aliquod veteris ele- Rionis, quæ penes totum populum erat, veſtigium, vo- tum ſcilicet, ut loquuntur, negativum, ſeu ut Carpzov. I. 1. Jurisprud. eccleſ. def. 38. n. 2. id vocat, informati- vum, ita, ut, facta ab eo, cui ius patronatus competit, electione, ſingulis eccleſiæ membris ſit facultas electum & nominatum repudiandi, adlegatis iuſtis diſſentiendi cauſis. Hoc votum negativum in recta ratione & ſacro codice I. ad T'moth. II, 0. fundatum, decretisque va- riorum conciliorum, quæ memorat chilterus in Inſti- tut. iuris can. lib. I. tit. I4. J. 34. comprobatum ſine in- iuſtitia, ac, fere dixerim, impietate tolli nequit. In terris certe Brunſvicenſibus lege etiam ſtabilitum eſt. Vide Hertzog Anthon Ulrichs erneuerte Kirchen⸗Ordnung P. I. c. 2. J. 3. Nec pontificii id plebi ſuæ prorſus dene- ant. Vide can. I. diſtinct. 62. ubi ſtatim in principio ha- etur: nulla ratio ſinit, ut inter epiſeopos habeantur, qui ne a Clericis electi nec a plebibus expetit; quæ ſa- ne verba nihil aliud indicant, quam eos ſolummodo rite & canonice eſſe electos, qui & a clero electi & a plebe adprobati ſint, ſive quos plebs ob cauſſas ſonticas non repudiaverit. Confirmant hanc ſententiam verba can. II3. cauſæ I. qu. I. ordinationes, quæ non communi conſen- ſu CQleri & populi ſecCundum cononicas ſanctiones fiunt, falſas eſſe diiudicamus, & verba can. 27. diſt. 63. vota civium, teſtimonia populorum, honoratorum arbitrium, H 3 electio S DE INICVITATE eectio clericorum in ordinationibus ſacerdotum exſpe- ctantur. Adde can. I. dift. 23. §. 2. & can. 2. dift. 24. Huc pertinet etiam ſynodus Tridentina ſeſſ. 24. can. 18. quæ patrono quidem vel epiſcopo electionem ipfam re- linquit, aliis tamen, qui aliquos ad id aptos noverint, eorum nomina deferre permittit, ut poſſit poſtea de cu- iuslibet ætate, moribus & ſufficientia fieri diligens in- uiſitio. Neque enim patronus ſive is, qui ius eligen- i habet, ſemper certior eſſe poteſt, ſe talem elegiſſe, qualem eſſe oportet ſacerdotem, quum ipfſi tanquam homini candidati ſii impietas facillime poſſit eſſe igno- ta, quæ aliis forte eccleſiæ membris eſt notiffima, ſed erga patronum aſtute diſſimulata. Quum igitur neces- ſarius ſit eccleſiæ in conſtitutionem ſacerdotis conſenſus, bonoque publico ex eius neglectione magnum inferatur damnum, exſpectativæ, quæ conſenſum hunc prorſus excludunt atque impediunt, non ſunt ferendæ. LIV. Deinde exſpectantia eccleſiaſtica aditum ſimoniæ ſaltem ſubtiliori aperit. Si ius ſpectas, inviti ſaltem ad ſacerdotium provehi debebant, & indigni ſunt ſacro munere, qui ſponte id petunt L. 31. C. de Epiſcopis & Clericis. Verum iſta lex diu iam obſervari deſt. Sin- cera tamen adhuc debet eſſe vocatio ad officium ſacrum, ita ut vocans non indignis precibus, pollicitationibus, blanditiis, vel quod deterius adhuc pecuniæ obla- tione inductus vocet. Triplex ſcilicet eſt, quod in ſi- monia intervenit, munus, & aliud a manu, aliud ab obſequio, aliud a lingua proficiſcitur. Vide Georgii I. & Vrbani II. effata apud Gratianum in can. II4. cauſa I. quaæſt. I. & can. S. cauſa I. quæſt. 3. Munus a lingua eſt oblatio ltio pecunn tronenti ſt, 1Ingua inter cs& er fao lon ſpen 1 Limitat tamen 1.1. M iej faßfe fuß⸗ Morlinumnc filii trrelli Wn ANerifat in Def. Denitn dehrnn abor ol van Hen ENNNt: MNINANE endade R ioſs rel eord Tcurate con Iue cantur, oe Mrniur endo per lam, ane Reolaor ſen, 4 gieecen Pychiin ori nf⸗ nikrCnieh uletnn üihreſe * N — 2 — laterdatin Kcan. 1 lentſum nn 1 ſunt kerence =☛ Cica Adrun Nrn echg, iMiiſlent imn iin in 1. Celpſen blereri ceni. N⸗ Adofcimkee , lenninii e ane. Ceteh/odn a mumn, Al iCeni un M 1ime uns Cerd, EXSPECTANTIARVM 63 oblatio pecuniæ aut cuiuslibet rei, quæ magni an parvi momenti ſit, nihil intereſt c. 20. X. de Simonia. Munus a lingua intervenire dicitur, quum beneficium ad pre- ces & ex favore confertur, qua de re plura vide apud van Eſpen in Jure eceleſ. univ. P. 2. tit. 30. c. 2. 6. 7. Limitat tamen hæc recte Gratianus in can. 122. cauſa I. qu. . Non quorumlibet, inquiens precibus ordinatio- nes factæ falſæ diiudicantur, ſed ba demum quæ preci- bus ordinandi vel eins amici non ſpirituali, ſed carnali affectu porrectis fiunt, cum alias futura non eſſent, quas non charitas interveniens ſed amicitia ſupplicans extor- quet. Denique munus ob obſequio intervenit, quum indebitum ab ordinando officium patrono præſtatur, id quod van Eſpen d. l. G. 18. etiam ad eos extendit, qui principum aut aliorum magnatum liberos vel epiſcopo- rum nepotes nullo aut exiguo ſtipendio rigendos erudi- endosve ſuſcipiunt ea ſpe, ut beneficia eccleſiaſtica ab ipſis vel eorum favore adipiſcantur. Quæ omnia, ſi accurate conſideras, fateberis, exſpectantias fere omnes, quæ dantur, ex uno horum fontium fluere. Agnoſfcit hoc Hornius in diſſ. de exſpectat. eccleſ. J. 12. dicitque, quando per portam exſpectantiarum intrare licet in ec- cleſiam, aucupatores illarum ante tempus currere, fati- gare collatores, ſuffragia ſtipulando exigere, & fere vim facere, atque id agere, ut unus alium prævertat. Egre- gie hac de re ſentit Bonifacius IIX. in cap. 2. de Conceſſ. Ppræb. in 6. Promigiones, inquiens, buiusmodi propter importunitatem nimiam per quam non concedenda mul- toties conceduntur) & per ambitionem improbam utplu- rimum etorquentur. De eetero inſigne pacti ſimonia- ci ſuper exſpectantia initi exemplum vide in excellentiſſi- mi 64 mi Præßidis ſpec. ad D. XMILV. de Variis pactorum ſuc- ceſſor. gener. med. 3. LV. Hæ igitur & ceteræ, quas ſupra memoravi, ratio- nes effecere, ut exſpectantiarum largitiones prohibue- rint tam ſevere tum patres, tum ipſi pontifices. Vide can. 23. «oncilii Antioch. ſub Dionyſio, qui pontifex creatus anno Chriſti 260. habiti, excerpta ex concil. La- teranenſi ſub Alexandro III. anno 1179. habito in cap. 2. X. de Conceſſ. præb. Adde cap. I4. X. de Conceſſ. præb. & eccleſiæ non vac. cap. 2. de Conceſ-. præb. & ecc non vac. in 6. Concil. Baſileenſe ſeſy. 31. Conc. Trid. ſeſj. 24. de Ref. c. I9. ubi decernitur, mandata de providendo & gra- tias, quæ exſpectativæ dicuntur, nemini amplius etiam a collegiis, univerſitatibus, ſenatibus & aliis ſingulari- bus perſonis etiam ſub nomine indulti aut ad certam ſimmam vel alio quovis colore concedi nec hactenus conceſſis cuiquam uti licere. Concordata quoque ger- manicæ nationis Fridericum III. inter & Nicolaum V. inita exſpectantias tollunt, quibus non leve addunt pon- dus Capitul. Caroli V. art. I6. & Capitul. Caroli VL.'art. id. Graviter ergo peccant illi, qui contra ſaluberrimas hasce conſtitutiones vel dant vel accipiunt exſpectativas. Vtri- que ex priſcorum auctorum mente adulterium commit- tunt. Nam, ut du Fresne in Gloſſario mediæ & infi- meæ latinitatis voce Adulterium obſervat, adulteros vo- cant ſcriptores eccleſiaſtici, quu civitatis epiſcopo adhue ſuperſtite, eiusdem epiſcopatum invadunt, aut qui quem- piam ad epiſcopatum promoveri patiuntur, epiſcopo adhuc vivente. Epiſcopus enim promotione ſua ſpiri- tuales nuptias cum eccleſia ſua contrahit. Libereng ia- DE INIGVITATE — acon glüi en Mer u nal eninenn Henn iumuro Iul vyſa ſenleniin unmdldlun iUßt Lenin 1 hererum cl⸗ Qle quun 4 ſrgl n lammmikeſti to Hrmn, u. Miihibis SCNNKeikte. WNS MWoe öNN Nonö 4ile dortik verbis Conci Rumamnl fon Goriut exßen ne er cunſ⸗ mntarun oce⸗ Mivarun kümſkebiin Crererüre uo eonehin tur magisin tem pontite rarholigs MIeipibin 3UIore — — ruis dalien , famemorti n rptone in fionken 4. L leliH eſ. ſr (onc. depr neminminern tibus ini indultiar den Coneeci ee Mn ncorcete gget inter & Maooenmn non ere atcunt gin rai Lu Talilbeminon relſechtiig ſt Alerum anm orieneie, rr, AMllrroe Auseiihin Cunnat ice⸗ tiumnn, Ghilu nornr ii ii⸗ hi⸗ Ubennn EXSPECTANTIARVM 6 Diacon. qui circa annum 570. vixit, cap. 14. Cumque Juper hboc multa dubitatio procegiſſet, volentibus civibus neminem penitus ordinare, ne adulteri viderentur (Dioscoro quippe vivente) novisſime in Proterium uni⸗- verſa ſententia declinavit; & cap. I7. Porro baretici ut iam dictum ett, Petrum latenter inſtituerant, quem insſit Zenon imperator expelli tanquam bereticum & adulterum &. L LVI. Quæ quum ita ſint, exſpectantias eccleſiaſticas ipſe princeps dare non debet, niſi neceſſitas aut utilitas pu- blica manifeſte ipſum ad hoc moveat. Neque igitur ad- ſentio Hornio, qui in diſſ. de exſpectativa eccleſiaſtica 9. 14. principibus noſtris ſimpliciter permittit exſpectan- tias concedere. Præcipua, in qua Hornius nititur, ratio mullius momemti eſt. Ait, principes eadem, quam ca- noniſtæ pontifici maximo tribuunt, facultate gaudere. At ipſe pontifex nullam habet. Adimit hanc ei claris verbis Concilium Baſileenſe ſeſſ. 31. conſtituitque: Ut Romanus pontiferx, qui protempore fuerit, eas deinceps gratias exſpectativas aut nominationes nullo modo nul- lave ex cauſa concedat; quum ipſe præ ceteris, ne ſit tantorum occaſio malorum, abſtinere debeat. Hanc ex- ſpectativarum ſublationem pragmatica ſanctio in Francia ſtatim ſtabilivit. In Germania concordata, quibus pontifex contravenire nequit, habemus. Acceſſit Concil. Trident. quo concilii Baſiſeenſis decretum non tollitur, ſed firma- tur magis in ſeſſ. 24. c. i9. Qui diſſentiunt, ad poteſta- tem pontificis lupre concilia provocant. At his iam alii ex catholicis cordatioribus ipſis reſponderunt. Si ergo principibus noſtris ius hoc adſerere volumus, neceſſe eſt, ut maiorem iOllis, quam pontifex habet, poteſtatem tribu-⸗ 5„ DE INIGCVITATE tribuamus. Et tribuenda hæc eis eſt utique, ita tamen, ne per illam ſalus publica & ius divinum lædatur. LVII. Quæ dixi, ad ea potiſſimum eccleſiaſtica munera pertinent, quæ cum animarum cura coniuncta ſunt. Sed nec in illis beneficiis, quibus talis cura adnexa non eſt, exſpectativam probo. Eludunt enim illæ & tollunt finem, propter quem beneficia hæc inſtituta olim fue- runt & adhuc hodie etiam poſt reformationem inter pro- teſtantes conſervantur. Et prima quidem canonicatuum ceterorumque eiusmodi beneficiorum inſtituendorum cauſſa fuit ſine dubio cultus divinus. Ne hic a canonicis negligeretur, maiores noſtri beneficiorum iſtorum au- tores liberalitatem ſiiam infinitis obteſtationibus & ex- ſecrationibus munierunt. Quarum vis adhuc hodie per- durat, obligatque canonicos noſtros. At diu iam ante Lutherum iſte præcipuus finis negligi cepit. Et delibe- ratum propterea fuit ab initio reformationis inter prote- ſtantes, præſtaretne aboleri prorſus ea beneficia atque eorum reditus in meliores uſus impendi. Et abolita ſunt multa, ſed retenta tamen nonnulla. Cauſſæ reti- nendæ variæ fuerunt. Inter eas primo ſemper loco no- minata eſt gloria Dei, quem colere diligenter & adorare eanonicos iſtos oporteret. Ceteræ cauſſæ erant, ut ho- mines ex illuſtribus & nobilibus familiis orti, ſed pau- peres, honeſte ſuſtentarentur, ut viri bene de republica vel eccleſia meriti his præmiis ornarentur, ut, qui in togata ſagatave militia conſenuerunt, & vel annis vel vulneribus inutiles facti ſunt, portum, ad quem confuge- rent tandem, haberent, ut hi, qui in templis, aulis, cu- riis, ſcholis fidehiter ſed modica mercede ſerviunt, his beneficiis ornati augmentum quaſi ſtipendiorum ſine rei- publicæ ermdi ſceria intern lcet homines At Prericenn ver lbidinem Aellatiän Pomines gran lnis vaoiund Pauci ex his ANliiti el, Col erſzechan 1 vegecti ba um ünum inte inpoecls & vo CNdemcphs! Ndend Wrrar WVrr Conn tenm. Mo mit ded ſeſtiviſſime ACpelat eha⸗ nt lepic uscin Paure Derch Mon Cerd Der echti Vise lait i iit Mring, Wce, WN edenr elltie e CNd Cnindk i tlis cur Arn tenimile d glgi cent d Onnitondinernn Npendi k A mIa. Cnlek rim nper un Clgener Aanm Cnnle ernt u minsort, E riberece Nnl, 1 Nentun, I, ei & Nel u N 17 lge genan c 4 . ede imt, . ndommin e itle EXSPECTANTIARVM 67 publicæ moleſtia acciperent. At pia hæc inſtituta & de- ſideria intervertuntur plerumque per exſpectativas. Sci- licet homines pecunioſi, dum filios ſuos noxas futuros aut prævident aut metuunt, otium illis, in quo exactis per libidinem iuvenilibus annis torpeant, procuraturi exſpectativam præbendæ cuiusdam nundinantur. Vel homines gratioſi apud principem liberis ſiis, dum in cunis vagiunt, exſpectativas tales per preces impetrant. Pauci ex his, quibus vel pretio vel precibus exſpectativa adquiſita eſt, generoſioris indolis dignos ſe beneficio, quod exſpectant, reddunt. Plerique de ſagina ſua ſecu- ri, neglectis bonis literis, neglectis armis, patrimoni- nium ſuum interim abliguriunt, tyrociniumque ſuum in poculis & voluptatibus aliis ponumt; exhauſtis vero tandem opibus & viribus fracti & feſſi vacuefactam præ- bendam intrant, ac vitam, cui a puero adſueverunt, ſuaviter continuant, potando & dormiendo maxime in- tenti. Aliquos quidem ſed paucos virtus ſua vulgo exi- mit. Sed plerique ita, ut dixi, vivunt; quorum mores feſtiviſſime depingit Boileau in Satyra, quam Lutrin adpellat chaut. IV. & V. Scita in hoc auctore omnia funt & lepida, illud vero lepidiſſimum, quod de cano- nicis caſu quodam ante lucem e lecto excitatis ſcribit. V' aurore cependant d' un iuſte effroy troublée Des cbanoines levés void la troupe aſſemblée, Et contemple long-temps avec des Jenx confus Ces viſages fleuris, qu' elle m' a iamais vils. LVIII. De profeſſionibus academicis illicitisque in eas ex- ſpectativis conſtitueram quoque aliqua dicere. Sed præ- occupavit iam & exhauſit laborem hunc Maithias stepha- ni de Jurisdictione lib. 3. P. I. C. 28. Sed & ex illis, quæ 12 ſupra 68 DE INIQVITATE ſupra paſſim memoravi, ſatis apparet, nec has exſpe- cCtantias tolerandas eſſe. X LIX. An etiam exſpectativæ munerum civilium ſint im- probandæ, quæritur? Mira hic & immenſa eſt diver- ſitas opinionum. Ego ſententiæ adfirmantium cum Zieglero in Dicaſtice concluſ. 6. Mylero ab Ebrenbach in HWparchol. c. 3. multisque aliis, quos Mylerus ibidem recenſet, ſubſcribere non dubito, non ſolum ob votum captandæ mortis, quod unicum fere Ziegleri contra has exſpectantias argumentum eſt, ſed imprimis ob eas, propter quas & ſupra exſpectantias eccleſiaſticas in ſpecie reieci, rationes. Quadrant enim incommoda, quæ §. 21. NJqjq. recenſui, fere omnia in exſpectantias munerum ci- vilium. Sed ſupra iam paſſim hoc argumentum tetigi. Repeto itaque omnia, ea imprimis, quæ in §. 24. 25. 29. 33. dicta fuerunt. LX. Sed an eiusdem iniquitatis arguendæ ſunt exſpe- ctativæ feudales ? Negat id Hornius in Jurisprud. feudal. c. 12. J. 8. hac ratione motus, quod reſpectu do- mini directi hic agatur de re, quæ ex parte in dominio eius iam eſt, & cuius conſolidatio ſperatur tantum. Re- ſpexit hic Hornius ad iuris Romani in pactis ſucceſſoriis Placita, quæ ea propter ad exſpectantias feudales exten- denda non eſſe putat, quod hic de re non plane aliena ſed F parte in dominio paciſcentis iam exiſtente agatur. erum enim vero non opus eſſe puto, ut ſuper hac con- troverſia ex iure Romano diſputem, quamvis, ſi ex iure hoc diſputandum eſſet, indubiam mihi victoriam polli- cerer. Nam, qui exſpectativam concedit, non dominium ſuum directum ſed utile illud, quod adhuc penes alterum e rdlmarne Priorum peti men Kortiſſun de Petit l d nolo in pr Mlacentinorun erum qui iti Eammarun- ſn is um quu ſi Mon convenire e nſ. 21 /, Ero, dod üe ütitidsno WöVoN Neqne Kituram obu elle gi abun Oun inyeſtimn eras, n flkon Gemi Prebrs con Rekrunnn Grwwinz n Nemerſe, ſiiinb ſinn ireme I ten Imele.. ANINNen erddh Hinnng os Mhen hi⸗ Vn ndbm re igeiank d imn OcATyNENNN enu 51 ” Misſtcelin 1Kudlss en VN kneiün 4 j eſene Irkyer ee umniis . EXPECTANTIARVM 69 eſt, tribuit, adeoque de alieno, non de ſuo donat. Verum ſi vel maxime ratio illa a prohibitione pactorum ſucces- ſoriorum petita ſecundum men fortiſſimum illud, Hornium concidat, ſupereſt ta- uod ſupra in §. 42. ex L. I. & 2. C. de Petit. bonorum ſublatis deſumpſi, argumentum; ſed nolo in præſens ex iure Romano diſputare. Neque Placentinorum præſidium in I. terum, qui itidem in iure feudali ſuo cap. 19. exſ damnarunt, ſuffragium mihi expetam. exſpectantias feudales a tis, cum qua ſi conveniant, iu Non convenire autem, inde ſatis patet, f. 27. nec Suevorum ve- ectantias Revocabo ſaltem d legem ſupremam publicæ ſalu- ſtæ erunt, ſi non, iniuſtæ. quod omnia mala, quæ in . 21. . recenſentur, iis maxime inſint. De ce- tero, quod ius feudale Longobardicum exſpectantias ad- Intelligi enim hoc debet de pri- vatis tantum, quibus ſalus publica nullo modo innexa eſt. mittit, nobis non obeſt. LXI. Neque exſpectantiæ feudales per accedentem inve- ſtituram abuſivam firmiores redduntur. Miror profecto, eſſe, qui abuſivæ inveſtituræ tantam vim tribiuunt, ut eam cum inveſtitura propria ferme adæquent. Si rem curate conſideras, omne abuſivæ inveſtituræ fundamentum in mera fictione conſiſtit. Fictionibus vero id tribuere non debemus, ut per eas veritas & iuſtitia lædatur. Sed nolo in præſens contra abuſivæ inveſtituræ patronos diſputare. Refutarunt hos iam ante me ſatis multi, imprimis vero- Struvius in Syntagm. iuris fendal. c. 8. aph. 9. Dicam nunc ſaltem, exſpectantiam feudalem propterea, quod exſpecta- tivatus ſimul inveſtituram abuſivam imperravit, iuſtiorem meloremque non effici, id quod iam ſupra in . 5r. lucu- lento exemplo oſtendi. I olela⸗ ,7 romanu 70 DE INIVITATE ESPECIANTLARVN — onalt i LXII. nam hu Plura exſpectantiarum genera memorari poſſent. Sic non . uuß tamen raro princeps easdem in bona allodalia, ſi fiſco forte aperiantur, S“ rifenn. concedit. Pertinent & huc exſpectantiæ militares, de quibus ge- lenhla erſ neroſus & ingenioſus posta Marchicus, Kanitzius,in elegantiſſima 1 ſa. ſatyra, quam von dem Hoff⸗und Stadt⸗Leben inſcripſit, ſic canit: emlan 1 Denn leyder mancher bringt ein Faͤhnlein auf die Welt/ 4 Aliguanchen Wird auf der Ammen Arm als Hauptmann vorgeſtellt / ymorſn al Und kriegt / eh er verdient im Schilder⸗Hauß zu ſtehen / liſelllutit Den Feind zum erſtenmahl als Obriſter zu ſehen. . C) uminnn Dantur quoque exſpectantiæ matrimoniorum. nuiinmn, Quelque ienne galant bien frais, bien delié 0) nimhii De mon lit moi vivant aura la ſurvivance; 50) m euif verba ſunt celeberrimi poetæ Gallici Corneille. Verum brevitatis 4 iu gan⸗ amor non patitur, ut longius exſpatier, & diſſertationis limites ietnihn Eerxcedam. Igitur finem ſcripto huic impono, Deoque debi- W tas pro auxilio præſtito gratias perſolvo. d . 11. ) ſeieud⸗ SyMMA CAPITA „. lak 14. Vox exſpectantiæ in latina ſpeculi ſaxonici verfione ſeculo II. con- 4 () feltta occurrit, ipſa tamen recentior ac infimaæ latinitatis eſt. 20 l 2. Vox exſpeltativaæ paulo antiquior eſt, Veriptoribus eccleſiaſticis fami- 2 ti, liaris, ſed J Ctis ante ſeculum I. incognita. Neitech, . 3. Exſpectatio latinins dicitur. Sed praſtat retinere voces barbaras. be hüre 7. Quid ſit exſpectantia, explicatur. All henat 1. Syzyonimaæ voces recenſentur. üuin ne 6. Exſpectantias olim æquas oredidit Præſes, nunt iniquas eſſe videt. lfin 7. Ordo dicendorum. ll ki 5. Erſpectantiarum iniquitatem agnoverunt iam alii. Mntu 9. Ex quibus tamen aliqui iuſto' rigidiores, nonnulli indulgentiores, . Ill. S quam par eſt, ſunt. ußelun. o. Exſpectautiæ per ſe & natura ſua turpes non ſant. Gj. ha U. Omni exſpectantiæ ineſt votum captandæ mortis. Sſnn, 12. Votum captandæ mortis turpe non eſt, quamdin in ſimplis deſigle- n mn ſctſ n rio conſiſtit. o iin, . 13. Codex lun a Ri ünapntange lhinſeen ſ tun uſßen ſui M. 6 nr lini uirc. heuhilfti.tn 9 ,nk mi ili . . iu , ni ,ℳ 1 ,Pvul, Algni „ pl 13. Codex ſacer exſpebtativas non damnat. z. Jus romanum exſpettativas prohibet ob votum captanda mortis cum conatu interficiendi coniunbtum. j 15. Votum hoc captandæ mortis multis aliis negotiis licitis ineſt. 16. Poteſt tamen inter rationesz quæ abolitionem exſpectantiarum ſua- dent, referri. 17. Exempla exſpelétativatorum, qui vitæ anteceſſorum ſuorum inſidia- ti ſunt. 15. Exemplum recens denegatæ ob votum captandæ mortis exſpelctativa. 19. Aliquando exſpectativati eum, cuius ſuccesſionem ſperant, a ma- trimonio aut liberorum procreatione impediunt. zo. Exſpectantiæ bono poblico cantrariantur, quia per illas 21. (a) patrimonium reipublica deminuitur & incrementum eius im- peditur, 22. () principibus facultas benemeritos remunerandi adimitur, 23. (6) pro levi officio nimia merces rependitur, 24. (A) indigni pramiis adficiuntur & ad honores provehuntur, (e) digni exeluduntur, 27. (F) Iſab- & obreptionibus nec non importunis ſflagitationibus via aperitur- 26. (g) perieculum reipublicæ ereatur, 27. (h) ſucceſſoribus in principatu manus ligantur, 28. (¹) infinitæ lites ſuſcitantur, 29. (&E) bomines ignavi reddantur & a ſtudio virtutis avertuntur, zo. () bi, quibus ſucceſſor datur » iniuriam accipiunt E& mærore conficiuntur. . 31. Ex his pramisſis concluſiones formantur. 32. I. Privati exſpectantias bono publico ſaltem leviter contrarias con- cedere nequeunt, 33. id quod reſyonſo 7TCtorum Helmſtadienfium illuſtratur. 34. II. Princeps exſpectantias concedere poteſt. 35. Invitus tamen compelli nequit. 36. III. Succeſſor„ eiſi heres ſit » ad implendas anteceſſorum ſuorum exſpectativas non obligatur. 37. W. Ipſe conc edens exſpektantias revocare poteſt- 35⁵. D'iſſentientiaum argum isass, 39. non ſatis refelluninr 4Ao. nec aà Böhmero. 41. refatantur vero optime ex ratione ſalutis publicæ. 42. Iplæ leges princiyi revogationem hanc permittunt. 43. KRemovetur dubium. 44. V. Princeps exſpectantiam a ſe conceſſam revocans nec ad interefe præſtandum obligatur. 47. VI. Firmæ & irrevocabiles ſunt exſpeétantie, quas necesſitas pu. blica extorſit, 46. quo referuntur coadiutoriæ. 47. VII. Firmæ etiam ſuut illæ, qua propter utilitatem publicam con- ceduntur, 4S5. dummodo manifeſta ſit hæc utilitas. 49. VIII. Exſpelctantie licet firmæ ſtrictisſime tamen ſunt interpre- tandæ. 5o. IXJ. Exſpeétativatus conditionem exſpectantiæ contrariam ſuſoipiens iuri ſuo renunciat, nec datur ei regreſſus ad renunciata, etſi ſtatim ab initio de conſervando iure ſuo proteſtatus ſit. 11. X. Exſpectativatus licet abuſive ſimul inveſtitus poſſeſſori alienanti & domino in alienationem conſentienti contradicere nequit. 52. De exſpeétantiis eccleſiaſticis in ſpecie. 53. Haæ prater cætera incommoda votum negativum eccleſiæ neceſſario relinquendum tollunt, 54. & ſimoniæ viam ſternunt. 5r. Eæſpectantiæ hæ legibus multis prohibentur & olim pro adalterio ſunt habitæ. 76. Concedere illas pontifici romano non, principi autem viæ licet. 77. Improbantur etiam exſpectativæ in canonicatus & alia beneficia eceleſiaſtica, qua curam animarum coninnctam non habent. 75. item in profesſiones academicas. 19. Improbantur porro exſpectativeæ munerum civilium, ο. nec non exſpeétantiæ fendales, 61. quas abuſiva inveſtitura firmiores non reddit. 6τ. De aliis exſpectantiarum ſpeciebus. S DlsS 600 (N DdIVINA RNC AVGN IN AVLIS WholCIs CVTIPHER — RO P NNINC redu Eeuem vun ti en. loeef. ANde. M Nründ. CnouN Culbenn wen Vin wonebir. Om =òð e Iele epndnmun NNNNX 1 19 20 21 VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset DISSERTATIO ACADEMICA 15 Pwor. INIQVITATE EXSPECTAN-= TIARVM WAM PRAESIDENTE AVCGVSITIINO LEVY SER TIIIIEIENN 12 13 14 11 10 9 Nntungunnnnnnn 8 e MAGNAE BRITANNIAE REGIS esi BRVNSVICENSIVM DVCIS CONSIILLARIO AVILICEZ . Mõ IN TRIBVNALI GVELPHICO ADSESSORE, IN 5 1 ACADEMIA IVLIA IVRECONSVLIO nen PATRONO SVO AETATEM — 5 DEVENERANDO S en D. MaAII PVBLICE DEFENDET S M AVCTOR So FRIDERICVS SEIDEN E B 5 VNNNNNNNNENNANNNNNNNNNE 4 3 4 5 6 7 9 11 1D 4 AXLPVIoT1 2