KaI600-4268
author: Behr, Johann Heinrich

Ka I 600

4268

Isenflamm, Jacob Friedrich: Dissertatio inauguralis

medica de anaemia spuria. 1766

E

b od

-

-

as

—

—

—

-

—

—Á

Es

-s

ls

^

D*

i

"

|

f

ag

DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

ANAEMIA SPVRIA

QVAM-

SVMMI NV MINIS AVSPICIO

RECTORE. ACADEMIAE MAGNIFICENTISSIMO

SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO

DOMINO

FRIDERICO CHRISTIANO

MARGGRAVIO BRANDENBVRGICO PORVSSIAE

SILESIAEQVE DVCE xsi. BVRGGRAVIO

NORIMBERGAE REL.

PRINCIPE AC DOMINO NOSTRO CLEMENTISDIMO

EX DECRETO GRATIOSAE FACVLTATIS MEDICAE

PRAESIDE

D. IACOBO FRIDERICO ISENFLAMM

SERENISS. MARGGR. BRANDENB. CVLMB, A CONSIL. 'AVL.

ET MED, ANAT. ET BOTAN, PROFESSORE PVBL, ORDIN,

IN FRIDERICIANA ERLANGENSI

PRO GRADV DOCTORIS

SVMMISQVE IN MEDICINA HONORIBVS PRIVILEGIIS

AC I1IMMVNITATIBVS LEGITIME OBTINENDIS

PVBLICO ERVDITORVM EXAMINI SVBIICIT

IOANNES HENRICVS BEHR

LOBENSTEINIO-FVARISCF' S.

D

V1L

APRIL

MDCCLXVI.

EnraNGAE APMVD I.D. M. CaMERARIVM ÁAcAp. Tirocn

:

6X

i

€

b

3

!

»-

£

€

"

bv

g at

P?—Jï»

w

E NEI

N

(5

g

2

EC

d-

.

"

RILENME IT

N

A

4j

«t

N

Z*

pE

7 À

W

M

n2

J

».

Á

]

A

I!

Y

eo

N

DN

)

SSS

u

D AAGES

t

j

(f

:2;25/

Xä*m

R

MAT a

*

Bä ,

^i

r

T.

lfö

a

*

—/

ä'l*

XX N ,

QY

ï:

N E

5

R

)

N

-

Qx

-

3

'DISSVE.RTïA'TIO INAVGVRALIS MEDICA

DE

»

ANAEMIA 'SPVRIA.

j

777

EE

M

R

NT

PR OIOE/H;WM.

NY

S

Q

"Z

S

",

27

A

A

lacuit diuino legislatori; dum gentem per

MLA

NS

omne vitae fuae tempus in locis defertis

zmmm—

fl

—

E

7

Ul

i ^

migrantem, iamque terras fibi infuetas. in-

u-

ET

—

culturam variis ad victum cultumque per-

45-7 tinentibus legibus obftringeret, harum le-

gum alias fola fua fulcire au&toritate, alias

adie&ta ratione eo quafi feuerius inculcare.

Referenda eft

ad has vltimas ea, quae fanguine vefci vetat, a) addito fci.

licet €o legis fundamento, quia azima caruis feu vita efl in

fauguine, : Relnquenda merito certe et huius legis inter-

pretatio diuinae voluntatis interpretibus, nec in re tam ar-

Á

d'þa

" a) I.e-ï,ii';;,, Xflll. Y II, et I4,

L

2

DISSERTATIO INAVGVRALIS. MEDICA

duà falcis in alienam meffem immittendae nobis eft facultas

aut pruritus

Ad caeremonialem pertinere legem et hoc effa-

tum, firmiffimis euincit argumentis fumme Venerabilis et

Celeberrimus KIESLINGIVS, b) varia quoque de ratione fan-

guinis expiatorii typica adfert ngipzGGERvs, c) quo for-

te etiam,aliquantum 10H. cLERici interpretàtio pertinere

videtur, d)

Diftin&ionem a reliquis gentibus hic incul-

Cari autumat sPENCERVS$ e) alii vero crudehitati , quae

E.

efu fangmms facile menti infpirari poffet, hic obicem poni

putant. f) Ob religiofam fanguinis altaribus. tantum defti-

nati rationem hanc effe datam legem probare conatur

GOTTHELF, AVG. LECHLA. g) Praeter hafce rationes e

facris hauftas fontibus et phyficas fübiungit D. PATRIK DE-

LANY, h) fanguinem calefacientem eífe peffimaeque digeftio-

nis c1bum fupponens ,

ficque et medicae confiderationi

hanc legem fubiicit.

Eo magis forte in praecauendum ex

pefümo cibo in regione calida in aduenas redundaturum

detrimentum tendere videtur legis fpiritus. i) . Verum li-

cet omnino praua confe&taria ex deuorato fanguine oborta

teftentur sagTHOLINVS, ) SENNERTVS, m) TIMAEVS

^ GüLDENKLEE, n) aliique complures, mihi tamen noxii

effe&tus

b) in Hiftoria Concertationis Grae«

h) Reuelation . examin'd whit.

corum Látinorumque de efu fangui-

Candour. Se&. 1. $, 13. et 15.

nis. Sed. I. Cap. 1X. feqq,

c) de libertate Chriftianorüm a le-

i) Montesquieu Efprit. des loix.

Tom. Ill, Lib, XXIV. Cap, 24. fqq.

ä

ge cibaria veteri. Cap, lV. $. 8, fqq.

1).Disquif, Med. de fanguine ve-

d) in Commentar, ad hunc locum;

tito.

» 12«

e€. de legibus Ebraeor. ritualibus.

Lib, JI. Cap. X V

m) Inftit, Med, Lib, II, Part. 1I,

1

£) Grews Cosmolog.facr, Lib.IV,

Sc&. 2, Cap. 4

Cap, VIII.

n) Caf. Medicinal, Lib, Vl Caf,

&) Differtat, de pretio fanguinis

L

Ts

i

phyüco et religiofo,

o DE A,NAEMIA SPVRiA.

$

effe&us cum lege data combinatione nimium a ratione ipfa

adiun&ta recedi videtur, dum ideo (anguine vefci illicitum

erat, quia in eo vifa feu aima eífet. Duo enim fünt, (i

medice d:uinum effatum rimemur , quae feparanda ac euol-

venda feorfim videntur, primum fcilicet, quid fit vita haec

vel anima in fanguine latens, alterum , quare haec in fan-

gvuine latens vita impediat, quo minus fanguine vefci li-

ceat, Non hic quae perfpiciam , fed quae perfpicienda et-

fent, me proponere, vltro fateor; nec, quo attentiori haec

euoluantur animo, eo me maioribus irretiri, nec facile fu.

perandis difficultatibus, negare poffum. Quo enim cun-

|

que modo abftrufiffimo licet lateat in fanguine vita, "per-

Ípici nequit, qui fieri poffit, vt ex eius deuoratione aliquid

detrimenti capiat fanitas humana, cum,

qui bene viuit,

plusquam viuere non poffit. Effet forte potius corpori

exhauíto et exfangui fanguis praeftantiffimum cardiacum ,

nouam quafi vitam corpori femianimi infundens , nec leue

hac in re Chirurgia transfuforia inueniret .patrocinium,

Poffe vero modo vix explicando a corpore viuido effoe-

tum corpus refocillari, ipfum pavipis in finu foridae

puellae calefientis teftatur exemplum, 0) quod etiam in

pertra&tationefibrae debilis etlaxae allegat Il]mus s, v, s wg.

TEN. p) Nihilergo in vita, quae in fanguine latet, noxii,

nihil deleterii inuenit disquifitio medica. Nec minus denía

quoque ipfam hanc, quae in cruore refidere dicitur , ani-

mam eXplicandam obuoluit caligo. 'Nollem enim ad flam-

mulam vitalem , nollem ad Mumiam rHEOPHRASTI pAq -

cris1, Archeum nzLMoNT1, eueftrum aut fpiritum aftra-

Y

A

lem

.o) Lib. l. Reg. Cap. I v, r,

hau, $. 28,

9) Commentar.in Aphorism, Boere

n AC m SOCATI TPH UP P YU H P m o Poper m t

4 — DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

lem confugere,. quibus nonnulli fatis fibi fapere, ofnneq'ue

tuliffe pun&um vifi funt, ita, vt ex his non cruentationem

folum occifi coram occifore, q) fed et lemures et fere

mormolycea explicare füperftitiofe fatagerent. —Facile

quidem, pendere a fanguine vitam, perfpicit quisque, dum

eo effufo haec ipía deletur illico. Sic z»AwtiNONDAs r)

-

íe telo extrafto cum fanguine vitam effufürum praeuide-

rat, et ANTIGONVS ingenti clamore vas pulmonale di-

frumpens animam cruori miftam eiecit. s) Verum non fo-

]a haec fanguinis iaCctura mortem fíibi comitem vindicat,

gec fic in folo fanguine vita eft. Medulla enim fpinali ab-

fciffa- dum interire animal videmus , eodem iure, et in hac

et in origine neruorum latitare animam, dicere poffümus,

neque tamen ideo hoc ciborum genus inter prohibitos ci-

P

bos retulit lex a fanguine àabftinere iubens.

Corpus eius,

qui in vnda fübmerfus periit, ne guttulam quidem effudit

cruoris, ne minimae quidem fibrillae ruptionem paffum

eít, vere tamen mortuum eft, nunquam ad vitam reuocan-

dum, folo, qui antea aderat, fanguinis motu ceffante.

Non ergo in.fola fanguinis praefentia anima , non in fola

corporis integritate vita, cum vtraque motu fluidorum

abfente non impediat, quo minus corpus exanime fit.

Adeffe vtique eius, qui moueri debet,' fanguinis debitam

quantitatem necefle eft, dum'hac fubtra&ta adimitur vita,

nimium imminuta laeditur fanitas.

Floridum ac. rubicun-

dum afpe&um viuidae fanitatis habemus indicium, palli-

rum

dam nobi—sk mortem fingunt pi&ores atque poétae, Ve

quo

) vid. de hac re REIES Camp.

r) Cornel, Ne

p. in Vit, Epami-

Elyf. iucund: Quaeft. 35. eAR-

nond. Cap. VIIl.

MANN de miraculis mortuor, Lib,ll

$) Plutarch, Agis et Cleom, Tom,l,

Tit. 7.

9

DE ANAEMIA SPVRIA

$

quo facilius hic, quoue expeditiüs fuccedat, in quo vita

fanitasque refidet, fluidorum motus, eo exa&tius vtique

horum moles et qualitas fibrarum mouentium robori re-

fpondere debet, quod ni fiat, fieri non poteft, quin ipfe

motus, ficque fanitas et vita modo labefaétetur vario.

Quem igitur admodum fanguinis abundantiam Plethorae

füb nomine merito in morborum referimus claffom, ita

etiam eius paucitas feu defettus eandem Medici requirit

et confiderationem et opem. Patitur et haec, fiue totius

fluidorum maffàe, fiué nonnullarum partium habito refpe-

£tu, fuam fubdiuifionem, fponteque fic fumma, quae Anae-

miam Veram a Spuria feparat, appgret differentia. Cum

itaque alio iam tempore de Anaemia Vera nonnihil diétum

fit, Spuriam nunc attenta perluftrare meditatione, et quae

hac edo&us fim, AI'nauguralis fpeciminis loco proferre,

conítitui,

| A L.

Eft vtique et fenfu Medico in fanguine vita;

neque

effundere hunc omnem absque vitae licet ia&tura. — Ve-

rum non iners eft quiefcensque maffa , quae corpus grauen-

do praefentia füua lammulam vitalem nutrit, non fermen-

tum confli&u particularum fpiritus viuificantes eructans ;

non domicilium effluuiorum aíftralium, vt fomniarunt non-

nulli, quae ipfi non intelligerent , aliis obfcuris verbis ex-

plicantes. ^ Habitat nequicquam in corpore hic vitae the-

faurus, nihil certe àd vitam faciens, ni fobore- vitali per

tenerrima vafcula in minima corporis difiiciatur penetralia.

Motus igitur fit, neceífe eft, fanguis fua praefentia vitam

: cgnferuan.sr, maleque in 31io, q

uam in moto fanguine vita

Á 3

quaeri-

d

;&e*?i**'*'*-ïx

4 — DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

quaeritur, ; Verbis huc pertinentibus id confirmat ». ra1n. ^

.HOFFMANNVS, t) dum amima, inquit, et vita ipfus quoque

Scripturae Sacrae teflimonio eft in fanguine, prout uempe is in orbem

circumuebitur, et per vniuerfi corporis vafculofam compagem motu

agitatur , umam fimulac bic motus quiefcit, omuium partium funtio ,

et animae operatio intercidit. Sanguinis motum, licet circu-

lum non petfpiceret, iam cognouit Hippocrates, paffim in

»

operibus fuis u) de.fanguinis curfu probibito ,. alio loco-coufi-

flente , : mentionem faciens. Firmum íic fuit ab omni tem-

pore et motus et circulus fanguinis fcientiae Medicae fun-

damentum, exiguumque pauciífimorum affenfum obtinue-

runt, qui etiam poit àmmortalis. GVILIELMI HARVEI in.

. uentum, rem adeo in aprico pofitam negantes pertinaciam

potius, quam eruditionem teftati funt. v)

&. II

Verum docet fcientia Mechanica leges, eprnit

rationem , quae omnino inter mouenda et mouentia adeffe

debet, vt motus fuccedat, determinatque mouendi maffam

atque volumen, et vim motricem indicat, eo fcilicet re-

fpe&u, quo vel vtcunque motus fieri poteft,, vel quo ma-

xima fuccedit facilitate, x) Maximam quoque hae leges

explicandis corporis viui phaenomenis addunt perfpicuita-

tem.

t) Med, Rat, Sjftem. Tom, I; Lib,

fceptationibus eruditis laudando res

T, Se&. l. cap. V.

fipuit, quod in Fundament, Medic,

u) Lib, de Flati

pag. 128, His verbis teftatur ; Jjusz

bus Cap, VII. Lib,

de alimentis, Cap. IV. de locis in

h

vefutando, Harueo. vebexwnter i.

homine Cap. VI.

curibo, refator ipfe et explodor, adeo

v) PISO; HANNEMANNVS, LYe

rationes eius funt nou perfuadentes

sERvS, et his prior voPisCvs

Jfed cogentes,

FORTVNATYS PLEMPIVS , qui ve-

x) Hamberg, Elem, Phy(, Cap. T,

ro vitimus exeinplo vix fatis in di«

*

DE ANAEMIA SPVRIA.

7

tem. Eft enim partibus folidis, eft cordi vafisque robur

fuum, ope cuius eas , quibus praefünt, perficiunt fun&tio-

nes; eft vero etiam fluidis fua quantitas, volumen et con-

filtentia, hunc motum. aut mirum in modum promouens,

aut vehementer fufflaminans. Mutatam igitur hanc vires

inter molemque rationem, fieri non poteít, .quin maior

minorque in:motu hincque in ipía fanitate fequatur muta-

tio, fanguinisque fiue excedat, fiue debita deficiat quan-

titas, ex motu inde mutato varia in corpus fanitatemque

redundabunt incommoda, Dum defanguine hic mentio fit,

eius dare hiftoriam exa&tiorem ; fuperfluum foret , id enim

fluidum, quod in corpore viuo ope cordis vaforumque

maiorum diítribuitur, hoc fub nomine hic fubintellexiffe

nobis fuüfficiat.

.

HH

.Alia nunc longeque difficilior refoluenda videri pof-

fgt. quaeftio. Quodfi enim debita in corpore viuo fangui-

nis quantitas tantum ad illibatam fanitatem confert mo-

mentum , Medicorum omnino intereft, hanc quantitatem

cuique corpori competentem quam exattiffime determi-

nare, quo fic eo certius re&ta norma obliqui haberi pof-

fit., Multum quidem in hac menfuranda defudarunt erudi-

torum complures, prolixusque in iis recenfendis, eorum-

que inuentis fanguinis ad cotpus rationibus eft 1X 1. HAL-

LERVS, y) quid in hoc calculo defiderati poffit; folide fub.

iiciens. Licet enim primo intuitu haud adeo hic calculus

difficilis videri poffit , ingens tamen et mira in eodem in.

ter autores obferuatur diuerfitas, dum vel variis vfi vel

Sisdem adminiculis optime fe fluidae molis ad folida ratio-

nem

y) Elcmenf. Pkhyfiol. T. Il Lib, V, ^ Se& I, 5»- l, f*eqvq.

3

DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

nem detexiffe arbitrat funt. Quae cum ita fint, nec foler-

tes naturae fcrütatores diuería detegentes illico praecipi-

tantiae aut erroris accufandi, nefcio an vnquam fperare

liceat, fore; vt non ad minutias , fed ad magnam differen-

tiam habito refpe&u, vlla cum certitudinis fpecie, fangui-

nis ad vitam neceffarii quantitas indicari poffit. . Qui im-

menfam fanguinis fibi moleft copiam obferuaptibus wAL-

THERO Zz) etTH, BARTHOLINO 23) emaribus fuderant,

alacriores inde fa&i, potuiffent forte ex vulnere cafu in-

£i&o aeque notabilem adhuc copiam effundere, fupertti-

tesque effe, vt adeo intra multarum librarum numerum

confiftere vitam appareat, cum tanta differentia nec vires

cordis füffocet, nec exhauriat. lIngens porro, quod cui-

que corpori proprium eft, difcrimen ratione elateris et

amplitudinis vaforum id efficiet; vt fit etiam cuique com-

peten

s fiuidorum moles haud temere eodem calculo ad

alia corpora applicanda.

Patietur fic facile hic infignem

(anguinis ja&uram, viresque fibi fic. addi fentiet, dum al-

ter longe minori effufa copia, multum fibi roboris fub-

tra&um experietur. |Inculcat jam hanc differentiam fol-

licite obferuandam carzNwvs, b) dum, febricitantes, in-

quit , -nonzulli per fex librarum fauguiuis detrattionem .curati, alij

ex quibus patet,

per fesquilibrae fubtratlionem |grauiter — laefi,

quantitatem omuibus conuenientem definiri mon poffe. |1mmo in

xnoquoque corpore fluidorum molem perpetuae ac mo-

mentaneàe viciflitudini effe fubie&tam , ipfae eiusdem cor-

poris fun&tiones nullo interruptae tefnpore fuccedentes

con-

z)

4

E

P

t N. C. Dec, Hl, An. IX;

2) -?c Anat. x:ar.Ccnt. 4. Hift, 36.

et X,

Q

bíeru, CLXXXVI,

b) De arte. curatiua ad. Glauco-

: E

nem Cap. W,

9

DE A'NAEMIA SPVRIAÀ;

conürmant Qui ex alimentis praeparatus eft chylus fan-

guini infunditur, eiusque feníim in eundem motum ab-

reptus naturam induit. Poít multarum itaque horarum ab

omnibus alimentis abltinentiam, parciffimus certe, qui in

fanguinem inftillatur, recens fuccus erit. Pergunt inte.

rim fuo vafa ac vifcera fungi officio et non folum docente

saxcTOonio inuifibili halitu perpetuo humor acorpore auo-

lat, fed et reliqua, quae variis fecretionibus praefunt, or.

gana fuam fibi partem vindicant. Fieriitaque non poteft,

quin fanguis omnia haéc fecernenda in fe continens, con-

tinua hac, quam patitur, ia&tura minuatur mole, eoque

decrefcat màgis, quo noui fücci.affufi tempus eft remotius,

vt adéo fic, cum quouis momento aliquid fanguinis füb-

trahatur promptuario, eius omni momento diuerfa fit quan-

ti—tvas, nunquam exacte determinanda.

9

II.

s

a quos fubfiítere fluidorum moles

Larci itjaque funt intr

falua vita poteft limites, minus omnino largi intra quos

poteft vita incolumi. Aegre fert corpus nimiam fanguinis

quantitatem, obruiturque mole cruoris, laeditur non mi-

nus nimia eius ia&tura, exhauriturque multo cum fanguine

robur vitale,. Optimum hoc, quo magis fiuidorum moles

ífolidorum refpondet et viribus et capacitati,

Quantam

iam in folidis partibus aetas, fexus, vitae genus.et fex-

centa alianon efficiunt differentiam ? Erit fic cuique cor-

pori norma, quantum ad.incolumitatem exigat fluidorum,

exaCte determinans, maiusque velminus fuae patietur in-

tegritatis detrimentum, quo magis ab hac norma fangui-

nis recefferit quantitas. Sola ergo inter fe cauffarum com-

b

paratio,

Io 'DISSE.RTATIO/ INAVGVRALIS MEDICA

paratio , fola fun&ionum laefärüm copfideratio abeffe ne.

ceflariam interíe fluidorum folidorumque rationem doce-

bunt. Poteft enim, vt probe contra nonnullorum Che-

micorum Scholas demonftratur, effe in corpore ea laudabi-

lis fucci abundantia, quam Plethoram nominant Medici, et

quae effe&tus potius quam effentialis cuiusdam differentiae

refpe&tu habito, vel ad vafa vel ad vires adeffe dicitur.

Poteft idem in corpore latex purpureus deficere, variis-

que fic, contra&tilitate vaforum nunc liberiori reddita,

nec decenter füperanda, anfam praebere incommodis,

quod, nifi a repentina inanitione effe&um fit, rarius cer-

te, quam Plethora, neque tamen proríus inauditum eft.

Anaemia hic adfe&us priori oppofitus dici folet, nomine

non quidem adeo ftri&te iuxta originem fuam. interpretan-

do. Poffet enim « illud priuatiuum omnis proríus fangui-

nis praefentiam videri excludere, cum tamen ne vlla qui-

dem eius reftante vel minima portione nulla in corpore

noftro vita fuperítes cogitari poffit. Latior itaque vocis

huius fiat interpretatio neceffe eft,. ficque non tam plena-

rius fanguinis defe£tus, quam vitiofa'eius refpe&tu corpo-

ris paucitas intelligitur. Quodfi iam in genere,. vt $. 2.

di&um, fanguinem id vocemus fluidum, quod ope cordis

et vaforum maiorum in corpore circumfertur, vera tum,

quotiescunque huius fluidi debita abeft quantitas, aderit

Anaemia,

S. A.

Altius nunc in fanguinis partes conftituentes -ih(iui-

rere; easdemque, quas adeffe fummi Viri analyfi Chemica

uerfitate

«edo&i funt, €numerare fuperfluum foret. De di

quidem

DE ANAEMIA SPVRIA.

It

quidem earum, | quae, debito inter fe modo connexae,

fanguinem efficiunt, particularum conuenit inter omnes,

in earum tamen determinanda quantitate et inter fe ratio-

ne mirum in modum differunt. c) Dum animal ab animali,

homo ab homine differat, differre inter fe líarum partium

quantitatem mirum non eft, Corporis nunc viui fanguinis-

que in eo moti relationem intueri fat efto. Hic enim, quo-

ties e fano corpore emiffus, motu iam fuo progreffiuo de-

ftitutus eft, praetet tenuiffimum, qui in auras euolat, ha-

ltum rofcidum , nullo penitus tortus artificio , in duas

fponte fecedit partes a fe differentes, alteram fluidam,

plus minus dilutam et flauefcentem, alteram rubicundam,

denfam, in infulam quandam concrefcentem. Solet haec

füb nomine cruoris feu purpurae ab illa, quae ferofa dici-

tur, diftingui, d) Nollem his partibus promifcue nomina

üuidarum et folidarum, «xel etiam aquae et terrae impo-

nere, ne forte obfcuritas quaedam nafcatur, fi his nomi-

nibus ea, quae soznHavivs denotauit, fübintelligeren-

tur, ltaautem Vir Summusloquitur. e) Príma pars epreffa

pouderis, coloris, fluxilitatis vt aqua , vix odora, fapore feve

uullo praedita. .. Flammam. extinguit, inieia eidem. Itaque aqua

eft feré. .. Maffa fuperftes dura, examinata omni vatione experi-

meutorum , mibil praebet alcalini, mibil acidi , uibil prorfus acris,

fed iners , paululum empyreumatis fapieus et fpiraus inuenitur.

In fundo retortae foex fupereff nigerrima ,' vefplendens , ftagilis ,

rara admodum, valde leuis, foetida, empsreumatica, amarilfma,

vix falfa.

. Senper nigrirudz'nem retiutit , ergo efj verus carbto

Ba

Cruoris,

c) Ingentem horum experimen-

d) Boyle Hift, Nat, fanguinis hue

torum numerum videin IL L, MAL-

mani p. 88.

LE&R1 Elem. Phyfiol. Tom, Hl Seit,

c) Element. Chem, T, li. Proceff

1 . 6, XXXIV, fgq.

CXIX,

I2

DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

cruoris, —.Si igue apitur aperto uy'z'ammatur, nigritudo zgre confa-

mitur , veftat terra alba.

z.

$. VI

Non itaque aquam fanguinis, non carbonem, non

terram falfam, vel infulfam ,

non ferrum confideramus,

cum non, nifi artificio ignisque tortura adhibita , haec de-

mum principia appareant. f) Sibi reli&am potius intue-

mur naturam, quasue patiatur ,

ni turbetur arte, fanguis

viciffitudines.

Abit hic feibcet, ni moueatur, in cruorem

et partem ferofam , harum partlum ar&ius connubium a

motu progreffiuo üuzdum quafi concutiente ortum &t con-

ferustum effé teftens. Etiam in harum partium determi-

nanda quantitate et inter fe ratione diuerfiffimos inuenimus

antores, maxime inter fe differentem fcrutiniorum fuccef-

fum referentes g) Eadem forte hic, de qua füpra $. g.

ratione totius Maffae fanguineae d18:um eft, fubeit cauffa,

eadem difficultas, quae, quo minus cruoris exatte deter-

minari quantitas poffit, eft impedimento.

Succeffiua, quae

omni momento toti fanguinis Maffae accidit mutatio, etiam

in cruorem redundet, neceffe eft, ficque et Varlablhs erit

omni momento cruoris ratio.

$. VII

Quodfi vero et fenfu Medico in fanguine vita eft

non inepte forte in eius parte rubra feu cruore effe d1ce-

tur.

Hic enim folus fanguini 1uborem, faciei afpe&um

*l

floridum et iucundum conciliat, ex quo et vitam et vigo-

rem

£) Neumann, Praele&, Chem, T, rum 1ecenfet 1ll, Hallerus Jec.. cit,

IlL p. 748 fqq.

$. Vill,

&) magntun etiam horum nuntiee

DE ANAEMIA. SPVRIA.

13

i rrem vitalem non labefa&tatum þconcludimu.s. Paüek langui-

dus, qui mifere viuit, exhauftasque vires vitales éruoris

teitatur paucitas.

Non enim fluida, quaecunque demum

fuerint, per cor et vafa maiora ferri, ad vitam fat eft, fed

ferum adfit cruore animatum necelfe eft, vt; quas in corpo-

re fano fieri oportet, funttiones rite füccedant. Prout ita-

que lati fünt, intra quos debita fanguinis ac neceffaria fuüb-

fifit quantitas, limites, $. 3. ita certe non minus iufte

idem de cruoris in fero quantitate ad vitam fanitatemque

neceffaria dici poteft. $. & . Qui limites vtut lati fint, va-

riae tamen erunt cauffae, quae, vt hos cruoris feu purpu-

rae quantitas tranfiliat, efficere poíTunt. Denfus erit fpif-

fusque fanguis, coloris atrorubentis, fi hic abundauerit ;

tenuis erit, pallidus et.aquoíus, vbi huius fuerit cruoris

penuria. . Ruborem ergo cum veri fanguinis noftri idea

inuoluat, adeífe poteft fapguinis proprie fic di&i defe&us,

licet tota Huidorum maffa fatis folidis refpondeat , manife-

ftabiturque non iis, quae in genere fluidorum defettum

denotant, fignis, fed iis, quae purpurae feu cruoris pro-

prie paupertatem indicant.

Omnem.humorum maífam fi

refpiciamus, qualitatis erit non quantitatis vitium, refpe-

&u vero partium fanguinis habito, quantitas aderit iufto

minor partis purpureae, hincque idem affe&us commode

fatis Aanmz'ae $puriae nomine defignari poteft.

& VHL

Magna quidem adfe&um noftrum aliosque morbos

diuerfis denotatos nominibus intercedit affinitas, vixque

multum a cacochymia pituitofa vel ferofa, vix a Cachexia,

forte et Leucophlegmatia primo intvitu differre yidetur,

^

et

$

M.

DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

et facilem qmdem faepe et breuem ab illo in hos effe tran-

fitum, fponte apparet,

Sed.cum antecedentia a confe-

quentlbus probe feiungere multum interfit, erunt et hic;

qui adfe&um ab adfe&u feparant,

determinandi limites.

Ea enim eft fluidorum noftrorum natura, vt,

ni debito

femper moueantur modo, breui tempore vitium caplant,

vel ab 'infufficiente excretione, hincque eorum noxia ad-

cumulatione, vel a fua in fpiffitudinem vel degenerationem

procliuitate oriundum. — Patet enim ex iis, quae paullo in-

fra adférenda fünt, adefle cauffas, motum tluidorum labe-

fattatum, hincque 1abem facile contrahendam explicantes.

Verum fucceiüua haec non ümultanea illico fünt follicite a

fe diftinguenda. '

Vix, dum e primo morbus germine pul-

lulat, magna fefe . a&wnum laefione, dirisque fignis mani-

fcftat

folius fi adfpe&us floridi ia&uram, palloremque

fenüm apparentem excipias.

A fanguine enim per vaíaà

fubcutanea transparente amoenus ille rubor, fanitatis in-

dicium, qui aberit vtique, fi, quod ianguini ruborem con-

ciliat ,

abfuerit.

Hi fere erunt, qui vix vllam, de qua

conquerantur moleftiam experientes , folo pallore ab ho-

minibus bene fe habentibus dlftmguuntur, prout C/yarmus

ille apud rozTAM, h)

pulchre valet Charinus, et tamen paliet

Parce bibit Cbarinus ,. et tamen pallet.

Bene concoquit Cbayiuus , et tamen pallet.

Sole vritur Cbarinus , et tamen pallet

Tingit cutem Cbarinus , et tamen pallet

Probrum Cbarinus audit, et tamen pallet.

5. IX-

h) Val, Martial, Epigram. Lib, L. Epigr. XXXVIII,

DE ANAEMIA SPVRIAÀ

I5

2

&. IX

uodam faltem refpettu huc quadrant,

quae sy-

DENHAMVS i) adfert ;

Cau[Ja. bydropis in genere fangu/nzg dehi-

litas efl , vude alimento, quod forinfecus zrnportatuï in fubfrantiam

fuam conuertendo nen iam pavr efl. Eiusdem quoque eft fen-

tentiae zTTMüLLERVS, qui dum de cachexia loquitur, 1)

eam fic definit

I) quo matiuus color, inprümis faciei lan-

liuidum

luteum ,

guefcit

mulaturque in varium , — pallidum,

virefcentem , et eft veuera Cacbexia frutlus Cacocbymiae, baec vero

pediffequa Cacocbsliae

Spuriam quidem hic adeffe Anaemiam

facile patet, fed cum alio iam morbo ,. Cachexia fcilicet,

complicatam,

Differt enim haec, quod vel feri volumen

refpe&u vaforum abündet

vel quod idem ipfum in vitio-

fam iam abierit vifcedinem, quod vtrumque in Anaemia

Spuria, funCtionibus ad aliquod adhuc tempus fatis bene

fuccedentlbus, abeít. Facilem hanc Cachexiae ex Anae-

mia originem confirmat iii. srTOCKivs m) fic loquess,

Si vena feta emi[us fero. adeo. abundet ,

vt exiguam faltem fangui-

nis ftritte [ic ditbi portionem exbibeat , omnino iudicare. licet , quod

fe- et excretiones iufto parciores fint , et via pateat ad- Cacbexiam.

Sicque. fero abundante non illico adeffe Cachexiam, fed

ad hanc viam patere contendit. Timendam effe ab huius-

modi fanguine Cachexiam, hinc non coniunttam ftatim,

docet quoque:». HoFFMANNVS, n) dum, vitiofus , inquit ;

merito is cenfendus eft fanguis, qui fero nimium redundat ,.

et. exi-

guam

i) Oper, Tra&at, de Hydrope

I

ms vena fe&a emiffi infpe&ione, Ien,

m,

1O,

) Oper. Tom, Il..Cap, L. p, im,

n) Med, Rat, Syft, Tom, lli, Sc&,

22

1, Cap, XIlI,

m) Differt, de ludicio.ex fangui-

&b

16 DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICÀ

guam "ua[ae vubicundae portionem in complexu fouet, eo, quod

laefam fauguificationem , et parciorem perfpiratiouem ; imminutum

quoque vrinae fluxwm prodit, ac vtique Cachexiam, et tumores by-

Suo hoc termino indicat giz-

dropicos , oedematofos minatur.

RONYMVS MONTVVS O) dum, pituitae maiorem quantitatem ,

fed Spivitus abundantiam minorem adefe , dicit.

'go Xc*

Eandem iam morborum horum differentiam, fug&x

tamen inter fe adfinitatem , facilemque transgreffum de-

notat H1PPOCRATES p) his verbis : Quwm pituita alba de-

tinuerit , totum corpus tumore albo intumefcit, eodemque die melius,

alio deterius fibi babere videntur. . . baec quidem licet alia pituita

uibil albidior fit , cutis tamen- color candidior apparet, fauguis enim

pituitae copia aquofus redditur , nec aeque id eo bouus color ineft;

proptereaque caudidiores apparent , morbusque pituita alba vocatur.

Si igitur curatus iuitio morbi fuerit , " conualefcit , fin minus, in by-

dropem morbus traufit, et bominem perimit, Nihil ergo hic in

principio. quam fanguinis debilitatem ninil quam cruoris

defe&um, id eft, rubicundae partis imminutam quantita-

Nulla hic vel vaforum infolita

tem intellexiffe videtur.

pïenitudo., vel vacuitas, nulla humorum in genere abun-

dantia, vix notabilis praeternaturalis fpiffitudo. Non ra-

tione molis aut capacitatis folidorum, fed fola partium

conftituentium- proportione peccat fanguis. Erit hoc com-

trarinm ilud cholerico antiquorum femperamentum , in quo

vatio. globulorum rubrorum et falfugiuis ad aquam uimis modica

ef. q)

$. XI.

q) 1ll, äe Haller Elem, P

o). Anafceue morborum. "T. I, p.

hyüologf

m« 384'

Lib. V, SQQ. IV. $. IV,

$) d4e affe

&ionibus SeQ. V, Cap, V.

«*

17

: .DE ANAEMIA SPEVRIA. :

COR

Magna fuerunt eruditorum circa naturam, verarm

figuram .et originem horum globulorum purpureorum de-

tegendam, conamina, variusque experimentorum fuccef-

fus, r) nec modus hucusque , quo globulus ruber e minori-

bus ferofis componatur , inque eos rurfus diffiliat, fatis di-

ftin&e patet.. Nec multa hic adferre autorum teftimonia

patitur breuitas, cum, fanguinem ex flauedine per vitae vim in

vuborem perfici , nobis fufficiat, et folum motum circunduti fan-

guinis efficere atque conferuare eius mifturam , fiuorem, calorem ; vu-

bedinem , s) attenta facilisque obferuatio confirmet , dum

Ni-

fcilicet illo laefo et haec mirum in modum vitientur.

hil in ouo recenti rübri apparet, quod tamen debito calo-

re per debitum tempus fotum pullum excludit, fanguine

rubro gaudentem. Cum igitur non exigua fit ferum inter

fanguinis et albumen oui fimilitudo, docente id »oEnHa-

viO t) his verbis: Omnia igitür baec aocent , albumem oui et

e

"

ferum fauguinis fere idem effe, fed id qu

J

fcere in tefla , boc vapide

agi per vafa vitalia,. nihil fupereft, quam vt , quod album

antea et pellucidum fuit, eius nunc feri particulae calore

refolutae, iam viribus cordis et vaforum fenfim euoluto-

rum, u) in globulos denfiores e& rubros compa&tae fint.

idem et in corpore.viuo contingere, attenta docemur ob-

feruatione. v) Qui floridum antea fatisque denfüm ac ru-

bicundum in vafis fuüis continuit fanguinem, fiin morbum

C

langui.

r) horum ditiffimam colle&ionem

u) Marcell, Malpigh, de format,

vide loc, cit, 5e, il, $. IX, fqq.

pulli in-ouo p. 6. faq,

v5 Dan.,de Superuille Diff, de

s) Boerhau. Inftit, Med. $. 229.

fanguine et fanguificatione,

Thef,

t) Elem. Chem, T, ll, p, m« 350.

XLVI. XLVIL et XLVUI,

19 ^ DISSERTATIO INAVGVBALIS MEDICA

languidum incidat, tenuem eum et pallidum, exiguam for-

mantem infulam purpuream ex vena fe&ta effundet , neque

tamen vllius guttulae rubrae in toto morbi decuríu fecit

ia&turam, Albet nunc, quod antea rubuit, non euacuatis

fed diffolutis iis, quae ruborem effocerant, particulis , in

ar&tius, fi vis vitae debita accetferit, rurfus connubium abi-

turis. ldem enim ille, remotis, quae aquofum fanguinem

reddiderant, cauffis, fibrisque nunc validius elementa com-

pingentibus, denfüm, fufficienteque anima:um cruore fan-

guinem e vena aperta fundet, nulla tamen ne minima qui-

dem medicam

?

enti vel alimenti particula rubente,co;fpori

ingefta,

& XII.

Diftin&e fatis ex hoc folo robur vitale vaforum,

eorumque in fanguinem a&tionem debitam huius effe rubo-

ris cauffam, apparet, licet tamen, in morbis cum primis,

permulta occurrant phaenomena, ex mixtione feri cum

cruore vix dubiam mihi explicationem admittentia.

Ea

€ft corporis noítri viui mira vis atque ftru&ura, vt, qui

in illo elaborantur humores, nwllum vnquam artificium

humanum imitari poffit. Peruenit quidem eo ars Chemica,

vt ignis tortura fanguinem in elementa fua refolueret, ve-

rum nulli vnquam artifici ex horum combinatione verum :

quoad omnes qualitates fanguinem, aut humorem ab eo

fecretum elaborare contigit. Latent in compofitione par-

ticularum multa, latent forte plura in modo, quo fanguis

ab a&ione folidorum adficitür, Virgo ex phthifi pulmo-

nali cache&ticotata ,*dum ei vena fecaretur, fanguinem ef-

fudit in pauciffimum ferum , plurimum vero cruorem,

I

denfiffi-

"

DE ANAEMIA SPVRIA.

19

denfiffima pfeudomembrana te&um, abeuntem.

Vix talis

ex hoc corpore fangms exfpe&andus fuiffet,

Laefa ett

adeo hac fanguinis fübtra&tione, vt, cum orthoftadia-an-

tea effet, iam nyunc le&o afïigeretur, € quo celeri demum

greffü ad plures migrauit

Vnde hic cruoris abundantia,

vnde membrana phlogiftica ? Subtra&tus eft vno die tertia

vice fanguis iuueni, diriffima, quae cogitari poffit, pleuri-

tide laboranti, cui intolerabilis anxietas nullum in le&to

decubitum concefferat, fed pariete fuffultum, donec con-

cideret ,

ftare coegerat,

Nemo certe quod efftuxerat ,

fangumem effe, fufpicatus effet,

cum nulla prorfus partl-

cula rubra appareret

totum quantum gluten erat, ex albo

flauefcens, concretum adeo, vt ne ex inuerfis qmdcm va-

fculis vel delabeletur vel vnicam feri guttulam effunde-

ret. Obiit mifer die morb1 quarta in Nofocomio, in quod

ante fedecim horas translatus erat.

An parti fibrofae con.

cretae adeo irretiti globuli purpurei, vt dlfparerent ? an

vehementiffimo motu diffra&i penitus ?

&. XIII.

Non minor et in animalium fanguine exphcando

obfcuritas.

Licet enim in genere quidem maiori cruoris

copia maiorique denfitate differat a fanguine humano bu-

bulus, patitur tamen et hic varias variis in morbis nec fa-

cile. explicandas viciffitudines

Cum triítiffima lues Ao

MDCCLXH,. ineunte vere numerofifüima armenta mife-

re proiterneret,

fe&ta eft. quinque vaccis in principio

pmorbi vena

fanguinem elegantiffime coccineum fatisque

fluidum füundens.

-Hic per fex dies in vafculis fatis profun-

dis moderato calore afleruatus, nihil quidquam phlogittici

2

exhibuit,

L

26 DISäERTATIO INAVGVRALIS B/iEDICA

exhibuit, et ne guttulam feri feparatam oftendit, veram

potius rübram gelatinam exhibens in. maffam friabilem

abeuntem.

Exattfüme haec animalia, cum quotidie in-

uiferentur, peripneumoniae fymptomata exhibuerunt. Pe-

rierunt hae quinque vaccae die morbi feptima, cumque

diffe&tioni intereffem, pulmones nigerrimo fanguine cum

vafis maioribus infar&tos, pleuramque rubore. infe&am

vidi. Sed in humano nunc íanguine fübfiftendum eft. E

cadauere viri, qui laqueo fibi mortem confciuerat, . die

poft mortem decima ex Aorta fanguinem nigerrimum fed

prorfus fluidum extraxi, nullum grumum, nullum feri fe-

ceffum, nullam ne minimo quidem foetore putredinem ex-

hibentem. . Hic in gradu caloris rs, fupra pun&um con-

gelationis Thermometri nzAvMvR1ANWI per fex dies af-

feruatus, non putruit, nihil feri exfudauit, fed in placen-

tam vitri inftar fragilem , colore granatum imitante abiit,

quae adfufam quidem feruidam aquam rubicundo colore

aliquantum tinxit, ita tamen, vt maffà ex brunno flaua co-

riacea remaneret, ne ipfa quidem cottione diffoluenda.

Qualisillic morbi, hic motus inteítini et putredinis effe-

&us. An facile ex iis, quae cognita hucusque fünt, ex-

plicandus ? Sane quo exa&iori haec fcrutinio euoluuntur,

eo denfiori inuolui videntur caligine.

Sapienter fic fan-

guinis in morbis degenerationem, aut morbos ex indole

fanguinis infpe&ti explicare dubitat i 1. de naxw, dum x)

de fallacia fignorum petendorum a fanpuine bumano multa comme-

morare nou vult.. . quis enim , inquit, iuflammationem abfentem

praefentemue, quis bumorum aut. coagulum aut diffolutionem ex folo

fauguiue determinare:aujit ? -Profe&to cum tanto viro fateri

non

x) Rat. Med, Tom, IX, Cap. lI, $. VII,

l

21

DE ANAEMIA SPVRIA

non erubefco, y) me in 'dz'es, quamuis ad ommuia attentiorem

vix tamen in üsdem. quidquam profeciffe , et vt: vuquam proficiam ,

vereri; eo quod clare videam, naturam bumoris , quem noe ge-

flio, ab omnibus notis in verum natura. liquidis alieuiffrmum , eun-

demque in ommui, cui a tot.ammis injudawi, examime potius, quid

non effet , quam quid e[fet, iudicantem : exainine tandem . Cbemico,

in quo maximi viri exercuerint fe toties , liquorem noftrum vitalea

fic inuerti mutarique, vt id, quod. fuerit, guanefcat , id vero , quod

aunquam. fuerit ,. aut þ-eJQFe potuerit , fubfiituatur.

"e rV.

Arduae funt, quae $. XlI. et XIII. adlatae fant, in

explicanda- fanguinis natura, difficultates , neque tamen

tantae, vt ommia illa, quae experientia duce docet obfer-

uatio, penitus euertant,

Requiri enim ad ruborem fan-

guini conciliandum , debitamque formandam cruoris. co-

piam , motum fanguinis progreffiuum , folidorumque in flui-

da a&tionem fatis validam , fupra $. XI. traditum eft. Fie-

ri ergo non poteít, quin haec laedatur fanguificatio , per

omne id, quod vaforum debitam in fluida contenta a&io-

nem fufflaminat. An et ideo facies praeter morem pallida.

morborum faepe praenuncia ? Verum cum vis ipfa et phy-

fica et vitalis fibrarum a&ioni refpondeat, quo illa fuerit

Valida haec.

infirmior, eo haec minor fit, neceffe eit.

erit, fi fibra robuíta ac tenfa, debilis, fi fibra ipfa debilis et

jaxa.

Eueniet inde, vt non male certo refpe&u habito

fanguini tenellorum prae fanguine adultorum, foeminino:

prae virili minor veri cruoris copia tribui poffit, hacque

forte feri copia iufto maiori du&tus wirnzriMVvs BALLO-

NYS,

a 3,,.

y) loc. cit, Tom, X. Cap. V,

242 DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

NVS, Z) formoþjiæis mulieribus impurum fanguiheïk detrabi, ob-

feruat. Differt fcilicet laxitate fibrarum aetas tenella ab

adulta, differt fexus fequior.a potiori,

Verum natürale

hoc eft cuique robur exa&te toti et ftru&urae et oecono-

miae corporis refpondens, nulla ex hac laxitate, nulla ex

cruoris minori copia laefio. ' illa iam morbi fiue pediffequa

fiue praenuncia, fi in morbofum increuerit gradum, vtique

etiam morbofam glo

lorum purpureorum paucitatem. ef-

ficiet. Elegantiffme morbi et cauffam et medelam expo-

nit llnus p. va? swiETEN 2) his verbis: Dum debilis langui-

da cblorofi torpet puella , ingerit nutriménta quidem, fed non inde

perficit bomum. fanguinem , fed lac quafi tautum , vude tota pallet,

immo imprudenter feda vena, im tali cafu. fanguinem vidi exiniffe

album, .. Per ferrum ingeftum et corporis exercitia augeatur in bac

puella vis firmarum partium in ffuida coittenta , incipit tumeus fub-

Jidere facies ,. amoeito vofeo. colore genae et labia perfunduntur , ve-

dif debitus vigor toti corpori, Eadem ,*quae per alternas fibra-

rum tenfiones et relaxationes in paroxysmis diuturnarum

febrium intermittentium, faepe et acutarum illis inducitur

laxitas, et hunc efficit cruoris defe&tüm et pallorem in-

terdum diu fatis , morbo licet proríus fuperato, rema-

nentem,

:

So : X V.

Ducimur fic ad aïteram, quae ob purpuramdefi-

cientem vitiofum efficere fanguinem poteft, cauffàm, ni.

mis fcilicet parcum motum mufcularem. Yrequens.enim

et reciproca mufculorum conttri&tio et relaxatio, fgn

gui-

D1S

2) de virginum et mulier

um morbis; a) Commentar, Torm« 1; $. 25.

;ib. li. p 180,

L

-

^DE ANAEMIA SPVRIA.'

23

nis —per venas motum multum promouens , celeriorem eius

in cor refluxum, huiusque hinc ex maiori impetu maiorem

árritationem celerioremque efficit conftrictionem. — Proii-

citur fic maiori celeritate fanguis in arterias, earumque

conítri&ione compingitur et concutitur validius. - Anheli

redimus a veloci curfu, vultuque rubore fuffüfo, fanguine

illic in pulmones, hic in extremitates et vafa fubcutanea

proie&o fortius.

Euincfcit hic cum cauffa breui euane-

fcente eff.&us, diutius ct motus et quietis affiduae eiffe-

&us perftare folet. Cernimus et fic ignauum corrumpe-

te otia corpus, vitiumque capere, ni mouea—tur.,'fangui-

nem. Floret rofeo colore fanitas in genis eorum, qui,

agreítem degentes vitam, frugaliter, quas ipfi colunt, fru-

gibus viuunt, alliduoque tamen labore corpus et fatigant

et firmant, aliis inferuiendo fuae confulentes: valetudini.

'[riftis contra ea ,. decolorque eorum facies, qui, licet

opimis nutriti ferculis, per

petuo torpent otio, et opipara

coena faginatum corpus molliffimis fouent cubilibus. Ea-

dem quoque eft fors eorum, qui fcientiarum alle&ti dulce-

dine, immoderatam diu no&uque in earum pertra&tatione

adhibent diligentiam, ficque vere no&turnis impallefcen—

tes chartis aliis inferuiendo confumuntur.

50 XVIo

Dum ex alimentis parat vis vitae fanguinem , vtie

que et horüm indoles et degeneratio magnam fibi in mu-

tando fanguine vindicat efficaciam. Et acidum et glutino-

fam inopiam boni cruoris efficere teftatur »pog&HAv1Vs, b)

m ef-

hoc, dum fibrarum Hacciditatbm humorumque inertia

ficit,

4

b) Apäoris:n. 64, et 72,

z4 DISSERTATIO 'INAVGVRALIS MEDICA

ficit, idud, dum praeter debilitationem folidorum alio

quoque modo in ipfam fanguinis partem rubram agit. lta

enim lllmus Commentator Boerhaüii: c) Videmtur praeterea

acida corpori ingefía pallorem illum facere, acetum labiis applica-

tum illa pallere. facit.

Ili, qui acetum ex vino. vel cereuijia pa-

vant , quotidie in aére acidis vapovibus pleuo verfantes ,. palleat

faepe. Duplici fic ex cauffa acidum illud, quod anaemiam

fpuriam producit, adeffe in corpore potelt. Vel énim ob-

ftat folidorum infirmites, quo minus acidum, quod in ve-

getabilibus, quibus vefcimur, adeít, decenter füperetur,

noftroque fanguini aflimiletur, quod fic fibi reli&tum in

P E

acidum fpontaneum abit, velimmoderato víu tanta copia

alimenta acida ingurgitantur, vt, dum fuperari a natura

non poffunt, pro fua indole fanguinem rubrum afficiendo

agant.

Sic acetum fauguini adfufum ingratiffimum ei luridumque

colorem conciliat. d) — Peffime hinc fibi confulunt virgines

formofitati ftudentes, dum vel immodice acetariis dele-

&antur, .vel et ideo ea nimia copia ingerunt, vt pallorem

faciei concilient, illuftrium hunc effe foeminarum colorem

vane fibi perfuadentes. Fiet earum defiderio quoad colo.

rem fatis, ita tamen, vt ridiculam perfuafionem graui fa-

nitatis ia£tura luant.

go XVII. A

Eft certe et in fanguine iam confe&to mira quaedam

indoles, vt debita requiratur iam praefens cruotis copia,

quo fic facilius, qui infunduntur noui fucci, naturam inqui-

linam induant.

Fit inde, vt imminuta admodum cruoris

copia, fanguificatio vehementer laedatur, tardiusque et

parcius,

c) Qommentar; T. 1. 6. 64.

.Atïill. To n' P- 95['

) Urclincourt in Mangeti Ziblioth,

-

2$

| DE ANAEMIA SPVRIA.

pafcius, vel vix vnquam albi Chyli in fanguinem rubrum

debita fiat mutatio. .An etiam ditfringendo fucci aduenae

tenacitatem agünt globuli purpurei vt denfiores ? Quae

frequentibus puerperiis largisque lochiis exhauftae: funt

mulieres, miramur, vbieas florido adhuc aliquantum vul-

tu poft plures annos confpicuas videmus, dum folitum no-

bis eft, figna in iis anaemiae fpuriae, faepeque triftia hu-

ius confe&taria, obferuare.

Repentina, quae magnis fit

vulneribus, fanguinis exhauftio, non reparabilem faepe

inducit cruoris defe&tum, fuoque colore, quantam fece-

rint fanguinis ia&uram, . debiles teftantur. Praeter exem-

pla ab iLr. HaLLERO e) adlata et alia plura paffim obuia

funt, . Cognitus fic mihi erat Vir eruditus, longiori vita

digniffimus, qui ex imprudenter dilata venae fectae deli-

gatione in tantam incidit anaemiam, vt ab eo tempore per

complures annos mirum in modum palleret, nunquam re-

deunte vel yllo viuidi coloris veftigio, nec prorfus eodem,

quo olim gauifus erat, corporis vigore. —Non in hoc totam

fluidorum maffam, fed rubicundam íanguinis portionem

deïflcere e multis fignis apparuit.

& XVIII.

Vix glutinis naturalis in fanguine praefentis hic men-

tionem facere licet, dum indoles eius et efficacia, qua fci-

licet vel ferum cum cruore coniungit, vel minores parti-

culas in globulos purpureos condenfat, nondum faátis

perfpe&a fit.

|ta fcilicet hoc deprauato vel ferum a

crüore vitiofe fecedet, velipfi globuli rubri in -mino-

vel etiam maiori infe&ti

5

res et ferofos fponte fatifcent

3

D

acrimo-

e) Elem, Phyfiolog, T, It Lib. V.. Se&1V. $. 1V,

-

46. DISSERTATIO "INAVGVRALIS MEDICA

acrimonia in vafa minora irmü*ipentes morbidüm efficete

ruborem poffünt ; f) et HorrwaANuvs g) vidit i fcorbue

]

to fanpuinem e pedibus aquae iüffams breui tempore in fibrofa. con-

erementa compatum ,. du aliis

4 colle&uin non ita zuulto po[t

St

craffo tenaciffimoque glutiue fuiffe obd:

unt, in quibusdam vero loco

fanguinis craffi valde tenue cocciuei coloris et acris faporis ferum ,

gulla craffiore nigra. fubflantia. in funio vajs velila, effuxiffe.

Euidentior longe eft cauffa, qua.(ibi damnum inferunt, qui

intempeftiuo ac immoderato remediorum vfü conferuan-

dae fanitati ftudent, ficque, dum medice fe viuere autu-

mant, peffime viuunt. Hi certe erunt, qui rite fücceden-

tibus omnibus in corpore fünctionibus fponte currenti calcay

adüciunt , ficque proxima ad lapfum via decmwumt. h) ^ Haec

enim remedia, licet euporifta, fi faponacea fuerint, vel

gutnmofo . refinofa, ficque vi refoluente, boc efft, fingulas liquidi

moleculos im woinuliores veducendi, i) inftru&ta, ^ wbi mmleculae

praeter saturaliter. coalefcentes ton. edfuerint, natürslem glo-

bulorum rubrorum cohaefionem diffoluent, cruoreque in

ferum diffoluto inertem fanguinem ac vappidum efficient,

Non fic folum viam anaemiae roítrae pandunt, fed et eam

ipfam gelatinam fanguinis, quae tantum forte in compin-

gendis globulis purpureis fert momentum, fundendo effi.

ciunt. Ita enim 1LL ScRMIDELIVS:1) Oritur eiusmodi bu-

morun tenuitas ex fufione gelatinae. uaturalis fanguini famo etiam

" propriae,

f) Wills, Tra&, de Scorbuto,

dicament, Part; W p. IHl. licet Vir

Cap. I. et II.

Summus hunc librtum non inter eo$

£) Med. Rat, Syftem, Toim, lV,

recenfeat, qui fe fciente vel volente

Part. V. Cap. l. $. XiV,

in lucem prodierunt, .

h) lunker. Confpe&, Tkeoret,

V) in Differtat, de Lochiis

Pra&, Tab. LXXVI.

pragtct

naturalibus, $. 13,

.à) Boerhaue Trag, fle Vi;ibus Me«

-

eeee

E

27

DE ANAEMIA SPVRIA.

propriae. Non carere fic periculo infufa medicata, mellita

et faponacea, (i intempeftiue vel adhibeantur, vel iufto

diutius vfüs eorum protrahatur, e verbis nimi s. van SwiE-

TEN patet, qui 5 m) Mel, inquit, veferibus medicis adea

víitatun in omnibus merbis inflammatoviis attenuaudi dotes ecre-

ie poffidet , eius enim vfu immodico, vel et nimis diuturao , (ie

folui poteft totus fanguis, vt aquae imftav per aluum . dilabatur,

Et norznHAAvivs Ífe ab amico Medico ruzgriPEAV au-

diffe refert, n). peffimum fieri poíffe veneficium, fi quo-

tidie certum quoddam leniter purgans propinetur, fic

enim omnem fanguinem folutum, t continua diarrhoea

Sanguis igitur cum hic

per aluum iri euacuatum, o)

per aluum ruber non excernatur, fufüs antea in ferum

fit, neceffe eft, haecque remedia non euacuandi fo-

jum fed et alterandi virtute vehementer inftru&a funt,

Per refoluentia autem nimis exbibita tenuitas majJae fanguineae ori-

tur , quae Temere a aonullis laudatur , fitque fic vere in humo-

ribus &Réfolutio zxoxia, p) Euertunt fic fanguinis crafin, de.

ftrount cruoris compagem , qui, dum prophylaxi ftudent,

continuo Effentias et Elixiria refinofo - gummofa ingurgi-

Y

tant, et vt gra

LE

je, quod fibi imminere credunt, periculum

effugiant, nunquam fine Pilulis, fine quibus effe mallem,

effe volunt, pallore fuo , quid fubfit vitii, teftantes,

"

*

Daoa

. XIX.

afterifcos inuenio , iis vero debitum

m) Commentsr, T, L 6. 598

nomen fubftituere vix difficile erit

ei, qui PhOERHAVII alia fcripta die

* Praele&, de Lue venerea, Se&

ligenter peruoluit.

lL Cap. !V

$. 248.

) Vid. izL. pELII Differt, de

o) n tra&

atu hoc lingua vernacue

laaBvRAGHARTO edito loco nomi-

Relolutione noxia $, X. fqq.

mis buius purgantis page 420» ürcó

$8 DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDFCA

U

$. XIX.

Eft vtique pallor in facie cümprimis confpicuus,

cum 2 deficiente bumorum praeparatioue, defetiu olobulorum vubro-

vwm et incipieute corruptioe q) oriatur, noftri affe&tus fignum

notabile, Ita Hippocrates grauidis pallorem tribuit ex ia-

&ura boni fanguinis , dicens :

r) Cum im víero gerit mulier ,

fota fit eum virore pallida, . . e£ pauciori in. corpore- exifteute. fan-

Qume, eam ex viridi pallidam ele , meceffe effl. — Neque tamen

fignum hoc vniuerfle adeo , vt huic foli infiftendum fit.

A transparente enim per vafa fübcutanea cruore cum flori-

dus proueniat faciei color, poteft vel vafculorum anguftia

naturalis globulos rubros ingreffü prohibere, vel et inte-

gumentorum obfítare denfitas, quo minus fluidi fub iis moti

color appareat, vel et Climatis aeris

que indoles hunc pro-

ducere effe&um, s) vel d

enique repentina animi pathema-

ta hanc inducere mutationem, illaefa fanguinis erafi, dum

vel terrore perculfi pallefcimus ; Vel noftra rubefcimus

^

culpa. Solent hinc Medici prouidi de fanguine-iudicatvri

€a intueri corporis loca, quibus vafcula tenuiffimis te&ta

funt integumentis, labia fcilicet palpebrarumque inferio-

rum aliquantum didu&tarum partem internam ; ne denfitate

cutis vel naturali vel aduentitia decipiantur. Sed et cer-

tioribus fefe manifeftare folet Anaemia fpuria indiciis,

Quae enim $ XL et XIV. de robore vaforum füa aCtione

ferum in purpuram.compingentium adlata funt

, facile, fi

haec purpura deficiat,

deficere robur fibrarum, docent,

Miþor ergo erit atqge d;bilior' fibrarum laxarum in fluida,

a€tio,

q) to8. decon TE

R Syftem, Prax.

$) vid. D. Müller Differt. de cauffa

ed. Tom. I. Lib. II.

Tit, HI, N

9.IO4. Palloris cutis hominum fub zona tor«

Cap, 32.

tida habitantium $. VIll, fqq.

3) de Mor'b:-Mul. Lib. ï.

29

DE' ANAEMIA SPVRIA.

/a&io, minor horum attritus, eoque ine&icacior, quo ma-

gis globulorum rubrorum -quippe denfiorum defecerit

quantitas, Aberunt ergo-omnia, quae a&tionem vaforum

validam, quae validum denotant et inter f& et ad parietes

— 3attritum, indicia.

Aderit minor caloris in corpore gra-

dus, t) minimique frigoris impatientia, minor falium et

oleorum réfolutio et commixtio.

Hinc, quae ex corpore

excernenda reiiciuntur, nec colore nec odore, quo in íta-

tu fano effe deberent, praedita erunt, diluta potius et

aquofa indole, quae fit finguinis mixtura teftabuntur , id

quod in fexu fequiori cumprimis menftruis pallidis pro-

deuntibus palam fit. Pulfus, cum nulla adfit irritationis ,

nulla duritiei cauffa, ob fibrarum laxitatem mollis erit ac

tardus; et cum im genere maífà fluidorum nec abundantia

peccet, nec paucitate, nulla quoque, cur paruus effet ,

ratio fuppetit.

Proxime hinc ad . eum accedet, qui in

.Scholis Medicorum vndofus vocarifolet, ex quo in acutis

et diuturnis morbis diuerfa admodum formantur praefagia.

Verum cum languide fic et fecretiones füccedant, et ex-

cretiones, omnesque corporis fani fun&iones, nec in ty-

ftema folum vaforum, fed et mufculorum et neruorum

haec cadat fibrarum debilitas, deerit et animalibus a&ioni-

bus vigor ille naturals, forporque ille et infolita, quae

D

füccedit, defidia, effe in fanguine, pendere a cruoris quan-

titate, vitam et alacritatem, teftabitur, :

Qn XX.

"Diffoluit certe vitiofe fanguinem liquor putris e vi-

Ícere vel fuppurato vel corrupto in eum ftillans, qui, dum

reforbe-

D' 3

t) attente tamen hic conci'ia:da . Ha&n Rat. Mec./T. Il. Cap X, T,lll,

! funt, quae de calore in corpore hu- Cap, lll et T, V, Cap. VÀ,

inano docet Vir Summus Ant, de

DI

qo

DISSERTATIO INAVGVRALIS | MEDICA

Teforbetur, íüa acrimonia purpuram in tabum fatifcere

xcogens, cacochymiam purulentam inducit, "Vix, quae in-

«de oriuntur, mala arte auertenda funt, dubiumque, an

:*hac fanguinis diathefi, an vifceris nobilioris deftru&ione

;meger fublatus fit.

Verum non hanc purulentam, fed no-

ftram, de qua hucusque a&tum eít, Anaemiam meditatio-

me perfequentes, haud adeo 1ucundam eius deprehendi-

40Us prognofin.

Cuius $. XIV. et XIX. mentio fa&ta eü:

fibrarum debilitas atque laxitas, cum in totum corpus re-

dundet ,-languidioresque eius efficiat fun&tiones, id ipfum

reddet fic magis infirmum. . Cum vero obferuante coRN.

ELsO u) Zificmitas omuibus morbis pateat , maior inde et ho-

yum corporum in morbos elucefcit procliuitas, ita tamen;

vt certae fint, in quas potiffimum prono lapíu praecipi-

lpfa iam ex fua

tari poffünt haec corpora, adfeé&tiones.

indole patet mali contumacxa, fonitem fuam cau[ïämque

Dum enim ab infirma fibrarum in flüida

augens quotidie.

a&ione pendet cruoris paucxtas debilior erit haec ipfa va-

forum in fanguinem a&tio, quo minor fuerit cordis et ar-

teriarum irritatio, quae igitur vt effe&us cum maffae ma-

teriae irritantis refpandeat debilior erit, quo fanguis fue-

rit inertior, quoue magis globulis purpureis vtpote magis

ftimulantibus deftitutus, v) vt fic fanguis ferofus debilem

xaforum conftri&ionem, debilis conftri&io fanguinem fe-

rofum taediofo circulo ef&cxant

Facilis iàm ex hoc in

alios morbos, eos cum primis, quos autores $. IX. citati

:expe&tandos dicunt, patet tranfitus.

-Fibrae enim, quae

füa Iaxltate füfficientis cruoris praeparationi zmpares erant,

fi

u) le. I. Cap. l,

maux p« 145

v) Hales Haemaftatique. des Anie

n

L

ET

n

38

pE ANAEMIA SPVRIA:

fi eousque dägenerent, vt etiam flaccidae fint, et 2 natu«-

vali grauitate tenfae non vedeant. in. debitam contrationem et breui-..

sátem , x) languefcent eo magis, quae fieri deberent, de--

bitae excretiones, ferofusque fic in corpore accumulatus:

humor cachexiam tandem et leucophlegmatiam aliosque:

affe&us Hydropicos efficiet. Tumebunt cumprimis, quod -

huic morbo admodum folemne eit, artus inferiores, eo-

rumque oedemata mane plerumque difparentia, vt pluri-

mum Anaemiam Spuriam comitari folent, difficilius fcilicet

humorum adícenfu (accedente. Habent enim bumores fani cer-

tum vifciditatis gradum, per quem adbaerent lateribus vaforum. . ,

Si iam firmus et bonus fauguis mon producatur, — Sed in 4quofamk

tenui:atem degenerare incipiant bumores , minuetur illa adbaejio ad

latera vaforum , manente tamen. iminutata Vi grauitatis , adeoque:

tunc facile "tumgbunt aríus inferiores. y)

& XXI.

*

. Obicem itaque huic malo ponere oporte

ts princi;f

piisque obftare, ne fero demum, fi per longas inualuerit :

moras, medicina paretur. Non hic remediorum farrago, ;

non locupltiffima, qua cuique falus venditur fua, requiri-

tur officina, paucis quippe et hic Medicum nobilitantibus,

Caáilas morborum aggreditur, qui eas cognofcere didi-

cit, hisque füblatis vere demum medetur infirmitatibus.

Morbi alterius fi fuerit An^emia Spuria vel pedifféqua vel

raenuncia, obuiam quidem huic eundum, iti timen, vt

ad illum follicite, quem vel praecedit vel f-q'itur, mor-

el fa-

bum rvef/piciatur, quippe quo fublato vel fa&ta iam, v

cilior

x? de Gorwtcr Compend, Med.

y) B. van Swieten Commentaf,

1

"'Ira&, X,

.2.'

om. 1V, $» 1228.

DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

22

cilior longe et huius erit medela. |Quodfi vero. cae, quae

$. XIV. fqq. indicatae funt, fubfuerint cauffae, hae fic

euitàndae erunt corrigendaeque, vt fibrarum vaforumque

laxitas, pallidi fanguinis genetrix, tollatur, fufficiensque

fic generetur cruoris copia, validiore fcilicet: validarum

fibrarum in fluida a&tione ; horuimque hinc debita copden—

.

fatione reftituta.

[L!

$. XX—II.',

Non abundant in morbo noftro fluida refpe&u

totius corporis $. VIlL, et IX. fed vitiofa faltem re-

fpe&u . cruoris adeit.feri copia,

vel cruoris refpe&tu

feri vitiofa .paucitas. , Vix ergo hic, quae euacuan.-

adíunt

indicantia.

Ma-

tium nobis víüm iniungant,

gnam certe, fi quod vnquam remed'um, requirit cautio-

nem Venaefe&tio, vixque, hi alia vrgentia eam fuadeant,

quod perraro fit, in vfum trahenda. Minuit haec vim vi-

tae, debilioremque reddit fluidorum propulfionem, z) et

gradum caloris in corpore minorem efficit, nec fübtra&to

fanguine, quod in proportione partium latet, vitium tol-

litur.. Cauffae igitur, quae tamen tollendae effent, cum

fic augeantur, euenit vtique, vt períaepe grauiter laedat

aegros aegrasque imprudens phlebotomia, altioresque ma-

agatradices. Non mi-

lum, quod exftirpare animus erat,

nor et in vfu eorum, quaeé per aluum euacuant , remedio-

rum requiritur circumfpeé&tio. Haec enim ; quas irritaue-

rant ftimulo füo, fibras debiliores relinquunt, et, quae

non quantitate in corpore peccauerunt, fuida exturbant.

Wocebunt haec eo magis, fi vel"faponacea fuerint, vel

u

z) Hales Haen

*

1aftatiäyue des AflilllaUX- P. 86. fgq.

83

DE ANAEMIA SPVRIA

La

"gummofo-refinofa,

ficque, vt $. xvir. expofitum eft, paucit

" laudabilem cruorem peflime

fimum , qui adhuc fupereft,

fundendo, intempeftiue eum corpori fuübtrahant. Solemne

quibusdam eft, hanc fanguinis deprauationem largis infufis

calidis aquofis aggredi, quae, quam perperam adeffe putant,

vifcedinem tollant, vitiofaque expellant. Vix id faufto cum

euentu initur confilium, pluresque puellae ex Anaemia hac

in vetam Cachexiam dantur praecipites. Quae enim re ve-

ra adeft ex defe&u cruoris humorum tenuitas, ex adfumtione

P

artium leuiorum , aquofarum praefertim calidarum a) augebi-

£wr, et quae

debiles iam funt fibrae eo -magis relaxantur.

& XXHI.

/'ö'm'itten'ö'a ergo,quae hucusque enuferata funt, fapienti

confilio erunt infida haec fanitatis praefidia, paucisque iam,

quae agere oporteat, fuübiungendum eit. Vertitur fcilicet

in eo cardo tei, vt roboratis decenter fibris, vaforum auge-

etur contra&ilitas , ficque viuidior efficiatur fluidorum

propulfio,

quo fic his magis conquaffátis maior denfae ma-

quid maiorem

teriae compingatur copia. Faciet huc, quic

Conferet non

vaforum in fangvinem producit a&ionem,

bolum motus muícularis , qui

exiguum ad medelam fym

temere negle&us fupra $. xv.

inter morbi cauífas rela.

elfo, b) jfiis effe de-

tus elt, et exercitatio, cuius, fuadente o

bet- la[jiiudo ,. quae citra. fatigatio

B

uem jit , et aliorum remedio-

rum adiuuabit efficaciam, et

fua iam natura praeftantiffi -

siremedii vice fungetur.

Au&us ánde fanguinis motus

velocitas, vt fupra di&tum,

vividiorem cor-

eiusque circuli

dis efficit vaforumque

confiri&ionem, quae, quo fuerit

maiot

z) li. Schnidel, log, cit» p« H

b) Lib ll Cape 2

34 DISSERTATIO INAVGVRALIS VMEDICA

maior, eo maior orietur fluidorum comprefforum denfitas;

Parit in principio hoc remedii genus difficultatem, cupiunt-

7/

que corpora debilia eo plus torpere quo torpuere diutius.

Verum füperato primo hoc torpore, crefcit in dies mo-

uendorum membrorum facilitas, reditque cum vigore et

fanitate agilitas. Multum praeftat moderata deambulatio,

plus cérte brachiorum motus, eorumque vel in agitanda

dolabra inermi, vel, quod fexum fequiorem decet, in le&is

fternendis pauimentoque euerrendo exercitatio, longe ce-

lerius fic fanguine e venis axillaribus et fubclauiis in faccum

venofum refluente. Idem eft celerior fanguinis refluxus, qui

obtinetur leni'ac moderata corporis et extremitatum cum-

primis fri&ione, quippe quae e venis fübcutaneis reditum

fluidorum promouendo, maiorem efficit fanguinis et motum

et calorem. Haec fibrarum ad viuidiorem ofcillationem

irritatio cauffa eít, qua permoti nonnulli et vim ele&ricam

in hoc vasorum torpore proficuam iudicarint, quippe quae

cordis atlionem. pulfumque efficit uumero roboreque auciorem, c.)

S^UXXTV.

Eo cum primis enitendum eft, vt in affümendis alimen-

tis ea euitentur vegetabilia farinacea atque herbacea, quae

fua procliuitate permultum acido et glutinofo fpontaneo

generàndo vel augendo famulantur, iis contra ea ele&tis,

quae animalis profapiae magis jin alcalinam vergunt indo-

lem, et fiaffà fatisque ficca fuerint, faturatos denfosque ge-

nerant humores, quod efficient eo magis, vbi non potu mul-

irituofo

to aquofo diluta, fed potu parco meraco leniter fp

fuffulta

€) Chrift. Lud, Alberti Differtat.

de vi Ele&irica in Anemorrhoeam,

$. X. qu.. Gocttiyg. €10 I3CC LIV,

*

afi

DE ANAEMEIA.SPVRIA.—

35

fuffulta fderint. Breuis eít, quae roborationem fiBrarum in-

iungit, indicatio, magnum tamen fibi e fonte pharmaceutico

et quidem e roborantium cla(fe vindicans remediorum nu-

merum. Pofífunt ex his, quae aromatica virtute praedita

"

Ífunt, cum primis fi prudenter martialia adiiciantur , for-

*

mulae concinnari innumerae, efficacia eadem eidem indi-

cationi fatisfacientes. . Vidi faepius celeberrimum quon-

dam virum cum fümmo fru&u bis quotidie (übiun&o motu

corporis Vncias duas porrexiífe vini Burgundici, cuius li-

brae duae cum Vncia vna Corticis Peruuiani et Limaturae

Martis Vncia dimidia in digeftione calida per XXIV. horas

fteterant, fa&aeque imitationis nunquam me poenituit,

Magna quoque aquarum Spadanarum prudenter adhibita-

«um laus eft, quippe quarum pars aquea fatis celeriter

elabitur, reli£to diutius in corpore principio martiali, fi-

brarum robur, denfitatem et contra&tilitatem augente,

Obtinetur bis, fi tempeftiue fuccurramus, is, qui optatur,

finis, redeunteque fyftematis vaforum tono naturali, redit

debita fluidorum condenfatio, purpuraeque debita quanti-

tas, ficque viuidior fit, quae in fanguine, quae

in cruore efcv, vita.

Err; pag, 5. $, 1. lin- 3, lege grauando pro grauendo,

oX E5 .

k

NOBI

& g

mOBILISSIMO

^ TQVE

DOCTISSIMO

DO M-I NO-. CANDI D'ATQ

PRAESES.

S

4

i non medioca*z;s"eji, quimn faepe Jibi acquivunt, qui vitam et fa-

| guiuem patriae defendendae comfecrant , gloria , fane mon suiior

et eorum laus eff , qui vitam viresque. feruandae dicant faluti ci-

wium. Lübenter bi, dum fanitatis praefidia vimantur , aliis in-

féruiendo. confumuntur. , fciendi et iumandi dulcedinem maximam

fuam wnercedem. arbitrantes, |Hi, quo altius in. fcientiae Medicae

abàita indefeffo penetrarunt feruore , €o penetrave. profun'dz'usq C0-

nasbür, muuquam fe artis limites nunquam otii metam attigife

váti.

Es Tu, Nobiliffme Domine Candidate, ex borum mumero,

meque , qui diligentiffimum Te babui Auditorem , babes. diligentiae

Summos ergo, qui merito Tibi uuuc

quge et eruditionis teftem.

conferuntur , .im 4rte Salutarí Honores fincero- Tibi ac laetiffimo

awimo gratulor, idque opto, vt dignam feimper praefrantia Taa

—

fortem experiavis, I iam et ciuibus, Tuis , prudenti fcientia duce

quam petunt, opem propitio Numine ferendo ,. aliorum emolumento

Juam fuperfirue felicitatem. — V'ale* $Scrib, in Friderieiaua

&rlangenfi Ipf. Non. Apri 4. R. $.

7N

E

&lobccLXPVI.

PRAE-

3l

Wt

PR '&E

NOBILISSIMO P'RAECLAR;I-SS'IT/WGR.

: *

— ATQVE DIGNISSIMO.

NO DOGCIO

RANDO

D*O MI

AMICQ. SVO.OPTIMO

RG IfrsD'F LEISCHMANNVS

MED. D. OPP,

IOAN*N*EFT GEO

UM etam attingunt ,

Ainice. iutegervime , jïuciü T'z)zz académica, et

M

fummi in avte falutari Tibi

fant decreti bonores, biac fieri non

potuit, quin Tibi bac de.re animum eumque

gmtulabundum declarayem.

conuevfatioue priuari; quia

Doleo Te perdere , et in pofferum Tua amicá

cepta, ad fuum

vero poftulat temporis ratio , vt boua a Dei gratia ac

entiffiiis noftris

bonorem et prox

mi vtilitatem exerceas, comitatus av

votis fiss Viuas im fplendidiffimae Tuae fami

liae ornamentum , ia aegro-

torum folatium , et in orbis eruditi decus.

Deus T. O..M. Te ad feras

et :- Adjit. Tuis. conamini-

vfque aunos fofpitem atque incolumem conferu

eddat beatum. -

Celerttim

Bus, eorundemque exitum ab:omnui pa

rte Y

vnicum boc addam , ad uos faepius

amice vt vefpicias. Vale

Dabgm Erlaugae die IV. April. Z.VIDCC..L'XKVI,.,.

VIRO.

PRAENOBILISSIMO

ATQFE D

ö'CTFSSIMO :

MEDICINAE

DIGNISSIMO

DOCTORANDO

Sn D- Pn'

RICHIVS Med, Cand.

C. A. WENND

OPPONENS.

,

-

Oka qua,

juid iucundius mibi . 4cqidere,-p5ïuzj]"et quam illà occafi

ianta in

Q

uanti Te faciam, publice. demonftrare . poljum.

arte falutari, fit copuitio Tua, omuibus notum efn, qui Te

penitius

De bonore itaque, quem accipies, ex animo

vatulor ,

infpexerunt,

fimulque. Deum .oro atque. obteflor ,

vt crefcenti Tüae. ploriae- fautat ,

Jibique omne, quod in mortales cadere. poteft, genus felici

katis inpertia-

tw., Vale, meque vlteriori Tuo amori ac beneuolentiae commen-

datum babeas. . Dabam Erlangae d. Iy. Agn MDCCLXF 1.

VIRO

PRAENOBILISSIMO DOCTISSIMOQVE

MEDICINAE DOCTORANDO

DIGNISSIMO

FAVTORIL AMICO ET CONTERRANEO SVO AESTVMATISSIMO

$. P. D.

CAROLVS GEORGIVS LVDOVICVS. RITZ

Iw c.

"

y

uplex ho$ iuhgit'—vinculum, Mufae nimtrum et communis patria,

1

-—

D

Pofteriori buic. praeprimis acceptum fero ,- quod laudis TP A E,

uam 1udefeffum. artis. falutavis (fudium TIBI peperit, ad me etiam

transeat particula A

- Hac . de felicitate pariter. ac de. fincera. amicitia

TV A, qua me ]

hucusque amplexus es, iure meritoque mibi gratulor,

At, quum omues

boni de dignitate dotforali, qua Gratiofa Facultas

Medica zoffra TE in praeciarae eruditionis TY AE praemium pro-

ediem ornatura eft, amimitus gratulantur; — vitio mibi vertendum

e[fet ,

i iuter comimunes plaufus folus tacere, et gaudium votaque

mea filentio fo

cors fupprimere vellem, — Sicut igitur de pevitia medica

exatliffima ,

quam folers . diligentia TV.A fideliffimaque -Dodorum

TVORVFAM inflitutio TIBI dederunt ,

ex animo gratulor, ita ex

intimo cordis affedu de laurea, qua tempora TV A mox cingentur,

beue merita gratulor ,

Gratulor matri TWAE fuauiffimae de filio

bonorato, gratulor patrige de medico erudito atque fideli. Gratulor

ommibus , qui fanitatis fuae vel comferuandae vel reffaurandae curam

TIBI commi[Juri fuut .

Viuas modo vigeasque per longam amnorum

inceptaque mon, uifi faufla, experia-

feriem faluus atque incolumis ,

ris ,

opto .

Caeterum uibil magis in votis babeo, quam vt inaefli -

mabil

3

em amicitiam fauoremque TV.F..M auro cariorem integrum mibi

ad cineres vsque conferuare beneuole velis,

Quantwim in me eff,

dionum illo me vt reddam , integris fludebo: viribus.

Vale ,

mibique fauere perge.

Dabam Erlangae die XXIF.

Martii MDCCLXVI.

*e

'?ï*

**

z

—

7

"

7)

$

d

*

K

p

N

s

i

"i

5

U

j2

306

st

ag

*s

$3

h

s

j

*

Rs

i

M.

H

;

DISSERTATIO INAVGVRALIS MEDICA

!

ANAEMIA SPVRIA

QVAM

Ea

SVWMI NV MINIS AVSPICIO,

RECTORE ACADEMIAE MAGNIFICENTISSIMO

o

SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

f

r

oD MI N

O Batancee Q

gO

E

FRIDERICO CHRISTIANO

L

MARGGRAVIO BRANDENBVRGICO PORVSSIAE

Focus

SILESIAEQVE DVCE xsi. BVRGGRAVIO

N

-

NORIMBERGAE REL.

PRINCIPE AC DOMINO NOSTRO CLEMENTISSIMO

p

EX DECRETO GRATIOSAE FACVLTATIS MEDICAE

D.

PRAESIDE

—S

D. IACOBO FRIDERICO ISENFLAMM

SERENISS. MARGGR. BRANDENB. CVLMB, A CONSIL. 'AVL.

i

ET MED, ANAT. ET BOTAN, PROFESSORE PVBL, ORDIN,

IN FRIDERICIANA ERLANGENSI

PRO GRADV DOCTORIS

SVMMISQVE IN MEDICINA HONORIBVS PRIVILEGIIS

AC IMMVNITATIBVS LEGITIME OBTINENDIS

PVBLICO ERVDITORVM EXAMINI SVBIICIT

ä

IOANNES HENRICVS BEHR

LOBENSTEINIO-V ARISCF'S.

D

VIIL

APRIL.

MDCCLXVI.

EnLaNGAE APVD L. D. M. CAMERARIVM ACAD "Tirocn

»

V CA

&

1

»,

'v& Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1