KaI600-4977-1

SHPSORSURITNMSUSE

Mdiined

" RESBUSMASSG s

NRSSREONAQUMSIMASSNUSNSANIRUBNSEIHNS VU

s

SIER

usisstedid

— ——————————————————————————————————1

SIRASSDOONIQUBSSIUNSY VADSSQUNLI

--

RPE Mu

L N

!..11 v

w

t

—

—

:

-

—

pE RA rE

w

ET

I ia o I IBBENNEAL. . 1 RRM

.W

7

VEGPSFADOM Ea

r n ia

A.

ÉR

i pdeud

-

A

—— a(

— 0.

DBV

DISSERTATIO THEOLOGICA PRIMA

DE

COP

l'TROVER

IIS

ECCLESLE N LICANJE,

EJUS EPISCÓ ATUM

ATQUE ADEO DISTI)

EPISCOPO

M

ATQUE

PRESBVTERORUM

EXPENDENS

Quam

, DEO O. M BENIGNE ADJUVANTE

PRZESID

JAC. CHRISTOPH. ISELIO

SS. THEOL. DOCT. & PROF.

A EL 10. I36 UA QG 20. MarÓA

Loco horique folitis

putblice d. H)utaäunt

M. LUCAS MIEGIUS

ANDREAS UBELIUS.

M, ANDREAS ZUINGERUS. .

M. FRANCISC. CASP. DAVIDIUS

b

AX

BASILEZ , Tygxs Fmdencx Ludn, Acadcm Typogr.

RE NES

P

p

W

s

quod

Ce9 p

tenut

expli

mihi

bat g

omn

t'ms «

xit

tur,

Leck

fitis,

trz'äa,

Inftitn

Deen,

DN

judici

Vetab

hti

It

ftai

jRm

acci

qua ;

Qu

LECTORI PIO SALUTEM.

——

Ofteaquam alterius preftantifTimi Defän-'

N

dentís mei ardor quidam fingularis de 4a-

MY

glicants Controver[ims difputandi me permo-

a a MT

E i

D

vit, uti aliquid de iis commentari ordirer,

quod pro materia exercitiorum Zicademicorum per vi-

ces proponerem ; una me res ancipitem aliquandiu

tenuit, qui initio non facile videretur expediri atque

explicari poffe. Nimirum brevitate fimul opus effe

mihi videbam & prolixitate. Brevitatem illa require-

bat graviffima ratio, quod, ut flagrant hoc tempore

omnium ítudia de iftis controverfiis paullo accura-

£ius cognofcendi, que motibus Britannicis cumma-

xime ferventibus partim cauffam prebuiffe exiftiman-

tur, partim certe pretextum fine dubio preebuerunt,

Le&orum plerisque minime me videbam facturum

fatis, nifi in prima ftatim, quam publice ederem, .Dia-

£riba , quales valde prolixas effe, neque Academiarum

inftituta & confüetudo facile fert, & res rationesque

Defendentium noftrorum plane non finunt , füb con-

fpectum datis utriusque partis argumentis de re tota

judicium ferendi copiam facerem. — Contra fieri hoc

vetabat, ac plures omnino Diatribat Academicas exige-

bat incredibilis copia argumentorum, quz ab utrisque

in medium projictuntur, ut in controverlia acerrimo

ftudio a doctiflimis atque acutiffimis hominibus tot

jam annos agitata. Quod fi enim in aliis queftionibus

accidit hoc fiepenumero, prefertim quz ex parte ali-

qua ad Philologiam atque antiquitatem pertinent, ut

qu:e ad liquidum jam perducta & clariífItma luce per-

fufa

Eu

$522 C28

patbasnadtaH

fufaA unius hominis do&tiffimi difputationibus viden-

a A

tur, ea alius magno itidem do&trinz apparatu ad hanc

qii fipt

rem allato contrariis exceptionibus atque explicatio-

floribib «

nibus dubia rurfus faciat, novisque tenebris involvat j

adndi o

jn ifta quidem certe, quz nobis prz manu eft, multo

injïituti

maxime ita videmus evenifle : id quod tamen haud-

hoc ex

quaquam optimas difciplinas in invidiam apud zequos

quotu:

judices debet adducere, quafi nulla plane in ipfis cla-

Of«er

ritas foret vel certitudo. Quis enim iftud non videt,

tiam,

hominum ingenio abutentium pertinacie ac pravis

quam

artium ftudiis tribuendum hoc effe potiffimum, qua-

vin.e

les ceterarum quoque omnium fcientiarum rationes

fent ,

ari modo videmus conturbare, longisque litibus in-

Quis

volvere, paucis exceptis, quz ex principiis evidentif-

menti

fimis planeque in fenfus incurrentibus deducuntur j

quita

minime autem attribuendum efle ipfis difciplinis. Ne

funt,

jam dicam , ex his ipfis tenebris identidem objectis

Àpo!

clariffimam demum certiffimamque lucem emergere,

dem

quando illa omnia disjici diffiparique videmus , quse

(tian:

veritati undecunque obtendebantur. Quemadmo-

difpu

dum certe in univerfum nifíi contrariis argumentis

THam

omnibus dilutis & confutatis ad plenam ac íummam

in Dj

certitudinem nunquam pervenitur, illaque imagina-

Wentg

ria folum eft certitudo , quam nulla res alia gignit ac

genti

fuftinet, nifi graviffimorum & fpeciofiffimorum, que

quen

adverfus eam afferri poffunt, argumentorum 1gnora-

de q

tio. Sed ad rem revertor. Quotusquisque eft, ut ex

Qottc

ea controverfia füumam exemplum , quam nunc jam

af

ante alias aggredi coníftitui, qui cum locaScripture

in ill

Sacree illa legit, ex quibus altera pars contendit effice-

Q

re: neque in prima illa atque Aposiolica Ecclefta inter E-

pifcopos & Presbyzeros , qui vocabantur , verum aliquod

, US,

Inpu

J'uifje diforimen, neque omnino in[litutum boe e[Je a Cbriflo

«t que

Kjuna

——

.,;,j

VnEc a

ERE

den-

atq;æ Apbjlolz's, ut in unaquaque Ecclefia aliquá ääcz]?er?t,

1anc

ui fupra ceteros non ex grege duntaoxat, Jed etiam ex Pa-

itiO-

füoribus. dignitate poteflateque emineret , item &». jus ordi-

at

nandi omne reliquum Pa[lorum genu divina voluntate &v

dto

in[litutione ad bos unos pertinere , cumque quo modo

haud-

hoc ex iftis locis probetur & concludatur, cognolcit;

quos

quotusquisque eít, inquam, quin tum confectam rem

is d-

omnem fibi perfuadeat, & illorum quidem íenten-

videt;

tiam, qui banc fupereminentem in Ecclefia poteflatem ,

raViS

quam Epifcepatum jam pridem nominamus, jzre di-

yquie

vino.e[Je, év: ab ipfis Apo[Iols introdu&ham &y. [ancitam cen-

Kiones

fent, plane confütatam credat atque abjectam effe?

büs if«

Quis etiam iis recognofcendis & confiderandis argu-

jdentj-

mentis, qu: ad hanc eandem controverfiam ex anti«

Untur j

quitate Ecclefiaftica a doctiffimis hominibus allata

5 Ne

funt, non continuo exiftimat, poft mortem quoque

Jpjetis

Apoftolorum primo illo fesqui-fzeculo Chriftiano ea-

Jgttt

dem iíta fuüpereminente poteftate Religionem Chri-

, (]llfe

ftianam caruiffe? At idem, ubi poftea in contrarias

aifn0

difputationes cum aliorum tum precipue .Hearici

entis

Hammondi Viri Cel.3nciderit, quiiftud argumentum

af

in DilJertationibus de Epifcopatu,ac non uno loco Com-

fd«

mentariorum Novi Teflamenti ingenti cura atque dili-

( aC

gentia tractavit, plane ut fit unus inftar omnium ; fre-

]Uæ

quenter fane dubius animi incertusq; heerebit, eaque,

f

de quibus jam erat fecurus, quo pa&o defendenda

ex

porro atque vindicanda fint, haud facilime inveniet,

Viciffimque etiam profe&o pari modo íefe res habet

in illis argumentis, quz pro Ppz/copatz ab alteris allata

Qe

& collecta ex Scripturis ac priícae Ecclefie Doctori-

.l.

bus, poftmodum ab adverfaà parte fümma vi fuerunt

d

impugnata, Quie cum ita fint , nemo non intelligit,

.

lo

Jej

unam valde, planeque füpervacuam fcriptionem fo-

u6

A2

re,

h—

æægncgæ

quecissati as

re, que vetera argumenta ita reponat, ut qua mägn;

N

m Qd

aC W

fpecie, & nonnunquam profe&o vere ac folide dicta

fünt in contrarium, minime vel referat atque confir-

immo (

t2 hm

met, vel examinet ac diluat: qua autem preítare iftud

quot f

aliquis cupiat, eam brevem & compendiofam eíle Dza-

admini

tribam non poffe. Quamnam igitur viam & rationem

valde :

inirem, qua ambo hxc incommoda ita re&is fronti-

confic

bus invicem oppofita fimul evitarentur? Nimirum

iftud venit in mentem, ut omnes hasce Britannicas

divini

controverfias certa in capita, id quod alias quoque

bojfo

necelfe erat, partitus, fingulis deinde Epitomen quan-

intepr

dam accuratiorem premitterem , ex qua Lector non

na Mb

tet ut

plane hebes utriusque partis argumenta, exceptiones,

locorum obje&orum explicationes vel detortiones,

qui a

to fui

& quibus cuncta rationibus atque teftimoniis firmen-

tur aut revincantur, vel firmari certe aut revincí

Script

queant, íatis clare poflet cognofcere ; uberiore dein

COace

evicta

ac pleniore demonftratione ,' qua carere ifta difputa-

tio non poteft, ipfi Diatribe refervata, quam ii mo-

dtpun

adhibi

do legant, quibus & otii plus eft, & ifta accuratius di-

fcere ac nofle opus eft, verbo, Sacrarum Litterarum

&enusi

confecranei , quorum gratia potiffimum a nobis la-

CXatner

bores hujuscemodi fuscipiuntur : Sed ut fic tamen

fhodul

quoque operam darem, uti quz prima publicaretur

SUment

Dillertatio , id quod in illis Difputationibus longe

ff ]

ndamentum eft reliquarum om-

precipuum eft, & fu

HUSun

nium, fimul complecteretur & exhiberet. Prima

Net(is

omnium a nobis tractabitur de Epzf/cepzatz controver-

Utfert

fia, quee & longe eft precipua, ac tanta contentione

JUS ca

atque exacerbatione animorum fuit agitata, ac etiam-

€üm (

dum agitatur, ut funefti illius Schismatis, quod tan-

VOCan

topere deploramus,caufla & caput non injuria appel-

Addiyj

educi.

letur. Ea duol ad capita Opportune poteít r

NUnt a

Nam

$82025

n rb

magna

ï&am" paft'im de fupereminente. dignitätc Epz'þbpomm

e dica

ac de poteftate eorum in alios, tam qui de grege funt,

confit-

immo de pluribus gregibus unius alicujus £pifcopi cu-

( iftud

re fimul creditis & commiffis, quam in ipíos, quot-

eDu-

quot fünt, horum gregum Paftores verbique divini

ionem

adminiítros, eft contentio, quz fere omnia, ut funt

Crontt«

valde inter íe conjun&a , iisdem fimul argumentis

Amirom.

conficere utraque pars poftulat; partim de jure verbi

ltannícas

divini adminiftros creandi & ordinandi , quod folis

quoque

Epifcopis a parte altera attributum,Collegiis Conciliisq;

integris Paftorum delectorumque ex Plebe Chriftia-

&t quan.

&ot ao

na ilius adveríarii vindicant,

In utraque frequen-

ter utique res nobis fütüra eft cum Cel. Hazzondo,

eptones

Otfioft

qui cum unus omnium operofiflime in hoc argumen-

efittmet-

to fuiffet verfatus, ac undiquaque ex omni genere

: revindi

Scriptorum, quz ad rem facere putabat, collegiflet &

iore don

coacervaflet, tum certe qua firmiffima effe ac pridem

evicta pats advería crediderat, ea novis excogitatis

di['"puta«

7 1 f0«

argumentis atque interpretationibus omni vi ingenii

adhibita labefactare fi£ conatus3 nemo tamen fuit ha.

df dl«

farum

étenus, quod fciam , qui illa expenderet ordine, ad

jis Ia

examenque revocaret. Dum id agam vero pro hoc

imen

modulo ingenii, dicam ordine de fingulis primum ar-

tetut

gumentis ac difputationibus, que videbuntur, five

firma illa arbitrer, five infirma, & magis etiam mi-

Jnge

l-

nusque infirma,ac demum etiam de univerfis contro-

ma

veríüs , allatis identidem in medium , ques id mihi

jet-

füuaferunt, rationibus, absque ullo partium ftudio, cu-

one

jus cauffas cum ipfe folus privatim, tum publice etiam

afm.

cum cunéctis meis civibus , Helvetis Reformata , qui

tat*

vocantur, procul habeo , quos neutri parti femet

addixifle hactenus , aut uti füas Ecclefias confíti-

d-

tuunt ac regunt , cogi fefe adjungere , 1gnorat nemo.

qcl.

Cete-

at

3

L DRE,:

METET

Ceterum alteram illam telam , de szoke. No-þi T.

babe t «

$. 6. N

Jlamenti , quam jam antea orfüs fuüi, non abrumpam

ropterea, licet eam utique ad finem perducere con-

quifii, d

ftitueram prius, quam aliud quid inchoarem, nifi ftu-

giam's. pe

tuumen [ic

dio ejus, quem dixi, preftantifsimi Defendentzs mei ali-

Religiontt

quid gratificandum cenfuiffem. Refümam illam po-

voctla lt

tius, volente Deo, per vices, ac fimul cum hac nova

eatis,

materia, fi cuiquam tanti videbitur, daturus operam

w Epi

fum , uti eam, prout fefe dabunt opportunitates, con-

fnerfitu

Vale.

Fadun d

texam pertexamque.

eju Edu.

".

E E

aufilis,.

"velele

dan (5 :

-nitate (

CAPUT PRIMUM.

Winyirax

Wation

TCc Origine Controvverfiarum '"Britannicarum

feroand

ao

gentratum , 1um . [peciatim de Epifcopatus ac

rthue

primwum de bujus nominas fignificatione apud profanos

fraera

autlores, atque Helleniflas, antequam in .Novo

hac i

fiitre jej

Tq/iammto ad notandos V'erbi divini

&xifrag;

AMiuzflros adbiberetur.

*r difin

Outroverfa Britamnica jam a multo tempore untibus floren-

of r

S.I.C

«t S

tilfimi regni vel cau[Jas prabnerunt vel pratextum. — S.2.

Scopus , quem nobis in bis Di[fe

rtatiouibus proponimus 5 quo modo fin-

irioi !

gulas. partes

barum controverfrarum. funus t

ra&aturi : In univer[um

Fgmfm

de capitali dogmate coutent.

jonem e[fe baud. putamus y ideo nec minori

flanus ;

u[fam . fece[Jlonis. $. 3. "Addita bac tamen

Xsto

parti juftam effe credimus ca

gravi cautione, ue qu

i poft ferium

exaien animo a[Jentiri non. po[[ant,

1f

Campa'

cogantur ore ( verbis a[fen[um pre Je ferre. $.4. Sententia utriuse,

partá de Hierarchia frve Epifcopatu. $. $. Quadam breviter ex Hi-

D7

Jloria Reformationis 4Auglice. delibata, que buc facere videantur. Hen-

À Pn

ricus VIIL valde iuitio fiudet Poutifici ; poft ubi [efe in drvortio, quod

l//i//p;) 7

cuus Catbarina, Fratris antea Conjnge Seriptura $. auGioritate ( fli-

u1

wuls

E.

5380)7(3-59

M

mulis con[cientia wotus facere cogitabat , turpiter differri ac [udibrio

0L Te.

baberi vidit 4 Pontifice , poteflatem ei omuem in Reguo [uo abrogavit.

Jmpani

G. 6. Retenta tamen , etiamó, [uppliciorum gravilJImrs minis fancita

'€ COD-

quafiá, obvallata Ecclefre Romaue docirina de plerisa, Capitibus Reli-

ii fhu.

gions. De cau[Ja tam repuguantium coufiliorum conje&iura, S.7. At-

zamen [ic quoque flrata efl ipfo etiamdum regnante ad. repurgandam

Dici al

Religiouem vvia, cum. facla publice facultate S. Litteras Lingua ver-

Im po«

nacula legendi, tum articulis in Coucilio Ecclefiaflicorum 1536. con-

[l0Và

cimmatz. lta [omel abrogata Romani Pontificis aucloritate vetenti ta-

Deram

uren Epiícopi ; smaguaum momentum ad. con[ervandum etiam pofl fa-

T

fiperflitiones Poutificias plene in boc regno abolitas Epifcopatum. S.8.

Fadum borum utrumá, continuo. pofl mortem Hlenrici regnante Filio

ejus Eduardo VI. S.9, Defenditur pius Martyr Cranmerus , cujus

confrliss, Arcbiepi[copi tum Cantparienfis, atque autea etiam ad regene

dam ( inforamaudam Eduardi juventutem adhibiti, atque ita audio-

vitate & gratia apud eum valeutis, uegotium boc magnam partem ade

miniffratum ac profligatum efl , adver[us iniquam quorundam. expro-

brationem : perpetuitati diguitatis poteflatisque [ voluiffe lum con-

Ti

férvanda ac defendeuda Hierarchia confulere. $. 1o. Nec minus ab

impado vici]lm crimine ceteri liberantur , qui puriorem Religionem

Á

1f

absque Epifcopis. conflabiliveruut $. quafi id partim odio feciffent Epi-

Jeoporum Pontificiorum , partim nuecelfitate, quod qui tum apud ipfos

bec munera tenebant, minime fe ip[is adjumgerenut, [ed eos potius acer-

vime perfequerentur. $. 11. Ipfe Cranmerus fatzs declaravit ,. fefe

exiflimare , jura Epifcopatus , ac diflindos aminiflrovum ordines , prout

£05 diflinguit Ecclefia Anglicana , exemplo prime atque Apoflolice. Ec-

clefiae recie defeudi. S. 12.. Ex homins Epifcopt frenificatioue extra

0ftfta

u[um Scripture utraque pars petit argumeuta,

Epifcoporum. nomem

6.2.

prifcis quoque Gracis in ufa fuit Sed initio uen valde amplam babuit

ft-

141

fianificationem. Epifcopi A£benienfium ; item Indorum illi, quos As«

ranus memorat, uon eraut, nift boneftum genus exploratorum. S, 13.

mott

nmelt

Cicero paullo jam [bendidiere [en[a Epifcopum femet vorat or&

Campanz, Lib, VII ad Attic. Epift. II. Sed cum ipfe ex ingenio boc

[jnt,

nomeu ad [uam ilam adminifirationeu accoumodavit, tum neque po«

TA

teflatem maximam in eo Epifcopatu babuit, , quam babebat etiam,

X Hi«

Ht

eam proprie bac voce notare atque exprimere baud voluit, verum id

suuim, quod Latina voces curationis azque infpectionis fienificabant.

4f

9. 14. Multo miuus [pleudidi, Epifcopi pauis ac reruum venalium , in

, [ii-

Lege

yil

pE

$5585

"nE

;ïege 'Aa;caäiï. $

[I8. Araunientuin Cel. Hammondi, apud Hefychi-

Qyerimm t

liffia dignitatis e[fe ac poteftatis,

üm Ariftide

m, bec nomen amp

TTE

Hefychius explicat per Gacihcte, Sed ( idem eodem

Clementi

$. 16. Ó,.17.

loco per vilia ( contempta

fpeculatorum anonmüna exprümit : planea,

sondus.

quod apud auctoreu aliquem parti

probabile eft, ip[um id ita po[ui[fe,

li unterp

ii cure regie inditum répererat boc no

weu, qua in[betlioue ( confi-

Qiri

deratione eorum , qua iu regno geruntum, potilfomum contiuetar : Eft

mentis-a

bac perpetua Lexicographorum Ó* Onomalticorum vereram cotie

TET

[uetudo. $. 18. Notatur q

uoque ip[um vocabulum (Qaeixéos non feu-

gi , "

la augttflag, illa fignificatioue regia u[ur-

jer a cuncis auéioribus amp

Jummas

ascemodi loco natam forte expofitionem Mefy-

patum e[fe , ac ex buj

fatem f

chii. $. 19. Locus À

riftidis expeuditar , qui Prafides Provinciarum

Presby!

vocat 'Emwxómse, Ob[ervatur 1.

Scripfiffe ita Ariflidem , cum jam E-

üroii 1

(a Chrifliana fupra feculum e[[eut nominati, 2. Ex

fing

pifcopi in Eccle

eo quod, pof? Reges

vel Imperatores potius imentiouem borum Epifcopos

Juten

Ariftides , baud re

&e de illorum amplitudiue aroumene

vum [ubjyuuxit

ium petit Cel.1

lammondus, f zamen petit. $. 20. 3. Prafides Pro-

vincie noiat quidem bac

voce Ariftides , fed quales bi nimirum in li

H LXKQ,

beris civitatibus erant., a

d quas venire bos Epifcopos dixit, id eff,

E

E.,.i

h

veluti Infpe&ores

E

qz:osdam

& Vilitatores abs4, ulla ordinaria pote-

L. Coxuci

Jiate.. S. 2

'uduntur aute didlas (j nomen 'EmiexomQ- , cuim

A'(

altera praca voce " EQee(Q» comparatur, 4

"ue cum origine [ua idem uo-

liffimum ( cum [umma po-

laret quod "Esienom Q , tamen muns aimp

æf

i. S. 22. Ferifunilius att-

teflate. coujuuctum figuificavit Lacedemoni

1em non [latim a Gracis if vel Romaus ,

de quibus autea , [ed po-

tum &

85 boc uouen arceffaum e[fe,

cuim . Ecclefíia Cbri-

dius a Juders Helleni

moviff

Jüane miaiflerio defrgn

ande confecraretur. Hi nempe , QU pracipue

ibus t

LXX, Interpretes,

bebre

4 "pb "MpB "1952 plerang, vel bac voce

um m

eflatem quandam d imperium Junuificantibis :

veddunt, vel alim pot

dubiun

Semel etiam ipfum drviuum co

gnamen

B ia interpretanzur ,. Jobi

vet; (0

Hammondus. Sed probatur , voces

20. Y'-29.

Uade avgumentatar

RO

lineat,

anen CHYAHm d

nfjeclionemg, notantes , tam vileut

bas effe senerales , 0

prbu

quam j[LHeudidaur, id:

[

;o nibil iude cfici. $. 23- & 24.. Explicatar lo-

aC vg:

ebraicim. feu|um , quam [ecundum gracam

tus Jobi , zam fecundaum b

I65 tur

ver[ionuem. LX X. 'Eawuonor reddgnt,;

at notent Deum Vifitatorem

udiun

"vel Ihfp

e&üren*x a(l l)l[nifnll/lü?, /tht ii'l l)f[)ïæü fOïZ"Z.J 5& Lliäiü

tllü!)g |

fuerat, eodem fine. S

24. ANomen "Eziekoz Q- ex uente Helleniflarum

uou babere Jhblendidiffumam fgnificationem deuwum . eviucitur ex eo,

quod

p

$B)sC 8U

auod V33 ita redditur a LXX. Efaj. 60. y. 17. qued nil ttifi vilow

efychi.

iteflatir,

operum exactorem uotat.. S.26. Ouod corruptos borum in boc loco e[fe

cedices , atque eos potius iflud COT 13 Wuxovse vertiffe ex citatione

2771

Clementis Romani in epiftola ad Corinthios va/? couficere Ham-

platied

mondus , versam non efl , cum contra flent omnes Codices LXXvira-

n yarti

lis interpretationis,atque ita citent Yrengus & Chryfoftomus, $. 27.

& uf

"n E/z'ä

Quin ipfe Clemens , vel a quocunque ifle esf locm in epitolam Cle-

mentis ad Cor. ilatus,immnutat quidem baud leviter fen[um bujus lo-

TL COl

It fetta

ti, ac ad [copum fium detorquet , (ed. tamen pro 933 Emlexoroy repo-

zit, non Vukxoyov , qutod. evidenti[]ime probatur. — S.28, Antedicla iw

tít Atf

Jimimnam colliguntur.. Si maxime perpetuo bac vox poteflatem ac digni-

| Hefy-

atem quandam [ingularem finifica][et , baud. faceret- tamen contra

AC

Presbyteranos, quia ( ipfi cum Epi[copos in ordinem ceterorum verbi

t jtt Ba

diviui miniflrorum redigant , bis certe miniflris in regenda Ecclefia [ua,

i, 3. Ex

fungendoque inprimis oficio clavinum amplam valde dignitatem ac pote-

i Epljote

flatem. largiuutar.

t lt

tf De

d

SSE

T —

")

irit i li

"

z

!

Cimus a longo jam tempore ingens in Ecclefia

i, iL

P

Anglicana Schifma vel diflidium vigere ex con-

ä

D

.i

MA

|

Thurit jite

22

tentionibus de Hierarchia dominantis ibi Eccle-

J 9*'7 CWF

R

Oæ

^

)

a

fiz, maximaque illa, quz £pifcopis in Presbyzeros

t iit I

RA

ceterosque omnes facris initiatos relinquitur,

fuut jf«

!

m

æf

ss

poteftate ortum pr&cipue ; quanquam alix

Atf n

etiam non paucz controverfiz accefferint, ve-

[dl j

rum & leviores in fe & quz nequaquam ita hominum animos

4 Chfie

moviffe & incendiífe videntur, uti iiz. Sane cum aliis tempo-

tacijut

ribus turbas graviífimas inde nafci vidimus, quanquam homi-

4 vt

num magis vitio , quam controverfiarum ; tum vero nullum eft

7//2/5 :'

dubium, quin ezdem hujus quoque, qug nunc cummaxime fer-

J

vet, collifionis vel rebellionis potius magna ex parte culpam fu-

voces

ftineat,

Quanquam equidem , ne de multorum hominum im-

"ailäm

probitate dicam, quos res a Religione alieniffim exítimulant;

:f l«

ac vel ambitio atque emulatio adverfariorum agit prcipites, vel

táu

res turbidas in compendium atque emolumentum fuum vertendi

atoret

ftudium incendit, vel qui denique judicia, qug ob malefacta me-

t þ]/l*7/5

tuunt, vi atque armis difturbare conantur, ne de his dicam; alte-

ylrm

L

T1Uu$

ID

qLMO

N

R

æ) 10.( $8

ss etíam cujusdam Hierarchie ftudiofos ,. multum. ab Anglicana,

- wgbbus ade

ffta diverz, & hanc prima quaque oblata opportunitate in vilif-

EW 'uxxxix*uus

fimum famulatum redigere parantis , ad concitandam , alendam;

s al Qd]

viris, armis, pecunia juvandam feditionem operam diligentiffime

qinore

contuliffe conferreque minime ignoremus,

saulare |

S.IL. Qux quidem incommoda Ecclefiarum noftrarum

$

unius ex florentiffimis atque pracipuis, quum nunc cummaxime

parti D

in omnium ore verfentur, feci non invitus, uti rogante atque

teram j

opportunitatem pr&bente praflantiffimo juvene , qui hac jam

*eceffa

partim pro-Cathedra defendit, momenta. earum controverfiarum

a'ppellz

aliquot Differtatiouibus expendenda fufciperem. Scopum autem;

oCan.

quanquam id argumento cognito facile cuique fit exiftimare, eum

ipfosq

mihi propono inprimis , uti primum in unaquaque controverfia

de qui

expendam quantum roboris infit in utrorumque argumentis ul-

(enten

tro citroque allatis ; Deinde, num quid etiam in diílidio fenten-

divin

tiarum juítz ac verz cauffz illi tam calamitofo diífidio fubfit, &

Cony

fi non fit idonea cauffa, quid utrosque ad perfanandam hanc pla-

conti

cam Ecclefi , concordiamque in . reliquum tempus ftabiliendam

4

D

'yuo

facere xquum & redum fit, quam diligentiffime confiderem, Hac

of

ratione Hierarchicam centrover(iam , proptie ita appellatam, ift4

'terf

nunc quidem Differtatione difputare agerediar, reliquas, aliis quis

-CXpr

busdam alio tempore , Deo . volente , fecuturis.

Quod fi quis iif

de

hoc flatim limine dicere me jubet , quid fentiam, quoniam id lu-

fi eti

cem facemque cunctis, qug deinceps a me dicentur, praferre po-

feciu:

teft, fi, quo tendant fingula , cognitum flatim ab initio fuerit j

risque

Non diffitebor equidem , haud videri mihi de graviori ullo Re-

ligionis capite pugnam effe , aut absque quo íalvum cuftodiri

quod

j quæ n

pietatis atque fidei fundamentum non pofhit , potius ex illorum

u?t'xm

genere eífe tantum non omnia, de quibus difputatur, vel potius

"gloni

cunda prorfus, fi controveríiam iftam non tam ex privatis quo«

fimi

rundam doctorum hominum fcriptis «ftimemus, quos in calore

rl

concertationis haud raro ultra quam par eft efferri verbis , mo-

A

dumque nullum tenére nóvimus , quam ipfius Ecclefiz fenfibus

EU

invefligandis, qui publicis prcipue Libris, Synodorum decretis,

Q

Fidei Confeffionibus , Librisque Ecclefiaflicis, aut, uti in ea In-

Ieq

fularum Regina appellitantur , Lizzrgicis continentur, cunda, in-

ur. Ex

'AOQ

qugm, ejus eífe generis, qu& adiapbora a Theologis vocant

quibus

ia

aoncm

Ànplicans

i vilit-

quibus adeo confequitur, ubi de hifce controverfis capitibus, fed

in quibus tam parum ineft momenti, ubi de iis pars longe maxi-

alentam,

1aa alicujus Eccle(ig femel ftatuerit, nihil effe quod reliquos, five

zentillime

minorem partem ad feceffionem ab ea Ecclefia faciendam exfti-

noftrarum

mulare poílit.

S. "H

At cum iíla vel tacentiBus nobis oftendant , ec"c;,li»

mmaxime

parti ex his; qu& fecum invicem in Britannia contendunt, ad al-

Dte atque

'teram putemus effe accedendum, una modo rzés excipienda nobis

hc jam

neceffario eft, de qua nonnunquam aliquos. Presbyteranorum , qui

'eríjarum

1 auterrt,

appellantur ; videmus effe conqueftos; ne priores, (ive 4/77 quap

vocant, Ecclefie Prxfules pofteriorum conícienti vim faciant,

if6, etrti

roveríia

ipfosque ea cogant credere, vel potius mentiri, fefe credere , ea;

de quibus ha&enus difputatum fuit , in facris Litteris fecunduns

ntis ule

(entefte

fententiam Anglicanz Ecclefig definita effe , atque adeo de jure

divino effe ejusmodi do&rinas , de quibus alia omnia perfuafi ipf1

i, &

convictique poft férium examen funt.. Sic enim manifeíte aliquid

anc plie

contra confcientiam agere cogerentut ,.id eft, f1 rem fuo & pro-

yliendana.

prio vocabulo appellare oportet , cogerentur peccare. Etaliud

yeni, Fa

"prorfus eft, poteftatem aliquam vel coerimoniam in Ecclefialiben-

Jhtarm, il

ter ferre , atque ufurpare , item cum nihil de ea pr&ceptum a Deo

s dis qué

.expreífis verbis exillimemus, tamen vel gravibus atque idoneis

g

de- cauíffis ab hominibus introductam & conítitutam opinari, vel,

yniam i lt

fi etiam potiores forte ad abolendum cauffas inveniamus, nihilo-

mf p

fecius retinere, & ei adftipulari tantisper, ideo quod illam vel ple-

nijo fiety

risque vel au&oritate inprimis pollentibus videamus probari;

y ib

'quod item vetufla jam Lege & confuetudine corroborata fint hae,

y cufodit

'qu& nobis non prorfum placent; quod denique, quanquam non

ey Jlorur

optima quidem fint, at nequaquam capitale aliquod dogma Réli-

jc potii

gionis evertant vel pietati grave ponant obítaculum j & hoc ig-

at quo«

fum ita facere, ut pacis atque concordia rationeni nos.in hac to-

"o

a re habere liqueat, & opera fimul detur diligenter, quo reliquis

j, 0«

'demum ad fanam & veram fententiam. perdu&is hec hominum

níibus

infütuta non examuflim praftantiflima, aut non valde utilia Ec-

Cretisy

- clefig, tollantur.confenfu cun&orum absque tumultu vel gravio-

ei ln«

re animorum exacerbatione : Hzc, inquam, ita fervare & tenere,

$, i*

are, tanquam qu& a Deo fan-

longe aliud elþ quam tenere & ferv

cita

'»f- Ex

P2

iuibü'5

)

WS 12 CSN

&dmïni'&rani

€ita preceptaque fint , neque fine.fcelere Stopasias convelli aut

labefa&ari poffint.

Sed ad rem, :

t Q

of Pa

-.&. IV. Hierarc

bie nomen, proprie ita diQum, ne quis it

limine ftatim hareat, Ecclefiz gubernatienem atque adminiftra-

illa, difeq

Paltorum

tionem notat, quatenus ea a Perfonis Ecclefiaflicis fufcipitur

'atque tractatur. Nam exteriorem illam E«clefix curam ,. quam

ca&igatio*

cura & f

recte Principes ac Magiftratus Chriftiani ,. "Emíexomor T& w ; ugi

no ac tu

Imperator Chriflianus vocavit, gerunt , minime nunc volumus

verbi di

ifti controveríis immifcere. De hac Hierarcbia nom jam illam

fliano C

qu&ftionem agitabimus, an.dignitates qugdam in E«clelia Chri-

ftiana conftituendg fuerint, aut pridem conflitut fint hoc tem-

füerit p

glicang

pore a nobis tolerand , de qua nonniíi quidam fanatici & ture

bulenti homines litem audent movere; quanquam horum quo-

tentiamu

tionibu

que ipforum opinio argumentis eis ,. qu& in Britannicis iftis con-

troveríiis proferemus & examinabimus, pleniffime confutabitur.

troverf

fentien

Verum hoc pro confeffo certoque accipientes; quod fane clarif-

fime nobis & Scriptura Sacra inculcat & ratio, neceffum effe , uti

dem E

fit aliqua ratio gubernationis in Ecclefia Chriftiana, & ita aliqui

que, €

füpra ceteros , Paftores fi

upra fingulos de grege dignitate ac pote-

À

flate nonnihil emineant;

ea dignitate ac poteftate agemus uni-

ex hif

ce, quam fuis Epifcopis tribuit Ecclefia Anglicana , & ita tribuit,

trovet

uti . plane omne Regimen, omnem

ro]

gubernationem Ecclefiz ad il-

.

initia

los deferat , atque adeo. cunctas

de. hoc Regi

mine controverfias

tio ve

in hanc unam de Epifcopatu di(putationem. refolvat, Diftinguit

opinic

ea igitur Epifzopos. a Presbyteris , cunctisque plane aliis facrorum.

itciffe.

adminiftris ,. & longo quidem certe intervallo diftinguit ; ipfis

gi pror

non tantum.facultatem verbum.Dei prxdicandi , adminiftrandi

pueGe

Sacramenta , atque difciplinam E«cleliaíticam exercendi , ficuti

übciis

reliquis, concedit; fed & in hos ipfos Miniftros reliquos pote-

Quin ;

ftatem valde magnam largitur, ut & ordinandi eos ac Miniítros

Yandg

€reandi jus foli. habeant, & foli quoque praditi fint poteflate

um 3

ejusmodi, qua cos fecundum divina mandata, Ecclefizque Ca»

Qüod v

nones regere, in officio continere , demum, fi opus fit,, omni-

Verus

genere poenarum Ecclefiafticarum coarcere poffint. Hoc non fa»

atque |

tis tutum recumque videtur ceteris fratribus, qui Presbyterani

Cipue

vocantur, Qui ordinarios verbi divini adminiftros Paftoresque;.

pr&ci

a quibus utique folis Chrifliani greges do&trina facra tradenda &.

adminie

Totür Cf

s

—

—

388) 13 ( 886

vellt aut

adminiftrandis Sacramentisa Chrilo domino iriftitütis . pafcan-

tur, omnino conftituendos effe fancientes , neque de hac parte

t quisin

officii Paftorii quidquam cum Epifceps contendentes; rehqua

minift2«

illa, difciplinam Ecclefiafticam , creationem íive ordinationem

ifcipitur

Paítorum, horumque deinde gubernationem , & , ubi res pofcit,

, quam

caftigationem, przcepta quidem fine dubio a Chrifto, maximaque

z*'.": uüti

cura & follicitudine adminiftranda effe f(tatuunt, fed melius omni-

dumus

no ac tutius putant, a certis hominum Collegiis adminiftrari, vel

t illam

verbi divini adminiftrorum tantum , vel adhibitis etiam ex Chri»

i Chri-

fiano cetu viris delectis, quibus ceetus i(te fuam quafi impoe

C Cefre

fuerit perfonam. Hc fententia utrorumque : H&c fumma An«

L tüte

glicang de Hierarchia atque Epifcopatu controverfix, Harum fene

Wa GLUG-.

tentiarum- unaquzque quam firmis ac folidis argumentis & ra«

Ws cote

tionibus nitatur, item quale momentum fit hujus univerfz cone

fa.

troverfiz , ac num non denique, etiam non plane idem de ea

ane Qari

fentientes , colere tamen invicem concordiam poffint, & in ean-

mefe, ut

dem Ecclefiam conjungi, quodque in ea re officium fit utrorums

P

La ii

que, expendendum nobis hac Differtatione erit.

iicgotee

$. V. Quod dum molimur, haud abs re videtur nonnihil

m5 t

ex hiftroria Anglicang Reformationis decerpere, quod ifli con-

a tribt

troverfiz lucem aliquam facemque prferre poffit, ejusque certe

g&æ ad.ff'

initia & progreffus demonftret. Scilicet , fi rem repetere ab ini-

yuovetis

tio velimus , Henricum V1ll. Regem inveniemus , licet prxter

Difisut

opinionem fuam prima Reformationis hoc in regno fundamenta

ficronutt

jeciffe. Prxter opinionem, merito dico, quia nihil-minus illi Re»

gi propofitum fuit initio, quam exemplum reliquorum & pr&cie

"d

jfrandi

pueGermanorum ejus xtatis Principum fequi; in Ecclefia a Pone

ficuti

tificiis erroribus ac fuperftitionibus purganda atque reformanda,

Q(&»

Quin adeo erat Pontificig dignitatis atque dominationis confers

vandz ftudiofus, ut non auctoritate regia duntaxat, quemadmo-

illros

[ate

dum ali; quoque tum Principes valde multi faciebant, fed &

(s

quod: vix unus atque alter Do&orum audebat , ftylo ipíam ad-

nni

verfus Martinum Lutberum defenderet , qugque is de indzigeutiis,

füo

atque ea poteílate, quam fibi Pontifex Romanus arrogabat, pr&-

eipue autem Ze feptem Sacrameutis cum in aliis Libris füis, tum.

üe

przcipue in de capzivitate Babylonica fcripíerat, acerrime agerede-

iX

retur confutare. Qu res non immenías modo ei illo cempore

inie

b 3

cun&os

AR

p

*

P ETE äæ

L

tis erant.

can&erum laudes; fed & ab ipfo Pontifice Lesne fplendidum a-

Cauffa qu

enomen Defen[oris fidei peperit. Sed vix per decennium hic tan-

jom 2

tus zelus Henrici VIIL. pro cathedra Romana duravit,

Quum

atque an

enim Pontifex ejus divortium cum Cazbarina , Ferdinandi Catbo-

titate, 4

dici Filia, Fratri ejus Zrzburo antea nupta, & quam ea cauffa falva

acertim

pietate in matrimonio fe habere vel retinere haud poffe, fibi per-

rimoni:

fuaferat, minime approbaret, ipfumque, quod omnes docent

Ponuf

ejus avi hiítoriz, fuis, id eft, Romanis ac Pontificiis artibus ni-

ti$ ani

mium diu differret ac protraheret , vel, fi latine loqui volumus,

potiiü

planiffime ludificaretur; Rex magni & elati animi , atque ideo

impul

hujuscemodi contumeliarum impatientiffimus ; cognita fraude,

qua ir

fimulque illius matrimonii, quod & prius auctoritate Pontificia

fender

contra&um fuerat, & nunc non obícure a Pontifice defendeba-

quod

tur, ejus matrimonii labe ac fosditate clariffime ex facris Litteris

wfe «

cqgnita atque intelle&a,eo provolavit ftatim,ut publicis Regni Or-

ihero

dinum,inParlamento, quod vocant,congregatorum decretis Primae

14m Papa, íupremumque;quod fibi ille in omne genus Chriftianum

poffe

leren

arrogat, judicium per totam Angliam curaret abrogari,& fe ipfum

Qui

Ecclefig Anglicanz fummum in Terris Caput haberi in pofte-

Heui

rum fanciret, Prohibuit tum quoque tributum illud annuum,

quid

quod inde ab odiavo poft Chriltum natum fzculo, omnes An-

glix incola Romanis Pontificibus nomine denarii Petri quotannis

f(k;ff

pependerant, amplius ab ullo homine folvi.

Monachos etiam

(i, ;

multis ipforum adverfus fe machinationibus non valde. piis irri-

dori

tatus , inflituta fimul quaftione de ipforum vita & moribus, qua

Yocat

plurimorum graviflima fcelera atque flagitia in apertam lucem

C&5 re[

prolata funt , ex monafleriis ejecit.

Dinur

S. VI. Retinebat vero interim reliqua p

leraque Ecdefiæ Ro«

üntm

imaanz doeg

o

mata, ritusque ac caerimonias Henricus , ac in iis con-

& pr

fervandis adeo flrenuus fuit, vel violentus potius, ut fimul Pon-

ti&ciz fedi addi&os, & dod&rinam Prorzeflautivs amplexos igne

u.tique

Ym

& ferro perfequeretur: morte datis eodem tempore & illis, qui

I

in cetetis Religionem Regis fecuti, vel retinentes potius pervul-

gata illa Romanenfium dogmata, in eo duntaxat ab illius arbi-

Ttiq

Onnat

trio difcefferant , quod nullum vifiile Ecclefne capat prxter Ro«

manum Pontificem agnofcerent ; & his pariter; qui amplexi pu-.

fïitis |

ritatem Evangelii, quas male illi adlini adfpergique vulgo fenten-

$ '.] mp UA

tias

borro

"TEMTTMN

mdidui 2«

tias erant perfuafi , eas palam abjiciebant atque afpernabantur.

m hic tan«

Cauffa qu fuerit tam diverforum in eodem Principe confilio-

& Qum

rum a multis qugritur ;. qui abje&a & (ane prxclare ex S. Litteris

atque antiquitate Ecclefiallica confutata Romani Pontificis aucto-

d) atb

auffa falvi

ritate, atque in Ecclefiam & confcientias dominatione, eas tamen

fc (ibi pt-

acerrime retinebat ac propugnabat Religionis (ententias atque co-

rimonias, qu& nulla alia re magis , quam hac ipfa au&toritate

es docent

irtibus ni

Pontificum nitebantur, Quod íi temerarium haud fit de occul-

tis animi humani fenfibus judicare , videtur Henricw ifte duabus

volumus,

potiffimum rebus, hisque pzne inter fefe conjunétisad hac fuiffe

tque 1deo

tà Íraude,

impulfus; cum quod refigere damnareque ultro nollet ea omnia,

qu& initio Lazzberaue Controverfia , Libro edito , fummo nifu de-

ontificía

fendeba«

fenderat , edictisque etiam in regno fuo plurimis fanxerat; tum

s Litteris

quod eo Libro fumma verborum afperitate atrociffimaque , uti

ipfe quidem arbitrabatur, cüm fua injuria & contumelía a La-

,?xegxix()t-

tetis PUf

zbero refutato, impetrare a fe paullo ferocior Principis animus non

poffet , uti aliquibus jam Luzheri fententiis probandis, vel faltem

"hrifanum

ferendis, gratum quid ac jucundum ulla ex parte ei Viro faceret,

A eiplum

Quidquid hujus fit , retinuit fere dominatum in Anglia vivente

ii ia pole

Heurico Pontificia do&rina, licet ipfa Pontificis dominatio publice

( apnuum;

quidem prorfus exítin&a effet atque abolita.

omne Aq-

$. VIL. Quanquam fane etiam quum adhuc viveret Heu-

" quOCZUDIS

Ticis , facta cunctis tacultate $. Scripturam Anglice verfam legen-

xchos t

di , abrogata auctoritate Zraditionum . ac Pontificalium . decretorum,

Jj p

doctrina jz/Hificatianis a non uno mendo repurgata, ac denique in-

IOribüsp qua

vocatione fanctorum ad efflagitandas eorum pro hominibus pre-

t Juc

ces reftrida, imaginibus ad retricandam duntaxat fan&orum ho-

minum memoriam adhiberi juífis , ac honore earum omni in

clelig N

unum Deum converfo, vocata in dubium doátrina Pargatorii , ac

[j COl

ad preces fundendas pro mortuis fere cantum revocata, praclare

ul Pore

Uutique ad repurgandam Religionem ftructam & munitam fuiffe

y igne

viam poífimus affirmare: quibus de rebus jam inde ab Anno

js, qui

1536.Ícimus in Epifcoporum ceterorumque omnium facris ope-

et VUlv

rantium Concilio, poít multam gravemque deliberationem con-

I$ atbi-

ter M«

cinnatos effe articulos, & regio deinde edi&o promulgatoä; ad-

ditis tamen certe non paucis, qu ad reliqua illa tum vel maxime

lexi pl

impugnari coepta ab aliis Pontificig doctring capita ftabilienda

porro & fancienda pertinerent. Quapropter iftud quidem notan-

(2

Y

Y

-

dum

s

* g 16 ( 98

cumque ipfe

dum diligenter e& ,

ficuti non defuere illo tempore in Ánolia,

erent Ponti

ficem venerari, & ad ejus oraculum recur-

Vavss tantu

qui perg.

.

yere, 1ta

& exftitiffe longe plurimos , qui S. Litteris femel avide

gionis negc

& cum intellexiffent, quam infirmo vel nul-

tibus tegni

arreptis ledisque;

1o potius fu

ndamen

to multx fententix Pontificiorum niterentur,

[eopata v

gari Hietai

magnopere

jam ab illa Ecclefia diffentire inciperent. Illo itaque

bolitajam Romani Pontificis per Angliam poteftate,

nitate deti

tempore, a

retenti funt tamen Epi[copi

& horum quidem complures purio-

captus a

£atere,

ris do&ring valde amantes, iique Viri moribus mites atque hu-

miles, vita fan&iffimi , non exiguum profe&o ad eosdem etiam

optimo

det; vel

pofteap

erfecta atque abfoluta Reformatione confervandos momen-

tum , quum

Ícilicet affueviffent jam homines Epifcopos cernere

màs apü

cet de ti

ab omni prava

fuperftitione alienos , minimeque neceffum etfe

fet, If

viderent, ut per hos Ecclefia fua regnumque pzne ipfum peregrif

nz dominationi nullo idoneo jure nix fubjiceretur,

tem atq

Henrico Filius fucceffit Eduardus VI. Hic cum

Jta (em

S. VIII.

fatiabil

fuaindole, quz ei ad miraculum erecta atque excitata ac plane

etiam e

fup

ra xtatem fuit , tum etiam in(titutione magni illius Cranmert

Archie-

Epifcopi Cantuarienfis pura doctrina femel hau(ta, co-

afidue

nitoque cun&orum fere defiderio, item de confilio Edzardi Se-

putate

murii avunculi fui, cujus confiliis potiffimum utebatur, animum

'hobis ;

ad Pontificias fordes ex Ecclefia expurgandas continuo applicuit.

fophis

Ibi vero nihil omnino Prefzlibus Anglicang Ecclefig ex prifcis

tentias

titulis, immunitatibus , atque juribus detra&um eft. Confervata

exigi f

& cum

ipfis, qua

m antea habuerant, in Sacris auctoritas ac poteftas , ita

tamen uti a

d S. Litteras Canonesque Ecclefix Britannic& confor-

Chrifi

mare & attemperare mandata fua juberentur ; in fzprenram Regni

tionem

Curianm, qu&

Parlamenti domus [uperior audit, porro admiffi, non.,

Baronesque reliqui , item & ab omni ci-

üt) q-nic

minus ac Duces, Comites ,

uü üy

risdictione, pr&terquam a Regis, eorumque qui--

&Wari 4

vili pote&ate ac ju

bus a Rege committitur, liberi in perpetuum renuntiati.

f

S.IX. Heicjam alicui videri poffit , & fane a nonnullis

50

ftrenue cxprobratur, Cranmerum ilum , fanctum alioqui Virum

lolb

íffimz Religionis (trenunum propugnatorem , demumque

& puri

Jj

Martyrem ; prop

ro honori aliquid tribuiife. Nempe cum ille

mmqu

apud Heuricg

m Regem gratia maximopere floruiffet , eique ille

li

juventutem, Edguardi Filii commififfet regendam & inftituendam,

Cunmte

UHCJJS |

ij

W82):(028

* n Ánpla,

cumque ipfe Henricis quamplurima, Eduardus véro poft obitum

CUlQm. tecure

Patris tantum non omnia ex ejus confilio atque arbitrio in Reli-

Es fernel ayjd

gionis negotio ageret , Crammerum , ajunt, unum tum ex Prima-

£0 vel i.

tibus regni , primaque prorfus ejus Eccleíig dignitate , Zrcbiepi-

Ti niferentur

[copatu videlicet Cantuarienfi præfulgentämf, ideo noluiffe abro-

. ]llo Itiqu

gari Hierarcbiam ex Ecclefia Anglicana, ne quid de f(uamet au&o-

m poteluts,

ritate detraheretur , cujus dulcedine nimium jam , longo ufu,

lures putio

captus atque ineícatus fuerit , quam uti ea facile deinceps poffet

? atque ht«

carere..—. Verum eft hoc (ane nimis temerárium atqu

e praceps de

idem etíat

optimo & (ancdtiffimo homine judicium, Quem nemo non vi-

$ I10Imiern

det; vel magnam fatis ambitionem abunde potuiffe explere, pri-

'0$ Cerrere

mas apud Regem Regisque avunculum Semzrius obtinendo , li-

effum effs

cet de titulis ac dignitate Zfrcbiepifcopatus longe plurimum amifif-

m peregtie

fet. lílaenim communia ei erant futura cum aliis; hujus in par«

tem atque focietatem gratiz vix unus admittebatur, At rurfus

Hic cut

at

ita femper vixit hic idem Cranmerw , ut magnam valde atque in-

a p/anc

fatiabilem ambitionem , qu& juflis dignitatibus non contenta,

s Crttei

etiam eas,quas minime legitimas ac juftas credebat; retinere tamen

wl , Q«

affidue, quo jure, quave injuria ftuderet, absque calumnia illi im-

duatdi

putare non liceat.. Quin potius, ficuti in controverfiis, qux funt

; nobis adverfus Pontificios, ifta Mezbodorum, atque Praj4diciorum

ir,animut

|o appücuff.

fophismata merito damnamus, ac fingulas, de quibus lis eft, fen-

it ex pff(CfS

tentias Religionis accurate confiderari, & ad normam $. Scripturg

Coníetua

exigi flagitamus; itahic quoque momenta ipía cauffs fcrutamur,

uoteüas ] lt

& cum crimina haud fatis certa vel probata in optimum Virum,

Chriftique Martyrem conjicere, tum ex re plane dubia confecu-

( Con

tionem aperte falfam neétere ceffamus.

at Negt

Nam quis hoc non vi-

det, quicunque demum ambitionis flimuli Crammerzum inflügarint,

nill, not

ofüti C«

uti dignitates Ecclefiafticas omni modo in Ecclefia Anglicana con-

fervari cuperet ; id argumenta illorüm 'Fheologorum, quibus il-

lue qlll-

lam fuam Hierarchiam adftrunnt, minime reddere detetriora ?

)

mullis

$. X. Sed ob hanc ipfam cauffam neque illud in argumen-

firom

to.habendum , quod Hierarchici Anglicani fuis adverfariis ; quafi

3n fimili exprobratione ipfos repuné&uri vicemque reddituri,non-

mque

n ülc

nunquam exprobrant: Quod in Scotia, in Gallia, in Germania,

qué 1

& aliis Regionibus, in quibus Religio imiutata fuerit, & a Pon-

yendat

tificiis ertoribus repurgata , plerunque ticuli illi Prizmatum , Ar-

quite

arsque

gbiepijcoporuum . & aliorum Prajulsm. fucrint .improbati xip

mutlo

"

aE

Memsest

Be:8 ( 8

N C i

multo

maxima de eorum poteítate detra&a & recifa, id exinde

patum effe, quia Reformatores

noftri pr&cipui fuerint ex ordine

orgeratü

Epi[copisque fuis pro ratione ea

moria fu.

'Monachorum aut Presbyterorum,

& confuetudine , qux tum in Papatu obtinebat, fubjedti : Cum-

quod obit

el in mai

q

ue adeo Epifcopos infenfiffimos & plane implacabiles adverfarios

fen

ferint, hac potiílimum de cauífa, de eorum potentia fimul

——

Megajlben

cum ipfo munere & nomine exftinguenda cogitaviffe,

diltingua

$. XI.

Ceterum & fuit follicitus ipfe Crammerus, quo-pa«

tem attir

deo Ecclefix iftius inflitutum , tam diver-

l, f

&o hoc fuum atque a

fum a plerisque aliis, tueretur ac defenderet. Itaque in illa, quam

Ya vox .

Piatititt N

ipíe

Reformationis Anglicang tempore , concinnavit. Ordinationza

formula,

his verbis prafatur; Conftat non modo ex antiquorum Scri-

apud Inc

forum monumenti ,

fed. ex ipfis etiam Scripturis Sacris , bos [emper

fe intelli

iif

n Ecclefia , ab ipfis Apoffolorum temporibus, Miniflrorum Ordi-

Mguues.

nes, Ep

ifcopos, Presbyteros , Diaconos, Quibus fane verbis Cramme-

lat , as

y45 oninem

füfpicionem faftus aut arrogantiz a fe videtur voluif-

beris 1l

fe amoliri, & Hierarchiam feu dignitatem illam, qu& in Ecclefia

vet, E.

Anglicana obtinet, fua quidem opinione, non tam audoritate

exploraii

menta d

humana, quam jure divino niti declaravit. kioc ergo agamus

nos deinceps, quando fatis jam ex hiftoria Reformationis Anglie

modum

canx delibatum eft, uti quo jure hac fit Epifcoporum dignitas

€X qua Y

ac poteflas, quantumque ineffe ponderis in utrorumque de ea re

turfüs j

argumentis videatur, attente examinemus.

lxaw]äga;'

&. XIL Epifcopi nomen, (nam & de hoc fane dicendum eft

i N

nobis,quando utraq; pars hinc quoque;& aliqua quidem cum fpe-

priter r

cie petit argumenta) olim etiam Gracis Latinisq; Scriptoribus vi-

QUc cene

demus notum fuiffe, Solebant enim fere ifti,quem ad rem quandam

f645, Y

infpiciendam explorandamque fua civitas deftinabat, eum vocare

quod aj

"Eziexomov, Sed poteftate quidem vel dignitate, ne quis in hoc for-

I qu;

te erret, minime initio iftud genus Epifzoporum ornabatur, Anti-

xiorhjc

quiffimi illi funt Athenienfium , qui ad fuübjectas Urbes mitte-

&dor Q

bantur, infpe&uri, quo modo cun&ti fuo ibi munere fungerentur.

thX&em ,

Oi map' A Ünyaiwv. eic T UÜGWkóEG W'OAeg iæ'mridmoä -m' 7p n Ls

pl

WUeAWOIAEUO; COTITROUOL. Àj QuAAamse CxaASWTO , g 0i Aduavté &ipJA0S a

con)mi

fAsyo, quibus quidem verbis ex Ztipbonte atque Theopbrajto hoc

fünt vj

munus explicat ac deformat Harpocratzion in voce "Egiexow O ;

qui ex ipfo deinde hzc defcripferunt, certe verbis plane iisdem

CO5 trjb

u(i funt Swidas & Scboliaffes 4ri/iopbanis ad "Ogn9as.. Quod enim

N

Nole qi

4

I

WP): (9

; V erde

lt ex oxine

Vir Cl. qui Ze Dignitatibus illzfiribus librum edidit, pro $uide &

Harpocrationis , Stepbani nobis citat Lexicen , fefellit ipfum me-

'O faClone &

moria fua, Lexicon Geographicum pro Hiftoricis arripientem; id

jedi : Cun.

quod obiter monendos duxi ftudiofos ; quibus ille Liber crebro

y adverfaris

eít in manibus.

tentia il

ZArriauus in- Indicis Cap. 12. in recenfendis ex

]

-

Megajlbeue feptem Indorum generibus, in qu& pens illa univerfa

"

di&inguatur, fexto loco, & ita pzne ultimo ; quod ad dignitae

3 QQo-pa

tem attinet, ponit homines ejusmodi ,

u

i vocentur E'aíexogois

tam ii

;

id eft, fine dubio, verbo aliquo Indico defignentur, cui Graca

il quam

ifla vox refpondeat , quam ab Athenienfibus mutuatum effe Zr-

1777

rianum vix elt dubium, cum ad eandem plane rem, ad quam iíti

itut Sori«

ud Indos adhibebantur,ipforum quoque £pifcepos adhibitos ef-

hr fuper

t

e intelligeret, Hisque, ait, negotium datum e[Je,qua per oppida ac

It Ordi«

Regiones gerantur, explorare 5 tantum ut qua a quoque agi cogno[ce-

Chüttifite

bant, que [cire Regum vel Magifiratuum, ubi bi erant, nempe in li-

volui-

beris illius org civitatibus, znzereffet , ea ad ipfos coutinuo defer-

zcclelta

rent, Ex quo quidem utroque loco manifeftum eft, fuiffe hos

loritaté

exploratores , atque /feculatores tantum , quod genus inter in(true

apamus

menta dominationis non inhonefta quidem certe , fed neque ad-

jj Angle

modum illuftria;paffim reperimus;ab Zfri/fetele appellatum exoarze,

Y d'xgnitas.

ex qua voce hac noftra derivatur, iz Libro de Mzndo cap. 6. ab aliis

& lat

rurfus indidem compofita voce xereexcass, alias paífim 3iólas,

Viowlnoae , Duayytous , dyyeAiaQiose , iocUymras 5 ficuti apud Perfas

cendur

qui Regzs ocali auresque dicebantur , & apud Romanos veteres,

jame

pr&ter trita vocabula explerazorum atque /feculatorum , ex iis quo-

oribus Yl

que generibus , qu inquifttores , frumentarios , curio[os , agentes im

od

rebus , Imperatorum &vo, atque alio quidem nomine poft aliud,

m vocu

quod ad temporis rationem attinet , videmus appellatos. Qug

a ho ho

ne quis absque cauffa a me putet effs congefta, licet equidem pro-

, 4

lixior hic minime fuerim ; ideo afferuntur ame , uti unusquisque

a mite

Lector cundia ifta nomina ordine legens & recognofcens , veluti

ntut

totidem argumentis admoneatur, nequaquam adeo auguítam am-

! aurt

plamque hanc in initiis dignitatem fuiffe, vel cum tanta poteftate

jp

conjund&àm , quanta nunc paffim prafulget; in quo adeo falfi

t

m//ü h

funt viri quidam dodti, & in his quoque qui dedita opera de Epi-

10;&

fcopatu difputarunt, ut ex ipfo nomine ac munere, cui apud Graz-

,jpdem

cos tribuebatur, non dubitarent argumentari, Nunc enim vero

j enm.

facile quisque pro fe intelliget ; qualis fuerit hujus vocis vetuftif-

Nit

z

fima

* 20 (2

su&oritate

fima fignificatio , ac ad fingula nomina, tritiffima illa prifcis au-

Goribus, in memoriam redibit,non valde preclaram aut honori-

NOWWSU

caville, a

fcam horum, qui ad idem plane miniíterium ac munus, ad quod

Epifcopi,& non alia profe&to fignificatione adhibebantur, functio-

magnope

acem C

nem operamque , quam navabant , fuiffe ;. poteftatem vero nul-

lam prorfusiis confueviffe attribui,nifi quod,quos a RomanisC&-

&is haut

tem noi

faribus dixi effe adhibitos, eos ad mandata quedam exfequenda,

fed nec ea profe&to honeltiffimi generis, & inprimis ad patrandas

hoc pot

cxdes in Provinciis , fj quos inopinato opprimere Principes ifti

ne atqu

ftuderent, miffos fuiffe haud raro diícimus.

Et hc de vetzfiffi-

num,t

fidue al

ayorum Gracorum Epi[copis , vel certe per eorum occafionem,

S. XIII. At erat jam honeflior hec vox &tate Ciceronz , vel

cederet

in ore ejus potius, Non enim, ut follemnem atque ordinarium

Worat

snuneris, quod fuftinebat, titulum pofuit, fi re&e judico , M. Ci-

teftatet

tero. , fed ex ingenio, cum id ipfüm novum effet munus , petiit

Credid

a Gr&cis atque accommodavit.

Certe cum is Lib. V1I. ad Atti-

:

L

£um , Epifl. v1, Pompejus, inquit , ae vult effe, quem tota bac Came

uíum

paua & maritima ora babeat E'rleuomoy, ad quem delectus, [usma nee

olim,

gotii, referatur 5 dignitate caruiffe eam curationem vix eft ut crez

& qui

damus.

Et fane fÍcimus Proconfulem tum ad urbem fuiffe Ci-

qui (

ceronem , nondum abdicato Magi(tratu.

Scimus Li&ores fafces-

qua

que fecunr habuiffe, Ipfe aliis verbis rem eandem, de quo nori

il

eft dubium, efferens; pree[fe fe Campauize atque ore maritima , di-

0 (

cit; « Formiis, Qu cuncta ne longius petamus , tam ex fequen-

i'n telli

tibus ejusdem VIl. ad' Ztt, Libri epiflolis , quam ep. 11. & 12.

4

L. XFI, ad Fam. quarum utraque ad Tirozem eft.liquent. Tum

'C"HQSC

:

vero certe ipfum illum delectum in eo, qui illi preerat, potefta-

atque

tem atque imperium neceffario requifivifle dubio caret, ac tam

tum f

ex perpetua Romanorum confuetudine, quam ipfius negotii na-

Id

tura manifefte colligitur. Ut adeo de ampliore jam hujus vocis

often

apud Ciceronem fignificatione , quam ea apud Gracos, quos vidi-

if

mus , antea habuerat, rion liceat dubitare.

Quanquam & illud

que j

fit notandum ; quod ipfe Cicer? affirmat, hanc fuam cwrazionem

BY

minime effe zzrbulentam, cummaxime ifto nomine Epi[copi utitur,

dihi

in ad Ziztic. VII. epifl. Y« Ego negotib.pm/hm;mn zurbulento. Vult

pon

enim me Pompejus e[Je , quem tota bac Campana & maritima ora ba-

Que |

beat émlexomoy ; quod dele&um illum ab aliis hominibus conf(tat

at opus,

exercitum fuiffe ,þquibus confilium modo, atque, ubi er

auGori«

-

:

d)2 (äää

prifcis an.

1t honori.

auctoritatem adhibebat fuam Proconful Cicero;quod denique ipfe

idem 1n 12. ad Tironem , non contentus negozium non magnum vo-

$, àd quod

caviife, tale etiam illud effe oftendit, uti Cz(arem adverfus fe non

»fündioe

magnopere irritaret, neque adeo fuis ad ipfum litteris atque ad

rero nul«

pacem cohortationibus multum ponderis detraheret ; ex his cun-

nanisCg-

&is haud obícure concludi , nimis magnam tamen illam potelíta-

fequenda,

tem non fuiffe. Planeque non falleretur fortaffe, qui Ciceronem

kpattand'as

hoc ponendo nomine id, quod in illa , quam fufceperat , functio-

ncipes i(l

ne atque curatione przcipue ufu veniebat, ac ferme erat quotidia—

: vetafili-

num , unice diceret confideraffe ; videlicet quod confulebatur af-

nem,

fidue ab his, qui dele&um agebant, ac quo pa&o negotium pro-

erüis,vel

cederet , identidem admonebatur , qu& & (ola profecto comme-

dinarium

morat eo in loco, quo fefe vocat éríexozoy, nequaquam veto po«

DlM Cï'

teflatem quoque illam & imperium, cum quo erat, redc hac voce

$, petüt

credidiffe (ignificari , vel fignificare voluifle.

d Aiti«

$. XIV. Et hoc tamen folum eft teftimonium, quo extra

j Ciffte

ufum facrum *aliquid fplendoris huic nomini attributum effe

jittiffd ti£o

olim, poffit probari. 'Nam quod in Romano deinde imperio;

k at etea

.& quidem, ut videtur, paullo ferius demum vocati funt Epifcopi,

. uife C

qui curare jubebantur , ze qua in pane ceterisque rebus venalibus,

totes ff

qua civitatum Populis ad quotidianum viclum [unt nfui , fraus ad-

de quo 08

mitteretur, uti, qu& de iis exftat , Lex zrcadii in Codice Juflinianeo

naritite d*

nos docet, id fane munus haud nimis honorificum fuilfe , cundii

7

qer

intelligunt,

$. XV. Equidem Viros dodtiffimos video , qui fua inter-

X

g, Tui

effe credunt, quam excellentiffimam opinionem de Epifcepate

atque Epi/copis animis hominum ingenerari , nulla horum loco-

i, o

ffct;vac a

rum faáa mentione , ad Zfrifli4is au&oritatem atque Hefychii fe

nepoti «

zrecipere, quafi ifli augufliorem nobis aliquam hujus nominis

ajus VOCfF

oftendant fignificationem. Fit hoc przcipue a Celeb. Hamimondo

uos vide

Dilfert, 111. de Epifc. Cap. VII. & Notis ad AG. 1. v. 20.. Sed ne-

n&f[[üd

que ill auctoritate profeco controverfia carent. Aclicetqui ni-

rationelt

mis amplam dignitatem poteftatemque in, alios Epifcepss negant ,

' utitufy

nihil adhuc, quod fciam, refponderint , non deeft certe , quod re-

7

fponderi poffit.

Qua de re

, qua mihi inxm-entem veniunt, abs-

a h--

que partium ftudio proponam,

-onfiat

$. XVL Ac,uti.de Hefychio primum confideremus, inte-

mius

. opus

ggg proferendus in. medium logus videtur, e quo Vir Exi

N&Oïi'

j

«

fatis

ER

Wf) :2 CSH

lest in pat

fatis habuit, qu& in rem ejus faciebant, decerpere, Sic vero He-

gnteà n

[ychius, & his gr&cis voci

,

bus fignificationes 7Z ézízxozos exprimit,

[4

]e videban'

« , &r1

x00$ , QuAmE , tmóm]ws, xaracxom(Q-, EX

E'mTÍoxomQ» , GaciAdO

faccurtete

quibus hoc primum liquet, omnia illa , que de ignobilioribus

eft ab eïs.,

hujus vocis fignificationibus antea diximus , planiffime hoc ex

cere , uti

loco confirmari , quando & qvaaxe;, fine dubio Harpocratioum

fynonys

imitatione, reddit sz/zxozov, & reliqua deinde ifta ezómlue 49j xa-

sus,in |

rdcxomO- adjiciendo de fuo, meam illam fuperiorem explicatio-

z.

éstirkonn.

nem adüruit, cum dicerem , quibus hoc nominis vetuftiffimo

in xaraur

tempore inditum eft, eos generi cuidam /Jeculatorum atque ex-

nü In

plorazorsm (imiles fuiffe. — Sed vero etiam GamiMa , Regem , veddit

quvis m

qày imlexoxtoy He[ychius ? Fateor fane. — Verum re probe explicata,

lomen

vix erit, ut profana illa five a profanis auctoribus commemorata

quod vj

imiexon in ampliore aliquo dignitatis gradu propter iftum locum

Veto eti

He[gchii collocanda videatur , atque a nobis collocata eft paullo

»

fortejo

antea ex M.

Táullii ad Atticum verbis , de femet Epifcopo ore Cai-

latorit v

pane. Videlicet quum hoc agat Hefycbius , & qui ante illum

de conf

primam hujus operis telam orfi fuerant, quorumque fe ipfe labo-

pribuii

ribus ufum eíle profitetur Appion, Apollouius Archibii &lius, & poft

Yocabu

alios demum JDiogenianus , uti ex omni genere auctorum varias

modi :

vocum grxcarum fignificationes colligant ; non debet nobis val-

de mirum videri , fi locum forte aliquem usquam invenerunt, in

Scimus

3n proy

quo vox origine fua quamlibet curam ac infjecionem ex &quo fi-

mus no

gni

ficate apta, ad regiam quoque curam atque in/Pedionem notane

dam adhiberetur.

Quid fi vero parti illi duntaxat cur& repiz, in

derent,

Sed P]oe

quam vo

x hzc & fignificatio infje&ionz quadrabat , refpondiffe

iftud GzeiA&c apud audotem vetuítum dicamus,

e quo iftud hau-

n()taïe, 1

ferit He[ycbius

? Sane plurima funt in munere regio, fed in qui-

dignitas ac poteflas minime relucet,qu&

Omnes

bus illa prxcipua Regum

€, aut

hoc nomine :zffedliouis vel e

tiam JBeculationis rectiffime appellen-

(it exiftimandum , ó éwízxow - om-

Qp

tur, fed ob qux nequaquam

nem vim verbi Rex exhaurire.

mum Vi

tabit , qui quidem ipforum

fupxa ]

$. XVIL Atqui nemo addubi

libros aliqando trive

rit, hoc frequent

illimum effe iftis Lexicogra-

3 Græc

vj

Ut it;|

pbs , Onomaflicis & Gl

j[Jatoribus vecuftis , ubi certam vocem alteri

m aliquam fignificationis , aliquo in loco

taffe x

voci , quod ad parte

veteris auctoris refpon

dere deprehendunt , uti eam ipíi continuo

Tes CUH

fynonyma vide-

ngz-o 7

fin-e alia declaratione pro fynonyma apponant,

licet

aE

V

.

$2j2: C3N—e

, i/'erd H«

licet in parte illa fignificationis : id quod Le&orem grxce jam

exprimit,

antea non indoctum , cui uni fuos labores volebant fervire, faci-

TO. Ex

le videbant intelle&urum ; quamvis equidem haud raro melius

ilioribus

fuccurrere Le&ori etiam do&o optimos viros potuiffe, ac fa&tum

? hoc ex

eft ab eis, minime infitier, — Sed nunc fufficit nobis , ipfos ita fa-

OCtationd

cere, uti dixi. . Ac profedo ; ne vox quidem una eít, in cujus

($ Mu-

fynonymis ponendis hoc non ipfis contingat; & ne longe ea-

mus,in fingulis plane vocibus, quas ad explicandum iftud fuum,

xplicatio»

tulittimo

iuicxowos , Hefychius pofuit, in 4 éexoQ- , in QvAeLjn éortnr,

atque 2

in xeraexoz-, ita ufu venire, clariffime cernent grace non impe-

it , reddd

riti. In voce CaeiAc0s vero eodem modo fe rem habere, ex eo

xplicaty

cuivis manifeftum eft , quod alioqui hoc amplum auguftumque

1ermorata

nomen ad viliffimum genus /feculatorum fignandum deprimetur,

m locum

quod oic émózius xo) womvuowes notari vel pueri fciunt. Qüid (i

vero etiam joco aliquis au&or Regem aliquem ob nefcio quod

e wüo

) ot&à, Caffte

forte joculare fa&um vel cafum quemcunque hujuscemodi /Zeca-

ante illum

latoris vel inffeorá nomine appellavit ? Jam liquet ex his, qua

eipfe labo«

de confuetudine Lexicorum iltorum difputavimus , fatis hoc ipfis

przbuiffe cauffz;cur inter f(ynonyma v8 ézírxomQ- ponerent etiam

lios, & of

yrum varia

vocabulum 6&»e. Atqui cafus fuere plurimi , qui hujusce-

-t 0Ol Y

modi appellationis cauffa effe veteri cuidam fcriptori poffent.

venerünt,l

Scimus exflitiffe Reges, qui mutato habitu cultuque, quid paffim

ex aqo

in provinciis oppidisque fuis gereretur, fluderent explorare. Sci-

mus non defuiífe qui hoftium quoque caftra atque urbes ita acce-

i at

u tj

derent, adeoque vere & proprie expleratores fBeculatoresque agerent.

Sed piget his immoragi diutius,

refponas

»xilhul lu

S. XVIIL — Quanquam etiam alterum quid fane licebat ad-

notare,ipfum hoc grecum Regis nomen non femper, neque apud

f&d jn i

fucetqua

.ómnes ícriptores veteres ita auguftum;atque nunc vulgo eft;fuif-

fc , aut poteftatem tam amplam fignificaffe ; quum vetuftiffimi

Wa/kn-

$ a

précipue auctores pro jzZicibus , pro zobilibas, pro quibusvis de-

mum vel dignitate ac munere, vel fplendore natalium paullum

forutà

fupra alios eminentibus illud pofuerint; id quod jam olim

a Grecis Grammaticis ac pr&cipue ab. Ez/latbio eft obfervatum,

10gftl*

; alteti

Ut ita facile liceat exiftimare, quod uno atque altero in loco for-

1 loco

taffe ex illis ipfis, qug Ezflazbiu; in animo habuit, hos qui certas

|finuo

res cum dignttate ac poteflate fatis mediocri curabant , & qui ita

s dicendi

vide«

f'W:'maWa: ex frequentiffimo & proprio ufu. hujus voci

st

videbane

N r

u

ge ) 24 C 28

videbantur , quod eos GaziAés tamen dictos Hefychius , vel quis.

æfe 3 ïiüay A

iicem ol

alus ex hujus Lexici confarcinatoribus repererit , nomen hoc

15 imimou G- pro fynonymo adjiciendum fibi putaviffe ; at itay-

los hocloc

ma fit, ac I

ut minime propterea omnem vim & GaciA&C; ipli attributam vel-.

. dignitas, f

let, quam nullius unquam Lexicograpbi , Onomafici , vel Gloffata-

ri; veteris confuetudinem fuiffe aut effe potuiffe , jam fu

pra ad-

pzogonat

monuimus. Hsc deloco He[ychii.

quomodo

dis vero m

$. XIX. In Zrifide non magis plana & confe&a res eft. Pe.

titur ille locus ex eratione Zfriflidis de concordia ad civitates Afig

$.3

mondus.

T&p) TrÉUISiAs s five, de prima dignitate Provinci , inter fefe cone:

Ait Vir Cel. Ham-

Gs, &id

tendentes , eflque in extrema fere oratione.

urondus , poft GariAtay mentionem addi Zs xa' inavróy ériowémug.

que ef re

fine dubi

d Qixyepires , effeque eosdem, de quibus prius dicum fit, sysuóvse

3i suly &x Véjas. porrami xal ckasoy 1rO-.... At notanda hic quoque

femel vox

sloe. —

non pauca, L. Scripfit hgc 4friffides Antoninis imperantibus , id

eft, poft finem ejus temporis, quo ex his, qui de Epifcopatu pri-

tiie qu

mx atque antiquiffimx Ecclefix Chriftiang contendunt, alteri eum.

mg pla

cum ampla valde poteftate volunt conjunctum fuiffe , alteri cum

quod rel

k

valde mediocri ; €&, quod nemo infitiatur , fug &tatis verbis uti- .

quid hi

Hyguy

tut, pfæc-ipue vero cum dignitatum atque munerum ponit noe

mina, Ex quibus manifeftum eft, quocunque demum fenfu iftam

imperio

vocem Zriflides ufurpaverit , ad przfentem quidem dirimendam

telino

controverfiam, id non multum habere momenti poífe, II. Quod

dinem a

Otdinari

vero mentionem 6aeiA&av , qug paullo antea fit ab 4riflide, quam

de his Epifcopzs agat, allegat Vir Cel; & in argumentum quoque

Ut pauci

videtur velle convertere, certe ita ponit, ut Leétor incautus , &

X quod

qui locum Zfri/fidi non habeat in memoria , facile id poflit pro

3W£5qug !

argumento , & quidem ex optimorum genere arripere ; id levií-

Vetullent

fimum eft, ac tale prorfus , ut re probe expenía,, ferio & dire&te

Qubera

nunquamex eo argumentaturum fuiffe Virum Cel. certumfit, Et- "

1fteban

enim ipía quidem vocis GaeiAtuy fignificatio auguíliffima eít in

aClenr

hoc loco Zri/lidi, ut qu& Jam non exigug alicujus Provincig Re«

$

ges ac Toparchas defignet, fed Antoninum. utrumque , ipfos , ine

neüt'lquw

quam , moderatores atque dominos totius Romani imperii ; cui,

Dem fy

€ ; utj

quod nondum plane accefferit , & adhuc refiftat , vix pauxillum

effe, paullo ante dixerat, Sed hoc nihil prorfum facit ad annuos

fgnifi

Epifcopos , de quibus poftea Zfrifides adjungit , minimeque eft

BXiles ;

putendum . quod ex verbis Haungondi fibi aliquis poffet perfua-

gf æCJ y

dere;

53

$g2 C2X

itt , vel q

dere, ifla, ut affinia, & exiguo tantum intervallo fejundta ab

Domen ho

inyicem ponere»hunc Oratorem voluiffe, Ille enimvero non il-

Viffe : atj

los hoc loco fufcipit commemorandos , quorum quam ampliffi-

tributam d.

ma fit, ac fibi invicem proxima in Romano Imperio poteüzis ac

vel Glifits

dignitas, fed plane nihil facit aliud, quam ut poft Imperatores

m füpra aj

proponat hos quoque, qui Provincias vifitare fingulis annis; &,

quomodo fefe cuncta haberent, confiderare folebant ; poteftatem

2 fes efi D«

iis vero nullam hoc quidem loco attribuit.

vitates A[i

$. XX. IIL Sed dices, € hoc fane voluit pr&cipue Ham-

'er fefe CO«

mondus. Non funt alii Epifcopi ifli Atriflidis, quam Prafides provin-

Cel, Hutt

CGi , & ideo évri vày H'ysuóvov ponuntur. Nerum parata hic quo-

y ii

que eft refponíio. Scilicet non temere Zfri/lides, cum alibi paffira

t fy&uaMt

fine dubitatione Prgfides Provinciarum B'yspóyac appellet , nunc

femel vocat 'Esexéz'ss tantum; id eft proprie, Inffecieres aut Fifi-

c quoque

tbus, id

satoresg.. Nimirum ad liberas civitates Afiz loquitur in hac ora-

zione, qu& ab reliquo A(iz tra&tu in Provinciam redacto, diverfi-

patu pri»

|teri eurm

fime plane erant conditionis, fuis Legibus utebantur, fuis etiam,

|teri Cumi

quod rei caput eft, & a femet creatis Magiftratibus, parebant ;

etbis Utl«

quid hisce civitatibus Prafes fuerit , vult oftendere. Ipíis vero

onit D0«

'Hytpay vere & proprie non fuit ifte Prafes, poteftatem in illas aut

nfu illat

imperium non habuit,nifi gravi de cauffa, veluti in tumultu in-

rimendatt

teflino ciyitatis unius vel plurium, aut fimili cafu alio, extra or-

II, Quod

dinem ab Imperatore daretur, id quod ad Prafides annuos atque

ordinarios,de quibus agit triflides, nullo modo pertinet: denique

[jje, qua

] quoque

ut paucis abíolvam , non erant ifli Prafides in his urbibus, nifí

id quod gr&cum, 'Ecsiexozoi, origine fua notat, Fifitatores , In[]e--

n

offit pro

&eresque , expofituri deinde Imperatori; quo in flatu fingula in-

id levif-

veniflent ; utcunque alibi vel ampliffima cum poteftate omnia

& direde.

.gubernarent, aut in. his ipfis quoque civitatibus, quoad ibi fub-

fiftebant , honorifice admodum exciperentur, tracarenturque,

üüto E*

j eft ia

Hadcenus etiam de Zfriflide.

$. XXI JCertum ergo eft , in profano quidem fane uf'u

Ycig Nee

neutiquam ita fplendidam pr&claramque hujus vocis fignificatio-

fos, i

nem fuiffe, ficut nunc eft in ufu facro, licet ipfà quidem vox per

»ef&ï 3 QUi

quxillut

fe, uti generalis & quamlibet curam inffedienemque ex &quo

fignificans, non minus ad maximi momenti curationes, quam ad

ad annuil

umegr *

exiles , tenuesque denotandas poffet adhiberi, Qua in re alterius

!ffe[ Peffuar'

gr&ci vocabuli huic plane affinis , &2/9- , melior fuit antiquiffi-

(ety

1n1$

& )26 ( 9j

mis quidem temporibus fortuna. Qus pariter origine fua ad

bierangs fon

quamvis prxfedturam atque; ut eft ejus quoque propria fignifica-

getlen , QU

tlo, Injjedionent figniicandam ex &quo apta, a Lacedzmoniis ad

a LXX

pr&cipuum plane Magiítratum de(ignandum e(t adhibita, & qui,

i&a;üüguïai

re flagitante , in ipfos Reges fummam poteftatem exercendi jus

quanquam

habuit.

Hzc de ufu iftius vocis apud profanos auctores atque

valde ampl

Populos, & ideo quidem paullo. copiofius, quoniam ab iis imme-

fere (imilis

diate fumpfiffe eam Apoftolos plerunque viri do&i exiftimant, &

füum prae

quod jam antea notavi, ex dignitate ac fplendore, quem perpe-

profedtis

£uo cum illis profanis &riewozár conjunétum fuiffe perperam fta-

haud po!

tuunt, ultro pro fuis quoque Epifcopatibus petunt argumentum.

1ioris apu

S, XXIL Sed vero minime infitior, longe magis illam fefe

non cred

mihi probare fententiam, qu& veteres illos Chriftianos non tam

dateque i

a Gracis vel Romanis, quorum tamen & Lingua alioqui uteban-

que ideo

tur,& in dominatu vivebant, quam a Judxis Helleniftis,hanc vo-

caufa i

cem cenfet haufiffe,

Scilicet illi Hellenifte folent fere hebraas

m

voces "B , "'283., "7B2 hac voce reddere , pro quibus ea

j

omnino in gr&ca Veteris Teftlamenti Verfione, quz LXX Inter-

pretum vocatur; novies occurrit ; cum alibi pro iis , licet rarius;

gnowine

ttdditin

i7isiTse , aC m£ogoirue ponatur ; at ozeorav , To7raia*te , swpuotp ts s. feo

mel tantum fingula. Et commemorat hoc fane, ac ex eo pugnat;

neque ;

jhr fe

magis etiam quam ex gr&ce vocis apud Gr&cos fignificationibus

judicii

Vir Cel, Hammondu , neque profe&o illud negligit; femel etiam

bebraum Vk , vocem ideo G«à , Kvgla , A"yyéna & emiwmógo CO

NB

men ,ita converti. Xerum etiam deiftis idem refpondere haud

Hæcefl-

injuria poffe videntur adverfarii , quod de paucis illis profanorum

tf'; qua f.

Graci Scriptorum auctoritatibus modo refpondimus. Certum

! lemp

eft enim, has voces , qux ejusdem cund funt uti originis ; ita

C0 nom

& plane fignificationis, infacris omne genus Curatorum, Prafecio-

ü&& X

que ad |

rum & Infje&lorum quoque five Vifitatorum, qui proptius eft fenfus

78 "IDB, unde ifix derivantur , denotare , & ita

o

or&co émíexoz(O-

tine[c ]

prorfum effe fimiles , tum haud raro ad functiones. valde viles

Téquen|

adhiberi defcribendas. Quid eft enim, quod £zecb. 44. y. 1. in

tntm,

licet «;

recenfendis miniftreriis Levitarum , ponuntur quoque ab eadem

certe radice, J7y373 ^ayU 7N D'Tp5, qu& &, uti res pofce-

- Yetum

bat, cogebatque neceífitas , Susuese $w aV TvAav À Ü , janito-

differo

ves porzarum domus , id eft, Templi , LXX. funt interpretati ? De

qUuod y;

quo loco ideo ex Cel.qu;?fmonda requirere-mole(lior aliquis Pre;-

X pofci

þytc.

—

$eoor(iw

tipine ia aj

byteranus forte poffet ; qui fiat , quod non eum pariter quoque

Yrà ngiüca.

retulerit, cum easdem i(tas voces, &

: dmonis aí

EXMVTG , T02700 ^V , Wj atp CY

a LX X.reddi, non fine pompa com

memortaret ?^ Nam fane etiam

ibita; k qij

XefCendi ju

ifta.fingula femel tantum ita redduntur,uti femel redditur S'upupót 5

quanquam hc equidem non una fit hujus hebrzi nominis non

iCbores atqut

ab 1is 1mme

valde ampla fignificatio, Igitur ifti Ezechie/;s loco junoitur altet

fere fimilis ,. Jerem. 37. v. 13. quo qui uni port& Hierofolymo-

ciltimant, dj

rum prxerat, & quidem foluta Jam plane obfidione, atque alio

juem perpe

profe&is Chaldaeis, PWY-PP3 ^y3 appellatur ; cujüs nominis

erperann. li

]

mentum,

haud poteft ibi multo fp

endidior eife fignificatio , quam fupe-

rioris apud Ezechielem. Adde tertium ex Jerem. 20, v, 1. quo loco

is illam fefr

non credidit Propheta , fefe fummum Templi prafe&

u

e

)5 BOTL Cattl

immre

d

di

d

ts

clareque indicaturum , fi hac voce fola "p5 uteretur , -á

[ uteban

que ideo vocem "3. qua conflanter Principem notat, eaque de

hanc vo-

e hebraas

cauffa ipfi Meffiz aliquoties a Prophetis ttibuitur T22 N]l

TWY IY22 71225 d 5 erat prafedius Princeps in domo Jebova.

yibus e

XX Intet-

$. XXIIL — 271 vox ", fortis, potens, que pro Dei ipfrus ca«

Veet: vantus

gnomine baud raro pouitur in Sacris,eadem ifla voce "Ealensmos a LXX.

redditur. Locus, quem non citat Vir Cel. neque in Differz. Je Epifc.

Aæy'ogexm ! ]

neque zi5 ad AO. Ap. exftat apud Jobum Cap. 20. Y 29. Ibi Ze-

x eo pur

phar fermonem fuum valde copiofum de divinis erga improbos

pïflætiombw

.judiciis, his verbis concludit : E2 moND yv^ cs th "n

" fgmel d

"D 1"DM 75n3. qu£ ad verbum latine fic redduntur ;

ia n

Hac eft portio viri improbi a Deo , & bereditas fermouis ejus a poteu-

oondae M

is profnat

£e, qua poftrema voce hebrxum w interpretamur. Or&ci vero,

hi nempe ó, quum reliqua ad verbum vertiffent, poftremo lo-

yus, CT

oti jtis; !

l

co nomen 73 ézwxózs pofüerunt: "Avrs4 5 isgic ayJomw acíGEe

hg Kups , xgd wlüjom vwapxóvruy eumt

69 émewows. lic ita-

77 fftfföïül

ysall (enlib

que ad lucem ifti loco afferendam,notandum eft ante omnia, con-

tinere hxc Zopbars verba figuram Poéticis S. Scripturx Libris

f';f/hW' &'

frequentiffimam ; ac in Jobo pracipue cunétis fere verfibus recur-

jde vites

rentem, qu& a gr&cis Grammaticis £y 3. 3voiv vocatur, quod fci-

'?' U.!Il

ab eadcm

licet eadem fententia duabus diverfis locutionibus exprimitur,

verum quz , quod ad fenfum attinet , non aliter fere ab invicerma

tes PO[CC'

differant , quam. quod poflerior plerunque eft fpecialior priore ;

UP jfml'ly'

vetati! P

quod nimirum omne ad vim majorem ac nonnunquam, ubi res

id pofcit, claritatem quoque fermoni conciliandam Reri fcimus.

jgi r*

at

Ideo

jte'

p

NB ) 22 (ää!*

4

fefum i(k*mä

Ideo cum pofterius membrum hujus ver/zs quxdam quafi var

iàa

videm 1 V

io fit prioris, atque in eo Zophar a generaliori locutione progref-

fionem tantum faciat ad aliam paullo magis fpecialem , id quod

p gïan'xg

3

yii,fed nim

in hac figura fatis crebrum efle diximus, cumque id Gr&cos hofce

Interpretes minime fugere potuerit ; non eft dubium, quin füp.

dex atque

peris Pun'xt

plicium pollerioribus verbis defignatum ab eodem improbis ho-

3minibus infligi, ftuduerint fignificare, a quo id, quo de actum fue-

po&mo m

d

rales, 1n

zat in verbis prioribus, infligi dixerant. Ex quo fequitur, Deum

omni ten

omnino ifto , égwxógs , notari , ficut precedente xve/s notabatur.

non fine

S. XXIV. At in hoc quidem habet quod vult Cel. Ham-

asondus. Sed vero definet continuo valde gravis videri hic locus,

portio efi

hunc fer

aut magnopere Viri Eximii fententiam confirmare , fi obferve-

fere vide

mus, quz veriffima funt , & neminem in legenda S, Scriptura

paullo verfatiorem fugiunt : quoties in hujuscemodi bendyadi

e, ab |

DDEUS O. M. bis cotiimemoratur , pofteriori loco poni epitheton

fimul ;n

aliquod , quod aliquam ex ejus proprietatibus illis infinitis defi-

v* eti

gnet ; hocque fieri clariffime in di&o Jeb; , de quo tra&amus,

cum ^ iftud refpondens przcedenti voci Czy9w potentiam

afferri |

quod n

Dei notet, in quo fine dubio facer Au&or dedita opera verbo ufus

eft ad id, quod agebat ( agebat hoc vero, ut ultionem Dei adver-

viles 0j

fus improbos vel maxime vividis coloribus defcriberet) pracipue

PIuij

accommodato , quod nempe vim illam Dei immenfam haud mi-

.,Zl. 1802

nus ad nocendum improbis, quam ad juvandum bonos denota-

IDquam

& £,

*et. Gr&cos Interpretes voluiffe hoc imitari dubium (ane haud

eft, & ideo nimirum iftud fuum, ézíoxoz - , ufürparunt, Sed

Cünquel

an ad robur Dei notandum, quod vocula * notat ? Non vide-

pare mi

tur íane, cum neque origo vocis grxc , neque ufus apud tot au-

A qui.

tüf, opp

&ores profanos ac facros quidquam hujusce fignificationis ha-

beat. Nam ne quis hic erret, robur & vim infitam, illam , in-

t fandi

quam , quam in fe quisque, in membris & lacertis fuis habet, ubi

-mglum :

nimirum de homine fermo eft, &, ubi de Deo, vim illam qua,

P]lciær à

qua vult, vel nutu folo tradit effe&tui; eam , inquam, vim pro-

ü atqw

priam & infitam fignificat hoc nomen Hebrais , non figuratum

N

illud ac metaphoricum robur ; quod propter auctoritatem , qua

idem j

pollent, poteítatemque jubendi Epifcops tribuitür tam in facro

uted f

ufu quam profano. Igitur longe verifimilius habendum iftud eft,

|ponder

alterum potius verum & proprium & frequentiffimum in Scriptura

Bütavjg

fenfum

d

i

Y

$28)29(8R

n quáf v

fenfum i&ius/lvbcis'arrïpuiffe hofce auctores , quibus ingenium

rione propf

quidem in vertendo minime defuit , & qui ceteroqui fcopo Zo-

lem , id qu

pharis planiffime convenit, Is eft fenfus Vifitatorz, atque Iujjecio-

Grscos hofi

ris, Íed nimirum Fifizatoris & InfpeGloris ejusmodi, qui jam ut Ju-

m, quin üip

dex atque Vindex injficit, quo modo. verbum 153 omnis ge-

improbis h

neris punitiones divinas in facris Litteris paffim fignificat; unde:

deadumlis

poftmodum hxc figura verfionum ope , quz folent fere effe litte-

uitur, Deus

rales, in ceteras quoque Linguas immigravit , qug Chriftianis

4 Botabat

omni tempore fuerunt vernaculz, Nonne vero ita opportune &

non fine vi atque pondere verborum Graci reddiderint : Hac

ri hic locus

portio efl bominis improbi a. Domino , & poffelfio bonorum ejis ( nam

i obíerve

hunc fenfum hebrai "s affumfit Gexcus , cum alioqui fatius

$, &criptur

fere videatur de /erzmone exponere ) 4 Fifitatéfe, vel, quod idem

eít, ab Ultore?

]i Jendydi

| epichetoa

$. XXV. Confirmare hoc poftremum, immo & (up&riora

nitis deli

fimul omnia, quz adverfus amplam illam & fplendidam £ £zioxo-

tra&amus,

wQ- etiamque £ izisdry apud LXX Interpretes fignificationem

| otentiam

afferri poffe hactenus oftendimus, alio quoque argumento licet ;

j verbo vf

quod nempe vox hebrga alia valde ignobilis $13, qu& nil nifi

» Dei advit

viles operum exacfores notat,. & ideo ab his £, modo seyosuex]ns;

Exod. 3. y. 7. 8 $. Y 6. v, 10. & Y.13. modo dogoAóy G.. Job. 3.

ret) pridt

fam hat r

Y. 18. G 39. Y 7. modo mtaxlap, Efaj. 3- Y-11. vertitur, quod ea,

inquam, vox £/aj.60. v. 17. fine dubitatione redditur ézíoxom Q-,

bonos déte

ium fne

& Exod. $. v. 14. $wisdrw 5 ac ejusmodi quidem locis, ubi quam-

cunque nos in partem vertamus, nobili & fplendido fenfu acci-

ypatunt *

pere minime poffimus, Nam apnd Efajam quidem exacloribus

i? Non

g apud (

-his, qui hominibus malo ipfórum atque incommodo prxfciun-

tur, opponi videmus iflos y7/33, quos eodem videlicet mune-

fcationi

7 il]äm; lü:

re functuros Propheta indicat, fed ad bonum hominum, non ad

malum amplius, uti antea, fun&uros; in Exodi autem loco fim-

; Jnabet, u

1lamt qua,

pliciter acerbi illi operum exa&ores Pharaonicx T yrannidis Mini-

ftri atque Satellites i(lo nomine defignantur.

yím pro-

$. XXVI. Neque enim profe&o pondus habet, quod

fipuratifi

idem ille Cel. Hamrmondws, cajus argumenta ha&enus excuffimus,

tem , qui

- ín faco

ut eft fane prscipuus Epifcopatus vzepaarisss, de loco Efaje re-

Ípondere conatur: nimirum effe hunc locum in verfione feptua-

| l&l!d 5'/!:

gintavirali emendandum ex Clewente Remano , qui Codice ufus

Sm'ptura

eodem

(en lu

D 3

.

$*53o0(289 —

E:

fecundum -

eódem quö Apoftoli, qua

ndo eum producatin medium, non d-

(Qex'x&ïe H

xovroc & caumxéarsg ponat pro hebrais vocibus IYT293, & wiy

u haþi*a

ficut nunc eft in omnibus LXX Interpretum exemplis, fed £ai-

auondut ,

exézruc x0d Diuxoveg, ut ita eamiewow G- VOCi TY 328 refponderit, 3ia-

gate Qd

xoyQ- demum verbo 1933 Locus ita habet in hebrao : *»mavy

-mentem

f"'ï;?'ïï' T22 coww "(D'lï?ä- Oi 6 interpretantur in hunc

Cleiren;

modum: Karas/ea TSc dpygvTaus cx &» eipiyt, wo) T36 iauouiuuo cy

nem illu

& Duxauorvva.. Atque ita fane przferunt omnes iftorum Interpre-

fiore m:

tum Codices , quos fcimus eífe quamplurimos , & in his aliquos

farda,

maximx vetuítatis. Ita Patresalii veteris Ecclefig citants Iremass,

fionem.

cujus textus Latinus, quem hodie habemus, verfus eft ex graco,

$

ut notum , Lib. IVsadver[us. Haret. Cap. 44.. Et dabo Principes

Z]

vn

140$ in pace (j Epifcopos tuos im juflitia. ta Chr»yfoflomus Cap, 7-

Interpr

Libri , quod Chriflus fit Deus , totidem verbis ex pervulgatis LXX

tat Cle

Interpretum exemplis hunc textum defcribens. Cui fummo

quem r

confenfui codicum auctorumque quod unam citationem Clemenu-

patcos

!& , qui ne nominat quidem tamen Efajam , re&e putat opponi

diffe , ;

Vir Cel. & ex eo tantum acervum Librorunr atque Codicum

Gum ?

emendari poftulat , id prorfus a ratione abhorret. Neque pro«

Íuo at

fe&o ifti paullo audaciori ad(everationi firmamentum alia adfe-

Wlüïc,ï;

veratio conciliat, pariter absque probatione propofita: Clemeu-

690 ad

em. bunc ita plaue, ut profert iflum locum, totidemque ounino verbis,

€um er

iu [uo Codice antiquil]imo iuveni[Je quo & Apofloli fuerint ufi.. Quafi

de quO

vero nefciremus, €üm alios ex antiquioribus , tum hunc quoque

Romanu - Clementem vel inprimis , nimium. fgpe a verbis ipfis

pnam j

g cum.

vv é recedere , fenfum retinere contentos, nonnunquam vero

QU0 tnar

etiam , quod ad ipfam fententiam attinet, iftorum textum , ut

t ment

fcopo atque propofito fuo inferviret, dedita opera aliquantum

1 eddl D«

immutaffe, Quod cum dealio quoque loco haud uno evinci

tum in ifto quidem ipfo Ejaj& dicto clariffi-

Vertitür

non difficulter poffit

me apparet.

Quis enim no

n videt, hoc agi unice in ifto apud

que & ve

facra Chriflianz Eccle-

nofir do

Clementem loco, uti fides £at Corinthiis,

fi munera, liquido

& mant

fefte a Principe Propheta effe pradi-

Clemeyg,

da * Atqui hunc

res

Chriftianas , quales erant futarg, egregie

inferre, ]

fpe&tasque habuiffe, valde equidem certum eft.

omnino notas per

At cuncta ejus Ecclefi

x munerà , ad hanc usque Epifcoporum at-

Verbo e0

«co

que Diaconorum fübtiliorem diftinétionem, quam ex textu gr

Mmm'yy

fe-

gU

^

*s)3r(C8$8

ium, hon -

fscundum fcopum fuum interpolato elicit, penitiffime intro-

fpexiffe Efajam & pernoviffe , haud fecus ac íi in hac Ecclefia

5 tvy

? IS J de gæl'

diu habitaviffet, vix putem ferio adfirmaturum fuiffe Cel. Ham-

Xonderit, h

nondutr , fi quis eum de hac re diferte coegiffet. refpondere,

Quare cum tam manifefle ad propofitum fuum prater expreffam

80 : OVA

Kur n huac

mentem ac fententiam Prophetz. di&um iftud accommodaverit

Clemeus, vel detorferit potius, non temere aliquis conjiciat, om-

£mf f

nem illum locum haud quaquam effe ab illa fan&üore & relipio-

t Toterpre«

his aliquo

fiore manu difcipuli Apoftolici , fed ab aliquo interpolatore in-

farcta , haud fecus. uti aliam non unam fententiam atque narra-

at Ia

.tionem,

1 ex grac

S. XXVII.

C&id; quod neque fic licebit dicere, he»br&um

) Prinije

$33 non £Zpifcopi , fed Diaconi nomine ac verbo reddidiffe LCX

"l Cap T.

Interpretes , ut vult Vir Cel. ,( maxime ita eos reddidiffe, uti ci-

atis LXX

tat Clemens, confiteremur? Locus eft uimirun: apud C/eentemr,

;! (ummo

| Clentetts

quem nobis Vir do&. inquirendum reliquit, uti alios quoque non

paucos ex eorum genere, quorum robori videtur nonnihil diffi-

: oPpon'x

Codticum.

diffe , in prima ejus ad Cor. Epifl. Cap.42. vertitque hoc modo di-

&um Z/aja , licet iv 52295v nominet fimpliciter, more nimirum

g(xue ?W"

fuo atque ceterorum fere ejus &vi , non Efajam : Karasuro réc i-

y alia adfe

QuoXOZ*Q GUTOY W ämæmazw'p , À TE Diaxovse auTay C zrige. lic jam

i. C

ego adnoto. In hebrao cum gemina fit fententia ad eandem rem

TUTUU wrbul

cum emphafíi quadam exprimendam conjuncta, $ ag 3voi illud

j if QUi

de quo fupra; in priore fententia p55 conjungi cum pj«

uxc quXt

ouau prafectos 1u0s ad pacem (üve ad. bonum ; 1^1) autem conjun-

vebis

gi cum fY27?Y, (j exactores tuos ad juflitianr, fcilicet , ponam. Ex

gnquam WF?

quo manife&tum eft, in qua fententia grxcx interpretationis pacis

rextüm; "

fit mentio, & ita redditur hebrzum

J* , in eadem etiam

|jiquantin

reddi neceffario hebrzum TYMP8; & rur(us ubi juflitia ponitur,

j evinó

vertiturque adeo vox hebraica TIp"IY, ibi fine dubio poni quo-

o clatilt-

Jlo apud

que & verti V/1J iftud, de quo difputamus. Jam vero oculi nos

nofir docent , poni equidem certe priore loco Epifcopos apud

X ECCXe:'

Clementem , quos nimirum in ifta , quam in Prophetam volebat

fe Psædf-

inferre, Epifceporzm atque Diaconerum commemoratione non po-

) egregW

tuit non priore loco proponere, fed apertiffime conjungi cum

ertum 9

verbo eo quod jz/litiam notat, xarasiem Ts imuckiaree avTGy 0A

r

xtu pf

jouorowy, plane ut in hebræov VijJ cum jWN27Y conjungitur.

X

ia

[

9

88) 32 (

I)

Ex quo con&citur, etiamfi (eptuagintaviralem hujus loci verfios.

nem ex Clemeauzis libro petendam fateamur, manere hoc tamen

£rmum & inconcuffum ; iftud vilis atque ignobilis apud Hebra-

os muneris nomen t/33, non alio quam £ ézwxóies nomine, hos

Interpretes vertiffe: id quod adverfus Cel. Hawmondum auctori-

ï)e/ïg

tatem hanc nobis intervertere omni nifu conantem , erat pro-

Noui

bandum.

pj f

/$. XXVIIL Liqüet ex his, quid fit exiftimandum d.e-niq;

D

de eo, quod ex hac omni difputatione de fenfu vocis iwiexom G-

apud LXX Interpretes , idem ifte Vir doctiflimus colligit: boc zi«

£ulo Epifcopi aliquem aliis prapofrtum, ut ipforum aclioues (&* operas ob-

fervet, curamá, [uscipiat, conflauzer apud Interpretes eos Helleniflas fr-

gnificari, ideog, nullam dubitaudi cauffam effe, quin dpxd aliqua in

Bu

"Ub

Ecclefía Cbrifliaua a Novi Teflamenti Scriptoribus per. éanexowlu) indi-

gitetur. Etenim L. Probatum jam eft, non raro pote(fatem fplen-

dr

doremque valde tenuem ifto nomine apud hos Interpretes Hel«

$35

leniftas denotari, II. Si daretur maxime, quod vult Vir Cel.in

N

A

promptu tamen foret refponfio firmiffima adveríariis ejus: non

Tüm ; jj

de alia agi poteftate, quam qu& a miniflris quibuslibet verbi di-

Scriptoy,

vini, quales nimirum ipfi Epifcopos ac Presbyteros promifcue vo-

( E

cari in Sacris contendunt, in gregem commiffum exerceatur,

iE

Ti gmn

quam & valde amplam illuftremque effe tot egregia Scripturg lo-

D'atione

ca nos doceant. Quid enim ullo ex loco horum , quos tractavi-

Qiid jy;

mus hacenus, demum extundet, quo evincatur , hujuscemodi

Doen]j;

genus Prefecorum ifto nomine defignari , quod non tantum in

UP

diveríi generis homines, atque in rebus aliis diyerfisque elabo-

fitd ], j

rantes, poteflatem exerceat ; ficuti nimirum Epifcepos hodie vo-

U 00 q

lunt, non in reliquum duntaxat Populum Chriftianum, fed & in

DiaCOnm

Prity g

Miniflros eodem fecum opere Domini defervientes poteftatem il-

lam fuam valde amplam habere ? Immo ipfe ultro affirmavit

AP [f/bbl.f í

Hammoudsi , vesque id abunde declarat, generale hoc effe nomen

"W:W'l Mm

prefediura , yninime fimul fignificans , in quod genus hominum

Vrfanij j

iíta quzcunque prefe&fura exerceatur.

* W ufur

Primf.

3. ly

Pf

*109,

CAPUT II,

//4 )]yä,m ;

P

.

$2

loci veíi.

ssj 33 C 3&

hoc tama

ud Hebri

CAPUT SECUNDUM.

tomine ho

«t audore

r flanificatione nominis Epifcopi im. Libris

INovi T eflamenti , €9 an ex $. Litterzs colliet

polJtt, fuilJe in ilis Rei Chrifliane initiis diferimen aliquod

dum ii

inter Epiícopos é» Presbyteros , qwed ad nomex

$ iqitua(

ligit: hi

munusque attinet.

V' operai tb

S. r. G' 2.

fclenjfu J

4 aligua d

A

a iäs fignificationibws ,

de quibus antea difhutatum eJ? ,. Epïf'coþi.

al jtidia

vocei ipfi Apofloli ad Paffores Dodloresque Ecclefte Chrifiana

defignandos transtulerunt. — Et pulcbre omnino atque opportune.

em fplen«

etes Hel«

$.3. Quidnam de boc nomine pariter (j munere utraque pars exifli-

(ir Cel.it

siet , taim qui altz Ecclefiz nouen geruut , quam qui Presbyterano-

rum ; in quo confentiaut inter fe, & in quo diffentiant. — S. 4. Loca

s; not

Scriptnra , que ultro citroque proferuntur , examinanda ; ac primo ea,

st vet O

xxicue v

qus Epifcopatuma vel Epifcopos nominani. GS, $. Epifcopatus,

| exercedt

Tíg emumxomis mentio eff A& 1. v. 20. 9 1, Tim, 3. v. Y.. A& T. i

oratioue Detri aunus ip[um Apoflolatus ita appellatur. — Avsumentum

p

quod. iude petitur ad evincendum amplitudinem Epifcopatus. G. G.

quos t

duj

Expeuditur boc azgumentum, | Ponitur boc loco Epifcopatus tanquame

geuerale nouen. quodcunque munus. atque cuvatiouem frgnificans , id.

gon t

quod 1. tam ex u[u bujus vocis , quam orationis ferie probatur. .. $. 7.

iadisque ?14

À. ex eo quoque quod idem munus in eadem oratione vocatur hxoyla,

"

od v

db

Diaconatus , $j quidem in initio , ubi magm proprius erat locus pvo-

J y

priuu uomeu ejus yiuneris , de quo agebatur , ponendi , [í boc e re effe

po

lat

"poflolus duxilJet.

$. 8. IIL, quuu jau baberet [aunuz (j proprium

ltto

affirman

ycde

nowen wmunus Apeffelorum , nempe boc ip[um vüc awosoNis , non fid

verifumile , Petrum , fi boc munus proprie ac firiGe voluit uotare , nom

" hominum

eo ipfo u[nrum fui[fe , vel fi aliquod. nomen ei noviter imponere & pro-

prium facere voluit , uon id clare indicaturum fuiffe, quod nullm facis.

S. 9. V. Oumnis bac [eutentia Petri , de qua difputatur , petitur ex

Pfal. 109. v, 8. quemadamodum ille a LXX vertitur : ibi vero ponitur

boc nomen émexomá pro bebrao YYN2B , quod. generale e[fe & quamvis

'APUTH'

curatiouews absque difcrimine NofaTe jupra demoujiratum eft : probabile

vere

æ)m(äïä

icititr Qu

vero non ;H, Apoflolum ita citantem alio [enfu verba accepturum fuiffe,

vaphafs,

«t fumpta erant. ab au&loribus , unde promit & quos citat,. Locus ipfe

qulta d

Pfalmi explicatur.. $. Y0.. Quod aliud ex A&, , ( quidem ex v. 2

ver iyfr

argimentum petit Cel. Hammondus , Epifcopos Jucceffiffe in Apo-

wovati,

ftolorum locum , eo quod Jude fucce[for datus [rt Matthias , precipue

Epiícop

quod cum empbafi oretur Deus in v. 25, ut ofleudat , quem elegerit,

wopéGO svl Ue vóy vémroy vüy Torov , id eft , ut Vir Cel, explicat, ad oc-

uiifiro

*Epipha

cupandum Jud& locum , id argumentum (j bac explicatio nullins

Toitis 1

funt momenti. S. yx. Non erat opus boc vel argumeuto vel explica-

idanei d

zione , quoniam. pars adoer[a concedit , in Jude locum [ufceptum e[fe

ton rà

Matthiam , id quod & aliis verbis clariffime inculcatur a Petro ; [ed

valde t

negat ea inde con[equi , perennare. in Ecclefra debere bauc poteflatem, &

fis ilis

in Épifcopis peremmare. $. 12. At mala fme dubio explicatio vàv

finus n

oO gv (Y'c. quia reguntur nece[Jario a vraut6n, d ita ad Judam per-

&æ Afil

zinent , eumque declarant ad locnm fceleribus fuis debitum detru-

fum effe ; nou ad [uccefforem ejus, ut notent , eum effe in locum

Adde q

pore o

jud« fubftitutum. — S. r3. Refutautar Viri Cl. vationes. I 1810g Té-

7ro de inferis non recte accipitur, quia non folus Judas eo detru-

eportea

-fit,fi

fus eft, Refp. 1. re&e dicitur de loco [upplicii Judee, licet ei cum aliis

damnatis fit commmnis quia proprius ei eff , frcut dj unicuique dam-

pofea

Capien

'wato , cutm bi epponuntur beatis , qui ad alium plane locum [edenque

zransferuntur j proponuntur [Imilinm locutionum exempla. 2.. Pulcbre

Ya

REHUL,

accipi poteff de eo [upplicio, quod utique in [e folo [nbiit & pa[Jus eft Ju-

das, & ita ei proprium fzi,

II. Lucas vel Petrus non debuit fen-

[0777

tor dei

tentiam ferre de Judg exitu, ut re foli Deo nota. — Refp. r. Po-

"tuit absque ulla temeritate judicare Apoftolus , Judam damuatum e[fe.

KUnde (

*ifiros

2. Ferba ifla abiit in locum fuum , vou fienificaut per fe locum f"j-

licii , frve inferos , fed illum locum quemcunque froe damnatorum frve

vui[e,

tond

beatorum , quo abiit pofl mortem Judas. : A. Senfus verborum fic

'emergeret abfurdus, Judam peccaviffe, ut iret ad inferos. Refp.r.

Natol

?* quij

Qui cum peccaret pravidit jam [upplicium infligeudum [celeri [uo , uon

abfurde dicitur pecca[fe ut puniretur , quibus tamren verbis. auclores

Viby,.

"non fienificant y peccavi[Je bomines iffo confilio & fcopo , uti fibi penam

qu

iflam accerferent. . Ut cum C. Cafar poff pupuam Pbar[alicaus diceret :

Cll q u

3ta voluerunt, 2,4£ 5& zaet6s recfe de munere Apoflolatus: intelli-

lo

guntur , quod. Judas morte [ua deféruit & vacuum reliquit , & fic o-

prorfy

aue dubium tollitur, . In Pazrum quorundam veteris Ecclefta expofitio-

Tiffer,

Tim.g.

wibus frufira prafidium Hami?o'ndusqmrit. S;14. NT

?'N;' im;

agitm'

p

i&* ) r CR

Ceptutnt i

apitur ommino de miuiflerio N, T. Cl, Hammondi in bunc locum pa-

Wat, Luiy

raphrafis.

$. 15.. Presbyteranorum ex boc loco conclu[iones 1. cum

Mideim ov

niulta de Epifcopis dicantar boc in capite , etiamque aliquid de mu-

ccoff n d

nere ipforum , nibil tamen de eorum poteflate in alios miniflros comme-

thias, pratyt

moratur, Yl quum in de[cribendo officio minifirorum Ecclefre tantum

quei du

Epifcopos ac Diaconos ponit Apojtelus , oflendit , alia um genera

iniftrorum in. Ecclefia non fuiff, —S. y6. Excipit Hammondus ex

xplicat, al

hicatio wl

Epiphanio , iz nonuullis Ecclefiis vel Presbyteros vel Epifcopos in

iuitiüs rei. Cbrifliane: fape uon fuiffe , quod. bomiues ad buc munera

tooel xl

ff

idonei dee[ent,, Refp. Epiphanius fervivit bic forte bypothefi fus,certe

non probat id , quod. dicit. — Sed. i de nounullis. Ecclefris , qua initia

ra lt j

c pitthutemys

valde tenuia babuerunt, credere id. po[[Mmus , non potefl credi de Eccle-.

fiis illis , quibus ex Viri Cl, fenteutia 'Yimotheus tzm prefuit, Ephe-

explicuti

id fadum p

finus uempe Metropolites , quum ( plurime fuerint, videlicet cune

a Afiatica ejus temporis Ecclefie , & valde floreutes fuerint.. S. 17.

yitunm detri

& in locum

Adde quod in univer[um pra[cvibit Paullus Timotbeo , qua omni tem-

pore ob(ervare ipfuur in miniffris cura [uo atque infjectioni commilJis

T d

las eo Qette

oporteat: et quod ita de Presbyteris mandata feparatim dare debue-

vit , fi modo diverfi bi ab Epiícopis fuerant , quoniam . co cafu faltem

et &l cuttit ali

mictiage

poflea futuros in tot indies mapis ac magis cre[centibus atque incrementa

capientibus. Ecclefiis previdit Paullas , fi tum propter bominum penu-

lo t

"ENCA

viam nondum fuerunt,

$. 18. Sequumtur loca , que de Epifcopis

aguut, Quid iu iis obfervandum pracipue? |.$.19.. AGt.20. y. 17.

T A

accerfitài Miletum . dicuntur a Paullo Epbefine Ecclefie Presbyteri ,

.mon dtbultie

bos deinde Paullus in fermonue ad ipfos babito v. 28. Epifcopos vocat.

" Rdþ- ['?Z'

-Unde colligitur , uon modo bac nomina idem valere, [ed etiam inter mi-

g du

wiflros Epbe[ius Ecclefie nullum dignitate vel poteflate magnopere emi-

Jef E/WMM'

nuilfe , uti numc pra aliis Epifcopi eminent. — S. 20.. Excipit Ham-

agl

mondus , non ex Epbefo fola , fed ex ea vicinia quoque,jmwmo Afia &

verborum !

&ros, Relpl

Natolia evocatos, idque firmat aucloritate Yrensi,ey locis Scriptura,

ex quibus colligi videtur po[Je , multos tum fuilfe Chriflianos in iis tra-

r fur, "

Jj auduret

Gibui, Sed non feruut boc verba Luc&,; qui de fola Epbefo memorat 5

& quod bujus urbis Ecclefiam eo jam tempore metropoliticam facit Vir

s [ibi penii

CI. qua reliquas Afte Ecclefias compleéleretar , ut ita Epbefina Ecclefia

icam dictt

nominata ceteros quoque omues quilibet continuo [ubintelligeretyid nibil

TA

pror[us babet verifrmilitudinis, & verbis Lucg repugnat, qui [mgulari

uit, E

nHero , vie ToécGurtosc Tis ExnAnciae. — S.21. Ita ( mox Paullus,

lao

-f&y aoipvioy ; Hbi ittiale quis ex« 78 , mv conjiceret , plures

Ecclefias

A

iif

A r.'T;

p

:

?88)36(8?4

vel vacafi

fa& , quum id fmiula

meinbra ejusdem. prepis conitrodi/Time wotet;

gatum, ve

* $.22. lrengus vero ex conjecíura tantum contra expre[Ja Lucg verba

fibi perfuafet , omuis Afra Epifcopos Ephefum ad-Paulluns conveni[e.

tresquidit

[ix luile -

$.23. Loca Scripture 4 Cl. Hammondo a//ata probaut tantum, fuilfe

[677771772

extra Epbefum.|Chriflianos quoque , non integras Ecclefías , quanquam

Qd

boc: tamen Iubentes concedamus 5 at nequaquam Epifcopatus jaa ibi

moM,

plures fuiffé , & bos Epifcopo Epbefino , Metropolite nimirum Afia-

Ecclefs

tico , fubditos , absque duo omuia ruunt.

Zdrgumentum nooum cone

aC diala

?ra Cl.Hammondum, Hi plares Epifcopi fzam quisque Diecefin &

cleítarü

Ecclefiam feorfim babeutes, vel remoti ab Epbefo , vel ei vicini fuerant,

ad omr

Si prius 5 non po[[ant intelligi , cum [impliciter Epbe[um Paullus dici-

Ipfcopo

tur milJife, preertim ex itiuere- (5 alio feflinans. Si vicinis fequetur,

valde exigtas tum Epifcoporum Dicefes fuiffo, 5 pracipue Epbefrni

tuin prol

Velutt s i

Epifcopi Diecefm ejus urbis pomeris finitam e[fe : id quod eo gravius

videri debet , quad eo tempore bujus quoque civitatis maxima pars ad-

[es aud

Macedo

buc partium paganas , partim Judaicas religiones retinebat , ( ita intra

unicum plane gregeu neque bunc amplifJumum Epbefinus ifleEpifcopatus

Negie

lütiit ex

nece[Jario [abflitit, $.24, 5 25. Repugnat boc quoque Cl. Harnondo,

$i ex ejus & [ociorum [ententia [altem tta differuntPresbyteri abEpiíco-

éi

fieri qu

pis, quod. non omnes Presbyteri eraut quoque Epifcopi, licet Epifcopi

euncii e[fent quoque Presbyteri , (9' ex bis nempe crearentur 5 uon aj«

quis cj

dem p

paret, cur tamen promi[cue bac nomina [um[erit Lucas, & absque ulla

declaratione primum Presbyteros dixerit vocatos e[fe , poflea absque

Quacu

Nf plure

explicatione uJa Paullum infroduxerit, bos Epifcoporum meomine ap-

pellautem. Occupautar bic exceptiones, Q9 elagia cuncla precluduntar.

d Cirj

Quod demnimn in Romauo imperío , videlicet Antoninorum temporibus;

LUET.

ervilis bonor Metropoleos Epbefrna civitati delatus efl , id ad vindican-

ifitutg;

dum Ecclefra Epbefina us Metropoliticum Paullino jam «vo non bene

iil dir

alegazur. .$.25. Phili1.v, z. Salutat fan&os omnes , qui funt

QUj Ph

Philippis, Paullus, cum Epifcopis atque Diaconis, omilJa mentione

enteng,

Presbyterorum. Ex quo concladitur, Presbyteros contineri [b Epi-

& Payil;

Ícopis, quum bos alias infalutatos relicturus Apoftolus uou fuerir, Item

ä Apg í

Epifcopos bos, qui plores funul Philippis fueriut ( quia nempe pla-

tili] d

rali nHnteyo eov. E zwewézon ) 9. & , dixit Paullus ) conciliari non po[fe

n 30.

neque cayr unitate Epifcopatus ; ueque cum Japereminente Epifcopo-

C fu.

rum du alios verbi diviui miniffros poteflate , idque plane ofiendere,

l!m, ä

(me!egiym ibi uriuifiros a. fug'[ïä, potejtate æquali ; «t certe non Hapné

Mcï!ä

£0 :

ejas zlikijimine. $. 27. Refpendez Hammondus poffremo argumen

HU

vel

EV

d

$8257 CM

wdife v

vel vacaffe Epiícopatum Philippis, vel eum ab ipfo Paullo occu-

patum, vel abfuiffe ab urbe Philippenfem Epifcopum, ficuti Pa-

fa Lacs v

us carcani

tres quidam certeEpaphroditumeo tempore Ep;/copum ejus Eccle-

fix fuiffe ftatuant , per quem hanc epiftolam Roma mittebat.

utitin j

4j , quatiut

Contra boc ob[ervatur :. . poui ifla absque probatione.. 2 plane baud

effe probabilia. .. 28.. lia excepriones vel explicationes Cel. Hame

patus jat i

jatitiftt Ài«

mondi, Unma, plures forte in eadem urbe Philipporum diverías

? 000f Ol«

Ecclefias fuiffe , a diver(is Apoftolis fundatas , vel diver(is ritibus

ac diale&is utentes, & hinc plures ibi Epifcopos. Altera: caput Ec«

i Diecefn ó

n fueri

clefiarum Macedoniz Philippos fuiffe, & ita fub 1ftorum nomine

ad omnes Maced, Ecclefias hanc epiftolam exarari; hinc plures

aullus dld»

is fegttetilfy

Eyifcopos.

Priori exceptioui non valde confidit Hammondus , certe

eam probare baud, aggreditur , cum de aliis quibusdam urbibus id.co-

igut pbf

uetur : uec fane potefl, quum fatis tenues Philippos Paulli zaze fuifs

jgd t prvii

Jes aucloris fere comvi Strabonis de i felentium arguat , qui pluvimas

axima parn i

Macedouie T braciaque urbes comuemorans banc ne nominat. quidem.

b, u i

Neque obflat , quod C. Cxíarem Octavianum fiudiofos partium Au«

ifebplb

tonii ex Italie urbibus ejectos bic quoque partim [cribit.colloza]Je.: Nam

e CL Bu

yytenlos

& pofl id tempus filuit banc urbem Strabo , $ hi coloni, vel borum po«

fleri. potius , Paulli quidem zempore , jam a[Jneveraut eidem cum veli.

M

gentin; T

quis civibus dialedlo. $. 29. Quid. quod.boc totum de pluribus in ea«

dem urbe diverfis (& ab invicem feparatis cetibus non efl valde.certumt

3 Ü g

Quecunque affért Hammondus, i modo probant, accidiffe uou [emel,

gt

f

1

f

ut plures Apofloli in eadem urbe Evangelium pradicarent , bominesque,

orutm m

ad Chriflum converterent ; item , tam ex Judais quam ex paganis Ccóue

d gradiné

ver[os in üsdem urbibus plerunque exfitife 5 fed. [eparatos cutus. ab hss

E

inflitutos nou probant. . Corintbi iuitia quadam bujus rei fuerunt,cum

d id ii

ununus dicere : ego fum Paulli; alter, ego. Apollo &c. a£ zoudum

g n

cetus plane fegreges : debebatque boc ip[um Virum Cl. ad mutandam

ys, qui 1*

fententiam impellere, quod id omne vebemeutiffime improbatum eff

jf nentit

4 Paullo, |.4dde , quod fi ad duos ab invicem fepavatos cetus fcripk-

w i p

Jet Apoffolus , babui[Jet aulta , qua ea ipfa cau[Ja diceret , qui nunc

"er'/t [iett

nibil dicit ejusimodi , planeque tanquanz.ad. unicum . gregem. fcribit,

netipe Mi

$. 30. . Si ob fludium diverforum rituum in pluves cotus alicubi dif-

i n p

ce[fifeut. Cbrifliani , fuilfet cum graviore offeufrone infirmorum conjan-

j pl

elum, G gravius reprebendiffeut Apoffali,quod. uunc nusquam faciunt.

E

ANec requirit boc varietas dialederum , quoniam qui in illis urbibus ac

enin ml

]u

Frovinciis , de quibus quaftio ssf , eà tempore agebaut Judei & paganis

grgWI?*']

3

n

«

" WBE 38 CO

grace omnes f[ciebant, — Quod ex multitudine primorum Ep/coporume

Macedonis

Romz, Antiochiz , Hierofolymis, & ex ordine ipforum ac ferie,

d

(eyotre,

ug variat apud au&ores diverfos , collivere poflulat Fir €I, , plures.

filentio tta

$

1mul in diverfis harum urbium Eccleliis exflitiffe, i vanum efl:

Ceretu, el

auum id ex multis aliis caulTis oriri potuerit , Gj facilius etiam ex ea,

Kcclejani

qua rationibus Cel. Hammondi plurimum obefl $. quod. nempe in üis-

fivificat

dem Ecclefüs plures Presbyteri fimul exfliterint , pro more ejus etatis

rbem ?

Epiícopi appellati, quod. [equentis «v [criptores [ecundum [ui teupo-

db ea par

At alier

vis con[uetudinem interyretati , tot nobis inde Epifcoporum fueceffio-

mem procuderint. $. 31. Dilema Hammondi. $i in fingulis civi-

bonis 4

tatibus finguli modo Epifcepi Paulli &vo fuerunt, ftat unitas Epi-

rüm ine

fcopatus. Siadhucdum plures, nihibad hanc quaftionem per-

filonicg

tinet, Refp. Ladit ambiguitate vocis Epifcopi, pro qua redius

li du

uonen Ecclefiz (ubflituetur , ficuti boc avpumentum Presbyterani in-

quidem od

fermaut, — ltaque (5 pofferius lemma arripere ifli po[Junt fenfo fub ,ut

€xttpa (ä

$n quHo , quod. volunt , babent,

S. 32. Sed pugnat. pracipue Ham-

epifola ad

mondus : Caput Ecclefiarum. Macedoniz Philippos fuiffe, &

penfium c

hanc ita epiílolam omnes fimul Macedonis Eeclefias Epifco--

X Una ur

posque fpectare, — Nos id credere mon. finit. formula Apofloli-«di dew &v

Micedonig

Qu immos , qua cum fua natura , tum ex ufu quoque Paulli aliis i lo-

Ijedas.

&i5 , bos proprie atque unice , qui im wrbibus , quarmm adfcripta [unt

tfe otef.

uomina ybabitabant, d in iis facros . [uos. cotus celebrabant , motat,

& Ecdf

Liquet boc ex aliarum epiflolarum Paulli infcriptionibus , ( ex eo fen-

1/05 Boife

fus quem bis verbis tribuit 1. 'Tim. 2. y.2, idem ifle Apoflolus ; nom

ïlldiïlf intt

goteft enim nifi. oppidum Philipporum frguificare...$. 33. Si qua for-

5-37- 4t

anula in epiftolx utriusque ad "Ehefl. infcriptione ufuseff ,. eam adhi-

Wde fic

buiffet Paullus, & Ecclefig Philippenfium znfcripfiffet, aliquo cum.

UT

€olore id [ectndum . [uam . feutentiam: Vir. Cel, interpretari. potuiffet,,

hropoli

quanquam [olidi certe uibil fubfuilfeto. — Nunc ad. eam duntaxat. Ece

MT

)

elefram: ita fcribit Paullus,quam ipfam Philippenfi jf [me Metropoli

Jubjicere cogitur Hammondus. $- 34- Quoties pluribus fiuul Ec-

(ilig

qnare Àh

&lefris eaudem epiftolam: fgam Jlatim [ervire voluit Paullus ,. won de-

ff :

Juerunt ei forimule Q verbay quibus boc. declararet , u«? ad Galatas,

Virje v

in 2.ad Cor, ( Col. 4.v. 16-. Quum r. ad Theff, cunGis membris

Jcclefie ilius legi , valde vellet Panllus , follicite boc eos non monuit

LUE

" t

modo, [ed adjuravit, Cap. g« Y.277- — Quare cum in ad Philippenfes

AMeryyy]

Zale nibil po[uerit , epiftolam eam pluribus fimul Ecclefiis deflinaffe

opolis

mf()]ym(

ffnþndn; non fl, — G, 35'1475 Hammondi. Philippi Metr

Ti dud

Maceg

,Gccidgæ) |

N

&?)s02

u B

Macedonix fuerunt , quod ad civilem honorem attinet , Paulli

pforum al

tempore. Refp. Nec veruur efl boc , quum alioqui banc urbem ita

4t Vit CL hs

filentio transmilJurus uou faerit Strabo ; uec fi verum forel , iude effi-

fle, id vamurd

ceretur, etiau Ecclefiam. ejus urbis caput atque Metropolim ceterarum

Gilius efman

Eccleftartm per. Macedoniam flatim e[fe fa&lam. k&, rG. v. 12, nom

quod ii

fignificatur , primam dignitate fuiffe usbem. Philipporum , fed vel

0 WUR h d

urbem primam, ve/ primam coloniam , qz« obvia effet Macedoniaum

ia [ti n

db ea parte intrantibus , a qua ingre[[us ibi in eau Paullus narrazzr.

coporut Jj

4tt alterimm expo[itionem , de Urbe primaria, repaudiat filentium Stra-

$i n f

bonis Ze Philippis , & quod eos vetuftus auGer sracus argpumento-

it, fhtunadp

rum in epiftolas Paullinas, parvum oppidum ac Metropoli The(-

c quadtont p

falouice (ubjectum appellatquam d bauc dignizatem licet poft Paul-

ji, r ]

Wi demmmr teupora ,-certo [cinrus obtinui[fe , cum de Philippis , quod.

w Pt

quidem ad vetuffiorem etateur , nemo pror[us veferat. — Nam Photii

excerpta (j Chryfoftomus de bec «vo teflari nequeunt, — $, 26. At

pf s

t jraigt

epiftola ad Tarfenfes, qux eft inter Ignatianas , Ecclefias Philip-

ülippor 1f

pen(ium commemorat , numero plurativo ; unde fequitur, vel in

; Eodin f

hac una urbe plures diverfas Ecclefias fuiffe, vel ceteras quoque

df ii

Macedoniz Ecclefias intelligi, uic nempe Philippenfi Metropoli

e Paulli i

fubjectas, Refp. Scripta bec ab impofere , quem nemo . nobis pra-

m uj

Jlare potefl , bac in parte verum dicere, — Forte non viderat Philippen-

jehribit W"

fem Ecclefiam , & plures ibi Ecclefras feiffe falfo fnbi perfuafit. — Forte

Ó

iffos Epifcopos plurium numero a Paullo falutatos ex avi fui cou[ue-

f hi v

Zudine interpretatus , ex boc umo , plares ibi Ecclefias , collegit, fuiffe,

$-37. 44£ Colonia Romana fuerunt Philippi ; ideo jus ibi didum ;

L m

pf TET

unde huic urbi honor Metropoliticus. Refp. Neque jus diclum iu

7 4/iqua C

euntlis colouiis neque arbes juvi dicundo deflinatee coutimuo dignitatem

T

Metropoliticazmr coufequebantur. — Ceterum id unlto urinime Philiy pis

|yutaxit B

€onvenit, qua bominum exulum,dy exoforum J'ffeclorumá, Aupufto fuit

j Mu

€elonia ex Dionis Lib. LI. $,38, $27 & conclufionem iflam , a civili

bonore Metropoleos ad. bonorem Metr

, fl E

epéleos Ecclefiafticum , e[fe infir-

millimam , quod [upra- verbo

pofitum fuevat , munc ordine probatar.

6y st ate

4 Galatas

Nempe Y. ne quidem [ub Chr.

jHaun Lhupp.id fuit perpetuum qui CHu-

Taw pereban

8 Jmul Religionzs y uedum ut [ub pagants. .. ita DAf

s uneitari

$ 101 qon

fum elet nnsralfRque identidems a cioitate im civitatem

j5 boc

Metropoliticum. | Nec feliciter

profecio bujim juris transuigratio Hie-

Philippe??

rofolymorum exezplo prob

ejits dpim

fum ducía

atur , quafi illad inde Cefarcam [it dela-

yols

eo a Vefpaliano colonia. Nawm mec probari potefi boc ita

gi. x

Ya

* äs

&

Mecidile , aug omuiue Metropoles Ecclcjïg/iim: jam fu. exjti

"n

X$ ) 40 ( $8

ieretur La

f accidiffet,in cau[a efft Hierofolymorum everfío, uon dedutlia co-

«louar d

lonie. S. 39. At primis Philippenfibus ex omni Macedonia pr&-

dicatum eft Evangelium ; &hinc iftud eorum jus Metropoliti-

t Ut o

(iitis Ed

cum. Refp.1. Imumo apud Neapolin pradicaverat jam autea Paullus.

2. lufirmiffimum fundamentum: Ubi primum pradicatum fit Evau-

Jiina

gelium , eo flatim j« Metropoleos illatum , Paulli jam &vo. Ac re[u-.

teri du e

bendi E

£ant boc ex Achaje Urbibus Atbene, quibus cum ante Corintbios pra-

dicaffet Apoflolus ,. [emper tamen Corinzbus precipuam diguitatem in-

$ 4f

&er Eccleftias ejus Provincie teuuit , ubi diflingui diguitate Ecclefia ca-

Ecclefi

pere 5 uon Atbena. S. 40.. Favet vel maxime bac ratio, quod Apoftoli

Refp.1

prout in quauá, civitatem pagumá, appellebant, ita ei veritatem faln-

ad dilu

zarem annuntiabant, licet moram fere in civitatibus 2antum facerent.

putaun,

Tum ( repugnat boc argumeutum priori argumento Viri Cel. de jure

dicit E

Metropolitico vel ad colonias delato, vel ad urbes, in quibus

qud m

Macedo

jus dicebatur Provinciis. $, 41. Sed Philippenfes ponuntur pro

cunc&is Macedonibus. 2, Cor. 11. Y. 9. collato cum Phil, 4: 16.

que Wa

Reff. Immo lequitur de folis Philippenfibus, ab iis tantum fefe, Zi-

Eclfa

&t , fablevatum effe, a Theffalonicenfibus, iz vicinia Philippo-

$46. 1

rum , ac £um fane ommium confelfione Macedonum primis (nifi quod

23. facit

i5 Vir CI. Philippenfes preferre conatzr , ut bypotbe[t ferviat) negat.

Cuit Pre

1. Theff. 2. y.9. (9' 2..Theff. 3. . 8.. S. 42. Quum igitur deinde

Ecclefig

2. Cor. 11. Y. 9. generatim loquens idem Apoflolus , fratres , ait , a

Dl.dCWII'/ à

Macedonia venientes egeftatem fuam fublevaffe ,. on eff id de o-

jdacobi E

mni Macedonia intelligendgm contra diferta Apoftoli alio in loco ver-

N

ba , fed de Philippenfibus, qi certe Macedones fueruut. Sic Spar-

10f 27

zanum , Atbenien[em (yc. fimpliciter Gracum dicimus generali nomie

fiftizyio;

ue pofito pro fpeciali, — Sic Macedonum in Afra Syriad, TEQHAM y ve-

Il Datfeng

gnum Grcorum Zaz apzd Danielem , quam in projauts aucloribus.

Wï(äs (teg

Sic qui erant ex fribu Jude, Yrael, c5 filii I(rael pari ratione di-

Püüïteüs

cebautur. S. 43. Sed Polycarpus epiftolas ad Philippenfes citat nu«

o ul

mero plurium , qui non poteft nifi epiftolas ad TbefJ. quoque in-

qug qui

telligere, neque hoc aliam ob cauffam, quam quod iíti fub Me-

tartandy

tropoli Philippenfr. Refp. Non fmit nos zam ob[curum ambisuumque

?J's» P[

fenjum verbis Polycarpi. tribuere ejus per[picuitas ac [implicitas, Po-

C

tius credendaum enallagen e[fe numeri , ficut in Latino Litterg , (5 im

4tti ctey

gr«co »eapporra idem [iguificantibus , atque émwonj. Probatur exeu-

Toondi.

plis tribus ex. 1.Macc. . petits, item ex Eufeb, Hift. Eccl, Lib. XVI.

.q!!üq;,(g 1

Cap.11. &' Maximi Scholiis in Dionyf. Areop. $, 44« Sed i conces.

[/77] 7(/'61;

aeretur

——

iS)4r:C28

yton deliige

deretur Hammondo , banc epiffelam Philippenfium nomiue prefoxp

Macedonü p

ad omues Macedonia, Ecclefias deffinatam e[Je , ita unum telum evitas

jus Metropoi

ve£ , ut contingo aliud etiam gravius in ilum cuderetur, . Si enim ad

1 aifea Pal

ouues Ecclefias , que tum in Macedonia erant , (criptam e[fe banc epis

licatum fit g

Jfiolam conflaret, cau[fz dicere nibil poffet , quare nulli tamen Presby«

m &ot, At

teri in ea falutareutur , cogereturá, ounino coufiteri ,. ipfos compree

t Coridi r

bendi Epi(coporum nomine, ( ita e0 &vo ab bisce diver(os non fuiffe.

af dpniatn

$. 4$- Quod ex Epiphanio bzc quoc, affert Hammondus, in prima

ufate Bdb

Eccle(ia fxpe non fuiffe idoneos, qui Presbyteri crearentur , &c.

iti,pid 4l

Refp. 1. Forte finxit id Epiphanius, cum ipfi verifimile videretur , d

ii otitiitt [

ad dilueudam objecliouem Aérii , ci 1um [atisfacere conabatur , ope

datium fa.

gortuuum e[[fet s. certe nulla ratione vel teffimonio probaz. 2. Contra«

Fiti G de u

dicit Epiphanio Hieronymus ac TBerhyla&us. 3. Repugnat , id

bes, in quibu

quod modo demouflratum , illis, que de hac epiftola ad omnes fimul

onuntur pra

Macedonig Ecclefias miffa fupra £am operofe difputarat conge[ferat-

) Phil 4: 16

4e Mammondus, |.4c deuic, uon fruit boc flazuere ille floreus valde

tum fele, d

Ecclefig Philippenfis flJatus , de quo ex bac ipfa epiftola colligimas.

j Dhilippo-

$.46. Lecus Clementis Alexandrini 42 Euf. excerptus Lib. ITI. Cap.

23. facit contra Virum Cl, , probatque potius Epifcopos, eosdem fuilfe

cuim Presbyteris,quam frue Presbyteris Ecclefias aubernavi[fe.. S. 47.

riat) ntgl

igitut eil

Ecclefig Hierofolymitanz Epifcopus creatus Jacobus , huic additi

atres , (if !

Diaconi. AG. 6. nulla adhuc mentione Presbyrerorum. | Refp, 1. De

g d il *

Jacobi Epifcopatu res certa uon eff , nec probabilis , cum uon faveas

Scriptura , atque aucloritatibus valde dubiis &y. maximam partem. fae

|io in f f

Til $3 "

bulofrs nitatur. . 2. Ex boc ip[o exemplo ita a Viro Cl. allata atque exe

pulito couficitar , Epifcopos po[fe e[fé [ite Diaconis, quod aliam quau-

d

) regïlüm )

KE

dam partem iflius Hierarchig convellit. 3. Probare non potejl, Pres-

byteros creatos e[fe pofl Diaconos, vel Epifcopum Hierofolymitanume

Anj i

, rit d

Presbyteris aliquaudiu caruifJe 5 quia de creatione prima Presbytero-

rum zibil dicit Scriptura , fatis babeus ipfos memorave , [ed certe tan-

Jf Cifät I!ll'

: uoque I[]e

quam autea jam introdaSos , jamque ufu. confirmatos , ubi. prigum

narrandum erat aliquid , in quo ipft intervenerant.. , A8. Qp Tit. 1.

f (üb Me-

yigmat

y.$. Presbyteri appellantar , quo loco 4 'Yito per oppida- jzLeutar

creari , 4j contiuuo. pofl in yr. 77. vocantur Epifcopi , ubi iores borum,

?licif(ü» Pe

tera » 7

qui creaudi eraut, exigit Apoflolus, . Neque quadrat. explicatio ama-

mondi, ideo fic loqui Paullum,quoniam,qui Epicopi fuerint, fuerint

obatur x

quoque Presbyteri,uempe ab boc gradu ad illum ampliorem promoti,licet

j,Lib. ^^

uenu vicil]rar,

$.49. Naur prater ea , qua. [upra-diximus bac de te

PL

aeffW

$: 24*

um

38)42(33

$. 24« 4d A&, 20: T. agi? Paullus de Ecclefiis pleue conflituendks, ad.

t atf

lis iodo ii

quam rem ex mente Hammondi & fociorum , uece[fe erat nou uuigy

fantum peneris miniffros , uon Epifcopos dzutaxat , ut Vir Cl. vocem

&i Ti

Presbyterorum boc loco accipit, defzgnari , [ed alteruu quoque geuusy

Eefus

4

quod uumc unice Presbyteros vocaut, Quaum eroo uma vox Presbyte-

tl df

rorum ponifur ,. caque mox cum voce Epifcopi permutatar , clarum

Jnt a

eft, & uomina ifla tuuc equipolluife , (5 nondum du bac. diflincia

Eccfit

in ho

geuera minifirorum e[Je introdntla. 2.Dum . bi creautur in fingulis op-

pidis, //guet Diecefes valde teuues fuilJe , cujus ves can[Ja notandum

qud at

X.paucos tum adbuc in. Creta paucisque locis Evangelium amplexos.

itittc J

2. Zpoficlos Urbes fere [e&atos e[JE tantum ob coucuv[um bominum, i

Tafarer

agris pagisque raro pradica[]e Evangelium. 3. Paullum non ita diu itt

bytetos

C€reta. [ubfltilfe, . A. folum fuife videri , qui im ea Infula Evange-

pifto,

lium pradicarit, cum quod: [npliciter reliqua , uempe fAa ergo reliqua

Ycclda;

T'itum jubet conficere 5 um quod illum, aiz , reli&tum, ut Epifcopos

qu ii |

fecundum fua mandata confütuat. S. 0. /ldde, quod fi alii Apofloli

primo,

&vangelium . ibi [parfifJent , mon videautur . Ecclefias imperfeclas. fui[fe

MUg

veliduri , quoad Paullus. cafzt eo delatus. $las partim. per [fe , partimz

LU

"T iti opera conflitueret,

Sequizur ergo non babui[fe iflos Presbyteros:

yteto

€reta , nifi fngulas Ecclefias , neque adeo-uunum. eorum in. alios potee

pifcog.

ffatem exercnif]e.

ANec. licet dicere bos Urbium Presbyteros:, falteur

pufat,

Presbyteros agrorum [ub [e babuiffe , Evangelio jam ante Paullum la«

porüm

ge per Cretam [par[o , partim a vviris piis ex differfione Hierofolymita-

[ 7H/þy

a , partim ab alüs forte Apoflolus.

Hoc enim preter (uperiora vefutat

WWd i/?e

quoque ifla ratio , quod, in. Creta frequentiff|ma fuerint. urbes , paj]m

Mifot i ü

per In[ulam difhev[o , ut earum cetibus facile po[Jent accedere , qui i

Pomm (

agri5 babitabaut , quos alioqui-mumero paucos failJe videri , jam offen-

I' Petïc '

diumus. S. $1. Locus ifle ad Titum frmili alioquin A€t. 20, , non ei$

Wt

obnoxius exceptioniilli,quam Cl, Hammondus adverfus iftum compa-

34 9]

vavit , cum fingulis Usbibus fuos Presbyteros creari diferte jubeaty

Wi E

bosque. deiude appellet Epifcopos Paullus. — Sequituw ergo , ueque

Vgf

€retam ifiudquod nunc videmus,difcrimen in fuisPajïoribuy- ordinariis

'ï-Ta

vidife. Excipit Hammondus, Chryfoftomum, 'Theophyla&um &

mutam&m

Oecumenium Zz£erprezari /aoji*ga ad Titum Presbyteros de Epifco-

WiEïe ïa

pis fingularibus.

Refp. Y. uon magua eff borum in ifüis aucloritase

if d

2. Nihil in üs prafidii Mammondo. | Dicunt enim boc unum : Paul-

jiutg l

lum voluiffe, fingulas utbes fuos habere Paftores , IDioy. zroij rb

$- $2« Verba. bac ii woiusy Jrguificaut foluunuodo , uuni Pa/z'orxem.

4 g

[

s

ag

$$) 4329

nfituends d

st ctraoiffe fl plures Ecclefra

5 $ mon vero in [mgulis urbibus fman.

erat o t

los nodo minifiros fui[fe,

Vit Cl

Probatut tam ex Paulli, quam borum pra-

cipse luterpretum [copo , qui boc tantum volunt

, recum e[fe , [mpulas

" qutoque p

Eccléfias fuos fibi fep

aratim laftores babere, non autem illad difhutare,

90x Presbyte

vel definire

; finpuline tantum , an re ita e

xigeute plures uni Eccleftas

katar , d

Jint praponeudi.

*

Qzin fi

maxime ifle quidem locus in finguli Cretee

. bac difità

Ecclefiis. fingulos modo P

aflores 3ulTilfet. creari , nibil tamen id faceret

n fingulisoe

pro boc tempore.

Licere't enim boc a

Iteyi cuidam can][a attribuere,

ia notamdt

quod. uempe baud admodum numero,

; illi

Juerint greges , ficut auoque

EU

Qunc [ane Presbyterani in bujusmodi ce

Libus uonuif: frnpgalos babeut

» bonnpum, n

Paflores,. S. $3. Locus 1. Petri $. $.

1. & 2. permifcet quoque Pres-

non ia duit

byteros cum Epifcopis,

dum Presbyteros dicit. érenoeiy , exercere

Epifcopatum.

Cum Catbolica

ajuhi uatte

Jit bec Epiftola, & ita omnes frral

; ergo reliqu

Ecclefias [etlet , clavum ef , omn

es , qui uiquam erant , Paflores allo-

, ut Epifcop

qui iu bj verbis Petrum.

Ergo bos Presbyteros vocande offeudit

f a Af

primo, boc nomeu Epifcopo

$ quoque complecli,

Sed d dum borunz

munus j fundionem defr

Waf verbo éaionomsiy , declarat plaue idem

munus (y eundem ordiuem

« (e, partütr

Juilfe utrorumaue, Epifcoporum d Pres-

ESOISSI

byterorum,

Hadeuus loca Scriptutae Epiícopos memorautia &y E-

a i ao p*

pifcopatum,

J.s4 Qua ex loci bifce autea pertralatis concludi

VetO5 ; f*dw

I

poffint ,in. fum

nait colieuntur.

l. $&6

quitzr ex ii nomiua Epifco-

aute Dard

porum & Presbyterorum i Ecclefia

,

poftelica idem uotaviffe. Nem-

pe quibwcnuque fationibus boc indi

a Hf

cari potuit , iüs boc nobis Scri-

y figrin t

ptura indicavit, nifi quod. diferte i

d n6

" dixit, quod dicere putidum

arint i

fuilfet , eum id eo tempore uemo inorar

et. Nempe Y,nomina Epifco-

porum ac Presbyterorum promifcue

T

Jumuntar A&, 20. "Tit. 1. &

soidri i

Ij PebMy.

2. Floreutimu : Ecclefra

rum "iuifiros , modo Epiífcopos

zautum appellant S.Litfere Phil.1.

444 ,

( maunnas eorum egioxowwy I.lim,

1

3. ttüdo Presbyteros Zantum A

14 .33.

3. Omnes in univer-

ii

/

vndt)

/þzaflg

fu. Ecclefie: C brifilaue miniffri ,

éxcep

i* Diaconis , Epifcopi folum

/

!

l ]

vocantHr Y. Tim, 3. (j Tit. 1. , a? Presb

yteri fo/um "Yit. 2. v. 2.

T

"TA

|

"

diuti

$. $4. Tamque

Jirma bec, at ip[um Mammondum poffremo ad

jmb

hus G

mutandam feute

Ton

valere fa[fuy esf

ntiant compulerint , qgi umrumque illad uomen idem

du

pofireuo in Comment.

ad Ad&. I4. V.20. , Cutit in

ytetoïö

(

Diff. de Epifco

nwmn

patu operofz/Tivre adftruxi

77

E

Jfe

ez contrariuu, Q5 loca Scri-

ptura a nobispertraclata ogani

r/

lvj

a in aliam [ente

4

y um

utiam detorquere e[Jet

of5 '

TL

cUaius. $. $64 Nobis vero nibilofecins expen

denda erant Viri Ch,

aTgumeuta Jocormaue Scriptura expofitiones a u

/

u

W

d

oftris diver[e, eo qued,

2

ice?

—

EEE

hesqas

'*äää):m(äæ

licet umntarit. fententiam , [ua ipfe argumenta non. comvellerit , itt«

ero dilfimslarit potius , f& aliquaudo in. alia feutentia fuiffe , tum &&

bent qien

quod alii etiamdum ejus argumenta atque explicatioues locorum Scri-

jina dim

ptura iugeraut , pracipue autem , quouiam. in eo, quod. uos ex bac 10«

duplex g

minum icodlyyauio cou[equi putamus, diver[um [zntire perrexit, idque

qmuenti tj

acrius etiam zurfit in Opere Comment. , zai Presbyteros , quam

Mmonjtare.

Epifcopos , qzi in locis , qua exculJmus , nomiuentur , Epifcopos

aperti[]m

fingulares fzi[fe , ii5 , qui uunc [unt , fiuriles , nift quod. ipfos. tenuic-

fcopatuc

ves Diecefes babuiffe frue dubio aguovit. . Oflenditur ex iis ipfrs tamen,

to (uo fu

qua denique fa[fus esf Cl. Hammondus , valde debilitari ejus fenten-

dejiciat,

ziam , & illad pracipue confequi , difcrimen Epifcoporum &5 Pres-

1 ad pi

byterorum e[fe bumani tantum . juris atque iufltuti. $.5$7. Jam

fecuudo loco ex dillis S.. Litterarum , que exculJimus , coucluditur,

firimm p

p &q

plares feaenl Paftrores in plaribus Ecclefüs Apoflolicis exflitiffe , quos S.

Litiere Epifcoporum ac Presbyterorum zominibus promifcue defig-

lt pro f

Q'oXXeg'xo

uent, uulla data frgnificatioue vel levifftmi inter ipfos difcriminis, quod

£0 atptin

dd dignitatem vel poteflatem attiuet. — Notatur tamen, baud quaquam

nos de bac ve babere mandatum Chrifli aut Apoftolorum.

$. $8. Sed

fumr d

pum nec

tantaa ilud. colligi ex S. Litteris, fuife omniuo Ecclefias Apoflolicas

non paucas eo modo, quo dixiumus inflitutas, tum etiam eas, quas extra

3i divtr

clefum

controver[iam eft , ita conflitutas fuiffG , ab Apoftolis [iue dubio e[Je cous

ditas,ac longo valde tempore apud [e Apoflolos babuiffe. 9.$9. Tran-

Clefias

fitus ad illa , qua ex. Libris primorum Patrum de bac parte Rggiminas

PXboftin

POfyca

Ecclefiafici concludi po[[ant ad. tempora Ygnatii zsque.

De iflo uuuc

quidem filebitur , quoniam Epiftolu ejw, Epifcopatum fingularem

fiuti Da

Dijcur p

atque difcrimen Epifcoporüm ac Presbyterorum /fime dubio quideim

?Mftio j

Jlabilientés, a. Viris dotis quibmdam pro [burits babentam, ac ifla adea

controverfia breviter tra&ari uon potell $. prolixitatem vero in quaftie-

[27] dmm

He

Adlimys

u

qua cafn incidit , & ad fummam noffra bujus Hierarchicg con-

troverfiz uom valde wapnum momentum ajfert , baud admittit infi-

que il

Pralet d

1uti ratio. S. Go. Clemens Romanus Paulli Z4poffoli difciputlus in

Presbyte'

1. Epift. ad Corinthios, de Ecclefris per "Apoffelos conflitutas, minifiris-

que ,'quos illis Apofoli prafeceriuz loquens , 1n aniver[um tantum E-

Qtifre

þb& &m

PifCGPOS ac Diaconos gomiíuat, nomiuaturus certe etiam Presbyte—.

Tos, frcnti aliqitóties fecit Scripturaynifi bi continerentum [ub Epifcopis,

a D

Conatüraue deinde Clemens offendere de boc duplici geuere minifiro-

df p

1

viss vaticinatum e[fe Efajam in Cap. 60- Y. 17. quem locuim ex LXX

Veripy .

non

lenpt

prodacit , J?J juterpolatuu a k'at-magzä aJ Jcoputm fuum faciat ,

ene

pun ,j

FuS a.

——

llerit , if

$524r CS8

[ , tj

jCoritt u-

bene quidem coucludens , fed eo ipfo clarius etiam [ui evi Ecclefiavum

formam demouflrans.

$ ex hat

ANam [i triplex potius ovdo minifirorum , quam

rexity ia

duplex viguilJet, nunquam ex Ejaja duplicem ordinem Novi 'Tefta-

menti zziuifirorum etiam vi fatla verbis Prophetg conatus fuiffet de-

305 , quii

Epifcopy

monfrare. — $.61. dt in cap. 44.. utrumque nomeu a Clemente

aperti/]ime perimutatur.

Nam counquefIus 5 viros bene meritos Epi-

pfor tent

Ícopatu dejici ex/ámat e veflisio : O beatos Presbyteros mature fa-

ipfit um

to fuo functos, qui non metuunt amplius, ne quis fe de fuo loco

ejus at

dejiciat. S. 62. Sequitur Polycarpus , cujas epiftolam adbuc babe-

im (j Dres

j. 5 m

us ad Philippenfes exarazam 5 Ejus non quideur infcriptio epi&ole

firmum prabet argumentum , uti Cel. Blondello vifus eff : Polycae-

auc]uditu,

pus, & qui cum eo funt, Presbyteri. — Nam bec quidem verba fa-

fe, qui à

cile pro fe Fierarchici zuzerpretarentur , de Polycarpo Epifcopo &*

ifaue dofi-

Collegio Presbyterorum ipfi adjundo & fubdito; $. 63. Sed im

tiii, qi

eo arguurentum patet , quod cun&lis etatibus atque ordinibus offiium

g[;/aqflm

fuunr defcribens , pracipue autem Presbyteris ac Diaconis , Epifco-

gg Sea'

Agjoicas

pum zec verbo neutorat , ne quidem in epiftolg infcriptione. Cur?

3i diverfi Epi(copi a Presbyteris, (j* vel ad unam Pbilippenfem Ec-

uas exitt

clefiam cum [u» Epi(copo deflinata be funt littera , vel ad omnes Ec-

albi e[f

cleftas Macedonicas, quarum caput ac Metropolis Pbilippi fuerintquam

s. 9. Tri

expofitionem Cel. Mammondi fzpea jam confutavimus. — . Aliud ex

«tit Regimrl'zä

Polycarpo argumentum , obedire oportere Presbyteris ac Diaconis,

BL

ficuti Deo atque Cbrifle. . Si Epifcopus um fingularis fuiffet Pbilips

m finguit

pisjicur non illi quoqge obedire juffiffez. Pbilippenfes Polycarpus? Jaue

, ii n

oppofitio ifla DEI atque Chrifti , nova quadam ratioue arguit , dupli-

n iij

cem duutaxat minifirorum ordinegm Polycarpum coguoviffe, . S. 64.

p il

Addimus Yrengum, jumiorem quidem Yonatio, fed qui cum in alüs,at-

archica O*

que ille , Ecclefiis ver[atus fuerit , Occidentalibus nempe , certiffrmyam.

duitti

prabet argumentum, nullum ibi adbuc fervatum e[fe Epifcoporum ac

ü///flþll//li /nz

Presbyterorum Zifcrimen. Hujus Yrengi epiftola ad Victorem

,,'», ;7////(]7/&"'

Pontificem , Romauum , que eft apud Eufeb. Lib, V. c. 24., Epifco-

fa. 2*

pos Romanos ante Viclorem ter Presbyteros zantam appellat, S. 63.

j Presbyte

Pari umodo idem in epitola ad Florinnm iz Lib. V. c. 20, Hift; Ec-

Bpifcop

clef. Euf.. miniffros verbi divini, qui dotirinam Apoflolorum: con[eroa-

re ii*

verint, Presbyteros , qui ante.fe fuerint, & cum Apoftolis una

iil a lo

fuerint , vocaz. — Ibidemque: Polycarpus , quem. Smyrn& Epifco-

[

faöid/;

Kai

puur paff?m Feteres , & [apilfime ipfe Eufebius, Presbyter Apofto-

s; aliter plaue Eufcbium [v-

ligus appelatur, — Notaudumrvel inprizm

3.

qii,

E

xf5 (2

^

A

d»o /

L'*.

2

*

eti , cu pvo fe loggita , & Epifcopos conflanter nominave, qui u

quà al

lrenzum alfosque priue & antiquil]ima Ecclefie Scriptores introdue

juit m !

£i!, Presbyterorum jj

5

ce

nonmen frequenti]]ime iuponentes. .. 66. Sed

conarai

ve i

Q fonilia ylaue inveuimus in. Libra Irenzi , qui adbuc [Aper[unt , li--

cet maxitiam partem in latina tantum verfrone , verum qua [me dubio

li potej

geuuinuu textut Irenai nobis exbibeat. L. 11L, c. 2. eos, qui traditio-

ferari

Mionis à

nem Apoftolorum per fucceífionem in Ecclefia cuftodiant , Pres-

byteros vocat [ime dabitatioue , uon fatía mentione Epifcoporum,

Ícopor

lexandi

44t contintto pofl in cap. 3. eandem fententiam repetens , applicausque

«d Rouanam Ecclefiam ,ait, eam traditionem confervari per fuccef-

gl de

fiones Epifcoporum.

Uterque ergo locus conjunclus clarijJime de-

fef utiq.

vicen à

anonftrat, idem tum adbuc fziffe Epifcoporum mauzs (j Presbytero-

xum , falzem .certe in Ecclefris Occideutis , in quibus verjabatur lre-

tl , d

n&us. S.67. t in eadem quoque fententia , uon tantum in duobus

Quod l

capitibus fe imvicem excipienzibus , permifcet bec noumina lrengus

fium aj

Lib. IV, cap. 43., cum (j Presbyteris obaudire jubez , «* bos ait

edunení

cum fucceffione Epifcopatus Charisma veritatis accepifle. —Idem:

hil facit

etiam in cap, 44. cjusd. Lib. IV, mores exigeus miniftrorum Ecclefua,

Epiícop

Presbyteros £antum ipfos appellat (5 [epius quidem, in fiue tantuum

Tareryy,

dicum quoque Efaj& Go, v. X7. üs applicaus ex. Verfione LXX , im

rbl i

ao minifiri Novi Teftamenti, Epifcopi mominantzr.

$.68. Ha-

?10)))e Dy

éenus Patrum quoque de bac ve dicla. — Nau| qua ejusdem cum Cle-

anente ( Polycarpo babeutur antiquitazs , Barnabe epiftola &

Paftor Hermg, nibi] babeut , quod ad iflam rem magnopere per-

zZineat , lice? de Herma alizer vi[um fit €el. Blondello.

Hos , qui

pof ignatium fuere, mou vocamus ununc ad partes , lubenterá, adeo

confitemtr ,. boc difcriuen [ecundo. jam faculo rei Chriffiana prov[us

sbia, invaluiffe, nift quod, verbo cenfeu notandum; Jequenti quoque

«tate exflitille plurimos , qui Apoftolicis temporibus nullum. bujuscte

Cäfione h

zcodi difcrimen fuiffe , agnofcerent. . Ita Hieronymus in ep. 85. ad

Evagr. ( Comment, ad epiftolam Titi , ip/e Auguftinus in ep. 19.

Rss

ac reliqui certatüm , pracipue cum loca Scripture ante a nobz excu[-

NV

fa inzerpretantur. — Collegit ea teflimonia Blondellus , cui tamen de o-

&leny

amibus plane baud. adflipulamur. $. 69. Neá&, in contrarium firui

$

quid affertur ex antiquitate Eccleftaffica , exceptzs teflimoniss Ignatii,

flea eri

Indices Epifcoporum Hierofolymitanorum ab Hegefippo, Afie a Po-

hibitm

lycrate, aliarum uultarum Eccleharum ab Eufebio fcripti deducti-

tju ])

que iude ab Apoflolorum temporibw , uou probaus Epifcopos primos,

Cletrin

, Mdl

59542C88

Duitte, g

uod. ad. poteflatem ac disnitatem attinet, plane faiffe fusiles b , qui

Veriptore itnà

[unt in indicibus poffremi.. Nam qui bujuscenodi idices ac ienies

veutey, $668

cou[arcinant , [olent omnes congerere, quibus eudess titulum bouorvis

dbuc fipernt

vel muuern tribui vident, parum penft babentes, utrum cundii aqua-

u qua f li

li poteflate fueriut, nec ne ?. id quod ex indicibus Regum Gracie, ce-

) 05 i t

ferarumque vreoionum Graco Eufebii Chronico. Scaligerianz edi-

cuftodint, Pt

zionzs adjeciss probatur. — Firmatque boc. vel maxime muliitudo Epi-

i& Epi(topr

Ícoporum , qzi iutra brevilfimum tempus Hierofolymis , Roma , 4-

en , ag

lexandrie exflitiJe aduotautur, qui non po[Jant. flatai finguli poft. fin-

ervart pcrfuccc*f

gulos demum Epilcopatum barum Ecclefarum adminifiva[fe, fed. plu-

adur dirjn d

res utique fimuls quod etiam Hammondum movit, uti duos ab in-

pur f Pt

vicez diver[os greoes, (j qui ita [ub diverfis quoque Epifcopis fue-

y; at T

vint , in brs Ecclefis ünagiuaretur : de qua re fupra vidimw. S.70.

TET

Quod denique in epiftola Martyrum Lugdunen(ium & Viennen-

D72

fium apzd Eufeb, L. V. Hift. Eccl. c. i, Photinus, Epifcopus Lu-

hi, P r

gdunenfis vocazar , Irengus contra Presbyter Zautum, id. plane ni-

at

ccepile

bil facit ad probandum , quuim ex ea ipfa epiftola pateat, Photinum

a Ej

Epifcopum Lugdunenfem 4ici obivilfe, antequam bec epiftola exa-

, in jut f

varetur. — Potiw ergo inde ducitur avgumeutum contravium , eo quod

Ecclefia illa Irengum , f/24m 2um E

'erjonc Li?

;m*l g. 68'

nomiue Presbyteri appellavig,

pifcopum 2 jimplici;er Lainen ijle

girit T d

s. L

naba CPi üt

s l

Ed nimium jam pzne de nomine Zifcopi. Quanquam

Jo, Hs

hoc fane nobis neceffarium fecerit. Cel. Hammondz

fulenteri,

Diatriba nondum hactenus, quod fciam, ab ullo hac

ffliaa jf5

L

uenti qn

in parte excuffa , & qua argumentum iftud a figni-

catione hu

jus nominis apud profanos Graciz auctores, ac pra-

jugn u

cipue apud Helleniftas Apoftolorum &vo vetufliores , ceu fir-

nepl g,', 4

miffimum Vir Eximius propofuit; quale & foret illud profedo,

js i 6p D

fi perpetuo fenfum eum, quem ipfe ac focii volunt, in iftorum

L Tl0bl'£ exan

Helleniftarum Libris hoc vocabulum retineret,

j um 4

$. I. H&c jam itaque talia munera profana primum, po-

praritt

js

flea etiam facra, quum hoc nomen Epifcep; antea denotaffet , ad-

us 19

hibitum eft in ipíis ftatim Chiiftiang Ecclefi initiis ad Paftores

)05

u i

"n

ejus Doctoresque defignandos, Et aptiffime profedto atque pul-

rj

4f5

cherrime. Horum e£ enim ; juffu atque inftituto Chrifti , nón

copoil

folusa

ql!ï

P s

g

fa&is a

We)48 88

conciliur

folum verbo Dei illo. falutari pr&dicando , atque adminiftrandis

Cleftaftic:

Sacramentis Chriftianos greges , uti eleganti figura Scriptura S,

Tafülaru

rem exprimit, pafceres Sed vult eos etiam Dominus quafi quos«

lari gelti

dam vigiles atque /Peculatores in fpecula conflitutos, fed hone-

cantar, 1

ftiffimum profecto fpeculazoruim genus, obfervare diligenter fcru-

flatuunt p

tarique, quomodo fefe gerat unusquisque ex populo Chriftiano,

minilros :

quam recte, vel etiam prave vivat atque agat ; ac prout mores

hoc ii no

cundorum requirere videbuntur, vel laudare ipfos ac divini

n cundis 1

Numinis benignitate oftendenda , faciendaque fpe certa &ternt

&pnvitate:

felicitatis erigere, vel monere, cohortari, iníligare ad bonum;

vel denique reprehendere & cafligare, ac non fuis rhodo verbis

ton in gre

& Paftores

caftigare ac reprehendere, fed etiam divina auctoritate ex Eccle-

&a reliqui

fia expellere, paenasque fempiternas denuntiare, nifi prave fadta

us usqua

emendent, & feria fimul ac non fucata poenitentia, (inceraque

a Prebyte

pietate, uno verbo, fide vera & genuina Deum fibi reconcilient;

&tiàm non

quas minas ratas fefe utique , Patremque fuum cocleftem habitu-

f'que no

rum graviffimis verbis ipfe declaravit Chriftus, Huic muneri,

quod diferte clareque omnibus fuis partibus in Scriptuta defcri-

Pr.esbyteri.

lCl (olit

bitur, nomen 7 éziexoz? , hisque, quibus illud commiffum eft,

£x Sacris.

Epi[copis faciunt exdem iftz facrz Litterz.

Vif jp j

$. IIL. Et ha&enus quidem, tam quod ad munus , quam

AMCHIEAR

ad nominis huic muneri attributi in Ecclefia Chriftiana ngiflca-

alteri lo

tionem attinet, re&e adhuc tamen convenit his, quorum de £-

pifcopaza diffidia atque controveríias deinde fumus examinaturi.

ho d

Sed vero de co poftea contenditur vehementer ; numquid inter

veraqu() U

fl

hos, quorum ita defcriptum eft officium, diverfos gradus effe,

& perpetuo effe oporteat, idque ita ipfe Deus fanciverit; ut alii

gu&mition

Iehelee

quidem & hi figillatim diécti Epifcepi , non modo emineant fupra

Presbyteros alios diguitate atque au&toritate, fed etiam in eos po-

WPrimaö

T gqyj

teftatem. habeant ejusmodi , qua & legitime ipíos ad facrofan-

&um exercendum Minifleriums vocare, id eft, verbum Dei pra-

us Eecl

dicandi , & Sacramenta atque diíciplinam Ecclefiafticam adminie

V Bf

BN

firandi dare facultatem., & poftea gubernare, ac, fi res pofcat,

$

punire & coercere illos-poenis Ecclefiafticis, foli plane poffint?

dio Q

Et num non hanc talem poteflatem in qualibet fpatiofiore ree

niS u

gione, pluriumque adeo Ecclefiarum complexu, ab uno aliquo

poffe f

homine perpetuo. geri oporteat , qui nunquam amplius reliquis

male-

yerbi divini adminiltris exgquetur; þitï-forte vitiis fuis aC

factis

L

$2)22C298

fafiis cauffam dederit, cur ei focii fui , Epifcopi , inquam, alii in

ue adminitzls

concilium coacti. auguftam iftam dignitatem poteftatemque Ec-

dgura Scrpt!

clefiafticam abrogarent ? Hxc ita aíffirmant defenduntque in ea

Infularum Regina, qui Zf/£e Ecclefiz nomine cenferi atque appel-

Rinus quii qu

tatos, fed ls

lari geítiunt; negant contra & impugnant , qui Presbyteragi vo-

cantur. De ipfis nominibus PresPy£erorum . atque Epi/coporum ita

i diligenter i

yopulo Chrla

ftatuunt priores: Pre;jbyteros quidem dictos effe generatim omnes

müniflros verbi divini, qui füpra Diaconos fuerint , & fuiffe

3 prou x

te ipfoy at Qin

hoc ita nomen generale Mini(lerii Sacri, Sed ex his Presbyreris

in cundis Ecclefiis deligi confueviffe perpetuo virum doárina

e [pe certa n

lioare ad bonmt

& gravitate eminentem,cui fingularis quedam dignitas poteftasque

non in gregem duntaxat, íed & ipíos reliquos gregis Mini(tros

(uis todo veb

oritate ex Ecd

ac Paftores mandaretur. Hunc vero nomine Eifcopi appellatum,

& a reliquis Presbyzerz diftin&um fuiffe, Ita fa&um, ut quicun-

nifi prave fidi

ia lia

que usquam erant Epifcopi , ii etiam Presbyteri forent , quippe

a Presbyterio ad eum gradum Epifcopatus promoti ; ac ha&tenus

(Ibi reconcdint

stiam nomen utrumque nonnunquam promifcue poni, Zpifco-

coleen ii

$)osque nomine Presbyzerorum appellari ; at non viciffim , qui

, lincmune

Presbyteri fuerint alicujus Ecclefig , eos etiam Epifcopos illius

Soripttà u

dici folitos. At iftud rurfum infitiatur pars altera , putatque f&

commiin «

ex Sacris Litteris clariffime poffe evincere, idem plane fignifica-

vifle in illis initiis rei Chriftiang & Epifcoporum nomen & Pres-

byterorum , & eidem plane muneri impofita fuiffe, ut nulla in re

friana fignit

alteri iftorum ab alteris didlinguerentur, Et ideo non modo, qui

uorum &

Epiícopi dicti fuerint , eos etiam di&tos Presbyteros , fed vice

; ejamimatuh

vería quoque , qui Presbyzeri fint appellati , appellatos quoque

ymquid inté

Epifcopos ; ac plane utrumque nomen cunétis , qui Ecclefiarum

gradus efty

gubernationi invigilabant, ex zquo effe attributum. Ex quo de-

erit ; Ut ali

inde facile exiftimant, fefe gradum effe fa&uros ad probandam in

neant lupnt

illa prima & nafcente Chriftiana Ecclefia ordinariorum miniftro-

in eos po

rum xqualem dignitatem atque poteflatem ; quando in fingula-

|d facrolne

ribus Ecclefiis compluribus plures fimul modo Presbyteri , mo-

y Dei pr

do Epifcopi commemorentur ; absque ulla fignificatione fupere-

m a

minentis in uno aliquo ante ceteros potenti£ atque auctoritatis,

fct

. $. IV. Hanc nos igitur quzftionem absque partium ftu-

jmp

]ane POiTl

j

dio confideraturi, viamque aliquam , fi qua pote, conciliatio-

nis quafituri , haud videmur quidquam aptius vel opportunius

atioliott P*

] uno ajqü.ü

poffe facere, quam fi eam, ut in limine ftatim indicavimus nos

G

faduros

olius t

fusi

pae

f

p

i ) jo C 235

gatm at

faturos effe, duas in partes fecemus , atque ita de fupereminente

dignitate ( poteflate Epifcoporum primo agamus , poftea de jure

buerunt ,

ereandi , five, ut frequentius vocant, ordinandi verbi divini admi-

VeIeOt p

niffros, quod folis Epifcopis alteri attribuunt , alteri negant : & fi

ft, Mt

deinde in unaquaque harum controveríiarum , quid in Scriptura

J

curation.

Sacra, quod ad hancce controveríiam pertineat, nobis tradatur,

aut ab utrisque inde hanc in rem allegetur; quid rationes firmg

tans, id.

mus, ta

ac folide (uadeant, quidque in his, quibus ultro citroque prxcie

pue pugnatur , infit ponderis ac momenti; ac quam denique in

Chrfum

duntaxat

partem impellere nos heic poífit vel debeat veteris Ecclefiz au-

&oritas atque exemplum, ordine expendamus atque confidere-

M2 re(li

mus. Ád loca Scripturz Sacrx, qug huc pertinent, vel certe per-

Dur; atten

Certe facile

tinere exiftimantur, figillatim alia poft alia examinanda cum il-

lud nos movet, quod planiífima h&c eft ratio, mentem ejus Li-

àmplius al

bri Divini de quovis capite doctrinz cognofcendi, tum certe vel

Innuebat,.

fi diverfum quid mihi initio propofuiffem , compuliffet me ad

inteiligebau

hoc vel invitum Cel. Hammondi inftitutum , cujus de Epifcopatu

Andém u

aum & ad

Difertatioues przcipuam hisce meis Exercitaztionibus prxbiturg

funt materiem : quando ipfe hujuscemodi ordinem eft fecutus,

AStte exitiug

'

In eo duntaxat leviter ab ordine illius digrediar, quod Scriptu-

1gimr Qunc

A

r& Sacrx loca , qu& Epiftopos nobis vel Epifcopatum commemoe-

Tif lotum qe

uod &

rant, feparatim primo fum tractaturus. In caufía eft ,

WW XX&XXX N

maxime ptopria funt ifti controverfiz , & nonnulla de iis figilla-

ünice & r

tim habeo obfervanda,quz ad reliqua di&a nihil pertinent, qui-

literate loc

bus alioqui fuus in hac difputatione eft locus.

limm noti

$. V. Nomen ipfum ergo muneris, Epifcopazum, gr&ce Üv

Mide, San

Ewiexog?v AG. 1. y.20. & 1. Tim.3. y. . invenimus. Nam cum

Vocem,quæ

Luc. 19. v. 45. & 1. Pet, 2. v. 12, ufürpatur, diverfum plane at«

mäï:ïme he

que alienum ab ifta quzftione habet fenfum. PPriore loco de ipfo

Vidat,

raviffimo munere Apoftolatus accipitur, cum Pe/rw: in prima

,

illa, poft Chriftum in cclos füblatum, concione, commemorato

Cl0ne pror

Judz interitu, deque alio in ejus locum fubrogando confilium

Itütio duj

daturus, v imuexomi» dvrZ, alt, AGo: reg(Q- , ad verbum , vel

& thüner

retento potius gr&co vocabulo ac latine tantum inflexo , £pi-

primun

fcopatum ejus accipiat alius. Hinc jam continuo pars altera argue

t?ït.m (

mentatur. $i ip/a ZApofiolorum fuuctio ac potejías, Epifcopatus appei-

latur, Q eodem po[iea nomine certum . aliquod ac perpezuum munus,

e&üfæ j

quod in fequeutis «vi Ecclefs perdurare debeat , a. [acris zAncioribus

P'Detyg

Homilde

d

O DNSEIQ:

t [uperemia

non)inatur j fequitur. poteflatem etiam Jünilem ei, quam Apoftoli ba-

pollea de im

buerunt , vel plane eandem, buic muneri in perpetuum attribui. Sed

bi diviti ii

vereor profedo, ut hoc argumentum fatis firmum ac folidum

r nepnt: dl

fit. Rationes quidem afferre licet complures.

aid n Scrpur

$. VL 1. Quum generale nomen fit éatexomi , quamlibet

Dobis truit

curationem & fzpiífime quidem valde tenuem ; ex &quo deno-

rationes f

tans , id quod clariffime modo multis exemplis probatum dedi-

citroque pru

müs , tam auctorum paganorum quam Hellenitarum qui ante

iam deniqieit

Chriftum floruerunt ; minime licet exiftimare , ipfam ad unum

s Beclin at

duntaxat fenfum , eumque augufliffimum in Libris Novi Tefja-

que confidite

qmenti retringendam effe.. Quinimo liquet facile fermonem illum

Vel certe t

Petri attente legentibus, requifiviffs hoc ab ipfo feriem orátionis;

certe facile fiviffe, ut generali tantum voce uteretur ; non jam

janda cunm l

ntem ejusLi

amplius aliquam poneret ; qu& propria foret huic muneri, quod

um certe Ye

innuebat, vimque ejus omnem prxcipue exprimeret, Nimirum

liffet me à

intelligebant jam omnes, de quo munere loqueretur. Judam ad

d Eþ//äü/dl/l

eandem cum ipfis ( Apoftolis reliquis) fun&ionem curamque vo-

; prabiturg

catum & adhibitum effe oftenderat.

Hunc dixerat fuomet fibi

. elt (ecutus

fcelere exitium quafiviffe, & interiiffe miferabiliter. Moniturus

poü Script

igitur nunc jam porro , cogitandum effe de alio in hujus homi-

f commemo

nis locum creando & fufficiendo , opusne habuit , obfecro; ver-

H'.Q&, quo

bum ufurpare ejusmodi , quod munus ifti antea commiffum,

unice & proprie defignaret ?^ Hoc vero vix fuiffet aliud quam

a de iil

litterate loqui velle, quo nomine veteres claritatem plane fuper-

| Pertinenf:q""

fuam notabant, atque idem pane fignificabant , quod verbo

patide. Sane nullo modo fuifle neceffarium amplius ; adhibere

j

TA äfz ki "

vocem,qu& muneri Apoftolorum peculiaris ac propria effet, ac vel

10

N QU

maxime hebetes etiam absque eo id intellexiffe , nemo eft; q.t.li-n

eli

p p*

v ideat, .

re lo !

j

$. VIL. 2. Addo locum parallelum ex eadem i(ta Pezri con-

puni 10 p

mgmüfäf

cione promptum , qui rem planiíffime conficiat. Nempe in ipfo

ulfi

initio hujus orationis, quum nondum vel verbum feciífet Pezrus

,j ci

de munere, quod Judas in Religione Chriftiana gefferat, fed tum

1

veïbtmh b

primum id vellet notare, facit id ipfum prorfus, quod in ponenda

iiX r

tertio poft veríü voce s éziexoz?s bieri ab ipfo probamus ; ut (ci-

TE

t Vs

licet generale nomen muneris ponat , cuicunque muneri & prz-

J

! lcoPaws (

fecturz fignificandz pariter aptum , non fpeciale, quod ill; uni

, 1l

;7)6';///1

/f///ll

perpetuo velit effe proprium, — Quid enim ? ecquo ibi nomine

/

2

poftee

[ jl

gl

us

$85:2((88

Apoflolatum ikam Yfcariotz appellat? Ille vero vocat Diaconatum:

tium L

xna

uærngüpn,uälfg' dv cóv Wjv , x9à tAmoe TOv XWAWeo» Tüe Dwaxovlag

gauvs : nobis accenfebatur , fortemque bujus Diaconatus frve mitiie

hic 43

men /

fierii (nempe noftri ) eff fortitus, Quin idem nomen etiam po-

pagini

flea repetunt Apoftoli, &, qqod amplius videtur , cum proprio

dunta

& genuino fui muneris nomine conjungunt v. 2$. Tij; ) axovlag

savT«s 49) dwosoNW. Ergo etiam Diaconatws, i reGe colligit &

Dhil2

concludit argumentum quod expendimus , par erit 44offelatzi,

mile

tertiusque ifte & longe infimus miniftrorum ordo, fecundum hos

Ie voli

quidem Theologos, qui ita ex voce £anexoaris in v. 20. pofita, ar-

tritaqu

inén 7

gumentantur,primo & fupremo ordini Epi/coporum omni ex parte

&quabitur. Et hoc quidem potiori jure, quanto magis res fagi-

tuum :

tabat , in prima mentione dignitatis ac functionis Judg , verum

enim |

& proprium illius nomen poni, quam in poflrema , quum jam,

apud :

adeo it

quo de munere ageret Perra; , dubitare poffet nemo, Quanquam

Ííane nusquam eo nomine opus fuerit , uti jam innuimus, quod

tam c

videlicet commemorato femel Jz4a clariffime cunctis liqueret,

loco fe

quid Pezrus vellet , utcunque vel maxime generali voce & ad

tiore fi

E(ldeü;

quamvis curationem fun&ionemque fignificandam ex xquo apta

ufus fuiffet. Quod fi igitur de hoc loco refpondeamus : 3iaxe-

velle r

viay iftam laxo valde fignificatu dici , ut quamlibet fun&ionem

;

facram , etiam fummam atque ampliffimam , complectatur , fed

HC Joq

:

cauífx propterea nihil effe, quare id verbi ubiquein hunc fenfum

ententj

accipiatur,etiamque qui hoc munus gerunt,& ab eo vocantur Díz-

tinmUm

coni, Apoftolis Epifcopisque perpetuo &quentur; Si de hoc, inquam,

frtens,

loco ita refpondeamus, ut fane neceffario refpondere cogitur tam

mtur, hoc

Cl. Hanmmondus ac focii ejus, quam ipforum adverfarii, cur non

: Elæ Qum

multo etiam magis hanc refponfionem atque explicationem ad-

u Tïä' ;Wh

mittemus , de voce vi £mexonic ? Sane ergo manifeflum eft, ex

&hten

hoc loco & appellatione peti argumentum non poffe, nifi antea,

CDptors

quod in qua(tione eft, pro certo habeamus, vel demum aliunde

IHf

evincamus, parem effe Epifcopatum poteftati & muneri Apofto-

lorum, quod ruríus eft a

b hoc quidem loco A4orum manifefte

RT

depelli,

T

$. VHI. 3. Cum habeant utïq-ue auctores Novi Te]iament;'

Que mjp

Verum, proprium & genuinum nomen

; quo munus hoc illuftre

D Kin

& poteflas eximia /4poffolatus diferte per

fecteque exprimatur,nem-

.5"/0]4,5 |

pe 1illud ipfum, quod fervarunt & a G

r&cis mutuati funt, ad ge-

^ lag

nium

$8553 88

Vocat Diutyi

nium Lingug fug leviter inflexum, Latini, v£c doeoAi ; cumqu&

QUE ET

id in eum unum fenfum fumatur, & quater , nifi fallor, fumatur,

Naconatus fros

hic.4G, 1: 25. Rem. 1: $.. 1. Cor.9:2, & Gal. 2:8. ipfum vero no-

| DOrmen etür )

men Zfpofioli in cun&is fit AGforzm atque epiflelarum. Apoflolicarume

ktür, cum p

paginis, eodem hoc femper amplo auguftoque fignificatu, duobus

. 0. Ti ts

duntaxat exceptis locis , nifi me fallit memoria , 3. Cor. $: 23. &

Eu

Phil.2: 2$, Cum hzc, inquam , ita fint ; nequaquam £t veri(i-

par ent Ayjit

mile,Pezrzm vel Lucam,íi nomen proprium ejus dignitatis pone-

do, fecudn

re voluerunt , non potius illa altera tam in hunc fenfum clara

tritaque voce v« &ézosoxie ufuros fuiffe; vel (i hoc omnino ei no-

11 0. 20. pol'm,an

Qriit o r

men Tij &riexoriis deinceps deftinare & quafi confecrare in perpe-

nto mapi dj

tuum cupiebant , non id aperte diferteque fignificaturos, Nunc

enim profe&o, ut quisque vocem generalem laxque valde, cum

ynis Juda, vt

ema , quun j

apud alios auctores , tum apud Judaos etiam grzce loquentes, &

adeo in Scriptura , fignificationis , absque ulla declaratione pofi-

no, Quanqui

frnurmus, quo

tam cernet ; nunquam animum inducet fuum , immutare hoc

loco fenfum hujus vocis velle fcriptorem facrum , eamque a la-

undis liqueret

nli vocs & 1

tiore fuo fignificatu ad arctiorem multo, ut unum duntaxat in

m ex aquo Q

Ecclefia munus , fed id longe prxcipuum , in pofterum notet,

leatus : hn

velle redigere,

Xibet fundit

$. IX. 4. Denique confiderandum e(t , non ex ingenio

fic loqui Pezrzm , planeque fuis verbis hoc in loco haud uti, fed

ompleditt !

vein hanct!

fententiam citare Pf/almi CIX, v.8. Scilicet David Chriftum bea-

tiffimum falvatorem in P/a/mo figurans , ejusque quafi perfonam

beo voanu

gerens , dum inimicis fuis mala qu&vis ac divina fupplicia augu-

: Sidehoo/t

xondes p

ratur, hoc quoque ponit "N nj» inp8 CO'DyD Yp viv.

'Qux cum LXX reddidiffent : ysmOvrocor aj dptpad vv lat

aleti t

4g) Tüv imucxoT4» dvTS AaGos frtpoe , retinet utique in citanda ea

Ti ficatontu

fententia verba erxcx Interpretationis Zpoffeíus , prout fere facri

qupifelun

Ícriptores facere confueverunt, Itaque ut cognofcamus, quisnam

)

df ii 3033:

alb

fit fenfus grxce vocis, hebra nobis confideranda eft, qua grxca

v m

hzc exprimitur.

Ea eft vero 11 22; qug cum ab ejusmodi ver-

TTTE

bo derivetur, cujus frequentiffima fignificatio eft vi/izare, repicere,

J 2

redte utique vertitur £zioxoz*, pariterque uti hac vox, curam at«

)

u

que iz[pecionem quamcunque denotat, ut hebrzi hominis Davi-

[ti NW,

j

|

!

dis Kimchii in Libro radicum aliorumque gregalium in hunc locum

J

yis AC

&lofJas atque interpretationes, de Ponz: vel de sxere ab alio accipiene

n

( p

D

4

1fà

da; facile nobis liceat contemnere. — Sed numquid ex hoc ita lo-

1040

i

C0;

i

Ó

m

P

sss

æ&)m(ää

co , &iíla «7; &miemori cum 11322 comparatione aliquid proüg-*'

lua f

cimus ad demonftrandum, fingularem quandam vim effe in grxca

fet, quo

voce, cum in S. Litteris ponitur, neque nifi amplum & illuftre

tiiil C

in Ecclefía munus cum fumma quadam in ceteros Ecclefiz mi«

Jariba,

otavil

niftros poteftate conjuné&tum ea denotari ? Vix videtur prófedo.

Nam praterquam , quod ex origine nominis hebrzi jam liquet,

prelfit,

effe illud pari modo aptum ad omne genus curationum ac mune-

us dü

rum defignandum, ficut antea de grgco vie émiexoniie evicimus,ex-

iflam h

empla quoque plurima locorum Ferzeris "Teflamenti id confirmanty

diq jam

quibus tam hoc ipfum nomen j122: & DYYTDS quod munus

ipfum notat, quam "23 & "j2 quz illos , quibus munus

w &l

commiffüm eft, queque pariter Zriexózsc, & nonnunquam £zisa-

l$ v, 2

vas reddunt oj , omnis generis curatores , in[peclores , prafedos.

etlam qu

fignificant, ac non minus crebro quidem ignobilioris generis cu-

Yetbi div

vatores & prafeciosz, quam amplioris & illuftris, de qua re jam fupra

dijidn

difputavimus, ^ Cunédta ergo huc redeunt. Vult, nifi fallor, Da-

. atim, ài

vid in' hoc Pfalimo augutari fupplicium primo fortaffis inimici

ftr vel co

alicujus fui , uti fzpe folebant Prophetz, deinde vero etiam, &

Scllicer e

qui fcopus eft omnino pracipuus , inimici & proditoris Chrifti

Mattbia

jude. Eoautem verfz , quem trà&amus, cogitat interitüm hu-,

jm Tatig

jus hominis ponere , & interitum omnibus numetis abfolutum,

FXlerg ]

inque ea re üti verbis & figuris quam fignificantiffimis, quod ni-

Terpretatur

mirum facit vehementiffimi fpiritus Propheta , quotiescunque

Tf/fïl//; Jul

idonea fubeft cauffa & ratio, " Hinc itaque non habet fatis mor-

41 27!'04066

tem cclerem ac prxcocem ei homini denuntiare : Simz dies ej4s

Wtent d

£ Jud

pauci 5 fed & ad declarandum hujus tam feitinate mortis certitu-

i

)

D

j

Qe

1

: (s

fperan'o

dinem, illa adjicit, quz mortem ipfius demum confequi deb

"Pt f

bant: nom quidém, uti Kimrbius & Rabbinerum nonnulli prav:

é

: Mem

explicant, zxorem ejus , aut bona , fed omniio planeque ex tritio- "

]

D

k & thm &Q .1

re vocis hebraz fignificatu , maummus ejus , accepturum e|Je aliuum.. Et

um SWQ

in hac re exprimenda generaïi nomine /Zueri utitur , quod plu-

X

lnie a

ribus prorfus ab invicem diverfis azzzerzm generibus, tam qu&

(s

fatis eximia, quam qua admodum exilia funt, ex «quo convenit,

qu.Q& 'aïgm

& ex &quo in Scriptura attribuitur, ita quidem ut dubium non

.mt Poter

fit, quin eodem plane fuerit ufurus, utcunque vile ac tenue, quod

hic homo gefferat , munus fuiilet, quod nunc fcimus ampium

AR CO

valde ac magnificum fuiffe. Si quis petit , ut clarius adhuc lo-

. m&u aC

quar , dico 1dem prorfus egiffe Davidem , cribendo ; TY2 yee

UT

]ud

Mp

| *WEr; C2

: aliquid

luti fi latine pfalmum pangens hanc vocem ipfam mmuus, pofuif-

lm effein m

fet, quod Romanis illis p?ifcis haud magis Confzlatum , Diclatu-

iplam & ii

raum, Cen[aram, ceterosque ampliffimos Magiftratus, quam accenf,,

0s Ecdefit i

Jcribe , viatoris, tenuiumque iftorum functiones & officia fcimus

'Idetür p

notaville. Quod autem ita hebrzus generaliter voce 11 W23 ex«-

t m I

preíTit; id imitatos effe Grxcos interpretes ponendo &riexozzv, mi-

ODUUDQ d mus

nus dubitandum elt , quod jam antea hoc nominis generalem

Ti Vi C

iftam habere fignificationem planiflimum fecimus. Sed nimium

/

! i Confima

diu jam uni loco fumus immorati.

) quod tumi

$. X, QCeterum , ut hoc nunc jam tra&em , opportuno,

quibuy z

nifi fallor, & fuo loco ; quod ex hujus 4&. 1. verbis fequenti-

unquan d

bus v, 25. pro fucceffione Epifcoporum in functione Apoftolatus,

jti , piwffä?ä!

etiam quod ad poteftatem fummam illam atque eximiam in alios

IÍ geüeriä (

verbi divini Mini(lros attinet, petit argamentum Cel, Hanmou-

re Jam ii

dus ; id imihi leve admodum, vel nullum potius videri , in initio

frllor, Dv

ftatim, ac antequam fententig mez rationes attulero ; & ita prx-

Afftg iituct

ter vel confuetudinem meam vel inítitutum , diffiteri haud queo,

Q etiam, &

Scilicet cum in v. 25. conflitutis coram DEO, Jefepbo Barfaba , &

L]

ors Ch

Mattbia Juffo, orant hoc fupremum Numen Apoltoli, zi fibi forte

Venord D

jam ftatim defrguet , ecquem elegerit , qui miuifierium & Apoftolatum

; abfolutut

expleret ilum , i& s vracten l£a , mopeutiyan &i TV Tü70y TOV l010Y, ID

wis, quoc

terpretatur Hammondus, ecquem elegerit in [ucceJorem muueris, quod

reliquit Judas, ejus funcliouem in fe [ufcepturum 5 quati fcilicet ver-

aotiescut

jpet fs m

ba iíla zeeóUAgva üe dv vóz0V TOV iduoy , haudquaquam accipienda

: gin d

forent de Juda , qui nefaria Chrifti Domini proditione novo fce-

lere defperationis atque avroxeigios cumulata , in Jocum fuis imma-

moorts

conequi 9

vibus faciuoribus debitum atque deflinatum nempe ad inferos , id

gonmull p

quod pridem omnes intelligunt , abiviffet; Sed de fucceffore in

Jud& vices ac munus jamjam fufficiendo

g r

, qui yi*delicec proprium

li

illum Judx locum fit occupaturus,

T

$. XL Profe&o utrumque hic licet mirari , & quod vio-

n Qu

d p

lente a fef& verba facri textus detorqueri non fenfit Vir Cel.; &

ys, 01 1

n ia

quod argumentum tam infirmum, fi tamen pro argumento vo-

luit ponere, adeo longe arceffere voluit, uti illud probaret, quod

u dub »

infitiatur nemo. Nam utab hoc poftremo incipiamus ; omni

caret controverfia , hoc tum egiffe 4poflolos , non fine divino in-

ftin&u ac numine, ut in locum Jude alius crearetur Apoftolus.

4rius

h

Atque id verbaifta AaCej zóy XAWpoy Tüg Quoxoviag T&UvTH; 9) «77050-

lo;

f

n

n

A;";

x

EE

i 5 $6 C 888

76),9' 5

& d maot6n Yudas , ita diferte clareque teftantur ; ut nihil

iaSe 5

opus íit reliqua eodem vi maxim

a trahere ac torquere , quibus

*& cerl

alia omnia nobis Ev«ngelifla volebat narrare. INegant vero qui

"tiam v

de Epifcopatu a Cel. Hammondo diflentiunt , ex hoc , quod Judz in

T0Un] àp j

Apoflolatu datus eft continuo fucceffor , confequi iftud etiam, ut

Tuline ij

erpetua fit in Ecclefia Chriftiana hujuscemodi ampliffima potee

fueratufü

ftas, qualis Apoftolorum fuit, ac ut illa in Epifcopis , qui vocantut,

3 t lt

perennet. Quin potius fic difputant ; quemadmodum Chrifto

à (ccüpa

primum ifte duodecimviratus placuerit , quo ad populi fui con-

verfionem uteretur ; ita deinde poft mortem ipfius atque in coe-

T0n froprit

los adfcenfionem , cum jam omni Provinciz ac Nationi pr&die

Atf de

candum effet Evangelium , cenfuiffe 71poffolos , & divino quidem

ïïp?pliciter

certe inflin&u cenfuiffe, eundem illum fibi numerum integran-

EUR i&a 519 |

dum effe , uti totidem omnino ad hoc opus illuftre Chrifti jam

polentia ,

W wnon

vi&oris ac triumphatoris aufpiciis

aggrediendum exirent , quot

ab eodem ipfo, adhuc pugnante , ad illud deftinati miffique fue-

Ü

fucceditu

rant: Ceterum vero non voluiffe Deum, hanc poteftatem plane

fuccedipq

inufitatam atque extraordinariam diutius durare in Ecclefia , ac

$

Vetbo (

dona illa extraordinaria ac mirifica durarint , quibus eos inítrue

de loco d

xerat & ornaverat. Hoc erat ergo refutandum Viro Cel., non

jed Jit a

argumento neque neceffario neque firmo probandum , creatum

€

d

e utique , qui in Apoftolatu Jud& Iícariotg defun&o fucce-

ejusmod

&fe com

deret,

S.'XIL — Atquod leve illud effe argumentum dixi, vel po»

'ficuti a]

It 5 nor

tius Apoflolorum verba alio quam oportebat, trahi , id vix indiget

probatione. Quum enim ita pofita fint, & fe invicem excipiant

tdüdany

J parter

verba: 4 *s maesCn L'edag rogóLUnvay & Tiv vo7ov Óv Bov , minime

patitur nexus orationis , ut poftrema ifta zee&/iyar &c. alii quam

Ionuto

q.ui parte

Tud applicentur , qui nimirum Zere/iquerit, vel amiferit miuifite

vium illud atque Apoflolatum, ut abiret in locum [uum./ Quod eniqi

4 audo

verbum in ulla grzca fententia manifeftius ab altero regitur , at«

Uhi PWPT

que hic zoe&/liyat regitur a ae:6; ? Quod fi de hoc accipi ea 4f«

&gitur,

(ïulï Ton

pofioli voluiffent , qui in locum Judz erat fufficiendus, idque ipe

fum illis verbis declarare : /zfci eum in Jude locum atque munuss

7iNtag i

quàm &

iteraffent hoc absque ulla neceffitate, quippe quod paullo antea

difertiffime expofuerant. Deinde mentem fuam nimium obícure

Roortem

ICitati f

ambigueque 'expreffiffent , quam facile erat perfpicue explicare,

ponendo zee&ééyre i vóv Tówey róv )àuov, Ut regeretur a Ver is

jin li

Aeoty

Tenar; hr

gm VQHU'OI

9

-

fantur , tj

GB2

torquete, qu

A«bv coy -äc)&*ä'gov ; vel WOgö(«S*na'ä;»(tevev ; ut regeretur ab -à» é£eAcZa ;

vel certe irfferta particula 9) » od zc0ót65ya, hanc alteram fenten-

Negant v

10C, quod u

tiam verfu 25. conjunxiffent cum prima ; & eidem omnino ho-

qui od et

mini applicuiffent , quod nunc ii non faciunt, ac potius manife-

fliffime iftud zeesU/iwn , conglutinant cum zagt&y, quod de Juda

d amplifiny:

1pi, qui vot

fueratufurpatum. Neque quadrant profecto fatisifta : & rv v-

admodum (l

"ov 70y 1010v , in hominem a Juda diverfum, qui Jocm tamen Ju-

d& occupavillet, Notant enim ifla Joczm proprium T TopóL Óal s

ad popul fut

non froprizm ei,in cujus alter Jocum pro£cifcitur vel fubfüituitur.

pfius atqutit

At i. de fucceffione in locum Jud& voluiffet fignificare, dixiffet

ac Natini p*

& divitoqi

fimpliciter àe rv vézov avs8, in Jocum illius , quibus nimirum vek-

bis ifta &ic vóy adzrov vv 1dioy , & hc patiter poftremis iftis &qui-

mmerum ii

pollentia , &i« 7óy éavrd. Tówoy, prorfus opponuntur , nempe 1ta5

wuflre Chal j

? exirent, Q

ut priora illa Jeczum , five àaunzus notent cum refpe&u ad eum , cui

fucceditur, altera eundent /ocum, fed cum refpe&tu ad eum , qui

ti miliqueti

fuccedit,

yeflten puan

S. XIII. Rationes Viri Cel. oppido leves infirmgque funt,

n Ecdefa,

Verbo fingulas convellemus, — L. Ait, 19voy vómov bazd po[fe accipi

us eos ii

de loce damnatiouis, quum ille uou fuerit Juda peculiaviter attributus,

fed. frt communis omuium dasmmatorum. | Refh. . Quoties de loco

du ,

ejusmodi fermo eft , qui ejus eft naturz , ut multis poffit fimul

defundo li?

effe communis, dicitur ille tamen fine dubitatione a Grzcis 3i-,

ficuti a Latinis au&oribus proprizs , cun&is illis , ad quos perti-

yum d)

v

"

4

i::

"

i

!

net; non, ut ftatim atque uni tribuitur, ceteri inde omnes

3hi i

«

excludantur , fed uti declaretur , iftum de quo fermo eft, fuam

ipricem r

ibi partem omnino habere, Et ita 1iG- ac proprius appellatur,

y rir h

"

non ut opponatur iis, qui pariter in eo partem habent, fed his,

J

Ll

k

qui partem ibi non habent. Sic iMag zíAes paífim nobis Grz-

yti

] u fmf

io

ci auctores ingerunt, ficut proprias civitates Latini, non quod

.

D

uni proprie (int fingul& , fed quod ita proprie his , de quibus

I

fic

0 fegttllf J

agitur, ut eo fenfu ad alios quam plurimos , omnes videlicet

j «cp

qui non funt ex iisdem urbibus , minime pertine-an*.—? Sic i8/a

i

Haendu J

iue m

zroAiTé , idie eunvi , 138 6À« 4O- , & fexcenta alia.

lL. Quan-

]

q

quam & aliud licuerat afferre , fortem illam , qu&cunque poft

j i

mortem obvenit Judz, & qu fane cuique (ive damnato , five fe-

qllO

od

f um

licitati fempitern adícripto, fua plane & propria eft, ut quam in

Ju

fe,.in fuo, inquam , & animo & corpore absque dubio fubit, de-

p

ii

fignari his verbis , & ita ipfam eam exprelfitlimam yropriezatis fi-

[egeft |

"

guificationem , quam vult Vir Cel. , locum hic invenire poffe, ita

H

uj

2

49 ) 8 ( 8-

ut Bru&urz fermonis vis tamen afferenda nulla fit.

Cl n

cundo loco Hammondus, baud fui[fe Luce, [ententiam ferre de Juda,

Qam ejt

Dimetur,

vel quidquam affirimare de re [oli DEO nota » q4alis Juda poft mortem

flatus fuerit. — Reff. 1. Non fuit temerarium , quum Judas pa-

duco fufi

trato atrociífimo fcelere, non fine manifefta fignificatione defpe-

*

rationis, & quidem certe defperationis. de venia ac miferatione

exht r, T

DEI vitam abjecerit , i//us, dicere , ad locum damnatorum abivilfc.

3 i'g;vx ü

Jipitun d

2. Quod fi hoc alicui forte difpliceat, ille id fibi fumat , quod

modo ad primum Viri Cel. argumentum fecundo loco diximus,

drjlera

(ebeant , e

non ipfum illum carcerem inferorum, fed /eczim quemcunque five

damnatorum five beatorum a Lzca notari,quo Ifcariote anima dee

llico, &.

lata poft mortem fuerit. Ita nullum de eo tulerit Lzcas judicium,

fo, idque t

'

Ac fane in mille fenfus hujuscemodi , qui modo verbis Scripturg

ijütia po

non difficilime conveniant , dictum iítud. interpretari fatius effy

Qu ef de

quam expofitionem accipere ftru&ura grammaticg , atque indoli:

"omenti e

erxci fermonis prorfus repugnantem , qualis iíta eft, quam refel-

D ex pirte

limas. IIL Dicit Hauondgs : Non redle vel proprie dici de quoquam,

Mpata, q

eum pecca[[e , ut iret ad inferos : at bunc fore [eufum verborum Luca;.

VMjte poti

nifi ad. navam interpretationem confugiamus, — Refb, 1. Non eft itay

YiCInds Lphe

Qus peccatum confecuta funt ex merito, & a peccante. facile:

10 hujus ip

potuerunt pr&videri , ea non male, neque inufitata figura: cum

peccato ita conjunguntur, licet ifte in peccando fupplicia hac

5 s x

ipfa minime fibi propofuerit, vel quafiverit, — Quale illud fuit

30&3? e& [

C. Cafaris , quum jam in pugna Pharfalica c&fos ac profligatos:

'btaf f

effe Pompejanos videret , Hoc voluerant , exclamantis, de quo ex

li i effe

Aiinio Pollione nobis Suetonius xefert in Cafare Cap, 30. Et cuifi-

, ffuö,eo];

milia omnibus Linguis paíffim dicuntur in eos , qui fuo fibr ju-

m eft. h

mento, quod dicitur, malum attraxerunt. 2. Poffumus etiam.

iftud zaeiCs proprie accipere , de relic/e ac deferto a Juda: muuere.

Miong

"Apoflelatus , quod nimirum morte ejus vacuum factum fuerit , cui

. Mhibere 1

quidem explicationi inprimis favet 1pfa ftructura fermonis , £ 9€

etl.'fm iE

za5tCs , zroBéUUnvod die TO». TÓGOV Ti 13iov.. Sed de hoc jam loco: Blusi

Vellgete a

fatis. Pafres, quosaffert idem ifte Vir Cel. ,. non moramur; quan-

S Q'X*Xæy

do ex eo ill; funt genere , qui quascunque fere vel excogitare ipli.

el. u

potuerunt interpretationes,vel excogitatas ab aliis coacervare;eas

Tittofbe,

omnes congerere confueverunt ,. Oecumenius atque Tbeophylacius,

quæ fue]

item & auctores gloffarum , unde au&oritatem illi quidem hoc

j ,

loco minimam habent. Chryfofflomum , quem in parte citat Vir

l quij

"n j

: Vtatte

588)?9(384

i, I

Cel., nego in fumnta rei pro ipfo faceres fed ob hoc ipfum;quo-

f m

niam ejus teítimonium, a quacunque demum ille parte (lare exi-

5 Tuda u

íflimetur, nequaquam tamen rem valet conficere , coafultum non.

, quum Jutss

duco fufius de eo difputare,

pnifcatioreds

$. XIV. Alter locus ipfum Egij&qpatimz commemorans,

Dia ac milerd

exílat 1. Tig. 3. 9. I. 7ss 0 AoyQ.

Eí Tu6 tGWTMOZ U. dgtytTOu,

m

xXAE dgys imi9vna. Fidelis, five, certus d firmus esf fermo. Qui Epi-

Mibi fomut,

Jeopatum . defiderat , vem praclaram , fivepraclarum ( grave munus

3do loto d)

defiderat. Statimque qu& dotes, qui etiam mores in Epifcopo effe

! quemounmit

debeant , exponit.

Hic fane certum eft, agi de munere Eccle-

fcariots m

fiatico, & jam quidem a munere ac poteflate Apoftolorum diver-

t Luuu j

Ío, idque titulo ifto Epifcopazus infigniri. Ut adeo exiítimare non

-verbis ag

injuria poffimus , hunc locum ad dirimendam controveríiam,

retani f

qua eft de Epifcopazz ordinario. & perpetuo Ecclefiz Chriftiang,

g, atgne n

momenti effe multo majoris ac priorem, fi modo hoc munus om-

l, quam g

ni ex parte nobis ifto loco deformetur.

Videamus. . Qui pro £-

pilcopata , qualis nunc eft fere, contendunt, illud videntur poffe

ici dequugum

aninm Luct

urgere potiffimum : quod ad TZmezbeum iíta fcribantur , cui in

vicinas Ephefinz Urbi Ecclefias aliquid poteftatis fuiffe, ex pri-

i N(m &. ïfä

yeccante ïwi?

mo hujus ipfius Epifiole Capite iutelligatur; itaque ipfi , veluti

tali fuum officium prafcribere fine dubio Paz/um. Sane idem il-

au Bo

ao (u BCW

le, cujus argumenta jam fzpe protulimus , & qui hac in parte

inílar eft omnium , Cel. Hazrnndus, minime dubitavit, in Pa-

UL

vapbrafi [4a Novi Teftlamenti ita hunc locum proponere. Czram fi«

(osac p

x

mantls ! qu

li fcito e[fe adbibendam in dele&lu eorum , quos 1u , Meiropolites E-

f

phefius , eo bonore (Epifcopatu nempe) dignars. Sed tamen liqui-

$x

"Em

"

dum eft, hoc ipfo confiteri Hamaroudum , Epifcoporum vomen in

j aun

ifto loco palmario quibusvis verbi Dei minittris tribui, quoniam

Joflum

in ipforum delectu ad hoc munus pr&clariffimum tantam curam

adhibere Tüotbeus jubetur: hoc vero unum pugnare, eífe aliud

u &fä

ii

etiam in Eccleíia munus amplius ac majus, cujus unius fit, hos

0007 (

deligere atque ordinare, id quod ex hoc loco manifefte evinci

j p

fo?

w-

ille exiflimat, Quanquam fane & prius revocet alio in loco Vir

Cel. uti mox dicemus , planeque de Presbyzers hoc 1n Capite ad

d ao

i

n':l

Timotbeum agi inftietur. Quod pracipue urget de poteflate,

jis o

qug fuerit Tzmotbeo in legendis aliis Miniüris , ejus firmitas ex

;wl .

"

"

primo Capite hujus ad Timotbeum epiflola pendet, quando ibi ta-

11[ qül

ii

[

le quid ei fane committitur, quod jam nunc agnofcere, & hac

iil

ia vocatur, adílipulari, mi-

in parte Alta Eccleia , qug in Britann

2

nime

RE

ii

d E

$3 ) €o ( $9

Dime vereot: at ex Zertio folo: Capite haud perinde poteft dici,.

Müijerh

Quum dotes ac mores veri divini verbi. adminiílri exponere Ti--

a (tttà

ntütbeo potuerit ac debuerit Apoffolus ,. haud magis, f1 1s folus ali-

Jepe uf

os legendi & creandi habuit facultatem , quam fi gregi illi unty.

N 7

cui pr&erat, ordinario attendere eum oportuit, alios vero Mini-

q;fz'üffu")ïem;

firos non creare aliter , nifi pariter cum reliquis, nempe in Frae.

Ducoo du «

trum. & Collegarum Concilio, Quis enim non videt ,. Paítores;.

Dl fe

quales Presbyteranorum hodie funt, non minus neceffe habere de:

V o Scholis

z

tores conft

officio Paftorum recte informari, quam.Epi/copos hos ipfos , qui

pro ampliore iffa poteftate nurc cummaxime decertant? Ad

Jemo, Vetu

eum itaque locum h&c a nobis difputatio refervabitur, qui ex.

&ot: $t may

ilis eft, qui mentionem quidem Fpif/coporzgm plane omittunt, fed:

ledum ple

tamen certe illud clariffime docent, etiam cum ab Apoftolis di-

famur, ad

fcedebatur, inter verbi divini adminiflros alios.aliis dignitate ac

P*

is wofle nc

poteftate nonnunquam in prima Ecclefia antecelluiffe.

exipuis eo

-S. XV.

Sed vero aliafunt contra in hoc Paz//i fermone ad-

1doneos h;

Wimotbeum in Cap.3. qux in rem fuam facere, non injuria con-

Ticet aliud-

tendere videntur. hi, qui Presbyteraui folent vocari. Nimirum r.

&, nifi f

de poteflate iftorum, quorum officium ac mores defcribuntur;.

Gefris, qua.

& quos certe fine dubitatione Epifcepos Paullus. vocavit ,. de ifto--

!lít timirum

rum in alios mini(tros poteflate nihil prorfus eft.in hoc loco; eft:

fi*qu.idem [j

vero de cura Ecclefig, quatenus ad omne oenus Paflorum fine:

&ilem F i

controveríia fpe&at, nempe in y. s. qui folus de officio feu fun--

ttelefrrs f

Gione eorum, de quibus tractatur, agit:: Qued f quis [uamet fa-

! 1b Apol

ntilie veGle. prae[Je baud uovit, quomndo curam geret Ecclfa DEI?

ïl&'m] dübfo

2. Quod longe potius., dum. in defcribendo officio ac moribus:

Atilinos Y

Miniftrorum Ecclefiz, non.ponuntur nifi Epifcopi ac Diaceni, o«-

m, UMQ tel

u

miffa mentione Presbsterorum , probari hoc ipfo arguunt , non

BRQUTT) XX.

eífe. inter Epifcopi ac Presbyteri munus ullum diferimen , quum

* 28, EP'JFCOPO

älioqui poftremos- hoíce filentio- tranfiturus: Pazl/us haud qua-.

& Ham;mng

Q

quam fueriít. Movit hoc fíane.non leviter Cel. Hammondam Dij[--

)

5 It lo

Jerz, IV de Epifcopatu. Cap. X. & .XI. qui nonalio, quam ad ZEpi..

& Qve

tu

phanii au&oritatem confugit, ad locum Pbhil.x. y.x. noftro iüti.

Ü

*miüms h

plane (inmem.refpondentis ; quo nimirum Paullus ,. omiífis pa-

: Qä!eïg')l

riter Pre;

b

^

Mers, Saudios 21141' Junt Philippis clurp Epi[copzs ac Dz'acanzk,—'

fimpliciter falutat.

tandp

$. XVI.

Qu

uid habet &rgo, quo iítud arguimentum'ener?-

Criter hOc

vetur, Epiphanius ? Mle vero in bar.75. qu& eft.adverfus 4r

janos ex.

m COm

TW

MA

*s

$$)6: 88

inde potsL ,

Philippenfium hoc loco argumentantes narrat: m prima Ecclefra ,

( eXponet]

e

quiut Cunc

ja ex prafenti verum flatu ac necelfitate adminiffrarentar,

ois i fl

Jepe accidiffe , st deficientibus , qui ad maunu Epifcopi effent' idouei,

i grepi il

Presbyteris repende committerentar. Ecclefra qHoiies vero non erant,

alios ver Yrs

qui Presbyterorum ojrcinm ac mtnia dione explerent, Epiftopsm cum

$, Dempeitf

Diacono uno vel pluribus eas adhz-z'mj/?mvgïgä. Hic non jam dicam,

. videt . Dl

Epipbanium ferviviffe fortaffis opinioni, quam defendebat, five,

neceffe ha d

ut in Scholis loquuntur, bypotbef/ , qhod nimirum acres difpu-

!rhos ipr, a

tatores confueverunt, ex quo genere Epiphanigm fuiffe ignorat

- decertut! 4

nemo, Veram illud objiciam , quod folvere me non poile fa-

vabituty qi &

"

teor: $i maxime hoc, quod factum nonnunquam in prima illa;

n omittun, i

necdum plene conftituta Ecclefia vult Epipbanius, verum effe fa-

jb Apollolis d

teamur, ad diluendum ex Philippenfibus locum valetre illud fortaf-

is gulate

fis poffe nonnihil, fi fcilicet ejus oppidi Diecefin finibus valde

iffe,

exiguis eo- tempore coarctatam fuifle, neque multos homines

Jj fermone àd

idoneos habuiffe ad. munus Presbyreri fungendum exiftimemus ;

ipjutia cote

licet aliud velit alicubi Cel. Hammondus , haud magnopore equi-

Nimirum 1

dem, niíi fallor, in eo fententiam fuam juvans. At vero de Ec-

defcolbontur,

clefiis, quas id temporis ex Viri Cel. opinione Ti;motbeus , Epbe[i-

avit, deile

7 nimirum Merropolites, uti eum ipfe'appellat, & rede appellat,.

hoc 10003;5-

fiquidem Epifcopatzm ile tenuit, noflris hisce , qui nunc funt,.

; Paftorum It

fimilem Epifcopatibu ;; deillis, inquam , Afiaticis circa Ephefum

offiio f I

Eccleíiis nullo id colore affirmari poteft. Has enim certe, quum.

; ii W;//f/ /d..

ifia ab Apoftolo fcriberetur, Viris ac pietate floruiffe vel in pri-

7777 Ji

mis, dubio caret.

Ex quibus etiam excitos a Paz/lo illos vult

fan&titlimos Vitos Haumo

rgpt 0000

ndus (aliud-aliquod nimirum huic non

u

TO firc

diffimile telum. Presbyteranorum excuffurus, de quo. poftea) quos:

M)

W

Adorum : XX. primum Presbyreror. dici videmus' v, 17. mOoX vero

) afgumï

(; d

u

w: 28. Epifcopos.. Quo modo igitur . quo' colore nunc nobis di-

Jit häüd quaf

€et Hannuondas, unum ac folum Timetbeum cum: Diacono-ano y

vel forte plutibus,, fed: certe absque Presbyterzs , in. iis Ecclefiüis

at D

Ljat al [*:W

elfe ver(atum ? Ecquam necelfitatem. im

aginabitur , quz abun-

; nofto 1

dantibus Diacong *

Presbyterorum . officio ac munere illas cogeret

«arere?. Cur non faltem ex Diaco

omills p*

n delectus aliquis, qui ab hoc

mini(terio: ad. Pregp

)»feri oradum ac dignitatem transferretur ;

ac Dd

quando: nimirum h

08, qui Diaconi tum- fuerunt, faltem medio-

eriter hoc Diaconatz fu

wntümxeüäf"

n&os effe neceffe eft & mediocriter fal-

/

A

/

:r'ä?-

tein eo munere fündtos, Presbyteros creari fatius erat, quam Ec-

H 3

clefias

piit

$62 ($8

clefias tam multas ac nonnihil certe remotas ab invicem , uni F-

bis no

1eferen

piícopo crederei, qui nimirüm vacare ilis, prout oportebat, re-

etiam

&eque tot animorum falutem procurare folus absque miraculo

non poterat. Atqui Presbyzerorzm ufum ac neceffitatem majorem

£X quc

fit jud

effe certum eft, quam Diacouorumquando ii foli partem omnem

cultus facri poffunt peragere, hi minime; ut qui tantum ad mi-

puum

niftrandum Epifcepo ac Presbyteris , quod & nomen ipforum no-

nem «

tat, levioresque fun&iones alias adhibebantur.

Íit, &j

$, XVIL. Accedit nova quoque ac firm

iffima ratio., qug

bum m

buntur,

prorfus ab ifta explicatione revocare Virum egregium debuerat.

Nimirum ex ipfiusmet ac fociorum fententia, quomodo fefe

gt atque

&m , de:

in facro fuo munere gerere Timozbeus debeat; hac in epiftola vult

docere Paz/lu , quidque inprimis in legendis his, quos pro re na-

defen(ore:

len vial

ta omni generi functionum Ecclefiaflicarum praficeret , fervari

ab ipfo xquum effet. Minime vero hoc agere duntaxat eft pu-

Tujra !re

tandus Zipoflolus, ut quales effe oporteret, qui in illo ipfo tempo-

Collipatu

ris articulo curam earum Ecclefiarum fub "Timotbeo gerebant,

üeque ad

explicaret. lgïtur profe&o etiam de Pïesbytärzlr agi ab illo debe-

quidem a

lim adflr

bat, (i diver(us fuit jam tum eorum ordo ab Epifzeps. Nam fi

Y

maxime dicere audeat Hammondu , quum hac epiffela a. Paullo

eliberati

Ícriberetur, cafu nullos ex(litiffe in Tigro£bei , Metropolite Ephe-

fatutm fu.

fentur,

fiii, Diccefi , qui poffent Presbyteri creari; illud quidem nun-

quam eft di&urus, ne quidem poftea tales in ea Dioccefi effe vo-

$X

luifs, vel fperaife futuros PazZum: quandoquidem qui paullo

(Iü'entibus,

amplior Diccefis.ab uno Epi/copa, & quantumvis plurimis Dia-

QCCHGOnpm

C

conis (quales nempe tum hi fuerunt, a pracipuis muneris Eccle-

Quoque

fiaítici partibus prorfum fegregati, tantumque Epi/copis & Presby-

l

um

£eris in illis miniftrantes) absque difpendio cultus facri admini-

Ktitos.

ftrari queat , nullo modo licet imaginari, neque unquam id no-

Ephelns

bis aliquis eft explicaturus, nifi forte Diacenos hosce in Presbyte-

1Bi0s vis

705 mutet, id quod in ea vetuítate haudquaquam licet. Ergo evi-

tari poffe haud videtur , q

uo minus ex ifto loco concludamus ;

Ritoduc

difcrimen hoc duorum ordinum mi-

Quum ifta Paz//us Ícriberet,

QH yos &

nime adhuc in omnibus Ecclefiis fuiffe, neque Pazu//um de eo pro

dutin y

aucoritate invehendo & ftabiliendo tum quidem cogitaviffe,

Titus .

Hxc de locis Scriptura Sacr ; quibus Epifcopatus Chrifnang Ec-

*

Cclefig commemoratur.

l0C ad;

S. XVIIL Videamus illa jam deinceps , qu& Epifcopos no-

1S

ï?! p

od

l—

$6328

Iicers, u

bis nominant, & ita in eandem plane claffem cum his prioribus

t oporteu

referenda veniunt, Poft quos cetera denique expendentur , qu&

ibsque ia

'etiam non fa&a eorum mentione aliquid nobis tamen inculcant,

fitatem uj

ex quo de praíenti controverfia in alterutram partem fieri poí-

| partem ona

fit judicium ; in quo quidem poftremo genere locorum. pr&ci-

i tantum al

puum effs momentum ad rem explicandam, litemque hanc om-

g ipfozum h

nem confopiendam , fi modo fopiri per hominum ingenia pof-

fit, experiundo demum, nifi fallor, difcemus, Ceterum, ut vere

(ima t

bum modo prafemur, de locis hisce cnn&is, qu£ poftea tracta-

eoium du

buntur, nemo eft , quin intelligat ; Si hgc loca Epifcopis fimplici-

, quomoi l

ter atque in univerfum poteftatem atque: auctoritatem adfcribant

eam , de qua difputatur ; habere quod. volunt , iftius Hierarchie

cin a

defenfores ; Sin eos Presbyteris perpetuo exgquent ; alteram par-

qUOS PI'O li RZ:

ceret , n

tem vicille videri ; fi denique ipíos in aliquibus Ecclefiis eminuiffe

1taxat el p

Jupra Presbyteros , in.aliis ab iisdem diftinctos. haud fuiffe exinde

collio

ipo tempo-

o

atur ; illud confequi , non fuiffe rem tum plane definitam;.

neque adhuc Zpoflolos neceffarium duxiffe, omnes Ecclefias, quod

7 gerebant,

j illo debe-

quidem ad iftam partem repiminz facri attinet, ad eandem formu-

i

lam adfiringi ; quinimmo fatius exiftimaffe , hoc omne ipfarunr

;i, Nam

ii

deliberationi relinquere, ut pro re nata conflituerent, quod Eccle-

»ijlola ) Di

polite D

fiarum fuarum rationibus quammaxime expedire fingula arbitra-

i

rentur,

quidem 1

)iæcefi elee

S.XIX. Pervulgatum Librorum Scripturz ordinem fe-

quentibus, occurrunt primo loca illa, de quibus tantum quod per

lem qii W",b

occafionem neceffario diximus A4&.20. (j Pbil.1: 1. Quanquam

yplit

'mis DH'

D

munetst^

fic quoque paullo copiofius de illis dicendi neceffitatem nobis

Cl. Hammondi difputationesafferant, Scilicet, quum A& 20. v.17-

fapi &

Ffö: j

' &Cïiï

(

accerfitos a Paullo atque evocatos Miletum effe narraffet Lucas

4

Ephefing Eccle(ig Presbyferos ,. (tatimque poftea Apoftoli ad eos

'auam ! p

) jn P IWW

ipíos viros fermonem . tradere elfet exorfus, hoc in fermone non

jam eodem nomine Presbyterorum , fed Epi[copos appellantem illos

, Bo

introducit Pag/gzm v, 28. Attendite vobismet ipfis, omnique gregi, iu

quo vos Spiritus S. conflituit Epi(copos, st pafcatis Ecclefiam DEL,

dinom m*

quam proprio acquijrvit [anguine, Hic primo: manifefliffimum eft,

j d eo ]

permiíceri Epi/coporuo ac. Presbytererum nomina , quod etiam ad

cogitai

Titum & . Petr. s. fieri poftmodum liquebit. Itaque & largitur

sibanr D

hoc adveríariis fuis Cel. Hammondas Differt. IV. Cap.8. v, 1., non

4lios tum . Mileti mpseGvssovs repertos ejfe , quam quos /ingylof D

"t

ET.

P

E

Og

c*e)64 989

Utbis:

stoc Paullus appellet (quum fcilicet Epifcopus effe poffet nemo, quin

fore;.

foret fimul Presbyter ; at non vicilfim ) (9' ia barum vocum iedbu-

Ifj

iude colligi. .Sed vero plus etiam colligere hinc

quoqt

yauoy TE

J

«ente,

oftulant, qui funt in diverfa fententia. Scilicet czm in una Epbe-

-

;

fiis, Íi

f

£

ga Ecclefia sminiflerio fauchi fint , bi qui tam diferte Pcesbyteri fnmul

yicem

ipfos fuilfe , quod ad potefla-

arque Epifcopi vocautur , pares qmoque i

Tatlvo

iem ac munus attinet , certe nullum in iis magnopere eminui[fe, uti qui

]ra vici

nanc Epifcopi vocautur , inter. Presbyteros emiuent , exinde at-

Ev

pof :

cuunt. Manifefta fatis & neceffaria conclufio ; quod & ipfum

$.

confitetur Cel. Haweondus , fi smodo, quod pro certo ponitur, znius

13 €voi

Epbefina Ecclefie minifiros fs

lintut, ;

ftg'[]?? , de quibus boc in loco fiaz [evumo , "

THM atque ceri um . fu.

*

l$ $

OXX

Át1

d poftea omnibus viribus contendit , ut nog

*ü m

ex Epheo fola , fed oiciuis quoque ejus tra&lus Ecclefüis , evocatos effe,

igilr vl

nobis perfuadeät.

Citat Ireneum primo , qui hoc Lib, ITI. c. 14«

fur &Qjfm

diferte adfrmet, ac mox etiam ex Zdorum XIX. & hujus XX.

XVI, 9. & conjecturis verifimilibus probatum

Iverfr ab

v. 31. item I. Cor.

Ieg.ebäüt j

1t, plures utique per

Afiam , etiam extra Epbe[um, Cbrifliauos , imma

flitiffe , ideoque &in

t Grgoi

Ecclefias atque Ep

ifcopatus. Cbrifliauos jam. ex)

v.298. av moltAviOY

de omnibus Afie Ecclefis exponit, Quid refpon-

Wlebtem v

demus ? Iremens dicit farte quod affirmat Vir Cel.; fed qu&ritur

üttij g

Oi Wt

1tnodo,

an rem fatis certam atque exploratam afferat ? Nam fi'ex

verifimili conjectura duntaxat pofuit,

quod id fadu opportunum

4 Cüram f

1 Cgt d

fuiffe crederet , ut non Ephefinos tantum Paftores; fed reliquos

vel podius per omnem Afiam & Natoliam

I b invie

etiam Ephefo vicinos ;

Wd t

diffafos ( nam

ita fentit & loquitur Vir Cel.) c

ohortaretur in dis-

Itba P&u

ce(lu (uo Paullus ;

nihil eft , quod ei potius credere nos cogat;

g ngi

& , fi confuetum verborum fenfum te-

mm) falt

J

quam Lzce de fola Ephefo

POlb ey

nemus, de uno aliquo grege loquenci.

En ejus verba ; rtebas

Jl

mittens Epbe-

l [

uäl (0

eic E'ecoy jerexaMewro g mterCu

Tépsé T/G E XXAHCias ,

fim , vel niffis Epbefumg uuntiis , accerfroit feuiores (

Presbyteros) Ec-

p er

UOni (ns

cldie. Quis hic , obfecro, indicari fufpicabitur

, ex omni Afia

D

Natolia excitos effe Epifcopos * Sane , fi certo conftaret , jam tunm

N N PN

Wil ss

ita conftitiitas & ordinatasfuilfe per Afiam Ecclefias,ut poltea cir-

P55 w

ca Concilium Nicxnum fuerunt, & fi illis ita conflitutis, pr-

fuiffe Metropoliten Epbefium ad li quidum foret perdudtum ; vix ta-

Ortebg

men arbitror , quenquam verba ifta 4Gorzm ita , ut videmus, po-

ra ejus

$.

üz:'.-z. de aljá Eccletia; ?uam qu£ Ephefi colligebatur, & int

Urbis

*

i d

äfä)&s(ääk'

Urbis monia verbo DEI c

Jiet n

:

ommuniter pafcebatur , intelle&urum

Fb OC i

fore; licet fane valde fat

verifimile , a

cceíliffe ei ceetui aliquos

m colligere i

quoque, utfit, ac forte non paucos

ex agro Urbem circumja-

t t D

cente, Nam (íane, ne quis hoc ignore

t, cum de pluribus Eccle-

Presbyts f

fiis, five coctibus gregibusque Chri

ftianis , qui Íeparatim ab in-

hiaj

vicem congregabantur, a

git Scriptura, optime fcit numero plu-

71

fativo Tag 'ExxA4rimg dicer

e,; quod adeo nomen iftlo numero fu-

at d

:-

II , m

pra vicies quinquies ,

nifi fallor, in Novi

Ttfiamenti Libris, qui

poft Evangelia funt, occurrit.

; quod £s

$. XXL Quin.cum iterum Ecclefi

to ponittnis

& fit mentio ejus, ex

(0fuf n

qua evocati ifti fuere, qui fimul Pre

sbyteri atque Epifcopi appel-

lantur, in y.28., pariter.nec mini

bus eos diverf(is

ma datur fignificatio , pluri-

tendit, utt

gregibus prafuiffe, Hporéy ers p énvvoÓ 49) uawrl

Tà mTOío, Ép a

, eutitt j

uj4ds Tà 7v&C a 36 aryiov 19l "Eawnimwe. Aftendite

Lj), I 1

2gitur vobis ipfis ,

& omni grepi,

€ni Spiritus S.vos confütait Epilcopos.

Cur enim, quzío , numero fi

& hujus &L

ngulari bis jam utitur, fi plures ac.

us probattdt

diveríi ab invicem ccoetus gre

gesque fuerunt, quos ifli Epifcopz

jfians, m

regebant , cum inprimis plu

rativo numero haud minus trituim

eHet,Græci-s iftud n'gt',um«v ,qu

sieoqe u

am alia vox ulla? Ceterum, ne cui

vid r

in mentem veniat, notam u

niverfalitatis

urgere hoc loco, quod

s d quitt

omui gregi jubet attendere Apoftolus;

verbo.notamus , illud de

omni parte greois,

& de quovis ejus membro intelligendum ef-

a ? N it

u oppotnt

Íe, curam fcilicet g

erere oportere hos Epifcopos , cun&orum plane

in cotu & grege

fu

6;

jj s

res ab invicem fe

o, ne vel una inde ovis pereat. Quod fi plu-

li

paratos greges iíti rexiffent, nihil equidem im-

od

pediebat Paullum

yoratet

q w

dicere ; Ileoeéxere m&ci Toie wanavlon : MItendite

Cuucis prepibus.

Atqui & debuiffe hoc monere Scriptorem Sa-

ol i

Cfun'l b]

faltem in alterutro loco, quum 1id utrobique tam facile

u (n u.m 't"«

poffet,

ex pluribus Ecclefíiis

diveríis ab invicem iftos Paítores juíf-

5 verba ) MM

fu Paulli confluxiífe ,

j

ífi modo ita fuit, poffumus contendere,

g, II

Nempe erat hoc neceff:

e

; fi non ut perfpicuitatem adderet narra-

ol

2105) i^

tioni fuz,

cujus cura non levis optimo cuique Scriptori effe con-

fuevit,

at faltem ad hunc i

píum tollendum fcrupulum, de tam

j

Am j

mults in una Eccleíia

lat

/

; in aliquo, inquam,

fingulari grege Epifco-

uf 0&6

$55f

hoc nimirum prorfus ab ej

us

horrebat , uti tanto

us temporis confuetudine ab-

Onlh Ó^

pere Cel. Hammondus ac focii pugnant. |Sed

ad Irenezm reverti

mnur.

T "

; V;demlf

j

$. XXIL Ecquid ajfert ergo Irenews , quo probet expofi-.

&

g

Ij

j

tionem

m

&£) cc Cf

ficerent

tionem fuam ex Lzce quidem certe yerbis non planiffime ex*

hüam 1

preffam,

veram tamen effe, & hujus Evanugelifle fententiz conve*

ampliu

nire? Atqui i

lle nihil affert prorfus ad probandum hoc , quo

ofuit. Non ad auctorem vetufliorem , non ad /fraditionem pro*

atque c

denique

vocat, fimpliciterque iftud commemorat, quo modo paffim , &

D

eodem quoque capite alia non paucaex S. Litteris produxerat;

jam tun

men E

manifefto indicio, & hxc afferre, ceu qu& ex Scripturis petita ipfe

ipfascui

crediderit. Ex quibus. fequitur, exiftimaviffe quidem Irenazm ,

ficut Hammondus quoque exiftimat : alios etiam ex Ecclefiis circa

efl quod

CL oport:

Ephefum, fimul cum Ephefinis Palioribus Miletum à Pavl effe

evocatos ; fed vere ita exiftimaffe, non fequitur , quod nos po-

C pra t

tius textui Lzce repugnare fatis jam videmur oftendiffe. Adde

non poffu:

etiam, quod vix potuit hoc additamentum de accerfitis non E-

[ Paullus

phefinis duntaxat, verum etiam ex ea vicinia Paftoribus , tanti

fekinaret:

momenti eo xvo videri, ut vel ore identidem traderetur pofteris;

fcrupu]o

vel litteris & chartis mandaretur ; Unde haurire poftmodum

THanatona

guas vald

Ireneus poffet.

S. XXIIL Quz ex locis Adforum producit Vir Cel, , iis ego

f» tum j

viCiDas ei

quidem non dubito, quin: re&é evincatur, fuiffe etiam extra E-

phefum, & in ea vicinia Chriftianos. non. paucos: quemadmo-

vel maxin

dum.fane non facile in aliqua fpatiofa Urbe, atque a circumja-

Oppidi po

centis regionis incolis. frequentata , nova quadam do&rina fpe-

accedit hi

ciem magnam habens, nedum divina & qu& a Viris SpirituSando

phiefinam (

plenis tradatur, diu pradicabitur,

ut non ex ea vicinra quoque ac

dtem ilf :

multitudine advenarum multi eam.arripiant, Sed valde vereor;

& (quano

ut ita vis omnis argumenti contrarii retundatur, INNam qu&cunq;.

Mehter tatm

afferuntur, de zribws aunts apad. Epbefum a Paullo infumtis ex A.

gwæmy W

20.. 31. de incolentibus Afam , qui vverbum Domini audiverint ex

d Eab

Adl; 19. v. xo, de non paucis, uon Epbefi modo , fed ex omnui fere Afa.

arum E«

a cultu Diane abdutlis , ut in querela Demetriieft, ejud. Cap. v.

&a ab hu

26. denique de: porta magna Zpoflolo patefacla: ex 1. Cor. 16. v. .

Viti dodi

(quanquam illam fibi certe porzam Epbef; patefaclam dicit, non in

turüm h;

Aíia; qug quidem urbs.fi etiam fola concionem Evangelii admie

Woeres tui

fiffec, re&iflime tamen affirmari atque intelligi poterat, magnam

14 Coneio

in A(ia Apoftole patefactam effe portam) qugcunque, inquam, de

kïïtüüma

his afferuntur, ea hoc duntaxat verifimile effe oftendunt , fuifle

extra Ephefum quoque Chriítianos non paucos.

At exftitifle

fias con-

* QUo ef

tam multos in illius jam triennii fine, ut integras Eccle

AGMQ ts

ficerent,

4

4$8567C38

) pl

ficerent, & numero haud exiguo conficerent, & late per omnem

ententig CO

Afiam conficerent ; & Ecclefias quidem ejufmodi , qu non jam

dum hor, qi

amplius à Presbyteris gubernarentur, ad ejusdem Epifcopi Dioscefi

fraditine v

atque curam fpectantes, fed fuos ipíz etiam Epifzopos haberent : ac

10do palin,|

denique ita manifeftre ad curam atque 'Ezurkomi Epifcopi Ephefini,

eris prodursz

jam tum videlicet Mezropolite Afiatici, pertinerent, ut folum no-

ipturis pett jj

men Ephefinz Ecclefiz fimpliciter [in aliqua [narratione pofitum

puider uar,

ipfas cuique Ledori vel mediocriter rerum perito indicaret: Hoc

ex Eccltset

eít quod evincere, & argumentando probabile nobis reddereVirum

um à hu

Cl. oportebat;quod isprofecto minime prftat. Imo fiattendimus,

, quod n

l

nec praftare poteít, Nam fi illi longius remoti fuere ab Ephefo;

lendife, M

la

l

]

non poffunt intelligi ipfi quoq; vocati effe tum,cum Ephefum mi-

ceríitis non J

fit Paullus, qui prafertim ex itinere mitteret, atque alio tum certe

loribus , &t

feftinaret ; mirumque eft fane, nihil addidiffe, quo huic quoque

etür polei

fcrupulo occurreret, & verifimilitudinem aliquam conciliaret, Cl.

Hammondum. Si vicini ; illa confequentur, cum in univerfum exi-

po[lmodum

guas valde Dicecefes in illis rei Chriftiang initiis Epifcopor habuif-

X Cd, s ego

fe, tum ipfum Epifcopum Ephefinum non habuiffe in fua Dicecefi

t extm D

vicinas ei urbi Ecclefias, quibus, uti fa&um eft poftea, & nunc fit

; quemir

vel maxime, Presbyzeros prxficeret, eamque adeo Dioecefin ipfis

ye a Gu

oppidi pomoeriis inclufam & coercitam fuiffe. Majus etiam robur

m dodrin

accedit huic argumento , fi confideremus, minime integram E-

hefinam Civitatem ad Evangelium Chrifti converfam fuiffe, ut

yis p

ii atf

V

faltem illa vel in amplam fatis Dio:cefin uni Epifzopo poffet fuffi-

sel vile r

cere (quanquam etiam hoc ab ea, qu& nunceft; Hierarchia vehe-

menter tamen abhorreret ) planeque ita unum iftum Ephefinum

, N quæcunqi

jj ii

gregem,

neque hunc tum quidem valde numerofum , curandum

dari Ephefino Epifzepe ; nifi quod in reliquos de

inde illos fingu-

a i

j

larum Ecclefiarum Epifcopos adjungenda elt infpe&io. Qu cun-

j

j

mi(llii i

"

l

f,

&a ab hujus temporis inftitutis haud parum funt aliena , quibus

ï

" u) U

( 1b9?

viri do&i fzpe prim& antiquitatis colorem ftudent inducere. Ni-

mirum haudquaquam certe cunctz Apoftolorum conciones tam

TT

gor o

j

uberes tulerunt fru&us, atque prima ipforum illa Hierofolymita-

panr

na concio in Pentecoíte, quum recens in illos effufa funt excel-

n o

lentiffima Divini Spiritus dona. — Àc ne jam evagemur longius,

(i nos Demetrianus ille tumultus,

li

neque ab Ephefo abfcedamus ,

0&endunt)

j

"u

de quo eft 4d. 19., non doceret,

longe maximam partem civitatis

l

adhuc tum quidem paganis fuper

i

&itionibus deditam fuiffe, alios-

s T^

Ite

que

w*

a.

iB ) 68 ( 94

que etiam Tudaicarum Religionum amore doctrinam Evangelii

YwMti

rejeciffe nefciremus, minime deeffent nobis teftimonia, quibus

proled

iflud etiam de tertio quartoque fxculo evinceremus, .

hunc i

$. XXIV. Habemus vero etiam aliud , quod de hoc loco

Viro Cl. objiciamus. Scilicet, quum de fententia ipfius &focio-

perfpic

rum i1ta conveniant nonnunquam Epifcoporzm nomina & Presby-

jor ef

zerorum , ut Epifcopi qui funt , fint etiam certe Presbyteri , at non

fublimi

viciffim ( quamvis poftea in Conmmenzaris Novi Teflamenti poft

prio £j

bus de

Librum de Epifcopaza editis ad 4GZ, 11, v. 30, , fed invito fimi-

lis ac nonnihil certe reluctans , confiteatur, in Scriptura quidem,

Taulum.

atque adeo Apoftolorum tempore non fignificatum effe aliud quid

quiaue d

hoc nomine, quam Epifcopos ) qu&rere licet, eccur tamen utrum

Wia ret

que nomen fimpliciter permutet hoc loco Scriptura ac mifceat,

&i N

quafi prorfus idem fit munus? Vel enim fuerunt in eo numero

prscipere

Presbyteri, qui Epifcopi non effent ;. vel non fuerunt.

$i fuerunt ;

0 Creden

quid cauffz effe dicet Hammond , cur ita fimpliciter nomina per-

iitpg ac

mifceantur , quandoquidem non, uti omnes re&te & vere a Laca

Aerent afte

in v.17. Presbyteri (unt appellati, ita etiam. vere & re&e a Paullo

T& de hac

dici potuerunt Epifcopi in v. 28. ? Si refpondeatur , ca[a. tum ita

pfertim

accidi[fe, ut quicunque venerint ad Paullum , [pmnulé& Presbyteri effeut

ppüdum &

& Epi[copi , & ita in bac biftoria re&e veciprocari ea. uomina (j pro-

SSNGN

ai[cue poni ; ex hoc ipfo gravius etiam adverfus Clariffimorum

efend

Virorum fententiam videtur nafci dubium.

Nempe quzretur;

demum [

qui fieri potuerit , ut pofttam praclaros Paullini illius triennalis

d appa

laboris fructus, in tam multis Ecclefiis , & his quidem ita nume-

Prebyter

xofis , ut ab Epifcopis fupra reliquorum jPresbyzerorum gradum at-

quod fl

que.ordinem evectis gubernarentur; nulli tamen effent Presbyteri,

Ym jm

quorum. profe&o longe majorem effe debuiffe multitudinem vi-

ïmpemta

demus , fí non. modo ex illis dele&i hi funt Epifcopi , fed & in fua

6 a

quisque Dioccefi plures habuerunt Chriflianos greges ; quibus

Jidt p

finguli Presbyteri prxerant, & fi omnino pars non exigua Epifcapo-

Drsfente

T4uWt poteftatis ac muneris imperio eo , quod in hos exercebant

Wt ad

Presbyteros , continebatur ? Neceffe ergo eft , ut fuerint in 115 tum

l

Ecclefiis Presbyteri.

fs

S. XXV. At dicet forte aliquis, Pofce Presbyteros mon vt-

t

catos effe a Paullo, fed alterum illud geums duntaxat , qiii fimal erant

EM

äexc 71?9

Epi[copi, Verum idþ Lucas refellit , qui diferte v« atecGur

EXXAf»

Dore v

*

"ragusiut

$&)69 83

trmam Bo

ExxAuoiag fcribit jeraxiw9syon, Presbyteros Ecclefie accerfstos : quod

umoni, q

flus,

profe&o in tanto diícrimine Epifcoporum & Presbyterorum , quale

hunc in cafüm incurrebat & in eo utique obfervandum fuiffe (1-

quod deforl

tuitur; nullus unquam fcriptor vel mediocriter diligens atque

itia jfusd

perfpicuus ita ponet, fi non Presbyzeros ordiuarios & quorum ma-

Bonn ts

Jor eít multitudo., accerfitos velit fignificare, fed illud tantum

Drelyei, a

fublimius Presbyzerorum genus , quod alio nomine & magis pro-

fj Tefmfmipei

prio Epifzepos appellabant, Quid fi vero aliquis a ceteris omni-

, ld implo.

bus depulfus, hocarripiat , vocaffe absque difcrimine Presbyteros

Senptii ia

Paulium , [ed cafu folos veniffe Epitcopos , qui nizirum , [icuti alias

tum fl

quoque dabauz mandata Presbyteris [nmis, ita bac etiam Apofloli mo-

CCOr 62 Ut

uita recle atque ordine ad ip[os perlaturi fuerint ? Miri fane cafus

iptura nf

fdio. Nam fi Paullo non venit in mentem , de ifto compendio

ID 12 eo n

pr&cipere, five, ut clarius dicam, folos vocare Epifcopos ; quomo-

p difaenit

o credemus , illud tot fimul tamque diverfarum Ecclefiarum £-

fet Doina pet

pi[copis ac Presbyterzs ultro veniffe in mentem ,ut nequidem pauci

d verea i

agerent aliter ? Namque illos concilium coégiffe, & in commu-

k redea du

ne de hac re deliberaviffe poft acceptos ab Apoftolo nuntios, quos

)

coji t

prafertim ifte ex itinere atque alio fe(tinans miferat;nimis profecto

Preien d

putidum foret dicere. Denique nemo non videt, fatius efle omit-

uotin ( 1*

ti contentionem de hujuscemodi loco , quam illud dicere quod

s hat

defendi non poffit, nifi te in tot partes convertas, cafusque tales

[ery quifffufi

demum excogites atque confingas , quales neceffario- ingendos

; ifis 16045

effe apparet, fi quis defendere pertendat, Epifzeporum nomen atque

u t um

Presbyterorum iu.ifto Capite AGorum non permutari, Ceterum

f

j p

D

quod /lendidam mrbem ac valde frequentem civibas fuiffe Epbefum 5

item. jus Metropoleos iuter Afie: civitates. con[ecutam ejfe a Romauis

yent Bo

jtoüren V.

lLeperatoribus 5 etiamque quod»ad Rcligionem Chriftianam attinet,

FIU

caput aliquando demum totius Afgg factam Epbefinam Ecclefram , ad-

(IF!,[M&IH

g, QU

jicit probatque. Cel. Hammoudus , id veriflimum certe eft., fed ad

i

prafentem controverfiam ac locum nihil. prorfus facit.

Quid

| 'WUM/

ao

enim ad amplitudinem Ephefinz vel Ecclefiz vel Dicscefeos Paul-

Q du

n

gnu

li Apoftoli xvo adítruendam facit, f1 & magna ac pulchra diu Utbs

fuit Ephefüs, & pro civili honore atque munere ab. Antoninis

bytetos n

aliisque poft eos. paganis Imperatoribus jus illud Metropoliticum

eft adepta, & fi denique ferius non modo Afiz , qu& Pax//i tem-

| !/i W/Il ifjf;

pore vocabatur, fed & latius multo patentis Afianz Dioscefeos

.J W p':'/ n,:;.'( f

l

Metro-

hr |

Cinisue

&2 7o(g8

Metropolites fa&us eft Ephefinus Epifcopus , 1deoque etiam am-

icupani

plioribus titulis , Exarcbi, Primatz , ac plane Patriarche honefta-

direto ,

tus ; qua de re non modo Codini No£itia MereoaóAeuv. teftatur,

fed & hiftoriz Ecclefiaflicz Scriptores,

Vide Evagrium Lib. I1I.

Jnlam a

Cap.6, lc de 4G. XX, deque his, qui ibi commemorantur;Ec-

Philper

clefix Ephefing Presbyzerzs atque Epifcopss.

bufe, N

$. XXVI. Proximus eít ad Phlippenfes locus , de quo etiam

taxat, L.

145 conjef

aliquid antea per occafionem delibavimus. Dum in ipfo limine

hujus epifiole ífalutem more fuo adícribit Apoftolus his quibus

lidithma ra

fm ea tei

eam deftinabat , iflis utitur verbis; ze; voig dyíow &» Xoisa Vues

TO Sciv 69 QuAlataic uv $mewóutoie 9) Avaxcvoic ; Ommibus [anclis

lre eft, c

latem noi

in Chriflo Jeju , qui [uut. Philippis , cum Epifcopis & Diacouis. Argu-

mentum inde nectitur adverfus Epifcopatum , qui nunc eft, plane

I H ip

fimileilli, quod ex omiffa mentione Presbyzterorum in 1. Tím, 3-

Sane, ut

fupra procudi a Presbyzeranis Tbeolopzs diximus : Quaum omnia fine

T1on patit

aC verifin

dabio . Pbilippenfis Ecclefte meumbra falute fua impertiri Apoflolus vo-

Iuerit , 49 vero in güinifiris bujus. Ecclefie [eparatim commemorandis

aliquid e3

tantuim Epifcopos ac Diaconos fouat , Sequi , Presbyteros zb al-

3 epiftoa

Zerutris comprebendi : at non comprebendi ilos [ub Diaconis, omnium

g diligen t

coufel]one : Ergo (ab Epifcopiss & ita non fuife tum adbuc Epifco-

10 Conce

]

pos /zpra Presbyteros alios.

ltem: Quam ,qua in una urbe Pbi-

millurus (

lippenfutm , 49 bac fane fatis exigua , colledla Paulli &vo fuit Ecclefra,

fario) o

eam plures tamen. Epifcopos babui[fe jam tum intelligamus , uon po[Je id

Yalde reg

nifi de Collegio Miniflrorum intelligi , quos inter dijcrimen, certe quale

Onfentan

poftea conflitui ceptum est, minime aduittaut Paulli bac verba, cuucios

YWitias pat

pariter eadem appellatione Epifcoporum compleclentis ; j ita tam

PauïiuS p

Unitatem Epifcopatus qz« vocatzr bodie ac tauto fludio defenditur,

15 tütm et

quam [spereniuentem [upra alios poteflateu ac dignitatem pror[us exifla

CaPtivitatm

Ecclefa excludi. Proponit etiam tertium argumentum Walonis

t5 dlinjns

Me[Jalini , (ive vero nomine Claadii Salmafii ; quanquam id fane

l IOC quo |

in fecundo contineatur : Quzw uemo unzus [upra alios dignitate vel

potejlate eminens in Philippeuuum . Ecclefia commemoretur , [ed frmpit-

At a "

citer Epifcopi plzrazivo numero , quafí. pares inter fe appellentur , ue

aïmmmw

quidem fuilje tum in ea Ecclefia potellateur vel diguitatem bujuscemodi.

Ciés Qu

S. XXVIIL.

Quid ad ifta Cel. Hammondw ? Refpondet an-

tï?mque |

te omnia tertio argumento , cujus confutationem pro ve/ifatione

l ICafig p

habet : Fel l)lyi(';'p[»orztm Jedem vacare eo tempore , vel ab ip[o Apofielo

*

Ilter u:

Düllum t

j o;czpari

-

i

E d

$871 o

Ute efmy

bccupari vel Epifcopum Pbilipporum abe[fe potuiffe 5 ac faue , fs Tbeo-

atb ho

doreto , Chryfoflomo , Tbeopbylacio aliisque credamus , ip[um Epapbhra-

u t

ditum , qui tum Rome cum Paullo erat ex Cap. 4. v. 1. (* Paulii epi-

erit 1.

flolam ad Pbilippeufes pertulit , uti in calce illius adfcriptum legimus,

emmorantury

Philippeufium tunc. Epifcopum fuiffe, & ita falutem ei ad[cribi non de-

buiffe. Non examinabimus hoc prolixius. Duo notabimus dun-

, d quotia

taxat, l. Ut huic argumento Sa/mafii fatisftiat proponi nobis me-

T ipholns

ras conjecturas absque ulla umbra probationis , qug non eft fo-

us his quio

lidiffima ratio difputandi.

Nam quod Epapbroditum , Philipen-

fium ea tempeftate Epi/copum fuiffe Patres aliqui fufpiciantur , id

T2 11

u j

leve eft, cum ipfi quidem ex junioribus fint , vetuítam auctori-

tatem non allegent, planeque ex conje&ura hoc affirmaverint.

us M

nc el, pl

IL H« ipfx conje&ure nullam plane habent verifimilitudinem,

Sane, ut a poftremo incipiamus , vel folum filentium Apoftoli

iH I. IFIW. 3'

g o

non patitur Epifcopatum Philippenfem Epaphroditi valde certum

At

ac verifimilem haberi: quum is tam opportunam occafionem

at

aliquid ea de re Philippenfium pariter & Epaphroditi commodo

xos [b al«

in epiftola monendi, ipfis eum commendandi , hortandi illos, ut

ei diligenter aufcultent, fuam , quam de ejus functione fpem ani-

nis, m

]u Épf

mo conceperit, declarandi, & fimilia, minime videatur prater-

miffurus fuiffe. — Quod ab Zfpoftolo ipfo ( Paullum intelligit necef-

ya urie D

?

)

l

/

!

fario ) eccupari eam. tum potui[fe fedem , inter alia ponit ; id non

Ü fmt Mi

l

valde re&um videtur, aut Apoftolorum inftituto ac muneri fatis

Ilj y 11l ? .]6/ Á

confentaneum. Quum enim Apoftoli Chrifti mandato fatisfaéturi

d

"

( 06754; i

!

-

varias paífim regiones przdicandi Evangelii gratia obirent, & cum

Paullus prxcipue ftudiofius hanc rem ageret y ac reliquorum ul-

jj £

lus, tum etiam fane longinquam iftam íuam atque diuturnam.

uj if

captivitatem facile pravideret, eccui perfuadebitur, ipfum fingu-

T

laris alicujus Ecclefiz Epifcopatum tamen fuscepturum fuiffe ? Quin

"T

fi hoc quoque ita fuit, niholominus aliquod adverfus Epifcoparum

gunil j

hujus temporis ex hoc loco elicietur argumentum. Nermpe illud

L

yiut i

faltem apparebit : non credidiffe Apoftolum, neceffe effe, uti unus:

jat

I ',ff

aliquishomo cum ampla ifta poteftate Epifcopali Ecclefias vel Dice-

í slutin"

cefes cunctas adminifiraret, quando tam longe fepofitus , abfen-

T

u

ij i

i

tGamque certe minime brevem profpiciens, nequaquam tamen de

o

4l

Vicario Epifcopatus creando cogitavit, fed Collegio ifti Epifcoporzum,

)I/

09

f

inter quos , uti verba ejus videmus effe pofita , difcrimen fane

]

(

T

ii

nullum facit , regendam & gubernandam permifit.

n 7

$. X?(VIII.

"

8 ) 72 C 88

S. XXVIIL . Quare jam ex hoc liquet ; $1 ad unam, qug

mines e

in Philipporum ucbe colligebatur , Ecclefiam milla fit hac Paul-

lina Epifíala & falus ; evitari non poffe , quin illam hoc tempore

busque(

avido M

ejusmodi regimine ufam effe confiteamur, quod propius ad Prer-

at tutz D

byteranam rationem accedat , quam ad Epifcopalem , uti hodie no-

vile dabrta

mina imponuntur,

Et vidit hoc profe&do, ut minime ifti Viro

acumen defuit, Cel. Hammondus,

Itaque folutionem affert por-

m pofl 3

tiftr aci

ro duplicem , primam , plrres forte in eadem urbe dvver[as. Ecclefus

fui[f , qua uimirum vel a diverfis Apoflolis fundata eJJeut , vel feyas

f foret,

$ XX

ratim ex Judei ( ex pagants colledla , &5 ita diverfis forjan dialediis

& aliquando ritibus disjungerentur , quod cum graves ob cauffas,

Qiam de a

$m us Cui

ac neceffario plane fieret, haud credidit nimirum Vir Cel. ad

convellendam Unitatem Epifcopatus valere : alteram fimilem illi,

ddns, Na

Icdefis 1

quam loco Zfoerum de Ephefimis Presbyzeris , qui fimul Epifcopi

vocantur, ab ipío applicari fupra oftendimus ; quamvis equi-

Tangel «q

perttitioni

dem & alia addat, ficuti dicemus: Philippos caput fuifJe Ecclefiae

vum per Macedoniam , earuu, ita Metropoliten Epi[copum Pbilippeu-

dt hos diy

fenm exfitiffe , ideo non Philipporum urbis Ecclefiam im. Epifiola Paulit,

.5, Ilöql!&q

ilo turpi

vel in falute ea, de qua dilputatum , [peGlari , [ed omuem ilam amplam

Diece]m , compluribus refertam Epitcopatibus , qzz iu poteflate fae-

t y alte .

quid hujus

rit Philippenfis illius Epifcopi. Prim refponíioni non videtur

ipfe Vir Cel. multum confidere , quod quidem ad Philippenfium

lum (chis

attinet Ecclefiam.

ipfo apnof

Nam licet de aliis quibusdam Ecclefiis,

Romana , Antiocbena , Epbefima., Corintbiaca , etiam Hierofolym-

Aémplam

nulerit.

taua, Differt. V. Cap. 1. S. 6,7, 8. & feq. probare aggrediatur; de

Philippenfi neq; conatur hoc evincere, neque fane poteft; quum

fïn leidi ic

T

Aleattomn

id urbis iflius anguília minime patiatur. Eam etenim exiguam

adhuc valde illa «tate fuiffe Principis Geographorum & Paaullo

fil lbt ?

plane cozvi Strabons de ipía filentium neceffario arguit, qui ur«

bes Macedonis fupra fexaginta enumerans, Thracizque etiam, li

um

Pafb

quis ei accenfitam ab ipfo hanc urbem contenderet, valde mul-

:ds

tas, nullam tamen facit mentionem Philipporum. At nec recte

tl Ch

profe&o obftare aliquis credat Diezz Ca[fü teftimonium in

Cekbfantes,

Li*. LI. , qui homines Italos a C. Cxfare Octaviano ob ftudium

$ ng '

1&18 dl& uy

partium AÁntonii oppidis füis ejecdtos cum alibi, tum Philippis

quoque, fcribit, collocatos effe,

Nam neque effecit hoc ut Szra-

E f'öd E

? cam urbem corüemoraret, qui fane pott colonias illas ab Odaa-

ïlmitate ,

viano deductas libros fuos condidit ; Neque fi maxime ifti ho-

Il Q

mines

OC dun

&or

dl

*5-88)73(3-8'4

SLAd n

if f ha

mines eam Urbem incolis frequentaffent, diverfis caetibus gregi-

am ho lt

busque Chriftianis originem ea multitudo potuit prabere, quam

proptusa

a victo M. Antonio ad hanc fcriptam a Paullo epz/olasm communi

ac trit£ P-hilipp»enfium ceterorumque Macedonum diale&o alfue-

il t Dodet

minime Jl

vifle dubitationem non habet, At amplam fpatiofamque, ne qui-

onen af

dem poft Szrabonzs tempora dixit hanc Urbem quisquam ; & in

epiflola hac ipfa aliqua ejus rei exítare veftigia debuilfe videntur,

diveju B

«efat

fi ita foret, qua vero nulla funt prorfus.

$. XXIX. Quanquam fane, ut dicam quod fentio ,.ne

f ia d

ràes ob a

quidem de aliis illis quatuor urbibus certo probet Vir Cel, , plu

um Vi («

res in iis fuiffe, ac eo , quo vult modo, difcretas ab invicem Ec-

clefias, Nam quz alfert pleraque, hoc evincunt modo, fuiffe in

a ij

Ecclefiis iffarum urbium , qui a pluribus Apoftolis do&rinam E-

! fimul ij

uamyis

vangelii acceperint, & partim a Judaica Religione , partim a fu-

perítidonibus paganis ad Chrifti Evangelium fuerint converfi.

aije Kl

At hos diverfos quoque & ab invicem fejun&os cotus celebravif-

un D

íe, nequaquam ex iis demonítratur. Nifi quod de Corinthiis ex

ifla Pa

illo turpi diffidio & contentione, quum a/zer diceret , ego Panlit

rilaun ml

fum 5 alter , ego. Apollos tertius , ego Cepba. 1. Cor, cap, 1. & 3. ali-

iu porjtt j

quid hujuscemodi poteft colligi ; quod tamen in verum ac ple-

j non Wif

num íchisma , & fegreges plane ccctus erupiffe certum non eft,

phylgpe

ipfo agnofcente Hammondo.

At mirum profecto, qui hoc ipfum

sam 103

exemplum, ad vela alio convertenda, Virum Egregium non com-

jum iaj

pulerit.

Quid enim ? An probavit iftas contentiones. Pau/Iw ?

aob

Àn dividi ideo gregem jutfit? Anad divifionem ab ipíis ceeptam

ane otclï'.W

fefe accommodavit, aut mandata attemperavit , quz ipfis in epi-

genim 9^

flola dabat ? Immo vero graviílime illud omne arguit ac vitupe-

fioram

rat, ex cujus etiam vituperatione unice nos hoc totum de Corin-

p agl qui uï

thiorum iíla difcordia didicimus. Quomodo ergo nunc nobis

w'æque emm,ï'v

perfuadebit Vir Cel. ; quum eflent in Philippenfi oppido duo

i facra ac ritus feorfim

d ul

dittin&i Chriftiani greges , fua fibi fingul

J

celebrantes, & ita feoríim certe convenientes , hanc tamen ad ip-

g

gim "

fos communiter fcripfiffe epiffolam Paullum 5 in qua non modo

Qd

n

iflis disjundis atque difcordibus concordem fimul falutem dice-

pl

f

ret , fed & fa&um ipforum ab Evangelica fimplicitate , caritate,

fet

du

unitate , vehementer profe&to abhorrens nec verbo improbaret,

immo potius, fi rem re&e confideramus, probaret , non filentio

481

Jl Ü

[j:

hoc duntaxat, fed vel maxime falute illa & omni pariter epiffola

T

ln

ad diíciffos ab invicem , fimul tame

n defünata 2

K

$, XXX,

f H

$2574 CS$8

iverfis ritibus hariolatur , id tantum.

Yéto etia

$.XXX. Quod de d

itioni fa

veat, ut firmius etiam reddat argu-.

minus f

abeft, ut ejus expofi

Fuiffet enim ita certe tetrior fchifmatis fpe-

uotu f

mentum noitrum.

cies , cum majore o

fenfione infrmorum conjun&a, & ita dili-

nomina «

büs Ecclt

gentius a P«

[

llo arguenda

, quod non facere illum vidimus: ficuti

magno argumento, nihil

floriam ài

neque ceteri

Apoftoli faciunt profe&o ;

locorum effe tentatum.

quidquam h

ujuscemodi eo &

vo usquam

nina £jj/

Ílime objicitur,

Nam i

Dialectorum

diverfitas pariter non re&ti

qui tumt v|

de Linguis pror

fum diverfis intelligit, ve

luti quod ex Judais con-

ifttque fir

vel uti fci-

(um ilam

veríi Hebraica

duntaxat Lingua uterentur in facris ;

es ex paganismo converfi penitus ignoras

ihde Ef

rent, quam ceteri omn

bant 5 verum non eft:

quando extra Palxíftinam non facile nobis

(ia hic jar

braice tantum fcientes quisquam

integros Jud&orum coetus He

iudipna (it

oftendet, contraque gr&ce omne

seo tempore per Aíiam Roma-

$X

Roms , multo magis

norum imperio fubjedam ;

per /Egyptum;

urbe pemii

vero in Gracia & Macedonia , ubi Pbilip

i erant, loquerentur ;

Diferz, IY

$i vero

unde tritiffima illa Judzorum Helleniftarum appellatio.

Mi üti a

fä,tle' ül'-.

o con(li

de diverfis Lingus Gr&c& dialectis fentit Vir Cel., necid

mum eft: quoniam eo te

mpore,quo-tam longe lateque pervagata

ff blure

fere aJiquam diale&um ex omnibuseam

hzc fuit Lingua,in unam

VUltafor j

fcimus effe conflatam, talemque certe fuifle,

ut qui in una Roma-

*

rf ;

um Provin-

ni impe

rii provincia grace didicerat, ceterarum omni

7 fm' H

ciarum

(ermonem fine difficultate intelligeret, . Denique quoc

h dfufal

ex Romans inprimis & Antiochenz ;

& Hierofolymitang Eccle-

qui: ita mul

&i intra brevifli-

7

fiz primis Epifcopis argumentatur,

&t ludir

mum tempus fuerunt, & ordine quoque it

a inverfo vel immutato

ftataendum , illo-

t flgnifu

a variis recenfentur, ut neceffario videatur effe

N 'Qmm«gn&i

runm aliquos eodem tempore diver

(fis Ecclefiis earundem civita-

SEN N

tum prafuiffe; id neque certum e

ft, & contra fententiam ipfius

non minus faci

, quam adhi-

le vel probabiliter-contorqueri potett

O005 i a

beriad eam firmandam. Non certum: quoniam multis.aliis ex

Gte &

dium, alios atque alios

d

pot.

cauflis iftud oriri potuit hiftoricorum. diffi

Autiocbenoss

àte facit,

identidem nobis Epz/copos Romanos, Hiero[olyanitanos,

tiïumo

QU& in ha

etiamque numero complures ;, intrabreve t

empus enunieran

0. $ed "

Et fi ad quemvis hujufcemodi componen

dum. diffenfum conti-

A fiet fin

nuo nov& quadam a nullo auctorum diferte expreífx con fuetudi-

b itopi

nes veteris Ecclefiz: imaginandz forent, valde mira non raro to-

Agument

zent flatuenda , vehementerque a. rei veritate abludentia, Poteft

VeZO

ag

488)7'7(884

It i um

véro etiam contra Virum Eximium hoc retorquerï ,€o quod no&à

1 relit a

minus facile planeque conciliatur ifta diverfitas , f1 ex Presbytera-

hii

norun fententia dicamus ; Quum Presbyterorum atque Epifcoporam

, tind

L

nomina communia effent illa gtate, & Presbyzeri in i(tis ampliori-

vidimus: It

bus Ecclefiis pietate ac doctrina venerabiles ; dignique qui in hi-

oumento

ftoriam abirent, effent non pauci; adnotata certe illorum effe no-

efe n

mina Epifcoporum appellatione atque titulo; id vero pofteriores ,

qu, Mi

qui tum vivebant fcribebantque, quando jam introdu&tum erat

Lex r

üfuque firmatum Epifcoporzm & Presbyterorum dicrimen ; fecun-

js ,v tl

dum iftam fui temporis confuetudinem interpretantes totidem

yenitis o

inde Epifcopos fui illius &vi fimiles Epifcopis procudifle. Sed nimis

on il

diu hzc jam nos digreffio ténuit, quanquam res ipía alioqui non

|tes quua

indigna fit, quz co

gnofcatur a ftudiofis & inquiratur.

Afiam No?

S. XXXL Pugnat etiam dilemmate pro iítis in una fzpe

multo 3

urbe geminis ab invicem diverfis cetibus & Ecclefiis Hammondus

oquerentii;

Differt. 1. Cap. X. $. 7. quod valde firmum eft adverfus objetio-

io, SIVerO

nem, uti ab ipfo profertur; fed nullum prorfus, f1 re&e illa ob]e-

d ne D

&io conftituatur. Fingit enim, ita adverfum fe difputari; Nom

qe p

fuife plures in una civitate Epifcopos, ideog, $awwoorss plares Pbili[/pä

1 bmïübusm

falutatos fingulares Epifcopos nou fuiffe. . Contraque fic dicit: Wel

um N2

fei[fe jaim. tum unum [olu

mutodo in 4na civitate Epifcopum , vel non-

dum fuiffe. Si prim $. 1m [efe babere quod vvelit, & fuilfe jam tum, id

snium 7

paige

eff, Apoftolorum «vo, fingulares Epifcopos cum ejusmodi poteflate, quam

!

ii

nunc babent. Si poflerim 5 ad prafeutem controverjuam : nibil facere,

ml

Verum luditur hic ambiguitate vocis Epifcopis , prout modo Pres-

u

m

byteros fignificat, ex mente Presbyzerauoram, modo Epifcopos, fens

1

ífu Hammondi, fociorumque, Ut facile fit Viri Cl. adverfariis po-

ht

gi

2l

fterius argumenti membrum arripere fimpliciter, dicereque, quod

étiam perpetuo contendunt, fuiffe omnino plures eo tempore Epi-

niet

fii iP&

um Zdh

fcopos in eadem Ecclefia, fuo fenfu nimirum, id eít, qui pari digni-

| ,qü

quisa

Jj &

tate & poteflate eífent; id quod fane ad hanc difputationem pr&-

yean

clare facit, quando iftud unum in controverfiatn nunc venit ; ec-

»SQ[

ug in hac re Paulli zvo obtinuerit in Ecclefiis Chrifti confuetus

A Antwaænh

do. Sed animadvertetur etiam facilius ifta ambiguitas, & manifes

etannu.li

J

f !

fta fiet firmitas argumenti, ac hujus dilemmatis vitium , fi pro

jet

Epicopi nomine nomen Ecclefra fubftituatur ; quomodo & recudi

j

g

argumentum oportere,

&a cautis Presbyzeranorum: difputatoribus

000

Nempeita: lu «Ja civitate ton fuiffe

J

)

intorqueri fum perfuafus.

K 3

plure:

us

WE )76 $9

invicem diftinctas , eo' modo: de quo

zilm'es Eccläjitf , nempe ab

;svimo (l

3aullo ante diximus, ieo,

émonozss plures Pbilippis falutatos fmgu-

p dind

jares Epifcopos non fui[Je : quippe cum involvat aperte contradi&io-

:fþ/är/)/lyzþiz

nem , in una Eccle(íia plures effe Epifcopos fragulares ; qui in duabus

1097

ab invicem difcretis, duo effe poffunt fingulares, in tribus tres, &

qudiformu

fic deinceps, at in una certe nonnifl znuws frngularz. . Xta informae

Tidem phan

tüm, optimum erit jam argumentum ; eflque ita frmum , ut Cfel,

rjv 8

Hamnmondam autin tenui ilta anguftaque Philippeníium civitate

fint cete fí

& cujus pars modo aliqua Chrilli do&rinam fit amplexa, plures

DEL at

tamen /eparatas ac fegreges. Ecclefias ftatuere, vel pro Philippeufium

hu ilam,

una cioitate ad aumplilfrmam aliquam. Diecefin, cujus caput fingatur

Mftarn $

fuiffe Philipporum Ecclefia atque Epifzopus , feripta e[fe Paulinat

Xuledio,

epiflolam contendere coégerit.

Jutari, ac di

Videamus ergo etiam de hoc poflremo , in

v

Yi ertne

quo fane multus eft Vir Cel, An epiftola hc non ad unicam ali-

& erat, f1;

quam in una urbe collectam Ecclefiam exarata. fuerit, verum ad

Corinthig,

plures fimul Dioecefes eidem : Metropolite fubditas, fed qu fuos

iHa üng ula

deinde fibi feorfim fingulos Epifcepos haberent , ad eum modum;

m potue

quo nunc Zpi/copatus complures unius Zfrcbiepifcopi Diccefis com-

Omines q

plectitur? 'Textus Apoftoli non favet fane admodum 1(tà explica-

tioni, Qui ne quidem Philippenfi Ecclefiz hanc epi/lolam infcti-

0 Kj

bit, quanquam id ipfum ad ejus urbis potius Ecclefiam , fecun-

li? "Wl)! EU

dum communem loquendi ufum , pertineret, quam ad nefcio

u Clfey

quam multas Ecclefias Macedonicas, quarum caput modo ifta eí-

NIGem cert

fet Philippenfis: fed infcribit voic ayícis voic 8ei &» QuMararoig evy E-

unfo d.

7hioxowois 49g) Aiexavo , Sandin qui [unt. Phbilippis (1n Graco etiam

Rn

expreífius, in Philippis , id eft profecto, ex perpetua confuetudine

D

m»ä ! ï'!äït

[

graci fermonis, iu zrbe Pbilipperuan) cum Epijcopes ac Diaconis, Quod

ii

fi quis hoc probari poftulet, non erit nobis longe eundum: ex

ipfis hifce Lizzer5: Paullins pronum eft exemplorum affatim con-

[

L

Ptj

gerere. Scilicet eft eadem ipfa formula,qua fere ceterarüm urbium

Fb

Y

Ecclefiis divinas fuas epi/lolas dicavit infcripfitque; certe non ha-

i

bet formulam, qua clarius demonfiret, eas a fe ad fingulares ut-

Ti

bium Ecclefias deftinari. Quis epiflolam ad Romanos fidelibus, qui

N D

IOHEP '

P

Romz erant, in urbe, inquam, Romana,aut fuburbiis, miffam du-

1

Q

bitet; quandoquidem illo tempore ne quidem exfiuüffe inOcciden-

"! fj

tis partibus extra Romam Ecclefias Chriftianorum , quisquam au-

) fOfc

sz

debit affirmare, &ipfe Paullus ad eam urbem aperte Íatis reftringit,

efr(

ij

N

pruno

t li

:g )7 (2

T

^

T

primo cum fiem eorum celebrari [cribit iu oumi orbe terrarum, Cap. Is

fulutdr

j

l

;;V&u

e Conttdit

v.8. deinde cum ventzram fefe ad ipfos ia Hijhano itinere [u0, io per

ipfos in Hifpaniam perreciuruminuntiat,c. 1 $,0,24. 9 28.ac poliremo

quuin du

in commeudauda Pbhebe ( falute multis adfcribenda, Cap. 16.. At

1tribus tsl

quali formula verborum Romanis iftis hanc epiftolam deftinavit ?

. Tta ao

Eadem plane, qua ad Philippeníes utituz: máer vek szw à» P'apad

jraum, t (

ol

05,70671'*77079 O& xAurois aivyloi, otmnibus , qui. Rone ( Gr&ca hic etiam

níinm o

Mu]

funt certe fienificantiora, in Roma , in. Romana urbe ) funt , dilecias

implan i

DEI; vocatis Sanció. — Priorem ad. Corinthios, usbem ipfam Corin-

re Dl

thum, illam, inquam , in Ithmo fitam fpectare, poteftae aliquis

capitingt

infiiari? Sane videmus in ea de vitiis unius alicujus coctus , dedq;

T Bo

malefa&o , quod idem ifte cactus vindicare neglexerit, prolixe dit-

putari, ac difputari non tanquam ad partem aliquam duntaxat £o-

polïremo L

rum pertineant, quibus de(linata eft epi/lola (ficut fieri fane necef-

] unicam

fe erat, fi pluribus fimul Ecclefiis iinguïazibus Metropolitane

jt, Verum à

Corinthiz fuübjectis deftinata illa fuiffet , quas fimul cunctas fa&a

fed qua (uos

illa fingularia , verbi gr., hominis inceíti impunitas, nequaquam

o modut

tum potuerunt contingere) fed plane tanquam eosdem omnino

Jiecdis u*

homines eundem, inquam, gregem atque coctum cunéta refpice-

m lt fïXFW

rent, Atqui etiam hanc infcriptam videmus: E'kxxAgcia TS O5 TÀ

d

^

vt & Koghbn , Ecclefre DEI, qua iu Corintbia eft urbe, Sic poftea ad

N

4

deliam, æ*

äüäq/fü;: TOiG ai'y;'a:s TOÍg €ciW C E Qec

picadee

né&li in Epbesina urbe. Si€

ad .Coiq/]ärg&;: Tcie G9 KoAoccoas avylae, Sauciz, qui [ut ColofTis quam.

quidem certe urbem Metropoliticam, opinor, nemo eft dicurus.

u molt iig '

Quinimo de ipíis verbis atque Litteris é&» d1A/z 06 , habemus at-

ii

n Orio gq,ïiï

gumentum , quo probetur, non aliter quam de urbe ipía a Pau/le

j con 15'83'?,

accipi, licet 1d Jam alia probatione minime indigeat.

Nempe

D

quod Apoftolus r, The[f. 2. v. 2. fefe fcribit mpomalém so) vCpistiven

& QiMTaOKC , mala pa[[um efJe jaum autea & coutumeliss ajfecium Phi-

] eppdun

2

ma

Iiypi, numquid id de ampliflimo potius tra&u Macedoni , quam

,rin iU

de oppido Philipporum intelligimus ?

[j

d

$- XXXIIIL Quod fialiqua falus in. Epiffolo Paullinzs,

qu& quidem urbium fingularum nomina duntaxatabsque ulla ad-

j

mouhiïs

li

jectione praferunt , fi ulla falus hujufcemodi ita eft infcripta » ut

(j

( bml

jdi

hn

alias quoque Eccle(ias extra illas urbes re(picere aliquo colore di-

bs, !

1

videlicet: T4

oj

ci poífit, foret utraque ad. "T hefalonicenfes , infcripta

»ulf

T

Kcclesie.

Contendere-

fj p

ExxAgrig OtccaAcnxéuv , TbeJalonicensium

Áf

J.'f,

tur enim, licet non valde idonea aut pr

obabili ratione , Ecc/esie

n

i

d

lurium Ecclefiarum fin-

jl

nomen hic quidem de Diocefi, five CEC P

gulat

j

h

.'*I»ä&n&('äää

"TT

gtlïafium complexd acci

piendum effe; etiamque alterum quid

tam fgron?

non folidiffime fortaffis, at fane non

advocaretur ad probandum,

fgefm, d

fine fpecies qu

od in fine frio

ris &piflole pr&ter confuetudinem fu-

u'fsmgi

lus per Dominum Tbe[Jaloniceufes , uti a omibus

am adjurat Pau

qui eam dzipi

[auctis fratribus [e,

o

[)

atur , qui fcilicet (interpretaretur Haunmuoudu )

f Dranped

etiam extra T hef

f

3lonicam facros fuos coctus celebrarent, cum de

i Qj 1

his, qui in urbe erant; & facros ibi c

onventus aflidue frequenta-

t Yinime II

Sed tam infelix eft

bant , nihil opus effet tanta cura precipere,

pritrappud I

ifta, quam arguimus,

Viri Cel, opinio & explicatio,

ut hoc ipfo

de firmamentum pr&cipuum fperare

Atbfas i

vel maxime evertatur, un

alvdsinde lt

poterat.

Nimirum qu& fola formula eam

faltem leviufcule ad-

"-

ea non modo non adhibetur in hac 42 Pbi-

tem uman, h.

ftruere poffet videri,

htrpsb i

lippenfes , fed contra in epiffolis ad urbem ejus

modi miffis ponitur

gf Ue C

duntaxat, quam adeo nullas füb fe alias Ecclefias fingulares come

Ti a e

rehendiffe, adeo Metropoliticam non fuiffe; quo quidem tem-

ndum eft vel in-

Bbb i

ore hgc à Paullo fcribsbantur , Viro Cel. ftatue

Wf Wtzn Tüïf ;W

vito , ut fub ipía hac

noftra Philippenfi eam compledatur, &

( (uam fententiam vulttueri. Fuit enim

? mb n

compledi fane cogatur,

Ws a

certe inter Macedonicas ur

bes, hzc Theffalonica , & fatis vicina

"

emum eft ab A-

ii r

fuit Philippis , & poft Philippenfem Ecclefiam d

fundata; quibus ipfe nimirum

argumentis uti«

u

po&olo condita &

fub Philippenü

F fueïi; Wbä

tur, ut probet , quo

d ad res Ecclefiafticas attinet ,

Ecclefia Theffalonicenfem fuiffe,

& ita epiftolam infcriptam; Pbi-

Ecclefig atque Epi/co«

,?Peæ 1n hs u

lippenfibus & eorum Epifcopis,horum quoque

*

miffam fuiffe; licet

B ib

jó, ficuti & aliarum ex eà regione & vicinia;

lubentius absque

R QU (crih

alioqui, fi hic locus a Pbilip

pen[es non urfiffet,

x

K d

&oritate vetuftatis The[falonic

g 1lli

tand

dubio & magna certe cum au

Bs

]

"]

primas delaturus fuerit , quando

hanc quidem tam Urbem quam

Ecclefiam ifto honore affectam eífe certum eft

, poftquam & Ma-

$)

v

largiti

RY

cedonum civitatibus hac talia jura Romani Imperatores

fias nominari & ha

beri

funt, & inter Chriftianas quoque Eccle

« XQ&Q NV

Metropoles coepere, quorum tamen neutrum

de Paulli &vo ha&e-

formula.

nus evictum eft. Sed jam plus fatis de hac

*

cogltabat '

S. XXXIV. Poffumus alio etian te

lo 1ftam interpre—tatio—

luit revera Paullus eandem

m quod

nem configere. Nimirum , quum vo

Stürj ud

ll

aliquam epi/ioam fuara ad plures fimu

] Ecclefias pertinere; mini»

me defuit ei ratio & formula, qua hoc declararet: ambiguis certe

Tlon ampli

u epilto-

bïtem h à fi

& obícuris locutioniþus ufus haudquaquani eft, Galafaru

]a piu-

$e579 ( $8

la p-furibus'fïmul Ecclefiis fingularibus deftinabatur, qu& per cer-

At d

s atfne

tam regionem, quanquanm nec hanc valde amplam profecto, fpar-

lecudinen

fx effent, Atquomodo declarat hoc Paule? Num primariz ali-

DAT

cui iftius regionis civitati fatis habet epiftolam inífcribere ? Num-

quid eam deligit , cui primum ex illa omni regione pradicatum

Hatumis

fuerat Evangelium, & qu& adeo daeyii & wewrorox - ceterarum

atént, CU

erat iz Chriflo , uti e['egai;ter poft Scripturam Vir Eximius loqui-

due f

tur? Minime. Ille vero clafifümä&regionis ponit nomen, omnia

am idcd

pariter oppida locaque ex «quo complexum; & plurali numero

, ütloco

Eccleíias ponit , rdi ExxAueiauc vüg 'aAariae, Ecclefus Galatia ; & in

puum fyat

ipfis deinde litteris populum fimul omnem certe alloquitur , non

if d

urbem unam, ". ayorror TaA«rat, Cap. 3, v. Y. Secundam ad. Corin-

n hacid D«

fhiosy cupiebat idem , fervire (latim cunctis fdelibus , tam qui in

vl pntt

ipfa Urbe Corinthiorum habitabant, quam qui extra eam per o-

nlares t«

mnem Achajanm erant difper(i. At hoc rurfum clariffimis verbis

urtdert tétt«

ab ipfo fignificatur: T£ ExxAgcíe v$ O& TÜ ;b'y & Kogibo evv TOie

, ef vl ite

ayloig as vaig iv 6 OA Ti N opoag. Ecclefr: Dei, qua Corintbi ei ,

ecatut

cun. onmibus [auctzs,qui [unt per omnem Acbajam, Idem quoque À-

Futenm

poltolus, cum alias etíam vellet fcriptam uni Ecclefig epiffolam

ts Vi

comunicari continuo cum alia vicina Ecclefia, & in ea etiam reci-

üm d A.'

tari , non neglexit hoc diferte precipere, Col. 4.v. 16 Qumm bac

qmentote

lecla fuerit a vobis epiflola, date operam, ut etiam legatur in Laodicena.

j; Dl

Eccdlesia, ( ut vos Laodicenam epiflolam pariter lepatis. Deniq; tan-

fcipiti"

topere ir his clarus effe ftuduit Apoftolus, ut cum etiam uni Ec-

æg[ W[P;N.

clefix fcriberet, fed ab cunctis ejus Eccle

(iz membris cognofci cu-

li I

prest— mandaret 5 ifho

psret, qu fcribebat, hoc ipfum verbis ex

"I

quid dico, mandaret ? adjzrare? de eo hos; qui refignaturi erant e-

llo ante attulimus ex I-

piftolam, per Domiuum, iis verbis qug pau

| Ulbem qüm

The|[-5, v. 27. Nam quod ibi Epbefrmam Ecc

lefiau at&, Afiaticas alias

m ad The[Jalonicenfes epi-.

hum 9

intelligere Paullum, & iis quoq;

præïegï ifta

u h

ml

?

Jlolaur velle, Vir magnus Hago Grotizs

; Macedonicas vero. Eccléfas

in comentariss ad bunc locum

jd hi

idem ifte nofter Cel. Hamzondus , uterq;

e

cenfet : id verifimile non eft, quum nomi

na Ecclefiarum, de quibus

cogita

batquod tam erat facile,& alias certe ab ipfo factum eífe tan.-

tum quo

d oftendimus, haudquaquam adfcripferit PauZu. Quin vi-

| st

e

detur illud poti

us hoc mandato edito compenfare voluiffe , quod

j &

nic , primo in limine

non amplius fzd , qui erant Theffalo

at

iflol ab ipfo factitatum,

i^

:';M'

Litteras hafce infcripferat, ut in reliquis e?

fed

jl

j

3 ?ïx'ä'

m

B2 o (88

fed fimpliciter Thbe[fa

lonicenfi Ecclefie. Qua propter cum plane.

1 fhefonic

Pbilippenfium hvac epiflola adfperferit Paudus,

ilanpuoqu.

nihil hujuscemodi in

habendum eít, fi quidquam ad liquidum

d GRU pan

pro liquido evidoque

D

erduci

evincique poteft , unicam il

lam & folam Philipporum

li qunqu

Jumun,

Urbis Ecclefiam hac epiffe

la compellari, qua plures tamen Epifcopi

ac Diaconi falutantur.

Mwmm

S. XXXV. Nequ

e tamen de ma locutione & formula

At ex ho

quidqu

am excipit Vir. Cel.;

quanquam iftum potiffimum arie-

umren

tem vibratum iri in

fententiam fuam non obícure equidem po-

$ XX)

tuerit pravid

ere. Àlia qugdam affert modo tam in DifJ. /. c. quam

fj lao

Commenutaris

Novi Teflamenti poR DilJert. de Epifcopatu editis , ac

im WMdg d

nominatim ad hunc /ocum Pbhilippenfium , de quibus porro viden-

fm Blf

dum eft, nifi quod aliqua modo funt occupata a nobis, dum Urbi

Arippenfum

Primum illud fata-

philippenfium hanc ep

iflolam vindicaremus.

Wt Ro

Metropoles Macedonia , quum bac

atente Hd j

git, ut Philippos probet ; znfer

a Pazullo epiftola exararetur , faiffe ; quod ad

civilem Metropoleos bo-

"

letebus Dh;

Nos nec facile id credere propter filentium Szra-

norem attinet.

Q plures j

bons, de quo fupra ; potl

umus ; nec, fi verum foret, quidquam

AU Cobtin

inde profici putamus

, ad probandum ,

Ecclefiam Philippenfem

MVQ 'zmdf (f/f /&,

non minus caput fuiffe rel

iquarum per Macedoniam Eccleliarum;

AC hgt (

; pari modo exflitiffe Metropoliten Macedoni£

aut ejus Epifcopa

Videamus

Qiti, Doni

atque Urbs ipfa

Urbium Macedoniz fuit Metropolis.

TRl

tamen argumenta Viri Cel.

Allegat primo AG. 16« v. 12, ubi

I na urby «

méwT, Tüg j4tplbO- Ts MaoxsloVÍag 7róNic XoAavim , priua pavts AMa-

3'8M€ fæquü '

cedonia urbs colonia , vocantur Philippi, ftratimque graca fic expli-

aut omuts Macedonia, aut [al-

*l of

cat, Metropolin [roe primariam Urbem

i

Mrtoner (

zem tra&us cujusdam ejus Provincie , Philippos feiff. Sedilla pro-

N D

Nototo

fe&o alium fenfum multo commodius, ac magis proprie fundunt;

Qdf

primam ab ea parte iu Macedoniam iutrantibus , quod & revera ita

UM

elt, bauc Urbem, vel primam certe colouiam occurrere, quam quidem

^ mVlcng

& per fe obviam, & a do&iífi

mis hominibus pridem indicatam

li

il Y

iro Cel. , pro-

hujus loci

(ententiam, mirum eft non refutari a V

MT

fj dubium om-

786 Wa

priamque tantum interpretationem proponi , qua

etiam

nino nullum ihperefïet. AÀc fane alteri ifti explicationi illa

8 C ut

Paulli

favent vel maxime, quod ceterorum nemo honorem iftum,

quidem zvo , huic Urbi tribuat, Szrabezis autem fi

lentium ; &

RV üehterm

afBirmatio auctoris gr&ci antiqui, qui argumenta in epiftolas Paulit

$.X

icripfit , ac Phibppos diferte parvam civitatem vocat M

etropoli

dzppg;, i

(kneiía-

»

CPENC.

u p'u:a *

"Theffalonicg fubje&am , aperte prorfus illi abjudicet. . '|INe jam

nt Pan,

illam quoque creberrimam apud veteres mentionem Theffaloni-

m

c& civili pariter atque Ecclefiaftica dignitate Metropoleos hone-

xilipporpm

fiatz, quanquam & hoc fadum fit poft Paulli tempora,producam

1en Dj

ii medium , opponamque filentio cun&orum de Philippis, cum

his tale aliquid nullus unquam auctor vel verbo attribuerit.

ug

& formu

deinde ex Pbozii excerptis & Cbryfoftomo afferc , de Paulli &vo tefti-

mum n

monium pr&bere non poffunt.

qudem pe

$. XXXVI, Ataucor epiflole ad Tarfenfes, Ienatio falfo ad-

Jl a

feripze, pluratrvo numero. Ecclefras Philippeu[es. commemorat : "Aema-

4 edits,

Coyraj juAe aj ExxAwciay QuiuT4oioy. Unde con[equitar , vel plures

yro d

zum Philippis fuilfe Cbrifliauas Ecclefras, vel ipfum uomine Ecclefiarum

dum Urbi

Philippenfuu: appellare Macedonicas Ecclesias , qua [b ifla Metropolz

illud (atà«

fuerunt. — Refh. Prafert hic auctor nomen Iguazii , & falfo prafert,

T

fatente Haunmondo.

Quid igitur cauffz eft, cur ipfum credamus

W/cw [2

de rebus Philippenfium, tanquam notis atque exploratis narrare,

um Sitüe

cum plures ipforum commemorat Ecclefias, Nam certe , quod

addit continuo poft iftam falutem Philippenfium : óley «j 5eado

quidqam

digpent

uwiv, ztde (j [cribo bac vobis ; non magis verum eft, quam verum;

hac Ignatium íctibere, ex cujus perfona tota hc epi//ola eft com-

colelatun

Macedtt

pofita.

Potuit ero

o

o , quisquis ifte fuit impoftor, plurativo nu-

B

mero Ecclefias Philippeufium dicere, quod longe inde abfens plures

in una urbe coctus elfe fal(o fibi perfuaderet. Potuit etiam,quod

1 ! !

u i

valde frequens femido&is iftud genus impoftoribus , hanc ipfam

Paulli Apoftoli Epifcoporum Pbhilippeufium plurali numero comme-

3a

jifitd

morationem fecundum fui temporis confuetudinem exponens,

sulip

qua , immutato jam &vi Apoftolici more , fine dubio in fingulis

Ecclefiis nonnifi finguli & erant & vocabantur Epifcopi ; potuit,

t

inquam, ex eo ipfo animum fuum inducere , plures ibi diftinctas

ab invicem Ecclefias fuiffe, quod etiam Illuftri Ufferie video fub-

ia yid

; n

oluiffe, Potuit alia etiam quacunque levi & futili ratione indu-

&us ita ponere, & pro fe quidem , fi ita velit Haummondu , Eccle-

h P

fias Metropoli Philippenfi fubditas intelligere.. At nihil horum

n o

efficit , ut vel de &tate Ienatii , hujus perfonati impoftoris tefti-

m

monio credamus ; nedum ut de &tate Paulli, de qua ei ne quidem

in mentem venit, id liceat affirmare,

[ioi

7/À

i

$. XXXVII.

Addit Hammondus , coloniam. Romanam fuiffe

*

g

nl l

"

us ibi diclum

(i"

*

bilippos , ex loco AGorum , quem vidimus , & ideoj

[ /

[ iai

4 &7"74',

L

L]

us

j

$2 82 (Sä'ä.

a Romanis Prefidibus , unde Metropoles dici con[ueverint, . Refp. Ne-

que in omnibus coloniis femper jus di&um ; neque ftatim ob jus

(uo probet:

4 poteüa tet

di&um civitas aliqua Metropoleos dignitatem confequebatur ;

4 mBrovincis

adeoque iftud non probat locus P/inianus a Viro. Cel, citatus ex

ha? Flo

Lib.V. Hifl. Nat. Cap.29. ut potius ibi Ca/arien[es Metropolitas

Epbeft [uos celebrare comventus , d eft, jura ipfis ibi reddi , affirme-

n[timus ho

4 Mdeftis eant

tur.: qua de re fu(ius forte alibi, quum hoc ad Theol. Differtatio-

nem . non.valde pertineat. Quod f1 Dioums Caffii locum de Philippi

Jocarum

ex Lib. LI. re&e confideremus, qui fugerat Virum Cel. , non ine-

tinis urbib

1 *tjus concec

ptus alioqui ad amplitudinem Philipporum urbis , Paulli Apo-

! lattribuen

floli xtate , adítruendam ; fi eum locum recte confideremus, li-

340 n Canoy

quebit profe&o, non ex honefliffimo genere coloniarum, vel quod

optimo jure effet apud Romanos , Philippenfem ií(tlam fuiffe,

1 thitim atoue

Scribit enim , iuquilinis Italie ,, quorum agros ob. fiudium. partium

: figidratus

"Autonianarum poft ACliacam vicleriam [uts militibus difiribuerat C.Ca-

J tdas eitümqu

Jar Ocavianus , ip[um tamen Dyrrachbium, Philippos, aliaque loca con-

Ub'phri(äznis

ceffiffe babitanda.

Quis vero exules hofce & fortunis omnibus

- 'ullina atate:

eje&os, tum exofos Imperatori, & viciffim infeftos , honeftam

J alde frma,

valde.coloniam conftituiffe atbitrabitur , in qua Romani Procon-

Jf ilque F

fules jura dicere properarent ? Nam quod Cl, Fallanzius in num-

| í "otesque o

15 loca cony,

mis Coloniarum , qui & hunc locum Dionis obfervavit , & ex eo

deinde Job, Clericus Vir Cel. ad Hammondi Commeutarium in Phil,,

bis coloniam Philippos ductam effe ftatuunt, femel a. C. Cafare,

mmis: fidum

iterum ab O&aviano, atque hoc ex eo concluduntquod ei cogno-

JXumel ml

"Xem

mentum Jz4liz fimul & Ausufta , in vetuftis nummuis tribuitur; id

lum H

neque fatis certum eft, quum utrumque fimul nomen, & Julii &

Ug qui

Augufti geífife O&avianum fciamus , & ideo accuratius utique

Mf

Wan e; d

excutiendum , priusquam habeatur pro vero; & fi certum foret;.

tl (

0 o

tamen pofterior ifta hominum exulum & fufpectorum Cafaribus

Cuü) Wi

deductio impedire ad aliquod tempus debuit , quo minus pr&ci-

qiàm

puus honor Provinciz ifli oppido deferretur. Planum ergo & li-

Mub

«

fW]?m

quidum eft, magnam dignationem inter urbes Macedonicas Phi-

h

j Qu

lipporum haud fuiffe, & ita ruit fundamentum, cui Vir Cel. con-

Nitino

clufionem fuam fuperftruit : eziam ergo in vébus [acris [umiliter pra-

Fipter ln

latam e[Je ceteris, Caputque. Ecclefiarum vvel per omnem Macedoniam,

MR

vel per maximam ejus pavtem , Ecclefiam Pbilippeufem fuiffe.

"h t Met

$. XXXVIII.

Sed ipfa conclufio, five coníecutio , longe

SNamus &

ret Vir Cel. ;

Aun. alds

st infm?mi.iiïma. Quam enim umbram argunïgnti affe

quo

)

Satceffr

æ)äs(ääïä

ii Reä-äf;

ie flatim s

quo probet: ipfos jam Apoftolos cuique Ecclefiz ita dignitatem

onfeqteha

ac poteftatem etie difpertitos, prout civili dignitate vel poteftate

Cel, citati

in Provinciis eminebant Urbes, in quibus iítz Ecclefi collige-

Jfer Menpit

bantur? Florente jam & longe lateque fparfa Religione Chriftia-

redf, df

na fcimus hoc fa&um effe in plurimis locis, faltem ha&enus, ut

Ecclefiis earum civitatum, in quibus Proconíules ac Prafides

rl Difr j

l

7 UT

l

!

^

Provinciarum communiter habitabant, & quo ad petenda jura ex

1 Cd. m

reliquis utbibus homines contluebant, pracipui quidam honores

ac jura concederentur, ac ut in hac ipfa certe dignitate Metropo-

is, Bul

n(ideemis, l

leos attribuenda Sedes ifta Prafidum ante omnia (fpectaretur , qu

ratio in Canonue zouo Antiocheni Concilii diferte allegatur. Sed

fartm, v QU*

? ia hu

ut ftatim atque in aliqua urbe jura dicebat, conventusque agebat

ille Magiftratus, emergeret quoque ejus Epz/copatus , & in alias Ec-

a r

iibuerti CC

clefias earumque £pifcopos poteftatem adipifceretur ; id ne quidem

fub Chriflianis Imperatoribus conflanter valuit, nedum ut de

Jupte hn

s ormnibut

Paullina ztate id liceat affirmare. Confutaturque etiam ifla ratio-

M

ne valde firma, quod ita jactari perpetuo, & identidem ab una Ec-

clefia atque Epifcopatz ad alterum transmigrare h&c eximia jura

mani Procot;

s Qu

honoresque oportuiffet, prout Prafidibus iflis in mentem venie-

bat, loca conventuum agendorum mutare atque alio transferre ,

vavit, at

quod fapiffime;antiquis prafertim iftis temporibus & liberz Reip.

aariut 000

sls G

proximis, factum fuiffe alibi , uti dixi, probabitur, quando hujus

loci non eft.. Illud mirum , quod probationis loco proponit Vir

god d a?

Cl. exemplum Hierofolymorzm ; quafi ab ea Urbe d Ecclejia jus Me,

yis tibut

tropoliticum, quod. ad ves Ecclesiaflicas atiinet , ad Cearienfem £ransi-

)men; &.W

verir, pofiauam eo ducta fit a Fefbasiano colonia. Nam ne quidem Ca-

ccutit

um

fareg Epifcopos fuiífe ante fecundum fxculum , neque Hierofoly-

[j cemi

1

mis a Vefpafiano ad ea ufque tempora,que Hadrianum (unt con-

yum 4

fecuta, unquam eft probaturus: multo minus JAMefropolitanume

fuiffe Czfarex Paulli &vo,vel fubjectum ei fuiffe Hierofolygritanzim

um ego ;

puic

J

Epi/copam ; quod Concilii Niczni temporibus ita fuiíle, ex Decre-

i

torum Nicanorum Gazone FII, difcimus, cum jubetur quidem

Ü (j 0

)

propter vetuflam con[u&tudinem Qj autiquam traditionem bonorari lia

Epifcopus , $, quea bunc bonorem confequuntur, juribus frii, [ed ita ta-

;fmlirfm at

men, ut. Metropoli falva [4a manueat diguitas. Quo loco obiter ob-

fervamus, ex hoc ipfo Cazone pariterque ex pr&cedente fexro fix-

j

hl

(f

gíeat

11b )

mum valde argumentum adverfus antiquitatem. Metropoleon

poífe arceffi.. Quum enim in VII. fua Hierofolymitang Ecclefig

d

Qu

2

|jura

ag

$e584(38€

jura vellent confervare & adítruere Nic&ni Patres , hoc unum di-

tttbus Q

—

dit, de

cunt, itaferre antiquanr confuetudinem atque traditionem , ut

2

Q m Y

Epifcopus /Elie bouoretar , Ti D , fed nimirum ita bonoretur , ut

femper infra Metropolitanum fu bfiftat, cui fuamr propriam digni-

h qua

tatem, 7À diéov a£ioua, falvam omnino fervari concilium przci-

grdo m

dinibus'paiä

pit. Ergo hoc primuim liquet, bonorari fokum confueviffe anti-

seato nl

quo more Epifcopum Hierofolymitanum; nom dignitate Metropo-

l

l

tinem ]oc

litica ornari. Ex quo deinde certiffime concluditur , quod miror

|

f

4 nemine adhuc adnotatum effe,flantibus Hierofolymis nullas pla-

Vi

fW Viv

has hr

r1e Metropoles exflitiffe, quum nulla tum in univerfo orbe terra-

rum effet Civitas vel Ecclefia , ad quam graviori ratione deferen-

fa.ï;*.ïetropci

da effet hac dignitas ac poteftas, fí modo in re Chriftiana exfti-

fiithy quo

tffet, Atque h&c jam demum plenam firmitatem conciliant al-

tb at planc

teri argumento, quod ex Canone FII. ejusdem Niceni Concilii de-

fritrum $a

ducitur, nempe in. conflituendis Metropolefi, quum maxime de

ropoltcum

concilianda iis auctoritate folliciti iftt effent Patres, vezzflam hauc

9uw i

modo dici confuetudinem, non Apoftolicam. '"Tum & hujus no-

li, W

ftri Cel, Haurmondi explicatio vel glo[/à wmanifefte: eliditur , iftas:

ht ve pto

confuetudines vetuílas ( 74 éexem £9" xemrérwe ) de Apoflolic

Ontrártum,

confuetudinibus interpretantis in Diff. UV. Cap. . S. 18.. Sed fi ta-

A.

men hoc poffet evinci , quod longe fecuseft, nihil tamen huc

-

Bitnf r

faceret, quia alia plane ejus rei patet cauffa. — Scilicet everfis pri-

ücud o

mo funditus a Tito Hierofolymis , poftea cum vix pauca fuper

,i*'mï's Adyj

eas ruinas tuguria rurfus effent excitata , iterum extermiratis ab:

MIDUrT m

Adriano habitatoribus propter Judgorum. rebellionem, vetitas

Ti W proc

que vel pedem- amplius in d folum inferre univerfía Natione

s XL

jJudaorum , & ita certe etian Chriftianis , quos paflim adhuc

n APOGOL

homines pagani promifcue accipiebant pro Gente Judaa , dedu-

&(ï) ïïmm t

&aque contra Romana colonia; locum ibi Chriftiang Religiont

Dittüs &

ad multum tempus haud fuiflfe, facile intelligimus : neque adeo

Volipe

b&

b&üt (

cauffam aliam quarere neceffe foret, cur aliz Ecclefix in Palaftina

eminuerint potius & Metropo

l

;

itice fuerint, f1 maxin-xev tales ibi ex-

"Dnote c

ftitiffe probaretur.

feex amrzä Maedmia prædïcatum*

fs

$OXXXIX. rbprimss cer

eff Philippeufibus , &j vel binc jus ipfis Priaratus ( Metropoleos in reli-

tes

petta

quas ejus ore Ecclefias competebat. — Refb. y. Acceffit primo ad Nea-

polim Paullus, quam , ut eftlocorum fitus, vix dubitari poteft ,

ïBm) & pï

Y

flcuu

quo temporeïPhilippi ad Macedoniam pertinebant, pariter ei aC«

TOvlne;

cenfitam fuiffe; ita.ut quando prima ab ea parte Macedoniam ine

;rantig

$82285 (8€

oc unmiïj

trantibus Urbs atque colonia Philipporum occurrere.in 9s i

diaoten t

citur, de prima Urbe , vel de prima Colouia intelligendum id ve-

donare t

niat, cum videlicet vicus ac pagus effet modo tum quidem Nea-

oprim d.

r

polis, qua de re jJam fupra aliquid; nec nomen hujus loci id

cifium a

profedo impedit, quum hujuícemodi mutationibus ac viciffitu-

füevife t«

dinibus patfim urbes ac loca quzcunque obnoxia effe videamus ,

g Metu

setento nihilofecius antiquo nomine, quod nempe ftatuni & con-

ditionem loci a przfenti longe aliam atque diverfam fignificare

t quinit

isnulap

pergat. $ic vero etiam ante Philippos alius aliquis in. Macedonia

(b orbe at

locus Chrifti Evangelium accepitiet, cuiita hac poteffas ac digni-

lo t

tas Metropolitica deberétur , non Philippis, 2. Sed vero hoc

ailiun eti

ipfum, quod pro fundamento fub&ernit Vir Cel. , io

£rmaiffimunr

conaliati

eft, ac plane falfumz. Jm quo loco, vel iu qua urbe aiic

ujs Provincie

i Concliie

jrimum predicatum [it ab Apojlols Evangelium, eaum boc ip[o jus -Me-

; maxim

zropoliticum ef[e coufecutam in. cetera. ejusdem Provincia loca, etiam

f//?/J?W hat

quibus tidem Apofloli coutinuo poff idem ifiud verbam [alutare anium-

k hujus no

zardnt. Nullaenim, ne quidem leviffima au&oritate hoc pro-

bat, vel probare poteft.. Habemusque nos exempla clariffima 1n

de Ap ii

contrarium. Ubi enim v. gr: fparfum. primo femen eft Evangelit

$ $« [

in Achaia, qux tum vocabatur? Athenis certe, quo Paullum ex

j tame? N

Beroénfi periculo fratres deduxerunt. A& r7. v, 15. At numquid

l

huic urbi & Ecclefix propterea dignitas Metropolitica eft aChri-

oet everih f

u pand J

ftianis Achaix delata ?^ Minime vero; fed Corintho, quo Athenis

fj di

j

eytenmt

demum migravit, uti Z 18. v. r. docemur. Et fic de aliis quoe

*

u

que iri proclivi eft probare.

À

Jiorem "

:

t

ii

$. XL. Firmatque h

oc ratio fatis maniféa, - quod ními-

yrer M.

il

rüm Apoftoli cupidi omnium hominum falutis, fi qua fieri id po-

h Päülm

g

ó üdïäï

teft, ftatim ut in quamque regionent ingrediebantur , in qua ipfis:

Spiritus S. permittebat verbum illud falutare edifferere, nullam

lia Rfïig'ïw

p

negligebant occafionem; lhiomines ad Chriftum perd*ucendi; At

: nv

(æmPa

l

(iy

in Metropolibus Ecclefiaftcis con(tituendis, quo nimirum ill

tempore conftitutg funt (iu quarea Cel. Hammondo neceffario

je

lgs!þl g

nos diffentire jam oftendimus, & porro diluendis per occafionem.

ejus atgnmentis oftendemus ) aliud plane homines pii ac pruden-

j

Mp

tes fpediaverunt, nempe urbium-amplitudinenmr atque. celebrita-

LUA

UI

tem, & plerunque etiam fedem Proconfuülum ac Prafidum. Quas

anoä

l

1es, ficuti mirus plane fuiffet cafus , qui in eos fines regionum ac

at

Provinciarum perpetuo contuliffet , ad quos in fpargendo verbi

'd

;j

L5

divini

p

WBAO

Qd

N r

Vn**

$92 ) s6 ( 23

quodm

divini femine primum Apoftoli accedebant; ita hoc etiam mi-

nus eft exiftimandum , ipfos, antequam in Principe cujusvis Re-

Quanqum

ho p

gionis Civitate Ecclefias condidiffent, ceteris, quas prius peragra-

bant, cocleftem hanc , quam fecum ferebant , veritatem occulta-

dihni f

$ Xl

v ifle.

Quum enim hoc iis minime mandarit Chriftus, neque eo

1 füft Dd

illos Spiritus S, compuliffe legatur , fuperftitione quadam hsc res

& morofitate minime caruiffet. Atque hoc ipfum admonere nos

Wens atque

apitm fuu

poteft, qu& duo ar

o

gumenta adftruendx Philippis Metropoliticz

E b

diguitati Vir Cel, conjungit , ea fefe invicem neceffario deftruere,

t Vr Exim

ut fimul vera effe nonnifi rariffime poffint: nempe primé il/i ex

titeplerasq

, Acdonia s

omui Macedonia , Chriflum e[Je annuntiatum y. & fuilfe ejus , etiam

quod. ad civilem bonorem attinet, magnam (j forte primam in ea Pro-

^ 4 1 loto rel

vincia dignationem. . Quod fi enim prius ut plurimum fecuti funt

— fs m

veteres illi Chriftiani; fecuti fünt rariffime fecundum, fi fecun-

^ uhguaum.

D

- r aliey

dum plerunque; vix unquam primum.

y

1 tfadus , n

$. XLI. . Ab argumentis hifce quafi generalibus defcendit

inde Vir Cel. ad fingularia.| Commuzunis, inquit , liberalitas fratrum

- 'üjus parte

- enienfís a

Macedonia, 2.. Cor. 1 1,v. 9. tribuitur peculiariter Philippenfrbus. Phi.

4:16. Qui loca ipfa apud Pazllum legerit, vix habebit opus de

« ftdo fimpli

refponfo a nobis admoneri. In loco Philippenfium diferte oftendit,

- Jnpellation

ex omnibus Macedonicis Ecclefiis folam atque unicam Ecclefi-

9 ; quam in-

am Philippenfium fibi aliquid contribuiffe : Quzum exirem ex Ma-

- O G dl t

: üGoriby

cedonia, uulla mibi Ecclefra in ratione dati atque accepti communicam

vit, five pecuuias lavgita eff, nifi vos foli, id eft, certe, Fos foli ex Ma-

cedouibus iflts , a quibus difcedebam. Qualibus enim aliis Ecclefiis

W

t imm,

«Mmm Hne |

Philippenfes opponeret, cum in omni ea parte Europ& nulla ad-

huc exflaret, Afiaticg vero procul abeffent ? quando in proximis.

TW t

Afie partibus , licet hx quoque longo fatis intervallo effent proxi-

Ptj

Wm

ma, Evangelium predicare ipfum baud froerat. Spiritus Sanctus, Af

"tl !

Q

16. Addit ilatim Paullus , ipfos fzi|Je Pbilippenfes , qui [emel ate, ite-

Ts Pg

lent

Iny,

Wi

ii

l

vum "Tbe[Jalonicam ad. [e pecunias miferint; quibus iterum verbis

üf bell

clariffime arguit profe&o , hanc Philipporum civitatem illas mi-

D lr

Vi

fiffe, non alios Macedonas, quorum alioqui Prinopes tum fuifle

W

Thelffalonicenfes, a quibus tam aperte diftinguuntur hi qui mife-

lj

Wa

lg

re, omnes veterum Libri vel dant fufpicari, vel diferte affirmant;

pn

Y ]Mn

folus vero 7À vatoD écet $sAsseac Cel, Hammondus, certe cum pau-

i l

l

cis, poft Philippenfes demum Principes Macedonig vult exflitife

Iegnum: N

A

*Xemplum

&.ita fecundum faltem lqcum tenuiffe, neceffario affentitur; !

qlJ.O

|

|

$8)87 929

Yot ettans. |

quod ad probandum

non minus fere ifto loco habet momenti.

"Quanquam hoc etia

m clariu

: Cü]usri l

s ipfe teftatus eft Paulu , in utrag, ad

hos ipfos Theffalonicen[es ep

rits p

iftola. 1.'Ibeff. 2.9.9. & 2. The[f. 3. v. g.

tatem oQyl

labora]fe [emet noGles ac dies,

He CHi ex illis eravis e[fez.

$. XLI,

iftos, neqes |

Hxc quum ita uno in loco c

lariffime propo-

- fuiffe

t Panllus, in altero, qui eft 2. Cer. v1.

wadam hs

V. 9..generatim lo-

adimoner m

quens atque indeterminate

; ratres , ait , à Macedonia venientes , e-

Mettopolt.

geftatem [uam [ublevavi[fe,

Quo colore igitur adigere nos poftula-

jfario deftüc

bit Vir Eximius, ut omnes

continuo Macedonicas Ecclefias, vel

e p,rimziii ü

certe plerasque earum intelli

gamus potius, nomine ifto frazrum a

y/? ,ej"*( , t

Macedonia venientium , quam Philippenfes

; àd quos tam diferte

at ia d

alio loco reftrinxiffe videmus Apoftolum

$

Nonne vero Philip-

m feaut t

penfes fuerunt ex Macedonia eo zvo ? Non

ne hoc omni generi

m, i f

'"Lingu.arum,au&orumque- frequens ac tritu

m eft, u't.p'ro fingu-

laris alicujus Urbis nomine,

vel pro nomine exigui cujusdam

yis decndi

tradius , nomen regionis pon

atur, im qua vel Urbs eftfita , vel

nor

ajb t

cujus partem aliquam ifte mi

tradus conficit? Ut v, gr, A-

thenienfis aliquis, vel Spartanus,

vel Arcas, vel etiam certe Ma-

geiis

cedo fimpliciter Grxcus appelle

tur$ Cujus quidem poítrema

bobit us

iferte ol

appellationis & figurg. fimilis pl

ane, vel potius ejusdem cum

il

GE

ia BU

bet

quam in textu Paz//ino effe dicimus, exemplum nobis pra-

j

—

L

E

Án

; illa tritiíffima Scripturis facris ,.

Helleniftis & profanis dein-

exirett o

'

de auctoribus locutio.

, cum regnum id, quod in Afia ab Ale-

jti a

xandro primum conditum plurimos deind

e annos, licet vehe-

uf

menter imminutum infractumque, Macedo

nes tenuerunt; Te2n um

"m

j D

Gracorum fine dubitatione vocant

; quod alias , & magis quidem

j ænuna ii

proprie, reeuum vocant Macedonz

j

p ip ov

7/, unde tam Alexandrum,quam

Seleucum illum,

.qui id regnum poftea occupavit propagavitque

o dient p je

in familiam (ua

m, ortum & genus traxiffe novimus.

Certe o-

; us P

mnis potentia Alexandti regnum Javan vocatur Dan.8, v.

21. Ale-

ial

[

u

xander ipfe Macedo Princeps Javan, Dan. 10, v,20.

'Tum etiam

de bello fequentium Regum Syrix , Macedon

mn

ic& certe ftirpis, ad-

atem 1"85

verfus Judaos Hafmonzorum fefe fratrum i

mperio permittentes,

g&

" quu W

f

eft in Zacharie vaticiniis: Concita'voi,

0 Zion, filios tuos,adver[us filios

pj ao

140$,0 Javau , Cap. 9. v. 13.

Sic vel folum przmum Caput Libri

primi Maccabeorum , idem itud Macedonum Principum in Afia

te m Paul

regnum reonum Grecorum ter nuncupavit,

Si quis aliud etiam

j

exemplum requirat a nobis, ei dabimus nomen JI/raél, vel filiorzus

filj

3[12*110

a

Ifra ?71

ia

X9588 C 28

ltmltori

?

/Tadl , vel Popali Ifrail , quod non modo de decem tribubus, que

3 M ULUOLUR

I'egm

im hoc ipfo nomine J/raelis appellatum conficiebant, paífim

atur in S. Litteris , omnique deinde genere Scriptorum Ec-

J huvenfans

ufurp

1 fudum at

clefiafticorum, fic ut etiam tribui

Jud& conjun&isque & eodem

ilbxdor: d

regno comprehenfis Levitis ac Benjaminitis , quanquam & ipfis

certe ex. Ifraéle , hac appellatione opponatur ; verum illi etiam

tusdem Liri

*

1

r

pfi, qui ex his tribubus Judz , Levi & Benjamin orti fuere; ifto

-

i

iif

&£o

zgnofcgre, fic.

dem Ifraélis , vel Populi aut Liberorum Iíraélis nomine veni-

unt, cum apud Zsdram , cujus vide cap. 1. v. . & 2, v. I. & com-

ULTA

pone cum Cap. 3. v. I. & 7, v. 7. & 9. v. 1. & 10. v. r. quum alias

L

üdem fcript?

s irigoa

eosdem Judaos paífim vocet , tum vel pracipue in Libris Macca-

bxorum, ubi centies & amplius Judai generaliore iflo & latiore

3 4j Eci. Lil

nomine appellantur,

Quid nos ergo jam cogit, ut flpem ex Ma-

1 lus irigo)

senientes ad. Paullum de-

cedonia sui[Jaum , vel per viros a Macedonia

j fpüres j a

latam , de contributione omnium fimul Macedonig Ecclefiarum

"fj äms'oAä;,

accipiamuss quum & ipfe Palv a folis Pbilippenfibus oblatam eat

?cäa/z'/;' Tuis i

fibi , alio loco teftetur , & rediffime omnino ; cunctorumque aus-

| t ipfius Ij

&orum exemplo , qu& €

x una quadam urbe Macedonie miíla

. k*!"it"f; Demp

funt, ea ex Macedonia mií

fa & a viris Macedonibus allata effe di-

| ts eoden

| rl d

cantur? Sed pergimus.

At Polycarpus plurali numero

epiflolas ad Philip-

LL

$. XLIIL

F

peufes laudat, quod viri dodli iutel

H

inunt etiam . de epiflolis ad The[Jalo-

, (aflmes Minii m

niceufes , plaue eadeu ratioue, qua

Pbilippenfium. nomine alias cezeras

1

| " imous

1

Macedouicas Ecclefias contiueri, Vi Cel. contendit.

Fit hoc a Pq-

[v t caf

Iycarpo in epiftola ad hos eosdem Pbilippeufes fcript

a, Cap.3. his

| Pa cox

x9) CiGaduc TOV

verbis: HavAQ- ós ytvotwQ» &» uuiv $biüaev dnpi Gd

3

T

v iiv Erypaev érigoAdie , $6 &

377 i'-ym:-

TigÀ &AnS etae Aä*yov , K9 &T

ïïWx'mt,

as &c. Nos quum fimplicitatem beati

Timi Martyris;

& illud

X

deramus;

minime pofï'umus

j Titur

ejus perfpicuum genus dicendi confi

&d l

tam id obícure atque

xruendUm i

nobis perfuadere, ipfum , fi hoc voluiifet ,

W

ambigne indicaturum fuiffe, quoniam fane cl

arius rem explicare

Toy

Mäcndm

opo ejus niirie

N n

vel uno verbo adje&o potuiffet; id quod etiam fc

Éce conveniebat, attentosque vel maxime, ne addam

, ipfi Scri-

Y

]l ICG Ia

N Nert

ptori benevolos, reddebat Philippenfes. E

t cur, quxfo, ad hujul-

ipe

iUP

cationem

iþt N

cemodi non facilem certe vel planam adimmodum expli.

þ

confugiamus , finpamusque difficultatem , ubi nulla eft

prorfus ?

ïï&g

em-

5 Vf

Wtere

Scilicet ficut&i Latini auctores, qui profa oratione loquuntur,

fs gl

:

per ztéras plurativo numero de eadem re ufurpant, & Gr&ci ea-

.

domnex

q

dem ratione frequenti

flime vocant T'edpatz , ita idem ifi Grzci,

& mux to

à

585)89 898

:t?bubus,ag:;

& multo magis Helleniftz hac enallage numeri 1n voce rse ézist-

dbantpn

A&j utuhütur, In J. Maccabaorum Cap. $. quum epiftolium vix tri-

:riptorumï»:-

bus conflans verfibus, fuiffet recenfitum, quod Jud&i ex Galil&a

que n

ad Judam atque Socios miferant , tamen continuo de eo fcribit

quan tb

illeau&or: h aj ézigoncd aveyivoexoylo. v. 14. Pari modo in X. Cap.

um il db

ejusdem Libri v,3. de unica Demetrii ad Jouatbanem epiltola,quam

orti lts

&res ipía & hujus auctoris narratio neceffario nos cogit unicam

nonin Ya

agnofcere, fic dicitur : Kal àztseis Asneirei Q* m£oc Yovallay émisoAae;

Acyuis eoxyixoie, Inter Ecclefiafticos Scriptores Ezfebium invenimus

z. 'c'). I'&conll

eandem fcriptionem in eadem fententia primum plurativo numee

ququida

Librisdi

fO Td$ 6wigoAwe VOCare , mox numero I**ngulariïätis T4V €G1g0MV 3

Hifl. Eccl. Lib. XVI. Cap, Y 1. wyauov&Ga vyéros sg) dvvos 0 A'AsEavóo Q*

jflo & l

& iBlous érisaA ag ToÀs Toóg AYTivoerTO, cirtA YUv rA vj41y m'oLojAtvouc, Til6

E fiperecde

] u

Naoxiecs cüy oura crpotdpiog, TaU(2 Xerro Asay d TéAet ypaQay Ti« u-

3üe €TIS0AS.

* Eccdfant

Maxiunts vero , id quod magis etiam ad rem facit ;

Scbolirs íuis in Libros Dionyfro Areopagita fuppofitos, cüm de hu-

m

jus ipfius Pelycarpi 4d eosdem hofce Philippenfes fcripta epiffola

younqedte

acelon

loquitur, nempe in fpuriam Dionyfri epifiolam ad. Polycarpaum com-

mentans, eodem numero pluralitatis ejus epi/ffolas refert ad. Philip-

js ao d

penfes exftare, y,er 3à « dmrisoAde à aiuvóc Dráce TIoAoRnp w - 7r9óe i«

f (ld li

ll

j

Avraweise, Atqui unicam hujus duntaxat epiffolam ad. Pbilippenfes

)

"YT

j J]/'

omnes reliqui memorant, & hi fane plerique longe Maximo vetu-

fliores, etiamque Pacbymeres in Parapbrafi fua in hunc locum Ma-

i b

Ximi ea de cauffa éaiscAd» pofuit numero üngulari. Facile foret

F[[ /m 4 (

etiam plura congerere, fed nihil opus eft, quum jam dudum

T

iftud genus enalla

ní

m

j

ges, & in hac ipfa quidem voce Viri dodi ob-

fervaverint,

q i

( ENV ;1*

]

)

|

$. XLIV. Liquet ita ce-rte, fruftra effe omnia, quz affe-

at

,

funi

runtur, ad jus Metropoliticum Philippenfium Paullino jam &vo

p

adítruendum, atque epiftolam ad ipfos Apoítoli aliis quoque pra-

u

ter ipfos Macedonicis Ecclefiis vindicandam. Quod fi illa nos u-

qap

u mm

nica tangeret cura, evertendi opinionem , qu& nobis non proba-

:

tur, neque veritatem omni in quzftione, etiam qu& cafu incidit,

q V

da 13?

unice requirendam cenferemus, poteramus Viro Cel, id, pro quo

! m i

| ! U(*

concedere, atque ex eo ipfo gravius etiam con-

tantopere pugnat,

fignot

tra eum petere argumentum, quo probaremus, Epifcopos ac Pres-

g

UT

j

byteros pares plane illo te

mpore, atq; eosdem fuiffe. Quid enim?

t

074

Ecclefias fcripta hac a Pazi-

4

l

$1 ad omnes commgniter Macedoni

M

1'0 fuiffet

a

m

j

"

|

EE ) 90 C $8

lo fuiffet epiflola, q

ua ex Miniftris Ecclefiz tantum Epifcopi , at Diae

erdoci

liquem , qui dubitaret, Presbyteros

coni (alutantur, inveniret ne a

enim credibile omitti & infaluta-

( Hoinma

fub alterutris conti

neri? Eftne

. fiozon

luftre & eximium genus Miniftrorum ? Aut

tum negligi hoc il

! politim/ä

ot Ecclefiis, qux Epifcopos certe ac

ellas Mac

numquid nullos id genus in t

Diaconos habebant complures,;

ea tempeftate exftitiffe, ulli homi-

tot fimul &

habet ambiguitatem, f1 in. ho-

] finabat Dau

num perfuaderet ? Autanne illud

rum alteris, quos nominavit ac falutavit Paullus , ipfos intellexit,

t dicemn

in Epifcopis illos certe intellexiffe, non in Diacons ? Nihil eft ho-

ftüry vel t

rum plane, quod dici poflit.

pitum hau.

$. XLV. Equidem comparavit adverfus id al

iquid Hanr-

| & vl t

mondus , de quo jam fupra ad locum Acf. 20. diximus, Producit

| us pc

75. Aério de eadem objectione

primum Zpipbanii verba ex.Har.

| Pt ca qui

fatisfacere conantis , dicentisque ; z il/z initir* Evangelii accidi[fe

! liobatur

non varo, utti dee[fent, qui fatis digni Epi[copatu viderentur , atque ibi

Aits Ecclefrjy

zum Presbyterorum . Collegio duntaxat regendam e[Je permiffJam Eccle-

"a, (

Jram : (

nimirum iftud ab Epipbanio excogitatur, vel affertur cer«

1002 nimyirin

Tinr. 4,. 0. 14. de manibus Timo-

te, ut argumentum Aérii ex r.

fgfüam; plena

theo a Presbyterorum Collegio impofitis, fi qua pote , enervet) af

"t quum non valdemul-

At omni ,

contra illud quoque u[u venil]e nounmuquam ,

! Meanimo CODQ

nulli invenireutur , ad quos bonor. ifle ac mun

us Presby-

£us e[fet grex

24pololu :

zerii deferretur. Sed neque hoc

profe&o valde Érmum eft, Equidem-

äeemofynas al

us,quod id verifimile

non jam quxram,num non forte finxerit poti

$ XLYI

duceret , certe ad. diluendum argumentum

dverfariorum. valde

[

J

[

'1

zEN

ii lonys

opportunum effe videret,

*

Epipbauius, qu&cunque de ifta confuetu-

.

|

lm ij

dine veteris Ecc

t; quam idoneis teftimoniis antiqui-

|

|

|

|

/

(

lefiz proponi

1

]

——

^

tatis adductus tradiderit;dux fane nulla profert in medium,cum 1

E*

M ts

Imaxime neceffarium

3

14f

ad expugnandam pertinaciam Zferiamarum ve

| It

videretur. Nifi hoc forte pro firmo argumen

to atque teftimonio

M a

l

hn

[

:

antiquitatis accipiamus , quod

propter hanc ipfam objectionem,

3

L

per—1]

dxoAsOiay TÀS & AuDretas,

j

E

j

Á tss

jl

ftrenue exprobrat Aériojignorareipfum xv

Prhó r

x9) iscolauc GaDvrara a tyrvxew , Jerie

W 've

| nexum veritati

-

fi nimirum inter 1llos,

* ;l!

!]

l

)

"ttte (

Wt

reconditiores biflerias minime didici[fe ; qua

|

——

J

——

dubitationem hc res n

on ha-.

*

sE

N

l

Oäïn'*xXK s

qui in his diligenter effent verfati,.

UtïPaullm'y

beret, de qua tamen alium neminem ex t

ot vetuftis au&oribus :

*

"—

(t explicd-

"QO mani

nos videmus admonuiffe. Non opponam quoque i

. * at ) füïtt

tioni Epipbanii , Hieronymi aucoritatem , atque Tbeopbylachi ,

qui

in

T Cetetos .

plane par atque idem munus effe Epifcoporum atque Diaconorz

e

X

U dl

" TESITT

fcopi,afüzï;

Duo folum adnotabo, qux Cel.

ex hoc ipfoloco concluferunt.

, hi

Haumnondo vehementer obfunt.

I. E&, quod valere iíta refpon-

1 dni

i

u

fio non queat, nifi abjiciatur omne illud , quod de jure Metro-

TU

'

d

Ícriptaque ia communiter ad omnes Ec-

politico Philippenfium,

fapr r

clefias Macedoniz epiftola,

tam operofe difputavit. Quod fi enim

cclefiis epiflolam hanc de-

s lii

tot fimul egregie jam tum florentibus E

em ln

ftinabat Paz//us , quomodo inter hos , quibus deftinabat , nemi-

os ts

nem dicemus exftitiffe fatis aptum dignumque;qui Presbyter crea-

N d

retur, vel certe fatis idoneum horum hominum numerum ibi re-

pertum haud fuiffe, unde Col

legium crearetur PresPyzerorum , ad

| aliquid f

t? Manifeftum eft

quod vel tres quatuorque tamen fufficieban

ys, Bol

prorfus , pofito uno, defendi alterum non poffe. IL Sed vero,

cclefia , qu« intra monia oppidi Philipporum

m oDj

ne de ea quidem E

u t

colligebatur , tale quid ullo colore licet

f(tatuere, utcunque de

, qui poffent Presby-

fir, i

aliis Ecclefiis foret veriflimum , defuiffe illis

qrifiut 1

feri creari. Obflat videlicet hac ipfa tota ad Pbilippenfes epijfola,

alfeur &

in qua nimirum omnia tanquam de florente , & ad florentem Ec-

yibus Ti

clefiam , plenamque Viris piis atque egregiis difputantur ; in qua

TE &j

landat omnia, ac de qua omnibus in rebus fpem prgclaram

g tl

fe(e animo concepiffe teftatur , nihil contra arguens ; aut vitupes

rans Apoftolus ;

& qux denique femel atque iterum fatis largas

T

»d, E

eleemofynas ad ipfum deftinarat ,

de quibus tantum quod antea.,

j

$. XLVI Quem deinde Vir Cel. adjicit , C

lemeutis Ale-

lii

u

du

i

xandrimi locus ab Exfebio excerptus Hifl. Eccl. Lib. II Cap.23.;

Qu

"

obeft etiam illius fententiz, non tantum nihil prodeft, Nam,

jl

yeonuS

MïL

quod ille Jobaunem Apoflolum , dicit, quam ex Patbuo In[ala ve-

at

verfus e[fet in Afram

, profectum ad fimitimas gentes , alicali quidem E-

u

pifcopos creavi[fe , alibi couflitui[fe Eccleftas ;

alz'qm'bm im locs etiam

s

ul

(i

fortem ordinavi[fe , mo aliquo [orte deledlo ex bis

, qui a Spiritu S. de-

itqu

"ii

ifcopos oftendit creatos absqu

e Presbyteris,

g of

fignati fuerant ; non Ep

g

fed potius Presbyzeros ar

guit eosdem effe cum Epifcopzs , vel Epifco-

^il

biliffimum genus miniftrorum poft Apo-

(l atf 'M

pos certe füummum ac no

ftolos in illapr

ima Ecclefia hau

dquaquam fuiffe demonftrat, plane

um p j

ficuti Pazliu n

hoc loco ad Pbilippenfes, Probatur ex eo,quodiftorum

hiT

« o

creatio manifefte opp

onitur creationi illorum , quos folos ex pluri-

u

Ü

)u

oflolo, quibus nimirum aliquam fu-

(

bus , ait , forte delecios e[fe ab ,Ap

teftatem in Ecclefia vult fuiffe C/e-

ul

pra ceteros auctoritat

em ac po

Tis

m,,,ul/

h&c, & argumentum , quod inde

m

meus Alexaudrinus,

Firmatque

J/

2

petere

&

(2

€i

D

[

)o2 ( S8&

'g)eten;: conatur Cel.

Haurinondum , prorfus elidit; quod alioqui ea-

effe fi

L

dem illa emergeret abfurd

itas, quani paullo ante epiffela ad Pbilip«

finpul

us fimul Mace

donig Eccle(fiis vindicanda oftendimus

unde J)

pen[es,om nib

confequi , nempe i

n tam multis Afiz Ecclefiis , neminem fuiffe,

Hierolol

uas vel inprimis viris piis fanctis-

latutus /

q

ui re&e Presbyter crearetur , q

ue abundaviffe A&orzusuz Liber pariter atque

Cheifian;

epifiele Apojla(arum'

clariffime nos docent.

pumm o

S. XLVIL Denique, cum id ad probandum advocat Vir

a femel af

Cel., in Ecclefia Hierofolymitana flatim post afcenfionem Chrifli Epifco-

pndem in

ib cum 4

pum creatitim ejJe Jacobum , buic poftea additos Diaconos , AG, 6, unlla

adbuc mentioue Presbyterorum 5 refpondetur. . I. De Epifcopatn Hie-

que delib

d vel fol

rofolymitano Jacobi rem certam atque exploratam effe minime;

cum Scriptura facra omnes potius Apoftolos curaviífe illam Ec-

iA e0 ad a

clefiam nos doceat, quam unum Jacobum, & qui de ifto primum

Vit Cel.]a

narravit ex his, quos nunc habemus , Eufebius Hift. Eccl. Lib. II

$ X

Cap. 1. & in Gracis ac Latinis Chronicis, is hoc adftruxerit fide Hy-

QUO rürfis

Libri a Clemente Alexandrino n fine fecundi poft Chri-

toribus ma

potypo[eon ,

ftum natum fzculi vel initio te

rtii fcripti , & cui ex omnibus-hu-

idlica Eecle

jus auctoris operibus l

onge minimum pretium pofuit Chriftiana

fs Yerüm aj

fis nobis idoneus eft Pboziv in Cod, 109.

at efenomy

antiquitas , cujus rei te

fabulas etiam ingerere in hoc o

pere Clementem , eig suÜuderc As

E

n(l)m:*na Pläïle |

txdtosa) , arguens.

ui poft Zufébira idem tradiderunt; Chry-

m Gb

füffomus Homil. 87. in Jobauuem,

& Hierouynus in Script, Eccl, nihil

Cïf!d Dfl;'m ef

haufiffe , atque haufit Ex-

afferunt , quod ex pur

iore fonte ipfos:

Waf g

febius, nos doceat. Mu

lto minus illa &dem huic affirmationi con-

M

hedram vo fuo idem Ez-

ciliabunt, quod oftendi adhuc ejus Cat

19. ac ex co

deinde Nicepho-

fébius teftatur, Hifl, Eccl. b. VIT, Cap.

caagï?ituenämn,N :

vu$ Lib. VI. Cap. 16, 5 aut quod fpurius

Auacletas in. Epiflolis Pon-

"

iOCfn

At

tro, Jobanue &

i

zificum, con[ecratum um ad id smuneris dicit eJfe a Pe

MT

Jacebo altero , filio Zebedai ; aut quod Epiphanius in

Harefi 277. &

f

fo,

fcribit , 24

1N ]

78. infigne muneris zérac folium feu laminam ab ij

Tj

olpfOS Q

capite peflam e[[c,quam deinde auream feciffelubuit

Cafari Baronio 5

xmug hm

aut quod denique z Marzyrologio Beda etiam. dieu

hujus attribu-

nguf Vel ! Ri

tx Jacobo ab Apoftolis cathedrz ponit fepzimaum & vicefimau De-

?memum

cembris. Vana funt enim cunc&a & audoritate caífa , neque etiam.

&H

Is

certe, hzc poftrema quidem , a Viro CI. afferuntur. l. Dici-

"N

: Q

mus. Si Epijcopus Hierofolymitanus Jacobus fuerit , liquere ex hoc

t

Qtte

ipfo exemplo, contra quam vult Hagumeudas , poile Epifcopum

mþ NY

um

$89)93 C 98

iaüoqm.*

eífe (iüe Diaconis , quando Diaconi poftea demum, & requirente id

liil

fingulari quodam cafu , ac neceffitate (unt creati 449. 6.. I1I. Sed

Lolndity.

unde Diaconos creatos effe ante. Presbyteros , vel omnino Epifcopau:s

nen tj

Hierofolymitanum aliquandiu fine Presbyteris fuiffz,nobis elt pro-

j piis fitie

baturus

?2

*

Tempus- enim creatorum .primum Eïäiäjfäï&ï!iül in

Y

Chriftiana Ecclefia nusquam nobis indicatur, Ceterum vero , ubi

T

primum occafio erat illos memorandi, videmus certe illos propo-

adroait V

ni femel atque iterum, ceu notiffimum jam cundis ordinem , ac

nfb

pridem inftitutum , A4&, 15. in hiftoria concilii Hierofolymitani,

TT

ubi cum Apoftolis tunc Hierofolymis congregatis in omni re at«

jf

que deliberattone conjunguntur.

Nihil ergo hic quoque f£rmi

efe munin

eft vel folidi, Hc de loco ad Philippenfes tanto: prolixius, quod

ff lnl

in eo ad aliain fententiam trahendo plus, quam in alio quoquam.

Vir Cel. laboravit.

fo prinut

rl Ll

$. XLVIIL Sequitur a Titzm locus Cap. 1. v. $- Ó 7. ex

tít fide B

quo rurfus neceffario conficendum eft, idem plane quod ex fupe-

m

zioribus manifefte concludi ; haud fuiífe in prima ifta atque Apo-

snibus h-

,

ftolica Ecclefia inter hos qui Epifcopi vocabantur ,. & qui Presby-

s hdu

Zeri, verum aliquod difcrimen , planeque promiícue tum accepta.

in C(]dq WF'

hc effe nomina, Scilicet permifcentur ibi & reciprocantur hac

ul V

nomina plane eo modo, quo in loco A&dorum , de quo fupra vi-

dimus. Sic enim a v. $. ad 7, difputat Pau//us : reliiuim a fe im

jerat, U^

Creta Titum e[fe , ut veliqua ordinaret , pracipueque per Urbes fru-

"

!

la

hult D*

gulas five oppidatim (h&c enim vis eft vàv , xara 7TóAiV ) Presbyteros

ïl-mszüü

((f«

conjlitueret : [i quis nimirum irrepreben[us. effet , unius mulieris Viv

liberos babens fideles , nom luxai deditos , uou. immorigeros, ( bunc e[Je

(in den D

confütuendum,) oportere enim Epifcopum irrepreben[um e[fe , tanquauz

j

p

Dei Oecononum ,& qu Íequuntur, Quid manifeftius dici pote-

rat? Hos qui erant 2 Tito creandi oppidatim , ut Ecclefiis pra-

" /p/)d/ll?f(i

effent, vocat Presbyteros primum , & quidem præcipgo in.loco,.

jf t

j f'mblf L

quando ipfos conftitui ac muneri iíti admoveri pr&cipit , mox in

moribus horum , qui conftituendi erant, ex

igendis absque adje-

]:

zf,ffiW

Ll

&ione vel refrictione ulla Epifcopos appellat.

Cur, obfecro , fi

J T a(tïï

non geminum hoc eft nomen ej usdem plane muneris ac mini-

cef j

atenus iecYwyajs&y , atque ita promifcue fumi

j

j

fleri? Nam quod e

IH

(

hec poíffe nomina ftatuit Ha

uiondu , quod. Epifcopi qui fuerint,

i I

i

c inferiori munere ad il-

J

fuerint certe etiam Presbyteri , cum ab ho

e[ä' a

at non vicilim ; id nos

1

//Ml

lud amplius gra

dus atque aditus pateret ;

dum,.

n]fü l

M 3

üngsss"

—

i88 ) 94 ( 88

drirüm

dum hunc minime folvere cum fuüpra ad locum zGoram , pr&ci-

aliquam

pue $. 24. hujus Cap. oftendimus, tum fane ifti; quem nunc tra-

4d omnt

ctamus, omnium minime convenit.

poti pr

. KLIX. Rationes hz funt. L. Agit apertiffime Paz/w

dipolioli à

de ordinandis plene perfecteque Ecclefiis, & omni ex parte redte

inqubus.

confituendis. In quali difputatione , qui fimpliciter Presbyzeros

& Tto fe |

jubet creari , & fuüb hoc uno nomine de miniftris , qui hifce Ec-

Y

yfeinnuit

clefiis prz&cerentur,prgcipit, is non potelt fane arctiore fenfu hoc

nomen ufurpare , ut illos notet modo;, qui fupremam in Ecclefia

l reliqua

Mu ei

dignitatem ac poteftatem obtinent ; Sed necefle eft, ut omnes pla-

ne miniítros defignet hoc nomine, quorum erat Ecclefias illas,

tto relia

tpus defe

qu$ ordinande & conflituends erant , verbo Dei illo falutari

Nomam d

p'rædicando atque adminiftrandis facramentis pafcere, Quum ergo

—

liboraffent

folos tamen Presbyteros jubeat creari Apoftolus , eosque continuo

poR Epifcopos nominet , fequitur,non modo proríus idem tum

-

?US fuiiïä,g

valuiffe hoc utrumque nomen , fed etiam nequaquam adhuc ea

Tpliu lt

m

tempeüate duo diftinda ab invicem diverfaque genera

miniftro-

lret

ll. Hoc,

&i zddidi

rüm ordinario in Ecclefiis Chriftianis fuiffe inftituta.

PT Mf? Wät? IK

quod unum ordinari vult Paz//w miniftrorum genus , & quod

iftis plane zquipollentibus Presbyzerorum atque Epifcoporum nomi-

AR manda]

L

nibus promifcue appellat , hoc ille genus iz cunéii oppidis (xava

zixw) vult ordinari, Id quod profe&o non eft aliud quam hifce

;H!

Ggillatim per oppida creatis Paftoribus fingulos duntaxat fuos

Din fl

W b

greges adíignare , certe ipforum Diccefes arctis valde finibus

coércére, Neque hoc inftiabitur quisquam , qui quidem con-

TOid Banl

fideraverit; 1. non totam fimul Cretam cum omnibus fuis Populis

.WUS, ilIUd

3d Chriftum effe converfam , fed carptim duntaxat quosdam , &

]P 95 qu;.dem

fxpe complures,

per ea omnia loca, in quibus Evangelium fuerat

Vr d

annuntiatum, veritatem amplexos effe.

2. Apoftolos, Virosque

,)gaïïda.m li |

ceteros Apoftolicos, non celaffe quidem fine dubio obvios quos-

Ergo COHC[u [

cunque, quod fecum ferebant , Evangelium , fed tamen in vicis

CT

pagisque ejus pradicandi gratia fubflititfe haud legi, immo neque

| hüguks. "

Ecclefias vel costus facros cognofci in iílis jam tum fuiffe confti-

Ri

a&'mm :

tutos; verüm illos Viros Urbes fedtatos effe inprimis , qu ni-

mirum frequentiori hominum concuríu celebrarentur, & ita am-

QUiS verc

d

plioris longe meffis fpem ipfis facerent.,

3. Paullum ipfum qui-

Pt Cre

dem in Creta multo tempore haud fubflitifle videri , quem femel

USdam

&8. ni-

elle doà

tantum legamus ad eam Infulram accefhifle, A. 27. v. 7,

muruim

Vilde fc

'*8$2295; ( 88

T

mirum quo tempore Romam ducebatur captivus. Et ut moram

Duncts .

aliquam fine dubio ad eam Infulam fecerit ex v. 9., tamen vel

|

ad omnia , vel faltem ad multa valde loca acceffiffe flatui haud

ne Daulu

poteft propter eam ipíam captivitatem. Ceterum vero ex verbis

Apoftoli admodum eft verifimile , dari hzc Tito mandata de locis,

jrte rl

Presyttt

in quibus Paz/zs modo doctrinam falutarem fpargere inceperat.

hilce E

4. Imo fe folum ipfam ibi ante id temporis fparfile non obfcure

(enfu hot

ipfe innuit Apoftolus, quum nempe ait ; reli&gaz a [e e[je Titunt,

Eccdfa

ut reliqua. ordinaret , ac deinde , £. conflitueret Epifcopor , quemad-

nodum ei Paulluspraceperaz, Primo, z£ reliqua ordinarct, Nempe

Ines pla»

dos illasy

ergo re/iqua Paullini operis & laboris , quando ipíe inchoatumi

Glatari

opus deferere coactus eít invitus , abflra&us ab his, qui ipfum

Romam ducebant ad Czfarem ; cum alioqui, fi in ea re alii antea

um eo

Continuo

laboraffent, non ita nude fimpliciterque reliqua videatur pofitu-

rus fuiffe, quo pacto communi loquendi confuetudine indicatur;

sdem turt

ipfius utique fuiffe hac re/iqza ; fed additurus potius aliquid, quo

s adhuc t

declararet, cujus ea effent, vel certe, haud effe fua.

a miniito

Quod vero

etiam addidit, z£ conflitzeret: Epifcopos , quemadmodum ei ipfe

'

]. Bo

pracepiffet , neício annon clarius quoque arguat , de perficiendis

$j i quo,

iis a fe mandari , qug perficere ipfe non potuerat,

(tut Uomïf

S. L. - Quibus etiam illa denique accedit ratio , quod ,. f1

yjili u

alii Apoftoli aut viri Apoftolici ante Paz/zz illi Infulz doctri-

/

! u 1

nam falutarem pradicaviffent , eos minime fit verifimile, opus

untaxtt fi

tam przclarum affe&um modo, non perfectum fuiffe reli&turos,.

il ib

quoad Paullus cafü tum quidem & przter voluntatem füam eo

uidem ?

delatus, illud partim per fe, partim Tizi opera perficeret ; quum

us p uhj

ipfos quidem nequaquam eadem . neceffitas ante rem . confectam

]uosd

m

cosgerit abire, vel certe aliis illam plene conficiendam ac pro-

)öllüm lIt

fligandam delegare , uti fa&um eft a Paz/o, vetuerit. Ex his jane

s, Virost

ergo concluditur id, quod antea diximus: hos , qui Presbyteri

jiios qu*

pariter atque Epifcop? ab Apoftolo nominantur, non habuiffe ni-

l yio

nl

u

fi fingulas , quibus pr&eífent , Ecclefias, & ita neque Dicccefes

m n

ampliores, ac hisce horum temporum fimiles, neque i alios

yll g

Paltores poteftatem aliquama imperiumque habuiffe.

Quod fi

quis vero nihilo fecius pertendat, fuiffe omnino jaunt antea late

]

; quän

per Cretam difperfum femen iftud verbi falutaris , uti fane a qui-

p

busdam ex difperfione Hierofolymitana piis hominibus factum

j IP(U

nmv

d

eífe doci quidam viri opinantur, quanquam, ut vidimus, non

f

D

valde firma aut idoneà ratione ; tamen eum paílim in pagis vi-

g

cisque

PIPNM

UT

divini miniltros ponere, cum:fuperiora illa

cisque Cret verbi

laribus.

ion finent , de ma

ona Päft

^

e iftius Infüle nondum ad Religio-

in his quidem initiis

Aiatenn g

nem C

hrittianam convería;

& de Evangelio

A&À

im diffeminato; tum aliud quoque;

- um

Op] idà

tim potius quam vicat

- telimonii

P2

& tv

ï'd .

Y

&

ne Pewliar-e.

Nempe cum hzc Infüla longe

qu(?,:;i Cretz et

Yerba nofl

ante alias regiones urbibus effet

frequens, unde trititimum ejus

AUA 5 illud acc

idit fine controverfia , ut vicus

ï

^

: Ro Comt

1

cognomen éxa r

;

ä:

in ea nullus exfifteret, cujus incole; q

ui Chriftum erant amplexi;

Cogeat j

do vicinorum oppidorum

ncommo

, yfeifïfïïmi:

non ;pmïent absque ullo fuo 1

üis celebrare. Ex quo fequitur,

d Tuub

s re

e

&

gibus accedere

, Sacraque cum

]

L5

hriftianam Rel

igionem converfo, quod

I«Wl? » Qu&

nifi omni 1

lo agro ad C

non ita fuiffe jam doctiimus , nequa

quam tum opus fuiffe; in

; hus huj

re, Paftoresque his pr&-

agris vicisque ccctus

& Ecclefias inftitue

B- Í

ifimas Ecclefig origines

VU

ponere; quod nemo,

opinor, qui antiqu

didicerit , infitiabitur,

LL

recte perpemderit ac per

S. LL

Ceterum , qu

um ita hic locus Fpifcopatui , qualis

! Es f

neque argumentum pirxbeat Ít-

nunc eít, haud v

alde faveat, pla

Á

50. deduci antea vidimus; tum vero ei

SUtento Crta

mile illi, quod ex 4£d.

Hame-

bnoxius ;

quam de ifto loco Gl

-X d

exceptioni minime eft o

tio a

mondus afferebat , licet

dilutam va'de, & non magno nego

BI

U

i/copos intelligi ex cun&is

; Npfptos D

nobis fupra

confutatam : nimirum £p

quorum u

nusquisque fuam dein-

|-t8 um, in ü]

Afix partibus Miletum coa&os;

ac nunc funt ple-

de Dio:cefin habuerit ; ii

non

tam amplam ;

u Vif do&us 14

do reéte ejus mentem affequor, uno

4 Niaim

runque, at

faltem, f1. mo

Nam quum híic oppida-

plures Chri

flianos greges complexam.

mirum Chriftiani erant;

&a oppida, in quibus ni

| Fs i

tim,five per cun

s vero ac vicis tantum

Vtts

i Paullus, in agri

ERN

jubeat Presbyteros conftitu

ut inde ibi peculiares

aliqui coe-

1lb

:

i fePaïatim

fniffe numerum Chriftianorum,

di poffent, nullo pa&

o fiat verifimile, 1

Wa horum

tus vel Eccle(i con

ftea appellet Epifce-

on[travimus;

& cum hos po

W per j

plo

quod antea dem

fimul diverfarum

N

pos; Epifcopi no&

ris hisce fimiles, & plurium

O tantu

harumque adeo P

aftoribus pr&po-

ht

Ecclefiarum curam gerentes,

* plure

fiti intell

ii

:.

P

i non p

oflunt, Ex quo d

emum conf£citur, ne Cretam.

rgü Tam

[o]

e Presby-—

quidem in illis rei

Chriftianx initiis inter Epifcopos atqu

duo no-

M

lCet

vel ullum omnino inter h

&c

lgt

zeros (uos tales habuiffe ,

N Müz

WNeque aliquid profe&o a

dverfus i.Pca

&b

inina agnoviiïe diícrimen.

tuit obJe-

| |

"[e

Det

f

a Cl. Hamuondo comparatum eft, qu& facile videre po

Ggïllmuq

Theopbyla-

Wlh

'ätum' in, nifi quod tzibus verbis ait ; Cbryfoffoumum

/Atilfy

Qd |

$?eor(29

geriomïïh

um & Oecumehz*um ; i

0s Presbyteros exponere de Epifzapis finows

d Md [

laribus. Sed vero ne j

am.adverfus horum in iftis talibus au&to-

Q n |

ritatem multa difputem, quz ratione potius & regulis au&orum

)d quxy, |

quorumcunque dicta interpretandi fenfusque invefligandi, quam

n(ülalng

teftimoniis antiquitatis conficere oportet; ipfa ea, qu& profert,

jimum u

verba nofiram ipfammet expofitionem continent, ficut nempe

a, ü Vi

ratio communis & gracs Lingug indoles hunc locum eos Pa?res

) ampïeïï:

cogebat interpretari. Dicunt enim & interpretantur ambo ex-

) pidorum

preififfimis verbis, optimum vifum effe Paullo : éxaguy zroAuv 190v

ylequitüt

txem moéta : nnamquamque urbem. proprium ( fuum babere Pa-

1f quod

fierem , qu& multo etiam difficilius eft cum Epifcopatibus ac Dice-

fufe, i

cefibus hujus temporis conciliare, quam Paulli illa, qua concie

e hs r*

liari cum iis plane non poffe abunde monftravimus.

i onigit

J. LII. Neque profedo admodum feliciter ex vocibus;

iàu» mup9o , concludere poftulat Vir Cl., fingulis Urbibus vel

yi, qual

Ecclefiis fingulos modo Paftores fuiffe, & ejus quidem generis,

yabat lie

quod fingulares Epifcopos appellare, & in ifta controveríia pro at«

txm veo 8

gumento citare liceat. Nam cum 39rv zrojutyo dicunt Scriptores;

, Q Eu

hoc unum clare & liquido innuunt, unum Paftorem non cura-

viffe plures fimul Ecclefias, fed cuique catui attributos effe fuos

j neOOUU i

j ex Qu

& proprios Paftores, a quibus regeretur, Minime vero illud con-

tendunt, in fingulis Ecclefiis nonnifi fingulos miniftros , five,

É Qd a

f P

ut vir dodus loquitur, Epifcopos fuiffe. Ratio eft in propatulo,

uc i

Qu

lffg Qof,

Non enim de Paítoribus vel pluribus vel fingulis cuique coctui

(ll«

prafedtis agunt vel auctores ifti, vel Pau/lus Apoftolus Tite ícti-

fic o

fl

bens, cujus ifti verba explicant; verum id tantum declaratur ab

utrisque, re&um effe, unumquemque gregem Chriftianum fuos

r

fibi feparatim habere Paftores, ne fcilicet, multas in partes di-

"

ftradta horum cura atque cogitatione, minus feliciter hominum

fati

milty

^l

falus per ipforum minifterium procuretur, & hos quidem greges,

g]fef

fingulos tantum certe Paítores habere, (i non nimium numerofi

j ia

fint; at plures etiam, fi finguli non fufficiant operi. Quod fi

)

psp

(

ergo unquam ex fcopo hujus qui loquitur, de ejus mente &

u;m

7)

fententia licet conjicere, hic profecto ftatueudum eft, iftam effe

rque Pf

)n

i?*

mentem Paz// & Interpretusr ejus, quam dixi. Sed fi quis tamen

hat

hoc fibi per(uaderet, quod equidem nullo colore nobis

períuae

j

u

dere poffumus , de fingulis modo Paftoribus in Ecclefiis

ünguüs

pj

t

€ollocandis locutum effe in illo primo Evangeli Cret&

Infulg

| Pof

Í MyM-

j

3.& UL-g

/1 1;

&Re528 C2&.

UER E Md

affulgentis diluculo vel Pau//um, vel ejus Coumentateres, Is nequae

e&m y

quam tamen ex eo deberet concludere: eosdem poftea quoque

rivato

attribu

fingulos tantum verbi divini adminiftros eife ibi voluiffe. Qu

enim confecutio ? In initiis rei Chriftianz , cum fortaffe paucos

| quai

menfes duntaxat, vel annos certe ad fuxmmum non ita multos,

- nesinfel

przdicata effet in Creta Religio Chriftiana , fingulos tantum [in-

diat, in.

eulis Ecclefiis, nempe tenuibus adhuc & exiguis quod ad nume-

jrotuma

rum hominum attinet , fingulos pr&fici Paltores voluit Pau//w.

g

j

feltur, r

Ergo in univerfum hoc inflitutum fingularium Epifcoporum pro-

| &ntum eí

bavit, neque vel in ampliffimis costibus Chriftianis plures fimu

t ndion

Paftores creari voluit, niíi ita certe, ut cum pluribus omnino

iftolum

opus effet, unus duntaxat inter ipfos fupremus foret Paftor, cui

litenus e

reliqui fubjicerentur. Itaque conveniret hoc certe examuffim il-

t teliquus

li inftituto Presbyzeranorum , cum in coetibus non valde numero-

[;1;), 2 9, Of

fis patfim fingulos tantum Paftores creant, neque aliud quid-

Catilhinur,

quam ifte locus ad Tizum, ctiam fecundum mentem Cl. Hammoti-

Vezifre pj

di interpretatus exigit vel docet.

d

UT A

$. LIIL SupereftPetri locus in I. Epifl. Cap. $. y. 1. & 2

ditytug cof

utrumque nomen haud abfimili ratione permifcens: Iesc&vrégse

ss

vis iv vuiv TagpgnaNs 0 cupaptcGUTeo(O- , roiaovaTt v Go vjaiv Trol a vICY

$,

-

thtmmm ]0(.1'J

T& O:S, fanewowSyrée uü avaryxesac &c. Presbyteros, qui [unt in ve-

u plane defer

his, adbortor ego Sympresbyter, id e(t; ipforum Presbyterii Socius,

[ üütati,tantan

pajcite gregem Dei , qui vobis. cff commi||is , Epifcopatum exercem-

Attine

DC

zes , nón coacle &c. Catholicam effe hanc epiflolam Petri,id eft,ad

omnes quz usquam erant, Chriftianas Ecclefias ex &quo deftina-

! M

C

VU 0n

tam, dubio caret. Cum ergo de munere Paftorum Ecclefiz di-

H

qus, Ti

fputat, ipfisque fuum inculcat officium Pezrzs, pro certo haben-

lt

dum, genus prxcipuum nequaquam omitti. Ex quo conficitur,

m

10

lt

b&t ]

t

(i modo folos Presbyreros nominaflet , nulla fa&a mentione Epr-

s

As

fcopatus, illo nomine Epifcopos quoque neceffario effe complexum.

C 180 lr

E derat H

Sed vero plus etiam feciffe Apoftolum videmus. Nam Presbyteros

Qb

ïlmno ld

uh

vult fungr fuo munere, & greges fuos pafcere £aiexowsyras n -

b

va/ykasác &c, Epifcopatum exerceutes mou coaGe, &c. atque ita cla-

H xtxms effe

riifime oftendit; Presbyzerum effe, gregi Chriftiano pafcendo prx-

fe&tum efle, & exercere Epifcopatum , idem omnino fignificare.

um

Nam il'lud("quidem profe&o dubitationem non habet, quin £ie

T

W

G oc

exozéy hoc in loco non jam fimpliciter notet zn/picere, curam £e-

qu

ü;f Ei

ifWþat

ccipi

l

4C

Ter€, quo (lluvidem fenfu generalori apud illos auctores a

ean

ss

»

RE ss CO

, '

eam vocem fcimus , qui nomini ab hoc verbo dedu&o ac de-

t quae

"

3

rivato (rà taímowor ) fpecialiorem quandam fignificationem non

LUMC. W'

attribuerunt; vel 1n ejusmodi fermone ac fententia ita accipi, in

tule ?aucesL

y

qua ad iítam fpecialiorem fignificationem minime refpici, om-

a r

|

E

nes intelligant, Verum id nullo modo ad prafentem locum qua-

Cantum i

drat, in quo potius contra funt omnia. Nam & nomen Epifce»

odadnüte

i ortum a verbo éwiewozréiy , jam antea quam hac a Petro fcribe-

lu u |

rentur, £pifcopzs Chriftiang Ecclefi& défignandis dicatum & con-

t r

fecratum effe conflat, & de his ipíis Epifcops , munereque eorum

splures f2 |

ac functione cummaxime agere, cum iftud éziexowsyres ufurpat,

]u o

Apoftolum, planiffimum eft, & in dubium a nemine revocatur,

at Païtos,gul |

Hactenus ergo etiam Pezri locus de Epifcopzs, poft quem alius non

xamulm i.

ell reliquus.

Nam cum hoc nominis femel etiam in r. Perri ep.

xde numete

£ap, 2. 9, 25. OCcürrit , non homini alicui tribuitur , fed Chriftus

: aliud qui

beatiffimus nofler Salvator Paffer & Epifcopus animarum noftrarum

CL Bu

veriífime pàáriter & elegantiffime appellatur,

Eratzs inflar ovium

errautiuu , uuuc aHtem comvertünini ad. Paltorem atq4e Epifcopum

owül'& z'

animaruim vefirarum,

b ügiccuïggïi

$, LIV, Ceterum antequam i(thanc difputationem de«S,

E',U 6 ii ga[(wm

Litterarum locis Epifcopos nobis vel Presbyteros commemoranti-

yi f

bus plane defero, illud vel maxime puto operg pretium, a me

byusi i

adnotari , tantam fuiffe vim veritatis , quod ad iftam quxftionem

gatorm fxer:

attinet, & eam ingeguitatem Cel. Hagrmoudi , adverfus quem ha-

u j

u

&enus neceffario difputavimus , ut quod ifte in Di[Jertationibus

[/

de Epifcopatu omni nifu impugnaverat , idem plane fignificari in

u

Scripturis , Epifcoporum nominibus atque Presbyzerorum , & cujus

an 1

9 Cf

(( häb»*'!'

1ei cauffa tot novas locorum Scripturz , quibus iftud pars adver-

jf

fa adftruebat , interpretationes & excogitaverat acute follerterque,

ia

& magno doctrinz apparatu in. hanc difputationem collato de-

m"[]flon

f comPI

«j

fenderat ac probabiles reddiderat, illud plane fecus effe , valereque

omnino idem hxc nomina in Scripturis, ac fecundum ordinem

ss D

n

verbi divini miniftrorum , qui nunc Presbyterorum ordo vocatur,

eretur.

Facit hocin Com-

S. Litteris effe ignotum poftea conft

ment, ad A. 14, v, 30. quo loco, ut eft

Librorum . T, ordo,

ga[c

ao p

Quam quidem ad-

f0

prima utique occurrit mentio Presbyterorum.

10

]

conferre voluerit, quz a Viro Cel, DiJJ.IF.

fUl

notationem qui cum iis

a

de Epifcopata Cap.

V&

hujus inprimis $. 1o. ubi fuam demum

jf

ac deinde in fequentibus Capp. ad loca Scri-

ln p

",

2

ententiam grqfett ?

P

ptura

sss

$$ 100 C 88

Vátut y (

pturg antea a nobis excuffa , difputata funt , facile hoc quod di-

xi, mutafle ipfum. fententiam cognofcet, & ita quidem mutaffe,

do em.

mntror

ut qua dica Scripturarum , Patrumque vetuftorum. fíecundum

fenfus fuos explicare atque infledtere omni vi ingenii doctringque

1ispue Áj

fuerat conatus , ex iis tum ultro fatageret probare , idem utique

mondam à

hanc utramque vocem in Scripturis valere,licet aliter fe antea fen-

- füb nomint

fiffe , vel fententiam fuam propofuiffe minime eo loco fibi decla-

4 fiprnemp

raundum duxerit.

! fifes alter

S. LV. Ceterum non debuit hoc efficere, ut minus jam

| f itque ;

nobis neceffarium effet argumenta , quibis Vir Cl.iftam harum

; fonini ho

vocum ijzoNvyapiay adítruxerat , fumma cura expendere, Nam

, fomini Epj

praterquam , quod non retexuit propterea telam, quam orfus

| Went, N;

fuerat, Vir Cl., neque argumenta fua undecunque hanc in rem

aterum gen

colle&a: & coacervata , diverfasque ac noftris contrarias objedo-

; Quod interi

rum locorum explicationes , ipfe iterum convellit ac diflolvit,

| Sed hgc hod

quibus etiam paffim adhuc Viros doctos , qui in iisdem cum

$ Ly]

Hauondo fant partibus , videmus uti ; illa quoque perpetuo

t TT

pertexit infitiari, qu& nos ex hac ieoSwapie, five eadem nominis

. "t od adi

uttiusque fignificatione neceffario confequi exiftimamus , idque

i d relien

étiam acriori ftudio & novis quibusdam admotis applicitisque

ä UUR Sners ab

machinis egitin hoc opere Comentariorum. Sic enimidem effe in

| Diein fs

Libris N. T. Epifcopanmr ac Presbyterum contendit Hammondin , fic

nullo monumento; ait, confiare, quo tempore N. T. Libri hitte-

[

zis confignati fint , ullum fecundi ordinis facerdotem conftitu-

s Ser Q

Xp(

tum effe, illud modo contentus adfiruere , hunece geminum or-

j

Tifüm |

dinem, ita ut nunc folet, ab invicem diftin&um, faltem aliquanto

T

; Paf

poftea; antequam Ienatíur epiftolas fuas fcriberet, in omnibus jam

lum ?

N omB

1

Eccleíiis inflitutum atque ordinatum reperiri ; fic, inquam , hi&c

TO

hus

adíruit ac fatetur , ut cunétos qui alterutro horum nominum in

fupcflon

biy

Scripturis appellantur,fingulares Epifcopos fuiffe,itis qui nunc funt,

N

10 difon

plane fimiles(nifi quod minores ipfis Diccefes absque dubio attri-

5 Q re

buebat)con!tanter pertendat atq; evincere poftulet, negetque adeo,

j

(l re

plures verbi divini adminiftros eodem nomine «qualique poteftate

teq

Wo

in illis Apoftolicis Ecclefiis usquam exftitifle. Quanquam fic quo-

! Qu

que, cum reliquam difputationem fibi difficiliorem effecerit , qua

E

muï u

*Pm' ï

de re mox videbimus,tum vero,poftquam hoc femel confeffus eft,

Efm

u

[

T

h

illud etiam neceffario cogatur largiriadverfariis fuis ; diftin&ionem

mum

iftam Epifceporum atque Presbyzerorum , qu& nunc tanta cura fer-

Otur

vatur,

f: EPI

ht

:;;

|

d

1

« ) ror ( 28

C quide

vatur , divini quidem inftituti ac juris haudquaquam eiíc , quate

m d

do eam Scriptur& penitus effeignotam , nec nifi unum genus

- fetüpdum

minifirorum ordinariorum ( nam de Apoftolis quidem certe vi-

lo

risque Apoftolicis quibusdam ampliore aliqua poteftrate pr&ditis

ln |

nondum agimus) quod fupra Diacouos effet, ibi memorari duplici

[o at p

fub nomine Epifcoporum atque Presbyterorum ultro affirmavit, Epi-

o ib d

fcopos nempe, five. Pafferes Íingulares , quibus poftea demum ho«

mines alterum iftud genus adjunxerint ac füubjecerint, applicito

tuinus j

ipfi atque indito fpeciatim nomine Presbyzerorum 5 cui quidem

h haruat

nomini hoc fa&o de priftina (ua amplitudine fignificationis, qua

jes, Wt

nomini Epifcopi plane &quiparabatur , longe plurimum detractum

- quim o

uerit.. Namque illud fane infitiabitur nemo , qui uni generi

hoxc d

alterum genus diverfum adjungat, hunc demum ejus difcriminis,

as o

quod inter utrumque poftea emergit , cauffam auctoremque effe,

- ac dl

Sed hac ha&enus.

. islrt u

S.LVI Nuncdum ab his Iocis S. Litterarum ad primos

que SIPCFUD'

zum Ecclefiz Chriftiang Do&orum teflimonia idem plane & eo-

il a

dem modo adítruentia, quod ex iftis ha&enus evicimus, ac de-

ym, U

inde ad reliqua dicta Scripturz paramus tranfire, qux diverfi

funt generis ab his, qug antea pertradavimus , fed ad qug ab

. appllClUSqW ,

midem d

ütrisque in iffa controveríia provocatur haud minus; colligenda

prius in fümmam videntur, qux ex iftis ha&enus excuffis con-

lm

T. Libnï ;f'fte.

fici concludique poffunt. Sunt enim certe talia, ut ex reliquis

Áith

Ü

a C0

dictis Scripturg ultro citroque allegatis non perinde confequan-

tur, Primum eít, nomina ipía Epifcoporum atque Presbyterorum

.aeniu Of

g ia

in illa puriffima, & antiquitfima, & vere Apoftolica Ecclefia ean-

dem plane fignificationem habuiffe. Videlicet quibuscunque de-

oæmhuï u

mum rationibus declarari hoc potuit, iis declarari illud in 1llis

f yam h

porinum

fuperioribus S; Scripturz fententiis videmus ; una modo exceptay

quod- non difertis verbis idem omnino valere hzc nomina affir-

lnuncrüut)

ibod

Ub 01 lild

matur, qu& res non modo non erat neceífaria illa &tate, fed &

H

ol

TU

jejune inepteque commemoráta fuilfet, cum id ignoraret nemo;

oculisque quotidie fuis cun&i cernerent. x. Primo ipía nomina

ulu

g

f ao

permutantur manifefte, ac promifcue fumuntur Zf 20., T. 1.

m

& 1. Perr, $. 2, Deinde magnarum quoque ac florentium Eccle-

at

"

T

fiarum minifiri, qui quidem fupra Diaconos fuerunt, alterutro

m

tantum horum nominum in iftis Scripturarum di&is appellan»

ii

3»

J

ya

tur. Epifcopi tantum audiunt & munus igfomm* ionenean 1,Tim.

3

&

«t

E

d

4

h3

l

$8):1o2

äsä,' 100

& Phily, At Presbyteri tantum vocantur non modo 44.20.Y.17.

x

[is obferv

& Tit. 1. y. $- ubi poftea pro iRo nomine nomen ponitur Epifcopt,

vubetnatio

veru

m etiam A5 14. y,23. quem quidem locum non tractavimus

potius ext

ob hoc ipfum , quod his qui pertradiati funt , plane fimilis eft $

&mIDentts

in quo certe cum Ecclefias apud Derben, Iconium , Lyftram,

nodo attri

Antiochiamque Pifidig conflituiffe, atque ordinaffe illarum mie

nifterium Apoftolos Paullum ac Barnabam , narrare vult Lacas,

m V'ris a

fitnae nui

fine dubitatione fcribit , creazos e[fe ab ipfis per Ecclefias Presbytee

xOS , x;erpaloyisavres m£ecCuríese xa] EwxAsuciaw , absque ulla mens

Qique (e p

d

ia

dpntando.

tione Epifcoporum, 3. Denique & miniftri Paftoresque Ecclefi

j

AO

ij

1

$ LV

Chriftiang in univerfum , exceptis rurfum Diaconz , uno in loco

Epifcopi folum. nominantur, in altero folum Presbyteri : illud

. Mpérioribu

! ürndis evic

1. Tim. 3. & Tit. 1. in enumerandis dotibus , quibus praftare vere

bi divini adminiftros oporteat , recenfendoque partim eorum of-

| m foif

fcio: hoc Ti£.2.v. 2. ubi paucioribus quidem verbis ufus, atque

| Vi minih

antea, easdem tamen ipfas dotes moresque a mtecGurag exigit,

: Distüm mir

quos tam in 1.T/77,3. quam in priore ad Tiz. Capite ab Epi[copz ex-

bïs dffünguJ

egerat.

Hzc prima obfervatio de nomine. Ex qua conficitur ;

; WT (f pore

Quod fi in illa prima Ecclefia Chriftiana fuerit aliqua dignitas ac

| friopoftg j

poteftas ordinaria , qu fupra ceteros verbi divini mini(tros emie

| o fj

neret, eam hoc quidem Epifcopi , & alterum iftud inferius genus

Non

Paftlorum , nomine Presbyzerorum fignificari haudquaquam cone

: Ratonem r

fueviffe ; & ita faltem nomina ipfa horum ordinum ac munerumy

| d du a

de quibus contenditur, minime eo fenfu quidem effe in Scripturis,

: ütübitm

fed poft eas perfcriptas atque abfolutas demum fuiffe inveda.

| piac p

S. LVII.

Secundo deinde loco adnotamus , ex diétis Scri«

Vsb li

pturg facrz, quz pertractavimus , illud quoque pari modo cone

t lac o

| Wl

ht

cludi, quod Cl. Haumondas reliqua nobis , ut modo diétum, lar-

gitus demum alquando, infitiari tamen, & omni genere argumene

| mus,

qui iüo (

Sacras Litteras in iisdem Ecclee

torum impugnare perfeveravit :

fiis plures fimul Paftores eodem nomine;

vel Presbyteroruu , vel

j -lm.l,&

1

| [

t ]

)

Epifcoporum ponere haud femel, & ita ponere, ut inter ipfos nec

minimum difcrimen , quod ad. poteílatem vel dignitatem, con-

W—Wm

flituat, potiusque certam det cauffam exiftimandi, iftos his rebus

hll

d

prorfus inter fe &quales fuifle, Sed hic rogandus eft Ledor, ut

l

V Deri

mentem meam diligenter confideret atque capiat. Non enim in

Ws if

omnibus Ecclefiis illis Apoftolicis ita fuiffe ftatuo ;; non Chri«

unt)ïïïn

1nalle

RUT

ftum atque Apoftolos dizrta hanc in rem arbitror dediffe

ata 3

N

Qiahw

iB ) 103 C 88E

8-20'9'!1170

ääca; non faltem confu

etudine ac more in omnibus fimul Eccle-

tur D

füs obfervatum id reperiri contendo , de quarum forma atque

&v

gubernatione plenius atque expreflius nos docent fcripturx ;

(imilsdis

potius exítare pariter in hoc Libro exemplum non unum fuper-

eminentis cujusdam dignitatis ac poteftatis , qux non Apoftolis

, Lyitas|

tllarum m

modo attribuatur, fed etiam quibusdam aliis fanctis atque exi«

vult Lut

miis Viris ab his ipfis Apoftolis legatur effe commiffa, lubens cu-

; Presbytie

pideque nunc jam affirmo , quoad in fequente Cajie , proxima

ulla ma«

quaque fe prabente opportunitate, fi Deo placuerit , edendo ac

e Eccela

difputando , fufius atque accuratius id edifferam ac probem.

0 m loco

$ LVIIL Atillud volo certe, putoque omnino clare janz

teri: illnd

fuperioribus hifce locis Scripturarum confiderandis atque excue

vaflare Vet«

tiendis evictum effe, in iflis primis atque Apoftolicis Ecclefiis non

| eorut Qi«

unam fuiffe, quz lac zquali poteftate a pluribus fimul verbi di-

ufosytque

vini miniftris per abfentiam Apoftolorum gubernax*etur',-itaï utex

histum miniftris aliquem fupra ceteros eminuiffe,nec 1iinima no-

jrag. &X

Tifgo e

bis detur cauffa fufpicandi. Hoc fane locus 4&/.20, de pluribus eo-

dem tempore Epbefme Ecclefre Antiltitibus, quos primum Presby-

n

Zeros, poftea Epi/copos vidimus appellari , in clariffima luce ponit,

a gt

ex quo hujus tantum unius Ecclefig Paítores a facro Scriptore

xinilros e«

deíignari oftendimus , atque. operofam illam Cl. Hammondi di-

oferius (e

fputationem refellimus , qua ad omnes fimul Afig Ecclefias tra-

vaquan CO

here atque applicare di&um illud e& conatus, Hoc extra

sac nonstu

tindortu

omne dubium ponit miffa atque adícripta a Paullo Pbilippenfrbus

Epifcopis ac. Diaconis [alut, quando unam fuiffe modo Ecclefiam, &

joua

&is t

unius Urbis non ampliffimz pomoeriis inclufam probavimus, ad

D

quam hec deftinata fit epiflola, qux pluribus fimul Epifcops fa«

" mod

9 0

lutem nuntiat, pariterque Cel. Hammendi obje&ionibus fatisfeci-

p ii

mus, qui ifto quoque loco pro hac una Philippenfi omnes fimul

yíe r

Macedonicas Ecclefias intelligi co

ntendit, Reliqua loca A& 14

o Bj

I-I99.1. & 3., Tif. , docent quide

m , per Urbes atque Ecclefias

gt

(xarà muy, xaT ExxAwciay ) creato

s efíe Paftores , qui pro cone

yur p ,

fuetudine Scripturarum jam antea

demonftrata modo Presbyzerz

yate

appellentur, modo Epifcopi. Sed, uti ex i

llis ipfis vocibus liquet

g

gr&ce peritis, ejusmodi utuntur locutionibus , qu& an fingu

]i Pa-

" [edot

Itores in fingulis Ecclefiis, an plur

es

fuerint , nequaquam expri-

X

eptm 7

d hoc quidem caput difputa-

P

niunt, ut neutra pars illos , quod a

d

tionis attinet , pro fe allegare poffit. Ceterum,

ne quid omittam,

j

ambo illa loca,

d

M

quod ad rem faciat, illud quoque demum adnoto;

qus

É

|

$$ )104 C $

qu£ tam funt in hanc rem expreffa, 4G, 20. & Pbil, 1, plures nu-

! Gpitbt

mero Eyifcopos ponere in Ecclefiis ej usmodi , quz longa apud ip-

- füis Chr

fos commoratione Apoftoli plene jam fundate & conftitute fuif-

$.

fe videantur : cupioque hoc obfsrvari a Studiofis ea cauffa; quod

| hus qui j

poflea in zer£io Capite, quum ad liquidum fuerit perdu&tum, fuiffe

, ftm perfcr

utique in aliis Ecclefiis ; qui dignitate ac poteítate inter ceteros

3 hscfoh f

verbi divini miniftros eminerent , in comparandis invicem hifce

Yorpervene

diverfis exemplis, ferendoque de re tota judicio in confideratio-

&

- Apfiolos E

nem neceffario eft venturum.

v ünverfün

$. LIX. At quum jam liquido ex S.Litteris probata fint

Ht Dlane qt

hc duo capita, operg pretium fuerit, quid antiquiflimi quoque

| m ineo

Ecclefix Chriftianz Do&ores nos de iis doceant , inquirere. S$ic

- ll Conti

enim, quod in iftis quzftionibus vel maximi eft momenti , & ad

- Wltarum qc

redigendos in concordiam animos vim fane habere debet prcie

- Ti5 in um

puam , intelligetur ; numquid hoc nominum Epi/copi Presbyteris

. Tf potuifer

que difcrimen diu fervatum fit in Ecclefia Chriftiana ; num fecun-

-l mmlllffomm

di ordinis miniftri , qui medii effent inter Epifcopos ac Diaconos,

| Viba ejus j

brevi tempore conftituti fint ; ac denique, anne etiam poftea ali-

1 ?'HW) Val

quo tempore, & quamdiu cert Eccle(i a pluribus fimul miniftris

poteftate ac dignitate equali , ac promifcuis nominibus Presbyze-

»* P'J 'fitjag,

voruim atque Epifcoporum re&ta & gubernate fuerint.. Confiderabi-

mus autem nunc quidem unice de temporibus, qu ante Marty-

COnyen GV

rem beatiffimum Ignatizm fuerunt , & quando hujus epiftola,

Til

prout ad nos pervenerunt , utique auctam jam valde , quo tem-

h f uf

pore (cribebantur, Epifcoperum dignitatem ac poteftatem , difcrie

i

L

(f

menque duorum ordinum , & quidem (ub his ipfis Epifcoporum

T d

ac Presbyterorum nominibus , de quibus antea qugfivimus , plene

i

jam conftabilitum fuiffe arguunt, ceterum autem variis de cauffis

mfm) ut

! g

in fufpicionem t/e voféas a. quibusdam Viris do&tis vocantur, ab

!

fjf

UT

aliis.contra acerrimo ftudio defenduntur , eaque controverfia in-

mO mlmüm

tegris voluminibus ultro citroque editis traétata eft ; & ita qui-

] APQ& ;

dem tractata, ut hunc ipfum Epi/copatum & conjun&as quaftiones

'e(l

Qs Qtd

pr&cipuam cauffam harum difputationum fufüinere facile intel-«

Cf

ligeretur ; Ideo nos nunc quidem illas epiftolas ad hanc quaftio-

T minià

nem haudquaquam afferemus. Erit forte in fine hujus de Epifco-

E

pata Diatribe , cujus nunc partem damus , aliquid de ifta con-

lon

troverfia dicendi locus, INunc abunde futurum eft fatis, quid de

! d

Capitis

ä

3* Otdin

?.N

N nir

11

*

ä&?)ios(æ'

, phurene

capitibus hifce, qu& dixi , ad, Ienatiana usque tempora in. Eccle«

ngi apuüig.

fiis Chriftianis fervatum fit, demonftraviffe,

nibtut l-

.'S. LX, Primus nobis futurus eft. Clesrens Paulli difeipu-

uf d

lus; qui plane fimilia his , quz a Magiftro dicta fuerant, hanc in

ludum,

rem perícripta nobis in 1. epiflola ad Corintbios reliquit , quando

inter £s

h&c fola funt iftius fan&iffimi hominis opera genuina , qu ad

invicem hls

nos pervenerunt.

Is vero in ea epifl. Cap. 42. de conftitutis per

con(ident

Apoftolos Ecclefiis , miniftisque, quos hi Ecclefiis prafecerunt;

in univerfum agens , nonnifi Epifcepos ac Diaconos nobis nomi-

s proi ünf !

nat, plane quo modo PA 1, vit. & 1.T'im, 3. ponuntur. Quan-

ifidi u

quam in eo etiam expreffius hoc , quod volumus, locus ifte C/e-

fnquitere. j

meuts continet, quam falus Philippenfibus infcripta, quod de Ec-

ymentiy &al

Clefiarum conflitutione , admotisque ejus curz & regimini mini-

debet pitá

flris , in univerfum agit Clemens, neque adeo ullo modo Presbyre-

DN

ji Pt

T05 potuiffet omittere , fi jam tum diflin&um a reliquis genus

um fectl

:

minifrorum paffim in Chriftianis Ecclefiis Presbyzeri fuitlent;

ac Dirtitihy

Verba ejus ita habent: Kara xoous S» no) 7!;5Mic xuvecayrés ( oi

A"TósoAoi ) xalizayOy vde d/rmox Qs avTáv, Joxipsimayrts TÀ TVSUAMTI,

m st

üe Cmwexowss 4g) Bixóves vv pORóvTuY misdbe : Quum paffina pev

bus r

Urbes regiouesque. pradica[ent Jpo[loli , primitias iflarum ( nempe

Confidire

ominum piorum, quos in his regionibus urbibusque ad Chri-

flum converterant ) qwum eas [firita probaffent , id eft , quum

g ani Y

wjis g

homines illos ad Chritum primo converfos apzos ad boc fan&iiffr-

(

jde, Q

amm opus effe explorando cognovi[feut , Epifcopos Diaconosque

jtet , i

(t

crearunt borum , qui deinceps credituri erant, Qu verba ne-

ís pf

mo non videt genera compledti miniftrorum , quos ab Apoftolis

frimis, f*

in Ecclefiis a (e condi coptis relidos prafecdtosque docere vult

qis o

Clemens , uti eas regerent, atque identidem amplif&carent, At in

hujusmodi commentatione , id quod jam antea dixi, prxcipue

j V()Cälï""".2

g

infmo miniflrrorum ordine nominato, haud negle&dturum fuiffe

kitaqi

Virum Apofítolicum etiam Presbyferos recenfere , fj diftindtum

ii Uæ(æioües

a reliquis ordinem jam tum hi effeciffent , tam clarum eft quam

quod clariffimum. —Conatur poftea C/ezens hunc duplicem or-

] faciïe ïnt.e'

dinem miniftrorum ex £/aja adítruere; di&o ejus ex Cap. 60. v. 17.

gn

haxcd

huc accommodando , eo modo, de quo jam antea vidimus S. 26.

ujlls

(

jj

m

C.1., non feliciffime quidem certe, fed hoc ipfo manifeftius

r2

etiam declarans , nonnifi genuinum hunc ordinem in communi

i5

d

j

atque ordinario Chrifliang Ecclefi minifterio fibi notum fuiffe.

Ecquid enim aliud concludamus ex eo, quod Principem Prophe-

tm

i

?

(NS) 106 ( 88

77

tam in deformanda atque exprimenda fpecie Ecclefig N, T; de

. m dictut,

hoc ordine gemino vaticinatum. effe credidit C/emens, hocq),ie: ita

&eri ab illo debuiffe verbis. fequentibus defendit ; quod eum ge-

— fndum fü

( lw

minum ordinem itaanimo fuoinfixitjita perpetuoante oculos ha«

: l, Verut

buit, ut ibi quoque illum cerneret, ubi fane nec verbo defignaba-

. $ IXT

tur, fasque etiam.demaum arbitratetur effe, pervulgatam veríionem

bus fominum

er&cam: in ifto loco. mutare & interpolare ; tantum ut hic ordo

Miarpr , m

duplex diferte exprimeretur; quem indicari quidem ipfe , fed fub-

obícure indicari , fibi: perfuaferat..

Irrevero di

[ fïyäoþamz

S.LXI. Pari plane modo idem permutat in Cap.44-. Nam

quum conqueftus effet , viros pios, & facris muneribus recte fun-

Qloqne ne le

: ";Fxn)mo'ig "

&os , iis tamen dejici ac fpoliari, ita continuo pergit : Aj«eria

yee 9 Mukegi "u) isap, Pay TEc, dphtjarue: 19 óriug. mtortytxavlus TÓ

plures By

| Rerisstue qu

daeo: , Tiic. Crixo7ritg aimro6aAajAtr.. Maxagior of r£oodorTropca ts TI$ee

GUrtgor, Gurieg. tyxatoToy &gtj TtAeiay taroy Tlu). aiveiiuciv, g y Xo: GUA Go

- k vinirs

Y

g Quod alii m

Givrai , M

vie ivris jalacdon dub T iuatrs durüé TUTE : Peccae

: Biefateque

zum. eíf. enim baud exiguum iu nobis , [i eos , qui inculpate: jlfnäïequt

ttod illud, q

dena: offerunt ( (acram. Euchariftiam intelligit ,. vel. primitias ; v

j Mllædül]iæ

eleemofynas , vel preces ;. certe hac voce Synedochice minifle-

Jïl'nult;a' ;tü j

rium Ecclefig Chriftianz. defignat , id quod. omnes. confitentur)

Epifcopatu. 2oliaverimus.

O: beatos. Presbyteros , qui: antea viam

It !tm.n Dhi

TR us m

[uam . emenfi ( mostui ) qui feucimo[am. perfeclamque di[folutionem

fünt adepti : non enim verentur , ue quis eos de attributo fibi loco de-

VOcrnaviffe

Ilþerlis

pellat. . In re perípicua nihil opus effe arbitror plura verba con-

*

à

fumere.

.

SQue co

poltoli

Wmfwffeo

$. LXIL — Paulli difcipulo: difcipulum. Johannis À

fübjungimus Polycarpum. Hujus haud nos quidem infcripionem

At10n

epiflole ad Philippen[es, quod. unum poffidemus hujus Viri fanctis-

Md

fimi fcriptum, allegabimus, ficuti fadum efta Cel, Viro & in an-

!d

RTM

tiquitate Ecclefiaflica veríatiffimo: Davide Blaudelle ad. Cap. 36

Libri Perroniani, quem. ad examen revocat $. 31«5 quemrnimirum

"

W

fua memoria fefellit, cum exiflimaret , Po/ycarpum in ea fcfe evue

h

)

Tege :

Ts

mterG/reeov appellaffe his, quorum nomine pariter; uti fuo, eam

)me

epiflolam exaravit ; vel qui potius , uti ex fedl. 2. Apologia pro [eu-

ïümïm

N

G

dentia Hieronymi de Epif[cops ( Presbyters cognoícimus , gr&ca

.Polycarpi verba latinis hifce zquipollere non optima ratione co'»

mä

[ S'

j

legit, Nam non aliter infcriptum eft in cuncüis Codicibus atque

»Ne

editionibus, quam IIoavxae7os , 49 ei evy avra mfteGvrtgor, Poty-

l am dlCau

carpus

3509

ETO

).107 ( $8

"

|

l

carpus (2' qui cum eo [unt Presbyteri ; id quod fane, quidquid con-

! hocqi

tra dicatur, fi folum effet, quod huc faceret in ea epz/fola , facilime

quod ept

h

fecundum füam fententiam interpretarentur. Blondelli adveríarii

;

de Epiftopo Polycarpo,adjunctoque ei & fubjedto Presbyzeroram Col-

1te oculor

bo dl

[j

"

légio. Verum ad duo me referam , qus clariffima funt profecto.

$. LXIIL Primum eft, quod variis &tatibus atque ordini-

am verliot

bus

n ut hic ol

hominum in Philippenfi Ecclefia officium fuum prafcribens

|

Polycarpus , maritis , uxoribus, juvenibus , virginibus , viduis,

ipfe, f fuïw

longe vero diligentiffime Presbyteri ac Diacouz ; Epifcopi tamen

vel Epifcoporum mentionem prorfus omittit, ac ipíam epiftolam

Cij. -N;m;

bus rede füne.

quoque ne leviffime quidem commemorato £pifcopo fimpliciter

7j ExnAncla T8 O:8 T2 7rapoixsa, QiAUrTOS infcribic Cur quazfo? fi

lts A(Mf"f

u du 7À

vel plures Epifcopi a Presbyterzs diverli , diftin&iquein hac Ecclefia

cCeterisque qux hujus Metropolitang Dicecefi continebantur, ut

g m

"TL

vult nimirum Cel, Hammondys , Paulli tempore exfliterunt ; vel,

quod alii malunt, unus aliquis Epifcepus cum ampla illa dignitate

d ts D

poteflateque Epifcopali ei Eccle(iz prafuit ? Sane, pr&terquam

"

T

it &n&q»:

uod illud, de jzre Metropolitico Philippenfis Ecclefie , deque Eccle-

d nmms du

[

is Macedouie [ubintelleclis , ubi fimpliciter Ecclefia Philipporum u-

jochie t

miuatar , fapra confutavimus ; nemo non videt , fi quid hujusce-

yes obf

modi tum Philippis fuiffet, id eft, fi vel Epifcopss aliquis fecun-

T.

T

dum hujus noftri temporis formam atque confüetudinem eam

m

gubernaviffet, vel de pluribus fimul Epifcopis per omnem Macedo-

tbf

hu p

niam difperfis , ceterum vero a Presbyzerorum ordine vere diverfis

Eluf],w& COE

diftin&isque cogitaffet Po/ycarpus,nullo modo filentio illud prxter-

miffurum f uiffeoptimumMartyrem,multo minus etiam ab Epiíco-

hus APOM

pi cortemoratione fibi temperaturum,A]terum eí(t vero etiam ma-

o

; N[P

ul

Difeftius. Namomnes in univerfum Philippenfes adhortaturus,ut

QUs Vlü

vetbi divini apud fe miniftris fefe morigeros prxbeant, & eorum

j Yio 9

pr&cepta cuftodiant; 3£» , inquit , dméxee*an ag Tavray "TST4V,

TTV j

VmToTOCCOMÍSS TOl; eréerGurtpois 39) Diaxoyoc, we tG 9d xeisa. Qua-

n

propter abflinere vos ab bis omnibus oportet, ac Presbyteris Diaconis-

qm

"n

ff

que fabjici, frcut Deo Chrifleque. — Quod fi Epifcepsm etiam illo

utl(

u

gl

tempore Pbilippenfes habuitlent , isque dignitate atque au&oritate

p

"

ceteros omnes verbi divini miniftros antecelluiffet , quemadmo-

dum nunc fieri cernimus, obfecro, anne Presbyrers potius ac Dia-

£m

g

conis fübjici cunc&tos juffiffet Polycarpus, quam huic ipfi Epifcopo ?

xabü* !

NG jam dicam, quod addit, /reuzi Deo & Chrifte, non reliqua mo-

pl

2

9,

u

|

tl n

)

; (pectavifle fan&tiffimum "Martyrem,

do, qu& nemo &on ,ïnftellivgit

s Anictt

fed aliquid etiam de n

umero argutari VO

luiffe, (cujusmodi nem--

de illam &tatem captaffe novimus ) &

o n

pe elegantias nimium avi

61

ita duplici ordini miniftrorum inte

r homines Deum Cbrifiumque

E

*

! dui l

oppo:ux

fe: ex quo non male conficeretur , duplicem duntaxat

Botinwar ext

miniltcorum ordinem,

non triplicem, ut poftea, in Ecclefiis Chri-

T

harstica dot

ftianis , vel certe in hac Philipp

enfi, £ui.fï:e. Hadctenus ergo etiam

U ET

Polycarpus.

$. LXIV. Polycarpo Iren

um addimus, ut Magiflro difci-

dgnin qui

3 nl a

u

jum; quanquam ip

fum pluribus annis poft Ignatium fcripfife

h

aud ignoremus , atqu

e.ita extra eos effe limites, quos nobis ipfi

1 Bargun,

ic plüs cent

prxfiximus, Facimus

hoc vero ideo duntaxat, quod manifeftitfi-

3uum in hanc rem teítimonium dicat Irenzus

, taleque prorfus;

'temma.

ut ejus &vo conftabilitum

jam fuiffe in omnibus: Ecclefüis trium.

I Verbis,

ordinum difcrimen , nullo modo dicere liceat ;

ficuti propter

pellatione.

Agnatii epiftolas , 1 1

pí& funt genuing , confitendum eft, Ignatizm,

altcris pofj

ttt Utros lie

quibus ipfe fuit in

locis , introdu&um jam utique & ufu confir-

matum hoc difcrimen viditfe.

Hujus itaque Irene? primo illa

Jorimus ef

biu confervavit , deinde.

Ato faturr.

allegabimus excerpta, qug nobis Eafe

Unica. epiftola

fopretaturi

ipfos ejus Libros ,

quos etiamdum habemus,

ad Fichoremg Romanum Pontificem de c

ontroveríia quartadecima-

AC

nomine Ecclefiarum Gallig data, qu exítat apud Eu[cb. Hii.

D e'&ïämm

na,

Eccl, Lib. V. cap. 24 tres habet fententias, qug pro. £

resbyteranis

5

BOdüm omy

em Hierarcbice Coutrover[ta at-

faciant, quod quidem ad hanc part

us perfuafr

tinet. Primo Epifcepos Romanos

ante Fidorem fine controver(ia

dat;- fä&w

as

Presbyteros vocat, ac eos quidem ,.

de quorum fplendore nihil ipfe

Nque ita |

j vocat, immo

P

detra&um volebat, quosque alias paffim Epijcopo

& vocantem ita hunc ipfum Ireueum introducit,

»Eufebius (Vide.

PC Inà

Lib. IF, cap, 11. ) cum pro fe illos al

legaret Auicetum , Pium ; Hye

Ql £, ;

inquit,

b Vos Drog

giuum , Velesphorum , Xyfium : 0i mf£à XuTipos mtérGuTtgoi

oi mfogayTte Ti OmuAmmlae , v« YUv aipwyl . N vientoy Avyouty &c. Prese

cui tu nunc praes, dni-

M

byteri ante Sezerem, qui Ecclefie prafuerunt;

£etum dico ,' &c,

Mox iterum oi m£2 e& mtecGorsgu : Qui aufe. fe

DN Q (X

Pontiflcex'n'

- fuerant Presbyteri. Denique etiam Zfuicetum ipfum

Unt &uüüïe(

introducens cum. Polycarpo., de eadem ifiía Pa[cbatis controverjia

l enaüs

amice. difputantem , ejusmodi illi tribuit verba, quibus fuos iple

ä

W onfes

. Deceflores appellaret Presbyteros :

"

ire pjp d Iloavxagsios TÓv A MM

lYerí

9 r

"

Corsouv

W

TOv iaect THeéf) ; Nï-yav

le v euwg)iaY T«w "$) avrE T$i0

h Qüm

o'(pa'ixetv

E

EM

|

BP r ( æäæ*

aty

tf

ul

;V

|

;

JQJAJ kartxev : Nequ

e Aniceto Polycarpus per[uafit ,

'quum dicte

od néte |

ve? Anicetus , con[uetudinem Presbyterorum , qui anute f& fuerints

|

-

yumu)t

Jibi e[fe fervandam.

$. LXV. Se

d & idem armai fzpiffíme apud eundem Ezfe-

Chnfgr

m dutax

bium italoquitur. In Cap. 20. ejusd. Lib. F. ubi epiftola ejus ad

dlefus C

Florinuim excerpitur, huncce fummo (tudio dehortantis a prava ac

haretica doctrina : vaUre À Bóyparm ,inquit, ol mfó wbi» mfer-

j i E

Gursoor, ol xqi Tolg dwogóAcm cviQoil4cayléc , H zaosbwxay co; Hac

dopmata quidem certe , qui aute nos fuerunt , Presbyteri, qui cuum

nfro d

" fc:ipä/l'e; |

"Apoflolis una fueruut , tibi nequaquam tradidere : Statimque ipfum

; nobisipt

Polycarpai , quem Smyrne Epifcopum: ovanis antiquitas vocavit

eaondielilte

ac plus centies ita appellat Eufebius Zeatum atque Apoftolicum Presz

us gt

byterum appellat: ó Waxotioe 9) cuogo2:kóg mt«cGvregos. Quibus

in verbis, & in qua tam conflante Presbyzerorum pro Epifcoprs ap-

xefus um

jcuti popa

pellatione non injuria aliquis requireret, numquid ita alteros pro

alteris pofiturus fuiffet homo fanctiffimus Irenaur, fi tantum. in-

dl Id

ter utrosque jam tum difcrimen viguiffst, quod aliquanto poftea

& ufi ottr

i m

novimus effe introdu&um ; vel num hoc tempore valde xquo

animo laturi forent Epifcopz, minimeque in contumeliam fuam ine

st 0*

terpretaturi, f1 quis ita fimpliciter hoc nomine ipfos pariter ac

H

n i

Deceífores ipforum compellaret ? Sane quanquam haud paucos

vt

elfe exiftimem, quibus i(tud, qux illorum eft modeftia,, non ad-

m

modum . grave aut moleftum accideret; non minus tamen cer-

tus perfuafüsque füm , nifi qui ftudio eos offendendi Ixdendique

u

faciat, facturum hoc effe neminem.

Quod fi nunc ita eít, olim

g o

quoque ita futurum fuiffe dubitandum non videtur, fi vel me«

l

) yhu

jli

quim

diocriter alter ordo infra alterum depreffus fuiffet, Atque ifta qui-

TOU

dém hoc magis arbitror notanda effe, quod cum pro fe paffim.

T

gf

loquitur Ezfe/ws , hic qui nobis quinque fuppeditat Iremer locay

Kpifcopos Presbyterorum nomine promiscue appellantis, conftanteg

"i

hos tales veteris Ecclefiz Dodtores Epifcopos vocat , Presbyteros

u b

r

fit

gunquam, ' Namque ita liquet, in hoc ipfum fui &vi confuetu-

,j

diaem loquendique modum imitatum efle ; quod plerunque fa-

mU

T

l

ciunt au&tores , at in illo retinuilfe voces Irenas, cujus exprimebat

p

fententias, vel potius ex ejus Libris defcribebat,

Ex quo de-

[

"

n

am ita

;;

mum conficitur clariffime , quum Zrenews viveret, nequaqu

ii

i

j

diverfos miniftrorum ordines his nominibus ügniüca.tos.e

E

H:e $ HL"

bi

:ZIS.-

W" / i

(j

cuti, quum viveret fcriberetque Eufe

3

$, LXVI.

't)

tl

;

ao

d

F ixo CS8

$. LXVI.

Hec in Libris iis pofuerat Irene: , quos non

habemus amp

Jius , nec nili ex fragmentis itiusmodi ab Exfcbio

(ogam

J demt,

excerpti

s mgæofcimus.

At qu& ad nos ex Zreuzi monumentis

lane iftis fuperioribus fimilia continent, ut plane-

puej

oervenerunt , p

*

polaron

nihil fit cauffz, cur audtorem

Hiflerie Eccleftaffice mutaffe hac in

Y

M

5

Canilima

P

gte muneris fanctiffimi nomen fufpicemur, quanquam is alias

YiCem ag

certe a fufpi

cione hujuscemodi longe fit alienillimus. — Ergo in

f i

Lib. IIL, adver(us. barefes Cap. 2. hzc verba habet Irenews 5 verfa

&L

quidem illa jam olim ex gr&co , & qu& textu ipfo auctoris, quod

(I noyis

quidem ad hoc caput , ficuti & reliqua pleraque attinet , dudum

(is x Lj),.

amiffo.fola nobis hoc tempore fuperfint , ex quibus plene atque

ts tjuud

ubertim , quid adverfus hzreticos commentatus fit , cognoícere

fidim ,

poffimus; verum ita , nt genuina effe mentemque Jrenzi rectiffi-

t,m ) fecm

me exprimere dubitet nemo , quando in multis & vetuftiffimis

Ápololor

Codicibus hi Libri exftant, & cum his, quz ex illis antiqui au-

i quidem

&ores citant, perfecte conveniunt. Isergo [reuews in hac veteri

latina verfione Lib. III, Cap. 2. italoquitur; Cuwm anutem ad eam

lum fimj]

pimus, -

iterum traditionem , qua eff ab Apoflolis , qua per [ncce]]iones Presby-

terorum in Ecclefis cufloditur , provocamus eos qui adverjantur tra-

Aummü Voieee:

ditioui , dicent , fe non folum Presbyteris , fed etiam. zlpoflolis exfiflen-

Dihil adji

P qua]

zes [apientiores, fimceram inveni[Je veritatem. Qu cum pet fe often-

dunt, pracipuum ordinem miniflrorum inde ab obitu Apoltolo-

4

Verts at

rum, & cui fumma rei do&rinz Chriftiang commiffa fuerit, Pres-

|

le]fIä[- r(

byterorum appellatum fuiffe, neque eo fuperiorem alium cognos

viffe illa &tate Iren«um ; tum vero in fequenti Capite manifeftius

etiam hoc idem ifte au&or declarat , ubi qux generaliter dixerat

N(em fenr

de traditione Apoftolorum , qux per fucceffiones Presbyterorum n

fl t VJafy

j

» Qübus

Ecclefiis cuftodiretur, ad particularem Ecclefiam Romanam ap-

Tij

plicans , ac iisdem ceteroqui verbis utens, tantum Presbyterorum

ld

hanc vocem in Epifcepos mutat, —Sed qwoniam valde longum eft, in

li É dus

bocali volumine omnium Ecclefiarum enumerare [ucce]fiones, maximda

UM quah

fant

& autiquil]une,dy omnibus cognita a aleriofifimis duobus Apoflolis Pe-

f praf

Rntiuo £

zro (j Paullo Rome fundata (y couflitute Ecclefie , eam quam babet

ab Apoflolis traditionem , . anmuntiatam bominibus fidem , per [uc-

ö*mmm

ceffioues. Epifcoporum pervenientent usque ad uos &c. Quis non vi-

€05 Vi

det,ficut in priori loco Capizz 2. Presbyzerorum ordo tanquam uni-

emphs Mp

cus,qui Apoftolorum traditionem confervaverit;proponitur,ut ita

genefe mn

dam fateri

vel Epifcopos nihil mqme.nti attuliffe ad eam confervan

"Derius q

cogamur,

Um vel.o

qu

$85 n1( ä**

)

cogamur , id quod. non minus ab Ireuei, mente & fententia ab-

um

horret , quam a verifimilitudine , vel illud agnofcere , eosdem

nf t piauefg"

plwane Epifcopos cum. Presbyteris fuiffe, tradi ab Irenao ; ita hunc

aade ao

pofleriorem ex 3. Capize cum. priore compofitum, hoc pofterius in

juam ib

clariffima luce ponere , nempe iftud utrumque nomen prorfus in-

vicem ea adhuc atate;, vel certe iis in locis in quibus Iremeys ver-

s I 1

m T VH?

fabatur, in Galliis atque Occidente zquipolluife.

$. LXVII. Jam priori 1lli fimilis eft , nifi quod aliis-quo-

r d

pet, didit

que novis locutionibus rem eandem adftruit , ejusdem Irenai lo-

cus ex Lib. IV. Cap.43. — Quapropter eis, qui i. Eccle[ra [unt Presby-

ol

teris obazudire oportet , bis qui [ucce]ionem babent. ab Apoffolis , ficut

,«

pendi tle

oflendimw , qui cum Epifcopatus. fzcceffone. charisia: vveritatis cer-

tum , [ecundum ylacitum patris acceperunz, /| Quod. in. fucceffione

vetutiint

antiqiae

Apoftolorum commemoranda rurfum fine dubitatione Presbyzeros,

& quidem folos nominat, mom repeto ;; eff enim: , uti dixi, pror-

g hac t

ftll ul m

fum fimile fuperiori teftimonio,, argumentoque quod inde colle-

gimus, Verum alteras duas inde confecutiones neceffario nedti-

g« Presby

mus. Nam quod r.his Presbyzerz: obaudire; ait, oportere , lrenam;,

gffantm if«

nihil adjiciens de Epifcopzs, luce ipía clarius. demonfrat , Epifcopa-

jl e n

ZHHt, qualis nunc cummaexime eft, ordinisque hujus geraini; Pres-

geríc o

byteros atque: Epifcapos. dico , diftin&ionem:, minime tumm adhuc

(ti APoüolu-

viguiffe;. Sic enim profecto: Epiftopis obaudire oportere homines;.

ïa, ïuerif; Jre

dixiffet, ficut hoc tempore paífim dicitur, nec longe poft Irenaunr

diun g*

"

dici ceepit . non Presbyzeris, Quod. vero etiam: hos Presbyteros i

j at

eadem fententia , cum [zccefJiene Epifcopatus. certum charisma quo-

,jic d

que veritatis contendit. accepz[Je ,. non. jam nobis argumenta pr-

I plane diverfos

P-

bet, quibus evincamus Presbyzeros ejus &vi nihi

um d

fuiffe ab Epifcopis , fed hoc diferte verbisque exprefis dicit, ut vix

i

ht ',:mfw

hi ipfi clariora eum pofcere: vel illi di&are potuerint ,. qui Epifco-

ii* f

patum qualis nunc viget, ignotumfuiffe prima i(li Ecclefix difpu-

[

dul

tant, fi prafentes commentanti Irenao adfuiffent. Capite eo,quod

uAn

"

continuo fequitur;(eít itaque 44.)mores exigens idemrauctor verbi

T

| qlmm

divini miniftrorum in univerfum,pravosqueminiürosquamvis ju-

"

"J

bens vitare , contra fequi bonos , allegatis etiam in eam rem ex-

qn

Qu

emplis Mofts , Sauuelis , nec non & Paulii , ne quis de vili tantum

un U

genere miniflrorum agere Irenaum , forte vitilitiget ; cum illud

01

opol!

cur»""

fuperius de Apoftolorum doctrina , quam hi cuftodiant , repetit,

tum vero miniftros hofce non alio nomine quam Presbyzerorgem

r

aggnllfg

usquam

|

afeeme.

Lt

D

f$8515CS8«

usq

nam appellat ; nifi quo

din finedi&um E/aja 6o. v. 17. in eam

nvl

menti in verfione LXX vi-

rfonib

rem allufïg

at, quo miniftri Novi Tefta

Ie

1.5

pi vocantur , de quo antea vidimus Cap. 1. $. 26. & 277.

[ dH

n

ic in 3ftam rem , de qua tractamus , argumenta pateant, ob-

3 erquibus:

? funtac d

fcurum effe jam poteft nemini, Finem ergo fagio etiam de Irenao

dicendi.

i teipor

S.LXVIIL Neque al

ia deinceps porro teflimbria afferam.

. Disimpofü

Nam quz àltera quoque duo prim& antiquitatis Chriftiang mo-

/ herfs b

numenta ad nos pervenerunt , licet non ab omni plane fufpicio-

| lii

ne immunia, neque profe&o exiftimationis tantx, quant Clemen-

1 vetütifin.

zi; il Libri , & Pelycarpi atque Irenei, Epiflola Barnaba & Paftor

: fedium tel

Herima ; ea nihil continent , quod ad hanc prafentem dirimen-

| fenonp

dam controverfiam aliquid afferat momenti , licet inde etiam viri

| folide evic

dodti pro Presbyteriis petant argumenta. — Qu& autem po& Iena-

$L

tiauna tempora funt exarata, & jam proxime finem fecundi a N, C.

| ronia ve]

fsculi, extra eos limites funt, quos nobis ipfi prefiximus, immo

| quvia; r

vlane ad ea tempora pertinent , quibus paílim in Chriftianis Ece

| tte gjus

cdeíis introdudtum & flabilitum effe Epifcopatum , & ita etiam

: Wipicioni d

utriusque ordinis Epifcoporum ac Presbyterorum difcrimen , infitia-

, Gimg huj

eurnemo. Illud modo obiter attingendum puto, quatenus ni-

i àtefendr

mirum ad rem prafentem facit, illis ipfis &tatibus, quibus pr&-

le(ia vigebat hic Epifcepatus, ultro tamen & luben-

B

clare jam 1n Ecc

BOULT

ter , quando p

rxbebatur occafio , confeffo

s effe Ecclefig Chriftia-

MT

n Doctores;

in Apoftolica quidem ifta Eccle(ia rem aliter fuiffe,

"]f put occ

minimeque ita ab Epifcopis diftinctos fuifle Presbyteros

, uti tum

T fententia

quum ipfi docerent fcriberentque , diftinguebantur. Quo loco

non Hieronymum duntaxat , qui ipfe Presbyter fuit, allegare pof-

f 1ca(1tur,(

Veïï.ï&bam Y«

fumus, prolix

e admodum, nec fine calore hoc demonftrare fata-

agrium , & Comment. ad. Titum ; íed Aure-

gentem 1n ef. 85. 4d. Ev

Sotdent

liumXuoque Aggufimum,

lumen illud Epifcoperum, qui hoc totum

NU

diícrimen Epifcoporum atque

Presbyterorum non ad S. Scripturam

)&xta

Qpj

DP

vel Apoftolicam inflitutionem ,

fed ad confuetudinem Ecclefis

unice refert , in celebri illa fententia , qua fuam illam in ep. 19-

OS) WR&

five ut in recentiflimis editionibus non fine cauffa ordo eft im-

ia

&t

Ti [eflw

gnutatus, in ef. 82. Cap. 4. adverfus Hieromymum difputationem

T

concludit. Qauanquam [ecundum bouoruim vocabula , qua jam Eccle-

n

)1

Jfie ufus obtinuit ,' Epifcopatus Presbyterio major fít , tamen in multis

'IEP

ariter La«

ch;zsldugujiinus Hieronymo nnüür eff. — Ceteros Gracos p

M

3Q

tinosqus

22

mSe5)n509 -

S

r

tinosque Ecclefiz Do&ores allegare nunc nihil attinet, qui variis

j

occa(ionibus przcipue vero in Scripturis interpretandis, cum ad

a& n E

|

Zóál.20. Phil.1.v.1. 1.Tim.3. Tiz.q,& 2. & 1.Pet.5. v.1. perveniunt,

Ieat d :

ex quibus nos quoque fupra iftud idem concluíimus, ultro agno-

vdelna '

fcunt ac docent , quanquam aliqua tamen cum warietate , & ita

uti teniporis, quo quique vixere, confuetudo non leviter aliqui-

Ya r

bus impofuiffe videatur: Epifcopos prime Ecclefre a Presbyteris

ianpme

diverfos baud fuif[é. Collegit ea pridem 1n Fiudiciis Hieronymiane

nefifio

de Epifcopis dy Presbyteris fententie Vir in Ecclefiaftica antiquitate

ag Cs

veríatiffimus David Bloudellu, quem uti de omnibus, quorum in

du t

medium teftimonia projecit , probare nobisid, quod inftituit, di-

j ditimen;

cere non poffumus , ita de multis , immo plerisque hoc recte &

le r tt

folide eviciffe, nulli dubitamus profiteri,

n p

$. LXIX. Neque profe&o ex eadem ifla antiquitate tefti-

aX C

monia vel argumenta vidi afferri in contrarium, qu& valde effent

(inus g

gravia; fi modo ab epi/felis Ienatii diícefferimus , plenis quidem

vilii

certe hujus Zpifcopos inter & Presbyzeros difcriminis , verum illi

fufpicioni & controverfix obnoxiis , de qua dixi, & quam ideo

iind

nen,, It

li

extremx huic de Epifcopis Diatribe , cujus partem nunc edimus,

a me oftendi refervari. Nam quod ad Epifceporum Hierofolymitas

atenus D

bus pr&

norum indices ab Megefippo fcriptos viri quidam docti provocant,

qlll

en&

uben'

item ad Zfre Epifcoporum , quos Polycrates conciuuavit , ceterarume

que Ecclefiarum illosquos pertexuit ac uobis con[ervavit Eufebius ; id

f Qu

j aliet Ü

l

fupra per occafionem demonftravi, facile (ecundum alteram quo-

t

que fententiam interpretari licere; ut nempe indicum ifti aucto-

f u

u) ln

tes dicantur, quoscunque Epifcepos dici in vetufliorum libris in-

veniebant , eos ad unum omnes in hofce indices fuos retuliffe,

1l

ep

pO

Epifcopisque fuo tempore vicinioribus adjeciffe, non magnopere

yltare H

ac pote*&ate

TT )

expendentes curantesve, numquid primi alia dignitate

fuerint , & ita alio quoque fenfu fint appellati , atque

ultimi; id

foc o

qta

quod nec adfirmant profe&

o usquam. JMHabemusque nos ex-

[

ndicum apud Auctores vetu-

m u

li |

*€mplum non unum hujuscemodi 1

q.

ftos , qui Reges , Principes; Magiftr

atus variorum populorum ita

u

ftatis incrementa vel

j d7

«ontinua ferie recenfeant, ut iftorum pote

, nec verbo

decrementa , qug maxima

tamen fubinde inciderunt

( T I()ne11

ht

hoc au&ores , & iisdem , qu& perpetuo

ml*w |

attingant ; five ignorarint

j/^

b

xzeperiebant, nominibus decepti ;

2

eadem femper quoque poteílate

r/llflf

Íive fciverint

f

a

retenta a.cunctis illa efle munera:

fibi perfuaierints

illud

| Pzrlï

rmOs

que

!

!&-wzb-.- 3

Nivisia

E

if

Be) r CO

illud quidem, ceterum vero, quum de nominibus duntaxat a€

Wt,

ferie virorum ipfis cura effet, haudquaquam operz pretium du-

aC fo

xerint, illud adnotare, Legat quis mihi modo varias illas grzco-

evid

rum calci Ezfebii Chbronicorum editioni a. Jof. Scaligero Viro Sum-

| Mp

mo procuratg adjectas virorum feries, qui cum Civitatium Gra-

. Niminu

ciz, aliarumque variarum regionum regna ordine tenuiffent, &

. probatur

quod notum rerum illarum peritis , pro diverfitate temporum

de Qua jg

diverfío admodum jure ac poteftate tenuiffent ; tamen absque ulla

d Roma

hujus varietatis declaratione fub iisdem dignitatum ac munerum

! jam obiera

nominibus receníentur.

[

3

Quid quod fi etiam hxc nos refponfio

T perfecat

deficeret, vel fi plane adverfus fententiam noftram petitum ab his

| Qeemefet

f

indicibus haud effet argumentum , neque prorfum de iíta parte

iij ,

antiquitatis facrg ulla foret controveríia ; tamen accurate confide-

Jicife f

randis his Indicibus neceffario nobis oriretur fufpicio;ex his,quo-

! ledefs fj

rum exhibentur nomina , plures nonnunquam eodem . tempore

m df

certis Eccleíiis prafuiffe? Unde enim dicemus evenifle, quod.in

OC (aen Í

Hierofolyuitana illa ipfa Ecclefia , cujus nobis indices objiciuntur,

EFcleGam, 1

intra annos haud amplius triginta ad quatuordecim nobis Fpi-

if i

Jcopos commemoret Hepefippus ? Unde quod. Reme , Alexandria,

O alfem d

alibi non modo plures, quam vulgo humani cafus ferunt , intra

clunalflüf li

primum fzculum nobis annumerantur , verum etiam , & Roma

Iu g

quidem inprimis, ita mutato & variante ordine a variis.propo-

nuntur, ut vix duos vetu(liores indices. auctoresque invenire li-

1&[]33) QUO(

floïime, D

ceat;qui eandem plane feriem fervaveriat ? Unde hac, inquam, fi

AR ii

non pluresaliquando fimul in eadem Ecclefia;prfertim ampliore,

quales iíta jam tum xtate exflitiffe omnes confentiunt , Epifcopi

A ra

"tlate &

At IOCQ ;

fuere ? Quod quidem ultro conjecit adfiruxitque., ut fupra vidi-

Qr?*ïüentia, [

mus , Cel. Hamimondus ; quanquam ita, ut ad geminas in iisdem

iib

Urbibus Ecclefias ex Judais paganisque collectas, vel divertis ri-

z

Hl

tibus Linguisve disjuncas trahere conaretur, id quod nos abunde

U

jam refellimus.

W

$. LXX. Ef & alterum argumentum , quod ex Lzgdz-

neufium Viennenfiumque Martyrum . epiliola , quz eft apud. Eufebium

L. V. Hist. Eccl. Cap. y, arceilitur: videlicet. Photinzm ibi Epifco-

pum Lzgdanenfem appellari , Ireneum contra iu eadem epijiola Pres-

yterum Zan£zm, ut ex Cap. 4. Eufeb. liqueat, quafr aperte bunc

ita Pbotino beatilImi AMartyres oppo[itum voieut. NVerum de eo quo-

erti«

quä loco; praterquam quod ad &tatem Jreuai fo-lummodo P

net,

ä«

i

ag

$9)nr;(gm

l

hrE

?

:,

net , & tamen tot clariffimis hujus ipfius auctoris locis enervatut

um dl

E.

ac folvitur, qu paullo ante a nobis allata funt; praclare omnino

N p

evictum eít a Cel. B/ondello , ita haud officere ipfum &qualitati E-

to u P

pifcoporum ac Presbyterorum , ut eam potius vel maxime adftruat.

um t -

Nimirum tam ex ipfo textu Ezfobii , quam ratione temporum

iffaut L

probatur , annis pluribus poft acerrimam illam Perfecutionem,

mpor

de qua in Epzflela Ecclefrarum Lupd. ($' Fieuuenfis natratur, miffum.

sqé ul

effe Romam cum litteris Ireuneum,quo tempore Pborinu: diera fuum:

iunerum

jam obierat, is qui Epifcopus in litteris vocatur, (qui nimirüm cum

*e(ponüo |

in perfecutione major jam nonagenario poft multas plagas in car-

m ab his

cerem effet conjectus intra triduum exfpir

a

r2

vit;ex hac ipía epiüo-

ia patté

la in Lib. V, Hift. Eccl. Eufeb, Cap. .) faccefferatque in ejuslocum

« Conlitte

hicipfe Iremew. Ex quo certe conficitur, cum ifle Presbyzer ab

x?i his,quol

Ecclefia fua vocatur, Epifcopum ifto nomine affici, & ita tum qui«

Y tempor

dem di(tin&tos hos ordines fub nominibus hifce non fuitle; licet

" qgod.fü

hoc tamen maneat, Lugduneníem ac Viennenfem ejus temporis

Jyjguntu

Ecclefiam, quas tamen haud valde multorum hominum fuifle ex

. nobis *

his ipfis epiflolis liquet, unicum duntaxat habuiffe Paftorem,quan-

Alundti

do faltem de Pborine veluti de unico fuo Paftore loquuntur ;

i,

6 luæma:'gto; Ilobavos ó v?» dlaxovia» T5g E wcxo7He 64 Ax-ya'ï,sli-c.u Tf5

i, & N

mis&uwoc. Sed hzc hactenus de prima quoque antiquitatis Chri-

flianz , quod ad Fpifcopos Presbyterosque attinet , confuetudine.

inis p

o pyant h

Proxime, Deo volente, quid vel de ex&quata cunctorum Verbi

Divini miniftrorum dignitate ac poteftate, vel de fupereminente

g inun

Í

jmanp.

(otà

D

dignitate & in reliquos poteflate paucorum, tam reliqua $. Litte-

Unt; EF llllfmy

rarum loca appellationes iftas Epifceporum atque Presbyterorum

omittentia, quam prima antiquitas Ecclefiaftica nos doceat, exa-

yüpi

310 18

Mi

D

minabimus. Inde ad controveríiam de jure miniítros verbi divi-

j ii

ni ordinandi £et progreffio, demumque momento haram omnie

um quz(ftionum, rationeque conciliandz inter diffentientes-

igos DI

concordiz difputanda atque expendenda iíla de

Epifcopis Diatribe concludetur.

(s ,

W

l E;JW

)

ill lþl EP i

CEIAIS CAPBITIS SECUNDE

N[" 1

"1

y

|/

j

n

p

)ft

j«

"

f

f

|

Qu

ass

Ü

A

mccxciaSi M m

7

E d

. 8

[

- futi qonc

Tiruifetgn

UE

II

3177

- Qftt iofog

V,

Y

Witlr p

Jt n

ln f

ff i

LT

V cra[(e

l

u

Mi

f YOlg,

K

f fzm )

VC libvg

Y

büj h IC&H

iCW?ï, ffd

Want

|

EE

RI pR

—

ss

B6

)

o(3&

R

RI

zi

:Q

DN

-

d

R -

7A

"

-9

eui.

*

U ENA

e

C H I L R.

PRIMI RESPONDENTIS

.DESALUTARI LECTIONE

SCRIPTURJE SACR £,

X W Eradysmica Deum colendi vatio in S.S. imvenitur, nec absques

illarum, quas continet, verum cognitione falus impetrari potejt.

IL Eum itaque in finem Sacra be pagine ; a DEO O. M. nobis

Jienz couce[[e , at diligenti illarum meditatioue ad cultum ipfi debitum

imviteuur , atque falutem eternam i promifJionum ab ipfo faclarum

conjequamur,

III.

Verum autem ac genuiuum . $. bujus. libri- feufum nulus,

nifi pio animo ac difcendi cupido fefe ad leClionem iflam accingat , per-

eipere poteff Cayrinm Mvota wv* m wo Pf XXF. 14.

IV. Maximum enim obicem [alutari iflius ledioni ponunt, pra-

gudicia quaecumque, cum vel eum in fiuem legitur fcriptura , ut propriis

inventis incriflandis aliquid ibi imveniatur , ac Praceptorum dopmata

gam probata reperiautur, vel, quod fcelefliffimum eff, in peccato fe illius

aba[n obdurandi occafio queratur. . Quod poffremum qui etiam aperte

vel era[fe potius [ibi nom proponunt bomines vitiofr, ii nibilo fecius vitiis

Juis prapediti & quaft fajcinati vix unquam vim illerum locorum recie

capient , que de bis ipfrs oitiorum geueribus , quibus dediti ip immer-

fique fant , vel de obflinatione i peccato , vel de praflantia voirtatis

* &6 pietatis , vel. de beatitudine. animi concupifcentiis vacul , vel de

ranquillitate con[cientia , ceterisque fimilibus & coujuuctis avguiientis

- in boc libro divo exflanr.

V. Neque miuus ili im catu[a funt , quo urinus fibi (alutaris f

- bujus leclio , qui eam quidem aclionum bumanarum normam e[fe agna-

feunt , fed ita , ut eam ad internas fuas , quas. jaclant , In(pivationes

.??Pendant. Praterquam quod bac co

ntradi&liouem implicare quisque

"s

Q

Videl,

MLTT

t

TU TTPETIRNTHSEES

ss

48

$$)o(294 ——

vider , mece[fe eff qtmp)t u? dochrina fux ad

modum

Jrut incerti , quum

1

-dm

pro temp

eramenti (j imaginationis diverfitate

, qua. in diverfis diver[as

exiflunt ,

facile fieri. pol]it , & certe accidat frequentif]ime , ut , ?me

: i

sui [anclum , alteri profanum atq

ue rejiciendum "videatur.

4'1///04

VI. JDocilis vero Leclor ounia

obflacule , fs non. levi labore,

n

pia tamen. [ua attentione fliudioque per[everante vincet , exoptætumqu

— —Ó

exinde fructum perciptet.

afitui

VIL Hic jam owmnia rite deber

expendere ,. diligenter cumtlag

fifi, 4

eircumjlantias , qua pracipuam Textui

lucem afferre po|Junt , [crutari,

1

sE ii

Wauen

Q quod primum eJl , Scriptirmas , eo,

quo DEUS ab bomiuibus legi

u

Ye.

fuin [,

vult , fine lege

VL

Hoc autem modo DEUM , ipfa quoque. leclione oracu-

L )

xine coli velle , ac revera coli , ipfa uos doces

ao s

fátatu

lorum [uorum , quamma

la

Ratio. Quo muajus enim at

que [anclius efl Numen , eo [anctiores ( cir-

ui verba Ejus ac maudata difcere,plane-

eum[pettiores elfe ojpfartet ifío5,q

e volunt.

que in àllius myféria intro[picer

IX. Sed v ipf faniores i

nter gentes id agnoverunt. Nonenims

legibus latis vetueruns modo pradentijrim

i quique ex illis , ne quis i«

l

ra adyta ingrederetur , neve

[/

gurus & piaculo aliquo contaclus , [andlio

pracipua facra prourifcua bominum turba celebrarentur s Vermm etiam

l

(t

uibus ab omni bumano metu immunibus , [na tamen con[cieutia pu«

I

rata. flagitia exprobrabat , ii penetralia ila eontinp

ere , vel ad.Jacra

hd

Exemplum im

ejusuiodi accedere frequentes admodum aufi non. [unt.

]

"INerone efl , qui Matris [ue cade , Alisque fceleribus qu

amplurinus

Ma'rc,I ;

"

uit,cum ip[um quidem

gollutus , Elemfiniis facris intere[fe non. [uffin

Wd/ifat:

neque accedere imortalium. quisquam eJjet p

robibiturus , neque . poffea

H

LUE

ob id puniturus. INon enim certe propter

vim quænd:am bumanaur

ii

il I) |

greconis illam vocem formidavit bic matricida , qua fcelerati ab

PT j;(-

Ml

eris ex formula fubmovebantuv, Vide Suet. Ner. Cap. 34«

X. Nec DEUS id per Mofen. objcure indicavit , fimgularem

fi

Alyy

do, af«

quaudam a Sacerdotibus [uis puritatem atque munditiem exigen

fäü!ur l

ii

que ob leves (j citra culpam quoque contratias contaminationes y lotios .

D dtr

ges iuflituendo ,ac pollutos a cetu purorum tanti[per arcendo y quon

f

] d:m

ex Lepe forent expiati.

^

á

L rm&

XI.

Rerum autent , quas S. $. contiuet ,

fide explz"c:"ta dliqt(dä-

M

Qti,

aliquas fide implicita credimus.

XIL — Qze fide explicita credimus,unt ves ad eternani uofrram

ö'm

Prim

falutem fpeclantes , tam clare beic propofita , «t a unlio (alutts fua Jin-

TW

sliofo i2norari polfa£ (& debeaut.

—

"

$$)oC289

"i

m

OXIIL. Dmplicita fide credimus, omuia in S.S. vera e[fe, etiam eum

!j d

'&lara ac diflin&la illorum cognitione uou. [umus imbuti. — Sed bac abs-

T2 d

que explicita fide , qua praciptos (5 capitales articules Religiouis clare

L

Geque intelleclos ampleclamur , reGla e[Je, vel DEO placere nequit.

| difün

f lm

XIV.. Exquibus fatis pate? , Carbonariam illam & Implici-

xipl

MW!

tam Pontificiorum fidem , qua fe , quicquid Ecelefia credit , id credere

affirimant , & íu boc uuo inberenz , nullam e[fe , uec fidei nomen m«

at qnds

reri , quum fit potius rerum ad. [aluten nece[Jariarum ignorantia.

XV.

ue ad falutem nece[Jaria mobis propontntaur, variis, idem

i ,J

|

;

tauen fignificantibus pbrafibus exprimumta , mt ea diligens fcriptura-

171 !egiïz

rum Léclor uou po[fit non. imvenire im. boc libro ( inteliigere. — Talia

effne at

funz , DEUM amare , credere. Jefim eJfe Chriftum , illum à DEO fu-

if d

Jeitatum e[fe a morfgis ( funilia,

B d o

COROLLARIA

j n

SECUNDI RESPONDEN TIS.

, Nonenm

, qu liff

Ignitates aliquas, faltem quoad ordinem (j gradum, in Ec-

jeetir ,

II)

clefia Cbrifliana [emper obtinui[fe tam certum eft, quam quod

certilimum.

;fenm diin

IL Iliigitur, qui inter Miniffros verbi divini requirunt i«

infienti u

CaS iav abfolutam , sou fant audiendi.

um

p !

II Neceam voluit Chrifus inducere Matth, 18. y. 1. &

Mare.9.y.3$. Siquidem , ut ex Luc-22. y. 25. 26. apparet ; ipfe

; 0

2

inaqualitatett aliquam quoad ordinem (j' gradum baud ob[cure prae

j

Juppouere videtur , cumt mentionem . facit 8 peiovos , »tod ayspAtrs

j HEQW le

hn

qitéit vetat modo. arragare [ibi aliquod. jus aut pravogativam [imilem

dominatioui Regum gentium.

d

jj

IV. Licet fitus Ecc

lefiaftici , qu'al?s in Écclefia Anglicana

j L

,oþjärwntuf, fermentum Pontificium nonnibil redolere :rliquibus Qie.

[

inga/drm

deantur, tamen,

ue jam dicamus multa absque cau|Ja gravius juffo ta-

gxlgifl

(9 operan

[

xari ab acrioribus quibusdam bujw Ecclefie adver[ariis ,

MWW 1

y

fedulo dari ab ea , ne qua i& ritibus

affricetur [aperjlitio 5 mininre eo-

(n

"n

usque rejeciauei ./knt, Ht propter eos

de fecejJione ab bac Ecclefra facien-

da Reformatorum ullus cogitare debeat.

D

li

d

V. Lubenterque adeo amplectimur

foh. Calvini de bis ritibus

j

, quii fe in ea mibil fuper-

1]

G inprimis de i iturgia ZInglorum judicium

nl

um deprebendi[Je teflatur.

fiifiüfu?l, uibil impium , aut uon ferend

2

L

a

lt

pO

d

EX . GD E

——

XDNOER

$?)0(85

2

yL

At viciffim cavendum alteri parti dilizenter e[fe. putaum,

bus,

$8 .Jyjïdentium C

on[cieutiis ulla vatione vis inferati, neve bi cogautum

p fizeri

fefe ea cre

dere a DEO pracepta e[fe , & ita jm*ev divino fuu-

bus alia omuia fentiuat.

dari ; de qui

uU.

Concionatores proin , qui ita pro [uggefin altam , quam

Eccleíiam comuendant, s2 veliquos, auantumvis pacificos ce-

]

no ne fcbolas quidem babendi facultatem bis , qni

zus [upprimendos , m

diffntiumt ab ea ,

concedendam. eJJ8 clauent 5 neque. man[uetudi-

nem quam, tantopere

fieis Cbriftus Dominus inculcavit , [ervant , d& Re-

lET

claudeflini alicujus confen[us cum turbuleu-

$

ibus fape fuerunt [n]pecti ,

iBi

lls publice paceés & tranq

uillitatis boflibus.

e

/is reguis, etiam-

VIIL —Dagma, quando absque. difcrimine eunc

certis couditionibus Reges fibi initio a[fum[ere , &j ad jura

ue bis qu&

[ua tuenda

& coufervauda certa Goncilia delegerunt , inculcatur. ac

VTH ]

grafcribitar,

uon winus Religionem ledit, quam Rempablicam.

y

IX.

Ipfis Regibus vel maxime noxium boc eft dogma.

d)fþet 4;;;

X. Nec male de buj

us portento[z doclrine defeu[oribus dixern :

Vi

Ipfos videri , 4

uam e[fe fideles, malle: ficuti contra de bis , qui eam im-

fs

pugnant

, eJfe

quaim videri fideles eos praoptare. Ac , ut [unt mores

[/77] WM

bomiuum ,

longe profecto facili

us [perari potefl , beatum fore reguum ex

T

borum. pofire

morum. vationibus conflitutum atque gubernatum , quan

IX,

dummodo boc. liquido conflet , Populum in creaudo vel

ex prioruim 5

X

fibi jura vefervavvi[fe , ac frmul certis Magiffratibus

a[Jimendo Rege ia

i

Em"ll)]i;n

gel Concilis ilorum

caflodiam waudaverit , ficut. in bac uobilif]ma

bus faclum e[e certum est.

S'tpary

Natione antiquilJimm jam tempori

XI

L 'rb

X

COROLLARIA

tll C

TERTII DEFENDENTIS.

XIl

L

Xn

I .. Ere Relipion

H

s fruflus efl quies G beatitudo anima , orfa ex

unione c

FEES

F 2

&Ptel

Deo in Chriflo,

m

IL . Ozi falvatur , nonnifi per Chriftum falvatar,

IH Qzi daumantur, [ua culpa damuantur.

e[e sj

IV. Regem Salomonem veniam peccatorum ac falutem aeternaift

a Deo confecutuim , nobis vel maxime videtur probabile.

T& )

V. Priucipem Diabolorum exquifrtilJimos dolores praa

17 a?a'n:.-—

t g.

qulæ

Wa perferre crediumms,

VI. bri-

$8)0oC828

: Püttïm!,

VI. Origeniana [ententia de liberatione e cruciatibus infernali-

1 CQgRt

bus, diabolis bominibusque impiis expe&landá, S. Seripture adverfa. eft,

il f

COROLLARIA

m, dul

Mfttt t -

QUARTI DEFENDENTIS.

n lia

mj -

LS

Acra Scriptura efl. unica fidei viteque noffra norma.

IL Quilibet debet docirinam Religionis examinare, & compes

TAUR !

i t

Ht ita cuilibet prrvato judicium difcretroum,

1II.

Deus eff Spiritus unus in e[Jentia , ( trinus in per[onts,

IV.

Oaruia peccata [unt voluntaria.

3gnis,etiam-

V.

Non dataur peccatum [ua natura veniale.

)

g a

VL — Chriflus , qui fuit. promi]Ju V, T. Patribus Meffias , fuit

nculatit 4

verus Dens (V verus bomo.

ii

VIL . Chrifias perfe&le pro nobis (atisfecit , nec aliunde falus peti

Ill

debet ant reperiri in alia poteff,

hu d

VIHL — Homo natara [na (j absque gratia. [feciali Dei confide-

um

ratus,ineptus efl ad omue bouum opus 5 itaque ad illum comvertendum

j [

non [nfficit fola obje&orum prapofrtio , ut promil[Jronum (j comminatic-

fe regmm! ^ r

num , beneficiorum (& caflipationum.

IX. Ferum opws efl ad eam rem peculiari gratia divina.

TE r

X.

Homo [ola fide juflificatur , [ed. fide ejusmodi , qua a fla-

Mgälmtz"äus 1

granti/]/mo Dei Chriflique amore 5 [lndioque. iis placendi & obediendi

Jégregari non poteft.

if W»äl// n :'-1

jf

XIL. — Itaque bona opera non [unt meritoria 5. fed nece[Jaria ta-

//

amen ad [alntem , ueque absque iis quisquam [ervatur,

XIL Non datar amplius caput vilibile Ecclefie univer[alis, Chri»

Jlo in Calum [ublato.

XIIL Focatio Reformatorum noffrorum fmt legitima,

XIV. Domum , in qua Apofloli congrepati Sp, S. acceperunt , ut

f ii u

i

j

( feptem Synagogas in monte Sionis cum mapna parte bujus monta

edificiorum fuiffe integras reliclas in excidio Hierofolymitano , fal[um

e[fe a[Jerimus contra. Epipbaniumr,

XV. — Rationes , quas attulit Dodwellus , 4d probandam paucita-

m

zem Martyrum , minus firmas elfe credimus. — Attamen vitandum efl,

ne (j nimis maltos fuiffe flatuamus » qua in re peccant. Pontificii ple-

y

rique.

4j

j

M

ore m illl!in d /Cj P Tïþ[m,

I Sinonem Magum — fui[Je

dmpoft

Herodz per[aafit , uti

ad Felicms mupti

as convolaret,

zi Drdfilla filie

( receutius Cl

Le qunjas conatas q/ipro-

Jicut Epipbanius voluit ,

bare , negas

$,

VIH.

Huic Simoni aram

V;ROHM Juiffe po]ïiam Cum änfcr,'Sinio-

.

n altum evolan-

UE EC UM n ts sst

ni San&o Deo;

item d illum ne[cio quibus prafagis 1

fabule [n

nt valde uugaces 5

licet. priori

zem ad Petri preces decidiffe ,

o&lores etiam aliqui pri[ce Ecc

lefie adflipalati [rut , quos tie

*

inprz'mzls D

ionis inperitia in ara $i

moni Sanco Deo F1 io

airum Sabiua Rehig

llit, & quod mir

amur in bac tanta luce litterarmm , erus

infcripta fefe

iu Libro de Oraculis adver[us Cel. Fon-

ditus Je[uita Arge

atoratenfis :

ta multos edite,

zenelli

uu aute aunos noni

IL- Epifllam C

briflü ad Abgarum ficlitiom

e[j

[je pro .certf

babemus , licet aliter Viris qui

busd(zm dódlis vi[um fuerit.

CpCI OM -&

Q*z

m

NEO

- l

Z

77

21

f

——

(

/

*

u

f(f ii (s

EL

&?I

477

R,

—

SSNS

j

m

MR

3

um

W

v

,

N

EM

f hus

x

w

)

4

NS

J/

)

.

N

P^

.yä

A

MNEM

N

r

Z

SIOMNASS W

z

(j

FTX uD

( ( &X&Wxï

.-;.-'»Xz

Weind

Ó

d

-

-

(

—

d

—l

(/

?E.

Vþg:!—'

ä

v

z

g /]

u

z

274

A

L u

N

$

p u atrs

—

"w

u

Id

Ü

»

U.

"

ä

ï

F

;

45

n

|

|

Mos um ii rv

A

SOPMNONSDN TE E PU

e um

)BV

DISSERTATIO THEOLOGICA PRIMA

W

DE

o

CO

TROVERSI

«o

VierFarbSelector Standard* - E kala Offset

ECCLESLE ANGLICAN

ä

á

r

EJUS EPISCÓ

ATUM

e

ATQUE ADEO DISTI

NEM

ä

EPISCOPOR

ATQUE

"

PRESBVTERORU

e9

EXPENDENS

N

Quam

d

. DEO O. M. BENIGNE ADJUVANTE

L.

T

PR/ESIIEX

e9

JAC

CHRISTOPH. ISEL -

SS. THEOL. DOCT. & PROF.

8

4, D, 10. 13. 17. & 20. Martii.

Loco horxsque folitis

1É

publice difutabunt

6

M. LUCAS MIEGIUS,

ANDREAS UBELIUS.

5

M, ANDREAS ZUINGERUS. .

4

M. FRANCISC. CASP. DAVIDIUS

3

BASILEZ , T ypxs Fmdexxm Ludn, Acadcm. Typogt.

2

Wäj Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1