KaI600-367_4 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Imperans Cum Imperante Negotia Miscens An Factum Ministri Contra Iussum Speciale Agentis Ratum Habere Sit Obligatus? Quaestio Iuris Gentium Quam Rectore Academiae Magnificentissimo, Serenissimo Principe Et Domino, Domino Friderico, Duce Megapolitano, Principe Vandalorum, Sverini Ac Raceburgi, Comite Sverinensi, Terrarvm Rostochii Atqve Stargardiae Domino, Principe Ac Domino Nostro Clementissimo. L^ 24 i m u pI - EPT W. IMPERANS CUM IMPERANTE . NEGOTIA MISCENS FACTUM MINISTRI ! CONTRA IUSSUM SPECIALE AGENTIS RATUM HABERE P d SIT OBLIGATUS? . QUAESTIO IURIS GENTIUM QUAM KECTORE ACADEMIAE MAGNIFICEN'PISSIMO SERENISSIMO PRINCIPE ET DOMINO, DOMINO . FRIDERICO, DUCE MEGAPOLITA NO, PRINCIPE VANDALORUM,SVERINI1 AC RACEBURGI, : COMITE "*SVERINENSI , TERRARVM ROSTOCHII ATQVE STARGARD!AE DOMINO, PRINCIPE AC DOMINO NOSTRO CLEMENTISSIMO. "1N ACADEMIA. ROSTOCHIENSI A. 1753. D. IO, MARTII |PUBLICO EXAMINI SUBIICIENT dbl | IOH CHRIST. ESCHENBACH, PROF, PHLLOS. | : DAVIDMENTE É E Eïnäaosmmo TONNINGENSIS I..C, : ROSTOCHH, . LITTERIS AD LERIA*N&-S. ,. m a " s E : s : ; " * : Á AVR s - : F ü 5 2 * L * E " i L3 " * *"1 : ; : zi " * & , 3 L El d *s v P d - v ; , H * T d x v E ET L 74 L i | l ! ! ! | H . * ? » É " e :] L & 4 Ms E. E ? * — i T T E & hasl N * * » j M LP * N * A ^ i : : di 599 p Mipce: 2 x Y " m s ag : Fs E d i * - à Bol : à : 1 r * s * x l NG * ä A A.Jf i . i —— —— XCASTIUIDITUILIUILDT D j — E" IMPERANS CVM IMPERANTE NEGOTIA MISCENS ÀN FACIVM MINISTRI CONTRA IVSSYM SPECIALE A&ENTIS . ov äel!e ut quis a&um expediat, et ramen ut expediat ratum Dabere; s id eft, pro validoagnofcere, nollc, fibi repugnat. — Velut, fá N — vis ut amicus tuo nomine domum, te abfenre quae venditur, €mat; ut emat, vis approbare ; nifi enim approbare velles, quomode velles? i quir itaque vulz, ut after atlienem aliquam fufcipiat expedien- dam , ut fucipiat vult ratum babere. — Licet enim interdum contingere .poffit, ut quis aliquid fieri velle, ettamen fieri ratum habere nolle videa- tur; velut qui aere alieno premitur, patrimonium vendere vult ut fol« vere debitum queat, er.ut vendatur ratum habere non vult ideo, quia patrimonium diffipare difplicet: duplicem tamen adeffe refpettum fa- cile patet; ^ "Ut eodem refpe&u et eadem ex caufa, qua quid fieri.vo- lumus, fieri non ratum habere velimus ,impoffibileeft, —— Declarare alicui voluntatem dicitur, qui figna adhibet ex quibus Te velle alter colligere valet, ^ Nonne, fi amicum allocutus, emas qü?e- : : | | A2 um t meo nomine domum, qu qcphotys, E E fo, inquis, diturz te velle ur emat, ipfi declaras? . Nonne declaraffe diceris ea ex - .. ratione, quia figna adhibes, verba nimirum, ex quibustam te velle, quam - ^. quid velis, intelligit ? — i quis 3gitur Je velle declarat , ut ater attum — cquemdam fufcipiat expediendum : t fujcipiat , [e vatum . babere velle de» — " - "larat. . Urrumque inter fefe eft ar&ifhime connexum, 'et pofito prioríi — ftatim poniturlpofterius. Et quidem, fi a&lum determinatatantumvatione — - - operfici po[fe nowit : ut determinata hac vatione fufciptatur , f^ ratum babere .. velle indicat, Promijia eft aQlio qua quis fe velle alteri 'aliqui.d- praeftare ('fe velle aliquid reípe&u alterius fufcipere; Íe velle aliquid facere cuius effettus — $n alterum redundaturi fint) declarat. — Si aes alienum folvere impo- tens amicum, üt quantum ad flagitatorum impetus fedandos requiritur, mutuum det petit , fe elapfo unius femeftris intervalloredditurum cum ufuris fignificans : reftitutionem mutui promififfe dicitur. — Nequemi- nus amicus fi mifericordia taCtusfe craftino die, quo debitam fibi ab alte- ro pecuniam accipit, mutuo daturum fignificat: promifiífe petenti audit, Qui alicui, fe velle ratum habere declarat, uta&um quemdam éxfequatur: fe velle ei quid praeftare declárat; qui enim, quod alter facit, ratum ha. ber:et validum effe efhcit, eialiquid praeftat, — Nonne, qui fa&tum amici, fuo iniuffu pecuniam ab altero mutuam fumentis, ratum habet, amicoaliquid praeftat? Hinc, f quis fevatum babere velle declarat, tit a£fus quidam fu|cipiatur expediendusut fufcipiatur. fe velle ratum babere premittit, o diol ib od COU Pt FaQa cuidam promifífio, fi acceprarür, promittenti conciliat ftandi .promiffis obligátionem perfe&am; et acceptanti ius perfe&tum, nt fte- -tür poftulandi, . Quique promiffioni, quam dedit alterque acceptavit, ;€onvenlenter.non vivit, alterum laedit ,. et ei iuftam dat caufam belli, - quod fi inter gentes geritur, folemne folet'appellari (a). — Hinc // gut* -altevi :fe velle vatum habere promittit, ut-attus quidam fufcipiatur i fK fufaipiatur, ratum babendi ac pro-valido agnojcendi obligationem habet. pet- fetlam; et ut ratum habeat, poftulandi ius perFe&üm habet alter, Po- «pás, te amicó: detuliffe; ütt1uo noniine domum ermat vendendam; ven- . Sitorique;pollicittim effe te rarum habere velle; ut amicum refpiciat-in E : 24 L n hocce 3€ düm peregre prófe£tus eró, ven- fiocce négotio ceu perfonam, dignam cuitui caufa habeat fidem, Po« - m$ amicum et venditorem emtionis venditionis negotium perficere; et te hocce ratum habere nolle, Amicum 'profe&o non folum laedis; - fed ét venditorem, verbis tuis, ut cum amico trattet, commotum! Ea- dem ex ratione afizmandum ,. quod gui ablum expediendum in fe fu- féipere velle declarat promittitquez eumdem expedire fit pevfette obligatus, Quodcue.fi promisfionem violat, a&ionem vel plane non velalio ac fibi delata eft modo, expediendo: deferens omne ius ineum habeat, quod ex violata eiüsmodi obligatione oritur, | : SCHOL, (3) Propofitiones hafce ab:que probatione affumere, licebit, Quin proniiffa acceptáta effe fervanda, at longo fermonum fyrmate firme- tur,num eget? Refpectu inhonefti eftlabor inutilis; refpectu honefti fu- perluus, Vir enim honeftus eft ante promittendum maxime difficilis ; — prorfus non pollicetur, quae praeftare autnon intendit, aut non poffecon- je&at, In promittendo , ubi feria aguntur, abftinet a fraude et referva- tionibus mentalibus verbisque captiofis; ne quidem cretizans contra cre- tenfem, Datam vero promifTionem fervat, vel fuo cum damno, nec verba rodit, ut praeftationem effugere queat. ! E nl ES j 'SCHOL.(b) De Promiílonibus fi hocloco et in fequentibus eft - fermo, licitas fubintelligi eft norandum. — . lr m .. Sevellequisalteri declarare poreft, ut a£&um refpe&utertii expedien- dum fufcipiat (perExp.)5 quo in cafu alteri commififfe dicitur, Committere enim zegotium audit, qui fuo nomine aliquid expediendi facultatem ali- .cui concedit; eiqueadeo fe vellefua ut agat vice declarat, Negotium cum aliquo gerendum fi fpeciatim eft tale, quod fola-eius qui cum ali- quo fufcipit, opera non poteft perfici, fed, fi perficiendum, requirit ut alter quocum fufcipitur, viciffim agat, reciprocum vocari poteít; quale €, g. eft emtio venditio, et quodvis .paääum, quippe quod unius aCtione Atabiliri nequit, Quibus fuppofitis fequentes manifeftae funt afífertiones, Prima, Qui utitur fignis, ex quibus mentem eius alter poteft concipere, menrem declarat ($.2.).. Hine qui ad tertii notitiam pervenire efficit fe alteri commififle negotium, cum ipío gerendum: fe alteri commi- fiffe negotium, tertio declarat.. Secunda, Qui committit, fe commit- tere declarat ; et absque ut fe commirtere. declaret, quocumque modo* Àd fiar, five verbis five faGtis, non committit, , Hine, qui negotium ,committit, fic coinmififfe eft dicendus, prout commififfe declaravit. Et,quod commififfe nullo declaravit modo, t0n eommififfe eft dicenz dus, Zertia, Si quis alicui negotium reciprocum cum tertio gerene dum tradit; fic ut fe commififle declaret tertio, five quod idem infert, ad notitiam tertii pervenire effi,giat,: Íe velle tertio declarat, non folum, utcum ipfo congrediatur is cui negotium commiffum, fed etiam, ut itidem ipfe cum hoc congredtiatur; et uterque cum altero communem conferatoperam ad negozrum perficiendum( $.2.), Absque utriusque enim opera confummari nequit, — Qzarta, Qui irritum facit atum unius eorum, qui negotium reciprocum perficere allaborant: .efficit, ut ne-- gotium perfici nequeat; adeoque irritum facit .aQtum alterius , vel re- liqaorum, fi plüra adíint. Velut, fi quis in caufa eft, ut unius eorum, . qui emtionem venditionem contrahere allaborant, fattum fit £ru(tra- neum: eo ipfo,ut emtio venditio incoepta non perficiatur ; adeoque ut itidem frultraneum fit fa&tum alterius, in caufa eft,— Quinta, Qui fe velle ratam habere declarat attum .unius, ,ad negotium reciprocum perficiendum qui eft neceffarius: eo ipío, fe ratum habere velle decla- rat a&um alterius, fine quo ille irritusatque. fruflrraneus eflet, (S. 2.) Qui alicui aliquid commirtit, vult ur. exfequatur (($.praec, ), - Nonne fi cui domum emere committis, velles ut emat? — Qui itaque fe alicui aliquid commififle declarat, fe velle declarat, ut id quod commiffum, exfequatur, Fieri aliquid qui vult, ut fiat vult ratum ha- bere ($. r. ). Si quis itaque, fe alicui aliquid commififfe fignificat ; fe Tatum habere vellefignificat, ut expediat, Hinc // quir elicui negotium cum teytio gerendum defert : omne quod ipfi commtfilfe tertio declarat , Je vatum habere velle declarat eidem.. — Ponas te amicum alio degentem loco, cui mutuam dedifti pecuniam, ut debitüm folvat, monere, Po- nas exhiberi tibi litteris eius , quibus íe exhibenti commi- fiffe fignificat, ut merces quasdam, quas ea ubi es urbe depofitas poffi- det, vendat acceprumque inde nummum tibi tradat, füuumque quem mutuum abs te accipiens'tibi dedit chirographum, abs te iterum repo- fcat. — Declaravitne tibi amicus, fe omnia haec, quae exhibenti expedi- enda commifit , rata habiturum effe? Quibus fequentes fübiungere li- cebit pofitiones, — Primam, Omne quod quis declarat non 'commi- fitfe, declarat non ratum babere velle, — Secuwidam, Qmne quod quis | Bu —— . ROm H mon declrst eommififfe, non declarat ratum haberé velle, — Con£ Fieri folet interdum ut, fi cui negotium committitur, eius a&us quidam partialis vi confuetudinis receptae excipiatur; fic, ut negoti- um committens, ordínarie et absque ut expreíle indiqet, atctum hune partialem, in fe ad negotium pertinentem, non commitrat; et qui ge-- rendum fufcipit, ordinarie hunc a&uin effe exceptum fibique, exprefte licet non interdidium, tamen non infimul cum negotio commiffum fciat, Veluti,qui vices praedicatoris conftituti fufcipit, benedi&tionem tamen non annuntiatconcioni, Quidquid non commiffum effe conflat, pro commiífo haberi nequit, nifi declaratum fit.à committente, fe con- cedere alteri facultatem id, quod.on commiffum conflat, fuo nomine fufcipiendi ($.5. Prop.2. ).Hinc,/ quir alteri commirtit negotium cum tertio expediendum, cuius atium quemdam partialem confuetudo vel commu- niter vel fpeciatim inter committentem, alterum per quem agit, terti- umque quocurm per alterum agit, recepta notaque excipit t non ante, ne« Jgütio commi[o infimul fibi commi[fum effe bunc a&ium dicere poteft alter, et vefpettu fui alteri commi[Jum ejje dicere poteft tertius, quam committenr, Je commi[fo. negotio infimul commififfe bunc atium, tam alteri quam tertio declaravit, " d quod etiam ob identitatem rationis, de pa&o et quoli- bet inftituto inter utramque agentium partem noto valet; nequemi- nus de Legibus, quibus tam committens quam tertius fubeft. — Nimi- rum, fi quis alteri commifit negotium cum tertio fufcipiendum: ipfi non commififle, per f2 patet, atum partialem , in fe ad negotium qui- dem pertinentem, aft quem pa&tum aur inftituturn uttinque notum ex- cipit, nifi exprefle indicet; nec commififfe a um, Qui Legibus, qui- bus parere utraque pars obligatur, effet contrarius, | IX UMT . $i quis tibi bibliothecam dono dare dicit, absque ut quosdani, quos determinat, excipere et fibi fervare velle libros fignificet: nónne omnes,quos comprehendit quanta quanta eft,ribi donafTc a(lerer quiliber? Aft exceptos effe, quos forte commodatos ab alig habet fuisque inter- mifcuit, nonne per fe et absque ut indicet in'tk-lki.gis,quia non fuos effe povili, cumque de eo quod non eft fuum, donando. difponere non d. | | potle þoü'e;inteïr*an*es,c*'*on(ïzat? &line f quis fé alteti negotisam plares aGkus partiales comprehendens commififfe tertio declarat , cum ip[o gerendum ; absque ut Jfe a&lum quemdam 04 nïgæium persinentem, vel omnimode, aut quoad modum agendi ( materialiter aut formaliter, intotum auc in tan- tum, uti quibusdam loqui arridet ) excepilfe eidem. declaraverit: fe alterá " emnem a&lum ad negotrum pertinentem tradidifje ufcipien bt ospaia yat; exceptis quae forte confuetudo utrinque nota receptaqué, aut pa- &um, aut fimile inititutum utrinque notum, aut Leges quibus tam committens quam tertius fubeft, excipiunt (praec, $,). Cuienim totum fe tradere indicat aliquis, eidem fe omnes tradere indicat partes ad totum pertinentes ; . nifi quos excipere dicit diftin&e , aut exceptos eífe per *fe conflat, . du a TMM EEE M r Committitar negotium vel cum , vel absque, litteris ( quas cre« dentiales, aut mandatum, tüandatum generale, fcriptum exhibitivum, declaratio fcripta, in(trumentum procuratorium, aut aliadenominatione infignire folent) tertio exhibendis (perExper.). Qui priori rarione come mittit: ei quem vult ut fuo nomine agat, eiusmodi litteras dat ideo, ut ei negotium traditum effe, quod et quatenus litteris hifce fignificatur, perfpiciat tertius ; id quod omnium eiusmodi exemplorum.teftimonia — comprobatur. Et fi ei forte, praeter litteras exhibendas, praefcriptum fpeciale ( mandatum fpeciale, mändatumä—athnumwiu-Hïim fpeciale, aut prour loqui luberet ) dederit tertio non exhibendum, quo eius facul- tatem agendi in his vel illis momentis arüius quam per litteras exhi-- bendas factum eft, limitat; vult tamen, quia celandum iubet, ut tertius neíciat; et faculratem exhibenti conceffam ex litteris exhibitis cogno- ícat ad easque metiatur, — Prout abíens, qui domum vendendam emere intendens, amico dedit mandatum . venditori praefentandum , quo fe graefenranti concredidiffe emtionem fuo nomine fufcipiendam fignificat ; eidem vero dedit infimul praefcriptum (peciale non ofténdendum, quo plus quam mille thalerislicitari pcohibet; vult ut venditor interdi&um neíciat, et poteftatem amico conceffam ad mandatum exhibitum diiudi- cet, — Si quis igitur megotium reciprocum cum tertio expediendum com- mittit per mandatum praejentandum : fe exbibentt, declarat tertio, nege» tium ea ratione , prout mandate indicatur , comtnifi[Je; . neque minus üä | | | j velie 2 xelle.declarat eidem; -u exbibentem adinittát eumque babeat pro: perfoua, - £ui nbgotium, quod et quatenus mandato confgnatur, expediendum eft tra» ditum s ,exceptis, quae forte confuetudo inter utramque agentium par: tem nota receptaqae, pactum, Leges quibus. utraque p: r$ cbedire tene- tur, aut. quod fimilis eft valoris, exeipiunt ( $. 7.).- dB Wab 63 s Deficiente mandato, licet deficiat fcripta, non tamen omnis defi- cit, ex qua committentis voluntas diiudicari poffit, norma, $i quis negotium reciproeum .cunm tertio gerendum alicui committit, fine. mandato graefentando, fic ut fe commifife ad notitiam tertii pervenire efficiat ; abre que tamen ut, vel excipiat;: vel fe excepi[Je. eidem-declaret atlum partia-- dem : fa: omnem a£tum ad. negotium perficiendum | pertinentem. commie fiffe alteri , tertio. declarats .. exceptis . quae confuetudo utrinque re« cepta, pa&um, Leges utrinque :obligantes , aut quod fimilis eft valoris, .eximunt. — [Neque minus, fe velle fignificat tertio, st cum eo, 'cui negoti- m commi[[um , agat, eumque babeát pro perjona cui omnis ad negotium pertinens a£dus fulcipere eft traditus. ,. F'ac te e. g. debitori morofo diem -dicere. . Fac temet, rudem quippe atque inertem ambaginum perquas . .ad iuflitiam itur, advocatum caufae inftituere avunculum, Pra&icum . - Jon:,e lateque celeberrimum. . Statim ac inftituiffe: commififIe etiam n« rotium caufae $erendaeavunculo, debitori declaras; et quidem totum ^ mmlififfenegotium cum omnibus quos comprehendit a&tibus partiali- bus, editione libelli , confeGionereplicae, tri plicae, appellationisetc, , -mifihunc vel illum e, g. appellationis exceptum effe velle fignificas, Id .quod negari nequit.. Prirnum enim quod nimirum , fi non excipiat .a&am partialem, omnem commifife declaret, per fe manifeftum elft, Secundum vero fequenti modo firmatur, .. Si quis fe alteri nego- -tium. plures a&us . partiales : comprehendens .commififfe. declarat .tertio , cum: ipfo gerendum; . absque ut a(lum. quemdam parüalem - vel in totum. vel quoad modum agendi , : excepiffe. ipfi fignifis — -cet? . fe alteri;-, emnema&um ad n*eïgot,ium, fperfic-i(endum p.em,inm- tem tradidiffe declarat ($.8.). - ]am'vefo, fi quis alteri negotium come mittit absque mandato, fic tamen ut fe commififfe ad notitiam tertii per» -venire efficiatz. fe: alteri tradidiffe negotium cumi ipfo gerendum, ter« -tio indicat ( $, $. Prop.L.), . Si quis itaque negotium committit fine . mandato, fic ut fe commififfe ad notitiam tertii pervenire'efficiat ;* absz que tamen ut fe excepiffe aliquid indicet: totum negotium tradidiife declaravit.:- - Ultimum, nimirum quod declaret, fe velle ut tertius cum €o cui negotium traditum, agat' ceu cum períona cui tótum efft tradi- tum, negari nequit; .. Ipfo etim quo di&a ratione negorium commit- tit a&u, tertio declarat fe velle üt^cumeo congrediatur agatque (S. s, Prop.3.), tamquam cum, perfona cui negotium commifit. fic, prout commififfe declaravit ($,$. Prop.2.). Jam ipfitotum, etquoad.omnes a&us partiales commifit ($. 8.). . Adeoque vetitas aflerti patet, eos prtvsoti SHEIS U5 LOHABM Ro SLICUSAD S(00L V R bAME s £f : Stabilita ha&enusf'priacipja . quae latiffime fefe diffundentis ufus in maximi momenti, inter gentes faepius fuboriri folitis, controverfüis decidendis iudico, nuncad éam praecipue, quam rubrum exhibet, quae- ftionem excutiendam applicabo, * Fieri experientia docet, ut imperan- tes cum aliis imperantibus negotia varii generis, pacis, belli, commere ciorum, foederum, aliaque perfe&uri, corami agere non tam itineris - "3 - moleftia quàm : politicis potiffimum rationibas impediantüur. : Neceffe igitur efl, ut quaeipfimet expedire cum ab(entibus baud commode pof- funt, füis tradant expediendá miniftris, hisque fuo agendi nomine fa- cultatem concedant. ^ Aít qüid faepius contingit, quám ut, quibuis nulla' nifi ftri&e parendi et ne latum utiguem a iuffibus fibi datis rece- dendi gloria manet, voluntatem committentitim transmigrent, et five incuria five perfidia five alia de caufa, negotia commiffa aliter ac com- miffa funt exfequantur, pollicentes aüt approbantes , quod polliceri aut approbare erat interdictum? ' Ex quo evenire folet, ut committentes, fe miniflrorum fa&is , quippe contra iuffum fufceptis, non' obílri&os "Íle declarent; altera parte, ut fe obftri&os agnofcerent, ácriter pofta- lante; " Quid démmum inde? Bellum inter imperantes; et litigia in- téreruditos. — Hi' enim calamis ftrepitus movent, de eo, utrum fattum miniftri ratum habere teneatur committens, difceptantes, ^ Qua ia eaufa quid ftatuendum ex' mea fententia, in fequentibus exponere ulte- Tius ajntendo, —— " ae uv ii u N UI pE "r m COHBUUE IUO Bl s - ob $UI Hpds " 1 Promiffa fant fanBte férvánda, etian cum maximoinde emergenre '&amno ( ante aleami enim ia&tam profpicit ,. poftea fortem äcceprär vir ; * j L a - Aione« p honeftus, fi vel maxime ia&uram fecerit).et graeca 'olim, hodie gallica fides neminem magis quam imperantes erga imperantes dedecet. Conf, $e4, o DImperans igwur cum Imperante per miniftrum. agens,. cui tenove mandati praefentandi negotium commi át : omne fattum ininiftri intva D mites mandati fufceptum, id efít, ad negotium pertinens (a) et vi mane dati fufcipere nomint»etdlïiïtumg Yatum babere perfetle eft obligatus . ex- ceptis quae forte confuetudo utrinque recepta, pattum aut expreffum aut tacitum, Leges cui utriusque aCtiones fubfunt. e, g, naturales, et- quod fimilis valoris effe'inter utrumque eonítat, eximit. . Ft, fi vatun Bbabere vecu[et - admittentem laedit , eique dat iuflam belli caufam. — "Vi enim mandati exhibiti comimitrens, fe miniftro negotium ea. ratione - tradidiffe gerendum , proát mandato indicatur , declarat adinittenti €$.9.). Adeoque, íe quemvis a&tum ad. negotium pertinentem et per mandatum non interditum mini(tro commififle declarat ; id quod - per fe patet. - Omne quod miniítro commififfe declxaralt/admritt,enti, fe ratum habere velle eidem fignificat ( $; 6.). Vi igitur mandati ex- ihibiti;:fe quervis a&um.ad negotium. pertinentem et per mandatum non interdi&tum, a miniítro iufceptu,m-,-;mggumïhïajber.e».'velle*-,-v.s"admittänti . indicat, Hine admittenti promitrit; nam qui alicui, fe ratum habere velle a&um refpe&tu ipfius fufceptum declarat, fe ipfi aliquid praeftare velle fignificat, adeoque promittit ($.3.). Adeoque eft obligatus; (b) nam promiffa funt fervanda ($.4.), ratum habere quemvis eius- .modi a&um, - Jam a£um, ad negotium pertinentem et. tenore mandati ;non interdi&tum ;ztra J&zites mandati fufceptum, dicere, ufui loquendi — conveniens eft (c). . Obligatus itaque eft perfe&teut omne fattum mt- niftri ; quamdiu intra-limites mandati fufcipitur, pro valido agnofcat 'habeatque ratum, — ^ 7- "UA o uD I "- SCHOL, à) Quid ftatuendum fi forte lis otiatür de fa&o qnodam. individuali, utrum fit ad negotium pertinens an non, adeoqaue intra limi- . tes-füfceptum an non, infra excutiam ($.19. fch;a). : hii . . , SCHCL. (b) Notetur velim obligstionis fundamentum ; quod e& declaratio vi mandati exhibiti fa&a ($, 9 ), indeque orta promiffio. — SCHOL, (c) Ex infra dicendis apparebit , terminum hunc iam a Grotio effe ufurpatum, d | E Alia adhuc ratione eamdem affertionem firmare operae erit pre- tium, Vimandati exhibiti committens fe velle, alreri declarat impe- ' p2 E rant, ranti, ut miriiftrum admittat éum eoque traGet éeu. cüm perfoha: cui negotium, quod et quatenus mandato confignatur, expediendum eft commiflum ; id namque vera efïf,'z cur . mandatum miniftro dedit, inten- tio($ 9.).. Adeoque fe id ratum habere velle, eidem declarat ($,2;); hinc promittit ( $. 3. )5 -adeonge'eeüf Obligatþïs»(s-,;zþ ) Viautem hue lus obligationis; nimirum rátum habendi, fi admittens cum; miniftro congrediatur tra£tetque tamquam cum perfona 'cui negotium, ea ra- ^tione prout mandato confignatur, expediendum eft traditüm: obligatus 'eft ratum habere, fi minifter ceu ieiusmodi períona: cum admittente tratet agatque, — Pofterius. enim fi non ratum habet fed invalidum pronuntiat;: ;prius itidem: non ratum babet. ptonuhtiatque invalidum (ä. 5; Pr0p4- ), Jam, Vero, A;.;*;uz,,.;n;e.gotium? c;agrgti(me,. progt mandato Confignatur, expediendum eft commiffum, | quemvis attum ad negos tium perrinentern et per mandatum non interdié£tum fufci pere po:eft ; id ; qugd 'pe"'r- fe;patet; Obli gatuis-'igi..tar;COmm,ittens;Cf:h?atum h-abefegqæüem Vis - a&um ad negotium pertinentem et per mandatum non interdittum h 'a miniftro fufcipiatur; five quod idem. éft, quodvis. fa&um' miniftri ietra limices! mandati fufceptum, - ocun a ii ib borr — Duplicem ex fefe gignit ea, cuius $. 12. mentio fa&la eft obliga- 'tio committenti incumbens$ quarum primam nunce, alteram $. fg. ex- ponemus. :^ ZImperans cum Imperante di&ka.ratione ( $. 12.) tratlanr, — fattium miniflri extra limites mandati f[ufcept um , id-eft, quod vel ad ne. .igotium prorfus non pertinere eft dicendum;, vel fi in.fe pertineret, per -3andatum tamen expedire:/ prohibitum, ut ratum babeat "on tenetur, ; Vi enim: mandati. exhibiti, fe miniítro negotium.ea ratione prcat man- dato exprimitur, commififfe, id eft, fe quemvis atlum ad- negotium , pértinentem et per mandatum non interdi&um, five intralimites man- dati contentum, miniftro conceffifle fufcipiendum, tantummodo decla» .ravit ( Vid, Demoütir. $.12.). — Non autem;, fe ipfi a£&us extra limites manda fufeipiendos permufiffe, .. Quidquid nom declara- .vit commifile: ràpm bhabere velle non declaravit (S. 6. Prop. 2. S. $. Prop. 2.) adeoque non promifit, adeoque non eft obligatus, Hinc a&us extra limites magdati fulceptos ratum habere non eft —ebülridus, -5 - lbo 8 Enic u cdioxs qaliten iV ts € xur 98 - Quod fi contingat , at contingere nonne permultis hiftoria eon- fÁrmat exemplis ?. ut praetermandawm exhibendum, minillro det come mittens praefcriprum fpeciale non exhibendum, quo vetat vel praeci- pit, quod per mandàtum exhibendum non erat veritum aut praeces. ptum; utque minifter officii rationem non habens contra illud agat, pollicendo e. g, aut approbando quod polliceri aut approbare vi praee fcripti fpecialis non debuiffet: fatfum omne miniftri centra prae[criptum fpeciale fufceptum, ratum babereeft obligatus (a) committens ; quamdiu eft intra limites maudati contentum ; et non per confuetudinem, autLeges utramque agentium partem obligantes, aut fimile excipitur ($. 7. 12.) et f pro valido agnofcere recufat?. admittentem laedit , eique dat iuflam cauJam belli, : Fa&tum enim contra iuffum fpeciale fufceptum, quamdiu fit intra limites mandati , eft fa&um intra limites mandau contentum; . quod per fe patet, — Aft huius conditionis quemvis attum ut ratum habeat. eft perfete: obligatus (S. 12-), —.$2 autem per iu[[um fpe- ciale interditlum forte e[fet aut. praeceptum. quod intra limites negotiis quatenus per. niandatum exbibendum: eft commi[Jum, minus pertinet : va«, tumn babere non efl obligatus committens. : u Deleee s . .. $SCHOL, (a) Obiici poffet. .. Quidquid quis iuffu fpeciali excepit, non commifit; quidquid non commnihfit, ratum habere non eft obligatus;. ergo , fi quid ífuffu fpeciali excepit, ratum habere non tenetur, Refpon- deo, $i quis fs alteri negotium commififfz, tertio declarat, excipitque iuffu fpeciali celando actum partialemi ad negotium pertinentem ; nomn .commififfe hunc actum alteri; verum e&; tnterim tamen fe alteri commt- fiffe declaravit tertio, Adeoaue ut ratumi habeat tenetur refpectu tertii, ^^ Dieis eximendos faltem effe cafus, — Committentem 'perfe- Be teneri, concedis forhtan, fi; datum fuiffe miniflro iuffum fpe: -ciale eumque contra illud agere, iàgnoret admittens. — - Quid. au- aem, id ff coguoverit: per "vias indiretlar ; . (fieri enim . pofle .ex- perientia docet, ut quod a commitrente ipfi celatur, aliunde ramen ex- ploratum fciat) ?* : Quid, ff adeo corrumpat miniftrum et. contra jllud -agere donis commoveat? . Hiis faltem cafibus, dicis forte; commit- Atens ur ratum habeat.non tenetur; !Nam, prómifit quidem vi exhi- ^biti mandati, fe ratunv habere. velle omne fa&um . miniftri intra lini- À ég xiV 889 tesfufceptum,ideoque ratum habereoblicatus eft ; aft promifit fub condi- tione, tácita quidem tamen perfe patente,nimirum nifi confuetado, aut fimile, e, g. Leges quibus utriusquetam committentis quam admittentis a&tiones fubfunt, exceprionem faciant, et committentem nonobligatunt effe ftabiliant ( $, 12. Conf. $. 7.). Jam vero utroqüe in cafa, aisj Leges Naturales exceptionem faciunt, et nullam incumbere committenti ra: tum habendi obligationem, quae forte ex promiffione nude in fe et fine relationead LL, Nat. fpe&tata incumbere videtur, praecipiunt, — Prí- mun confideremus cafum! Leges Naturales,ut ne quid alteri noxium fieri fcientes permittamus, fed avertere ftudeamus, iubent, Adeoque,ut imperáns admittens, miniftrum contra iuflum fpeciale agere fi fciat per indire&tum, avertere id atque impedire, quantum in fe eft, operam det praecipiunt, Adeoque, ut imperans admittens, ideo quia noverat et averteretenebatur, non habeat ius poftulandi ut fa&um fniniflri ratum. habeatur,mandant. ^ Adeoque ut committens fa&tum miniftri ratum habendi non ftringatur obligatione, fanciunt. .. Quod fecundum atti * net, exceptionem adeífe manifeftam, dicis. . Si enim admittens core rumpit: committentem laedit, minifítrum 'eius ad perfidiam commo- vendo. Ergo, committens habet ius reparátionem damni, quod in eum, fi fa&tum perfidi ratihabeatur, oriretur, ab admittente poftu- landi, Quae ut fibi fiat, dum fecuriori ratione efficere nequit ac ea, ut fa&um miniílri non ante ratumhabeat, quam damnum ab5 admit- tente fit reparatum ; et damnum . commodiffime reparatur per id, ut fattum non ratihabeatur: jure gaudet non ratum habendi; adeoque ratihabendi non premitur oblipatione, — —— : d 5 Aft primo in cafa, quoadmittens per indire&um noviffe fumitur, . fed non corrupifle miniftrum , eum porius fuo agere pro arbitrio fi- vifle, refpondeo, 1) Leges Naturales exceptionem non faciunt, nec committentem ab obligatione ratum habendi ex ea ratione liberum . pronunciant, quia admittens novit, Nam etiamfi concederetur , Le- ges Naturales, ut ne quid alteri noxium fieri fcientes finamus , poftu- lare; id quod tamen non univerfaliter verum dici poteft, multis quippe in cafibus, non impedire ut quid alteri noxium fufcipiatur, licitum quia . debitum eft, ;dum impedire periculum aut collifio: inrerdum . vetat, Euiamíi igitur imperantem admittentem agere contra officia naturalia. | : | | dare- 'daretur, — —Non tamen cóntra officia flri&li iuris etobligationem perfe- &am agere, manifeftum eft, . Qui enim a&tum alteri noxium fufcipi novit et non impedit ? altérum non turbat in eo quod eft fuum, adeo- que non laedit; hinc non agit contra ofEcig neceffiratis , — licet nterdum ( ham univerfaliter afferi nequit) contra offhicia. amo- . -ris et aequitatis agat. : Llac igitur ex eaufa dici.mequit, admit- tentem. non habere ex promifhone, vi mandati exhnibiti .a com- -mittente. fibi data, ius perfe&tum poftulandi ut fa&um miniflri ratum. habeatur; et committentem non premi vatum. babendi obligatione perfe- &a, .. 2) Interim confuetudo inter utrumque imperantem recepta, aut fi quid eft fimilis valoris, exceptionem facere hocin cafu poteít atque fancire , ut fi admittens miniftrum contra iuflum agere per indirettum - moverit, committens ratum habere non teneatur, — Quae autem, aut fi- -milis valoris quod eft, nifi excipiat ? committens perfecte tenetur; Leges enim naturales non excipiunt, s dijégbe vor 0 — Ad cafum fecundum quo admittens miniftrum corrupiffe fuimitur, . regero, diftinguendos effe cafus adhuc fpecialiores, quia in aliis.Leges -Naturales committentem . ab obligatione ratumhabendi liberant, inaliis minus, 1)Ponamus, miniftrum miffum efle a4 colegzum five com- plexum plurium imperantium aut eorum qui imperantium perfonas repráefentant; velut fi Legatus mittitur ad collegium principum ele- " ctorum, ütcommuniter cum reliquis imperatorem eligat, Ponamus eüm ^ eorrumpi per unüm at alterum ex collegio; ut contra iuffum fpeciale agat, — Tunc locum non habet exceptio ab obligatione, fed commit- tens vatibabere perfetle tenetur ; . ev nifi. ratum habeat:: laedit reliquos non corrumpentes, iisque dat iuftam caufam belli, ^ Habet ramen ius poftulandi reparationem damni a corrumpente, — Interim notandum; quod etiam hoc in cafu oppofitum habere queat locum, et committens. non obligatus efe po(fit ratum habere ; fi forte confuetudo , 'inter omnes hoc in negotio agentes, exceptionerm faciat; et ut committens - . non fit obligatus fi minifler corrumpatur, a quocunque fit, pronuntier, : 2) Ponamus vero niiniftrum miffum fuiffe a2 uzum ab eoque corru- |ptum effe, fic ut committens hoc queat fufficienter probare; tuncLe- - ges Naturales committentem ab obligatione ratumbabendi liberum pro- s E U nuntiae nuntíare ; cenfeo ex rationibus S. I7, "addu&is;animiruïif ex laefione admittentis, indeque orto 1ure reparationem' damni poflulandi, com- -mittenti quod competit. . Interim hoc etiam in cafu coníuetudo inter : utrumque imperantem recepta, exceptionem . facere et, ut committens fit ratum habere obligatus , fancire poteft, -Nimirum fi confuetudinis -effet, ut committens teneatur fa&um miniflzi contra iuffum fpeciale fuüfeeptum pro. valido agnoícere; etiam(i admittens. corruperit. mini- ^ ftrum:; tunc committens, nifi expreffa proteftatione, fe reiicere hanc- UA confuetudinem, antea declaraverit, perfe&e tenetur (a). - —— ——« ». SCHOL,(a) Quod eiusmodi confuetudo per tacitum gentium con- fenfum introduci.queat, vi cuius eo in cafu, quo admitrtens miniftrum , Ccorrumpit ( dummodo fiat fic ntnon poffit manifcfto probari) et contra iuffum fpeciale agere commovet, committens ius, non ratum habendi fa&um perfidi miniftri, quod ex laefione per corruptionem fibi illatà lia- bebat, proríus amittit; vi cuius.igitur data per exhibitum mandatum - promifílio valida efficitur, et committens obligatur, ut ratihabeat: fieri poteft. Juri enim fuo laefuüm renuntiare, et fimul cum alíiseiusmodicon- fuetudinem flabi'ire poffe, Legibus non repugnat, Quodigitur commit- ' tens, qui eiusmodi confüetudinem approbat, et non ( fi femel introducta. * eftet vim habet) proteftatione invalidam refpectu fui declarat, ífuri fito, : non ratum hàbendi, renuntiet et obligationem ratum habendiinfe fufci- — .. piat; negari nequit, : h ris LL r — « Quid autem , fi [mperans cum Imperante per miniftrum agat, cui . negotium commifi //me mandato exbibendo.; fic tamen. ut fe commifiíIe - ad notitiam tertii pervenire effecerit?. . RefPaniQm,antecedennum patet, Eo ageus modo, // ve/ non excepit a&um partialem ad negoti- - . um pertinentem; vel, f; excepit praefcripto quodam. [peciali, : celavit. ta- men et ad notitiam tertii pervenire non effecit; quodvis fatjum mini- |firi intra negotii kgighitq;jïtf;eptzgm,: id eit, ad negotium pertinens (a) 1;4- . tum,babere eft pevfette ob//gatus; exceptis, quae forte: confuetudo utrin- . que recepta, Leges utramque agentium partem obligantes, aut quod eft - fimilisvaloris,eximunt, — Et f ullum eturmodifatium pro valido agnofcere detretlat: alterum laedit eique dat. iuflam caufam belli, — Promifit Cb). .enim; teneturergo, Nimirum diCta ratione committens: ipfo quo fe negotium commififfe ad notitiam tertii pervenire effecita&u, fe omne — -- iu. 4 alteri imperanti declarat (.$..5. Prop.L.S. 16,). Ipfo igitur conee miffionis a&ü -e omine:fattum ad.negotium pertinens, à miniftre . fufceptum , ratum habere velle (omne enim quod miniftro commi- fiffe fiznificat , fe ratum habére velle oftendit $. 6.) alteri 1mperanti declarat; adeoque promittit, (nam qui f« ratum habere velle aliquid declarat refpe&tu alterius fufceptum, cuiusque effe&us in alterum re« — dundant, promittit $. 3. ); adeoque, quia promifta fant fervanda (S.4.), eft obligatus, — Jam, fa&um ad negotium pertinens, iztra Jümites nego- tii fufceptum appellare eft ufui non repugnans. Omne igitur fa&tum - miniftri intra limites negotii fufceptum pro valido agnofcere perfe&e. tenetur, — - u o s .x '- SCHOL, (2) Sed, filis de actu quodam individuali, a miniftro f'ufcepio; utrum ad negotium pertineat an non,oriatur, committente eum non per- tinere, altero imperante vero eum pertinere, afferente? Difficillimum eft generaliter decidere, quia alio loco ac tempore actus quidam potelt "effe annexum negotii commiífi, alio vero minus. Hinc ex circumftan- tiis individualibus iudicium eft ferendum, — Quasdam regulas velut in tranfitu notaífe operae forfitan erit pretium, — Nimirum, fi actus a mint- ftro fufceptus eft talis, quem in fimili cafu annexum negotii fuiffe exem- plis poteít comprobari, üc ut qui eiusmodi negotiUnR:ommiEt, in(imul commiferit hunc a&tum, et qui eiusmodi negotium e pediendum fufce- pit. infimul huncce expediverit a&tum: ad negotium pertinere eft cen- fsndus, donec confuetudo aut fimile inftitutum ntrinque notum receptutrte que excipiat. Item, fi actus eft talis, quem ipfum committentem , fi fub jiisdem circumftantiis fub quibus nunc eft minifter, fuiffet, fufcepturum fuiffe comprobari poteft: ad negotium pertinere eft cenfendus, — Porro, — fi actus eft talis, qui naturae negotii non repugnans, per mandatum fpe- tiale et arcanum eft interdi&us; fic ut nifi interdictus fuiffet, probabile dem:; ad negotium pertinere eft cenfendus, — Ut plura omittam ! fit, queuïvis qui negotium fufcipit gerendum;, fufcepturum fuiffe eum* b SGHOL, (b) Notetur et hoc in cafü. velim obligationis funda- mentum ;"quod eft declaratio ($.10.) indeque orta promiíTio, per ipfuna quo diéta ratione miniftro negotium committitur actum, data., VR NESU 2 -- Eamdem, quae imperanti incumbit, obligationem alio ex fonte- derivare poffumus, — Ipío, quo di&ta ratione mini(tro negotium expedi- enduri tradit a&u, (nimirum quofé commififfe ad notirtiam tertii perve« nire effecit, licet iuffu fpeciali attum. quemdam ad negotium perti« - | | G. - : 2 nenterm RD " EV ,hw E Sä : 498 xviI 8g» nentem excepiffe celet), fe velle declarat alteri imperantr, ut eam eo, eui negotium traditum , agat tamquam cum perfona cui omnis ad ne- . gotium pertinens a&us fufcipere conceffus eft ( $. r0,), Adeoque fe . d ratum habere velle, ipfo quo committit a&u, declarat ( $. 2.), pro. mittit ($; 3. ), adeoque eft obligatus (S.4.). . Viautem huius obli- gationis; obligatus eft ratum habere, fi minifter ceu eiusmodi perfo- na, cui omnis ad negctium pertinens a&us traditus eft fufcipiendys, agat,^ Hoc enim'nifl ratum habet: nec ratum habet illud . ( f. s. Prop.4.). Cuiomnisad negotium pertinensa£tus, ut eum exfequi polffit conceffus ; omne faB&um intra limites negotii fufceptum, eft conceffuim, Obligatus igitur eft ratum habere omne fa&tum miniftri intra limites aegorii fufeeptam,s: 00* us D5 h4 6 4 d pua du ia d mion $21 D ton od j0. , Ex facultate quam quis alicui concedit, omne ad negotium pérti« nens exfequendi, non oritur a&tus ad negotium non pertinentes expe« Ciendi poteflàs, — Velut cui domum emere qui conceffit, hortum emere non commififfe eft dicendus, — Sic Zmperanr cum imperante - per. mini- |firum ea qua di&um eft-f, 19. ratione agens, provfus non eft. ullum mhi- nifiri facium . extra limites negotii commiffi fufceptum , id eft, ad negoti-- um non pertinens, vatum babere obligatur. . Di&la enim ratione nego- tium committens, fe commififfe attus ad negotium non pertinentesnon declarat; id quod per fe patet. — Quidquid autem non declaravit eommififfe, non declaravit ratumi habere ($.6, Prop.2.), — Et quid- . quid non declaravit ratüm habere, non promifit rarum habere ( $. 3. ), Ft quidquid non promifit ratum habere, ratum habere, vi promiflic- nis, non eftobligatus ($,4, . — — p6 Vs ; , Fa&um contra praefcriptum fpeciale füfceptum. quamdiu fit intra limites negotii commiffi, 1d eft, quamdiu ad negotium pertinet: efl - fa&um intra limites negotii commiffi fufceptum ; id quod per fe pa- tat;.» Sii,igitt,ln.-imperah! cum impemrise per-miniftrum agat cuinego- uiam commifit absque mandato exhibendo, fic ut fe commififfe ad no- titiam alterius quocum agir imperantis pervenire efficiat; fiiuffa fpe- €iali excipiat attum ad negotium pertinentem, et fe excepille celet ab -" u r ER IU " alte- F 32xu A m X altero; f1 contrà eiusmodi praefcriptum fpeciale agat minifter: va- tum babere tenetur omne fatium | miniflri contra duffum [peciale fufce- j quamdiu fit intra Jimites negotii commiffi , üec per confuetudi- nem aut Leges utramque partem obligantes, aut quod fimilis valorís eft, eximitur; ez i vatum babere vecujat, alteri iuflam. dat caufam belit ($.4.). Omne snim fa&um miniftri intra limites negotii fufceptum, . vatum habere eft obligatus; atque id quidem, quia omnem actum ad negotium pertinentem miniflro commififle declaravit ($, 19. 10, 8. . Qnuod /i autem ferte iu[fu [peciali praefcripferit aliquid, ad negotium nos * pertinens ; atque contra. eiusmodi praelcriptum. agat miniftler : ut ratum babeat non efi obligaturs nifialiaratio accedat, ex qua oriatur obligatio.. SCHOL. Quid iis in cafibus, ubi imperans quocum minifter agit, per vias indirectas fciat, quod imperans committens iuffu fpeciali, fed ce- lando, actum ad negotium pertinentem exceperit ; quin, ubi adeo mini- firum corrumpat et contra iuffum fpeciale agete commoveat, fit ftatuen- dum : ex 4$.16.17, 18. diiudicari poteft, jm Mutata ratione mutatur, quod ei innititur, rationatutm, — $2 i?f« erans miniftro negotium absque mandato exhibendo 'committit cum- altero imperante gerendum ; excipitque zuff [peciali a&um ad nego- tium pertinentem, atque id quidem eum in modum, ut non folum f negctium commififfe fed et hunc excepi[fe a&lum, ad notitiam tertiiper- venire efficiat. veluti fi eiper litteras, aut nuntium, aut fimili modo in« dicari curavit: fuzc,// agat mini[ler contva iu[f[um bocce, vatum babere mulam prorfus habet obligationem, Quod fi enim fe a&um excepifle ad notitiam alterius imperantis pervenire efficit: fehuncce a&tum mi- niftro non commififle declarat, |Si hunc aCtam declarat non. commi« fiffe: eumdem fe non ratum habere velle fignificar ( $,. 6. Prop. T. j^ Et fi fignificat fs non ratum habere velle? non promittit ratum ha- bere velle(S.3.). Etfinon promittit, non eft ut ratum babeat, vi pre: miffionis, obligatus ($,4.). ^ Adeoque fi minifter contra iuffum eius- modi a&um fufcipiat; nulla premitur ratum habendi obligatione commipttens, p Ms du u C z : * 200 5'24* 498 XX 88 $.24.. Obligatum effe imperantem , ut fa&um miniftri contta praefcrie - ptum fpeciale fufceptum, quamdiu fit intra negotii limites, habeat ra- - tum, fi praefcriptum celavit et ad notitiam alterius imperantis perve- nire non effecit, vidimus $,22. . Afl non obligatum effe, fi praefcri- ptum publicavit fic ut ad notitiam alterius pervenire effecerit, expofi- tum eít $.23. Jam ponamus cafum intermedium. — Sumamu: imperan- tem cum imperante agere per miniftrum, cui negotium absque mandato exhibendo commifit, Sumamus eum ( praeterquos confuetudo utrinque recepta, et quod fimilis eft valoris $, 7, eximit) excipere aCtum ad ne- gotium pertinentem praefcripto fpeciali; fic ut hocce quidem non ce- laverit fed publicaverit; aft nom publicaverit eum in modum , ut fe effe- ciffe certus. fity ad'alterius notitiam pervenife. — Addamus miniftrum egiffe . contra praefcriptum, . 'lTune, quod fa&um miniftri ratum habere tenea- - tur, fimpliciter et in ómni cafa dicineq.uit'.; quia nof celavit fed de- claravit, licet non eum in modum, ut alterum effe expertum fit cer- tus, — Nec, quod non teneatur, univerfaliter poteft flatui; quia non omne fecit, quod facere fui officii erat, fi ab omni ratum habendi ob- ligatione prorfus liber effe voluiffet, nimirum, quia ad alterius noti- tiam pervenire fe effecifle certus noneft, — Quid igitur ? Excircumflan- tiis individualibur in. cafu obvio. erit iudicendum; | videndumque quae- nam parr maiori fit in culpa/Quod, fi committentis £uerit, non folum, fe iuffu fpeciali excepiffe publicare, fed et, fic publicare ut ad notitiam alterius pervenifle certus fit; velut fi gens polita cum rudi et ad mo-- res vicinarum atque inítituta non atrendente agit; committentem ut ratibabeat effe obílri&ium ceníeo, —— Si vero alterius fuiffet, curatius adtendere ad conamina committentis, et inquirere , utrum forte, fe^ excepiffe, publicaverit an non: committentem non effe obligatum iu« - dico; falvo interim cuiuslibet iudicio re&iori. Addu&a nunc omnia funt, quorum ope controverfiam $, 1. propofitam decidere, et quam haec commentario in fronte gerit, quae- fionem éxplanare valeo. — Quod fi igitur quaeratur, 44 Imperans. cum Llnperante negotia mifcens fatlum . iminiftri contra. iuffum . fpeciale agentis vatu»s babere fjt oblisagusg — videndum antea effe reípondeo, | cuius cuius fit conditionis minifter; an eius, cui negotium cum altero expee diendum traditum eft vi mandati praefentandi, qualis e.g. eft Legatus; an eius, cui committitur a)/gue eiusmodi uandato, qualis , g. eft Dux belli. - Con£. $. 9. prius ; et praeter mandatum exhibendum - committens miniftro dedit iuffum fpecialearcanum;; isque contra il- lud agit: omne fa&tum contra. illud fafeeptum, quamdiu fit intra limi» tes mandati. (et non per confuetudinem ttrinque receptam , Leges utramque agentium — partem obligantes et quod fimilis eft kvalorisiï. excipitur) ratum habere renetur; et fi ratum habere recufat, al« reri dar iuftam . caufam .belli (S. 1$.), eriamfr olter. miniftri. aut perfidiam aut incuriam non ienoreraliunde, quin. ('certo in cafu) fi - corruperit adeo (S.16, 17,18.). Si e,g. imperans pacem cum hofte - initurus Legatum mittit, cui mandatnm hofti praefentandum dedit hu- ius tenoris: Se praefentanti negotium pacis pangendae commififfe ex fua parte expediendum! fi ei praeterea. iuffu fpeciali non exhibendo praecepit, ut redditionem propugnaculi cuiusdam expugnati, quutmr poftuletur, non polliceatur ; fi Legatus, dum poftulatur, promittit pa- Cemqueneüät: imperans ratam habere redditionem, et pacem. non frangere, perfefle tenetur, — 57 autem poflerius; fi imperans com- - mifit absque mandato exhibendo , deditque iuffum fpeciale, quo afhum ad negotium pertinentem interdicir, vel in totum vel quoad agendi modum; isque contra iuflum agit; velut, fi imperans Duci, cui bellum cum gente vicina gerendum et praefertim propugnacu: Ium hoftile obfidione cingendum coimmifit, iufla interdixit fpeciali, ut ullas hofti inducias concedat aut deditionem oblatam alia fub condi- tione acceptet, ac ut praefidium adfumatur captivum ac munimenta fimul eum urbe folo aequentur; Dux autem inducias conceffit , aut dedi- tionem oblaram ea lege, ut praefidio abitus largiatur honorzificus et munimenta cum urbe farta maneant te&aque, acceptavit; tunc tri^. plex locum habet refponfio pro diverfa iuffi fpecialis, quo interdi: &um eít, condiione, — Nimirum, $i iuffum [peciale fuit arcamum. quodque ab altero celavit commitrens; fatkurn miniftri ratum habere renetur, fi vel maxime alter miniftri aur perfidiam aut incuriam non ignorer, quin (certo in cafu ) fi eum corrumpat adeo ($.22:). . iuffum fuit non arcanum, fed pullicatum fic, uf ad notitiam alteriur zm- m ' €53 . perane s E RUi r E ET EU RI E a n c t TE EE m ) 07 o 48 XXH 88b perantir perveniffe certum fit, vimirum fi ei per litteras aut nuntium,: aut fimili modo, indicari curavit (a) committens: fa&tam minitlri pro valido agnofcere non tenetur ($,23.).— z zuffum fuit non arcanum fed publicatum a committente, fic tamen ut ad. alterius notitiam perue- üfle non certum fit : ex circumílantiis erit iudicandum, *et quinam maiori fit in culpa videndum; prout oflenfum ($.24.), Sic deci-- dendum arbitror! — Quod reliquum, omni in cafu, quo minifler centra iuffum [peciale agit , punire integrum' manet committenti, —— Violavit enim minifter duplicem , tam eam quam qua officialis, tàm eam quam qua promittens, fe velle negotium fuícipere et prout commi(Tum eft ex-- pedire , habet, obligationem (S. 4. . SCHOL, (a) Solent quaerere: Quid? fi litterae, quas commit- tens traditas effe putat, non fuerint traditae; quid ? fi internuntius in via fit mortuus; eteiusmodi, — Omnes huiusmodi cafüs pertinent ad . claffem tertiam, nimirum ad eos, quibus ad notitiam perveniffe iu(fum fpeciale publicatum, eft incertum; adeoque ex circumftantiis individua- libus decifio eft facienda. f | | : Ad Legatos potiffinum et Duces belli proutiam ex $. praec, patet, dicla applicari po([unt, eorumque ufus in difputationibus enodandis eft pereximius, Id quod e. g. in quáeítione ? an, fi duces belli proprio -aufu, quin contra iuffum fpeciale, pacem cum hoflibus ineuntes finiant bellum, imperans pacem ratam habere fit obligatus ? oftendere erat animus, . Quam Grotius fimpliciter negat ea ex caufa, quia admini- ftrare quidem bellum, non autem finire per pacem, ad negotium du- cbus commiffum pertinet; , B. P. Lib. HIT, Cap. XXII, &, 7, de Delli caufis et confequentibus tranfigere ad. belli duces non pertinet , neque- -enim belli. gerendi pars eft bellum. finires; imo — etfi. cum maxima pote- flate . praepoftus fuerit, ea de belli dutiu erit, intelligenda , $.^ quam vero univerfaliter et fic ut. nulla prorfus exceptio locum habeat, ne- gari non poffe cenfeo, — Nam, tranfigere de pace et bellum finire, licet noflra aerate. fecundum morem omnium Europae gentium non: ad duces belli pertineat, nec belli gerendi pars fit: tamen in fe, et fz- cundum mores omnium gentium, ad duces belli non pertinere, affir- muari fimplieiter nequit; Quid? quod,ipfe;vir perfpicaciffimus 1. c, N Y A N -brium quid curat philofophus, 8.4. 1.2 re&te concedit, ali reges aut populs magis alii minur ex - du cum fuorum contratlibus teneri po[funt , .f fatir motae fina-ip[orum leges. — acinflituta, — Interim haec ulte ius perfequi, fcopus nunc prohibet; et tantummodo confenfum huius viri incomparabilis quoad potiora, quae adílruxi, afferta allegaffe fufficiat! — Id quod fi forte operae pre- Uum non effe cogirtretur; au&oritatem enim et effata virorum cele- ad rauüonum pondera unice atten- dens? curare tamen alios confüat ,demugn id verum effe dicentes, quod verum effe .eruditorum — famigeratiffimi dicunt, — 1. Quod is qui alicui negotium :;:on.umittit; : yiþpmandati gxhiþendxs, fïve inftrue menti procuratorii, ut ait Grotius, obligatus fit ratum habere fa&um eius, qui praepofitus eft negotio expediendo, etiamfi. agat contra iuffum fpeciale; affirmat J. B. P. Lib. II- Cap, XL, f. 12. , Sed et per bominerm alterum obligamur, fí conftet de voluntate noftra, qua illum elegerimus ut inftrumentum nofrum ad boc [peciatim, aut fub — generali notione, — Et in genevali praepofitione accidere potef, ut noi ob. — liget, qui praepofitus eft, agendo centra voluntatem noftram fibi Joli figui- fiatam, — - -- Quod notandum efl ad ea quae Legati proumittunt pro vegibus ex vvi inflrumenti procuratorii , excedendo. arcana. mandata ,,, Notetur praeprimis velim , Grotium. obligationis, committenti ine cumbentis fandanientum penere in eo, quod commiittens ft caufa moralis, is vero cui committitur, caufa iuftrumentslis, Qua inre eum fequuntur. Do&ores T. N, reliqui,.. Ego autem obligationem deducere ex promiílione fstius duxi ($, 12, fch, b,' S.19. (eh.b.), 1I, Quod eo in cafu, fi negotium committatüt absque rnándato exhi- bendo, videndum fit utrum iuffum fpeciale, quod transmigrat minie fter, faerit arcanum an publicatum, teflatur J. B, P. Lib, III, Cap. XII. &. 2, ,in borum (Ícilicet, Ducum belli) - promifts - - -- quaeritur, an fummam poteftatem obligent - - -.-.— Quae quacflio definienda eft ex. eo, quod alibi diximus, olligari nos et pev eum, quem voluntatis no- firae miniflrun elegerimur, five voluntas illa [pecialiter expre[a eft, frve- ex ipfa praepofitionir natura, — INam qui dát faculatem, dat , quantum in[z efl, quae ad. facultatem funt. nece[Jaria,, Ybid, $. 4. 4,1ud repe- tendum , oblgari eum qui praepofuit , etiamfi praepofitus fecit contra - mandata arcana , intra limites tamen publicae funtlionis - « - , INegue ET | enim - a 48 XXIV 205 enim. omne. «.« « ebligat eum. qui praepofuit, jäd ita, fi eitis vei gratia, ul | praepofitus fuerit, contratium efl, — De quo autem palam profcwptum fuit ,ne cum eo contrabatur , às praepofiti loco mon . babebitur, ngd f l:raefcrzlztum quzdem fft, fed. non pateat teneur —— qui pmepafmt ii | COROLLARIA Thef L An eventusfit mlraculum, ratio ignorat, 'Thef 2. Status fi ngulorum haturalis eft bellum omniun . . contra omnes; de fd&o, nondeiure. — | Thef 3. Principium Rationis Sufïimentls nulhus eftin Phi- .. lofophia ufus. | Thef A. In Ecclefianon datur. zmperans, hcet nnperans fit in ecclefia,. | | Thef 5. Jus Gentium y Voluntanum a Grouo dxäum, ftatui poteft, | - "T'hef. 6. Male concluditur, Partus fequitur ventrem, Ergo | . Vernula eft verna. À " * NEGOTIA M/ISCENS FACTUM MINIS7 CONTRA .IUSSUM SPECIALE. AGENT D RATUM HABERE ^ $IT OBLIGATUS? QUAESTIO IURIS GENTIUM; - ^QUAM EECTORE ACADEMIAE MAGNIFICEN'FIS' SERENISSIMO PRINCIIE ET DOMINO, DOMINO . FRIDERI( DUCE MEGAPOLITA NO, VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset COMITE »'SVER!NE"NSI 1 TERRARVM ROSTOC?"' ATQVE STARGARDIAE DOMINO, PRINCIPE AC DOMINO NOSTRO CLEMENT !B A. 1753. D. IO, MARTII PUBLICO £XAMINI SUBIICIENT | IOH CHRIST. ESCHENBA PROF. PHILOS, : DAVIDMENTE EYDEROSTADIO- TÜNNINGENSIS, L.C, ROSTOCHII, : LITTERIS ADLERIANIS, GE ,/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com