KaI600-424_14
author: Heille, Nicolas François de

Q D. B. v.. HK
DISSERTATIO NAUGUNAIS ORDWA

MARITI.
H QUAà- 2
D EO SoOZO PRESIDE,
EX DECRETO
ILLUSTRIS JCTORUM ORDINIS
IN ALMA ARGENTORATENSIUM UNIVERSITATE

PRO LICENTIA

Sα⅓n1οNX Rορ 71 [ HONORES

AA0C PkIVILXEGIA DOCTORALIA
RITE CAPESSENDI

SOLENNI ERUDITORUM CENSURE SUB MITTIT.
4AD D. VI. SEPTEMBRIS MDCCLXIX.

NICOLAUS FRANCISCUS DpE HEILLE

LORQUINO - MEIENSI8.

H. L. C. C.
Ers RE SN SE. SSeES E e SrK& ertset gsa ssee
grriarak Typis JOH. HENRICI HEITZII, Univerſit. Typ.

T. N. §y. E J. 7
DISSERTATIO JURI DICA —

POTESTATE MARITALI

S§. I.

Exordialem, quæ fit per nuptias, ſocietatem, om-
nium eſſe maxime neceſſariam a), apud omnes
in confeſſo eſt. Ab ea nobilis humanæ ſpeciei
duratio pendet b); neceſſe enim eſt, ut ſit
principium omnis generationis c); bene etiam
primum ſpecimen vitæ ſocialis generisque humani Semi-
narium recte appellatur a PrENDORFIO d). Ad hanc ſo-
cietatem ineundam potentiores ſtimuli excitant, & uter-
que ſexus innata propenſione, quæ ſatis perſuadet absque
ullo incitamento extrinſeco e), fertur ad conjunctionem, ex
qua legitime facta oritur familia. In hac neceſſe eſt exiſtat
caput, ut in ejus manu ſint habenæ. Kai alterutrius ſexus

(4) 3 0°

poteſtas & imperandi jus in familia cedat, hàc Diſſerta-
tione inquirere animus eſt. Quid naturali Jure, quid Ju-
ris divini poſitivi præceptis, quid Legibus civilibus Roma-
norum hac in re ſtatutum ſit, & demum quid moribus
hodiernis obtineat, exponere paucis conabor.
a) Necefſitatem matrimoniorum prædicat PüFENDORP. de Jure
Naz, e&& Gent. Lib. 6, Cap. I. §. 1. & ſeqq.
*) Procul a nobis belluina (ne plus dicam) vaga illa fſexuum com-
mixtio, & monſtroſa Venus, vel denique omnis alius modus
amoris ſtimulis acrioribus obviandi, quam legitimo conjugio.
«4) PLATO de LL. Lib. 4. .
d) de Of. Hom. & Civ. Cap. 2. §. 1.
e2) Danr tous les animazex geneéralement les plaiſirs de 'amour ſont plus
vifs, que celzei dza manger & di boire. BARBEYRACIUS in notis
ad Pafendorf. Lib. 6. Cap. 1. §. 2.

Ut familia bene conſtituta ſit, neceſſario requiritur,
ut inter illius membra caput exiſtat, cui cætera pareant,
alias in diverſas partes abeuntes animi ſocietatem perple-
xam redderent, quæ fluctuanti & incertæ navi ſine nauta

ſimillima eſſet. Familiam enim civitatis ad inſtar conſide-

rare liceat; quam abſonum autem, hanc ſine capite exiſte-
re? quanto adhuc magis abſonum, ut membrum a capite
non dependeat? Eritne caput vir, an vero uxor? quæ-

ſtio minime ardua eſt. Illud denego uxori; natura enim

viro dedit præſtantiam in foëminam, quæ reddit conditio-
nem illius potiorem. Quamvis amicitia & pactum a con-
juges contineat, quia tamen dotibus tam animi quam cor-

–

poris mas ſuperat fœminam, nullo modo negari poteſt

vViro in uxorem ſibi junctam ) poteſtas, quam hæc per
ipſum matrimonium ſubit. Nec amori conjugali magis ad-

verſatur, quam amorem ſubditorum in Monarcham de-

ſtruunt ejus imperia c).

a) Ex eo liquet, in matrimonio ſemper ſupponi conventionem con-
ttra JoH. FRID. HORNIUM de Civ Lib. I. & PUFENDORFFIUS
ſtatuit, eam expreſſe ſupponi, ut marito acquiratur poteſtas in foe=
minam; & conſenſus datus nuptiis, dat poteſtatem marito.
5) PUFEND. de Jur. Nat. & Gent. Lib. VI. Cap. I. §. XI.
C PUFENDORF. l. c.

7

§S. III

Eſt uxor quaſi ſub ooulis & cuſtodia mariti; huic com-
petit poteſtas in illam; nec req uiritur inter eos præceſſiſ-
ſe pactum de ea; ſufficit enim, fozminam conſenſiſſe in
nuptias, ut poteſtati mariti qua talis ſubſit. Unde ei ſoli

corporis uſum ad actum conjugalem, omni alio excluſo,

debet; quin autem hæc fides ſit reciproca, dubium non
eſt a) Jus ſtatuendi de domicilio ad poteſtatem marita-
lem pertinet; cum enim cura totius familiæ, cujus pars
fit uxor, in marito reſideat, ipſius voluntati relinquen-
dum eſt, ut illud ſtatuat ibi, ubi & ſcopum ſuum felicius
attingere poſſit: nec ullo modo hæreo, uxorem mediis
etiam coactivis ad ſequendum maritum cogi poſſe.
a) Hic non quærimus, utrum gravius delinquat uxor adultera, quam

adulter? Jure Naturæ in primo caſu gravius efſe delictum propu-
gnamus. . .

§. IV.

Utrum vero ad eum ſequendum obligata ſit uxor, ſi
poſt contractum matrimonium vagam maritus inſtituat vi-
tam? nobis valde placet affirmativa, ob indolem ſocietatis
matrimonialis, quæ indiſſolubile a) vinculum & contor-
tium utriusque fortunæ in ſe continet. Verum ſi maritus

jam fuerit vagabundus tempore initi matrimonii, diſtin-

ctio admittenda eſt; vel enim illud notum fuit uxori, vel

non; priore caſu maritum ſequi tenetur, quia eum fibi

A 3

„

Be (6) 50
elegit; volenti autem ac ſcienti nulla infertur injuria; po-
ſteriori autem eximitur ab obligatione eum ſequendi.

a) Quamvis concederetur, Jure Naturæ eſſe indiſſolubile, nihil inde

contra theſin: nec plus negotii faceſſit, quod conſenſus ad non
cogitata extendi nequeat; quia in quemcunque eventum generali-
ter ſeſe obligavit uxor. =

§. V.

Uxorem ergo continuo cohabitare viro, eſt ordini &
fini conjugii conforme, tam ut communis ſobolis educa-
tioni collaboretur, quam etiam ut marito certius conſtet
de caſtitate uxoris; quod adeo procedit, ut hæc, eo invi-
to peregre abire, ſecubare a), aut etiam debitum conju-
gale, (niſi idonea adſit cauſa,) denegare neutiquam poſſit.
Cum maritus polleat autoritate in familia, cujus quippe
caput eſt, atque poteſtate integritatem ejus cuſtodiendi;
ita viro contumeliæ vertitur, ſi uxor fidem conjugalem
violet, quia ex imprudentia aut animi abjectione maritus
præſumitur ignoraſſe uti jure ſuo a).

a) PUFENDORF. L. c.

—

§. VI.

Ad obedientiam viro præſtandam adſtringitur uxor;
conſtituit enim ſibi virum, cui parere ſemper habet neceſſe;
quid enim erit poteſtas in marito, ſi nihil præcipiendum
haberet, vel præceptis mos non gereretur? Non minus
ab ea honor & reverentia ipſi exhibenda, utpote familiæ
capiti, cui poteſtatem dirigendi actiones uxoris compete-
re quisque fatebitur, niſi capiti directio in reliqua mem-
bra negaverit. Quoniam autem vir ſibi aſſumit non ſo-
lum thalami ſociam, ſed & curarum familiæ ſub ſe conſor-
tem, hæc ad operas officiales, & quascunque alias rem
oconomicam ſpectantes obligatur.

—

Jub viri poteſtate ers, & ipſe dominabitur tibi. Exinde

₰ (7)

Non ignobilis hic ſe nobis offert quæſtio, nimirum
atrum patrisfamilias poteſtas adeo extendatur, ut uxorem
in officio ceſſantem caſtigare jure poſſit? Moderata caſti-
gatio ad emendationem tendens ei non neganda videtur ob
jus directionis, quod in uxorem habet; ne autem ſtatim
in verbera erumpat, hoc amor conjugalis ex dulci illa
unius ſexus in alterum proclivitate proficiſcens præcipit.

Jure autem reſiſtendi non gaudet uxor, dum maritus ju-
ſte eam emendat, quia utitur jure ſuo. Ingraveſcente ma-

litia mulieris aſperior caſtigatio marito in membrum ſuæ
familiæ non prohibetur. Quod vero bona uxoris ſpectat,

diſtinctio adhibenda eſt inter ea, quæ in familiam intulit,

de quibus diſponere non poteſt ob defectum poteſtatis, &

ea, quæ ſuo arbitrio reſervat. Hæcce mihi videntur in-
telligi a GROTIO a).

a) de Jure Belli & Pacis Lib. 2. Cap. 1I1. K. §. n. 2.
§. VIII.

Verum ergo manetr, quod uxor in omnibus negotiis,
matrimonium & familiam concernentibus, directioni ma-

riti ſit obnoxia: quod in eam exerceat imperium, non ta-
men tale, quod ſub ſe jus vitæ ac necis comprehendat. Si

hoc eo usque extenſum fuit apud Romanos, ut patet ex
LL. XII. Tabb. apud Gallos, ut ſcribit CSsAR de Bello Gall.

L. VI. c. 19. apud veteres Germanos, ut narrat TACITUsS de

Mor. Germ. Cap. 19. illud Naturali Jure rejicitur, tanquam
amori conjugali adverſum; matrimonium enim tale impe-
rium non deſiderat, poteſtasque maritalis ſine eo ſublſiſtit.

Ambiguum neutiquam eſt, Jure divino poſitivo mari-
talem poteſtatem non imminui. Mulieri dicit Dominus a):

poteſtatem viro in ſuam thalami ſociam negare, quis præ-

lumat? Nec quid negotii faceſfunt dicentes: Evam cum
Adamo æquali libertate & præſtantia ante lapſum ornatam

illius tum imperio non fuiſſe ſubditam; eadem jura in

bruta & alias res exercuiſſe ac Adamum, poſt lapſum vero
inter alias poënas, quas Deus ipſi impofuit, hanc etiam
fuiſſe poſitam, ut ipſius voluntas ſubſit marito Sed con-
ceſſo etiam, quod hæc Lex ſit pœnalis, negari tamen
non poteſt, tam ante quam poſt lapſum, prærogativa quæ-
dam & eminentia dignitatis in viro b); ex eo enim de-
ſumpta eſt mulier, ut illi eſſet in ſubſidium c), & ut Apo-
ſtolus effatur, non vir ex mulier?, ſed mulier propter vi-
rum; non eſt oreatus vir propter mulierem, ſed mulier Pro-

pter virum d).

a) Geneſ. Cap. 3. V. 16.
b) Geneſ. Cap. 2. V. 21. & 22.
c) Faeciamus ei adjutorium ſimile ſibi. ibid. V. 18.
d) Ie ad Corinth. Cap. 11. Y. 8. & 9.

S. X.

Conſtat ergo de poteſtate marito divinis oraculis con-
ceſſa. Ejus ergo ſubit imperium uxor per conjugium, ad

quod natura quidem proclivis eſt, ſed id etiam ſpeciei hu-

manæ ad ſui propagationem & conſervationem commen-
datum eſt a); nec hæc poteſtas inter conjunctos diviſa exi-
ſtit, una eſſe debet viro competens b); rationem dat
CHRYSOSTOMVUVS cC), nam æqualitas pugnam parit. Unde of-
ficiorum ſuorum memor Sara vocat Abrahamum Dominum
ſuum 4), & propterea valde laudatur in Sacra Pagina e), &
hoc quidem jure merito; eſt enim catut mulieris vir f),
conſequenter huic ſubjecta eſſe debet. Mulieres, inquit
Apoſtolus g), viris ſuis ſubditæ ſint ſicut Domino . . . ſcut
Eceleſia ſuhjecta ſt CHRISTU, ita & mulieres viris ſuis in

omni-

„

2 (9)
omnibus b); obediat igitur viro ſuo uxor, & in ſanéto tims-
re i) honorem & reverentiam ipſi exhibeat.

a) Creſcite & multiplicamini. Geneſ. Cap. I. F. 28. HKZ
) Si ergo uxor quandam exerceat poteſtatem, hanc à marito habet;
qui ei in tantum concedit, quantum ipſi placet.
c&) 1. ad Corinth. Cap. II. V. 3.
d) Geneſ. Cap. 18. V. 12.
*) I. Petri Cap. 3. V. 6. ð W
F) 1. ad Corinth. Cap. I1I. V. 3. item ad Epheſ. Cap. 5. V. 2 ¾.
) ad Epheſ. Cap. §. V. 22. HZ
2) in eod. Cap. V. 2 ¾. Item ad Coloſ. Cap. 3. V. 18. Mulieres ſiehe
ditæ eſtote viris, ſicut oportes & in Dommo. V. & 1. Petri C. 3. V. I.
4⁴) ad Epheſ. Cap. 5. V. 33. zimeaut virums Junutt

*

§. XlI.

Cum ergo uxor ſit ſub capite viri, ejusque voluntati
ſit ſubordinata, eo inconſulto obligare fe nequit, niti in
quantum id ei conceſſum eſt; quod adeo procedit, ut Le-
ge Hebræa penes maritum eſſet, uxoris Juramentum irri⸗
tum facere à,, Sed annon etiam Jure Divino marito com-
petit jus vitæ & necis in uxorem 7 nemini affirmativa arri-
dere poteſt. Lex Dei dulce jugum eſt; quid diri in ea ex-
pectas? Sara maritum quidem ſuum Dominum vocavit,

„*

ne tamen putes, hujus imperium fuiſſe herile, aut herili

ſimile; eſt enim longe lenius (maritale imperium), quale eſt

nimirum capitis in reliqua membra; & magis ſuadendo quam
abſolute jubendo exerceri ſolet b). Denique notum eſt, quod
etli imperium in familiam ſuam Abrahamus habuerit, ab
eo tamen non aliter quam ſororia affectione habita fuerit
Sara c). 8 R
a) Num. Cap. 30. F. 9.
à*g ILHELM. GROT. de Princip. Jur Nat: Cap. X. F. 2.
9) vid. Geneſ. Cap. 16. F. 2. 5. 6. item Cap. 21. V. 10. 11, & 12⸗

8

* (10) 50o%

Ergo nec durior tractatio locum habebit inter conjun-

ctos; neceſſe eſt intercedat amor mutuus: duo enim Junt

in corpore una a); unde vir uxorem ſuam ſicut ſe ipfum

diligere debet ?). Amor ille conjugalis excludit omnem

ſævitiam & duritiem. Hinc Divus PETRUs ſcribit c4): (Lo-
habitantes ſecundum ſcientiam quaſi infirmiori va ſeulo mu-
liebri impertientes honorem. Ex quo conſequitur, in caſu,
quo emendatio aliqua deſideretur in uxore, hanc, quam-
vis ſubditam, non habendam eſſe adinſtar ſervæ; caſtiga-
tionem enim modicam eſſe oportere, indicant PauLi ver-
ba d): Viri debent diligere uxores ſuas ut corpora ſua; qui

—

uxorem ſuam diligit, ſe ipfum diligit; & ulterius explicans,

qua ratione mitigandum ſit imperium maritale, dat ratio-
nem præcedentium. .. nemo enim unquam curnem Juam
odio babuit &).
a) Geneſ. Cap. 2. . 24.

⁵) ad Epheſ. Cap. 5§. V. 3 3. & vice verſa. Niſi quod infuper mulier
*in obſequio & reverentia timeat virum.
e) Epiſt. I. Cap. 3. v. 7.
d) ad Epheſ. Cap. 5. V. 28.
*£) dict. Cap. v. 29.

§S. XIII.

Non inutile videtur inquirere, an ergo uxor omnino
quiparetur reliquis familiæz membris, utrum ex eo, quod
ſit ſocia thalami, alia membra in quibusdam non antece-
dat? Inter alios Sacrarum Scripturarum Interpretes audia-
mus CHRYSOSTOMUM: Secunda poteſtas, inquit, eſt mulier,
neque ergo ipſa aquum ſibi jus vindicet; (Jub capite enim eſt;)
nec etiam quod ſubdita ſibi et, contemnat maritus, (corpus
enin ſ) aà). Secundum ergo locum tenebit materfami-

lias, & quidem autoritate viri; ſub hujus cuſtodia utut
infirmum vaſculum ipſi commiſſum manebit.

4) Epit. ad Epheſ. Cap. 4.
§. XIV.

Jure Romano materfamilias conveniebat in manum ma-
riti, vel confarreatione a), vel coëmptione b), vel deni-
que ſolo uſu c). His modis maritus eam habebat ad inſtar
fliæfamilias d). Ideo etiam ipfſi jure veteri negatur pote-
ſtas in liberos e); ipſamet enim in dominio mariti erat, ita
ut cum pluribus affirmari poſſit, feminam patria poteſtate
liberatam transiiſſe per nuptias in mariti manum, quod in
confeſſo eſt; manus autem hic nihil aliud ſignificat, quam
poteſtatem; extra dubium ergo eſt, uxores in maritorum
poteſtate fuiſſe conſtitutas. Immo GzLLIVUS F) ſtatuit, eas
in virorum mancipio fuiſſe, quod certe qd minimum pote-
ſtatem includit; ideo etiam rebus mancipi accenſebantur,
utpote Jure Quiritario poſſeſſæ 2); unde Domini voca-
bantur mariti ab uxoribus, & hæ iis ſervire dicebantur p).

— — Dominum Mneam in regna reœepit,
— — Liceat Phrypio ſervire marito.

4) Solemnitates confarreationis deſcribit DIONYS. HALIC. Lib. II. p. 95.
Item ULbP. Frag. IX. I. XI. 13. XXII. 14.
„) Ritus Coëmptionis vid. ap. NoNIUM de Propriet. Sermon. XII. 50.
W) Ut diſerte tradit CICERO pro FLACGO, Cap. XXXIV.
9 N DUAREN. ad Tit. F. Soluto matrim. XII.
G HEINEC. Comment. ad Leg. Jul. & Pa .Lib. 2. Cap. XII. p. 138⸗
†) Noct. Attie. XVIII. 6. 8. Jur S Fes. Li 1 b. 135
—2 Quod intelligendum de modis ſupra allegatis; ſiquidem per uſum
hic indicatur uſucapio, quæ Dominium Quiritarium transferebat.
L Effectus ejusmodi dominii quam late olim fuerint extenſi, etiam
3 tironibus notum eſt. .

5) VIRGILIUS Aneid. Lib. 4.

B 2

₰ℳ

2òð

S. xv.

Sacrorum communio conjuncta erat cum poteſtate;
uxor igitur paternis abſoluta, poteſtati illius, in cujus
ſacra tranſibat, fiebat ſubdita; quod accidebat, ſi nuptias
contraheret ad id, ut fieret materfamilias; in ſacra enim &
gentem mariti tranſibat, eosdem colebat penates a). No-
men mariti antiquiſſimis temporibus adfſumebat uxor b)5
plane libera Republica paterfamilias domi ſuæ tanquam
judex ſupremus & toôtius familiæ Caput de delictis uxoris
non minus ac liberorum cognoſcebat c), atque adeo ipſi
licebat, non tantum propter adulterium, ſed & ob leviorem
cauſam, uxori manus injicere d). Cujus moris veſtigia
adhuc ſub Imperatoribus manſerunt e). 8
a) Unde per confarreationem uxorem accipere nemo poterat, niſi
cui eſſet domus ac lararium, in quo uxor cum eo communibus
ſacris frueretur.

5⁵) Notæ ſunt Meſſalina Neronis, Antomia Druſi, Domitia Bibuli, &
plures aliæ; quod hodie etiam locum habet. Immo titulos digni:
tatis ſibi vindicant uxeres.

2 DroNXYS. Halicarn. II. p. 95.
4d) l, c. pag. 96. item exempla dat PLINIUS Riſt. Nat. XIV. 13.

*) Hac de re teſtatur TACIT. Ann. II. 1. XIII. 32

Quod bona uxoris ſpectat, omnia quæ ejus erant, vi-

ri fiebant dotis nomine a; quidquid acquirebat, id do-
mino b indubie acquirere dicebatur, quia, ut ex præceden-
tibus conſtat, in mariti poteſtate erat conſtituta. Hac oc-
caſione dicendum nonnihil de matronis, quæ quidem uxo-
res, ſed non quidem matresſamilias efficiebantut c). Omiſ-
ſis ſolemnitatibus & ritibus Cconfarreationis aut etiam C0;=-
emptionis, patre vel tutore auctore, conficiebantur in-

ſtrumenta dotalia, domumque deducebatur uxor; ne au-
tem uſucaperetur, ſufficiebat, ſi per tres noctes a marito
abeſſet, ſicque ſingulis annis interrumpebatur poſſeſſio e!;
ſecus Quiritario jure uſucapiebatur. Ergo tam confarrea-
tæ, quam coëmptæ, aut etiam uſu fine interruptione ac-
quiſite uxores dicebantur eſſe in Dominio Qniritario civis
Romani, & imperium maritale ita ad jus vitæ & necis ex-
tenſum ſtetiſſe dubium non eſt. HYVZMBs .
a) CICERO Top. IV.
) Dico Domino; Dominus enim matrisfamilias erat maritus.
c CGELL. Lib. XKVIII. Cap. 6.
4) Ex eo patet, quod mulieres in perpetua fuerint tutela. Si ergo
in ſacris vel potius poteſtate mariti fœmina non eſſet, manebat in
poteftate patris vel tutela agnatorum, ſine quorum auctoritate in

manum convenire non poterat. CICERO pro Flacco Cap. XXXIV.
*) CICERO l006. cit.

Paulatim ab hac ſeveritate in uxores receſlerunt Leges
Romanæ. Dominus quidem eſt maritus, & familiæ Caput.

Poteſtas, quam in uxorem exercet, involvit jus dirigendi,
non autem acquirendi; ſiquidem uxor habet bona a) tri-
plicis generis, & in receptitiis nec maritus etiam volens
curator admittitur b). Dotis quidem Dominus eſt c), ita
ut fſtante matrimonio illam uxor vindicare non poſſit );
maritus autem illam alienare non poteſt, nifi alienatio fit
neceſſaria e), vel in utilitatem uxoris facta f). Quidquid
autem hæc acquirit, id ex bonis mariti quæfitum eſſe, ideo-
que ad eundem pertinere cenſetur g). Poteſtas autem ma-
ritalis non impedit, quo minus dicamus uxorem manere
(ui juris. L

*) L. 30. Cod. de Jure dot. L. 10. k. Dotis, IF. de Jure dot. L. Ma-
ritus 21. Cod. de Procurat. ð

5) L. Maritus, Cod. Qui dar. Tut. vel Curas. poſ. L. Virum. Cod.
de Jure dot. — .
c) L. 23. Cod. de Jur. dot. —
d) L. 9. Cod. de Rei Vindie.
e) L. I. fF. de Fuud. Dot. L. ult. Cod. eod.
) L. 26. L. ult. F. de Jur. dot.
2) L. 5§I. fF. de Bonat. inter Vir. & Uxor. L. 6. Cod. eod.

F. XVvVIII.

Cum maritus ſit caput uxoris, inde hæc ad reverentiam
ipſi exhibendam a), rem domeſticam curandam oconomi-
casque operas præſtandas tenetur b), ita ut pro earum præ-
ſtatione mercedem aliquam prætendere nequeat; eſt enim
in officio mariti c). Ex ſupradictis etiam fluit, quod ma-
riti ſit, curare educationem liberorum, & ad quem velit,
eos provehere ſtatum, ut & de domicilio familiæ ſuæ ſta-
tuere, cujus honorem, genus & forum conſequitur uxor
d). Negamus autem, imperium maritale ad jus vitæ &
necis extendi poſſe; talis ſævitia jam temporibus JusI-
NiANI Imp. exulabat e); ſed moderata caſtigatio permiſſa.
Si fiat exceſſus in emendatione, conceſſum erat uxori re-
pudiif) auxilium, quod nec negarat laudatus Imperatoræg);
ſed ſublata repudii licentia, ſævitiarum prohibitionem, ut
antea, permanere voluit, pornamque adverſus ſævos ma-
ritos ſancivit ).
Quæri autem poſſet, utrum maritus imperio maritali
plane ſe abdicare, illudque in uxorem transferre queat?
Negativa placet; nec opinioni noſtræ officit, quod quili-
bet favori pro ſe introducto renunciare poſſit; & ſic re-
ſpondemus, quia imperium maritale Jure Naturæ funda-
tum, divinis oraculis injunctum, Juri publico etiam ac-
cenſendum eſt i); privatorum vero voluntate talia jura
immutari non poſſe certum eſt. Porro hæc Lex non eſt

06 (15) 50
data in favorem & præmium mariti. Objectionibus, quæ
contra theſin fieri poſſunt, in curſu disquiſitionis obvia-
bitur.
Aa) L. 14. F“ Solut. Matr.
5) L. 48. ff-. de Operis Libert. H
6₰) L. 7. Cod. Si cert. pet. deciſum videtur, uxorem non cenferi ne-
gotiationem communem exercere cum marito, etſi vendat, vel
etiam res negotiationis ex bonis dotalibus comparatæ fuerint. Ne-
gotiatio ad maritum pertinere præſumitur, niſi appareant Pacta in
contrarium
d) L. 13. Cod. de Dignitat.
e) conf. L. un. Cod. de Emend. prop. & BRUNNEMANN. in not. ad
ane Lee.g
) L. 8. §. 2. Cod. de Repud. v. g. Si uxor maritum ſuum veneno,
gladio aut ſimili modo vitæ ſuæ inſidiantem aut verberibus (quæ
ingenuis aliena ſunt,) ſe afficientem probaverit.
g) Novell. 22. Cap. 15. §. I. in fin.
b) Novell. 117. Cap. 14. ꝗ”M
2„) Quod ita procedit, ut in Gallia viro poteſtate maritali ſe abdi-
cante, immo in genere permittente uxori, ut contrahat, hæc ta-
men nihil agat, niſi ad hoc præciſe negotium, quod agit, aucto⸗-
ritate maritali ſit fundata, & verba adſint: Duzment autoriſée de
Jon mari-

Qudcad Galliam, abhorrent mores noſtri politi a ſævi-
tia majorum noſtrorum in uxores a). Receptum eſt, quod
maritus ſit Dominus & familiæ caput; unde etiam ipſius eſt
de domicilio conſtituere, uxorque eum ſequi tenetur, niſi
eam velit adigere, ut patriam relinquat. Procul a nobis
immane jus vitæ & necis! Ob duriorem tractationem pe-
titur a Judice Separatio Thori & Menſæ, & in eo ſequi-
mur Diſpoſitionem Juris Canonici b); immo vilis & ab-
jecti animi eſſe judicamus emendationem, quæ in verbera
prorumpit. H

„

(16) 362
Matrimonium ſub duplici ratione conſideramus, nem-
pe Sacramenti, quod apud nos indiſſolubile eſt, & Con-
tractus civilis; per hunc, niſi adſit ſtipulatio in contrarium,
veniunt conjuncti in Bonorum Communionem &ε), quorum
Dominus eſt ſolus maritus conſtante ſocietate conjugali d),
ea vero ſoluta fiunt vel ſemiſſes, quorum quilibet conjun-
ctus unum fumit aut hæredes alterius defuncti, vel diviſio
fit in trientes, quorum/duo cedunt viro, tertius uxori aut
hæredibus, prout ſe habet mos Provinciæ aut loci. Unde
Jus collaborationis conceditur uxori e), ſed ſemper ſub
auctoritate viri. Leges & Coônſuetudines huic dant præe-
minentiam & auctoritatem, quæ fosminam ita ſub poteſta-
te ejus conſtituunt, ut etiamſi ſtipulati fuiſſent conjuges,
ſe nolle bonorum communionem, uxor tamen ea admi-
niſtrare, vel iisdem frui, marito excluſo, non poſſit; hic
adminiſtrat nihilominus, & fructus facit ſuos; quia, ajunt,
non ipſa ſtipulatio, ſed poteſtas maritalis dat jus admini-
ſtrandi & fruendxi. S
a) CESAR Comm. de Bellj. Gall. Lib. 6. Viri in uxores ſicut in libe-
ros habent vitæ & necis poteſtatem.
„) Cap. Ex traniverſo 8. X. de Keſtit. Spol.
c) Utar hoc termino ad indicandam Societatem, quam vocamus
Communautès, quæ fub ſe comprehendit omnia mobilia & immo-
bilia acquiſita, conſtante ſocietate conjugali. Hæc Communio Ju-
ri Romano ignota.
d) Coutume de Paris Art. 233.

e) Et hoc quidem bene; nam es ipfſo excRãtur maritus ad laborem,
uxor vero ad qconomiam. Hæcque diſpoſitio mihi videtur non
parum conferre amori conjugali ſuſtentando.

Eyxr principio recepto, quod mulier non habeat caput,
ſed vir mulieris fit caput; hæc immediate conſtituta eſt.
ſub poteſtate mariti; nullum actum civilem, niſi eo au-

ctore, perficere poteſt ex ſe validum, ita ut, eo deficien-
te, omnis Ccontractus ab ea factus fit ipſo jure nullus, tam
ratione ſui & hæredum, quam mariti; immo contractus
hunc effectum etiam ſortiretur, etſi maritus præſens tacite
approbans huio ſubſcriberet; neceſſaria enim eſt expreſſa
ejus approbatio, de qua meminiſſe contractum in ſeriptis
oportet a), nec convaleſcere poteſt contractus ſoluto etiam
matrimonio, quia, quod ab initio invalidum eſt, tractu
temporis convaleſcere nequit. Quoôd adeo procedit, ut uxor
ſeparata quoad thorum & menſam; nec non uxor illius,
qui beneficio ceſſionis uſus eſt; uxor quoque majorennis

hnupta viro minorenni, denique & uxor ligata cum ex-

preſſa tamen conditione nullius bonorum communionis,
tamen propria bona immobilia & à fortiori communia ven-
dere, vel alio quocunque modo alienare nequeat, niſi ex-
preſſa adſit mariti auctoritas.
Innumeti hic referendi caſus fuiſſent, qui ratione ma-
fitalis poteſtatis evenire poſſunt, & quorum deciſiones in
evolvendis regni hujus egibus & Conſuetudinibus inve-
hiuntur; penuria autem temporis mihi impedimento fuit,
quo minus eos attingerem. Amplior eſt materia, ut hac

Diſſertatione eam ſecundum varia Jura, ut ſcopus erat,

ſatis late pertractare potuerim. Multa ſcio eſſe omiſſa; ſi
quæ autem male ſcripta, B. L indulgentiæ confido; & ideo

dico
TANTVM!

4) Requiritur expreſſa auctoritas, neque conſenſus neque præſentia
ſufficit, ſi verba auctoritatis deſint.

AR (18) 8060 *
COROLLARIA

JURE CANONICO.

I. Conjox cognoſeens alterius conſanguineum,
privatur jure petendi debitum conjugale.

II. Rumpit Sponſalia præcedens in ſponſa ignorata
fornicatio.

III. Viro profitenti ſe adulterum, non creditur; &
heæc confeſſio non prodeſt uxori, ad petendam
Separationem thori.

IV. Adulterium in utroque conjuge pari ratione
condemnatur.

V. Impedimentum invincibile ad conſummationem

matrimonii reddit illud nullum.

VI. Matrimonio invalido declarato ob impotentiam

coëundi, licitum eſt Conjugi potenti nubere

cui velit. Si ſit reſpectiva, utrique licet.

P E 5

(19) 30*

JIURE FEUDALI.

I. Ben e per oblationem in Feudum transmutata
Collectis & Tributis manent obnoxia.

II. In vindicatione Feudi a tertio Valallus præfer-
tur Domino directo.

III. In dubio, utrum Prædium ſit Feudale vel Allo-
diale, præſumitur eſſe Allodium.

IV. Matrimonium ad Morganaticam, Juri Naturz
vel divino poſitivo non eſt contrarium.

V. Foœminæ Illuſtres in Feudo TLmperii ſuccedentes
habent poteſtatem eligendi maritum ſine con-
ſenſu Imperatoris & rdinum.

Focus O Balance Q

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

„ Copyright 4/1999 VXyMaster Gmb wwW.yXymaster. com

LQ. D. B. V.
9 NAUGURALIS URIDICA

E STATE
ARITI.

Q UA M
SOLO PRESIDE,
EX DECRETO
6S JCTORUM ORDIXNIS
NTORATENSIUM UNIVERSITATE
LICENTIADAN
VTYROQAVUE JURE HONORES

ILEGIA DOCYORALIA
TE CAPESSENDI

ITORUM CENSURE SUB MITTIT
EPTEMBRIS MDCCLXIX.

RANCISCUS DE HEILLE

QUINO - METENSIS.
H. L. C. C.

K80. Ee 1. 7 6 .. 7 e F P. 2 1.. Ae K Ke K en
H. HENRICI HEITZII, Univerſit. Typ.