KaI600-400_30
author: Gottschalck, Georg

—

DISCVRSVS VRDICVS,
DE

CASV CONJVGIS

SVPERSTITIS-

SICONCVRRAT CVI DEFVNCTI
LIBERIS SEV DESCENDENTIIBVS, SVC-

EX IPSO STATVTI „ QOD ER-
FORDILE VICGET,
FONTE ETFPEERIS ENPFENYT,

OB CERTAM ET VRGEN TEM

NECESSIIATEM PRELO SVBMISIT
ET IN LVCEM

EDIDIT
GEOEFGIVSY GO TTSCMAL CX,

REGIM. ET JVDIC. PROVINC. ERFVRT. ADVOC.
ORDINAR.

MENSE SEPTEMBRIS

N DCC XXXIII.

—

ti⸗
bic

BENEVOLE LECTORI!

Xactam, integram & circumſpectam ju..
ſtitiæ adminiſtrationem, non minimam publicæ ſalu.
Stis partem conſtituere, extra omine eſſe dubium reor.
Quemadmodum enim Respublica ſine legibus inſtar
corporis anima deſtituti eſt; ita leges quoque ſaluti publicæ
promovendæ non ſufficiunt, niſi prudentiſſima judicantis ad
factum applicatione obſerventur, & cuique, quod ſuum eſt,
juxta legum, præcipue Statutorum, præſcripta tribuatur. Hoc
vero ut contingat, omnes & ſinguli caſus in collegiis jus dicen-
tibus & cauſas controverſas decidentibus obvenientes, ſecun-
dum mentem legis & intentionem Legislatoris, conlideratis
quoque omnibus circumſſtantiis, ad rationem perpendendi ſunt,
ne juſtitia diſtrahatur ab ullius perſonæ juſtiore petitione /. 31.
in ſen. ſy. depoſ. & fiat caſus pro amico, quem jura penitus re-
ſpuunt, & ut malum condemnant. Materia ſucceſſionis quo-
tidie exiſtens, & quidem caſus hic ſpecialiſſimus: An nimirum,
mortuo marito, ſuperſtes conjux, ſeu vidua ſecundi matrimonii
ſterilis, ſi concurrat cum descendentibus, ſeu defuncti liberis,
primo matrimonio genitis, in portione hereditatis virili, juxta
Statuta Erfurtenſia, ſuccedere valeat nec ne? Præſentem dis-
curſum edendi mihi anſam dedit: &, quamvis non paucis affirma-
tivam impugnare, & negativam amplecti placeat, mihi tamen
dicta affirmativa arridet, quia in clariſſimis Statutorum verbis
A 2 ffimis-

frmiſſime eſt fundata. Diſſentientes & negativam defenden-

tes, opiniones ſuas ſequenti modo detegunt:

Conjux prædefuncéctus vel liberos relinquit vel non. (a) Hoc caſu
ſuperſtes, (ſive liberi adfuerint & mortui ſint, ſive matrimonium
fuerit ſterile) quartam quod ad proprietatem, omnium vero bo-
norum uſumfructum, excluſis, interim dempta, ſi ab his petatur,
legitima, aſcendentibus & collateralibus, ad dies vitæ, ſi pertnan-
ſerit in ſtatu viduitatis, acquirit, & retinet. Si vero ad ſecunda
vota tranſeat, retenta proprietatis quarta, reliqua a tempore initi
ſecundi matrimonii, hæredibus ab inteſtato reſtituere tenetur.
tit. 4. S. 13. Statut. Erfurt. (b) IIIo caſu ſi nempe pater vel mater
cum liberis concurrat, nulla habita ratione ad numerum libero-
rum, item an ſuperſtes ſit dives, ſive inops, una cum liberis in
portione virili quoad proprietatem ſuccedit. cit. tit. 4. & 32. Statut.
PErfurt. (Cc) quod Statutum & ad uxorem ſecundi matrimonii, ſi
cum propriis a ſe genitis adhuc vivis, & liberis primi matrimonii
concurrat, extenditur, ita ut & ipſa portione virili gaudeat, quia (d)
revera liberorum a ſe genitorum & vivorum mater, quæ in Statutis
ad ſucceſſionem vocatur, exiſtit. Sed (e) de Noverca ſterili, vel
ceujus liberos turbatus mortalitatis ordo ante patrem eripuit, cum
liberis prioris matrimonii concurrente, quondam ſæpius in judicio
Electorali Provinciali, quod Erfordiæ jus dicit, uti & in Senatu ci-
vico, &, Satrapiis Moguntino-Electoralibus altercatum fuiſſe me-
mini; prætendebat enim portionem perinde ac mater naturalis.
Sed pater (f) aut mater in Starut. Erfurt. tit. 4. G. 3. tantum ad
ſucceſſionem vocantur, horumque in oOphis ſubſequentibus ſolum-
modo fit mentio, & de Noverca altiſſimum eſt ſilentium (g) : hæc
autem nomine matris proprie non venit, nam ſicuti oculus ficti-
tius ob id, quia in veri & naturalis oculi locum eſt ſurrogatus, vo-
catur oculus, ſicut homo pictus ob id, quia eſt hominis imago, di-
citur homo, eodem modo & non aliter Noverca, quia matri na-
turali ſurrogata, appellatur mater. (h) Hinc ſtatutum de matte
conceptum ad novercam non pertinet ex eo, quia omne jus ſta⸗
tutarium, quod a dispoſitione juris communis recedit, idemque
corrigit, ſtrictiſſime accipiendum, nec a proprietate verborum,
quibus utitur, recedendum. arg. L. 14. F. de LL. Sed in terminis
pro-

— —W

—

S=S

di⸗

proprie ita loquentibus accipiendum Tuſch. tom. 7. pralt. concj.
lit. §. cone zS&. n. 22. & quod Statutum diſertis verbis non dicit, id
nec nos dicere, vel per ſubauditos intellectus ſuppleri oportet.
Brunn. conſ b6. n. y. Goedd. lib. I. Conſ. Marp. 26. n. y. Unde
conſequitur (i) ſi Statutum, uti noſtrum Erfurtenſe „matri cum
iberis concurrenti certam portionem ab inteſtato aſſignet, hanc
Novwvercæ vindicari non poſſe, cum Noverca defuncti liberorum
mater proprie non vocatur, ita in terminis JCtus conſummatiſſi-
mus de Wernher Vol. 1. p. 2. O. 11¹. Pag. 943. quam ſententiam
ibidem præjudicio confirmat, adeoque hic caſus in Statutis plane
omiſſus dispoſitioni juris communis relictus eſt. arg. L. 22. Pr. ſy.
ſolut. matrim. de Wernher Vol. III. p. 4. O. 6. Vag. 215. atque (k)
ita a præfato judicio Erfurtenſi, eique Subalternis Satrapiis Ele-
ctoralibus, quotidie pronunciatum fuiſſe conſtat. Proinde ſuper-
vacaneum prorſus erit, de eo vel dubitare vel hic in contrarium
inclinare. Quæ enim (]) certam jam interpretationem recepe-
runt, minime mutanda ſont L 23. F. de LL. Sed potius ſtudioſe
tenenda. arg. L. 2. C. de ædif. pripat. Id enim tam a Ctis, quam
Imperatoribus factitatum fuiſſe reperimus, ſæpius iſti opinionis
ſuæ fundamentum non aliunde, quam ex communi obſervantia
ac interpretatione uſuali deſumunt, ut apparet ex L. i4. f. ad L.
Cornel. de falſ. & L. 1 f. ad Stum Syllan.
Cum autem hisce in opinionibus & allatis concluſionibus, multa
aperte falſa, & a vero Statutorum ſenſu aliena reperiantur, igno-
ſcendum erit, ſi erronea hegantium ſuppoſita dilucide dedu-

cam, & errata admiſſa perſpicue demonſtrem. Ea, quæ diſſen-
tientes (ad a) it. 4. S. 13. Statutorum aſſeruerunt, ad caſum

meum preſentem non pertinent, ergo dimittuntur; ſed (ad b)
probe notandum & obſervandum eſt, quod Legislator in zit. 7.
Statutorum neutiquam de ſucceſſione patris vel matris aliquid
Äanciverit vel dictas vocaverit Perſonas ad prædefuncti conju-

gis hereditatem; ſed Rubrum dick. Tit. aperte ita ſonat:
De ducceſſione Conjugum, ſt illi ( Ic ve) ſoli
adſint, vel NW. cum defuncti descendenti-

A 3 bus,

us, ascendentibus ſeu Collateralibus con-
currant.

Quibus ex verbis clariſſime effunditur; quod Eminentiſſimus
Elector Moguntinus & Clementiſſimus Noſter Statuens in dict.
Tit. 4. principaliter ſucceſſtonem conjugum, (non patris vel ma-
tris) ordinaverit, & licet poſt hinc Legislator in S§. 3. ſeqq. etiam
de patre & matre ſit locutus, tamen ordinem de Succeſſione
conjugum ſuperſtitum per hæc neque turbare neque tollere
voluit, ſed verbis: Superſtes conjux, pater, mater, &. in diét. S..
promiscue uſus eſt, ex quo citra omnem contradictionem
patet, ſuperſtitem conjugem cujuscunque Matrimonii non ſo-
lum in Rubro, ſed etiam in Spho 3. Tit. 4. ſub nomine patris
vel matris promiscue adhibito, ad ſucceſſionem defuncti con-
jugis in portione virili eum liberis eſſe vocatum, & hanc theſin
infra amplius funditusque deducam & defendam; jam autem
me verto ad objectionem (ſub c) ubi diſſentientes opinioni-
bus ſuis plane erroneis per extenſionem ſtatuti ſubvenire con-
tendunt, putantes, cum noverca ſeu uxor ſecundi matrimonii,
reſpectu liberorum a ſe genitorum & vivorum, mater exiſteret,
illam in Statutis, licet concurrat, cum liberis primi matrimonii,
per extenſionem, ad ſucceſſionem defuncti mariti vocatam eſſe.
Verum, uti extenſio Statuti juri communi derogantis in jure
reprobata, (Statutorum enim verba ſtricte ſunt accipienda)
Gloſj. & DD. in Auth. quas albtiones C. de SS. Eccleſ- Gloſſ. in c. cu-
pientes S. quod ſi per piginti de Elect. in 6. Hartm. Piſt. 1. quaæſt. 16.
n. 23. quod negantes ipſi ſunt confesſi, vide illorum effatum
(ſub h); ita ſub illo falſo extenſionis prætextu manifeſtus la-
titat error. Diſſentientes ex jure bene ſciunt, quod procreatio
prolis ſuperſtiti conjugi, nullum ſuccedendi jus, in bonis de-
functi, tribuere valeat; quia autem in omnibus Satrapiis & ſu-
9² K n erid⸗

perioribus Collegiis Moguntino-Erfurtenſibus a publicato Sta-
tutorum usque huc, uxoribus ſeu viduis ſuperſtitibus ſecundi
matrimonii, proprios adhuc viventes liberos habentibus, cum
liberis primi matrimonii concurrentibus, portio virilis ex bo-
nis a defuncto marito relictis, indiſtincte adjudicata fuit, quod
fieri haud potuiſſet, ſi ſuperſtes conjux ad ſuccesſionem de-
functi mariti proprio ſuccesſionis jure, vocatione ſtatutaria ſuf-
fulto, non veniſſet, negantes procreationi genitorum in ſecun-
do matrimonio, portionem virilem pro noverca liberorum
primi matrimonii, ſub ſpecie extenſionis, asſignare auſi ſunt,
quod non ſolum contra notoria juris principia militat, ſed de
hisce omnibus in ataen is altisſimum eſt ſilentium. IIla, quæ
a diſſentientibus (a haancuntur,in theſi plane aliter ſe ha-
bent: nam omnibus in inſtantiis, & judiciis contentioſis, clara,
expedita & notoria res eſt, quod ab anno M DCCIV. ad an-
num M DCCXIII. conjuges ſuperſtites, prædefunctis, in por-
tione virili, ſucceſſerint, nullo habito reſpectu, an ſuperſtes
fuerit mater vel pater, an Vitricus vel Noverca, & an liberi in
ſecundo matrimonio adfuerint nec ne? Et, qunude hac re, in
illo annorum ſpatio, nunquam ulla fuerit altercatio, ſed in dicto
anno M DCCXIII. hæc ſuccesſionis materia, ſeu quæſtio: an
Noverca ſterilis, cum liberis prioris matrimonii in portione
virili ſuccedere posſit vel non? in controverſiam venit, & quam-
vis in Satrapia Noverca, non qua talis, ſed quia fuit ſuperſtes
conjux, ſententiam obtinuerit victricem, hæc tamen ſententia
poſthinc non ſolum in inſtantia appellatoria, quæ judicium
provinciale dicitur, ſed etiam in Illuſtrisſimo Judicio Aulico,
quod Moguntiæ habetur, ex rationibus tamen a Statuto plane
diverſis & ſeparatis, juxta adjunctum ſub A. paſſa eſt reforma-
tionem; & quia poſtea neque ſuperſtites conjuges, neque Con-
ſulentes & Advocati in rationes, dictæ reformatoriæ, a Statuto
W S plane

plane diverſas, & differentias ſpecificas, ob quas reformatio
prioris ſubſecuta, inquiſiverunt; jus ſuperſtitum, ſuccedendi
ex lege Statutaria, per aliquot annos, in non- uſum & totam
fere venit oblivionem; aſt ego, re penitius conſiderata & cir-
cumſpecta, ſæpius dictum ſuperſtitis conjugis ſuccedendi jus,
ex Statuti vocatione, in caſu notatu digno, iterum reſuscitavi,
& in alte memorato Illuſtrisſimo Judicio Moguntino Aulico,
ubi eſt ſedes Ctorum omnium conſummatisſimorum, ſenten-
tiam ſub B. obtinui victricem, quæ palam fecit, quod ſuper-
ſtiti conjugi, quæ etiam ratione liberorum prioris matrimonii,
neutiquam vero reſpectu conjugii, ſeu vocationis ex Statuto ad
defuncti mariti ſuccesſionem, noverca audit &c. debeatur portio
virilis. Et ſicuti (ad f) contra clarum Statuti tit. 4. g. 3. textum
militat, quod pater aut mater tantum ad ſuccesſionem vocen-
tur, horumque in Sphis ſubſequentibus ſolum modo fiat men-
tio, de Noverca vero altisſimum ſit ſilentium; hæc enim omnia
conſiſtunt in erroneis plane ſuppoſitis, tum quia neque in dicto
tit. 4. neque in citato S. 3. pater aut mater, ſed ſolummodo ſu-
perſtites conjuges ad ſuccesſionem vocati ſunt, tum quia ?lit. z.
Statut. in terminis habilibus eſt accipiendus; pater autem ſeu
mater, reſpectu prædefuncti conjugis & ejus hereditatis relictæ,
non ſunt termini habiles, tum quia in ſæpius citato §. 32. & in
6SS. ſubſequentibus ſuperſtes conjux ad ſuccesſionem expresſis
verbis nominatur & vocatur, imo S. . & 16. dilucide exprimi-
tur, quod Legislator hocce in zitulo Statutorum 1. neutiquam
de vocatione patris vel matris, ſed ſolummodo ſuperſtitis con-
jugis ad ſuccedendum egerit & ſanciverit, tum quia ſub voca-
tione ſuperſtitis conjugis, Noverta etiam audit, & hæc duo vo-
cabula: SvPERSTES CONIVX, NOVERCA &c. idem, nimirum unam
eandemque perſonam, ſignificant, quæ autem vocabula ſimpli-
citer & adæquate idem ſignificant, illa quoque habent eandem
conſe-

conſequentiam, tum quia Legislator verbum NovERCA &c. in
it. 4. Statutorum non adhibuit, ſed ſuperſtitem conjugem no/
minavit & vocavit; a terminis autem ſeu legum verbis uſitatis,
receptis & approbatis, temere recedendum non eſt; quod probe
vocum illi novatores obſervent, qui pasſim novos terminos
e. g. loco ſuperſtitis conjugis, novercam &c. fingunt, eoque
efficiunt, ut unus alterum non recte ſæpe intelligat, quod fons
errorum eſt, juxta illud tritum; qui fingunt nopa bperba, etiam
nopa dogmata pingunt. Et hoc etiam intendunt diſſentientes
ſub verbo: Noverca; quod in Statutis quidem non legitur, ſed

idem eſt, & citra omnem contradictionem comprehenditur

ſub vocatione ſuperſtitis conjugis: ita in aprico eſt, quod in ut. .
neutiquam pater vel mater ſed ſuperſtites conjuges ad defuncti
conjugis ſuccesſionem ſint vocati. Etſi etiam (ad g) conce-
derem: Novercam nomine matris proprie non venire, nihil-
ominus tamen res juxta propria diſſentientium principia & ar-
gumenta in eo clara & expędita eſt, quod noverca etiam appel-
letur mater, ex hac ratione, quia matri naturali ſurrogata, jam au-
tem jura expreſſe præcipiunt, quod ſurrogatum ſapiat naturam
ejus, in cujus locum ſurrogatur. Quis igitur dubitare posſit, quin
mater ſurrogata, ſub expreſſo ſuperſtitis conjugis nomine etiam
vocata ſit ad defuncti conjugis ſucceſſionem. Similia, quæ
Diſſentientes adduxerunt, magis pro, quam contra affirmati-
vam militant, quia ſimilium idem eſt judicium. c. inter cæteras
4. de Reſeript. Porro, ſi (ad h) Statutum adeſſet ita conceptum,
ut mater qua talis, ſolummodo ad ſucceſſionem vocaretur, res
dubio obnoxia eſſet: An tale Statutum etiam pertineat ad No.
vercam, ex rationibus a diſſentientibus adductis? & hæc etiam
eſt opinio conſummatiſſimi JCti de E'ernber Vol. lI. p. 2. 0. 475.
P. 943. Verum hic non eſt ſtatutum de matre, ſed de ſuper-
ſtite conjuge conceptum: conſequenter diſſentientium conſe-
B taria

Garia ex plane ſeparatis deſumta, neque quadrant, neque ad-
mittunt applicationem ad caſum Praſentem, & quia verbis ſta-
tuti tenaciter eſt inhærendum, & ab illorum proprietate neu-
tiquam recedendum, res manet ſalva, quod omnis ſuperſtes
conjux, primi vel ſecundi matrimonii, ad ſucceſſionem præde-
functi pertineat. Lex enim non diſtinguit, ſed omnes ſuper-
ſtites conjuges vocat ad ſucceſſionem defuncti, ideo nec no-
ſtrum eſt diſtinguere, & hanc vel illam perſonam a ſucceſſione
excludere, ut fiat caſus pro amico. Deinde opinio diſſentien-
tium (ad i) ubi prætendunt: caſum ſucceſſionis præſentem in
Statutis plane eſſe omiſſum & diſpoſitioni juris communis re-
lictum, &c. manifeſte erronea & aperte falſa eſt, uti clariſſime
patet ex verbis Rubri Tit. 4. Stat. De Succeſſone conjugum ſi con-
currant cum defuncli deſcendentibus, &c. Nonne caſus Succeſſio-
nis hic eſt expreſſus? omnino. Noverca enim eſt conjux, &
concurrit cum defuncti descendentibus, ſeu liberis primi ma-
trimonii. Erronea etiam & non fundata ſunt diſſentientium
allata (ad k) & (1): poſito enim ſed non conceſſo caſu, quod
a Judicio Erfurtenſi, eique Subalternis Satrapiis Electoralibus
aliquando pro negativa pronunciatum fuiſſet, quod tamen ne-
gatur, quia præter ſententiam de anno M DCCXIII. ex ratio-
nibus plane diverſis latam, nulla produci poteſt alia ſententia;
exinde tamen non ſequitur, ut propterea certa & authen-
tica adſit interpretatio, vel valida & communis obſervantia;
neutiquam! nam ad interpretationem authenticam requiritur
auctoritas Legislatoris, ad interpretationem autem uſualem jura
requirunt conſuetudinem & obſervantiam, quæ ſi conſtans &
diuturna eſt, jus facit, & vim legis habet, ſicuti interpretatio
authentica L. I. & ult. C. de LL. l. ſi de interpretatione 37. ſ. de Ll.
Interpretatio autem doctrinalis, quæ fit a Jjudice & Cto, ſi ali-
quid ex vVerbis vel mente legis colligunt & decidunt L. ſcire Le-

é

ges 17. . de LL. non facit jus, ſed ſaltem probabilem opinio-
nem, a qua recedere omnino licet. Nunc autem neque inter-
pretatio authentica, neque uſualis probari poteſt, & interpre-
tatio doctrinalis, a judice ſuperiore, ab Illuſtriſſimo ſcilicet Ju-
dicio Aulico Moguntino reformata & reprobata eſt: ergo nulla
conſtans & diuturna interpretatio, ſeu obſervantia adeſt; ad
obſervantiam enim conſtantem, ſeu conſuetudinis validitatem
jura quatuor poſtulant requiſita, nimirum (1) rationabilitatem
(2) tacitum ſummæ poteſtatis conſenſum G) actuum frequen-
tiam, & (4) temporis diuturnitatem; ſed ubi ſunt tria requi-
ſita poſteriora? nullibi! Et ſi etiam deciſio prælentis ſucceſſio-
nis caſus, dependere poſſit ab interpretatione „tamen probe
eſſet notandum, quod interpretatio ita ſit facienda, ne lex ſeu
Statutum reddatur eluſorium. arg. l. 3. E. de Milit. leſtam. arg. l.
10g9. ſy. de leg. I. Interpretatio enim fieri debet ſecundum men-
tem disponentis, ſeu ſtatuentis, quia mens obtinet primum
gradum, Angel. Conſ. 2061. n. 4. Abb. conſ. . circa Primum in prin-
p. lib. 2. Si vero de mente non conſtat, attenditur veriſimili-
tudo, & hic eſt ſecundus gradus ſuccedens menti Alexand conſ.
179. piſo n. 3. perſ. exquibus lib. 5. Cravet. conſ. 363. n. 26. & ſoqq.
Ceſſante veriſimilitudine & conjecturis, recurrimus ad meram
verborum ſignificationem, quæ eſt tenenda l. 69. G. de leg. 3. l. g,
§. 6. G. de damno infecto. Tandem interpretatio ea accipienda
eſt, quæ ſententiæ Legislatoris congruit, licet verba id non pa-
tiantur, L. quamvis n. de in jus poc. Leges enim ex ſuis parti-
bus invicem ſunt interpretandæ. §. . Inſt. ad leg. Aquil. Sed
in præſenti caſu interpretatione plane non opus eſt, quia lex
Statutaria dilucide & categorice præcipit, & ſuperſtitem con-
jugem ad ſuccesſionem prædefuncti conjugis, ſi concurrat cum
deſcendentibus, qui ſunt liberi prioris matrimonii, expreſſe vocat.
Hisce ſepoſitis, tranſeo ad rationes affirmativam facientes.
B 2 I. Pri-

I.

Prima ratio eſt clarisſima & fundata in Rubrica Tit. 4. Statu-
torum ubi hic caſus ſucceſſorius habetur expreſſus ibi

De ducceſſtone Conjugum, ſi concurrant cum de-
Juncti deſcendentibus, &c.

uemadmodum enim vidua primi, ſecundi, & ulterioris ma-
trimonii, reſpectu defuncti mariti ſemper eſt & manet conjux
ſuperſtes, ita lex generaliter & ſimpliciter loquitur, & omnes
conjuges ſuperſtites ſeu viduas uniuscujusque Conjugii vocat
ad ſuccesſionem defuncti. Lex autem generaliter & ſimplici-
ter ſeu indiſtincte loquens, generaliter quoque eſt intelligenda
& accipienda. L. F. ff. de publ. in rem act. L. 15. S. ult. F. de teſtam.
milit. l. 1. S&. generaliter 1. f. de leg. præſt. c. ſolitæ 6. S. En. de Major.
& obed. Siquidem ubi lex non diſtinguit, nec nos diſtinguere
debemus. L. 32. ff. de recept. arbitr. I. 3. ff. de oſtc. præſ. l. 2. S. 1. ff.
de Judic. Glaßi. ad d. l. 1. S. 1. . de leg. præſt. verb. in infinitum.
Ejusdem ponderis eſt

II.

Hoc argumentum, quod Legislator in Tit. z. principaliter &
ſolummodo ſuccesſionem conjugum praæceperit, de ſuccesſione
liberorum vero in I. & de ſuccesſione Patris vel Matris in II.
Statutorum titul. normas, regulas, & ordinem ſuccedendi præ-
ſcripſerit; hi autem ſtatutorum tituli a legislatore ſeparati, per
fallaciam confuſionis, non ſunt confundendi, quia confuſio in
rebus & nominibus eſt vitanda L. ult. C. de leg. tutel. S. hoc autem
5. Inſtit. quib. mod. teſtam. infirm. pid. omnino Thom. Bozius Zom. 2.
de Eccleſ. DEilib. 22. c. . Quod autem Legislator in Tal. 4. sta-
tutorum principaliter de ſuccesſione conjugum egerit, non ſo-

lum elucescit ex dicta rubrica, ſed etiam ex verbis Sphi . ibi:
ateamen in omnibus ſupra de ſucceſſione conjugum boſitis caſibus
notandam eſt, & . & præſertim ex S. 16. in verbis: Similiter probe
obſerpandum, quod omnia de ſucceſſone conjugunz ſtatuta, ita ſint
intellgenda, ſi conjuges Matrimonium per benedictionem ſacerdo-
talem actualiter conſummaverint. Rebus autem ſic ſtantibus
nemo Ctorum, Jurisperitorum, ſeu hominum eruditorum erit,
qui amplius inficias ibit, omnem conjugem ſuperſtitem (ſive
ſit, reſpectu defuncti, uxor primi vel ſecundi matrimonii, & re-
ſpectu liberorum mater vel noverca) eſſe vocatam ad præde-
functi hereditatem. Præſertim ſi

III.

additur Textus S. 3. d. Tit. 4. clarisſimis in verbis: Si pero caſus
zxiſtit, quod liberi cum ſuper pivente Patyre pel matre concurrant,
Wune optio antiqui Statuti ſen obſervantiæ, N ſuperſtiti conjugi
competens, pi cujus ille illape pel Mobilia cum pripatipa debitorum
ſolutione, pel portionem pirilem zligere & ſumere paluit, in poſte-
ram penitus abrogata eſto, & ſupervipens pater pel mater, nullo
2ad copiam pel inopiam habito reſzectu, cune bortione virili quoad
Proprietatem contentus eſſe debet. Nam in hocce legis textu Le-
gislator non ſolum patrem vel matrem, ſed etiam ſuperſtitem
conjugem nominavit, & in paſſu, legem antiquam „abrogato-
rio, portionem virilem in Paſſu autem Subrogatorio, ſeu po-
tius anteriorem obſervantiam confirmatorio, verba: Superſtes
conjux, pater vel mater, & . promiscue ſunt adhibita; ex quo ma-
nifeſtum eſt, quod cardo totius negotii ſeu deciſio caſus præſentis
juri & rationi conſentanea, potisſimum in eo conſiſtat, an

IV.

in Statutis antiquis ſeu anteriori obſervantia ſuperſtes conjux,
quæ etiam Noverca audit, habuerit optionem mobilium cum
B B 3 defun-
* Kciliget tati tignis. * Scilicet ratione portionis virilis.

defuncti debitis, ſeu portionis virilis, vel non? poſterior caſus
eſt negativus, & ideo tamdiu verus donec contrarium probem.
Progredior igitur ſine ambagibus ad ſusceptam caſus prioris pro-
bationem, quæ fit (1) ex iplis legis novæ verbis: opzio ſuperſtiti
conjugi ex antiqua obſerpantia competens. Deinde etiam (2) ex
dicta obſervantia antiqua ſeu Statuto anteriori in tantum abro-
gato, Rennemann Memb. II. Aiſp. 25. H. 21. 22. & 23. ibi ſi ad ſecun-
das ſe conferat nuptias, in arbitrio ſuperſtitis conjugis eſt, an vel
Mobilium conjugis præmortui heres eſſe, vel cum liberis ſu-
perſtitibus in virilem portionem ſuccedere velit. Secundo caſu
ſi ſcilicet ſuperſtes conjux inclinet ad portionem virilem (a) ad-
mittitur quidem cum liberis ad eandem, ſed tunc æs alienum
inter omnes eos coheredes ex æquo (b) dividendum eſt. (a)
quam vulgo vocant ein Kindes Theil: (b) ita tamen, ut liberi
debita paterna, non cum Matre ſua, ſed alia uxore, vel Noverca
contracta, ex bonis ſuis maternis ſolvere non teneantur, juxta
Statutum in ord. gener. 38. in extractu noſtro 7. in vulgari 9. de
anno 306. Addatur Dn. Benjamin Schuz D. & ICt. Conſumat.
Elect. Jud. Mogunt. Adſeſſor & Synd. Erf. nec non Facult. Jurid.
Senior. & Decani Commentarius & declaratio Statutorum con-
ſuetudinumque Erfurtenſium ſincera ac genuiua P. II. Tit. W.
De Succeſſtone Conjugum Theſ. XIV. n. S. p. 573. & 742. in verbis:
Si vero Maritus, nullis in ſecundo Matrimonio liberis proge-
nitis, moritur, relictis tamen liberis primi matrimonii & uxore
ſecundi Matrimonii, ut & bonis una cum ſecunda uxore acqui-
ſitis; tunc in uxoris ſuperſtitis arbitrio poſitum eſt, an in virili
portione mobilium & immobilium, exceptis bonis acquiſitis,
quorum uſumfructum habet, donec vivit, una cum liberis pri-
mi matrimonii, an vero in mobilibus ſaltem ſuccedere velit.
Et ICtus quondam conſummatisſimus Johan. Heinricus Meier
J. u. D. Conſiliarius Regiminis, Judicii Provincialis Aſſeſſor &
Sen.

Sen. &c. hæc omnia in disp. d. J. Maj. 1702. de differentiis Sta⸗
tutorum Erfurtenſium circa jus commune in caſu ſucceſſionis,
habita confirmavit theſi 49. ubi legitur: Si Maritus nullis in
ſecundo Matrimonio liberis progenitis moritur relictis tamen
liberis primi Matrimonii, hoc caſu arbitrio viduæ relictum
eſt, an virilem portionem mobilium & Immobilium cum libe-
ris primi matrimonii optare, an vero in mobilibus ſaltem ſuc-
cedere velit. Ex hisce deductis luce meridiana clarius efful-
get, quod extra omnem pugnam ſit, ſuperſtitem conjugem ſe-
cundi matrimonii ſterilem, quæ etiam nominatur Noverca, in
concurrentia cum liberis primi matrimonii habuiſſe oprIONEM
ſuccedendi in mobilibus, ſeu in portione virili. Nunc autem
Eminentiſſimus Noſter ſtatuens & Gratioſiſſimus Legislator
prædictam antiquæ obſervantiæ legem, non in totum ſed ſaltem
in tantum, nimirum quaténus concernit optionem Novercæ,
ſeu ut loquar cum Statuti verbis, ſuperſtiti conjugi competen-
tem, correxit & illi derogavit; quatenus autem tangit ſucceſſio-
nem in portione virili, confirmavit: quis ergo amplius autumare
conabitur, viduam ſecundi matrimonii ſterilem, ſi concurrat
cum liberis prædefuncti mariti in primo matrimonio genitis,
haut habere jus ſuccedendi in Portione virili? nova lege con-
firmata: clariſſima enim rerum verba & teſtimonia adſunt, quæ
omne dubium proſternunt. Præſertim, quum

V.

ex jure notum, quod correctio ſit vitanda & potius contraria
concordanda, quia non eſt veriſimile, quod quis dispoſitionem
legis anteriorem corrigere voluerit. Gemin. Conſ. Sb. in ſin. perſ.
iem cum Papa Roman. conſ. oz. Reperende Pater col. 2. in princip.
ubi quod debet fieri concordia omnino ut evitetur correctio.
Siquidem omnis correctio legum periculoſa. Bernhardus Au-
umnus

tumnus Conſ. Gallica juris Rom. ad l. 7. S. ſi pir 13. ſolut. matrim.
Potius ergo Sententiæ legum adhærentes correctionem non te-
mere inducemus, ſecundum Imolam & Raynutium in conſ. z02.
incip. quod eſt amplius P. Pecc. de teſt. conjug. l. . C. 24. R. 4. Et jura,
quæ præcipiunt, Nigrum declarari ex Rubro,

VI.

haut minimam afferunt pro affirmativa rationem: nam ex ru-
brica optima ſumitur interpretatio nigri ſive ipſius textus, qui
rubricæ ſubjicitur. Bart. Bald. Alex. Dec. in l. 1. per ill. ext. ſy. de
reb. cred. & tot. tit. C. de Relig. & ſumt. Gloſſ- in l. 1. circa ſin. C. ne
fedejuſſ. dot. dentur & in Anth. ad hæ C. de uſur. Quando enim
aliqua materia poſita eſt ſub aliqua Rubrica, inde judicatur eſſe
illius naturæ, cujus eſt rubrum. Gloſſ. in C. 1. & in cap. ſi ſuper de
offic. de leg. in ö. & in C. tibi qui de Reſeript. Quod & Sta-
tutis reſpondet. Decius conſc. 396. n. 7. dicens: Rubricam de-
clarare & demonſtrare intentionem Statuti, hinc Bald. in l. un.
col. 2. C. ue liceat ter propoc. inquit: Quando textus eſt dubius
rubricam probare, quomodo talis textus intelligendus ſit, ad-
ditque hoc valde notabile eſſe pro Statutorum Rubricis, vide
& Decian. reſponſ. 13. n. 26. lib. 3. ubi ait: ab omnibus Docto-
ribus doceri in Aict. leg. 1. f. de Reb. Cred. quod ex Rubrica ar-
guere liceat. Nunc autem in Rubrica noſtrorum Statutorum,
caſus ſucceſſionis præſens: ibi: S ſuperſtes conjux concurra! cum
defuncti descendentibus, eſt expreſſus; propterea ſequitur ſi in
G. 3. ſub dict. rubro poſito, dubium adhuc eſſe poſſit, hoc nihil-
ominus removeri per rubricam. Porro bene notandum eſt,
quod interpretatio, ſi qua in re clariſſima opus ſit,

VII.

etiam ſuppeditet rationem pro affirmativa, quia correctio legis
antiquæ in omni interpretatione eſt vitanda, ne leges & jura
L tot

tot vigiliis fabricata unico verbo tollantur tα conſ. 735. in pr.
lib. 2. L. 37. - de LI. ibi. ſi de interpretatione legis quæratur, in-
primis inſpiciendum eſt, quo jure civitas retro in ejusmodi câ.
ſibus uſa fuiſſet. Civitas autem Erfurtenſis retro uſa fuit ſue-
ceſſione ſuperſtitis viduæ ſecundi matrimonii ſterilis in con-
currentia cum liberis primi matrimonii, ideo interpretatio ita
facienda eſt, ut adhuc ſuccedat in Portione virili. dd. L. notab,.
29. ſy. de EL. in perb. Quod non ratione introductum, ſed er-
rore primum, deinde conſuetudine obtentum eſt, in aliis ſimi-
libus non obtinet. ne n.
Multifaria pro affirmativa reſtant argumenta; ſed ne in re
Per ſe clara, certa & indubitata, nimiam admittam prolixitatem,
ülteriorem abrumpo discurſum, de reliquo autem pauciſſimis
libare viduarum favorem mihi libet. In jure civili favor vidua-
rum tantus eſt, ut Imperator illas annumeret perſonis miſera-
bilibus & indulgeat eis beneficia conſideratione digna L. an. C.
guando Imper. inter Pupillos pel Piduas. Brunz. ad hanc leg. In
jure divino revelato autem carum favor plane eſt ineffabilis.
EFxoa. 22. P. 22. Deuter. 16. P. 11. c. 24. verſ. 17. & 19. 6. 20. p. 72.
1unme loc. paraly quorlum benevolum Lectorem remitto, & illi
precor, ut valeat & mihi faveat. “

CoOROLLARIAA.

VIdua ſuccedit de jure Novellarum in quarta omnium Mariti

defuncti bonorum relictorum, quoad proprietatem, ſi liberi
ſaltem tres vel pauciores ex alio thoro adſint; nullo habito re-
ſpectu, an laborêt inopia, an Matrimonium fuerit indotatum, &
an patrem habeat divitem vel non
C II. Ju⸗

II.

Judici de conſuetudine atteſtanti non credendum, inprimis
ſi ille in caſu, ſuper quo atteſtatum perhibet, antea ſententiam
tulerit.
Quod attinet Corollarium primum mihi haud eſt ignotum,
quosdam eſſe diſſentientes, & autumantes,

Quod in caſu inopiæ Noverca ſuum habeat refugium ad jus civile,
& quidem ad Noy. 53. C. 6. Nov. 17. c. y. & auth. præterea C. und.
vir & uxor ubi pro pluralitate liberorum concurrentium certa por-
tio ei eſt aſſignata: ſuggerit enim æquitas, ut conjux ſuperſtes in-
Ops ex bonis locupletis ſolatium obtineat; ſed qualis requiratur ino-
pia, non conveniunt DD. Extremam requirunt inopiam Hondedeus.
Vol. I. conſ. 43. n. 26. Hilliger. lib. 9. c. I. tit. O. & ibi allegati, idque
probant ex cit. Nop. 72. C. 6. pr. ubi: in noviſſima viventes inopia;
levem requirit Surd. de aliment. tit. 9. 4 37. n. S. Förſter. de S. A.
J. lib. 9. c. 4. n. 4. Verius tamen videtur hujus rei definitio
judicis arbitrio eſſe relinquenda. Menoch. de A. J. Q. lib. . caſ.
GS. G. . Iſta tamen inopia non eſt metienda, reſpectu mariti de-
cedentis, ſed reſpectu uxoris ſuperſtitis, quæ ex propriis victum &
amictum neceſſarium comparare non poſſit: honeſta tantum, non
ſplendida ſit vitæ ſuſtentatio. Kohl. de Succeſſ. coniug. p. 2. n. 4.
At quid ſi uxor quidem ſit inops, ſed divites parentes habeat? Eam
ſuccedere defendit Burchard Berlich. tr. de jur. Novercar. p. 2. art. 2.
ſect. 1II. n. Slo. quia ſpes præmatura ſucceſſionis non attentenda &
non tam ſpes ſucceſſionis, quam quantitas poſſeſſionis eſſet conſi-
deranda: illud enim noſtrum dici nequit, cujus acquirendi nudam
ſpem habemus. L. y. S. I. & L. y2. fF. de A. R. D. Aſt contraria juri
conformior & aperte in Noy. 7y. C. 6. fundata, quæ illo tantum in
caſu uxori quartam concedit, ſi nihil habere valeat, & in extrema vi-
ctura ſit inopia, quod non contingit, ſi patrem habeat divitem,
qui ex neceſſitate alimenta, & reliqua vitæ ſubſidia præſtare tene-
tur. F. . pr. & F. 1. f. de agnoſe. & alend. lib. atque ob certam &
radicatam ſucceſſionis ſpem inops nequit reputati. Secus forte
foret,, ſi tantum agnatorum hergditatem, a qua facile Foten er⸗

cludi, ſperaret, quo collimant fationes a Berlichio allatæ, qui &
pſe hereditatem parentum cum agnatorum hereditatibus confun-
dit, cum tamen illius plane alia ſit ratio, quam hujus. Struv.
S§. J. C. Erercit. 35. th. zg. in ſin. Textor de Succeſ-. ab inteſt. n. 11 4g.
& ſi maritus forte non deſideraverit dotem, propterea pater non
eſt liberatus ab onere dotandi, ſed uxori aut viduæ jus petendi ſub-
ſidia a patre, vel ad dotem pro quantitate patrimonii conſtituen-
dam, actio ſalva manet.
Sed opiniones horum diſſentientium juri Civili plane refragan-
tur: illi enim confundunt leges correctas cum legibus correcte-
riis, nim. Nopell. 53. c. 6. cum Noy. . Dap. v. Et quamvis ve-
rum ſit, quod Imperator in Noy. 57. c. 6. ad Succeſſionem viduæ
requirat, ut illa in novisſima inopia Vivat, tamen hæc lex in No-
Pell. . c. 5. clarisſimis verbis eſt abrogata. Nam Juſtinianus
Auguſtus in initio hujus legis correctoriæ perſpicue recenſet
Nopell. G. c. 6. quando ait: quia vero legem dudum poſuimus
Præcipientem, &c. & Gothofr. in Notis ſab lie. n. & p. animad-
vertit, ſub Imperatoris verbis, correctoriæ legis initialibus, No-
Pel. 3. c. 6. intelligendam eſſe; poſtea Legislator pergit & cor-
rigit Noy. y3. c. 6. categorice dicens & Ppræcipiens: In præſenti
melius utramque legem Aisponentes ſancinius, in utroque horum
caſuum, ſi quidem usque ad tres habuerit filios ejus vir, ſive
ex ea, ſive ex alio Matrimomio, quartam partem ex ſubſtantia
viri accipere. Si autem amplius fuerint fili: tantum in utra-
que caſu accipere jubemus mulierem, quantum uni competit
Hliorum: ita quippe ut uſum ſolum in talibus rebus mulier ha-
beat, Dominium autem illis filiis ſervetur, quos ex ipſis nuptiis

habuerit. Si pero talis mulier klios ex eo non habuerit jube-

mus etian: Dominii jure habere eam res, quas ex viri ſacultatibus
ad ecam penire per præſentem juſpzmus legem, & c. & in hocce le-
gis textu clarisſimo, Imperator ſimpliciter & indiſtincte vocat
Huperſtitem viduam, ſive ſit mater ſive Noverca reſpectu libe-
C 2 rorum

rorum ad ſuccesſionem viri defuncti, vel in quarta, vel in pro-
portione virili, pro diverſo liberorum numero; ſed de viduæ
inopia de Matrimonio indotato & de omnibus aliis legis cor-
rectæ ſeu Nov. 53. c. 6. requiſitis, hic altisſlimum eſt ſilentium:
potius omnia illa ſuccesſionis viduæ requiſita, in hac poſteriori
lege correcta & abrogata ſunt, in verbis: Iu præſenti melius
utramque legem disponentes, ſancimus; et: per præſentem juſſimus
legem. Quemadmodum autem ex jure diffuſe notum, poſte-
riora derogare prioribus. L. 25. . de LL. L. 6a. S. 6. F. loc. ita valde
miror, qua de cauſa & ratione toti fere ICtorum Scholæ li-
buerit, ad legem correctam nim. Nop. Sz. c. 6. recurrere, & per
hanc confuſionem legem correctoriam, Sole clariorem, tene-
bris diſputationum inanium obnoxiam facere. Allegatio cor-
rectæ legis parum imo nihil utilitatis adfert, & in jure penitus
habetur reprobata, Angel. ad S. in perſonam Inſt. de act. Nec
hac in re diſſenſus fere omnium Ctorum me terret: hi enim
uno etiam ore ſtatuunt, illum, qui pro ſe legis textum habet,
in magno juris Oceano ſecure navigare & verſari. Nunc au-
tem clarisſimum Novell. uz. c. y. textum pro me habeo, pro⸗-
pterea illi tamdiu firmiter inhæreo, donec mihi demonſtretur
fundatum contrarium. FEt poſito, ſed non conceſſo, quod ad
ſuccesſionem viduæ Novellarum, illius inopia requiratur, ni-
hilominus tamen hæc opinio, viduam, quæ divitem habet pa-
trem dici haud poſſe inopem, &c. juri communi e diametro
eſt contraria. Quemadmodum enim in citata Novell. 3. c. 6.
correcta, quorſum diſſentientes recurrunt, nullum de divite
patre legitur verbum; cui autem non conveniunt legis verba,
etiam non convenit ejus dispoſitio. L. 4. S. 6. ubi Paul. F. de
Damno inf. L. 21. ſf. de teſtam. milit. L. y. in princ. & ibi Bart.
ff. de adminiſtr. tut. & hanc exornant Theſin MPoL. Conſ. 25.
n. 10. & conſ.o. n. 12. TIRAQC. in l, ſi unquam perb. Vibertis n.2. C.
de

de repocand. don. BRVNOR. à SOLE in locis communib. perb. dispe-
ltio I4. Ita illi diſſentientes nullum inveniunt præſidium, in
lege 5. pr. & S. 1. G. de agneſé. & alend. lib. quia in præſenti pri-
mario & principaliter non agitur de debito paterno naturali,
ſed de ſucceſſione ex jure Novellarum novo viduæ competente:
& hic eſt caſus proximus. Caſus d. leg. y§. autem eſt remotus
& ſaltem ſubſidiarius; ad actionem, ſeu remedium fubſidia-
rium, vel extraordinarium autem devenire non poſſumus,
quamdiu adeſt actio ſeu remedium ordinarium & proximum. In
ſumma horum Gordiorum nodorum diſſectores ſunt, partim
Conſummatiſſimus ICtus Thoming. in ſuis juris quæſt. quæſt. 40.
p. m. 179. ie An mulier, quæ eo tempore, quo maritus moritur,
nihil in bonis habet, ſpem tamen fovet, ſibi ex parentis vel pro-
pinquorum ſucceſſione aliquid adventurum, inops eſſe cenſea-
tur, ſieque Beneficio Authent. Pratereaz C. unde pir & uxor, gau-
dere debeat an non? ubi utramque negantium & affirmantium
opinionem, exacte & accurate perſcrutatus eſt, & tandem p. m.
asz. hanc fecit concluſionem: Verum utut iſta ſeſe habeant,
verior mihi videtur jurique convenientior contraria ſententia,
quam amplectitur Jaſon in d. Auth. praterea n. g. perſ. conſidera
& n. 9. ea ratione, quod parentis locupletis filii ſuperſtitis ma-
tris ſuæ, inopia laborantis, tenuitatem liberalitate ſua ſublevare
camque alere teneantur. d. l. ſi quis a liberis in princ. de lib.
agnoſcent, & nihilo tamen minus debeatur adhuc matri ea, de
qua nos loquimur, quarta pars bonorum mariti, quemadmo-
dum plus quam manifeſte liquet ex textu ſæpe de Auth. Praterez
& in corpore, unde ſumitur. Ex quo etiam erroris convin-
cuntur cœteri, qui hanc, quam ſæpe diximus, quartam inopi
uxori idcirco deberi exiſtimant, ne alimentis deſtituta victum
emendicare cogatur. Et hæc ſententia confirmatur etiam per
Dec. in d. Auth. Praterea. Ad ſin. ubi dicit, mulierem, quæ tum,
C 3 cum

cum maritus e vita decedit, inopia laborat, hujus quartæ com-
potem eſſe, quantumvis etiam poſtea abundare cœperit, quaſi
ipſi ſemel jus fuerit quæſitum eo que tempore mortis mariti in
difficultate & penuria rei familiaris fuerit conſtituta: per vul-
gatam juris regulam, qua dicitur, quod cauſam certo tempore
requiſitam, ſatis ſit ſuo tempore ſubeſſe, etiam ſi poſtea ſubeſſe
deſinat. Bald. in l. generaliter col. 2. C. de episcop. &+ cler. unde
fit, ut immunitas patri ob numerum libererum conceſſa,
filiis etiam poſtea defunctis nihilominus adhue competat. Bar-
tol. in l. 2. §. Non ſolum. de Excuſatio“ tut. Et hanc ſententiam
idem, quem ſupra allegavi, Fabin. de Pep. in utramque partem
prolixe disputar in d. Auth. Praterea Z. 165. Quanm ipſe am-
plius confirmo per textum manifeſtum, quem nulli commen-
tatorum in mentem veniſſe ſane demiror, in h. pretia rerums in
Princ. ad leg. Falcid. qui textus, ſeeundum Bartolum, aureis ſcri-
bendus erat litteris. Diſerte enim reſpondit ibi Ctus, quod
hæres inſtitutus locupletior dici non mereatur, antequam adi-
erit hereditatem, inprimis autem ſervus: cum multis caulſis
accidere poſſit, ne is juſſu noſtro adeat hereditatem, ſitque præ-
poſterum & inconveniens, ante nos lecupletes dici, quam quic-
quam acquiſiverimus. Quid hoc textu poteſt eſſe manifeſtius?
utpote qui fortiori etiam in caſu, quo ſcilicet jus hereditatis ade-
undæ ex ſpe incerta amplius non dependet, ſed de præſenti jam
nunc competebat, heredem tamen inſtitutum nihilo locuple-
tiorem eſſe cenſet, antequam reipſa adierit hereditatem. Nec
immerito. Illud enim demum noſtrum eſſe recte dicitur, quod
manu ipfa apprehendimus & in corpus patrimonii noſtri rede-
gimus, l. in laqueum verſ. Summam tamen de acquir. re. domin.
& facit textus in l. ei Baſſatorem C. de ſidejuſſ. Nam quia nos
acquiſituros eſſe ſperamus, nec dum tamen acquiſivimus, non
magis noſtrum dici poteſt, quam ſi feram beſtiam vulneratam
. Per⸗

perſequamur, cum multa accidere poſſint, ut fera beſtia etiam
Vulnerata, vel quæ in laqueum venandi cauſa poſitum incidit,
non capiatur, . naturalem, §. iltad. & d. l.’tin Laqueum, de acquir.
rer. dom. & S. illud. Inſt. de rer. dipiſ. Ut non immerito jure no-
ſtro proditum videatur, vanam eſſe ſpem ſuccedendi, nullam-
que adeo hujus ſpei rationem eſſe ducendam /. poſt emancipa-
ionem, S. 1. & ii Bartol. . 7. de liberat. lega. Paul. de Caſt. in
l. qui cum tutoribus. n. 4. ante med. perſ. ſed quod poſſiz de trans-
alt. Jaſ. in l. F. poteſt. colum. 3. de 2 cguiren. heæred. & in l. qui
Romæ. S. duo fratres, in oppoſit. de perb. obligat cum ſimilib. alle⸗
Sat. per Hippol. Riminal. Inſt. Quib. aliena. lic. pel non. in princ.
2. 262. Quid enim (ut, unde cigreſſa eſt, ſeſe referat oratio)
ſi fundi & poſſeſſiones patris locupletis, antequam filiæ here-
ditas ipſius obveniat, vel chasmate Pereant, vel incendio con-
flagrent? Quid ſi bona ejus reliqua irru ptione prædonum vel ho-
ſtium diripiantur? Quid ſi alio fortunæ incommodo ad ino-
piam parens redigatur? His enim & reliquis ejusdem generis
fortunæ telis atque periculis expoſita eſſe bona externa, quo-
tusquisque eſt, qui non videat? Ut non immerito M. Cicero
ejusmodi bona mobilia pecuniæ membra & ludibria fortunæ
appellaverit, propterea quod non tam in voluntate & arbi-
trio noſtro ſita ſint, quam infortunæ temeritate. Parlim Ctus
ſimiliter Conſummatiſſimus Merenda controy. Iur. lib. 3. C. ſ.
. 5. 6.7. J. & 9. ubi invictiſſima deducit argumenta, ex legum
fontibus & DD. opinionibus, in verbis: Motus ex eo, quod, ut
ſupra admonui in cap. anteced. n. 2. nullam aliam legem ha-
bemus, quæ cogat patrem dotem conſtituere filiabus, præter
conſtitutionem, de qua in g. qui liberos. ſf. de rit. nupt. & ideo
tota hæc res ex ea conſtitutione dependet, quæ cum agat de
filiabus in poteſtate exiſtentibus, non eſt trahendum ad filiam
emancipatam, quia in poteſtate non eſt &c.
l Ulte⸗

: Ulterius ſeu Poſtremum quod concernit corollarium, res in
jure expedita & exploſa eſt, quod Judici de coniuetudine te-
Ranti non credatur. Carpzov. P. 2. Conſt. 3. defin. 22. . 2. Ma-
ſcard. de probat concluſ.124. R. 2. & 2. ibi. Judes non debet fungi
duplici officio judicandi & teſtificandi. Item: Secundo amplia,
ut procedat, etiamſi eſſent plures judices, Felin. in c. cum a nobis.
n. 6. de teſtib. cujus ratio illa viderur, quod vices duorum ſuſti⸗
nere non polſſit, ut eſt judicis & teſtis: altera illa videtur ratio,
quia agitur de proprio honoris commodo, cunt unus corum,
qui judicarunt, ſe defendere velle videatur. S

MN Appellations⸗Sachen Hanß Rudolphs, uxor. nomine
Jund Conſorten Appellanten und Beklagten an einem, wi⸗
der Annen Brigitten Hildebrandin Appellatin und Klaͤgerin
am andern Theil, erkennen zum Churfuͤrſtl. Maͤyntziſchen
weltlichen Gerichten allhier verordnete Stadtſchultheiß und
Aſſeſſores vor recht; daß die Appellation ihrer Formalien hal⸗
ber zu recht beſtaͤndig ſey, merita anlangend, daraus ſo viel
erſcheinet, daß der Klaͤgerin wider Beklagte erhobene Klage
nicht ſtatt habe, ſondern es ſind dieſelbe von dem Proceß⸗ loß⸗
zuſprechen: Die beyderſeits aufgewandte Koſten werden ge⸗
gen einander hiermit aufgehoben. V. R. W. =
Publ. in jud. Erffurt den 14. Octobr. 1713. circa hor. 9. præ-
ſent. Mandat. Heren Braunen und Herrn Fincken, nomine der
1 Appellatin, und hat dieſer dargegen ſalvo reſp. D. Concip. quæ-
vis remedia jur. ſuspenſ. & devolut. als Quer. Nullit. Reſtit. in
integrum & event. Appellation. ſtante pede interponiret und
Conſcript. Actor. gebethen.

Dieſe

Dieſe Sentenz aber gruͤndet ſich unter andern auf nachfolgen⸗
de Rationes: Dieſes aber daß der Defunẽétus viel uͤbrig gelaſſen nicht
erwieſen, vielmehr aus denen Actis erſcheinet, daß er bey dieſer un⸗
gluͤcklichen und wiederwaͤrtigen Ehe alſo zuruͤck kommen, daß die
Kinder nicht eines, ihre Materna erhalten, ſondern davon einen gu⸗
ten Theil, wie ſie queruliren, entbehren müſſen. Die Stieff⸗Mut⸗
ter auch faſt alle Mobilia an ſich gebracht und noch in Huͤnden
hat. Zu dem faſt die meiſten Urſachen, ob quas jure indigna ju-
dicatur uxor, ſich anhero ex actis anfuͤhren laſſen, ꝛr. ꝛc. Und en
hacce notabili rationum decidendi differentia ſpecifica, auch weil
gar kein Succesſions-Fall vorhanden geweſen, geſtalten die Ma-
terna der Kinder erſter Ehe die gantze Verlaſſenſchafft abſorbiret;
So hat keine andere als nachfolgende Sentenz ertheilet werden koͤn⸗
hen, in præſenti autem res ſe aliter habet, ut apparet ex Adj. ſub B.

Wir Lotharius Grantz, von GOT Tes
Gnaden, des heiligen Stuhls zu Maͤyntz Ertz⸗Bi⸗
ſchoff, des heiligen Roͤmiſchen Reichs durch Germa⸗
nien Ertz⸗Cantzler und Churfuͤrſt, Biſchoff zu Bam⸗
erg, ꝛc.

Bekennen und thun kund hiermit, als ſich an unſern Churfuͤrſtl.
Hof⸗Gericht in unſer Stadt Mayntz eine AppellationsSach zwi⸗
ſchen Annaͤ Brigitta Hildebrandin, Appellantin eines, ſo dann
Hanß Rudolph & Conſorten Uxorio nomine Appellaten andern
Theils, enthalten, daß darinnen die Wohlgebohrne, auch Ehrſam⸗
und Hochgelehrte unſer Hof⸗Richter, Præſident und Bepſitzere ge⸗
dachten unſers Churfuͤrſtlichen Hof⸗Gerichts, ſaͤmtliche unſere lie⸗
be Getreue, Dienſtag den 17. Septemb. dieſes 1715ßten Jahrs, am
damahls gehaltenen General-Hof⸗Gericht, erkannt und ausgeſpro⸗
chen haben, wie folget: In Appellations-Sachen Annaͤ Brigitta
Hildebrandin Appellantin eines, entgegen und wieder Hanß Ru⸗
dolph & Conſ. uxor. nomine Arpelae andern Theils, wird An
Vor⸗

Vor⸗ und Anbringen nach zu recht erkannt, daß durch Richter
voriger Inſtanz wohl geurtheilet, uͤbel davon appelliret, dahero ſo⸗
thanes Urthel zu confirmiren, und zu beſtaͤtigen ſey, als wir Hof⸗
Richter, Præſident und Bepſitzer dieſes Churfürſtlichen Hof⸗Ge⸗
richts auch alſo confirmiren und beſtaͤtigen, die bey dieſer Inſtan⸗z
dieſerhalben aufgeloffene Gerichts⸗Koſten aus bewegenden Urſachen
gegen einander compenüirend und vergleichend. Solcher ausgeſoro⸗
chenen Urtheil hat deren Appellaten Anwald ihme gewoͤhnliche Uhr⸗
kund mitzutheilen gebethen, die ihme auch alſo erkannt, und unſers
Churfuͤrſtlichen Hof⸗Gerichts aufgedruckten Secret mitgetheilet
worden. Mittwochen den 30. Octobr. 1715. G

Mandato Emin. ac Celſiſſimi Dom. Dom. Lotharii Fran-
cisci, Archi-Episcopi ac Principis Electoris Moguntini,
Episcopi Bambergenſis, &c.

Johannes Valentinus Emmerich,
Judicii Curiæ Mog. Aſſeſſor.

Tohannes Marckloff, Judicii

Curiæ Mog. Secretarius.

B. Von

B .

Von GOttes Gnaden Philipp Warldes
heiligen Stuhls zu Mayntz Ertz⸗Biſchoff, des hei⸗
ligen Romiſchen Reichs durch Germanien Ertz⸗Cantzler und
Churfuͤrſt, ꝛc. thuen kund und bekennen hiermit, demnach
ſich an unſerm Churfuͤrſtlichen Hof⸗Gericht in unſer Stadt
Mayntz eine Appellations⸗Sach zwiſchen Gottlieb Sophien
Kranichfeldin, Appellantin an einem, ſodann Annaͤ Sibyllaͤ
Boͤrnerin, Appellatin am andern Theil, enthalten, daß da⸗
rinne die Wohlgebohrn⸗Veſt⸗auch Ehrſahm⸗ und Hochge⸗
lehrte unſer Hof Richter, Præſident, Raͤthe und Beyſitzere,
gedachtes unſers Churfuͤrſtlichen Hof⸗Gerichts ſaͤmtliche un⸗
ſere liebe Getreue, geſtrigen Tages, als Freytags den 10den
Iulii, dieſes 1733ten Jahrs, am damahls gehaltenen gene⸗
ral-Hof⸗Gericht erkannt⸗ und ausgeſprochen haben, wie fol⸗
get: In Appellations-⸗Sachen Goͤttlieb Sophien Kranich⸗
feldin, Appellantin eines-⸗ entgegen Annam Sibyllam Boͤr⸗
nerin, Appellatin andern Theils, wird allen Vor⸗ und An⸗
bringen⸗auch erwogenen Umſtaͤnden nach zu recht erkannt,
daß durch Richter voriger Inſtanz uͤbel geurtheilet, wohl da⸗
von appellirt, dahero ſothanes Urthel zu reformiren, derge⸗
ſtalten: daß Appellatin ihrer Stieff⸗Mutter, der Kranich⸗
feldin, aus ihres Vaters, des abgelebten Kranichfelds, Ver⸗
laſſenſchafft ein Kindes Theil zu uͤberlaſſen ſchuldig und ge⸗
halten ſeye. Als wir Hof-⸗Richter, Præſident, Raͤthe und
Beyſitzere, dieſes Churfuͤrſtlichen Hof⸗Gerichts, auch alſo
reformiren, ſchuldig und gehalten erkennen die bey dieſer
Inſtanz derentwegen aufgeloffene Gerichts⸗Koſten aus bewwe⸗
genden Urſachen gegen einander compenſixrend⸗und verglei⸗
D z chende.

chende. Solches ausgeſprochenen Urtheils hat der Appel-
lantin Anwald ihme gewoͤhnlicher Urkund mitzutheilen ge⸗
bethen, ſo ihme auch alſo erkannt, und unter unſers Chur⸗
fuͤrſtlichen Hof⸗Gerichts aufgedrucktem Secret-Inſiegel zu⸗
geſtellet worden. Mayntz den inten Julii 1733.

Mandato Emin. ac Celſiſſimi Dom. Dom. Philippi Caroli,
Archi-Episcopi ac Principis Elect. Mogunt. &c.

oh. Henricus v. Laſſer,
Emin. Elect. Mogunt. Conſil. 8&
Jud. Curiæ Mog. Aſſeſſor.

Jo. Marckloff, Jud. Cur.

Mog. Secretarius.

4

2

V

X

19

18

3
◻
S
S
S
8
S
56
5
£
S5
5
5
8
0
6
2
8
S
=

SVS TVRIDICVS,
DE

CONJVGIS

-RSTITIS.

RAT CV DEFVNCTI
DESCENDENTIBVS, SVC-
MCONCERNENIE, ☚—

444 Copyright 4/1999 VXyMaster Gmohi www.yXyaster. com

QVEM.

ATVTI, QVOD ER-
RDLME VIGET

VEEBIS ENPFENNTS,

M ET VRGENTEM

EM PRELO SVBMISIT
T IN LVCEM

EDIDTT
G0 TTSCHALCX,

. PROVINC. ERFVRT. ADVOC.
ORDINAR. .

—

NSE SEPTEMBRIS

CC XXXIII.