KaI600-3820-2

Ka I 600

3820

Vis fidei mortalium ad salutem comparata. Toel-

nerianis Conatibvs Oppositvm ... — 1781. — 16 S. —

2. 1781

£ d i r s CO RPUK 1 II MM

VIS FIDEI

MORT ALIVM AD SALVT EM

COMPA RATA

MELETEMA

ALTERVM

TOELLNERIANIS CONATIBVS

OPPOSITVM

EXCITANDAE CIVIVM PIETATI

IN

RITE

OBEVNDIS

ANNIVERSARIIS

"U'NHOGTWFQWG

FILII DEI SACRIS

DESTINATVM

Q("

N M

TEQU

Giffae

D

VII

KAL

IAN,.

A

CIDIOCCLXXXI

EX OFFICINA BRAVNIANA.

SEUN

m a

»

D

x ec.

n

W

:807)

Taiitic

lsl

iA

12

00

m

L

*

.S

E

W2

DELImA

N

CA

s

l

Eb w AR

]2

N

»

AWWSSS ,.

M

i

»«

I

f

'(u ^f 1

2277

r —

us

N

x

i

s

N

S

s

E E

ERY

y-s

EE

av

j C2

Z Ed

——

—

v

B

[

a

æl

T

,(f

WE

EE

-

Z

Es

....... N

VR.

T

r'ïi

iqtf

ii

m

3.

$4

n

m

ARTTE

iLHEU

a hii m "m lu( 1

AU

r

"

t

d

If TTTE

TTR

3

$. I

uae b. . TOELLNERVS, pro peculiari fua häerefx, quod

fcilicet fides non tam, quatenus vt confenfus in Chri-

füá gromeritum. confideretur, quam. quatemus infignem

animos. humamos emendendi vim, habeat, divinam

nobis gratiam concilier, argumwenta Dibica protulit, ea anno

fuperiore diluere conati fumus (5 Quibus cum praeterea du-

as rationes, quas philofophicas nominavit, vnam ex totius

religionis Chriftianae fcopo, alteram ex ipfius Chriti victimae

piacularis deflinatione repetitas (99), rem etiamnum magis con-

firmaturas fubiunxerit:

noftrum nunc erit. C. C. O, O. & has

propius contemplari, quidque veri, aut falfi iisdem infit reli,

giofe explorare; quo, quae $.2. prioris commentationis promi-

^2

fimus, perfolvamus.

$. IL

!

Integra, vir acutifümus inquit, Chrifti doctrina, quaeque

eidem fuperfiructa eft, religio Chriftiana, non, nifi co tendit,

vt animus humanus tranquilletur, atque emendetur.

Vnicum

peccatoris animum tranquillandi remedium fiducia eft apud Dei

mifericordiam collocata.

Quae cum ipfa virtus fit, & indu-

bium animi emendati initium recte dicatur:

e &

to»tivus doctrina

reli-

A u

(*) in progr.. fefto d, Vr Kal. TIan. C1p19COLxxx. pu:blicäto.

(**) tom, II. collect, a« der kurzen vermifchten Auffaeze num.9. page

*

237-24H.

4x

ao

religionis Chriftianae fcopus, & momentum omne vel tandem

in eo ponendum erit

vt homo peccator culpam fuam virtute

corrigat ,

abolitaque fic melioribus actionibus Hagmorum me-

moria, intercedente Chn(h opera piaculeri, cum Deo in gra-

tiam redeat.

z

Quam nobis propofitam in religione Chriftiana metam vt

certo contingamus, doctrinae Chriftianae integrae fidem nos ad-

hibere oportet.

Fides in Chrifti nobis praeítitam operam falu-

tarem eft pars fidei toti O. S. evangelio, feu doctrinae habitae.

Quibus igitur ex rationibus toti Chrifti doctrinae fidem adhibe-

re debemus, iisdem quoque ex rationibus fides promiffionibus

divinis per Chriftum nobis datis habita, íeu fiducia in Chrifti

promerito collocata nobis neceffaria erit.

Quare cum prior il-

la fides (toti fcil, evmgeho habita) eo tantum nobis confilio

Jnlungatur, eius vt ope' moraliter, vt aiunt, emendemur (per

antecedentia )

confequens omnino erit

vt fides quoque pofte-

rior (in Chrifti nimirum operam piacularem) ea tantum ex

parte a nobis exigatur, quatenus ad moralem noftram emenda-

tionem neceffaria fit; h. e. vt non tam haec fides pro fe, quam

vis eiusdem emendatrix id habeat virtutis eximiae, vt Dei no-

bis beneficum favorem conciliet,

$. II

Satis quidem fpeciofa eft haec argumentatlo ToellIneriana ;

mec Iniror

fuiffe e theologis noftratibus, qui ob hanc ipfam

veritatis, quam prae fe fert, fpeciem

jin novam b

auctoris

ire fententiam haud dubitarent.

Interim falva etiam nunc res

noftra erit:

cum varia in promtu haud levia habemxus, quibus

tota illa disputatio infirmari, convellique quam facillime pon..

$. IV.

Verum quidem eít, fiduciam in Dei mifericordia propter

Chritum pofitam, vbi non ficta & imaginaria, fed vera & ge-

nulpa

7

5

m LE

puina fit, ipfam virtutem & emendationis nofirae moralis ini-

tium eífe: aft nego, atque pernego, quod haec fiducia, quatenus

virtus in nobis, & animi refipifcentis initium eft, haud fallax

remedium fit, illam animis noflris evOvwiev conciliandi

qua

contra poenarum divinarum minas, vehementioresque,'ex vitae

ante actae confcientia oriundos, terrores indigemus. :

Quod

enim a promeritis poenis divinis liberemur;

hocque nomine

firnmam animi perfuafionem confequamur, non effe, vt amplius

iram

hoc tantum abeft

vt vitae noflrae

divinam . metuamus ;

meliori, aut huius adeo initio tribuere iure poflümus, vt potius

totum illud foli Chrifti victimae piaculari acceptum referre de-

beamus, promiffionibusque divinis ob victimam hancce piacnla-

rem nobis datis, quas Deus, fimul ac fidem iisdem habemus,

ob fummam fuam non exfolvere veracitatem non poteft

Quamobrem fides in Iefum Chriftum, feu, quod.tantum-

dem valet, fiducia in gratuita Dei m1feucord1a propter Chri-

ftum pofita, inftrumentum quidem eft, quo Chrifti promeritum;

vberrimaque" promiffa ex gratuito Del favore propter Chriftum

nobis facta, quae, quatenus eadem vt patrata nobis repraefen-

tamus, animum noftrum fola tranquillant, noflra facimus: mi-

nime vero fides haec ipfa, fua ex virtute, & quatenus ad ani-

mae noftrae meliorem indolem pertinet, illud eft, quod Deum,

vt nobis 1gnofcat, aut nobiscum in gratiam redeat, commove-

re, & eo nomine animos noflros, divinarum poenarum metu

perculfos, & iacentes, erigere, & exhllarare poffit.

$. V.

Quae cum itá fint: in eo quoque adfhpulan b TOELLNE-

RO minime poffum, quod totius doctrinae & religionis Chriftia-

nae fcopus & momentum omne in eo ponendum fit, vt homo

peccator culpam fua virtute corrigat,

Hagmorum memoriam

intercedente

inelioribus actionibus

aboleat,

& hac fola via,

Non

opera Chrifi expiatoria, divinum fibi favorem comciliet.

!

A3

VIr-

6

deefsetente

vn-tute, non melioribus actionibus noftris noftra ad fuftinendas

poenas divinas obligatio , intercedente tantum opera Chrifti ex-

piaioria aboletur, fed haec ipfa opera Chrifli piacularis, mo-

N

nente $. C. eft ratio. primaria, propter quam Deus, Znterceden-

te tantum fide mofirm, divinis propter . Chrifium | nobis , datis

promi[fonibus habiim, delidoorum noftrorum nobis veniam in-

dulget

Et quamquam fides haec, fi vera fit, a fide O. S. N

praeceptis habita, h. e. ab obedientia, divinae voluntati praefti-

ta, actionibusque melioribus inde proficifcentibus, infeparabilis

eft:

Deum tamen non tam ob obedientiam

actionesque has

meliores, quam ob fummam fuam

atque immutabilem veraci-

tatem . ea exfolvere oportet, quae peccatori, ipfius in promií-

fionibus acquieturo, fpopondit.

r

$. VL

Inteïle&u nunc longe facillimum erit, totius doctrinae &

religionis Chriftianae fcopum non vnum effe,

fed duplicem ;

ita.tamen, vt vnus horum fcoporum cum altero amiciffime con-

fpiret.

Prior fcopus eo tendit, vt homo ex peccato mifer, di-

vinisque poenis obnoxius, illuftrioribus illis de placato,

per

Chriti piaculum, patre caelefti promiffis fidem habeat, animum-

gue facinorum recordatione, & poenarum formidine perturba-

fallere nefciam,

tum, hac ipfa fiducia, apud Dei veracitatem ,

colloceta, tranquillet.

Alterum, quod Chriftus, eiusque legatl

in promulganda meliore doctrina fibi propofitum habuerunt,

eo totum referendum eft

vt homo Dei mifericordiae, Chrifti

promerito partae, confifus, nunc quoque fidei fuae, cui tantae

promiffüones datae fuere, bonitatem && veritatem, quae ipfa iam

alio nomine animi, ad meliorem frugem redeuntis, initium eft,

grata erga Deum Iefumque Chriftum mente, promtaque obe-

dientia divinae volunfati vbique praeftita demonflret

adeoque

tam fibi ipfi, quam alis

pelfnadeqt fe Deo, non folum, qua-

tenus liberaliter, propter

Chxiftum, pxomxtnt, verum etiam qua-

tenus

ii

$ii

fenus fapientér, & bene praecipit, fidem habere, neque fua in

üivinis promiffíonibus collocata flducia in peffüimum delictorum,

& fcelerum patrocinium abuti,

"

$. VII

fides in. Chrifli no-

Quando igitur b. TOELLNERVS pergit

bis praeftitam operam falutarem eft pars fidei toti doctrinae

Chriflianae habitae; ergo quibus ex rationibus toti Chrifi do-

K€trinae adfentire debemus, iisdem quoque ex rationibus fides

promifionibus divinis per Chriftum nobis datis, feu fiducia in

Chriti piaculo collocata nobis neceffaria erit: tum lubens qui-

dem largior, quod fides in Chriftum fit pars fidei toti doctrinae

Chriílianae habitae; verum conftanter nego, quod rationes,

quae fidem nobis in Chriftum neceffariam reddunt, nihil pror-

fus a rationibus differant, propter quas toti Chrifti doctrinae

adfentire debeamus.

Docdtina Chriftiana vniverfa primo promifüiones divinas

propter Chriftum nobis datas, deinde praecepta O. S. N., mo-

rumque praefcriptiones, divinae voluntati mirum in modum

conformes, complectitur

Promiffionibus evangelicis eam potifimum ob caufam fi-

dem nos habere oportet, quia fides haec vnica quafi lex eft

qua Deus fuam, in. fervandis hisce promiffis fuis adítringi ve-

racitatem voluit

& praeter quam nulla, fi qua in Deo mente

concipi poteft

ad ea, quae fpopondit, exfolvenda,

obligatio

locum habet.

Praeceptis contra ea divinis, Chrifti nobis in doctrina pro«

mulgatis, eam tantum ob cauffam fidem adhibere & obedire

debemus, quia haec obedientia, actionesque bonae ab eadem

Proficifcentes neceffarii fidéi noflrae, divinis iflis' p1onufïiombus

habitae, fructus & documenta indubia funt; adeo vt üs remo-

11

9

domi—A.

tis. omnis fiducia in Chrifti . promerito pofita : maxime fallax

futura, Deumque beneficia promittentem quidem veracem, ve-

rum leges fuas fancientem mendacem declaratura effet.

Ceteroquin tantum abeft,

vt Deus fidem hancce, & obe-

dientiam legibus ipfius prae(htam vnicam conditionem ftatuerit,

qua non repudiata largas nobis per Chriftum datas pexfolvere

promliïiones vellet, vt potius eandem, quamvis cum fide in Chri-

fti promeritum arctifime coniuncam, a toto hocce merae mi.

fericordiae fuae negotio difertis verbis feiunctam declaraverit. (*y

Quamquam igitur vterque fcopus, cuius cauffa integrae

Chrifti doctrinae fidem habere debemus, aeque amice confpirat,

ac ipfa doctrina Chriftiana, quatenus promiffüionibus & praece-

ptis divinis abfolvitur, fibi ipfi confentanea .eft:

vnus famen

horum fcoporum ab altero quam maxime differt,

neque Deus

fatis recte dici pote(t fidem in operam Chrifti placularem, pro-

miffionesque divinas huc! pertinentes, eodem prorfus confilio

velle, quo fidem & obedientiam erga ipfius praecepta velit;

adeo, vt vtriusque fidei vnus idemque fcopus, vna atque eadem

deftinatio fit: emendatio fcilicet hominis moralis, in qua pro-

ducenda integra docltrina Chriítiana promifcue verfetur, cuius

tantummodo cauffa Deus fidem vniverfae huicce Chriftianae do-

&rinae habendam a nobis exigat, & praeter quam fides in Chri-

fti piaculum, prae fide & obedientia Chrifli praeceptis praeftita,

boni aut praecipui nihil efficiat, neque, vt efficiat, neceffe fit;

cum diécta illa emendatio fola id

noflra ex parte, virtutis &

effücaciae habeat, vt nobis, intercedente opera Chrifti falutari,

delictorum, noftrorum veniam: conciliet, amiffumque peccatis di-

vinum favorem reitituat.

Fidei in Chrifi piaculum fcopus princeps eft promifforum

divinorum , homini peccatori propter Chriftum factorum, exple-

tio, Dei ob veracitatem. certiffima ; ccndonatxo nimirum & ob-

1i-

(5 vxd $. 12 - 1$. progr. antegr.

9

literatio peccatorum , remiffüio poenarum promeritarum , Deus,

Chrifti cauffa, e iudice fevero in patrem clementem mutatus ,

incredibilis animi tranquillitas a bonorum eiusmodi fruitione

neceffario proficifcens , & felicitatem gignens, omnem, iam in

hac praefente vita, rationis noflrae captuià longe multumque

fuperantem, & poft fata noítra multo etiamnum iluftriora in-

crementa capturam.

Fidei Chrifi quoque praeceptis habendae .fcopus«ïs eft, vt

nos tanta felicitate, quam folius Chrifti beneficio,

per fidem

eius in promerito, confecuti fumus, non indigne geramus, po-

tius re & verbis demonftremus, nos iuftum tantis mifericordiae

divinae documentis pretium ftatuere noífe, animumque noftrum

nil, nifi amorem, pietatem, obedientiam, reverentiam, gratam-

que in eum mentefm Ípirare, qui nobis praeter vllum noftrum

meritum tam benigne feceri't.

$. VIII.

Poft totius doctrinae Chriftianae fcopum ipfius Chrifti vi-

étimae placularis deftinationem in fubfidium vocat b. TOELLNE-

Rvs, inde fententiae fuae propugnaculum quaefiturus.

Totum, inquit, expiationis negotium eo tantum confilio

a Deo patre deeretum fuit, vt Deus eo ipfo tempore, quo,

quod ítulte fecimus, ignofcit,

fuam fimul erga peccata indi.

gnationem,

quam egregie potuit, manifeflaret, & hac via &

ratione non minus fummam íuam fanctitatem moralem a qua-

vis fpirituum reprehenfione, quam legum fuarum auctoritatem

a füturis earundem violationibus

fartam tectam

confervaret.

Quodfi igitur Deus fidem in Chrifti mortem expiatoriam ad id,

Vt falvi per Chriftum reddamur, neceffariam putat: ideo fine

dubio tantum putat, quia fine fide hacce irritum atque infectum

futurum effet, ipfum in adoratione digno expiationis negotio

B

con-

io

X m E

eonficiendo tantos fibi fines propofuiffe

Quamobrem fidem 1ii-

làm nullam aliam ob cauffam vult

quam quia magna illa, &

momentofa, de deteítabili peccati natüra, Dei immenfo erga

quodvis peccatum odio, legumque divinarum inviolata fanctita-

te, cogitatio eius demum beneficio excitatur, quaeque inde pro-

ficifcuntur rationes, ad peccata in pofterum fugienda ,-& con-

tra ea quasvis actiones bonas, & virtutes ftrenue fectandas, for-

titer impellentes, mentibus humanis propius accommodantur ,

altius infiguntur; h. e. Deus vult fidem in Chriftum ob fingu-

larem huius fidei vim emendatricem, quam folam refpxclt

five

delidorum noftrorum propter Chriftum veniam indulgeat, five

id agat, vt vitam noftram vitiis antegreffis obrutam virtute

corrigamus,

$. IX

Non eft, quod in hoc quoque argumento -TOELLNERIANO

Deus fine dubio generis hu-

diu dubii incertique haereamus.

mani peccata ideo in filo fuo punivit

vt non folum homines

ipfius

apfos ,

poenas

promeritos ,

impunitos

abire fineret,

verum etiam bhanc ipfis a poenarum perpeffione immunitatem

ea ratione largiretur, qua fimul fanctitas ipfius moralis falva,

falvum ipfius erga peccata odium

falva legum divinarum au-

€toritas, minarum legibus hisce annexarum veracitas manere

*

falva poffet.

Hommes, quibus Deus delictorum veniam, ob id ipfum,

quia in Chrifi morte piaculari iam ífunt fevere punita, pro-

mittit, quibusque has fuas mifericordiae pleniffimas promiffiones

alias

manifeftat , promiffionibus

hisce fidem habere oportet:

enim totam, quae ipfis propter Chriftui mortem expiatoriam of-

fertür, mifericordiam animo fuperbo, maximeque ingrato fpre-

uri, & Deus, fi ingratis huiuscemodi peccatoribus nihilominus

propter Chriftum propitius effe, delitorumque dare veniam vel-

let, fua beneficia manifefto obtrufurus, hoc eít parum fapien-

ter profufurus, perditurus effet.

Vuilt

——

Ij

Vult igitur Deus hancce fidem fuis, propter Chriftum da-

tis, egregiis promiffionibus habendam, ob eam proxime, quae

fidei huic ineft, confenfionem,. qua partam O. S. N. morte di-

vinam mifericordiam lubentes

excipimus, in -eadem laeti ac-

quiefcimus , eadem tamquam fummo bono noílro fruimur, quo-

que propterea effidimus, vt Deus fua beneficia non tam nobis

invitis & renuentibus obtrudat, quam annuentibus & avide ar-

ripientibus conferat.

Vult ipfam hanc fidei de Chrifti prome-

rito confenfionem, non vt ipfe, qui iam. propter Chriftum no-

bis propitius fa&us eít, eadem demum nobis propitius reddatur,

fed vt per eandem id totum removeatur, quod proxime obftat,

quo minus benefico & gratuito fuo favore, Chrifii piaculo no-

bis in anteceffum comparato, nos complectatur, h. e. vt diíffen-

fus, animusque a propenfa mifericordiae divinae voluntate ab-

alienatus, quaeque inde evenit, ingrata beneficiorum oblatorum

:

afpernatio ceffent.

Quae fidei noftrae adfenfio atque approbatio non qualis-

cunque, fed firma, animosque fumma laetitia perfundens fimul

ac praefto in nobis fuerit, ex eadem hoc fponte confequetur,

vt omnes quoque eos fines ratos habeamus, quos Deus fibi fi-

mul propofitos habuit, dum victimam in Chrifi morte piacula-

rem nobis adornaret.

Summam nimirum Numinis T. O. M.

nobiscum, Chrifti cauffa, in gratiam redeuntis fanctitatem mo-

ralem, & infinitam ab omni malo feiunctionem; immutabilem

eiusdem, quando peccatis atrociter minitatur, veracitatem 5 in-

evitabile, & praefentifümum, in quo legum transgreffores ver-

fantur, periculum, &, quae ceteroquin in opera Chrifti piacu-

lari manifeflo confpici queunt, divinarum perfectionum docu-

menta — haec omnia, inquam, non folum ferio nobiscum re-

putabimus, verum etiam venerabundi admirabimur, iisdem tam-

quam totidem ftimulis vfuri, quibus animos noftros peccatorum

ad odium flagrantifüdum, verique contra ea & recti ftudium

vigilantifümum excitemus.

Quae quemadmodum propenfae no-

.*

Bà

ftrae

-

I2

dPosii- od

ftrae in Chrifti promeritum voluntatis neceffarii fruétus funt: ita

quoque Deo eadem mirifice placere nemo rerum gnarus facile in-

fitias iverit.

Vult ergo Deus ea quoque ex parte fidem no-

ftram, quatenus eadem fortiores illas fcelerá vitandi, & quas-

vis contra ea bonas virtutes feCtandi rationes, in victima Chri-

fti piaculari repraefentatas, amica adfenfione noftra amplecti-

mur, mentibusque nofiris, vt ad fanitatem redeant, infigni

cum virtute accommodamus; h. e. vult fidem quoque noftram

ob infignem ipfius, quam cx ipfa Chrifti opera expiatoria fuo

modo haufit, animos nofiros emendandi, mores corrigendi fa-

cultatem.

Verum enim vero, quis inde collegerif, hanc üdrei vim

emendatricem praecipuum illud effe, quod Deus vnice velit,

guod tamquam cauffam vltimam

& primariam velit, qua fola

commotus nobiscum in gratiam redeat, atque, quae "male &

impie fecimus , nobis condonet?

Cauffa vltima. & primaria falutis noftrae eft Chrifti victi-

ma placularis e libera Dei mifericordia pro peccatis noftris ob-

lata. Fidei noftrae grata adfenfione Chrifli operam expiatoriam

noftram.facimus, & hanc ob cauffam Deus eandem a nobis

poftulat.

Verum poftulat quoque, vt fines illos bonos omnes

amica noflra adfenfione comprobemus, quos fibi in adornanda

Chriflüi vi&ima piaculari fimul propofuit; quia horum finium

approbatio. ex illo affenfu, quo ipfum Chrifti promeritum ex-

eipere debemus, adeo neceífario coníequitur, vt hic, fi cum

contemtu. aut neglecu reliquorum Dei confiliorum foret con-

iunctus, non vera, fed falfaj non genuina,.fed commentitia;

non bene confiderata ; fed temeraria in Chrifto pofita fiducia

futura effet.

$ X

,'Quae* vfi ita fibi fubiungantur: tum omnia non folum in-

]

4

ter

"i

qe——

13

1

/

ter fe amice cohaerent, verum etiam difertis S. C. oraculis, de

fidei noftrae praeftantia & effectibus, maxime confentanea funt.

Sententiam fuam huicce,

quem expofuimus, ordini, quo Deus

fidem velit

adverfam b. TOELLNERVS exemplo quodam illuftra-

re conatus eft,

a patre, qui filio fuo degeneri delictorum ve-

defumto.

Verum idem exemplum paullulum

niam indulget

immutatum noftros fatis apte convertere in vívs poffumus.

tum

Sapiens nimirum pater filio fuo, fi quid ftulte fecit

demum ignofcit

quando fperare poteft, filium banc fuam boni-

tatem non contemtui habiturum

fed.grato animo amplexurum

effe.

Amplecti autem non poterit hanc patris fui bonitatem,

nifi promifionibus hoc nomine a patre fibi datis adfentiat

&

eatenus iisdem fidem habeat

Quamobrem pater hanc fuas in

Cum vero pater eam . flio

promifiones a filio fidem exigit.

fuo condonandi viam fapienter elegerit,

qua, praeter fuam erga

filium bonitatem, feriam quoque fuam vitae ipfius anfe actae de-

teftationem mamfeüaret, idque eo potifümum confilio. fecerit,

vt filius, cui veniam & impunitatem dedit,

indignationem il-

vitamque ante-

lam.intuens ad meliorem frugem fe reciperet ,

greffam vitiis. contaminatam virtutibus corrigeret

omnino ne-

ceffarium- erit, vt filius, patris bonitatem cuftaturus, eius quo-

ne novis il-

que indignationem revereatur, folliciteque curet

lam in Ífe delictis convertat;

alias enim patris indignationem

afpernaturus, patremque ipfum contemturus effet; & quomodo

7

tum eiusdem bonitati grato animo adfentire, eandem maximi

facere, in eaque laetus acquiefcere poTet ? Quis igitur mirabi-

tur, patrem ideo quoque eam fidei adfenfionem in filio poftu-

5

Jare;

qua hic.patris indignationem alta mente fecum recon-

dens, mifiis omnibus facinoribus pravis, viam virtutis ingre-

diatur, ingreffam flrenue .perfequatur ? Ideone vero- recte ali-

quis adfirmaverit, hane fidei adfenfionem id praecipue & vnice

Nonn

ideo ftantum

eí[e, cuius cauffa pater filio ignofcat?

B 3

igno-

14

d od

ignofcit, quia fe patrem effe fentit, filiumque, licet degene-

rem, paterno 'amore profequitur?

Atqui fi filius patris indi-

gnationem veritus ad faniorem mentem redit; nonne id ideo

facit, quia eiusdem promiffüonibus grata mente adfentiendo pa-

ternam ipfius bonitatem guftavit? NNonne igitur, intuitu patris,

amor erga filium datae impunitatis vnica cauíffa, atque intuitu

filüi grata, quae eiusdem in fide ineft, paternae bonitatis ap-

probatio praecipuum illud eít

propter quod pater non folum

fuam in filium. navare beneuolentiam poteít,

verum etiam ipfe

filius patms fimul 1nd1gnatlonem futuram veréetur, nihilque,

quod 'denuo eandem in fe convertere vllo modo pofüt, com-

mittit?

$. XL

Quodf C. C. O. O. quae hactenus ad diluenda argumenta

philofophica,' a b. TOELLNERO expromta, vberius propofuimus,

curatius eontemplati fueritis; communem theologorum noftra-

tium

de vi fidei mortalium ad falutem comparata, fententiam

his quoque rationibus nondum infirmatam eífe, fine vllo nego-

tio animadvertetis

Cumque tantum abfit

vt, quae argumenta

biblica vir, poft fua quoque fata immortali memoria dignus,

hoc nomine in medium protulit,

rem confecerint, vt potius

jisdem tamquam propugnaculo contra impetus vti TOELLNERIA-

NOS potuerimus (*): noftrum omnino erit, in illa antiqua, nul-

lisque háctenus conatibus adverfis concuífa veritate- conftanter

perfeverare; fidem nimirum moftram, quatemus in Chrifti obe-

dientia €3 qorte piaculari, acquiefcit, eamque fibi propriam

jacit, mon wvero meliorem, amimá ^noftri indolem,, non a&biones

bonas €3 wirtutes noflras ex fide illa mece[fmeio quidem. oriun-

das, verum, quoad in his terrarum, tenebris C9 aerummás ver-

jamur , admodum, mancas, $. imperfetias. illud infigne €$ prae-

carum, efft ,

cuius folms caug"æ deliftoram nojiraarum veniam,

in-

(*) id, quod in progr. fuperiore anno edito fatxs dllucxde oftendifte,

nobis pcrfuafum habemus,

deocie rA

15

japeiremas ,. innumeraque gmtz'ak divinae in mobis documenta

exgeriamur.

$. XH.

Non perinde eft, vtrum hanc de vi fidei fententiam, an

oppofitam TOELLNERIANAM foveamus. Suam quidem vir acutiffi-

mus peculiarem hac de re haerefin a pluribus, quas doctrina

non folum Chrifliana, fed ipfum etiam pietatis ftudium inde

Ve-

caperet, vtilitatibus fatis ingeniofe commendare ftuduit.

rum enim vero quae inde exfpectari pro religione commoda ve-

ra queunt, ea a noftra quoque optimo iure fuo fperari fen-

tentia orthodoxa poffunt. Deinde damnum ex altera parte haud

leve eft, quod tam veritati, quam ipfi virtuti Chriftianae inde

tam certo, quam quod certiffine, enafcitur, vbi ab antiqua illa

in ipfis facris litteris diferte propofita, de fidei vi & virtute fen-

tentia discefferis , alteramque fecutus fueris, magno ingenii & eru-

ditionis apparatu recens nobis traditam.

Sed in his enucleandis

nunc quidem diutius verfari neque poffumus, neque nobis ani-

mus eft, cum, quae hoc nomine reftant, alio tempore com-

modiore daturi fimus, vbi non tam, quemadmodum hactenus

factum eft, xav' wgrw, quam xar& Jer» argumentando; gauiïae

noftrae fidem & auctoritatem adiuncturi fumus.

$. XIII.

Videtis interim C. C. rem arduam effe veritatum caele-

füum indagationem. lam fua natura, auri inftar, occultae &

quafi involutae latent. Accedunt hominum modo aftutia, modo

male vfurpata follertia, quae tantis praeterea, noftris praefer-

tim temporibus, eas circumfundere tenebris folent, vt, quae

non tam obícure videri ante poterant, nunc fuis e latebris &

receffibus eruere, magnum opus, ingens labor fit.

Quamobrem diligentia, meditationeque contihua, eaque cir-

um

cumfpecta opus eft, ne in devia ducamur, &, dum thefaur

fe-

r

16

*

4oclisetiste

,

fectamur, carbones captemus.

Veftrum. potiffimum eft, Cives,

huicce Vosmet labori mature adfuefacere, vt, quando Vobis,

divinae voluntatis interpretibus futuris, pro veritatibus caelefti-

*

bus dicendum, cum adverfariis concertandum fuerit, muneris

Veftri rationem non laboriofam, fe.d facilem; non impeditam,

fed expeditam experiamini.

Cum vero nulla ad religionem: pertinens veritas, ne ea

quidem, quam de, caelo patefactam fcimus, prodeffe nobis

pofüt. nifi ad vitae integritatem, morumqué fanctitatem pro-

vide, & fapienter transfcratur :

id femper, o mei! Vobis,

continuae

velim -habeatis propofitum, vt

dum, indagationis

ope, in veritatis cognitione maiores in dies fingulos progreffus

facitis, Veftrae fimul virtuti, Veftraequeé' erga. Deum. & Iefum

Chriftum'pietati infigniores ciugquge acceffiones quotidie fiant.

4

*

. €Cuj vtrique confilio 'qflemadmodum dics proxime inftantes;

- facrofanctae O. S. N. eagxaetes feíli, egregie funt apti: ita eos-

dem huicce eidem confilio, cuius non poenitendos fructus futura,

;quae Vos' manent, aeternitatis fecula plene guftandos traditura

funt, facros effe iubete.

Scribebam in alma Ludo-

viciana d, XVI.

Kal.

Ian.

Ao SOSR:

CIOIOCCLXXXI.

*3)

£

EO

rl

j

ä—e

—

o

E

A

J

[^]

ITR

?T

A

7A

DES o URFULUEEED

ii

Y

NSSN

?

QUs

M

u.; pE

AT N

—ä

Z

(

Y

X

N

i

W

VIS FIDEI

o

MORTALIVM AD SALVTEM

u)

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

COMPA RATA

ALTERVM

E

MELETEMA

Es

ä

TOELLNERIANIS CONATIBVS

— HBEE

M

OPPOSITVM

ï

ä

EXCITANDAE CIVIVM PIETATI

B-

IN

RITE

OBEVNDIS

ANNIVERSARIIS

uD

m

2

twwyærwnwc

FILII DEI SACRIS

-

DESTINATVM

m

N

z m

8

z

—

W

fffem

Y

6

Giffae

5

D,

VII

KAL

IAN

A

R,

ä

CIOIOCCLXXXI

4

EX OFFICINA BRAVNIANA

XAN

3

P

3

2

*y*

Næ ? Copvriaght 4/1999 YxvyMaster GmbH www.yxymaster.com

: