KaI600-416_29
author: Hammerer, Johann Daniel

, D. B. .
DISSERTATIO INAUGURALIS JURIDICA

DE CCULPA

A NEGOTIORUM GESITCORE
PRLESIANDA

50ZL0 DEO PRESIDE 6

ENX DECRETO
ILLUSTRIS FACULTATIS
JURIDIC

IN ALMA ARGENTORATENSIUM UNIVERSITATE

PROLICENIIA

SUMMOS IN UFTROCQUE TURE HONORES
ET PRIVILEGIA DOCTORALIA
RITE CONSEQUENDI

SOLENNI ERUDITORUM EXxAMINI OFFERT
D. 8. NOVEMER. A. . S. MDCCLVII.

JOHANNES DANIEL
NHhBAMMERER

ARGENTORATLENSIS.

1KG ENTORATI
Typis HEREDUNM PAUSCHINGERIANORUM.

DISSERTATIO INAUGURALIS
WURIDICA

DE CULPA A NEGOTIORUM
GESTORE PRESTANDA.

§. I.

Urisprudentia Romana ſi, qua
W ex parte maximis difficultatibus
preſſa, dubiis fere infinitis invo-
luta deprehenditur; ejusdem ſa-
Nne doctrina de Culpa ita eſt
comparata, ut Leges ſæpe ſibi
invicem plane contrariæ videantur, atque de
iisdem conciliandis ſagaciſſimi quoque Inter-
pretum nonnunquam plane deſperent. Tricas
has, præter diſſenſum, qui inter veteres Pru-
dentes hac ipſa in re fuiſie videtur, peperit va-
gus & ambiguus ſermo, quo Jure-Conſulti,
As quo-

3 (4) -
quorum fragmenta in Pandectis ſuperſunt, in
Culpa ejusque gradibus indicandis, fere non ubi-
vis, utuntur; HEINFCC. Element. Zur. Civil. ſe-
cundum ord. Pandedk. Part. III. §. T16. in not.
Accedit ipſa Culpæ natura, quæ cum infinitas
ſpecies contineat, certis exactisque regulis in-
cludi vix poteſt. THOMAS. Not. ad Pandect. Zit.
Commodati vel contra pag. 65. & ejusdem Diſſertat.
de Uſu prackico dockrinæ Juris Rom. de Culparum
præſtatione in Contractibus.

§S. II.

Interpretes Juris Romani diſtinctius doctri-
nam hanc expoſituri, unanimi fere conſenſu,
tres diſtinguunt Culpæ gradus, quos latæ, le-
vis atque leviſſimæ culpe nominibus deno-
tant; atque de iisdem duo potiſſimum axioma-
ta;, ſeu regulas generales, & in æquitate & in
L. J. §. 2. D. Commodati vel contra fundatas, tra-
dunt: ex hæ ſunt: quando par eſt utriusque
contrahentis & commodum & incommodum,
uterque & ad latam & ad levem culpam præ-
ſtandam tenetur; quando vero in contractu Pe-
nes unum omne commodum, penes alterum
vero incommodum eſt, ille leviſſimam, hic la-
tam ſaltem culpam præſtat. HBER. Prælec. ad
Inktitut. Zit. de Obligat, quæ re contrah. num. Io.

§S. III.

.

§. III.
Tantum vero abeſt, regulas has omnem,
qua Leges Romanæ hac in parte laborant, diffi-

cultatem tollere, ut eædem diverſas patiantur
exceptiones, atque nonnunquam nova pariant

dubia. Exemplum inter alia præbent contra-

Qus Mandati, & eidem affinis Quaſi-contractus
Negotiorum geſtionis. De poſteriori, culpa-
que præcipue in eodem præſtanda, impetrata;
quam gratus prædico, venia, B. C. D. Dilſerta-
tione inaugurali agere conſtitui.

§. IV.

Negotiorum Geſtor cum ſit amicus & pro-
curator voluntarius, qui negotia alterius igno-
rantis gratis & ſponte ſuſcipit: CICERO Orat. I.
pro Cæcinna Cap. . & in Bruto Cap. 3. PAUL.
Sentent. Receptar. Lib. I. Zit. IV. §. 2. ex quaſi
contractu, quem hic intercedere ſtatuunt Pru-
dentes Romani, §. 7. INST. de Oblig. quaſi ex
Contract. omnis regulariter utilitas redundat
in eum, cujus negotia geſta ſunt, Geſtor vero
omni carens lucro nonniſi laborem & incom-
modum inde ſentit: unde ſi poſterior, quam
in præcedentibus indicavi, regula generalis
locum hic haberet, Negotiorum Geſtor latz
ſaltem culpæ reus agi poſſet; aſt longe ab hac
A 2 ſen-

ſententia recedunt Juris noſtri placita, & ejus-
dem Interpretes communi conſenſu majorem
regulariter diligenti? gradum a Negotiorum
Geſtore exigunt.

§. V.

Expeditum vero quamvis ſit inter Jure-
Conſultos, non ad latam ſaltem culpam præ-
ſtandam, ſed ulterius quoque teneri Nego-
tiorum Geſtorem; graviſſima tamen inter eos-
dem ſupereſt controverſia, an ad mediocrem,
an vero ad maximam diligentiam adhibendam
teneatur is, qui ignorantis negotia gratis &
ſponte ſuſcipit: levem ſaltem culpam Nego-
tiorum Geſtorem regulariter præſtare cum
GLossA aſſerunt maximæ autoritatis Interpre-
tes, GoOTHOFREDUS ANTONINUS in Diſputat.
Anti-Eultej. IV. Zh. zz. ANTON, FABER ad L.
1I. D. de Neg. geſt. PETRUS FABER ad L. 23. D.
de Reg. Jur. HENRICUS BoOCERUS zbid. . W.
n. 12. FRANTZKIUS Exercit. II. Qu. VII.
MkEIERUS in Colleg. Jurid. Argent. Zit. de Neg.
geſt. Zh. 2r. LAUTERBACHIUS in Colleg. Pandecz.
TZheor. Pradt. ecodem Zit. Zh. Tö. ECKOL-
TUS ad Pandecd. Zit. de MNeg. geſt. §. §. aliique.
Alii & contrario non minoris ponderis Jure-
Conſulti, ScHILTERUS in Praxi Juris Rom.

de

Exerc. J. S. 2z6. & ſeq. VINNIUS ad §. I. Inſt.

(7) -
de Obl. quæ qu. ex contr. naſc. DONELLUS Léb.
EV. Cap. 1I. STRUVIUS Syntagm. Jur. Civil. Zit.
de Neg. geſt. §. o. ibique MüLLERUS, SAMUEI.
CoccEUS in Jure Civil. controv. ad Zit. de Neg.
geſt. & alii, quos nominare ſuperſedeo, a Ne-
gotiorum Geſtore regulariter leviſſimam cul-
pam exigunt. Diſſenſus hic Doctorum, Le-
gumque, unde idem oritur, ambiguitas, in eam
induxit ſententiam Virum ſummum JACOBUM
GorTHoFREDUM ut ad L. 22. D. de Reg. Jur.
negaverit, hac in re definitioni generaliori lo-
cum eſſe, remque omnem arbitrio boni viri,
ſive Judicis, relinqui ſtatuerit; eandem opi-
nionem fovent SIMON a LEUWEN in Cenſura fori
Lib. VI. C. 26. GREVEN Exercit. V. Zh. 3. &
BRUNNEMANNUS 'i Comment. ad D. Zit. de Neg.

§. VI.

Sententia eorum, qui Negotiorum Geſto-
rem ad exactiſſimam diligentiam obligatum eſſe,
& quodvis damnum, culpa etiam leviſſima da-
tum, reſtituere teneri contendunt, cum, examine
pro modulo ingenii inſtituto, probabilior mihi
viſa ſit; meum nunc eſt, eandem Legibus,
Legumque rationibus firmare, & a dubiis, o-
mnino gravibus, pro viribus, quas tenues eſſe
ingenue fateor, vindicare.

§. VII.

§. VII.

.

Præcipuum ſententiæ, quam amplexus
ſum, fundamentum, ſunt verba Imperatoris
JusTINIANT/n ſne §. 1I. INST. de Oblig. quz quafi ex
contract. naſe. ſcribentis: Sicut autem is, qui
utiliter geſſerit negotia, habet obligatum dominum
negotiorum, ita & contra iſße quoque tenetur, ut
adminiſtrationis ſux reddat rationem: quo caſi
ad exacziſimam quisque diligentiam compellitur
reddere rationem, nec ſußfcit talem diligentiam
adhibere, qualem ſuis rebus adhilere ſolet: ſ modo
alius deligention eo commodius adminiſtraturus
Ilet negotia. Quod Imperator regulam genera-
lem de culpa in Negotiorum geſtione præſtanda
his verbis tradat, ex pronomine generaliori
uisque, quo utitur, cum TREUTLERO Diſput.
J. Zheſ. E. Quæſt. 1o9. concludo: ut adeo verba
finalia huj. §. exceptionem, prout diſſentientes
⸗ contendunt, non contineant, quaſi tunc de-
mum Negotiorum Geſtor ad ſummam diligen-
tiam obligetur, ſi alii diligentiori ſe prætulerit;
ſed ſaltem explicationem diligenti? maximæ.
Confirmat hanc verborum JusTINIANI explica-
tionem, ſimilis ejusdem Auguſti Legislatoris
locutio de Commodatario, procul dubio ad exa-
Giſſimam diligentiam obligato, in §. 2. INST.
MWüuib. mod. re contrah. obligat. Is, qui utendum
atcepit, ſane quidem exactam diligentiam cuſto-
diendæ

— 2 (9) Les-
diendæ rei præſtare jubetun: nec ſußycit ei tantam
diligentiam adhibuiſſe, quantam in ſuis rebus ad-
hibere ſolitus eſt ſ modo alius diligentior potuerit
eam rem cuſtodire. EVERH. OTTO in Commentar.
ad Inſtitut. ad §. I. de Obligat. quæz ex quaßi con-
tract. naſcunt. pag. a6o. Eodem modo de com-
modatario ſcribit CAJUS JCrTsS in L. I. §. 2. D.
de Oblig. & Ackion. Is qui utendum accepit, ſi
majore cafie, cui humana infirmitas reßiſtere non
poteſt, veluti incendio, rumna, naufnagio, rem,
quam accepit, amiſerit, ſecurus eſte alias tamen
exac?iſimam diligentiam cuſtodiendæ rei præſtare
compelliture nee ſuſßzcit ei eundem diligentiam ad-
hibere, quam ſuis rebus adhibet, ſi alius diligen-
tior cuſtodire poterit.

§. VIII.
Eandem ſententiam confirmat Reſcriptum
Imperatoris PHILIPPI, GLAUCIE cuidam datum,
quod L. 24. Cob. de Uſuris his verbis exhibet:
Si mater tua major annis conſtituta, negotia, quæ
ad te pertinent, geſſerit ,y cum omnem diligentiam
præſtare debeat, ufuras pecuniæ tuæ, quam ad-
miniſtraſſe fuerit comprobata, præſtare compelli
poteſt. Ex hac Lege Doctores, qui Negotio-
rum Geſtorem ad leviſſimam culpam præſtan-
dam teneri contendunt, argumentando a po-
tiori concludere recte videntur, extraneum
Negotiorum Geſtorem ad ſummam diligentiam
B Leneri,

55 (10) -
teneri, ſi ipſa mater, cui alias Jura multum
favent, in Quaſi contractu Negotiorum geſtio-
nis ad omnem diligentiam, quæ ſummam &

exactiſſimam comprehendit, erga liberos ob-
ligata ei.

§. IX.

Probatur denique ſententia, quam ado-
ptavi, L. 2 . §. 16. D. Famil. Erciſc. in qua PAU-
LUS Jure-Conſultus a coherede, qui levem ſal-
tem, non leviſſimam culpam præſtat, diſtin-
guit Negotiorum Geſtorem, atque ab eodem,
cum ſponte ſe immiſceat rebus alienis, majo-
rem diligentiæ gradum exigit: Verba Legis
hujus collata cum modo adducto §. 7. INST. de
Oblig. quæz quafßi ex contr. naſc. rem ulterius de-
clarant; ea hæc ſunt: Non tantum dolum,
Jed & culpam in re bereditaria præ„ſtare de-
bet coheres, quoniam cum coherede non con.
rahimus, ſed incidimus in eum: non tamen
diligentiam præſtare debet, qualem diligens pater-
familias; quoniaim hic propter ſuam partem cau-
ſam habuit gerendi: & ideo negotiorum geſtorum
ei actio non coinpetit. Zalem icitur diligemiam
adhibere debet, qualem in ſuis rebus.

Inter dubitandi rationes prima eſt ea, quæ
petitur ex ipſa natura Negotiorum geſtionis,
comparata cum regula in præcedentibus alle-
4 Lata,

gata, de culpa lata ſaltem præſtanda in con-
cractu, in alterius utilitatem unice inito: ver-
titur nempe regulariter in Negotiorum geſtione
utilitas ſolius Domini, cujus negotia geruntur,
perinde uti in depoſito utilitatem ſaltem per-
cipit deponens, cujus res a depoſitario gratis
cuſtoditur; unde, cum depoſitarius de lata ſal-
tem culpa teneatur, §. 2. INST. quib. mod. re
contrah. obligat. L. 1. §. J. D. de Oblig. & A-
Czion. Negotiorum Geſtorem ad majorem di-
ligentiæ gradum adſtringere, ſaltem maximam
& exactiſſimam diligentiam ab eodem exigere,
iniquum multis videtur. Aſt judice eruditiſ-
ſimo Nooprio in Commentar. ad Digeſt. Zit.
de Neg. geſt. Zom. II. Opp. p. 5l. levis momenti
eſt hæc objectio: zam primo, verba ſunt lau-
dati viri, i quis ſe obtulit depoßto, etiam is te-
netur de leviſzima culpa L. I. §. 27. D. Depoſiti?
deinde intereſt, quod negotiorum geſtio ſpectat ad
adminiſtrationem ,» cum depoſitum tantum inten-
dat ad cuſtodiam. In depoſßito igitur ſußicit bona
kfdes, ciſtodiæ ſußfciens“ at negotiorum geſtio de-
Eiderat induſtriam, negotio aptam &! convenien-
tem, quam etiam profteri videtur is, qui ad
aliena negotia gerenda ſponte accedit.

§. XI.

Alterum diſſentientium argumentum pe-
titur ex L. 11. D. de Negot. geſt. in qua PoMPoO-
B 2 NIUS

3 (12) es-

VIVUsS ſeribit: di negotia abſemtis & ignorantis
geras, & culpam &- dolum Ppræſtare debes: ſatis
Vero expeditum eſſe in Jure, voce culpæ ſim-
pliciter poſita, non leviſſimam, ſed levem ſal-
tem intelligi, arg. L. 6. L. 9. §. 2. D. de Jur. &f
Jacti ignor. L. 32. D. Depoſit. vel contr. L. g. §.
2. in En. D. Commodat. vel contra. Sed, Ppræ-
terquam quod hæc regula non ſit generalis, &
exceptionem admittat, quando vel ex aliis Le-
gibus, vel ex ipſa negotii, de quo agitur, na-
tura conſtet, leviſſimam requiri culpam, PoM-
PONIUM in Lege allegata omnem gradum culpæ
intellexiſſe ex eo patet, quod culpam oppo-
ſuerit caſui fortuito, dum verba allegata im-
mediate hæc ſequantur: ded Proculus, inter-
dum etiam caſum praſtare debere.
§. XII.
Provocant porro Doctores, ad levem ſak
tem culpam Negotiorum Geſtorem teneri con-
tendentes, ad Z. zo. Cob. de Negot. geſt. ejus-
que verba, in medio poſita; ſuper His, qiaä nec
tutor nec curator conſtetutus, zeltro quis admini-
Kravit, non tantum dolum & latam culpam, ſed
& leve⸗m præſtare neceſe habet, leviſſimæ ergo
culpæ cum nulla hic fiat mentio, eandem quo-
que non preæſtari inde colligunt: aſt male; ci-
tata enim Lex non eſt Conftitutio generalis po-
nens aut mutans Actionis Negotiorum geſtio-
nis formam, ſed Reſcriptum DIocETIANI &
MAXIMILI.

α (13) -
MAXIMIANI Imperatorum ad libellum cujusdam
OcCTAVIANXE, a qua, uti NoobrT. Loc. cit. Zom.
II. Opp. pag. 5l. Obſervat, veroſimiliter con-
ſulti fuerunt; utrum tantum de dolo & lata
culpa Negotiorum Geſtor teneatur, an etiam
levis culpæ præſtatio ab eodem exigi queat?
Simile obſervavit laudatus Jure-Conſultus in
L. Tz. CobD. de Rei vindicat. Conf. Ljiusdem
Probabilia Juris Civilis Lib. IV. Cap. 2.

s. XIII.

Aliud Argumentum deſumunt diſſentien-
tes ex L. z. COD. Arbitr. Zutel, in qua contra
Tutorem vel Curatorem ob dolum, vel latam
& levem culpam; utilis Negotiorum geſtorum
Actio datur; aſt reſpondetur; a Tutore vel
Curatore, qui eſt quaſi coactus Negotiorum
Geſtor, L. 20. CoD. de Negot. geſt. recte non
concludi ad eum, qui ſponte & ultro negotia
aliena ſuſcipit.

§. XIV.

Trahunt quoque in ſuas partes contrariæ
ſententiæ Patroni, L. 6&. §. En. D. de Negot. geſt.
ubi dicitur: Videamus in perſona ejus, qui ne-
gotia adminiſtrat, ſ quædam geſtt, quæzdam
non, contemplatione tamen ejus alius ad hæc non
acceſſit, & ſi vin diligens, quod ab eo exigimus,
etiam en geſturus fuit an dici debeat, negotio-
3 rum

( 14) 2-

eum geſtorum eum teneri & propten ea, quzæ non
geſit 8“ Quod puto verius. Reſpondeo vero ad
hanc Legem cum Coccrjo Jur. Civil. contro-
verſj. ad Zit. de Negot. geſt. Qu. VII. in eadem
non quæri; ad quem culpzæ gradum, ſed ad
quæ negotia teneatur Negotiorum Geſtor?
ſcilicet ad ea ſaltem, quæ ſuſcipit, niſi alius
vir diligens, omnia geſturus, ideo abſtinuerit.

S. XV.

Præter allegatas Leges, Doctores culpam
levem ſaltem a Negotiorum Geſtore exigen-
tes, utilitatis quoque publicæ allegant ratio-
nem, atque aſſerunt: Si ad ſummam dili-
gentiam Negotiorum Geſtor obligetur, ne-
mo facile alterius negotia curaturus eſſet;
atque abſentium res, ſæpius maximo cum eo-
rundem detrimento, indefenſæ relinqueren-
tur, cum tamen, ne id fieret, Quaſi-contra-
Gus Negotiorum geſtionis introductus atque
probatus ſit. §. 1. INsr. de Oblig. qguæz quaßi
ex contr. naſc. L. I. D. de Negot. geſt. L. J.
D. de Oblig. & Ackion. Sed præterquam quod
jura, certis rationibus conſtituta, ex dubiis
eventibus æſtimari non debeant ; MürcERUS
ad Struvium Zit. de Negot. geſt. Zh. go. ab-
ſentium non intereſt quomodocunque, ſed di-
ligentiſſime potius, eorum negotia geri.

§. XVI.

—

(1585) -
§. XVI.

Ita vero ſublata mihi videntur præci-
pua, quæ ſententiæ, quam elegi, obſtabant
dubia; quæ reliqua ſunt, ad ea in conflictu
reſpondendi occalio erit. Propero ad finem,
paucis additis ad eandem ſententiam ulterius
confirmandam. Culpam quodammodo cum
vocet POMPONIUS in L. 36. D de Reg. Jur.
immiſcere ſe rei ad ſe non pertinenti „ utique
is, qui hoc facit, ad damnum reparandum
adigi poteſt, niſi omnem adhibuerit diligen-
tiam; TREUTLERUS Diſp. J. Zheſ. I. Quæſt.
79. HUBER. Præledt. ad Inſt. Zit. de Oblig.
Jquæ quafi ex contract. naſc. Probat idem na-
tura adminiſtrationis rei alienæ, quæ in eo
differt a rei ſuæ diſpoſitione, ut ſuæ quidem
quisque rei moderator & arbiter fi, aliena ve-
ro negotia exaczo offcio gerantur, nec quicquam
in eorum adminiſiratione negledtum ac declina-
tum culpa vacuum ſit, juxta effatum CONSTAN-
TINI M. Imp. in Z. 27. Cop. Mandati. ScHIL-
TERUS in Praxi Jur. Rom. Exercit. J. Zheſ.
S. Tanta denique eſt inter Mandatarium &
Negotiorum Geſtorem ſimilitudo, ut hic ad
minorem quam Mandatarius, a quo exactiſ-
ſima diligentia regulariter exigitur, L. 132. L.
27. CobD. Mandats, culpz gradum obligari
non videatur.

§. XVII.

63 (16) e8-
S. XVII.

Hæc vero, quam hactenus ſtabilivi, re-
gula, de culpa leviſſima in Quaſi contractu
Negotiorum geſtionis præſtanda, non ita ge-
neralis eſt, ut non, ad inſtar plerarumque
regularum Juris, exceptiones nonnullas ad-
mittat: adeo ut Negotiorum Geſtor ad caſum,
quem rei dominus regulariter ſuſtinet, L. 27. α
En. D. de Reg. Jur. Præſtandum, nonnunquam ad-
ſtringatur. L. 6.§. 2. T. 5. §. 2. L. 22. L. 22. pr. D.
de Negot. geſt. L. 27. §. ult. D. de Legat. 1. L. ult.
Cop. de Neg. geſt. E contrario autem interdum
dolus, aut quæ eidem comparatur, culpa lata L.
226. D. de Verb. Signifcat. ſolummodo verſatur
in Actione Negotiorum geſtorum, T. 2. §. 5. D.
de Neg. geſt. ſi ſcilicet quis affectione coactus, ne
bona abſentis diſtraherentur, negotiis alienis ſe
obtulerit. Conf. L. vo. D. de Evidt. L. 7.5. 9. D.
L. I. CoD. de Negot. geſt.

DEO O. M. SIT LAUS HONOR
ET GLORIA IN SALCULA
8SECULORUM.

—
—

VY 2

X

W
VierFarbSelector Standard* -Euroskala Offset

19

18

16

Focus alanc
17

2 3 4 5 6 7

4 Copyright 4/1999 VXyMaster Gmbhi wwW.yXymaster. com

1

& bD. B. Y.
O INAUGURALIS URIDICA

CULPA-

TIORUM GESITIORE
RESTANDA
QUAM
10O DEO PRESIDE
SX DECRETO
S FACULTATIS

URIDICX

AI. RIDI-/ UNIVERSITATE

LICENTIA

UTROOQUE JURE HONORES
VILEGIA DOCTORALIA
PE CONSEQUENDI

RUDITORUM EXAMINI OFFERT
„EMK. A. K. J. MDCCLVII.

NNES DANIEL
AMMERER
ARGENTORATENSIS.

HJ. L. Q. C.

ANGENTOK ATI
EDUM PAUSCHINGERIANORUM.