KaI600-3306 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Programma De Resvrrectione Jesv Christi Hostivm Testimoniis Confirmata, 2 Bock, Johann Georg p Ka I 600 , 3306 Bock, Johann Georg:. — 2. 1765 : ï pictt Wro g R —*-—""*-'-«' ts - n — — m - - ; PROGRAMMA RESVRRECT JONE JESV CHRISTI, HOSTIVM TEST IMONIIS CONFIRMATA, SECVNDVM, IPSIS FERIIS PASCHALIBVS EA, QVA. PAR EST, DEVOTIONE - PVBLICE Pi (OPOSITVM RECTORE ET SENATV ACADEMIAE REGIOMONTANAE "EM /ïïa. ^ Z EU N aY V N/ 0&) MDCCLXV ANNO NSON 2 dU u ia » E M [ EANM N NS 49 N A ia at m p t t m vt **7* REG!OMONTI Q LITTERIS H)ARTVNGIANIS ?rw », I - nter hoftes Chriftvokredïuiuo teftimonium perhïbe'ntesk,' PILATVM omsnorum in ludaea Procurator em primum locum obtincre ,hac ipfa pafchali fu perioris anni feftiuitate variis argumentis vindicavi- mnus, quamvis genuina illius ad 7;Lerigg; Caefarem Claudiauum de Chri(to fa&a rélatio , ive epiftolarum fiv € atctorum forma ad eum- dem perfcripta, noflram actatem non adtü gerit. Refcrunt veterum hiitoriarum feriptores, Tiberium ipfo hoc Pilati nuntio de Chrifto accepto permo(um fiffe, vt de Chritto in Deorum Rom anorum pumerum co- optando contilium ceperit, iftudque cum Senati Komano communica- Verit, His vero votis non adípirante Se i2tu , Tiberium tamen fevero edi&to Chriflianorum accufator es vepreffifíe. Si verum eft, quod de hoc Tiberii adverfüs Chriftam ftudi 0 pethibetur, omnino inde argumentum pro relatione Pilati de Chri(ti mirzculis, m orte & refurre&ione peti pot- eft; i validis demon(trari poffet argument is, falfum effe; tamen hoc ipfo non evzrteretur, qt'od füper: zti Programmate de Pilato refürre&ionis Chrifli tete demonítravimis, -Sed tantum abeft, vt validis adhuc ra- tionibus ftabilitum fit, a vero abcfi?, quod de coa(ilio Tiberii Chriftum in Deorum concilium füscipiendi refert ur, v t potius teíles id ipfum adfirman- tes adfint, nec debia, quaein contrarium proferri folent, taati momenti fint, vt teffimoniorum veritatem infringan t5 Qquod vtrumque jam paucis difpiciendum. Primus omnium, ut orbem Chriflionum de Tiberii vo- luntate certiorem fecit, TER'I itafcribit: Fergs erat dec VLLIANVS eft, qui in. Apclog. c. V. vetmm, ne quis Deus ab Pupe: "Iore ConfecrAVEti, "f a Senata probatus. Faen C* boc ad cag faxz soflratm, quod apud vos de bu- mano arbitvatra dioizitas penfitatar, Jf konisi Deus placuerity Dens sop evi1. Hiomo jars Deo propitius effe delelus, Tiberins evgo ; CHÍHS tempore sonen Cbri- flianam in faecul; v Iutroruit, aunuatata febi ex Syria Pal aeffiza, quae illic ve- vitaiem iflius divini reve laraut, detnlit ad Sezatum . cum P raerogatiua. [uffracis Jfnis Senatus quia non ia fe (ALIPSE) probaverat, vefpuit : Caefar in fenteztia mazskty cogsuinatas. perictlum acculatavs e L "s Chriffianorzum. Ad eamdem hi- ftoriam Zertelliaz 4* refpexiffe videtur 4pel. c. X Xl, in iftis verbis , quae fuperiori Jam Programmate p. Vlll. & IX. ex(crip(i mnus; Ea« oma---. efje Gaefares. Eavad em hiftoriam & aliquanto quidem füfius , Exsfebius re- petit, ad Tertullianum ejusque affertum oculum intenders, cum in Chre- vice L.1l. ad a. 2051. P. m. 159. tum in £ E r if. Eccl. L. M. c. H. — Prioriloco Tertullianum expreffe com pellat, illumque variis landibus de praedicat, lta vero teftimonium Enfcb; 1 , in pofteriori loco ex quo pauca 1 . C p. IX. exhibuimus verba, plene & in nexu Íe& habet: T W 7AG &X Véxeay qiacactes TE CUT QUs QV zW Xoigü n Tayras nOy Ra oMs vt 7 a. & / i ewnvsc (sGonuea , TtAaroc TiG: ? Q t m Qa&':kz xawxmk); &i Ya À aMas av "Davavoy avas'ac, u25 O6og &wcts qruOo puevoc véportelac, xott Q6 0TL EX VERDUUV 4610 sraee, T016 groÀAer gm&wigtUTO, YOV ós T:B'ng:qv [46y QUEVEPyKEIM 37 crvy;ch;'m, sxemi dg avmoiracd a Quagi voy Aoyav, — "Yau uV OcAgIY, OTi [5 WTQOTEGOV ALUTI YETA Quj 2V . TTOÀOUH VoUS. MEHQAVHXOTOC — UM aA viVco sratods PartécuitiG AgSeia , evi pun Qeomoisicdou, u 808 ao , xan Ooypiami cuyudurra , n s a Às , eyc e£. av a emigureug v& hou C'UTATSUG (j CGTIQIG T9 ER VUIQUypulte 40€ &Q&vo Qiàzoxdd, * Eamdem hiftoriam oaewxes Chryfoffomns Horil. XXVI. in z, Cer, Em]cbi 45 Patriarcha Alexandrinus, JVicephorzs , Orofits ,. Gregerius Turo- sezfis, Hift. Francor. L. I. c.. XXll. multique €x antiquis fcriptoribus alii vel ex Teresliaso vel ex Eufebio narrant.. Inprimis Pas/us Orofus hoc imperatoris confilium enarravit, variisque additamentis locupletavit, L. Vll. c. IV. fcribens: Tiberius cum fuffregio magni favoris retulit ad Sena- um vt Chriflus Deus baberetar. Poftea caufam exponit cur Senatus maxi- me vero Scjanus refüiterit, additque quod Segatus Románus iucitante ac f'oa- dente Ssjano decregerit, omines Chrifliaues Romae degentes ovcideres quod. *rere cum Chronologia componi nequit, fecundum quam Sea»ss Jain a. C, 31. occifüs, Chriflianorum vero Romae viventium exflirpatio haud ita brevi tempore poft Chrifti rortem decerni potuit, cum nemo hoc tempore Addit interim Orefíius, quod omnes nomine hoc infignitus Romae fuerit, Cnriftiani nominis hoftes Deo vindice graviílime luerint, a Tiberio ple- rique trucidati, Orofii verba deícripft 4lbertus . Sradeufis: Chron, ad. a; XXXV l. p. 39. Gregerii Turoenfis verba, lc. haec fünt; Pistus 44- iem gefta ad. Tibovium Cae[avesp weittit, " ei, tam de virtutibus, Chziffi , quam de paíffone & refurretizone ejus vufinuat. 7 Quac g;jh;' apud wos . bedie vetinentur Jiberius antemm boc ad Senaium vecex[nit , quod Senatus. um ira ve« feripta. fpsit, pro eoy quo d zog ad eum primitus acoeniffet, Hisc etiam eontra Chri- flianos prima odirum fereaina propallularznt. . ^ Circa hoc Tiberii con filium 10 diverfas par tes abeunt eruditorum judi- Cia. In dubium illud vocarunt,immo tamquam fi&titium irriferunt 7az4- quillius Faber, Basnagius, van Dale, la, Clericas aliique.. Defenderunthiftoriam &rpro veritate hujus fa&ti erudite militarunt Baregzer, Psferius, Dictericus, Jf.. Vosfius, Pearfonius, 1Fl PWhbiflon, Le Aoyne, Kertboltus, Cavens, Cellarins, IHuetins, Hafatus, de decreto Tiberii: Imperatoris quo Chrifltem veferro voluit dn uumerums Deorsmm , Armoldus Gveuis in diff. de ao us Chriflia Tibe- rio deeretas Tacob, Screninis i Deny gefammleten Seugnifjen von Sy&fu, 7ac. Chrifloph. Tfelitis, epift. gall, quae legitur in Biblioth. Gérman. T', XXXII. p. 147. & T, XXXIIL p. 12. de quibus con£. 7e. Ge, ZZ"alch, inbiff. Eccl.N. Haud pauci, certo quid flatu habent, T y 174-9 -endum fit in fuspenfo totunis à * IV * totumqïïe negotium in medio reh'nquünt.' Fuit inter hos ven. Zwmgar- tegini, qui t Yiugguge Der Siedensoefbicbte, 1. L p. 226. fcribit: Ddf SNlatus oon oiefen $Segebenbeiten (Des Pebene , ber Oriunber, bes Soeó um bec Pfujpocflebung & Gm) Giberio SSericbt eeftattet babe , ift bodbit veabrfeeintid b Diefer aber. Zibilleng geroefen , $6t & iib yt oergbttern, uup unter Die 3abí ver éffentlicoen. Gottbeteen aufiumeimen ; ctd) nod) ge P. meigertee Cinptlligiing Des Soómifipen Starbs Per Vlaf(dgerm oev Ebrifrem :A. €tvafren aetrebet babe, ift nedo aemtid) 3m ; L x'!!);ïfff. ; 7/id. Zífaemine OyBetteSyift, T. FX. not. 333. " Adfirmativam vero cum defenderer, mul- r fv tisque rationibus müniret. Signg, Isff, Ebrbardes - Commest, hi, Cr de Tiberi in litterarum. fludia emercis , Coburg. 17$3« Veu.. Ba e , D ZOAFICHIILI e negativam fibi inagis arridere declaravit, & Ebrbardum variis argurnentis refcilere (uscepit, ficque iententiam fuam in Corpesdio bif. eccl. non fatis dcterminate notatam , & ad negativam inclinantem corroborare ftuduift, f in nec tnterfudoung Des CBorgecens Der. vor Giberio eergeblid) ber ] eten CfRevobttevung GDvitt, in Relat, bebdomad. Ha, valgo Syaüiftben foo:bent ficpen 2ínjeigen, ZVuo, UX - XU. 3.1754. Hisce omnibus, quae in vtram- que partem de hoc argumento ventila:a fürt, fobrie pen(itatis, id defen- dendum füscipimus, narrationem Terrzlasi atque Enfebi;, reliquoramque fcriptorum qui his innituntur, non adeo cfle infülfam , nec cachinnis m2g's, quam adíenfü dignam ; fed potius admodum probabilem , multis- que credibilitatis notis muaítam. Ea epnim in hac caufa profeiri poffunt, quibus vulgo rcs facti probantur, quippe quae fide & teltimonio fc ripto- rum, qui rem geffam effe perhibent & verifimilitudiae nituntur. — Nibil haec coatinet hiftoria , quod magnum adveríus ejus credibilitatem dubi- uin excitare cuidam polfit. Receptae inter paganos iftius temporis fuit confüetudinis, viros meritorum gloria & famae amplitudine prae aliis inclutos, inortalium conditione exemtos, in Deorum concilium evehere. Inprimis Aewazi Athenienliuni in hac parte mores imitabantur, & ILn- peratores virosque de publica re bene meritos , poft fata fümmis honori- bus pro recepta opinione decorabant, "Piberius Auguftum coelo vin- dicavit 5 cur non de Chrifto idem cogitaret ; quem. vulgari hominum numero & forte eximendum effe, ex rebus ab ipío geítis judicaie potuit, quippe cujus glotia & fama, inprimis miracula ab ipfo patrata & fplen- didus ex mortis repagulis reditus pér Pilatum ad aures ipfius pervene- rant. Fortaífis P4atzs relatiodi fuae ad' Tiberium perfcriptae venerabi- lem Chrifti effigiem adjunxit, vel potius aliquanto poft ad Imperatorem transmifit, Refert enim non tantum E»sfelins bift. eccl. L. VIL. c. XVIIT, i&as Chrifti & Apoftolorum imagines in tabulis paffim a populis pro- L fanis ftudiofe fervatas eife; fed 1'1 fg?d?' quoque Iren-ae(f.c €omira haeres. Ld V *-TAE E.. PINP M. de C;rpacmziä»n narf;æt, quod ffatuas & 17n4;qines ClJHf"ife'ï— quod AMosbesmio 12 vautriut, dixerintque Pilatum pingt curaffe. Seruatarems alienum - non- videtur ; qui addit Df bul. Cbifl. maj. a- veritate Nihil certe ex confilio 'Tiberii ipfo verba: JVec srestiti mui videztar. effe, necab eodem excogitar! po- caufae adferri poteft ,. cur illud non capi, tuiíf: flatuamus, .Non inauditum tale £actuin fuit, quod omnem fidem fuperat, cu m idem haud raro alio. acciderit tempore & ab «liis geftum fuerit. Noa eo, quo ge nuini Chrifti cives fenfa Cbriftum divino profe- qui hcnore,fed pro more gentis & reli vionis fuae eum venerari l:npera- £or ftatuit.' Nec ideo pro lummo Numine, proque €o; qui natura Deus; copnditorque cocli & terrae eft, habuii; ne c inter majorum gentium De- os illum referre conftituit, quippe quorum apud Graecós pariter ac Ro- manos delinitus jam numerus erat; fed pro hominc 4uovis honore digno meritisque füis & benefa&is in miferos & adfli&tos confpicuo , fingulari- tionis hominibus in- que gloti a & eminentia prae reliquis infcrioris condi , vel incertos locum affigna- fignito reputavit, ipfique inter Deos indigites re voluit. Idem ipfo hoc con(ilio praeftare Ti berius hitebatur, quod tot S praec laros ad Deorum conci- ante ipfum praeftiterunt alii, qui homine lium publica lege evexerant ; de qua re Lallantixs de iva Dei, c. XLin- quit: Omnzses qui colk wtur vt Dei, bomines fueruai, fed eos aut ob virtutes, qui- divinis honoribus affetlos effe pofF. ssertem , aut bus profuerunt bomium generi , ob bencficia & imventa, quibus bumanam vitam exudtmtrunt , immortalem meno- Non tantum vero fimilia cum Tiberii confilio rium confequutos, confLat. 'Trajanum, fed eadem plane cepifle Imperator es 'Tiberii fucceffores a fide Chriiftiana licet alienos pervulgatum eft. . Trajanum enim, Aad;ianue & Alexandrtem Severumi, de Chrifto generis bumani Reftauratore in Dec- rum numerum cooptando, cogitaffe, teftes fünt; praecipue vitimo loco nominatum cum matre füa - Zemeze adeo favile Chrifto ejusque civi- bus,vt ambo inter Chrifti confefforcs a nonnul lisreferantur. Refert de his "tclius Larpridius teftis tanto minus fufpectus, quanto certius eft, cum fuiffle hoftem & a (àcris Chrifti alienum , non eadem tantum , quac de Tiberio referunt fcriptores füpra citati ; Tertulliauus maximes fed plura dri Severi c. XLIL fcribit: creditu difficiliora. —Sic enim i» , vita ddiexan z verus) eumque inter Deos veciperes * Qbriflo-templisa facere voluit (Alexander Se H 4uod G Hadrianns cogita efertur, qui templa. 1 oma: bus civitatibus finc frmt- lacris jufferat fievi: quae Vodie idcirce , quia nom babent numina, dicuntur Ha- drianis quae ille ad baec paraffe dicebatsr: fed probibitus cfl ab iis, qui confulen- C rdigua tes facra repereránt, omnes Chriflianos futuros, fi. id aptato eveniffet , ime, quae templa deferenda, — Cum de his Imperatoribus & Hadriano max tentur, cur tamquam veritati non narrat fcriptor páganus vcra effe pu z con- 3 ! p VI confentanea fint iepui*ända, quae de Tibeiio 'I"ermfüm:m & Enfeiius pér- hibent; nemiae vnquam contradicente, nulla plane ratio fuppetit, Nota- bilis practerea eft Z4elitesis locus quem Esfehzns Hifl. eccl. L. IV. c. XX Vi. fervavit ; quo Imperatores plerique ante Antoninum ; Chriftianam reli- gionem vna cum cceteris religionibus coluiffe dicuntur, ilaec omnia qui perpendit, ven. Z4esbemii jüdicio in. Cosement. de. vebus Chriltianaruss autc Corflautiaum A. p. 92.. calculum adjicere non detrectabit, quod nempe narrationis hujus defenfores rationibus haud facile deftruencis armati Unt. Etin Zefiur. bif, eccl, zaj. p. 109. haec de Tiberii conüiio profert: ANegant bedie viri fagaces & eruditi , fidem buic narratiani babeedam effes Ege vers fuperflitioft nomen mnime formida, ff. dixere, aon prorfus eam w vejiez- ezdam vidert, JNanduss ab anitso meo impetro, vt credat, zibil effe i boe- argu- THent Ullii HOC.VNVS T ANTVM DIXIT SCRIPTOR ; I:RGO FALSVM EST, i Ad rationes jam accedimus, quibis fe fülciri eredunt ; qui hanc re- lationem vt falfam repzobant, quas quidem non leves, interira quoque nec infuperabiles & contrariam fententiam plane evertentes reputamus. "'Tanti enim easdem non effe momenti, vt ad fabulas haac effe relegan. dam narrationem , dubierum (olutione demonftrare füscipimus. Magna vtique opus eft cautione, antequam antiquorum fcri ptorum hiftorias vili fabularum pretio aeftimemus, Objiciunt fcilicet: l Quod folus. Tertalianus, qui nec teflis oculatus , nec coaeums feit; re- LP 7 lationis autlor fit; 4 fabulofa baud varo quibus: Chrifi caufae auxiliaza feevet, compllavit, - E contrario Infinns 2dartyr. altum de bac bifleria filemium ferva- qut, qui tamen non adeo emulio poff. Romae ver[atus eft , cum efflagitata a. Tiberio Chrifli evro9guie, ia recemi potuit e[fe ssemoria , fs talis vuaquam . Senatus deli- berationibus expofita fuiffet. . Sit folus hiftoriae hujus auctor Terzéllazas, inde tamen.ncquaquam folide inferri poteft: faliüm effc id omne, quod vnius fcriptoris teftimonio nititur. Quam multa creduntur hiftorica vnius fcriptoris fide digni teftimonio , cum de veritate illorum dubitandi locus non fit, Fuit T'ertullianus fecundum Szerem Sezens. bibl.. fait, L. IV, Fir profello acris ? vebementis ingenii , bumauis son miuus, quam divinis difciplimis imbatns. — Fuit ftrenuus hic caufae Chrifti defenfor fidei proba- tac, rcrum Romanarum ejus temporis optime gnarus, cum faeculo fecun- do Romae vixerit, - Romae quidem ver(atum fuiffe vel ad tempuss ven. Baumgartenio verilimile vifum non eft, quare in relaz. bebdom. Hal. , P* 1,24» fcribit; €$ ift febr unteabrfdieinlic), bag & ettuilianug audo uv eitie Seite fang :tt 9tort. gelebet, — AE contrarium monftravit P, Georgius, qui l'ertul- liani Opera Parifiis a. 1646. tribus voluminibus edidit Tom.1.f.7, ^ Idem teftatur Exfebiu; , qui in biff, ecql. Lf ]l 6 23 Tcrtulüa*nuxn/cclsär:m initev €os n a i ÉI VII eoi qui ROMAE illgféees fueraut, adpeliat ld ï;—)fufn Tgæ*tuiäianu: ipfe tyos docet, qui de bab. :»/. c. VIL inquit: Gemmarum . nobilitatezgg NADIMVS ROMAE. Vid.de Terto lliano pragr. pafcb. az um fuperteris, p. IX & XIII, Nec proinde falli potuit Tertullianus ; vir fingulari prudentiae laude in- fiznis, qui non quae ex fama & rumore ipii innotuerunt , recenfuit ; fed tabularia perquirendi occafioae m nactus ad eadem h qud raro provoca- vit; nec fallendi alios propofito ipfe efünxit, qui ftrenuus virtutis cultor, pietate in Deum venerabil In reliquis p: is moribusque iaculpatis omnibus probatus. acterea, quae natrat, cum fcriptori CpA bus profanis optime con- Y venit, cum quae perhibet de epiftola PZii ad i r4j 4nmtin, de hoftium con- fiiiis & actionibus adveríus Chrifti cives & martyres , aliaque plura exto- Yi auctórcs qui adhuc füperftites funt, omnimode confirment, Nec omni- no fallere potuit, cam iílo tempore hiftori am hanc confi Bnaverit , quo baec Ievi cpera inquiri & füb examen vocari poterat; quippe quae haud ita muito ante ipfius tempora publ ice & palam in Senatu Komano gefta, a pluribus ia confilium & dclib erationem vocata «& (ine dubio ad a&a Senatus relata, Nec cum atmicis hanc communicavit narrationem 7er. z2ulliazusied cum hoftihus, paganis & in maximo dignitatis gradu conftitutis nec clam & privatim, fed publice & iu con(pe&u totius orbis, perfcrip- fit, fcriptamque de Imp eratore. quodam & Senata proxime anteecdentis faeculi coram Impe: atore & Senatu exhibuit. Nec haefitans & perfün- Gorie, vel- femel, fed clate,; audacter & plus fim ad Tabularia tamquam certiffimum aliertionis fü plici vice in feripto, quo àe documentum faepius provocavit, eamdem receníüit, ia vt omnimode non timuerit, fe falfi conviétum iri, Cum publice adver(us regni Romani Proceres caufam Chrifli egerit, eum fal(i aliquid retuliffe A oinni verifimilitudine carct, cum falfitatis facile argui, ejusque . fal üloquium fi. ejusmodi fuiffet, ad ejus pudorem & noxam, « in d etrimentum cauíae, quam vltro defendendam in fe fusceperat, ex tabu lariis publicis & ocalari corumdem infpe&ione reíelli potuit, Quae dixi mus, commonftrant, nec ex partium ftudio Tertullianum haec fcripfiffes cum vir Omano prudens ex hac fraude, praviffimam ab Imperatore, nec non a Senatu R pocnam metuere deberet, quod Chriíli civium coram Lnperatore, Senatu , & regni Proceribus pa- trocinium moliturus, nomine Imperatoris fraudulenter abufüs effet, d Senatum contumaciae & moro fitatis adverfus Imperatorem argueret, qua traude atque audacia fibi & inprimis coetui füo maxima mala contraxi(íet, cujus commoda promovenda vir 2ravis intenderat. . Accedit, quod nullus, quantum conftet, adveríariorum , ejus narrationem in. dubium VOcaverit. Sed nec folus Tertullianus teftis cft 5 cum Esfebius idem rcfe- acci- xgt, nec 'non Chryfoftenus , qui licet paulo aliter rem perhibeat, in pr puis V'm at Ímmo diverfitas ejusmodi eft, ? puis tamen cum Tertulliano ccfxfpil vt inde pro veritate hiftoriae argumentnm pcti poffit; indé enim pater, non vnüm ex alio , quae profert, ex(cripliffes fed quae .de hac re ipíe refcivit, confignafle ; nec minus probabiliter ex hac diverfitate colliei- tur, quod pl ures a primis temporibus fuerint , qui idem fa&um fcriptis confignarunt, cum bi, qui ha né reterunt hiftroriam, ex diverfis fontibus ilam haufiffe videantur. Mu'to minus ex filentio Z«ffz; ( cujus ne qui- dem omnia fcripta füperfünt , nec proinde , quod in omnibus fiientium fervaverit , demonft rari poteft,) aliquid adverfus. nos lucrantur facti :Qum enim hi flatuunt, vnius teftimonium non fuf- hüjus debellatorcs. ficere pro evincenda. veritate , /multo minus ex vnius (criptoris filentio Nemo Ííane disputandi arte im- illius enuntiata falfi accufare poterunt. butus,ecx hoc argumento negaüivo, vt vccare folent, fzliciter fatis in Tereelliautis ae- contrarium argumentari poffe , (ibi perfüafum habebit. zc Jsffizws , ncc aliquis Tertulliano dicenti , ob que teflis fide dignus eft uftinum. tacentem, qui eadem, quae bene Ícivit memoriac vitio forte omifit, fidem denegaret, illumque ob hoc filentium alterius, mendacem & fabulae architectum reputaret, Hujus quidem confilii de Chrifto in- ter Deos cooptando non exp:effam quidem /sHzss fecit mentionem ; atta- inen a&v um Pilati, quibu: in animo Tiberii iftud confilium excitatum erat, iod 6 etiam certoccertiores fciremus; Iuftiuum adeo banczem meminit. Qu ffes. ex ignorantia tamen hae; nihil nobis adverfi adftrui lzne ignora oteft. Haec en im quze Tertullianus. narrat; non facile, nifi ex tabulis tabularum pu- nublicis, vel ex Senatore quodam velalio quocumque ad blicarum vfum admiffo, cognofci poterant atque refciri, — Qui vero haec rat in divulgandis iis, quae inter fecretiora cormperiit, admodum cautus e Senatus confilia habebantur. Adeoque haec res intimioris notitiae ; & arcanum haud vulgare Iuftino facile ignotum effe potuit. a lt Tertulliani opinio , €& — iaexcu[abilem prodat iggo- l. Qued . faljiffri YAPIATIS Q ua perlitet CHRISTIANVM NOMEN TIBERII TEMPORE IN SECV LVM INTROIISSE, £um juxta rclatioxem S.. Lucae XI. 26. l- anwis poft Tiberii obium , imperante Claudio demum fatbuna effe confiet, qllöt Ex hoc palpabili evrort, quid de ejusdem velatione circa. Tiberii. confilium jndi- candum f ,. quam flramineo - fuperjïrufl—a fit. fundamento. cuivit adparir. nod fi. "Tertulliauas , quae . de "Tiberio narrat , de quodam . ejusdemm. fsccefforum * 7(' wiffest uppafita, cum ifía inid sberitn? plame qua- varrafe, r0t ipfi dubia zon drare ucqeeunt y d i ippe circa cujus vitae finem , mors Corifli accidit , quo teme- wec dum ecciefiaflica ore unili Corifliauorum eccu[atores Romae ex[literunt x fz Iudieorum 4 Chriflianis E .,[:(;n!t;axaccidit, AG. XXVHL q7-3. immo nondum na ex nomen Chriffiauum v b auditua fuir... Circa hoc. dubium quo, mag parte [ Eás — - "—l dv Bo pärte ejusdem inventor, Cleri.a.!l:. pugnat in jff. eccf. Sec. T. p. 325 feq. in genere notandum, quod aliquando au&or cirea recenfendam hiftoriam, quoad circumftantias loci & temporis memoriae lapfü errare & a veri tramite defle&ere poffit, cum banc ob caufam male colligeretür, totam hiftoriam ab eodem eífc efi&am. Sed nec hac quidem excüfitione indiget Terzsllianus. Addimus igitur, quod pluribus qui illam vrgent ob- je&tionem , phrafis Tertulliana: IN SECVEVM INTROIRE, offen- diculo fuerit, Seculum vero centum annorum fpatium ftantum deno- tare, fal(o fibi perfvadent. . Accipitur potius hoc vocabulum pro qüovis tempore, & Cenferinus de. die satali , c. X VII. ftatuit: Seculum quid fit, nondum ad fübtile examinatum eft. Lucrétius eodem víus eft ad expri- mendum graecorum *yeveav, qua etiam triginta annorum fpatium fignifica- tur. Nec femper a fcriptoribus adhibetur ad denotandum temporis fpatium, fed quoque ip(is mos eft, hac voce homines in fcculo viventes, nec non mundum & praefentem, quam in boc orbe degimus vitam indi- Cate. Sic Florus adpellat s Imxuriam fluens feculumy & "Tacitus corrumpere In fpecie Cbriftianis au&oribus vfa receptum & corrumpi feculum dicit. eft, voce fecali pro mundo frequentiffime vti, & demorari infeculo, idem ipfis audit;ac vivere, Idem, quodin genere diximus, deTertulliano in fpecie WE TwE 09 090 9- 9- 9 Uoana ( 9 LP .XEUUWLIUNM . N valet, cui digredi feculo, & ednci fecule idem eft, ac mori, & pompa feeul;, idem u od faftus mundanus, Quando igitur Tiberii tempore nomen Chri- 4 w 1 ianum in feculum introiffe perhibet, mens ejus non eít: quod ifta LI aetate Chriftianorum aomen per centum annos jam florverit 5 fed no- mine Chriftiano pro re Chriftiana accepto, id faltem prodit: Ipfo Tibe- rio regnante doctrinam Chriflianam fpargi, immo radices agere cepiífe; h five famam de Chrifto, ejusque miraculis, rebus geftis, morte & refur- re&ione per orbem terrarum divulgatam füiffe; quod ; .cum re ipfa fa- - -&um fit, idque non Tertullianus tantum ; fed Apoítoli quoque teftentur, nihil habent adveríarii, quam ob caafam venerandum Patrem exfbilent. od(i Tertsllianes perhibuiffet, cempore mortis Chrifti , cum Pilatus :de eadem & de ejus refurre&ione Romam nuntiaffet, exítitiffe Romae jam E Chrifti cives ipfo hoc nomine infignitos , eosdemque Judaea exiilfe & - Romam habitaculum fuum transtulifle; hosque coram Imperatoris. 'Tri- bunali accu(atos , fed accu(atoribus mortis periculum comminatum effe t 'Tiberium; tum vtique illius defenfionem nemo fanus & rei Chri- . ftianae paululum.tantum gnarus hac in parie in fc füsciperet. Sed ni- hil horum ab illo di&tum effe, verba ejus cuicunque eadem debite tnedi- fe ". tanti, fundunt. Non venditat , Romae iíto praecife tempore degiffe Chriftianos, quamvis quod primis Chriftianismi initiis immo forte etiam circa anpum Tiberii vltimum. Romam venerint Chrifti cives & con- ( ]e feffores; ab omni verifimilitudine adeo non abfit.— Quid enim probabilius, ISc discipulorum fluosdam » cum poft Stephani caedem dispergerentur, A L ?:: x / b IX, 10. Xl i9. " Romam perveniffe cum huic Vreï'fïdem- Faciabt, quae Rom. XVI, 7. leguntur, vbi Paulus teftatur Azdrosicum & Inniam co- gnatos fuos ANTE SE. in Chrifte fuiffe,. Cum igitur converfio Pauli 'ad Chriftum, in a. C. 36. incidat; Tiberius vero a, C. 37. diem obierit füupremum ; hinc evidentiflime conftat, quosdam jam Chrifti cives licet non.Chriftiani di&ti fuerint ; ante Tiberii mortem Romae adfuiffe, Sed Terralliagus nequidem de Chrifti civibus Romae degentibus, nec de eo- rum accufatoribus Romanis loquitur 5 fed in genere accufatorum & pe- Y riculi, quod his minatus eft Tiberius mentionem |facitfine expreffa loci vel regionis adpellatione, in qua Chrifti civium accufatores tum tem- N poris verfabantur. Non oculüm intendit ad quosdam a Chrifti. par- tibus ftantium accufatore$ Romae, fed in Palaeftina verfantes. Hisque [udaeis rei Chriftianae infenfiffimis accufatoribus, cum Iudaea Romano imperio pareret , 6 tuit vtique Imperator mortem minari , maxime per h Pilati litteras vel a&a certior fa&us quanto [udaei in Chriftum , quem Procurator Romanus innocentem declaravit & vt redivivum defignavit, mec nonin ejusdem discipulos & confeflores odio correpti effent, Hu- jus rei veritatem non teftimonium tantum Tertulliani, fed vniver(ía hu- jus feculi hiftoria Romana , & ipfum fadtum comprobat, cum tefte Sve- fo7i0 , 'Tiberius Iudaeos Roma expulerit , ad declarapdam fine dubio fu- am in Iodaeos Chrifti interfectores iram & in Keparatorem generis hu- mani pro viribus fuis benevolentiam. v IlL. . Quod confilium Tiberii de vecipiendo i2 Deorum. nunserums Chriflo tantó rinns aliquam veri. babeat- [peciem, — quanto . magis Mlud voti/ Rosga- zae gentis religiogi veptgzat, quae per vmius Dei cultumy fuuditus ever- f fuifjet. JNec quidquam im medinm) proferri poteff , quod. amirsum . Tibe- v ad. bec capiendum: votum inclinaffet , cum fumma. in:Indacormma "Aegyptio- TMUE feligz'onem concitatus ! odio , vtriutque. exercitiusm jam antea per iotam Tualiam interdixerat saximusque praeterea veligionis. Indaicae apud. Romanos fuecit contemtis , mee minor. Chrifli effe. potuerit, quem. Indaeuza, €& Indáio- ruia facrorum. veformatorem "ve[ciebant . cujus ad haec omnia mors tragica effeadiculo effe debnit , quippe quam . pagauis flultitiam vi[am effe, ipfe Paulus xeflatur. Y Cor, Y, 23« — 2 Accedit ,. quod. Tibevins , quibuscumque Deugs vel Deos colendi snodis uon. admodnm . bene. n 4 peret, ac faveret, quippe de Quo SVETONIVS jedicat: Circa Deos €f rehigionem negligentior. Yuit. Et aize Joco ideza teflaiur , quod depyptios dndaicosque vitus compescuerit, €j Chriflianos eum du bes. vitis fetkabantur. exilio paniverit. - Fltinis praecmpue . vitae wae tepaporibus, totuim [e . libidinibus tradidie — Tiberius , omuique fere cultus. divini feu[n fe abdicauit 4 maxime iflo temporis intervallo , cum. quibmscumque voluptatibus deditus extra Romae moenia vitam ageret. ! Religionem Chriftianam omni refpectu paganifmo adverfam effe ls ES XI oris -doGrinae. tmomentis im- is facile concedit, qui palmariis Sandi qui non ifto animo Chriftum butus cít, quibus Tibe rius non fuit; cultum. a majoribus Deorum numero inferer e voluit, vt Romanorum tios Deos coleretur, acceptum abrogaret; fe d qui juxta reliquos fi&i & cum reliquis Diis fe jam coníecrarat, - quemadmodum Anguftum, ip ebat. Idem p oft. Tiberium, pro pofitum fuit antiquioribus coli vol " (no Larario & Chriflem. & Or- ,Alexandra. Severo Imper atori, quem in luiffe Lawpridius teftis eft. in F. c. XXIL. XXIX. bews aliosque vna co Deus fal- Non potuit vtiq ue C hriffus coli v£ fümmus & vcrus - fed vis Romanorum facris fuperflitiofis, quippe quae ipfe damnavit ; fuerunt, q ui tefte Svetozie negligen- hace'Tiberio cürae cordique non tior circa Deos & religionem, ifta omnia.füb examen non vocans, d naturali impetu & adfeQu in Chri- id tantum fieri voluit, ad quo 22 igio . im ftum ferebatur. Euit vtique apud Romanos Judaeorum rel ebat, quo minus. fübinde ex iilis Pro- contemtu, idfamen non impedi fierent. Nec ita felyti ; fi non profeffione, tame n animo d& voto aeorum O dium ftatui potefít, vt non quidam vniverfale in facra . Jud quod de aliquando il lis faventes ac m elius de. iis fentientes füerint, & de Centurione Capernaitic o.ex.S, Evangeliüar.um Fulvia ex jeofepho & Perfrus farcaftico & hiftoria conítat. Id, quod diximus Jevenalis in illos. invehentes ,. q ui Romae Judaeis fave- fatyrico dicendi genere dubium ponunt, bant , illorumqu e facra amplexi srant, exíra omne. m diminuit. antiquum iftum contemtum ; fama de Chrifto 'Nec paru dam meliorem de Judaeis fenten- ejusque m iraculis, quae ad ingeneran aea viventibus conferebat. .Fuit tiam Romanis tum temporis in Jud is ftultitia, praeprimis ejus myfterium, fructus vtique mors Chrifti pagan vt inde Servator & effectus; aft quoque ftupen dis prodigiis celebrata; ue vu lgari pracftantior, rep utaretur, quod j a multis innocens homineq Potuit igitur - centurionis ad . crucem .ft antis effatum comprobat. fti praeftantía, re dituipfius in vitam com- innocentia & miranda Chri t, in ipfius animo divini- probata, quae per Pilatum Tiberio innotuera tatis excitare opinionem, nec mors frucu lenta contrariam infinuare 'maximos fapientiilimosque x ex(vafionem, q uippe, qui non ignorabat, o homines ex impro borum odio mif: ^ ere periiffe, Praetereanon de- aliquand L bus tragicus & ignomini ! otus fuerunt 1 h gentiiium deor um coricilio ; qui vitae exitus contigerat; attamen. divi no honore .excipiebantur. fru ftulatim, concifum ,. "£fcwlapium lebant Baechwm dilcerptum ,. Offrim fulmine percuffum, aliosq B ue plures & ifti morte. e yita ereptos; quo Jam 145 COon eft, LL p.m. 14. onf. argumento 2frzob tra gentes víus. Ad feflimonium Svetona Hueius qmaef. -bue. L. Yb (€. XIX. quippe addiblus dMathematicae : eLIX, Qrea .Dm &c . religiones negflz'gemier: D x XIt perfoafonisque plenut4 euntia. fa. agi, quod. attinet. nitil iftad cotitra no$; fa immio potius pro noftra fententia facit. Negligentiam Tiberit exprobrat ba Suetonimi circa Deos variosque illos colendi modos a gentilibus receptos &e & legibus miajorumi flabilitos ; fed nom perhibet cumdem a colendo Sa Chriíto alienum füiffe, Id ipfum Tiberii de Clirifto in Deorum nume- fei rum recipiendo eoufilium, ejus negligentiam ratione religionis gentilium füuz ex mente & perívafione pagani (criptoris qualis Svereuzs erat; evincit. tel Ridebat Tiberius vanitatem Deorum, quos Komaüi divino honore pro- ex fequebantur; fed quis inde certo iüferret, eumidem de Chrifto meliora ypg noníenfiffe? Haud pauca Tiberius in hiorrendo ifto Deorum gentilium iné €ultu publico immutevit, quae füperftitiofis non tantum ejus negligen- in tiam, fed quoque odium circa Deos & religiones perívadete potue- Yet funt. — Maxime huc trahendum eft; quod foedam iflam hurnanaruni ten hoftiarum immolationem abrogaret, quod Terislianps ia adpel, c. V. & rel. Plinius in bif. Nar, L, & €X, c. l. teftrantur. de Quod vero Svetonio pro- pofitum non fit; de Tiberit negligentia circa Deos et religiones in ge- curn neteac fine omni determinatione teftari, nec id indicate, quod omnem FPri in vniverfum religionis curam depofüerit, inde adparet, quod exter- minatione -& expulfione teligionis Judaicae ac Aegyptiacae, religioni impc geatili profpiciendum conflituerit; de qüo argumento ità Sverezis: € € XXXVL exmrm4s caerimoniat 2deoyptios Tudaiscosque vitus. compe[cuit, £05 eeatlis, qui fuperflitione. ia tenebaptur,. veligiofus teflos: cum infirnmente órani eza eemburere. judacerum — jmventutem. — per. fpeciem . [Acramtnti. i prouincias gr&viori: coeli- diftribuit , reliquos. geztis ejusdem. vel SEMILIA. SECTAN- Ac t TES wrbe fubopovit, [ub poena. perpetuae. fervitutis nift. obiemperaffent. — Ex QE(G hoc interim teftimonio qui confilium: Tiberii pro figmento Tertulliani opti habent, maximi momenti dubium fe neGtere arbitrantur. "Y'effari enim Til Svetoniurm de Tiberio putant, quod non folumi adveríüs 7»daees, fcd quoque SIMILIA SECTANTES; quibus Chrifti. cives innui veri fimil- €edte imum ipfis videtur, infenfo adea fuerit animo; vt eosdetmi exilio & 32042 quavis poena dignos judicaret, ent Loquitur Sveienius de Judaeorum ex- puifione a Tiberio perada, quae nom tantumi eum confilio cjus de dl €? Chtifto deificando plane non pugnat, cum longe ante Chrifti mortem facta XX fit; fed quoque cum eodem optime conciliari poteft, Cum enim per dem Pilatum experiretur, quod Judaei Chriflum tantum virum truculenta potu - UÉre suorte occidiffent , tanto majus odium in judaeos concepit, vt quac antea adveríus eos flatuta erant, optimo jure decreta effe animadver- feé*va teret, nee poeram in eos enuntíatam mitigaret. Nullo vero nititur fun- pe4vi 2049 4 datento, quod in Sveregi:verbis per fm»ilia feülaztes Chrifti cives fint iatellipendi, cum hi nen fint fimilia fectantes, fed potius maxime exofi [ rfn díece- veto fuerint Judacis; qui Chrifti civium -Principem,- crucis fupplicio a raqt, T - Xiif rant, & adhuedut ejus Confeffores ïrreconcifigbili inimíicítia pro fegue- Dantüt, Veri igitur fimilius eft : Sverozium per Jemilia fe&ianres intelli- gere vel diverfas Judaeorum fe&tas, partesque iavicém püguantes, vcl Sanaritauós , vel Chaldaeos vel alios quoscumque Judaeorüm facra ad« fe&tantes. "Tandemi negari quidem nquit, Tiberium circa vltimos vitae füae atinos quibuscumque vacaffe libidinibus, quibus; vt fieri folet, circa teligionem negligentior redditus eft; fed eum quot'die fe perire anxius. ex ipfüla Caprea, vbi tüm commorabatur, ad Senatum fcriberct, tefte Tacité dnnal.. L. VI. c, VI, FURIIS FLAGEELATUS, vndecumque ré- tiüedium atque folatium ad incitas & extrema reda&tus conquilivit, & in eo requiem & advetíüs confícientiae: morfus refocillationem fe in- venturüm fibi imaginari potuit; fi Chriftum in Deorum füorurm focieta- tem recipetet, quem tniferis olini auxilio & folamine fuifle; ex Pa réelatione cognoverat , quam fpem de reliquis Diis populi Romari ,. nec de Augufto; quem ipfe Deum fecerat, quemque fibi paretm credidit; x cum (ibi ipfi tem P la & facra decerni videret; | cgücipere*mllidifümu? FPrinceps non poterat. IV. Qnmod mizus prá balile f c Impe'ratþrjeæ, q*ueäf fumima cnn. patejläte imperió C^ Seudtmi praefuiffe conftat, boc [uum conlum ad Seuatum. detuliffes €& buzé abnziffe, Tiberii vata & confilia éxplere. . Fuit enim ita ad adulatianem €07 * ofüus, timidusgue Seuatusy maxime ub Tiberiüi vegimine, v ab gcfdezii aroOéeicw propofrtaia facile impetrare potuifet. Imperator. H E - : ; Nec hoc dubiumi quidpiam coufett; quo Tertau lliani t'ela'tfo fï&ïonïä ac mieridacii drgüatur. Erat quidem Tiberius maxire arropans nec cüie : que aliquando cedens; aft quoque ad diífimulandum proclivis, Hinc optime, M. Adarüs Traité de la Religion reveleé P. L p. 9. fctibit : Tibere etom fievre . B arrejant au [upréme degvé i. mais il m'ewit ! pas voin diffmulé , & fin Politique: er ui fait. quelles vaifons il' yeut avoir eues de faire ceder dass vae affaire. fi delicate f4 Pelitiqe 4 fon orgueil? Ejf - il rien dé soins rare dams les cours dés Reis, $ue d'y voir la ferte && la. complaifance f'entre. fucieder l'uzne a ÜTantro , G. fe ceder Üune a lVasve la. places felan les differeutés vues, qu'ils ónt dans P esprit ? Suslenius in Vita Tiberii c. XXVIL XXX, & XXXI. expreffe teftatur, quod adulationem maxime averfatus demiffique & humani aníimi füerit, quod a Senatu diffenfum perferre potuerit; & faepe dixerit: lw civmaté libtra. linguam menemque : debeve: effe -hberag,, Refert de eodemi qued fpeciera libertatis quaedam induxerity. con- férvatis Senatui ac magiflratibus & maicflate priflina € poteflate : peque tam X parvum quidauam neque tam imajnum. publici" priuatique megotii fuerit, de quà ao* ad Patres confeviptos veferret, . Et poft alia laude digna, teftatur: a4- verfus fenteutian -[uam decerni ne queflum quidem effe Tibeyium. | Poffunt vero magni poudetis tationes allegari; quae Senatem ad rec ufandutm 3 - Tiberi XIV € "Tiberii confiliis affenfum permoverunt, Sacramento fibi duxit &aximam Xc n recepto Deorum.cultu conftantiam obfervare, & ne quidquam in El jeo. ex majorum infítituto. mutaretur, & peregrina (acra reciperentur, modis omnibus cavere. . Muneris (ui confilia ad fervandam tranquilli- di tatem publicam peftulare videbantur, arceffendi aíe peregrina ac aliena - fti ficra; cum füb eorum praetextu haud raro. in politia quoque nova mo- liuntur homines. 83 Cum inprimis Judaeorum religio multis abhinc feculis cxofa effet, Chriftum vero Judaeum fuiffe refciverant, hinc eidem inter de .Deos fuos novaeque religioni in imperio Romano fuis legibus locum ef concedere ,. partim — periculofüm , artim. ignominiofum — videbatur, : re] Notavit quoque ipfe.Zeztwlliauss. caufarn, cur Senatus Imperatoris con- bit filio adnuere. noluerit, quia fcilicet. IN. SE (vel fecundum: alios IPSE) iNc divinitatem non probaverat, nec inter Deos locum .obtinere voluerat. de Recu(avit fcilicet Tiberius: divinos honores, quos illi antea vltro obtulit ti3 Senatus, hinc inconfultum & minus conveniens Senatui videbatur, lm- nikh peratori Chriftum in Deorum numerum recipere volenti, adlpirare, gui quippe quem ipfo hoc affenfu fuo majorem & excellentiorem funzmo ne«q Impeérante declaraffent ; . quod- huic maximum contemtum apud popu- bus ]um Romanum, & tándem Tiberii aliquando confilii hujus poenitentis ad odium ipfis infenfifimum conciliare potuiffet. tiít V. Quod ff denique ita res cantigiffet ,. ac Tertullianus. de Tibersa vefert, tati gentiquam [ane þ,qg;;ni feriptores , qui fafla Tiberii cum éura, C quoad omnes tus verum. ab ipfo ge[Fartem cir eum[tantias defcripferuut inprimis vero l'ACITUS, dus SVETONIUS, VELLE US PATERCULUS & VALERIUS MAXIMUS tiun de boc ejusdema canfrlio anemorabili admeodum tacuti[feut. nüir Argumentum a filentio defümtum nullo plane fuceeffu nobis objici f1p1c poffe jam indicayimus, .Neque in hoc cafü mirari quis poteft filentium conf profanorum hiftoriae Romanae fcriptorum , qui deliberato conflio hac fufte de re filuerunt, nepaganismo contemtum apud plebem. contraherent fa,a & doétrinas Chriftianae auxilium quoddam & au&toritatem adferrent, retui iis enim a fcriptoribus rei Chriftianae hoftibus, hiftoricam relationem, Qu men uae a liquo 1nodo Chrifti civibus famam quandam & gloriam conciliare €xX v offit, exfpe&daret? Id ipfüm vero gloriae cedere Chrifli civitati fibi Sena 1maginabantur ; fi Tiberii erga Chriftum favorem ac reverentiam, qua- f1ak4! cumque ratione in illo zxcitatam divulgarent,' Nemini profana priorum . tem, (eculorum fcripta legenti iftud filentinm mirum videbitur, cum ex iftis norei fatis conftet, exteros auctores omnem f(edulo eyitaffe occationem ,. qua tum ; fibi neceflitatem impofitam praevidebant, rei Chriflianae mentionem faciendi, - Quod tacendi ftudium adeo obíervarunt, vt quoque memora- bilia imperii Romani & Imperatorum fata filentio involverent, fi haec . ul aliquid ita comparaïa . j,udi.c,arcn,tl, xt io gloriam Chriftiani coetus fim - comme- N7X v commemoráre deberent, quod jam Baveziws i Praef. - ad ausal. Obfere . » x vavit, & exempló ul G ilIDl tolizi confirmaviti^ Nec omnibus dubiis. 'eorum, quibus dubitandi pruritus ineft; exemta effet hifloria a TerruZrano um relata, " quod(i etiam.fcriptor. quidam. papanus eamdem - contirmaflet. in Eadem quae de Tiberio 7értzZazu:; de Fadriano & Alexandro Severo ür, ]li- narravit-paganus fcriptor; attamen fucrunt, qui de hujus tei veritate z He dubitarunt. Cür id magis incredibile videri pof iiv ; quod fcriptor Chri- jna - ftianus narrat, prae eo, quod a r liïo.'temporke— 1conäigix'fc refert fcriptor pa * noe ganus, emnino mon videmus. lis Ex addu&is patet, quod neutiquam argu?näntïs fat valicis. ha&elnus : |ter .demonftratum fit, . confilium iftud quod de Tiberio refert Tevelrauns um Incertis interim ac dubiis efle effictum ,. ac omnino a vero abhorrere. tur,'' relationem hanc effe accenfendam, nec adeo firmiter ftabilitam vt du- : Qnie biam plane nullum- admittat qui putaht,: caute .;& Íobrie fentiunt. SE) Nec tanti pretii eft haec controverfia & exillarum numero , in quibus 'Tat. de fidei fündamento & divina religionis Chriftianae origine & excellen- tulit tia désputatur. Si. vel quaevis ; honorifica . Zzlerizs Chrifto decrcverit, ln- nihil re vera. inde ponderis & auctoritatis ad rem Chriftianam, nec ar- are, gumentum ad demonftrandam religionis: & do&trinae veritatem accedit, amo nec inde divinitatis Chrifti pendet demonftratio, Immo potius fi omni- opu- bas plane dubiis exemta effet relatio, circa Senatum Tiberii confilia non , entis adprobantem , divinam mirari nos oportet providentiam , quae fapien- ti(lime profpexit: ne con(ilii hujus complemento abominabili transmu- eferty tatiohi do&trinae Chriftianae in idelolatriam & fuperftitionem locus fa- 03265 &us füerit, & impedivit, quo minus Servator nofter in faecula veneran- rUS, H dus & füper omnia Deus beaediQtus, in vanum & zorrupto ingenio fatti. MUS tium deaftrorum .concilium receptus, fieque vifüs fuerit Chriftus bomi-. Itrita fecit divina num (ententia & auctoritate factus aliquando. Deus. objici füpieniia Tiberiiconfilia , remque ita direxit, vt Senatus Romanus illis tium confenfüm füum negaverit, ne religioChriftiana hominum confiliis ac arte o hac fuftentata appareret; fed in ea quocumque modo ab hominibus impugna- erent ta, attamen divinitus propagata & confervata, tanto luculentius corifpicee rrent, retur Dei digitus, Ridebat füummum, quod in 'Throno caelefti fedet Nu-.- ' )nems men, vanas paganorum inter fe de Chrifto Deo disceptantinm pugnas, & ciliare ü fibi €x vna párte minus folidum. Tiberii confilium , ex altera vero temerariam Senatus Romani id impedientis operam, nec brachio faeculari in hac cau- , qua- fa Majeftatis divinae inter mortales ullam permittere voluit auctorita- iorum tem, quo tanto luculentius vniverío conftaret orbi, divinum Chrifti ho- :x iftis norem füb ipfius Dei effe tutela & profpiciente cura, cui fummam erga: , qua veri- ionem eum reverentiam prius inv hominum cordibus plantare , per folidam tatis- ?mora- & fi haec z * aliquid omme- XVI tatis convidtionem , quam Tmperatorum Conflitutiones & mardata ís auxilinm trahere, placuit, Haberent hoftes quod fidei Chriftianae obji- cerent, quodfi Chriftus Imperatoris & Senatus juffu in Capitolio divino honore excipi debuerit, fed Jam nihil habent;cum veneratío Chrifti nemini poenarum ;netu injun&da, fed Confules & Senatores , ne quidem cru- ciatuum & mortis formidine deterreri Ipo.tu.erigt,, mvug,di Servatorem gonfiteri, iiunc quem ; ftolido piane confilio fititiis adnumerare voluit idolis Tiberins Imperator , hisce diebus feftis memoriae refurre&ionis ipfius ex mortuis facris, Crves dileilzffyar, fübmiffo veneremini Popl,itc, hunc, quem demonflratum per reíuscitationem ex mortuis Dei Filium Rom. I. 4. Sed alio prorfus hodierna .coetus Chrifliani feflivitas vobis exhibet. animo eum honorate, quam gentilis Imperator, Non fufficit externo Servatorem profequi honore, fed Spiritu & veritate, cultuque fidei obfe- quii, amoris ; reverentiae , laudis & precum excipiendus eft, Nihil 7s juvat Chriftum füper omnia Deum in faecula benedictum ore profiteri, mmo queque veritatem hanc adver(us ejusdem hoftes defendere ; quodfi ipfo fa&to & opere, ipfius quam adftruitis divinam gloriam. & majeftatem negatis , & honorem quem verbis ipfi exhibetis, a&ionibus & nefandis operibus detrahitis. , Majores dabit poenas, qui ipfüri coeli terraeque Deum ac Dominum cognovit, ejusque voluntatem refciyit, immo aliis expoluit, aft tamem mandata ejus exfequi , & nutui ejus divino morem tre&tavit. Qui Chrifti benorumque per eumdem acquifitorum parti- gerere vltro de « v ceps fieri vult, i s yiva fide credat, neceffe hsbet, eum geternum ac proprium Dei fili- $ um, Patri confübftantialem, Deum verum G vitam aeternam effe. ^ Nullus autem were ; hoc credit, nifi qui fpiritu veritatis, fidei & fan&ificationis vnétus eft; nemo iftum Dominum adpellaze poteít, nifi per. Spiritum fanum 1. Cor, XIL. 3. enim Chr Nemo Spirirum S. in corde fuo habitantem habet, qui opera carnis malique genii per- etrat. ln id itaque omnem dirigite curam, omne propofitum , omncs veftras preces & fuspiria, vt mli genii operibns vinculisque liberemini, J Reconciliemini Deo fide- que amplectamini euin, qui Dco nos reconciliavit ; qui traditus propter peccata noftre, ? rcfurrexit propter juftificationem noftram Rom. IV. 2 5. " Sie dies memoriac Chrifti xedivi vi facros faluberrime eelebraturi , Chriftum non ex confilio humano , fed vera df divina fde falutis Reftanratorem ample&ente , um Thoma compellabidis ; XU£IOS (43, 404 0 Ósoc (48, Io. XX. a. ficque cum illo, qui fide in eum VESTER quo- factus eft, ad vltimum vitae halitum vnitos, emenío peregrinationis hujug 9116 adoptaturus eft, vosque apud ipfum magfuri ftadio, ip["c inter coclites efüs in aeternumm. - u PRIMOGENITO . J no in "u- EX MORTVIS - J. ;Jlis ex em ». 4.- fus jerra fuB'irhmcnfi pharetrata Numinis ira no Moefta iaceíis, diras nottem gemebunda minantem, fe- Vos Se «idet acceptam rurfus, nam Filius Alti Purpureum pretium venis ftillantibus offert, SFI, Tum vero exfultac laeto concuífa ctremore ; dfi em Ipfa finum pandit, vaítis refolutaque feclis |dis San&torum tepidis recalefcunt corpora in vrnis, jue Ecce Dei mortem vincentis fefta celebrant diis Omina fplendorem , erebrefcit fama triumphi, em Et patulum buftum fru(tra ftipaffe cohortes, irti- 2 fili- Et quod defixit manus infidiefa figillum tem Vi&orem laxaffe minus venerabile tali. cmo l.5 Ergo fides ducit plaudentes vndique turmas,' * pex Emicat abíterfis lacrumis & vulnera mulcet, ecesg ide- Spemque metumque fugat, quis enim iaj credere noliet? v&ll, Etfulfere ii fpeCtacula grata diei, ifti h it firmae dux fundamenta falutis, vtrYa& Nunc po Ec fibi cognatis teítes inuitat ab aftris. jéts ; leniferi afflatu genii mollefcere ceram quo- ag Ipfe pater iuffit, vitam pacemque fpopondit. lubila relligio fundit, quo nomine conftent, in monte Sionis T'er retulere fonum colles X 'Intere'g Interea ftvgio radcus léo rügit auerno, Ac gemit extortas prgedas de faucibus orci. . Cun&a fub imperium mofs olim dira vocabat, Au&or & illius fitiens nigra damna per orbem Difpergit, laetus-tetras meditatur in-antris Offifragis leges, & inexorabile fatugi. Proh homines vinctos, Satana failente, catenis! Crimen enim late ferpens letumque trucidant. Siccine primaeuae ftipendia lurida labis - Soluet in horrificis feruus detentus abyffis? 'artara quis petet, & quis inhofpita regna tyrami Goncutiens érebi portas perfringet iniquas arpiuori, fpoliumque manus reparabit auarae? 'Tandem diuinus mouit fe fedibus vltor, Fortunam miferans hominum generofus amore. Punicea clauis sffixus ab arbore pendens Non tamen occubuit, fed raptus tuürbine leti,. Infefti quafíis hottis caput atterit heros Viribus, atque trucis laruas horrore rigentes Detraxit mortis,'neque pungit noxia morfu. Nulla .quies.inerat toruis in Daemonis vmbris, Senfit adeffe dies, queis infidiofa poteftas Conuulfis rueret tamulis, Dominique triumpho Spiendidiora forent aurora membra rubente, 'l'um draco contortus fru(traque venenifer ira Intumet, abítrufis ringens liuore fpeluncis, Sibilat, & diris fpumans fe deuouet ipfum, Exitiique tenax , foeciorum percitus oeftro , Ereptas meditatur opes, & opima voraces Furta futura dolent, hauítas nec vt antea ftrages, AA—AL j a qQHUSV, WOSRE BI ATT UO Ijgm 1Ticet in- medio libraf'ent plgna trophaea, "'Tertia b Tcrtia lux Chriftam, Chriíto dat nomen ho—norïs,* EY Cui fe fub terris flé&ant quogue genua coa&ta, Ac phlegetontaeus collifis dentibus aftus Aegra pedi praedo fuübmittát colla domanti, - Ipfe per angoris luctas in mortis agone Corde patrem ípirans mage glorificatus ;Jefus Gorgoneam mon(ílro fpeciem ftimulosque repreffit, Atque gerens clauem referandi liminis atri "lendit ad infernum, ceu fulmen ahenea clau(tra rangit, & examinans andi fermone ruentes ncipit: o Satana! tua fanguinolenta poteftss, - T'ot quae retro annis (tetit, & caput extulit am » pluny Concidat! en! viuo, viuant coetusque redem ti. At nunc ante tnas infelix. vi&tima poenae 'Tamque frequens cadat horribiles non amplius aras, at genus hufmamum mors & pice torridus orci Ignis gurgitibus tibi deplutiuit hiuleis, Cura.nec admorlas mentes operofa falutis Turbabit, eredens in me feruabitur omnis, Non mo:tem cernet, vita fine fine fruetut. Hinc.abiit vi£tor praedicens faCta diei Lucida iudicii reuocata carne fepulta. Verfatus forfan Satanas in fraude; putarat,. Omne.quod in tumulis, taboque putrefceret alto, lam periiffe diu, fomno dormire perenni Iniaftos iuftosque (imul, nam praemia dulcis Inuidet his vitae, quamuis fibi tetra cruüentus Membia nefandorum torquendi exoptet amore — Accipiet; fanCtos vero tuba grata ciebit. Chriftus enim primum celebratus funeris heros Extrahet ex motis, ceu foederis Angclus, vrnis . *Corpora, dile&osque fuos in. pace cubantes, Quae fibi coniunxit capiti pia membra reducet, um - x ,O Num finet 'in tenebris Boxlum lactare Jabores Magnus Abrahamides, gregis aut dux fanguine par& - Immemor exiítet, rediens vt fufcitet omnes, Cuilibet ac tribuat, ficut meruere "patrantes ? - jnde tot vleeribus fanie fillante perefus Foetens ipfe fuis, plagis macilentus acerbis, "Nil nifi pellis & offa; fere incineratus Jobus, Puluis & vmbra, támen folatia congerit alma, . Fifus ego, dicens animofa voce, Goclem . Niuere, qui tandem fuperadítans offibus vltor .Colliget, ac cutis hoc corrofo cortice ílringet,. -Stamina repperiet, quae vermis blattaque gu&ant, Tunc ego luminibus Domino fatiabor üsdem, Qmi; aciem fqualor & ma*didac cfïqd;re' querelae, 'Euohel vi&brem Vii(deamu's clarius illo, Ac in oliuifero portatum colle per auras, iDonec eum nübes quaerentibus ab(tulit oclis, » que locavit ad almam . Atque peplum aethereum, dextram : - Numinis, vnde redux pleni fulgore triumphi Orbem orbi reddet, fcrutans quoque vifcera terrac 'Tunc ad vafa, notat iudex metuendug inermes, Quem mare; guem gelius , coeli vencrantur & aftra.. " FER. PASCH, VMDCCLXV.. : L. Í —— —— —— — w PROGRAMMA W - RESVRRECT JONE . z VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset JESV CHRBSTI, du E HOSTIVM TESI IMONHS -- CONFIRMATA, ä E SECVNDVM, É IPSIS. FERIIS PASCHAL VS EA, QVA. PAR EST, DEVOTIONE . PVBLICE Pi ROPOSITVM - 11 RECTORE ET SENATV " ACADEMIAE REGIOMONTANAE. 10 Á o* MIE.E Em aY - d 8 l—.l/ d 7 ANNO m MDCCLXV Wa b ) 23) lo ! 6 CM | DP s RNNS N 497 ä (s m t iM i m n m — REG!OMONTI LITTERIS HARTVNGIANIS x X.ä Copvriaht 4/1999 YxvMaster GmbH www.yxymaster.com Ka 7