KaI600-436_6
author: Lenz, Ludwig FriedrichandHertel, Johann Friedrich

ndo-
en
. 6
100.
ca.
ele⸗
Driis
Qos
l.44
DER⸗
unt⸗

6rt. ,
t. 24.
epfir
AM;
Sat,
M.
aß.

gent4

Zentit⸗

au-

ent, 1/,

i.
co⸗
R

3K. 6.

enten⸗

umn ſ⸗
1⸗
U. 4.

STSSEKTATTGOG IVRIDIGA

JVRE STVDIOSORVM

Vom

Gtudenten⸗Rechte/

DIVINA 1Be GRATIA

RECTORE MAGNIFICENTISSIMO

SERENISSIMO PRINCGIPE AC DOMINO
DOMINO

WILHELMO HENRICO,

DVCE SAXONIE JVLIACI CLIVIE MONTIVM ANGARIXE
WESTPHALIE ETC. COMITE SAYNE ET WITTGEN-
STEINI RELIQVA
PRESIDE

VIRO MAGNIFICO

IO. FRIDERICO HERTELIO

ANTECESSORE SALANO CVRILE PROVINCIALIS FACVLTATIS IVRI-
DICME ET SCABINATVS ADSESSORE ORDINARIO.
H. T.
ACADEM IAEeE PRORECTORE
PATRONO PRACEPTORE EV HOsPITE SMME COLENDO
IN ACADEMIA SALANAL
DIE XXX. JVLII A. O. R. MDCCXXXV.
IN AVDITORIO IVRE CONSVLTORVM
HORIS CONSVETIS
PVBLICE DEFENDET
AVCIOR RESPONDENS

LVDOVICVS FRIDERICVS LENZ

ALTENBVRG. MISN.

—
—

7E N E, LTTERIS MVI LERIANIS.

VIRO WTTVSTRI
ET CONSVLTISSIMO

DOMINO

IOANNI DAVID D
HERRIO

VVINDISCIILAEVBAE DVYNASTAE
SERENISSIMO DVCI SANXO - GOTHANO
A CONSILIIS AVLICIS ET PRAEFECTIV
RAE ALTENBVRGENSIS8
PRAEFEGTO. 3 .r

* »

PATRONO S 3r
DEVENERANDO

VIR ILLVSTR18s
ET CONSVLTISSIME

PATRONE
NXVNCVAM NON SyVBMISSE
COLENDE.

— ſequii documemta exhi-
2 Y bere: & ego, cum aTE
maximis me devinctum
norim

ÆWO Lientis eſt, patrono ubi-
2 . .„
ue venerationis ac ob-

101

gla
du⸗
Catt
hut
tiſti
dtio
ing⸗
gua
igne
fen⸗
lobo

Min

licen
IIV.
Vove
Opun
boſe
e!
10,
oce⸗

N2

norim beneficiis, aliquale ſaltem⸗-
grati animi ſignum monſtrandum-
duxi. Olim enim in domo TVA edu-
catus, amœnioribusque muſis im-
butus multum fructus e conſumma-
tiſſima TVA librorum hauſi conle-

Gtione. Si quid igitur in me eſt

ingenii, ſi qua litterarum ſcientia,
quamuis hanc exiguam eſſie haud
ignorem, omnia ad TVAM laudem:
ferre debeo & gloriam. Et en!
laborum academicorum meorum
primitias, de Jure Rudigſorum ſci-
licet diſſertationem, quam TII, vin

ILLVSTRIS aC CONSVLTISSIME, hisce⸗

voveo, offero. Vellem quidem, ut
opuſculum TE dignum exhibere,
poſſem, ſed TvVA humanitate & in
me benevolentia fiſus, non dubi-
to, TIBI meam pietatem gratam &
acceptam fore. Quod reliquum

eſt, Deum precor, i ut rn, rvosque
tueatur & in poſterum, rEque ler-
vet patriæ, famili?, & omnibus
bonis: ſervet denique muſis, qui
TVvO maxime Iætantur patrocinio.
Me autem rvo favori fubmiſſe Lorr⸗
mendo;, nunquam non futurus

2III

VIR ILLVSTRS KiS
CONSVILTISSIME/N

EPATRONE SVMME. DEVENERANDE

NMAPLISSINI NONMNNIS TVI
Dabam Jonz H 34

caltor oblervantiflimuas

LVDOVICGVS FRIDERICVS LENZ,

ue

nus

1N.

W —
y D
S

DE IVRE 8TVDIOSORVN
DISSERTATIDO.

PROOEMIVM.

HOnarum artium Studioſos non ſo-
lum apud elegantiores olim orbis
ſ nationes „ Græcos, Romanosvé,
magni æſtimates, verum etiam
in medio ignerantiæ, & barbarfi-
ei obſcurisſimo ſeculo, honori ha-
bitos, præcipue celeberrima illa
FEIDERICIANA conſtitutio, Ap.-
Lenticz: Habita. C. ne flins pro patre.
ſatis ſuperque atteftatur. pſe e-
nim Imperator per totam erme
legem in eo eſt, vt eorum elogia exhibeat, quippe qui,
quod, illorum fcientia totus illuminetur mundus, & ad
obediendum Deo, & Principibus, ejus miniſtris, vita ſub-
jectorum informetur, de iis prædicareac eosdem dignos
judicare non dubitat, qui ab omni injuria ſpeciali dilecti-
one defendantur. Quis præterea eorum non miſereatur,
inquit;

inquit, qui amore ſcientiæ exules facti, de divitibus pauperes,
ſemet ipſos exinaniunt. vitam ſuam multis periculis ex-
ponunt, & 2 vilisſimis ſæpe hominibus, quod graviter
ferendum eſt, corporales injurias ſine cauſſa perferunt?
Et certe reipublicx intereſt, ut academiæ, tanquam ve-
ra ejusdem ſalutis ſeminafia floreant, Tpſe enim Iaſint
znus Imperator in Proæm. I. pr. Imperatoriam, ait, mat
jeſtatem non folum armis decoratam, ſed etiam legibus
armatam efſſe oportet, ut utrumque tempus & bellorum &
pacis, recte posſit gubernari. Quæ igſtur reipublicæ abs⸗
que divinarum atque humanarum legum prudentia guber-
natig? Et quæ legum prudentia absque ſollicita & fideli
inſtitutione, qualem in academiis naneiſcimur. Sed magno-
pere omnino dolendum eſt, in plerisque academiis pri-

vilegia Studioſis conceſſa, ab hominibus litterarum
expertibus, & bonarum artium oſoribus adeo im-

minuta ac limitata inveniri, ut vix ejusdem dilectionis,
qua ſapientisſimus FRIDERICVS Imperator eos dignos ha-
buit, hinc inde ad-pareant rudimenta. Non equidem neé-
gare auſim, a prima ſua integritate multum ſcholares
recesſisſſe, ideoque diſciplinæ & refrenationi eorum ani:
mum intendendum eſſe: attamen, cum adhuc certe
ſint, qui probitatem, & bonos mores inte eos ex-

hibeant, inſontes cum ſontibus perferre quis e n.
1 4
Sedes hu Vm propoſitum nobis ſit, jura Studioſorum expos
jus mate- nendi, primum eſt, ut dé præcipua Hujus mate-
riæ in riæ ſede, ſcilicet Arth. Habita C. ne fil. propatr.
Auth. Ha- non nulla præmittamus. Debemus hanc ſaluber-

ita. C Ne-rimam, & quæ aureis litteris ſcribatur, dignam legem
fl. pro FRIDERICO Prime Imperatori, cui cognomen Ratbharoſſæ Itali ad-
patr. didere. Non vero Secundo; qui demum Anno MCCXVIII. impe-
rium gerere cœpit. Noſter autem Anno MCLII. * die
“ artii

Matti
tenſt
Poct)
campi
tet.
coporn
procer
kealicis
de ſee
ſed ſ.
eam in
buit,
r
TIINM
Aenm ,

H
linn
commen
ommen
Intereß
Ktud.
in ſenl
ricke
ceptum
Adeln
pella
irens

X
– 2 (-92) W
pperes, Martii unanimi Principum conſenſu in urbe Francofur.
lis ex. tenſi Imperator electus, hanc legem. . kanco .
YM ten ¹ Imperator electus, hanc legem, Anno. MCLVIII. 4
Kunt, pPoſt Mylanum expugnatum pacemque Italiæ reſtitutam in
itr Campis KRoncaliis tuſit: uti quidem ex fſubſcriptione pa-
1,e tet. R dquidem ſuper hoc diligenti inquiſitione epiſ-
4 44 coporum, 1 batum: ducum, omnium judicum & aliorum
le Prorerum ſacri palatii examinatione. Quod quidem de
9 fItalicis Principibus intelligendum eſſe, ratio docet, & exin-
Prum de ſequitur, illam Germanos ex latioue non obligare,
2 a05. ſed ſolummodo ex receptione. Imperator enim Codici
guber. eam inſeri jusſit, & ideo illi parem cum hoc vim tri-
ddi buit, quippe qui Studio & opera ipfius noſtri FRIDERICI
magno⸗ auctoritatem in Germania accepiſſe dicitur, Apud sTRvY-
nis ptl⸗ KIVM VIj. Mod. f. diſearſu prælim. de ſu & auctoritate juris
teralum Rom. in for. Germ. J. zo.
lonis, =”
m ne⸗ 4 —Rr — — .
ats De Studioſis in genere.
n aul .
e. H' quidem de Avch. Habiz, quæ fundamentum eſt pri-
ginx E1 vilegiorum Scholaribus conceſſorum; ubi cenſulendi
SS ſun Commentatores, quos adducit BRVNNEMANNVS in
comment. ad d. Auth. num. 10o. quibus addi poteſt RICHTER.
comment. ad cit. Auth. Noſtrum eſt, de perſonis, quorum
intereſt, jam jam diſſerere. Vocabulum Studioſus, quod
eho⸗ a Studio vel a Stadendo derivatur, vel late ſumitur vel ſtricte; Seudieß
8 mite in ſenſu lato talis eſt, quicunque litteris operam navat. Etymolo-
unr. Striéte deſignat hominem, in academia inter diſcentes re- gia.
lubet. ceptum. Homonymice etiam tribuitur aliis; & quidem Homony-
legen Adſeſſores in ipſa L. 1. F. d. off. Aalſeſſor. Studqioſi Juris mie.
tella. adpellantur. Nec inepte quemlibet eruditorum Studioſum
l infe. dixeris, cum nemo in eo gradu ſcientiæ excellere queat,
V. die B ut
Mani

5yneny⸗

mia,

ut nihil amplius habest, quo detineatur. Inde & fſapi-

entisſimi olim viri philoſophorum nomine uti voluere,
quod revera nil aliud, quam ſtudioſos ſapientiæ deſi-
gnat. Nos hic ſtudioſos ſtricte adpellamus, & de his no-
bis erit agendum. Alias ſtudioſi etiam vocantur Sehola-
res, quæ quidem denominatio ipfſi Imperatori placuit.
Nec minus ſub generali adpellatione Cirium Academicorum

continentur. Eſt in Germania uſitatum vocabulum Burs,

vulgo Burſch, quod a Burſa, ſive Byrſa, domo ſcilicet, ubi
olim ſtudioſi coire ac comedere ſolebant, cum adhuc
integra eſſet diſciplina, derivandum. Hodie hujusmodi do-
mus non amplius ſunt in uſu, niſi eisdem fornices, & cau-
ponas, quas gens ſtudioſa frequentare ſolet, æquiparare
velis. Conf der Spate im teutſchen Sprach Schatz. voc.
Burs. ibi: ſed honeſtum nomen eſſe cœpit, cum etiam
Studioſi artium liberalium ſe hoc nomine conſalutatent,
& quod moribus honeſtis, elegantibus, & decoris agitur,
auf Burſchmanir, vulgo more Studentico, fieri dicatur.

Defnitio. Studioſus eſt homo juvenis, litteris in academia

Dirißo.

operam navans, & per inſcriptionem in numerum diſ-
centium relatus. juvenem oportet eſſe; quoniam hæc æ-
tas, ad captandas doctrinas, præcipua pollet aptitudine.
Non equidem ignoro, provecétioris ſæpe ætatis homines
ſub ſtudioſorum titulo in academia commorari, ſed hi
ad pſeudo-ſtudioſos omaino referendi, nec de jure gau-
dent privilegiis ſtudioſorum academicis. Semper enim ille,
qui in litteras ſtrenue incubuit, ac juvenis omnem quam
debuit, adhibuit diligentiam, emenſus ſtudiorum curſum
ſtabiliendæ fortunæ ſuæx animum intendit, ac vitæ genus
certum eligere ſolet, quo ea, quæ didicit, in ſalutem &
ſuam & aliorum adhibere queat.
. §. IV. .
Studioſos varie dividere licet. Sic ratione a-
Sultatum ſunt vel Studioſi 1teologie, Studioſi Iaurir, Studioſi

—
Malti⸗/
Nativit
pobilet,
vel Di⸗
gentes
Ratione
tales,
ſeii, n
& ſie

matticul
ciyes
Mis ſch
fung, 4
ne, cui
öbtkring
ur, bro
ſum etk
2dsne
Lc
excedere
tum:
dage in
ſten Na
n Ne N⸗
ſe. Starr

fiine
In. value
Mentes,

Ppi⸗ Medicineæ, & ſtudioſi Philaſophie. Ratione Aignitatis ſive
oluere, nativitatis ſunt vel illuſtres, Principes vel Comites; vel
deli⸗ nobiles, Barones & Equites; vel plebeii. Rat. fortunæg ſunt
his no⸗ vel Divites vel Pauperes & egeni. Rat. epere vel Dili-
Khol gentes vel negligentes, Faullentzer, Dorfflaͤuffer, & ſim.
llacuit. Ratione morum temperantes, caſti, cordati, manſueti, libe-
nierun rales, modeſti & urbani, comites, &c. vel helluones, la-
Png ſcivi, timidi, iracundi, prodigi, rudes, ſtupidi, auſteri,
icet ubi & ſic porro.
ocdi do⸗ ee Studioſi fiunt Inſcriptione, quæ eſt nominis in Cauſs H-
& cau⸗ matriculam relatio. Mos invaluit, ur parentes, præcipue fecient.
nipatare . cives academici, filios ſuos, etiam pueros adhuc, depofitio-
1s. voe⸗ nis ſchedula inſcribi curent, ſed ea propter Studioſi non
etiam fiunt, ſed requiritur, ut Rectori fidem ſolemni ſtipalatio-
ntuerh ne, cui in noſtra Salana regulariter juramentum accedit,
gin obſtringant, &, quod maximum, in academia commoren-
. tur, Profeſſorumque lectiones frequentent. Nec permis-
ſum eſt, quo quis uitra certum tempus, quod ubique
demiia loci legibus & ſtatutis præfiniri ſolet, in loco academiæ
Unn ⸗ absque nominis ſui apud Rectorem profesſione degat.
luac & Quod ſpatium in Lipſienſi academia quatuor ſeptimanas
Uindine.⸗ excedere non debet, & in Jenenſi ſpeciali lege ſanci-
honines tum: So wollen wir, daß kein fremder Student uͤber drey
i Tage in Unſerer Stadt Jena gedultet werden ſoll, der ſei⸗
e. . nen Nahmen nicht bey dem Rectore hat angegeben und
ne ga⸗ in die Matricul dazu verordnet, hat einſchreiben i
in le, in die Matriculam, ſo dazu verordnet, hat einſchreiben laſ⸗
grin ſen. Statut. Jenenſ. Add. Tab. leg. Akadem. Jenenſj. mum. II.
. . VI.* .
ann Studioſus ſtatinn a tempore inſcriptionis, ſi in Pennalis⸗
de academia remanet, uti incipit privilegiis academicis ac pa- wus re-
latem. ri jure cum aliis gaudet. Depravata olim ac pesſima probatat,
in-valuerat conſuetudo, ut noviter in academiam prove- &v Natio=
. nientes, variis vexationibus a veteranis agitarentur, ac ex naliſmat.
one e o nomine Pennales vocarentur. Utque eo melius inmmo-
Snch, B 2 teſce⸗

(12) ℛ£

teſceret, quinam novitii eſſent, quemlibet eorum poſt ac- ſs el
ceſſum ſtatim ſuum nomen apud Seniorem nationis ſuæz ereg
profiteri oportebat, niſi hoc intermittens eo graviores po- l⸗
ſtea vegationes expectare voluiſſet. Sed hoc ſolemni e- & I.
dicto caflatorio abrogatum, in academiis quidem Viten- cella
bergenſi & Lipfſienſi d. a. 1661. & in Salana noſtra Pen- Mula
nalismus in verbeſſerten ſtatutis academicis d. a. 1653. mil
Cum enim homines juvenes a parentibus in academiamð vileg⸗
educti, ut altioribus Muſarum Sacris inbuerentur, indigno „ 7
modo aà veteranis pecunia emungerentur, ac inſuper diſſo- dam
lutioris vitæ inlecebris inficerentur, ſummo jure perni- alete
cioſisſima conſvetudo abrogata eſt. Sic etiam peſtis il- ldeon
la hujus academiæ, quam Nationaliſinum vocant, ſerenisſi- heißf
morum Nutritorum ediéto anno 1724. prohibita, ceu ex ſet
formula juramenti ſtudioſorum num. 5. adparet. —? nicht⸗
Porro requiritur, ut ſtudioſus in academia litteris o- ſſah

Diferen, peram det. Habemus enim in Aatt, nofira expresſis ver- cnſt
tia Sudi Pis, privilegia ibidem denominata iis indulgeri, qui ſtudi- K
Peciß- orum cauffa peregrinantur. Hic autem non excluduntur i
. ii, qui in patriis academiis Muſas ſectantur, ſed hoc tan- taec
tummodo ex ratione eorum temporum proficiſcitur: tunc e- ien
nim academiæ adhuc raræ erant, nec ubique terrarum Rind
tales inſtitutxæ. Conf. STRuV. exerc. F. 2. th. 3y. In ſpecie “
de ſubjecto & requiſitis Studioſi juris, vid. Dn. Præſicd. le 1
mannudnkét. ad ſtind. jurid. Sect. arper. tot. & de vario Fine ohe
eiusdem Secz. J. Add. ſeriptores, qui de ratione Studiorum
in genere, & in ſpecie de ſtudio Iuridico præceperunt,
quos adducit Dn. Præſes cit. tradt. proæm. §. 1¹. H W
§. VIII. 4 rnnn
⸗R Studiorum cauſa in academiis commorari oportet Stu- raliter
e e. dioſos, ſi privilegis frui volunt. Ideoque Studioſi Profeſ- tionis
dioeß. oprum Lectiones non frequentantes ea amittunt. Expres- longe,

ar. ſis enim verbis Aveb. noſtra requirit, ut ſtudiorum caquſa
ſue eregrinentur. Et cum ex communi Dd. opinione militi-
s po⸗ dus armatæ militiæ milites togati æquiparentur, colligitur
ni e⸗ ex L. 16. & 77. C. de teftam. milit. Studioſo beneficia con-
liten. ceſſa, propter ofncium ,i. e. ſtudium competere, illumque
Aben. Muſarum caſtra actu ſequi debere, ſi lisdem frui velit, ut
1667. & militem in expeditione eſſe oportet, ſi militaribus pri-
emniam vilegiis uti cupit. vid. RICHTERI expoſ. Auth. Habita. Diſp. II.
ddieno VII. pag. 2g. & 16z. Similiter ad hanc theſin proban-
gitſo⸗ dam argumentum ex L. qui ſul Pratertd. g. C. Sacroſ. Eeccleſ-
Petmi valere, aſſerit BRVNNEMANNVS comm. ad C. h. 1. num. g.
ſis il⸗ Ideoque Seatuta Jenenfa bene ordinant: Daß alle die, wel⸗
lenisſi⸗ che ihrem Studiren nicht obliegen, oder wie Studenten zuſte⸗
ceu er het, ſich nicht verhalten, guch dem Rectori und Profeſſoribus
8 nicht folgen und gebuͤhrlichen Gehorſam leiſten wollen, ihren
Eltern, Vormunden, und Verwanden, mit Vermeldung der
Urſachen, anheim geſchickt werden ſollen. Alia tamen eſt
is. conditio eorum, qui Advocatorum Amanuenſes agunt;
er⸗ ORRISTIN. vol. 2. Dewiſ. 10. n. Z. BRVNNEM. ad L. g9. C. de
oi⸗ 5§. Eecleſe num. . Eſt enim hoc etiam ſtudiorum modus,
Aunmt quo ii, qui juris ſcientiæ nomen dedere, forenſis Pprudentiæ ini⸗
tn⸗ tia ediſcere ſolent, nec adimendus egentibus modus ille ad-
. e⸗ quirendi honeſtisſimus, quo parentes ſtudiorum ſumtus ſub-
eme⸗⸗ miniſtrare non valentes ſublevari queunt. Requiritur autem,
ſece . ut antea juris ſtudio operam dederint, ne plane ſcribarum
nc oco habeantur. conf. RICHTER. Iupra citatus ag. Jj.
dinen Studioſus deſinit eſſe, udit eraltir; quanquam in ceame
heiun academia adhuc deinde commoretur. Sed quæritur: quo piye eſ⸗
tempore ſtudia exacta debeant cenſeri? Non autem gene- ſant Pri-
raliter definiri poteſt, quo quisque temporis ſpatio erudi- vilegia.
Ffu⸗ tionis exhauriat fontes Notisſimum ſcilicet eſt illud: Ars
te 4 longa, vita brevis. Nec lighoramus, quemque etiam do-
bo 6 QRisſimorum cotidie edifcere, quo detineri queat: nec
Exp 6 B una

7

(14) )½
una eademque eſt tot ingeniorum conditio, cum alii re-
pente, alii ſenſim & gradatim proficiant. Ordinatio acade-
miarum Saxonicar. Electoral. Auguſtæa juris ſtudioſis V.
annorum ſpatium præfinit. Quod vero apud Romanos
multo ampliori gaudebat ambitu, cum Imperator IVSIINIA-
„NVS proæm. Inſt. S. 3J. ipſe fateatur, quod priori tempore
„prioribus vix poſt quadriennium contigerit, ut tunc Con⸗
„ititutiones Imperatorias legerent; ex quo patet, in princi-
iis ediſcendis per tantum tempus deſudaſſe Romanos:
riennium hodie plerisque ſufficiens videtur; ſed certum
eſt, multos non absque ſuo experiri magno malo, illud
quod ciso fit, cito perire. Conf. Dn. Præſ. mavudalt, ad Aud.
Sr. Sect. e, H. S. .

Aliqui de- 4 Eſt Ler eyxpreſſa: Nec ipfi, gqui ſtudiorum cansſa. zZ.
terminant & d, incsliss ubi habemus poſt decem annos ſtudioſum in

decenni- oco academiæ permanentem pro incola haberi. Unde vo-
1im. lunt Dd. ſtudioſum hiſce annis exactis, in loco, ubi uni⸗
verütas inſtituta, domicilium conſtituiſſe, jura ſtudentium
amiſiſſe, & in civitatem tranſiiſſe. BRVNNEMANN. ad d. l. 2.
C. d. t. num. z. quod & probat MENOCHIVS preæſumt. Libr. V.
preſ. 29. n. Fo. & ſeqg. ubi tamen recte adjicit: niſi conſtet.
Gudioſum adhuc poſt X, annos ſtudioruam cauſa commo-

rari. Add. P. Müit-LER, not. ad Struv. oexere. f. g. th. 2,. lit. E. ubi.

de Studioſo 5o. ann, Lipſiæ habitante, & duobus ſolum libris
ſtipate, cx cOLERO de prac: &xec. P. g. C. 1. H. Gje. 4
g,, Certum eft, ſi ſtudioſus mercaturam, aliamque ne-
Pamt otiagtienem exercest, eum pro tali amphius non haberi.

dtae f . olligitur ex Decret. dift. 5s, ubi clericis interdicitur ne ſe-
jusa

tura & ne-
Lakiis ſo⸗

ſé qam façit. Sub Clerigorum enim adpellatione etiam ſtu⸗
culeribes, en .

dioſi veniunt, vid, RIeTEB. erplieat. Auth. ailk. Diſp. VII.
pag. F. Habemus porro in E. 4as Jab pretertg, gs C. d. Sa-

ror.

cularibus negotiis ſeſe immiſceant. Et tie. T. ne Clenci vel Mor
zach. ſecnlar. neg. ſe immiſe. pPariter ad hanc theſin proban-

rſ. N.
neris,
Teleyet
gue he
gia ſus⸗
ant;
munus
ldeo ſi
Prtedita
ſua not
qux ci
i pente
Deciſo
ſüio:
Hondt,
Uund als
Barger
Nath u

.
Amittit
Ws e⸗
onptzian
Vegi
let utili
katumn en
titata Di
derdpat
Re fana.

7
Gemia
ſomatcr.
lem prn

ii re. weoſ. Eccleſ. expreflam ſanctlonem: ne quis ſub ſpecie mu-
cdtte. neris, quod minus exequitur, alterius muneris oneribhugs
ſis N9. relevetur. Secus vero eſt, ſi ſiudioſus mercaturam, alias-
nanos Aqg gue negotiationes ſecundario tantum exercet, nee ideo ſtu-
INlA⸗ dia ſua negligit, tunc enim ratio, quam Impp. ditta Lege
mno=te dant, ceſlat, ideoque etiam effectus; requiritur enim, ut
Con⸗ munus, quod prætextus loco ſumitur „minus ezequatur,
hinet. Ideo fi cives academici posſident domicilia;, jure braxandi
hanos: Prædita, idque exercent negotium, tamen ideo Privilegia
Atdm ſua non amittunt, ſed obligantur tantummodo, ut onera,;
„ild quæ cives, de his negotiationibus præſtare ſolent, *que a
u ii perferant. Quod probat RICHTER. Dſp. EII. pag. 115. ex

Deciſo Scabinat, Lipl. Inde & in Salana noſtra Heæc diſpo-
ſitio: Wenn die Cives academici buͤrgerliche Gewerbe und
. 1 Handthierung treiben, ſollen ſie an den Rath gewieſen werden,

n i und alsdenn das Buͤrgerrecht zu erhalten, und den Stadt⸗
w. Buͤrgern gleich zu geben ſchuldig ſeyn. Vertrag zwiſchen den
tr Rath und der Auinerſe äite n Jen⸗ de anno 1660. F. 3.
“ Deinde ſtudioſus capitale crimen committens, ſua h. Capia-
1 ,. amittit privilegia. Omnem enim hujusmodi honorem rea-li trimine:
ink tus exclucdit. L. 1. C. ubi Senat. vel. Clarißf civil. pel crimin.
MD conveniantur. Et cavendum, ne ſub prætextu concesſi pri-
nd HM vilegii vel flagitiorum creſcat auctoritas, vel publica vacil-
ibs let utilitas: L. 2. C. d. privileg. Scholar. Infamia tamen no-

tatum etiam ſtudioſum eſſe poſſe, notat RICHTERVS ſapius
citata Diſp. VII. pag. iyg. Neque incarceratio propter culpam
derogat quicquam famæ & reputationi Studioſorum, GLAESER.

i. de fama. th. 33.P. MüLLER. not. ad Styuv. exer. . th. 21. lit, .
Aerki g. AllI.
6 ſ ₰ 4 . 5 4 ₰ . 17
l. Tandem amittit ſtudioſus privilegia ſua, ſi ex aca- IIe & re-
11966 demia diſcedit. Sed quæritur: quando diſcesſiſſe quis præ lildza aca-
nine⸗ ſumatur. Ex L. 32. C. d. primiierio & . à palatina militia ad demiaæ,

Studioſos colligitur, eos nempe per quinquennalem abſen-
. . dam privilegia amittere, niſi deinde denno nomina ſua
Pto-

) 4
proſfiteantur. BRVNNEMANNVS ad d. l. 3. C. h. t. num. 4. Conf.
TABOR. armamentar. tit. de Hoplophoria. c. z. qu. I. Quo-
niam autem in foro, quidquid ad ſimilitudinem alicujus
introductum, in omnibus ei præſumitur ſimile, ex hac jam
citata Lege etiam Senioratus ſtudioſorum computari debet.
Cum enim in promotionibus ſoiemnibus Candidatorum or-
do, a tempore inſcriptionis numerando, ſecundum annos
Rudiorum academicorum diſponi ſoleat, fas eſt, ut ii, qui
per aliquot annos a loco academiæ abfuere, modo militum,
ſecundum hujus Legis noſtræ diſpoſitionem in computatione
iſtius temporis jacturam ſubeant. Sed hoc non obſervari
ſolet, inſcriptionis tantummodo habetur ratio, quamvis et-
iam ſcholæ cujusdam alumno, uti interdum accidit, data

fuerit, qui nomen profeſſus denuo Orbilio tergum & manus

ſubdiderit. Denique notandum, quod privilegio Arth. Habita.

G ne fl. pro Patr. gaudeant quoque, qui ad Studioſos viſendos

Academiam intrarunt, CABPZ. L. 6. Reſp. IIge cire. ſin. P. MüLLER.

not. ad strup. exerc. f. g. th, Fy. lit. g. n. .

De Privilegiis Studioſorum

rat. Civilium.
. XIVYy.
AcGtenus definivimus, de quibus perſonis acturi ſumus,
atque de Studioſis in genere tractavimus. Nunc de
jure eorum diſſerendum. Studiorum favorem eſſe maxi-
mum, imo majorem, quam 1. maunerum publicorum, nedum

Stndioſus
gaudet
privilegio
2) Immu-

itatis ab 3. .
ngnhu⸗ prof. ſe excnſ. num. 6. colligit. Ordinat enim E. 7. d. t. ut ſin-

vperſanali- guli usque ad viceſimum quintum ætatis ſuæ annum a ſtu-
gat. düs non avocarentur, ſcil. ne munera publica perſonalia
capeſſerent. Sed addit E. 2. C. ibid. juſtisſimam limitatio-
nem, niſi ſit civium inopia, Add. LIEBENITHAL. Diſp. I. de
Privileg. ſtudioſ. th. S. lit. 6. ubi lit. c. idem de Patrimonia ihuns
8 affir⸗

privatorum, BRVN NEMAN NVS 4d L. 1. & z. C. qui ætate l.

—
afrn
ſrun.
Schol⸗
elt r

guon

IIHAI.

Kuck⸗
militi⸗
gladii
tit An⸗
diof:
de I
iit de
lares,
le ſcie
ipis
hütz,
Kucio
inent
dilia
Kcium
Kcium
Prinile⸗
raſ
tuto ſi
1a 1. g
favore
mum in
norum
Giorun
mil. tr.
4. li⸗
tir vid

—
Conl.
n.
cujus
cjam
ebet.
mor⸗
zunos
litum,
tione
ſerwari
is el⸗
data
manus
Habita.
ſendos
AA&

ſomus⸗
une de
wali
nedum
Ate l.
un ſn⸗
na k⸗
tſonali
mitmio⸗
F. . A
lr⸗

— R
affirmat. Gaudent porro ſtüdia privilegiis 2:) Pizrum can- b) Pia-
n. Cum ipſe Imp. in Aath. Halie. beneficium, quod ags de
cholaribus tribuitur, pietatis ſuæ beneficium adpellitet, & ſarum
L. 1. F. d. variis & extraordinar. cognit. expresſis verbis dicat:
eſt quidem res ſanctisſima civilis ſapientia. Hinc audent E
quoque privilegio Eccleſiarum & Clericorum. vid. Senzet

THAL. Diſp. 1. de prirxileg. ſtudioſ. th. 6. li⸗ ei
AL. Diſp. 1. de privileg. Audiof, th. G. it. b. & c. Deinde Oleriro-
Studioſi 3.) Militibus æquiparantur; nam militibus armatæ e

miltir tosatl Euiarantet milites; nec ſoli militant, qui c) Miliie
gladiis, clypels, & thoracibus nituntur. I. 14. C. de advoca-. Sagate

tis diverſ. judieior. LIEBENTHAL. d. l. lit. d. Hinc quæ Stu-

gioſ acquirunt, peculio quaſi caſtrenſi accenſentur, L. B
de LYNCKRER. analeé&t. ſf. L. 1ö. 7.I. th. 66. LAVTERBACH. colleg. F.

de Lerg,. §. 14. Pro 4.) Pauperibus etiam habentur Scho- d) Pan-
lares. Authentica enim noſtra eos de divitibus pauperes amo- Pertatis.

re ſcientiæ fieri, dicit. LIEEENTHAL. cit. loc. lit. ſ. UnRd
ipſis 60 nceduntur tamtum Piaticnla, non Viaitd. in ai.
§. 1. F. de Judic. Vid. PAGENSTECHER feilimen MRK comip .
Schützio- Lauterb. manip. d. Eic. 14. Pag. 27. Cæte S. W- *
Studioſis pauperibus, Hegata ad Pomicilium Teſtatoris der⸗
tinent, Z. B. de LYNCKLR. P. 1. PBeciſ. 2 4. Pavbfa-
bilia quoque iis cum civibus ſunt communigs. Bene-
ficium enim jure ſpeciali conceſſum non excludit bene-
ſcium juris communis. LIEEBE NTHAL. d. Diſp. 1 .
privileg. Studioſ. th. 6. not. g. Ita MENOGGH . ,
præſ. 29. aflerit: Scholares Gymnaſii Patavini ex ſpeciali a

* Cirium
communia
Priuitegia.

tuto ſibi utilia pro civibus habere. Hoc vero non ad one

ra, quibus cives gravantur, extendendum. Quod enim

favore quorundam conſtitutum eſt, leges ad læſionem eo-

rum inventum videri nolunt. L. 6. C. de Leg. 6.) Poregri- F) PBere-
norum quorundam favore fruuntur ſcholares; eos enim ſtu- SDnℳ.o ,

diorum cauſa peregrinari Fridericus Imp. ait, & L. Jo. F. fa

mi. erciſc. peregre agere Studioſos adfirmat. LIEBENIHAL
c.: l. 4 6. Studiorum denique 7.) idem eſt favor ac Do.
tir, Vid. LIEBENIHAL. ctt. th. 6. lit. i. Imo magis privilegia- £) Doris.
tum

tum efſe ſtudium, quam dotem, RRBVFFVS . prin. univerf.

mn Eſt in Arth. Habita. expresſis verbis cautum, ut ,,
9) mg. ſcholares ad loca, in quibus exercentur litterarum ſtudia, ,,
tam ipſi, quam eorum nuncii veniant, & in iis ſecure ha-
bitent. Ex hiſce colligunt Dd. eos 8.) ab omnibus vecti-
galilus eſſe immunes: RICHTER. in expoſ. Anth. Habita. pag.
72. Diſp. III. Et hoc in viridi eſt obſervantia, ita ut Li-
pri ſtudioſorum, ſi iis inſcribatur: Studenten⸗Guth, a ne-

nitas a Ve-
Sigalibus.

mine publicanorum & viſitatorum in Saxonia tangi debe-

ant. Add. STRuIV. exere. F. 39. th. gs. ibique PET. Müt-LER. norz.
Vir. A. 4. Non folum vult Imperator, ut ſtudioſi ſecu-

re veniant, ſed etiam ut ſecure in loco, ubi exer-

centur litterarum ſtudia, permaneant, ibique habitent.
Conf. LIEBENTHAL. Diſp. 1. de privil. Qudioſ. th. S. lit. d.
1) Maſas ldeoque 9.) Muſæa Studioſorum ſunt ſacra, & offendens
) ſtudioſorum domos, dicitur committere ſacrilegium, IIE-
Sadioſor. BENTHAL. Diſp. 1. d. privil. ſtudioſor. th. 6. not. c. Ad ſecuram
Pe: se. habitationem pertinet, ut a tumultibus vacuus ſit locus Stu-=
. diorum; quod patet ex L. un. C. de Studiis liberalibus. Ideo-
) Siudio- qué 10.) expelli poteſt a vicinitate eruditi faber continuo
e t repitu turbas excitans, & alii hujusmodi artifices; LIE-
S , BENRTHAL. c. I. t. 7. lit. ö6. quod quidam ſolummodo de do-
rn Roribus valere ajunt, expresſis Legis verbis inhærentes;
archen ſed alii, a majori ad minus concludentes, ſtudioſis idem tri-
“ vveh buunt. BRVNNEM. in L. un. C. d. Stnud. lib. num. II. REBVFF.
t. .

1) iam d. privil. univerſitatumi. Privilegio z. FELIC. plene in c. cum

. ev. X. de reſiriptis, deſtinatus enim ad clericatum debet
ern rdore Prlegegio clericali, & ait REBVFF. pr. o. Schola-
un, ſe;, KEn doctum Doctori indocto præferri debere. Et ſæpe æ-
de- 2 itas requifit, ut & in hoe Studioſis proſpiciatur, difficile
adonik- Tin eſt inter continuos clangores meditationes ſuas eo,
e. quo par eſt, ordine fetinere. Neque eſt dubium, quin
.

etlam

etiam
ſen⸗Gi
Proluhe
emIm a
Mulicu
Uuus hat
tum m
met.
oblerve
ciniam
4t: qu

llg

WH
(lxerſa
Ktucio
tium,
tum ode

Ptrlatio
el leg⸗
MaANN.
legato,
trahicur
luppedl
tatis ol
Dom. i
Patres,
ſibol. jr

l don⸗

VIN/,
dunt tar
doo enim
tes crec

—

hiperſ.

1, e ,
tucliann
ure ha-
1s velli⸗
a. nus.
5 Ut li.

Ane⸗

debe⸗
LER. 10.
i ſecu⸗
di eret⸗
habien’
endens
1, UI-
ſecuram
Nens u⸗
. eo-
ontinwo
6; UI.
de do⸗
erentes:
dem ti-
REBEVII,
4 1ℳ
in gebet

Schola-

ſepe 7
liicle
ſoas ed⸗

n
W, gun
eKiam

—

44 0n2 Se
etiam uI.) ſulfurarii, & alii artifices, als Lohgerber, Seif⸗
fen⸗Sieder u. d. g. e vicinia ſtudioſerum posſint expelli &
prohiberi, ne fœtidam artem exerceant in vicinia. Muſæ
enim amœniores munditiem amant. Ex pari ratione 12.) *) net
Muſicus e vicinitate ſtudioſi recedere cogitur, quoniam ſo. en Mußt
nus harmoniacus magis mentem deturbat, quam incondi-
tum murmur, in pari ratione autem par juris diſpoſitio ob
tinet. Opus autem eſt, ut in hoc caſu præventio omnino
obſervetur, ita, ut, ſi artifex prior inhabitaverit iſtam vi-
ciniam, quam eruditus, ipſe ad cedendum obligari neque-
at: quod præjudicio confirmat ſæpius citatus RICHITER. PDiſ;.
III. p.4z ſa. Add. LINCEII Diſp. de jur, literator. contr. vicin. kre-

Pifer. In Lipfſienſi academia circa hæc omnia praxis longe

diverſa eſt. Cum enim ibidem mercatura maxime floreat.
Studioſi aurigarum, merces adportantium & exportan-

tium, mercatorum & emtorum, continuo Strepitu haud pa-

rum obturbantur.

§F. XVI.
Studiorum quoque ſumtus 13.) non exigua gaudent 2) Ewer
prælatione. Quicquid enim ad ſtudia continuanda datum ſumtunm,

vel legatum, cenſetur factum ad pias cauſas, BRVNNER- quæ in
MANN. in Auth. Habita. Ne fil. pro patr. n. 4. Inde nec de Studia

legato, alicui litterarum ſtudioſo facto, quarta Falcidia de- impendun-

trahitur. Arth. ſimiliter. C. ad L, Falcid. Pater eos in genere tur.
ſuppeditare debet: cum vLPIANVS L. po. F. Fam. erciſt. Pie-

tatis officium Illud nominet; conf. BERGERVS Dig. XXXV. d.

Dom. liberor. in bonis parent. S. 7. Imo ſunt excommunicati
patres, qui filiis necefſaria non præbent. REBVFF. d. priv.
ſehol. pr. 35. LIEBERNTHAL. Diſp. I. de privileg. Rudioſ. th. . lit. E.
Et donaſſe præſumitur pater id, quod in ſtudia filii eroga-
vit, d. l. atteſt. HARIM. PISITOR. Quaſt. jur. Lib. t. qu. tg.
Sunt tamen circa hoc obſervanda, quæ ſequuntur. Dona- Cautele,
tio enim præſumitur facta, niſi 1.) aperte conſtet, paren- 7uz ſunt
tes credendi animo filiis ſumtus czorum ſiopeditalſe ciras

7

s,

eosdem 0

ſervande. Non tamen hæc annotatio ſola ſufficit, ſed tantum debilem

præſumtionem facit, niſi accedat probatio de earundem ex-
penſarum repetitione BERGETUS Diſp. de Dom. lib. in bonis pur.
§. 7. 2.) niſi parentes apud ſe habuerint bona ac filium
ſpeciali titulo pertinentia, ut caſtrenſia ſ. quaſi caſtrenſia;
tunc enim præſumitur, de bonis iisdem erogationem fa-
ctam, 3.) niſi ſumtus inutiliter erogati ſint, & filius magis

Bacho aut Veneri, quam Muſis operam dederit, 4.) miſi

pro filio tantum fuerit erogatum, ut alii libeni bonis, quæ
ipfis pater debebat, carere cogantur. Tunc enim eſt vul-
gata juris regula: *
tatem ſervare velle, quæ tamen etiam ad hoc reſtringitur,
niſi evidenter adpareat, quod inæqualitatem fervare volue-
rint. Id quod uberius apparet apud dictum HARTM. PI-
STOR. loco ſub init. huj. S. cit. Conf. STRuV. exerc. H. 30. th.
77. ibique P. MäLLER. not. Hiſce conditionibus autem non
exiſtentibus ſumtus Studiorum in hæreditatem computari
non debent. L. jo. F. Fam. erciſe. Add. STRuIV. exere. F. 37. th.
Jo ibique P. MütLER. not. L. B. de LYNCRER, analect. F.
T. 37. tit. 6. 1. 29. Nec in Legitimam imputantur, STRuv.

ex. F. io. th. 35. ibique Mür LER. not. lit. A.
S. XVII.
Ouanam Non ſolum vero pater tenetur filio ſumtus ſtudiorum
perſona conferre, ſed etiam mater, L. 1u. C. de negot. geſt. ubi Imp.
Preæter pa-„AI EXANDER expreſſe Herennie reſeribit: Alimenta, quæ ſ-
trem ſum.„liis præſtiterit, injuſte ab ea repeti. Ad alimenta atem
mesStudio pertinet inſtitutio in bonis artibus, MENOCHI præſ. Libr. W.
rum con- pr. 19i. Reipubl. enim intereſt, ut non ſolum homines e-
forre tene qucentur, ſed etiam cives Inde etiam teſte eod. MENoO-
antur. OHlo Pater naturalis ad præſtationem ſumtuum ad ſtudia
necefſariorum obligatus eſt. Defectum parentum hoc caſu
ſupplere debent, frater, avus paternus, & alii, qui carita-

te ſanguinis ad alimentationem ducuntur. Id quod ex E. .

*

id quod adparet, ſi in rationes liberorum eos retulerunt.

Parentes inter liberos maximam æquali-

—

Fih
tbeze.

patren
ex A,
pateri
ftudu
ter do
id. 1
ſtucio
contral
in vt
Horatt.
mort
totum
gatus,
etate
ihii
mum
is e,
indige
MACN
N. 2

ſant
Mutuu
I. III.
Mümer
Mutun

letunt.
ehilem
nir gar,
flium
tenſia;
wagls
nd
Zqual-
ingieut,
volue⸗
1M. M.
n non
putan
G zj.th.
eſt. .
SIhur.

fructum habet, arg. L. 3. C. de caſtr. pecul. milit.

L. III. praæſ. 34. deducit:

(21) l
f. ubi pup. edur. deb. MENOCE. c. l. colligit. Add. ST RuV. 2.
th. go. ilique P. MüLLER. no.
5. XVIIII
Donationem quoque a patre filio ſtudioſo factam à Donatio
patre revocari non poſſe, BEBVIFF. 4A. privil. univerſ. priv. Gi. Studio-
ex Argum. L. A. E. de Caſtrenſ. pecul. Probat. Ne cuidem rum cauſa
pater in his bonis a ſe filiis ſtudiorum gratia donatis uſum- facta re-
⸗ Quia pa- vocari ne-
ter donando videtur uſumfructum remittere. REBVFF. de dit.
priv. univ. prix: ö6z. Porro ſi pater filio denegare forte audeat Debita
ſtudiorum ſumtus, & ille ad ea perſequenda æs alienum filio ſtudi-
contrahat, pater debitum ſolvere tenebitur. Videtur enim or. canſſa
in utilitatem patris verſum, L 3. §. 3. F. d. in ten verſ. contracta
Horatius LVIIVS d. priv. Scholar. pr. XX. Neque, ſi pater pater ſol-
mortuus ſit, filius obligatus erit, de parte ſiia hæreditatis vere tene-
totum iſtud exſolvere debitum, ſed de communi ſatisfie tur.
ri debet, quoniam pater, ad præſtationem ſumtuum obli-
gatus, ipſe debitum contraxiſſe præſumitur. E. 17. C. ert.
etat. Conf. REBVFF. priv. S9. Add. SITRuv. exere. F. 37. 1he.
Jo. ibique P. MüLLER. not. 6. 1. Cum porro donatio ſtudio Donatis
rum cauſa facta ad pias cauſas data videatur, ea, quam- udior.
vis. excedat ſùmmam 5o0. aureorum, tamen inſinuatione non caußa non
indiget: probatur ex E. penult. pr. C. de donationib. vid. TI- inaiget in-
RAGVELL. d. privil Pis cauſ. Horat. LVIIVS de privil. ſoholar, ſinuatione.
Pr. 23.
Nuunc ad privilegia, quæ ſtudioſis circa contractus Privilegis
ſunt conceſſa, pervenio. Primum igitur ſe nobis offert Studioſor.
mutuum. Mutuum rarisſime dant ſtudioſi. Inde MENOCH. ircAcο.
ſudioſum pecuniam mercatorl 1raltus.
numerantem non præſumi mutuo dediſſe, nec donaſſe, oudioſus
ſed depoſuiſſe. Et ſane donatio multo minus, quam non praſu-
mutuum datum, incurrere ſolet rationes ſtudioſorum. Quod
. C 3 vero

mitur mu. vero ſtudioſo eſt debitum, id omnibus aliis creditoribus præ-
mmum de- fertur, & adeo privilegio piarum gaudet cauſarum & do-
diſe., nee tis. RERVFF. de priv. Vniv. priv. fif. BERLICGR. f. concl.
donaſſe. s. n. 6t. junkk, toncl. 70. n, 21. . Inde etiam legatum in-
debitum, ſtudioſo ſolutum, repeti nequit, per 5. Fx. M’t.
de eblig. quæ quaſ. ex contr. naſe. Studioſo in contuberna-
lis funus ſumtus facienti competit actio funeraria. P. Mül-
Tad,s Aes vero alienum eſt, qued maxime ſemper ſtu⸗
4i orum dioſos urgere ſolet. Privilegia autem iis circa hoc plu-
rima ſunt indulta. Primum quod posfint per publicum
programma creditores ſuos citare, iisque certum tempus
præhnire, quo ipſos conveniant. BRVNMEM. L. un. C. u
nem. inpit. ag vei accuſ. cog. n. F. KFBVFF. pr. unipy. pr. 17.
Deinde non poſſunt conveniri ex obligationibus & debis
tis ante ſtudium contractis, dum in ſtudio ſunt, proba-
tur ap. dict. REBVFF priv. 21. ex E. g9. C. d proxim. ſacroer.
ſerin., quod & in ipſa Auth. Habita Imperater FRIDERICVS
vetare videtur. Huc refer, quod mulier, ſi ſtudiorum
caula interceſſerit, SCti Vellejani exceptione non utatur.
P. MVLLER. not, ad Sruv. exere. F. zt. th. 12. lit. y. Quo
mercator Studioſo pecunias a patre miſſas deferens, com=
penſationem objicere non posſit, IDRM A. l, ad th. 237. lit.
r. REBRVFF. priv. 166. An & quatenus ſcholaribus compet priviles
gium competentiæ 2vid. rurzei. 1. conel Fo. n, e. ſe:
Seysdioſes Superiori S. XVIII., dixi, Mutuum Scholaribus da-

„on debet tum, etiam contra voluntatem patris, juſte a patre ipſo re-

eredi. peti. Sed hoc ſolummodo de debitis honeſtis ſtatuendum.
Cum enim multi ſtudioſorum in academia à vero ſa-
ientiæ ſcopo aberrent, & contra voluptatem ſequantur,
pius accidit, ut qui genio ſuo melius indulgere que-
ant, non ſufficiente pecunia, quam a parentibus accipere
ſolent, acs alienum contrahant, ac ſeie debitis obruant,
quorum

—

gnoru
eypel
jam
(redi
MOnia
ae⸗
ent,
degne
polle.
mos 1
beſenn
pendan
ſ fllir
in X
gleich
cen
nhe
dier⸗
cuN
fumqr
ſen
Utilit
MWary
i/,

1s pre⸗
& do⸗
ontl
im in⸗
. if.
berna⸗
„

e ſtu⸗
e plu⸗
Plicum
tempus
6. *
.
4
Sn
BICTS
Piorumn
Welur,
Cod
cor⸗
2. .
pnlrile⸗
ſ,
bos d⸗

pore⸗
gendum

in Mandao ſupr. cit, expreſſe legendum eſt: Wenn
zahlet, ſolches demſelben oder ſeinen Erben, wenn binnen

rumque ſtudioſi debita, quæ ſupra V. florenos Miſn. ad-

X

8 (2) &

quorum ſolutio parentibus incommodo evadit, ipſosque

expectato poſt parentum ohitum patrimouio privat. Inde
jam olim Scto Macedaniane cautum fuit, filiofam.
credi non debere, L. 4. f. de SCio Maced. Habemus in Sa-
xonia Mandatum von aufborgen jſunger Leue d. anno 1y24
uo omnibus interdictum, ne ſtudioſis mutuo pecuniam
ent, nec merces credant, & inſuper cautum, neque ipſos

neque ipſorum parentes ullo modo ad ſolutionem adigi

poſſe- Cum vero nihilominus homines ſint, qui num-
mos ſubminiſtrando juvenilem luxuriam juvare non eru-

beſcunt, & ſtudioſi ſolvendo ſæpius ſe ac parentes ſuos

erdant; Lex 3. §. 2. F. d. SCto. Macea. vult, patrem, etiam: „, tey pin⸗
ſi filius ſolverit aes alienum, numos vindicare poſſe, & iee
dasjenige, worzu er ſich dergeſtalt verſchrieben, gutwillig be⸗ Füe
. . . L „ . 1 . hi, .
vier Jahren, nach verlauff beſagter Zeit es geſuchet wird, Du
cum intereſſe zu reſtituiren ſchuldig ſey. In Saxonia ple- onracza.

ſcendunt, ſolvere non tenentur. Add. tamen de creditis in

utilitatem ſtudiorum, sTRuV. exers. F. zo. th. yz. ibique P.
MüLLER. not. lit. . & L. B. de LYyNCKER. Analelt. J. L. 15.

S, XXII.

Quamvis etiam alias circa cambialia, rigidisſi- Cembium
mum jus in Sexonia obſervetur, tamen circa ſtudioſos ta- ſubſiribe-

le quid nullum omnino habet vigorem. Cautum quippe re nequit

in Mandato von Auff borgen junger Leute: ſtudioſos cam- Zudioſus

bium fubſcribere non polle: verba, ibidem g. z. hæc

ſunt: So wird hierdurch ledermaͤnnlich, beſonders aber den

Maͤcklern oder Juden, ernſtlich verbothen, von denenſelben

Studenten, Wechſelbrieffe, oder Wechſelverſchreibungen
anzunehmen, und ihnen darauf Geld oder Geldes⸗

(⸗4) £

Nec fide- Werth zu creditiren. De fidejusſione ſtudioſi agit
jubere. L. 7. F. d. SCto Maced. ubi aſſeritur, fidejusſionem valere.
Sed exceptio ibidem datur: ſi nempe color quæſitus fu-
erit, ut filius-familias, qui mutuum accepturus ſit, fideju⸗
beret, alio reo dato. Sed hodie fidejusſionis & accepta-
tionis mutui par eſt ratio. Iniquum enim videtur, eum,
qui pro ſemet ipſo obligari nequit, pro alieno nexu ob-
ligari. Sic fidejuſſori ſcholaris non competit beneficium ex-
cuùsſionis, BERLICH. P. 2. oncl. 24. n. 32.
De emtio- Circa emtionem venditionem notamus, quod ad
ne vendi, ſcholas vel collegia amplianda, in caſu neceslitatis, vicini
tione. cogantur vendere domicilia ſua; quamvis enim alias
nemo invitus, ut rem ſuam alienet, cogi posſit; in hoc
tamen verſatur utilitas publica, & huic omnino privata
poſtponenda. Intereſt enim reipubl. habere, qui ipſam
prudentia ſua ſervare queant. SRFBVrE. cit. loc. priv. oo. Conf-
LIEBENIRAL. Diſp. 1. de privil. udioſ. th. 7. lie. e..

Locationt Circa locationem conductionem porro obvenit:
conduét. quod cives in Academiis inviti domum ſtudioſis, aliam
dommmodam habitationem non invenientibus, locare de-
beant. REBVFPF. pr. 7. RICHIER. ad Aath. Habita. Diſp. II.
ag. Fl. LIEBENYHAL. d. z5. 7. lit. c. (quod etiam ad equum
ſGtudioſo ab academia recedenti locandum, extendit REBuFF.
d. priv. 7. n. 2. 30 NAGOSS. tr. de equis. quæſt. 207.) terum hic ratio
publicæ utilitatis attenditur, quæ requirit, ut bene habi-
tent ſtudioſi. Non tamen exinde ſequitur: Dominum lo-
cantem ſtudiofum e domo ſua expellere non poſſe, ſi ipſe

ea indiget: Eſt enim lex expreſſa 3y. C. d. Locat. quæ hoc

reprimit; conf. PET. MGLLER. not. ad Strun, everc. F. e4. th. 12.
lit. s. not. 1. add. RICHIER Diſp. III. Præfertur autem Stu-
dioſus alio in locando, ſi æquam penſionem ſolvere velit.
Domum L. fn. C. d. loc. pred, civ. Et cum C. 1. X. de Locat. Scho-
Scholari lares & magiſtros, alior. Scholar. domos ante ſinitum con-
Ee. tra-

,

ſcient
STR
DD.
g.
dens,
Lvagt. 44
vel cn
diolo
ſcenlie
en
und
halten

.
Junt
Poſuin
ure
rencda
cedene
feca
hune

ſrapin

l ag
Valere.
tus fl⸗
ligeju⸗
cepte⸗
1 eum,
n ob.
um ex⸗

1od d
5 Vicini
Alies
in hoe
Privet
i inlun
C

enit:
dam
e e⸗

dequun.

REhukk
nic retio
uun lo⸗
ne hoc

ho⸗
tum ℳ.
tta⸗

tractum conducentes: excommunicatos dicat, hoc ſane ad lecatans
alios non Scholares extendendum., adde REBVFF. priv. Io. conducens

Eſt autem iſta penſio a Magiſtratu omnino taxanda, ſi e-ercomma-

normis ſit. RERVFF. Priv. J. n. 7. Cum vero quidam ſtudioſo- nicatar eſt.
rum, ut ſæpius cit. REBVFFI verbis utar, diſcedant de no- Libri Su-
Gte ſicut noctuæ, quando contraxerunt æs alienum, & po- dioſorum
ſtea obliviſcantur ſolvere, quæritur: an libri, in muſæum an ſint ta-

conductum a Studioſo invecti, ſint tacite obligati? Et iſtud cite obli-
quidem negandum, ut probat REBVFF. pr.i9. patet ex L. 6. gati 7

fF. d. pignor. Conf. LIEBENTHAL. d. th. z. lit. f. Et certe
quid ſiudioſo magis neceſſarium, quam Libri, quid carius
eſſe debet? Hodie vero hoc non attenditur, ſed in caſu de-
ficientis ſolutionis in Libros ſcholarium graſſatur. Add.
STRuIV. exerc. f. 26. th. 1Iö. ibique P. MiiLLER. not. lit. z. ubi
DD. in utramque. LaAVTERBACHI. colleg. fF. tir. locat. cond. K.
42. Porro Studioſus de domo conducta ante tempus rece-
dens, alium non rixoſum jure ſurrogare poteſt, ?. MüLCLER.
zos. ad Strup. ecx. F. 21. th. io. lit. G. Sic locator ob doloſam

vel culpoſam reticentiam rei vitioſæ tenetur, e. g. ſi Stu-

dioſo equum vitioſum locaverit, aut Cameram furum con-
ſcenſion. patentem, MürLLER. a. I. it. i. Add. Der Univerſitaͤt
Jena erneuerte Verordn. wie es mit Vermiethung der Stuben
Rud Betten, Zahlung des Koſtgelds und Tiſch⸗Rechts 2c. zu
halten. . .

L s. XXV.

Hæc circa contractus Scholarium monere voluimus. De Repreſ-
Sunt quidem in REBVFF. & Horatie LVTIO præter ea, quæ ex- ſaliir in
poſuimus, multo plura, ſed cum pleraque cum communi Seadioſor
jJure civili concordent, ad privilegia ea non duximus refe-on exer-

renda, quippe cuivis per ſe conſtabit, ea ſcholaribus con- cendis:

cedenda, cum ſupra notatum ſir, Studioſos quoad ſibi pro-
ficua gaudere privilegiis civium. Tria ſüperdamt, quæ ad
hanc ſectionem pertinere videntur, nempe de Repreſſaliis, de 1l-
ſuctapione, & desacceſtone. SOrAsaem ſimt oppignorationes,
quan-

— ce
quando deſiciente juſtitia perſona vel res ſocii inſontis pro
gebus focii nocentis retinentur, usque dum damni inlati fiat

geſtitutio. Hæc autem in ſtudioſes exercere nullo licet

modo. bPræter hoc enim, quod in noſtra Arth. dicatur:

Studioſos debere ſecure venire & habitare, iſtud etiam ex-

presſis verbis vetitum, cum Imperator velit, ne quis eis
ob alterins cujusdam, cajuscunque provinciæ, delictum ſive

debitum aliquod damnum inferat. Quod aſucapionem at-

tinet, vid. RICETEK. in ewpof. Apth. Habita. Diſp. IV. REBVFF.

pr. eit. priv. ug. An & quando Studioſo Academia ſacce-
dat 2à Vid. sTRuV. exere. F. 35. th. 42. ibique P. MüLLER. nuf.
Ur. ö. Alias vero Studioſo non fucceditur ſecundum jura
in loco Academiæz: cum jurisdictio Academica non fit u-
niverſalis, ſed ad cauſas tantum ſtudiorum reſtricta,
FRANZR. I. Ref- 16. n. ꝗy. adeo ut ne quidem in bonis mobi-
libus, quæ ſecum habet, aliud obtineat. Videlicet ibi civi-
BRter non eſt, nec bona eo deſtinata funt: quin potius ra-
tione mobilium ad domicilium ejus reſpicimus. vid. CARPZ.
6. Reſp. 3S. E. B. de LYNCRER. Amalelk. Fr. Bb. 36. 1it. 17., 5.
4z. & Liß, j0. kit. k. th. I2-
SEcT. II.
De jure Studioſorum circa crimina-
lia, & foro eorundem pri-
vilegiato.
Delitas O Erturn eſt juvenilem ætatem ad vitia & ſcelera pronam,
Commu. adeoque patet, Studioſos quoque iisdem obnoxios eſ⸗
niæz Sin ſe, Cui experientia cotidiana ſuffragatur, & atteſtantur tot
dioſorum. volumima actorum, quæ ubique in ſcriniis academicis in-

venire Heet. Et quod quidem graviora delicta Studioſo-

Xu

—qẽ

dropn

— — —021 K£
s do tmrum attinet, pares ob ea cum aliis civibus pœnas luunt,
i fat ati furtum, homicidium, adulterium, & his ſimilia. Vid.
heer PHILIPPI Mſ: pradk. Iiſt. L. 1. clog. 1. ubi diſquirit: An ſtudio-
caut: ſus ob furtum pœna ordinaria ſuſpendii plectendus fie?
mn er⸗ Aff. P. MürLLER. not. ad Struv. exerc. fF. t. zh. 15. dLit. g. TA-
is eis BOkR. racem, crim. zad art. 16o. H. 20. Téqq: COIHMANN. Conſit.
m ſire acad. yo. n. 92. Jeqg. Ea enim perpetramtes perdunt privile-
at⸗ gia academica, ut ſupra diximus, adeoque nullum eſt du-
SPVPk. bium, quin etiam torturæ ſubjici queant. TABOR. tr. de quæß.
ſalut. c. y. G. 41. CARPZGV. qazſt. crim. Iich. n. gö. ſoczf. L. B. de LY NCKER.
N . analelt. ſf. L. a&t.15. 1h. gs. P. Sog- Solet tamen plerumque mitigari
n Pecna ſtudioſo delinquenti, reſpectu ſc. habite ad eorum juve-
fit u. nilem ætatem. Quoad fornicationem præſumtionem contra
ice⸗ AKudiofos militare plerique aſlerunt, juxta illud tritum:
i. Scholaris ſolus cum ſola non præſumitur orare Pater No-
it ſter. Sed hæcce regula nullam plane meretur fidem, ſed
, . pertinet potius ad convitia, quibus onerantur ſtudiofi ab
aZ, tis, qui expertes litterarum earum amatores oderunt. Se-
5, quimur contra iſtud, quod certiori ſane nititur fundamen-
K quod nempe quilibet bonus præſumi debeat, denec proo.
betur contrarium. Hoc tamen inter privilegia Studioſo-
rum refert BERLICHIVS P. F. concl. 35. n. &a. quod lotrices
Scholarium ſtupratzæ detem non poslſint petere, & a pœna
. erdinaria excuſandus ſit ſtuprator. Crimen falſe monetz
llla⸗ in ſtudioſes non cadere, etlam, ſi fallos exponant num-
mos, REEVFF. pr. uz. teſtatur. Volentes & ſcientes enim id
. feciſſe non putantur, cum jura magis, quam pecuniam noſ-
ſe ſoleant, arg. L. 22. C. d. jur. delib. ubi de milite argumen-
tum in ſtudioſos deſumitnr. 25
ten 10 Sunt autem quædam delicta, quæ ſtudioſis ferme pegis
s in⸗ propria ſunt & maxime inter eos perpetrantur. Ut turbe ide
acholo⸗ S 2 publi. udigſe⸗
Nu 2 Publi-

(28) 6

ram pro- publicæ & noctummæ, & denique duellum. Turbas publi- Dihil
prio. cas ſæpius a ſtudioſis exeitari quis neſcit? protocolla & a- bere
Ga omnium univerſitatum adeat, ubique enim exempla r⁹e- peena
periri ſolent, Sed hujuscemodi delicta relegationis pœna glch⸗
auctoribus applicata coercentur, nonnunquam damnatio ad nmin
operas publicas accedit, nec non relegatio cum infamia finct
connexa, fi fugitivus ſit reus, & violatio mandatorum Re- Ium
Roris, ſeu, quod gravius, ipſius Principis, delictum exacer- me

bet. Sxpius Stuchofi noéte ex epulis & compotationibus
provenientes, clamoribus, & in prætereuntes jactatis con-
vitiis, diffractionibus feneſtrarum, lapides gladiis pertun-

dentes, magnas turbas excitare, & litterarum ſtudiofum non ele⸗
decentes ineptias agere ſolent: ejusmodi pacis publicæ langi
turbatores per excublatores femoveri, per noctem ſervari, nand
& oriente luce cuſtodiæ academicæ mandari, exindeque guam
pro ratione delickorum carceris vel alia pœna adfici con- neat
ſuevere Statut. Acad, Jenenſ. . Klan
5. XxIuTI9 M
In ſpecie Cum ftudioſorum in academiis ſemper ſit magna teleg⸗
Duella & multitudo, facile adparet, qua ex caufa tot inter eos Conet
Cenami- oriantur disſidia. Notisſimum fcilicet eſt illud, quot ca- wſam
„d, pita, tot ſenſus, quod & in academia locum habere ex- ai pe
perientia teſtis eſt. Quæ disſidia, ſi ſolummodo in injururi· ſlioli
as verbales & minores reales erumpunt, non adeo rigidam ingn⸗
Aaac alii pœnam luant ſtudioſi. Quamvis enim in Electo. Ieg.
. gali Saxonia in hujusmodi delicta ſeverisſime animadverti tuta)
ſoleat : In Mandato contra Duella anno 1ziz. S. js. de ſtu- in or
dioſis ſic cautum eſt: doch ſoll bey denen Studenten, in ſinman
Anſehung ihrer Jugend, die daſelbſt geſetzte Gefaͤngniß Stra⸗ Gioſin
ſe, auffer was das wuͤrckliche duelliren, und die dem Pirn
gleich geſchaͤtzte Rencontres anbetrifft, nur zur haͤlffte exe- Kndi⸗
quiret werden. Si vero inter ſtudioſos a verbis ad ver- a

bera progredhiatur, ut ex Mandati noſtri jam citatis ver- 60, 4
bis adparet, pœna in Duellantes decreta exequi debet; F. 4.
. 8 nihilo

— MBßr —
Ppubli. nihilominus tamen & in hoc caſu mitigationem locum ha-
plae. poœnam Duellantes luunt, & qnidem in perpetuum i, qui di=
pem gladiationem faciunt auf dem Stoß, prout Pecretun: viftäa-
llo ad tioniz d. a. 10ég. ordinat. Sed hedie non obtinet illa di-
nfamis ſtinctie, ſed indiſtincte relegantur, qui certamine armo-
unhe⸗ rum comendunt, niſi in pecuniariam pœna relegationis
aucr mutetur. H
denun⸗ =G . Pœnæ ſtudioſorum ſunt, pecuniaria; cafceris & Pæna FKu.
Innon . relegationis. Pecuniarig magis Parentes eorum, quem ipfos dioſorum:
publie tangit; carceris pro diverlitate delictorum diverſa eſt, & Pecunia-
nd. natione durationis, 8e cum & absque carena. Nonnun- risg,
R quam in pecuniariam mutari ſolet. Lipfiæ pro ſingulis carcerit,
RZ incarcerationis feptimanis quinque thaleri ſolvuntur, in
“ Salana noſtra tres tantum. Relegatio vel fit in perpetu- Relegatis-
um, vel ad certum tempus. Priori caſu per relegationem nir.
ad XCIX. annos exprimi ſolet; ad certum tempus vero
relegatus durante eo rechre non debet, & ſi tale quid
magna conetur, in perpetuum relegatur. Relegatio, qu?æ cam
g eos infamia eſt connexa, rigidisſima eſt, qua ſtudioſi adfci-
not ca⸗ ci poſſunt, pœna, nec niſi atrociora delicta ſequitur. Stnu-·
ge ex⸗ dioſus ſi ab Academia relegatur, an a tota illa provincia,
inut. in qua Academia fuſtentatur, relegatus cenſeatur? vid. BER-
igidam 110CH. P. z. concl. 21. n, 19g. Sed P his omnibus vid. Sta-
Lecto. tuta Jenenſia & Lipfienfia, imo fynopſin ſtatutorum. quæ
advetſti in ommibus academiis novitiis ſimul cum infcriptione in-
ge ſtu⸗ ſinuantur. Vnum hic addere lubet: Fugam nempe flu- FPauga ſtu-
ten, in dioſum non reddere ſuſpectum. Quamvis enim alias fu- dioſum
Stra⸗ gitivus præſumatur nocens, L. 7. S. J. F. d. ſuſpect, tutor, non reddit
deln Studioſus tamen non præſumitur metus cauſa ialutem fu ſaſpectum.
ſe exe⸗ ga quærerg, ſed parentes viſendi gratia abiiſſe, ſeu forte
d dor. eeo, quod præceptor immoderate eo utebatur. L. 7. S. 7.
eis vef⸗ F.i d. edilit, ediét. confer. REBVFF. d, privil. Eniv. br. F. qui
geber; ᷑ pbz caſuüm

caſum adducit, quod nempe ipfe Tholoſæ ſtudioſum
defenderit ex hag lege, ſuſpicionemqu ab eo remove-

. KRMNI.

Eorum
rivilegia:
tum ſtudi-
bſorum.

ſupereſt exponendum, ferum ſcil. pzivilegiatum ſtudioſo-
rum concernens. Cum enim eorum jJura ab aliis longe
digerfa fint, peculiare gtiam iisdem forum tribuere jam
olim Friderico Batbargſe placuit, ut eſſent. qui 2b alienis
liberi curis academiarum ſalutem eo majori fetvarent di-
ligentia, ac Kmul petulantiam malorum continua vigilan⸗
dia compeſcerent. Asth. igitur Habicg, C. ne ſil. pro. patt.
expreſſe ordinat: ſi litem eis quispiam ſuper alique ne=-

otio movere voluerit: hujus rei optione data fſcholari-

dus, eos coram Domino vel Magiſtrata ſuo vel ipfius ci-
Vitatis epiſcopo, quibus hanc jurisdictionem dedimus,
Trer Scho- conveniant. Tres ideoque hic dantur ſcholaribus judices,
ler. judis, Dominas, ſib quo Rector academiæ intelligendus, RFBVFr.
des.? Wmerpret. Auth. Habite, non ut quidam volunt, Hominus
vel præles ipins civitstis; hic enim intelligitur fub de-
nominatione aliorum judicum, qui excluduntur a jure ſtu⸗
iofis dicundo; Magißer, ſub que profeſſor eorum ſeu
Mnfhector intelligendus; tertius fudioſis conceſus judex
Korpus academiam reputaverint mdores noſri, clcrico
Burisdickionem ejus mandare Hnp. non dubitavit. Et
Aum, alids actoni deckio compett; inter Phies
ttteei judices aliquem eligendi, coram quo ipfum conveniat,
J. „. §. oh. ſ. 1. Jedt. Optio hic data en ſcholzri eti-
Mazik,a-am reo, duemnam inter judices eligere velit. Ait por-
Me. ro Aush. hofia, hisce Jucdlicihus datam jurisdictionem No-
mitean tisſima autem hic ec vuigata diviſio jurisdictionis in fu-
ownimode periorem ſ. altamn, & inferiorem f. baſſam. sTRYK. 21

Danm

Haud exigui momenti privilegium achhuec nobis

jurisdittio Al. 4d. f. ad tit. de jurisd. th. 6. Jea Quxritur igitur, quæ⸗-

ham 4
goiar
ſam, (
tio
wilegis
1 4
1em tal
C. N.
le mar
Du
MICHI
ſorum
tut cit
F. ſe⸗
zegre
Per pr
M, Aa
. K.
lm. t
Rüoh
et,

pekit
uckici
Non o
el e
itagne
N cor⸗
fone
Wn

dquidam Ddum, emnimodam jurisdictionem eſſe conteſ-

.
7

— 4 6) α
nam conceſſa ſit, omnimoda, an baſla ſolum odo?s volanft Zarm Ee
. 6 dain ſis,
ſam, cum Imp. dicat, ſtadiofis ſaper quocunque nego:
tio nullanz litem eile movendam eoram alio, quam pri-
vilegiato eorum foro; sTRYEIVS zutem c. J. ß. 7. vult,
ſi vox jurisdictionis indefinite tamtum e primatur, infenio⸗
rem tantum oncefam eſſe, & BRVNNEMANN VS in cit., Autks
C. Ne. ſi, pro. päatr. num. 6., ait, altam Jurisdictionem ſpecia-=
le mandatum reqnirere; & vero fimile eſt, ſub negoti-
orum vocabule venire folummodo negotia civilia. Conf-
RICHTER., ad Asth. Hahita. Biſp. VI. Czterum ftudentes
forum domicilii in patria retinent, & ſi ibi conveniun-
tur, citatio patri ipforum zecte infinuatur, LEYSER. wedite
ff. ſpecim. y. med. y. ſeq. Ideoque ſtudioram cauſſa pe⸗-
regre abſens ad patrium Judicium vocatus, per ſe auf
per procuratorem comparere neceſſe habet, . MüLLER.
noi, ad, Siray, exere. fF. 27. tb. ac. lit. O. Bocer. cl. Ge
D. 6. th. 1g. ſed privilegium fori, Schölaribus a Friderico
Imp. tributum, hodié in quatuor capitibus immutatum efi;
Scholares tamen, quorum Rector jurisdictionem non ha-
bet, Epiſcopo ſen Conſiſtorio adhuc hodie ſub funt, LExSEE=
git, loc. wed. 1, ſeJi.
S. XXXI.

Pochie omnis jutisdictio academica Rectori com-
petit & Conſfotio five Senatui academico ; Cajus Nodierus
Judicium delegatum in hiac Salana eſt Genclium Aritius, tademice
Non ommibus vero academiis in eodem gradu conceſſa iurisdidit-
eſt, eſee Serjkio f. Mod. F. tit. d. jaritd. S. 14. Stucdiofis onis ſtutus
itaque non amphus competit optio judicis, fed opus eſt,
ut coram Recétore compareant citati, quippe qui in inſcrip-
tione jurant, ſe Rectori obedientiam præftitutos. Ne-

tui

Ne. Norot Poflunt Rtudioft jurisdictionem & ſe ſena- Fad Pie.

(„ rr——
ricdikio- tui oppidano ſubmittere. c. ſe diligenti iz. X. d. ſoro com-
nem non petenti, ubi a clericis, quibus interdictum, ne ſibi con-
poſſunt ſtituant iudicem laicum, ad ſtudioſos argumentamur.
proragare. vid. LEYSER. cit. loc. medit. 3. Poſſunt tamen Studioſi in
ſingularibus cauſis magiſtratus oppidani jurisdictionem pro-
rogare; fed nec hoc, niſi conſentiente adverſario, IDEM
d1. l. med. g. Sic & reconventio contra academicum in fo-
ro oppidano locum habet, 10. c. l. coroll. 2. & ſpecim.
123. med. alt. Alias ſtudiofus coram magiſtratu oppi-
dano confeſſus, pro judicato non habetur. BERGER. Blelt.
Proe. execut. S. 24. & El. proc. matr. §. 45.

§. XXXII. ,

In quibusdam autem academiis inferior, uti e
ſuperioribus patet, ſolum jurisdictio academica eſt, ſuperi-
or ad præfectum pertinet; exemplo eſt Wittenbergenſis,
prima no-& ipſa noſtra Salana. Rectori competit plerumqne no-
tio ad Re tio leviorum cauſarum; majoris momenti cauſas ipſum
Ktorem ad Conſiſtorium vel Concilium referre oportet, quod con-
pertinet, ſtituitur ipſo Rectore, Senatu ſive Adſeſſoribus,
etiam vti & Secretario ſive Actuario. lenæ, cum hoc tempore Re-
academiis Gtoris Magnificentisſimi officium Serenisſimus Princeps Saxo-
ſaliem in. Imnatenſis Jam ſuſtineat, Pro-Rector eligi ſolet, cujus offici-

ferior con- cium eſt ſemeſtre. An Academiæ Electorales Saxonicæz

ceſa ju- earumque membra forum ſortiantur in Curiis Electorali-

nisdictio, bus Saxon. (Hof⸗Gerichten) ibique conveniri posſint? la-

te reſolvit NiCOLAI reſol. pratt. 9. ubi plura ad hoc forum
privilegiatum ſpectantia adducuntur.

F. XXXIII.

Ligores Eñr foro privilegiato fluit, quod lictores Magiſtratus
magiſtra- oppidani vel præfecturæ intrare nequeant muſea ſtudioſorum-
tus urbani Debent enim hi ſecure habitare. Auth. Hasitæ« C. ne hl pro.
non debem patr. ſimili privilegio gaudent collegia, quod ex Wns.

Jenen
dege
wvo
Ants
nicht,
Nath
ein
Dehm
Rect

Dn

Det.
dici
cauſ
lali
EhRVY
dioſo⸗

Didi
emim
nucht

Nuc
wwit
Pein
Sd
beha
zegen
lariun
4
Per

Jene,

hern
denhe

☚

„an. Jenenſ. patet. So haben wir auch die collegia zu Jena inerare
on. dergeſtalt privilegirt, und befreyet, das wir auch hiermit thun, Mſ
tamur. wo ſich zutruͤge, daß der Studenten einer oder mehr in des udieſor.
voſi in Amts oder Raths Gerichten verbrechen, es waͤre peinlich oder—
n pro. nicht, und in die collegia kaͤme, daß der Schoͤſſer oder
IDEN Rath noch derſelben Diener nicht ſollen macht haben, hin⸗
nin ſo⸗ eein zu lauffen, oder ſolgen, und den Verbrecher heraus zu⸗
heint. nehmen. Doch im Fall, daß die Verbrechung peinlich, ſoll der
opi⸗ Rector dem Schoͤſſer den Studenten durch den Univerſitaͤts⸗
4 Us, Diener aus dem colllegio zuesberantworten ſchuldig ſeyn.
In criminalibus prima notio ad Rectorem perti- De capta-
net. Statut. Acad. Jenenſ. Non enim ſtudioſus ſtatim ju-ra ſadio-
ati er dici ſeculari tradendus; requiritur prius ut inquiratur, an ſorum.
ſpen;. cauſa per ſe capitalis, etiam quoad ipſam perſonam capi-
li, talis ſit? Ideoque iudiciorum habenda ratio, quod WERN-
eg “ HERVS Obs. for. P. I. Olſ- zöb. Przjudicio confirmat. Stu-
Pin ’Jð dioſos per noctem tumultuantes quoque Magiſtratus op-
* picgdanus per miniſtros ſuos cuſtodiæ mandare poteſt. Sic
das, † enim in ftatut. neſtris: Der Rath ſoll die Studenten, ſo bey
nehe⸗ näͤͤchtlicher weile mit ungebuͤhrlichen, unzuͤchtigen, graͤßlichen
eee Nachtgeſchrey, oder andern unruhigen friedbruͤchigen und ſtraffes⸗
c. wuͤrdigen Sachen etwas verwuͤrcken, welches nicht in die
Peinlichkeit oder Leibsſtraffe zoge, durch die Nacht⸗ oder
onel Stadtwache gefaͤnglich annehmen, biß folgenden Morgen
lac. hyphalten, und als denn dem Rectori die Verwuͤrckung an⸗
zeigen, und den Studenten ausantworten. Et hoc ad ſcho-
c ſoun

larium privilegia pertinet in Ord. Acad. Saronicar. BEleltora-
lii Auguſtag excubiatoribus interdici, ne plagis ſtudioſos
per noétem graſſantes adfcere audeant, ut & in Satut.

Jenenſ. doch iſt dem Rath befohlen, ihren Buͤrgern und Die⸗

iſtans nern einzubinden, hierinnen und uͤberall mit guter Beſchei⸗
hnn denheit und urſcheigkeit zu gebahten.
r0⸗ . . . J: 2 . . . ⸗„ H . . .
ſ Denique inter privilegia judicialia Studioſorum Remedium
vn. = E referen-

2.
proroca- referendum eſt- quando ACCVRSIVS ad L. 2. C. Pz nem.
zor. contra invit. ag. Ge. lit. e. Scholari ſeu Studioſo mox ex acade-
creditor. mia diſceſſuro facultatem concedit, etfi non diffamantem,
hudioſor, provocandi, ut aétionem, quam ab eo meruit, tempeſtive I
inſtituat, nec differat, donec pedem in ſtripedio habeat. run
Quæ Accurſfii ſententia arg. l. 6. C. de remiß. pign. recte AI.
defenditur, cen judicat Dy. LEYSERVS med. f. ecim. &l. dioſi,
sorollar. I. Et quamvis BERGERVS in Elect. proc. provotat. wede
§. 7. eam jure niti neget, tamen ejus practicam receptam ð
ibidem agnoſcit. P
§F. XXXVI. e,
Privileg. Porro ſtudioſus etiam active privilegio fori gau= MWgi
ſori altiv. det. Nimirum inter miſerabiles perſonas refertur: ideo- W
que adverſarium ſuum in curia ſuprema Principis conve- cor
nire poteſt, juxta L. an. C. quand. Imy. int. pupil. & vid. V.
jus dic. PkT. Müc-LER. not. ad. Siruv. exerc. Ff. 9. t h. 59. lit. onenn
. n. g. Sic etiam Studioſi poſſunt, omiſſo judice inter- ini
medio, ad ſupremum appellare. BERLICH. P. 1. concl. 10. mum
„ 5z. Studioſi tamen non fruuntur foro privilegiato, ge
vi⸗ quando extra Acad. contrahunt vel delinquunt, RICHT. VI.
Privileg, zd Auth. Habita. Atſp. 7. B. I. FRANZK. 1I. Reſol. 16. n. 35. & 67. demil
Iori ceſat. ggRLICH. 2. Deciſ. 257. n. 6. L. B. de LYNCKER. comm. fj. L. H
1. t. 1. §. 47. & P. 1. Deciſj. 247. An Studioſus privilegio ei V
renunciare posſit? Vid. Marpurg. Vol. 2. Conſil. 12. n. Iob. ſeg. Corrd
8. XXXVI. ſaen
Concluſio. tæc de prwilegiis füdieſoaram jam dicta, pro modulo ,
ingenii mei, ſufficiant. Quod reliquum eſt, opto, ut omnes recho
academiæ floreant, vigeant, hæc ſapientiæ ſeminaria, ſpem obli
atriæ & ſalutem reipublicæ fuſtinentis, Noſtrum eſt o- num,
bedientiam & integritatem, ſtudioſo ſapientiæ decente. i
exhibere, & tunc nec deerunt, qui ad exemplum laudatis- Hand
iuimnn Imperatoris FRIPERIGI ſtrenuos Muſarum De- VI
fenſores, & academ'arum Servatores ſeſe ex 2=
„ DDdibebuct. N

*

4 CcconoI-

(*) *

I. Copia Academiarum, Doctorum & Studioſo-
hebeat. rum æque, ac inopia, Reipublicæ obeſt.
telte II. In Academia N. reperiuntur Doctores & Stu-
iin 41. dioſi, qui nec legere poſſunt, nec ſeribere, foͤnnen
rmatd- weder leſen, noch ſchreiben.
kehtam III. Imo in Academia P. Candidati, qui nec lege-
re, neque ſcribere, poſſunt, creantur Doctores &
ke⸗ WV. Virgines in numerum Studioſorum recipere,
tome⸗ convenit.
6 vi. V. Studioſis prope academias anſam & occaſi-
AH onem illicitæ voluptatis, peccatorum, & vitiorum fub-
mer. miniſtrare, Iura Divina & humana prohibent, eam-
1 . que præſcindere & exſtirpare potius jubent.
giao, VI. Studioſis Theologiæ, Iuris, & Medicinæ in Aca-
ieht. demiis occaſio exercendi Praxin ſuorum ſtudiorum
g magis promovenda eſt, quam impedienda.
.5 4 VII. Iuſtitia Diſtributiva in republica recta, non
g t. corrupta, requirit, ut præmia, honores, officia pub-
UÜca, & ſimilia, ſecundum merita ſtudiorum, per caſus
nodulo rectos, Nominativum & Vocativum, non per caſus
onnes obliquos, Genitivum Nepotiſmi, Dativum Numo-
‚pen — rum, Accuſativum denigrationis candidati competen-
etto. tis, vel Ablativum importunæ flagitationis, dignis
teote haud indignis, conferantur.
undint. VIII. Studioſiindigenæ, cæteris paribus, in officiis con-
N . ferendis, præferendi ſunt alienigenis ſive peregrinis.
NX. Studioſis dictitat Iuſtitia univerſalis, orandum
EK 2 & la-
00l.

– 7 *
& laborandum eſſe, ut ſit mens ſana in corpore ſano.
X. Studioſos, qui Magiſtratibus, Præceptoribus
& Parentibus haud obediunt in licitis & honeſtis,

Iuris divini & humani coêrcitiones & pœnæ manent.

—

XI. Studioſi,
erſonas ſectantur, exheredari merentur.
XII. Doctores & Præceptores, qui profana contra
fidem evangelicam, vel artes rabuliſticas, vel ſanita-
ti & vitæ humanæ noxia exercenda & promovenda
commendant, ab academiis ſunt exſtirpandi. “

XIII. Virtus togata ſive eruditio litterarum præferen-

da eſt virtuti ſagatæ ſive artibus militaribus & bellicis;
ideoque procœdria Literato competit præ milite.
XIV. Eruditio per ſe neque probitatem neque pru-
dentiam adfert.
XV. Literæ habent ſuos oſores & Obtrectatores.
XVI. Studia contemplativa magis delectant, quam
proſunt. .
XVII. Academia eſt inſtar alvearii vel apiarii, fu-
mus afflictionum & onerum fugat apes, tintinna-

bula præmiorum & honorariorum eos revocant &

allectant. =
XVIII. Annonæ caritas diſpellit muſas; ejusdem
Vilitas allicit muſarum filios: ergo flagellatores an-
nonæ ab academiis arcendi. SðJðSMUW

7

— —

qui mimos, Gcorta, fures, & ſimiles

det n
juwen
ſemir
Cont
u p.
nitisſin
deſine
(ujus
Pretes
ſüiarii
de
tati,
ſec il
ligent
guend
magis
enb⸗
Pena
det
tum
accech
dida

fug⸗

—

(

dnua NOBILISSIMO ATQVE DOCIT EBSIMAO
u DoOMINO RESPONDENII
Ontra S O
u Vales fmactus tandem proferet ſecutura æſtas aut fer-
ſenc ◻ tßlior autumus ? quando jam adeo fœcundum ſe præ-
bet viride & amœnum Ver! Perge igitur., florentisſime
feren⸗ juvenis, LENzZ, excolendo agrum ingenii fertiliorem, cui

llicis; fſemina elegantioris literaturæ concredidit cura & cultura
7 Conſultisſimi Parentis, ſtrenui juſtitiæ diſpenſatoris; fac,

ſenr ut pomum hoc haud procul cadat ab illuſtri Stipite, me-
. ritisſimo quondam & beato nunc Vice-Cancellario LENzZIO. Non
deſine ſectari veſtigia eruditi & prudentis Cognati, HERRII,
4. cujus merita agnovit Serenisimus Patriæ Pater, ut ipſi &
gam praæfecturæ directionem clementisſime commiſerit, & Con-
. Rliarii aulici charactere dignum habuerit. Cogneſcimus
N⸗ . quidem ex ungue iſthoc ſpeciminis, proprio marte elabo-
tinna. rati, leonem, dum non ſolum jura Stuchoſorum exhibes,
cnt ſed illorum virtutes quoque & vitia tangis, probos & di-
ligentes ab improbis, Dorfflaͤuffern und Faulenzern, diſtin-
guendo. Non igitur eſt, cur metuamus, clasſi ultimæ Te
usdem magis, quam priori, eſſe adſcripturum, quin potius ſpes
res an⸗ eſt firmisſima, quod privilegia & præmia, non odia &

pœnas ſtudioſorum, ſis captaturus. Fac igitur, quod ſecun-
det ſupremum Numen! ut ſpem amandisſimorum Paren-
tum ex aſſe adimpleas, & ad boni ominis agnomen LENZ
accedat proſtheſis, non dira & atra Pefti-, ſed læta & ſplen-
dida Excel? a & mihi de diſcipulo & inquilino bonæ
frugis gratabor, & tibi ex animo gratulabor, Vale!

6

E 3 Enarra-

Earrat de conditione quilibet ipſe
De placidoque ſtatu, quis neget? hocce ſuo,
Clarus in arte poëta canit ſic: Narrat arator. &c.
Ac audit, cathedram jam modo, quisquis adeſt,
Dum conſcendis, præclaræ, Lenz, artis alumnum
De ſtudioſis ſic fundere dicta. Vale.
Hæc pauca modulatus Doctis-
ſimo Reſpondenti, Amico ſuo
Svavisſimo, proſpera quævis
adprecatur =è 9
CHRIST. FRIDERICVS KREBSIVS.
Cahla-Altenburgenſ. Candid. Jur.

Fauais euge! avibus, mi Lenzi, ſcande cathedram,

*

Laude Tua, Themidos fac reſonare ſcholas.

Qui pia civilis doctrinæ templa peragras,
Sic prodeſſe domi, discis, itemque foris.
Ipſe Tibi Magnus Juris Dux, atque Sacerdos
HERTELIVS, monſtrat noſter Apollo, viain.
Docta Tibi famam, impreſſo ſolatia recto, 5

Vt mihi, ſic Patri, gaudia pugna parat.
Hæc pauca in honorem Nobilis-

ſimi ac Doctisſimi Domini Re-

ſpondentis de ſpecimine mox
ublice exhibendo gratulaturus
SAIAS GEORG. FRIEDER. SCHROETER-
L. L. Cult. Magdeb. Opp.

i⸗

loce
Cumm
Hos-

Cel⸗

Docti⸗
ico ſio
queris

Bols.
ur.

Wobilis⸗
nin Re⸗
ine mos
Ovlaturus

OETEN

„

Visquis in Aoniis dignus cupit eſſe Camenis,
Et ſtudioſorum juribus usque frui:

1s debet ſtudiis omnes intendere nervos,

Et Phœbi doctis invigilare choris.
Hocce LVO monſtras exemplo, FAVTOR AMANDE,
Hoc TVA nos præſens pagina docta docee.
Cum ſcandis Themidos divinæ pulpita ſancta,
Iuraque demonſtras ordinis Aonii.

Hos TIBl gratatur lætos mea Muſa triumphos,

Et factis ſolyit vota ſecunda TVIs:
Creſce Deo, Patriæ, Venerando creſce Parenti,
Et cape ſudoris præmia digna TVI.
AvVGVSTVS CHRISTIANVS EHRLICII.
Groſſenſtein- Altenburgenſis. LL. C.
Opponens

Wer im Lentzen ſeines lebens, .
Wie Herr Lentz, ſchon Fruͤchte zeigt,

Von dem hofft man nicht vergebens,

Daß der Herbſt was groſes reicht.

Werther Freund, die kurtzen Worte,

Werden ein Oracul ſeyn:

Denn du nimmſt die Ehren⸗Pforte

Heut ſchon diſputirend ein.
sä Mit dieſem wenigen gratuliret dem
Herrn Reſpondenti zu ſeinem
abgelegtem ſpecimine
Joh. Heinrich. Ludwig Muͤller.
Francus L L. C.

en

⸗ De haſt Du die zeichen der Freundſchaft und Liebe,
Nun ſiehſt Du, nun merkſt Du die zaͤrtlichen Triebe,
Nun zeigſt Du die Proben von ruͤhmlichen Fleiß;,
Nun kaͤmpfſt Du nun ſiegſt Du nun haſt Du den Preiß.
Laß ferner in Tempeln der Themis Dich hoͤren,
So wird ſie Dir lohnen, ſo wird ſie Dich ehren,
So werden die Muſen die Palmen Dir ſtreunn
Mir aber vergoͤnne Dein Diener zu ſyn.

Triebe gluͤckwuͤnſchend
Chriſtian Ernſt Weiſſenborn.

X

Nogarum fœdus amoris en! id quod junxit, Amice,
Hic lenæ noſtros firmiter ac animos,
Poſtulat, ut IIBI toto jam jam pectore grater,
Et dem fſigna meæx ſic quoque Iætitiæ.
Opto quisquis dum natura dedit TIBI, quicquid
Posſidet, ut laudes audiat haſce TVABS.

Nobilisſimo Dno. Reſponden-
Hii, Auctori hujus diſſertatio-
nies doctisſimo, ex animo gra-

tulatur
IOANNES FRIEDERICVS HERTELIVS,
Jenenſ.

Dieſes ſchtieb aus einem redlichen

—

[20 an

S T 0
W X VY
VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

R

7 8 9 10 11 12

6

4 Copyright 4/1999 VXyMaster GmbH wwW.yXymaster. com

2

IO IVRIDICA

TVDIOSORVM

Vom

OQVAM.
FAVENTE GRATIA

AAGNIFICENTISSIMO

O PRINCIPE AC DOMINO
5OMINO

MO HENRICO,

IACI CLIVIE MONTIVM ANGARIXE
COMITE SAYNEÆE ET WITTGEN-
TEINII RELIQVA
PRESIDE

0 MAGNIFICO

RICO HERTELIO

CPVRILE PROVINCIALIS FACVLTATIS IVRI-
BINATVS ADSESSORE ORDINARIO.
H. T.
IAE PRORECTORE
9RE ETY HOosPITE SMME COLENDO
XDEMIA SALANA
LII A. O. R. MDCCXXXV.
RIO IVRE CONSVLTORVM
HORIS CONSVETIS
LICE DEFENDET
CITOR RESPONLDENS

FRIDERICVS LENZ

LTENBVRG. MISN.

— —2.,.— 2

LITTERIS MVLLERIANIS.