KaI600-3305-1
author: Bock, Johann Georg

EEE SENMEURIUUNEEU U E

DN

I 600

05

Bock, Johann Georg:. - 1. 1764

|

d

Wa

Bu p RORRU

—

"E

j

PROGRAMMA

RESVRRECTIONE

JESV CHRISTI

HOSTIVM TESTIMONIIS -

CONFIRMATA,

PRIMVM,

IPSIS FERIIS PASCHALIBVS

EA, QVA PAR EST, DEVOTIONE

PVBLICE PROPOSITVM

RECTORE ET SENATV

ACADEM.IAE REGIOMONTANAE .

EM LE

3

(*

L

ANNO

NS

N

UA

///

«O//a

MDCCLXIY.

ä

1

;

N Bpg

AA N

X

t

*'Væ

-

REGIOMONTI

!Cf

g Füm

22

G5

LITTERIS HQRTVNGIANIS

—

x

t

*

u

cvaftentibus it&j

im, quae infignis Dei. gratía eft , feffivis illis die-

bus, in quibus

facer Chrifti civium coetus jucundiffimam refufci-

R

tati ex mortuis

Domint ac Sofpitatoris noftri JEfü. Chrifti memo-

tiam piís jubilis ac devot

is adplaufibus recolit, noftri utique eft officii ;

Ü

pariter ac noflras meditationes, ad tantum

ut veltrras, Cives cariffmi *

berieficium debit

e aeftimandum ex

folvendasque Deo gratias excitemus.

Eft totius religionis ;

fpei ac falutis noftrae fundamentum Chriftus, isque

Rem, X. 8. 97 1. Cor. X V. 3.4. 14» illud proinde

ex mortuis refüfcitatus $

diviria

rovidentia, tot tant

isque adftru&tum & confirmatum voluit ar-

umentis, vt plura. & e

xftantiora viX, aC ne vix quidem, ab humana

dente excogitari pollint, "Teftantur clariffima

ratione fobrie illud expen

á

r

diviraefcri

;

b

tarae oracula,

quae vi & efficacia,ad convíncendum de hac veri-

Hutranimos abunde pollent,

tifi praefra&e & morofe illis obni-

tate morta

(unt refurre&ionis Chrifti omni exceptioue majores oculati,

tantur.

eftes

conftante

-mirifice conveaientes, Apoftoli 244. X. 39. 40. quorum tefti-

moníum;ad tuti

ffimam huic veritati fidem faciendam omnino fufficit. Te-

ftanturinfüperq

uiügentifratres 1 Cor. X V. 6. quiServatorem e morte & fe-

fe

excitatum coram intuiti funt.Exhibent cocleftes genii eam

pulchro glorio

lomiffi Chrifto viventi teftimonium ZZarc. X VI, 6.Teftan-

ob caüfam e coe

]

tur ftupendi eff:

-

e

&us & confequentia;teftatur fan&tus martyrum chorus,qui

cruerita mnorte

(aa veritatem obfignarunt, nec plura aequa mens dcefide-

menta, Omnia, quae his oppohuntur ;

rare poteft hujus veritatis docü

de incertitu-

dubiola, magis de temeraria inventorum audacia, quam

dine fadi, quod oppugnare contendunt , teftantur; immo potius

5

s

;

feri ÓfnhI

dubitatione'exernptam; confirmant, Sed datur, ii juo fapien-

tiffimam Dei providentiam veneramur;

aliud argumentorum genus pro

adfiruenda refurre&tionis Chrifti veritate , áb hoftium veritatis, & non

l

Chriftianorum, quos Paulus v5 «£«v adpellat 1. Cor, V , 12-teftimonio defum-

fum. Habereutique magnam pro demonftranda veritate ac certitudine fa-

ureab orinibus cenfetur.Nullus

&i, vim, adverfariiteftimonium, merito acj

enim, qui infenfo adverfüs alium animio eft; praefümitur huic, quae ad ejus

laudem & caufam promovendam faciunt, fibique ipfi noxam contrahunt;

teftimonium exhibere velle. Quod fiitaque vel taliafcripto documento te-

flatur, vel reipfaidem agit, acfi oretenus eidem tale perhibuiffet teftimo-

nium , adeoque ipfo facto, rem, de qua quaeritur, fcopo & votis fuis con-

tráriam, confirmat; omnes inde colligunt; hunc veritatis vi & convidtio-

nis flimulis füiffe eonftritum, éamdemque nullo:modo , nec (üb ulla

robabilitatis fpecie in dubium vocare potuiffe, .Ef hoc eft, quod de re-

furre&tione Chrifti füb exameri vocandum füfeipimus argumentum , ho-

,.

ftium nempe de eadem teftimonia, Sunt haec diveríae conditionis. 4/ia

fcriptis olim ab adver(ariis confignata, quae hoc tioftro aevo vel deper-

dita, in.quoruti tamen locum alia a recentiori manu diverfa plane inten-

corru-

. tione fubftituta, vel adhucdum in prima integritate absque infigni

ptione

!

n

P

tiöne ad nofirum usque tempus fervatas ali4 non quidem litteris, aft

H

uod probatum volumus, demonftrant, hujusque generis

id ipfo faQto;

oris pon«

teftimonia re

alia ab hoftibus, licet invitis illis profecta, non min

Adverfa-

deris effe, quilibet aequus harum rerum ae

ftimator concedit.

riorum enim verbis ut aliquid referatur &

cor&irmetur, non opus eft;

uübi rerüm fa&orumque adíünt teftimonia ;

& hoftes ipfia&tionibus fuis,

rem, de cujus veritate folli

citi fümus, confirmant,

^

Quod enim ad refur-

illum mortis reum judicarunt, ipfique ejus

re&ionem Chrifti attinet, qui

interfe&tores , fi non ore

.

litteris, opere tamen modoque agendi circa

rem Chriftianam, vitae opti

mi Servatoris poft tridnanam in fepulchro

ftimonium, ipfoque fatto partim erga

commorationem füuppeditarunt te

Apoftolos; p

artim invicem ita fe gefferunt,

ut inde tuto colligi poffit,

ivium de Chtifto in vitam reftituto,

fidei, in corde füo vel,

ipfos Chrifti c

u

s in medium p

roferre potuiffe, quod

calculum adjeciffe, vel nihil prorfi

hanc veritatem dubiam redderet,

Sed de hoc adverfariorum teftimonio

;

bus.

reali, v. D.jlalio tempore pluri

flimorum fidei noftrae hoftium reflimonis

De fcriptis igitu

r antiqui

tra&tationem inchoaturi ,

in genere quidem

notamus, primos refürrecti-

no adflatu confignata, reve-

onis Chrifti praecones ;

quorum fcripta divi

».

renter exofculamur, virosque a

poi'coli.c

os, certo refpedtu tanquam ho-

ftes, eorumque teftimonia

, tanquam a

b hoftibus profe&ta confiderari

merito pofle ; cum omnes o

dio a majoribus accepto & füftentato, ut Sau-

lus atrox rei Chriftianae perfequu

tor, hoftili in Chriftum animo accenfi,

de veritate indubitata ejus refurr

e€

&ionis demum certi redditi, Servatori

Licet enim

plene conciliati fint,

Apoftoli jam ante Servatoris ex fepul-

chro egreflum per dodrinam &

miracula a Chrifto patrata ejus amici &

firmamentum robur & figillum fideifuae

(e&tatores facti ; maximum tamen

i refürrectione certitudo.

Idem de

rimo

addidit, indubitata de Magiftri fu

Chrifti civium coetu valet, qu

i ex optimi Servatoris hoftibus colle&tus

ditu convictionem , nomen & gloriam

oft firmam de ipfius in vitam re

ejus profitebatur.

Sed de iis, qui ex in

.

imicis fa&i funt Chrifli amici &

um perbibuerunt, jam nobis n

onfer-

pofthac ejus refurredioni teftimoni

mo eft; fed de.illis potius, qui perpetuo ;

quantum Ícimus, in odio &

inimicitia adverfüs Chriftum perftiterunt.

eumque fufcipere vel detre-

Horum autem teflimonia de

&arunt, vel hoflili impetu adorti funt.

Chrifti réfürre&tione &illa quidem fcripta,

admodum pauca funt, ut

vix uhum atque alterum pro hac n

oftra caufa proferre po

ffimus,; Nec

ffint, cum longe plures de ignomi-

mirandum , quod pauciores citari po

niofa Servatoris noftri morte deque

miraculis ab eodem patratis,. & di-

ultu v. g. PJivius, Celfus, Porp

byrinm Tl

.

vino illi propter illa exhibito c

& Chriftianae reli

gionis ho-

aus, Lucianus, aliique teftentur. Chrifti enim

ítes five Judaei five genti

les teftimonium fuüum

pro Chrifti morte nec

m adverf(ari malae caufae füae, puta-

non pro tniraculis ejus,non ita multu

À2

bant,

1NG

—

x

-

V -u

^

ba-dt, inprimis ceum e

jus mors convitiandi & rjdendi-m

ateriam exhibe-

ret, ipfique miracula, de quibus teftabantur, vel exten

uarent vcl dae-

moni cuidam & magiae tribuerent, -

Teftimonium vero pro Chri(ti re.

furre&ione ipfis maxime periculofü

m

totamque & gentilium & Judaeo.

xum religionem evertere, videbatur,

hinc nullo plane modo a fe impe-

trare potuerunt, ut de cadem teftarent

ur, licet eam dubiam reddere non

poffent, Inde ratio peti poteft

» Cur praeconium de re(ürre&tione

Chrifti,

rei chriftianae hoftibus, prae

reli

quis religionis Chriftianae ca

vidiofüm & horribile vifüm fuer

it; quod

R

pitibus in-

cf; exemplum comprobat.

A. XXVI, 23,

Juxta haec multo facilius i

pfis comparebat, fi non ne-

gare, tamen filentio praeterire Chrifli refurre

&ionem, quippe quam a di-

fcipulis & amicis Chrifti tantum enunciata

m ac praedicatam fciebant ,

cum magna ifla prodigia a tot hominum

millibus di

religionis; & aetatis, diverfis locis & dive

verfae conditionis ,

río tempore víía, enarrata &

longa teftium ferie confirmata, vel in dub

igm vocare, vel plane filentio

involvere, multo minus omnino ne

Z

Bare non potuerint. Haec omnia in-

nucns zuguíHnus, contra Fauft.

4Haricb, L. X VL c, 29, inquit: Z4ertzspa

€hriflam etiam pagani &

udaei credunt : velurrex

![fe autem Chr

Chrifiauorum. fides fl ; & in Pf LXX XVII

DJfimm, prepria

L idem (cribit:

In nulla re tam

vebemthter, tapa pertinaciter , tam obuixe Q contentiefe contradi

citur fidei Cbri-

Jlianae , ficuti de carnis refurretlione,

ChrifH praefertim.

religionis Chrifti adverfarii ,

Quodfi etiam omnes

de Principis vitae refü

rrectione tacuiffent ,

b 1VUE UTRRIT.- I/4;

e€x hoc tamen filentio tantum

abeff , ut ad infringen

dam veritatem & la-

befactandam ejus certitudinem aliquid lucrentur c

aufae divinae hoftes,

ut potius-ex eodem veritas cjusdem nihilo fecius a

dpareat,

Cum enim

viri ingenio & doGtrina praeftantiimi, quibus ad

co neceffitas impofita

erat, ad refellendam hujus rei veritatem omnes a

nimi & diligentiae ner-

-

vos intendere, nequidquam tamen, quo ífuu

m coníequerentur finem

attulerint5 immo potius alia do&lrinae coeleftis

'capita, de Chrifti mira-

eulis, morte & honore divino ipfi

praeftito, fuo confirmaverint tefti-

monio ; evidentiffime inde inferri pot

eft, quod nihil omnino füb ulla fpe-

cie eidem opponere potuerint, &

quod contradicendo huic veritati

ftoliditatis & infipientiae notam fibi

contracturos praeviderint. Ex om-

nimodo eorum filentio conftaret,

immo ex hoc ipfo

quod tam pauci refür-

redionis Chrifli mentionem fecerint, adhuc du

Chriítianae hoftes eamdem n

m conitat, quod rei

egare vel negando d

ubiam reddere, & ad

UL MU u addé REU M

labefa&andum Evangelíftaru

m & Apoftolorum d

e Chrifto ex mortuis

fufcitato, nuntium , nihil, q

uod momentum traha

t; in medium proferre

potuerint; & quidem iftlo maxime tempore,

cum contradiCtio ye] ne-

gatio longe facilior fuerit, quam noftro aevo,

quo longiores jam a Chri-

fti & Apoflolorum aetate diftamus.

anti

Quibuscu

mque adverfariorum Chrifti

quorum (cripta volventibus pa

tet;

omnes religionis Chriftianae ho-

Ítes

; üteunque caufae f*??? confule

rent, vel ad apertiffima mendacia

m WEuCNNRS " h ia "Ua

vel

»

j^

vel ad filentium fe recip

ere coaétos fuiffe,

fi

x

Siléte d,ebhri&i tefurre&tione

Is maxime commodum videbatur,

quippe in qua Chriftus morti pe.

1

i

s ac inferno lues & exitium fadtus ,

exípoliavit imperia & poteftates;

4« quo gloriofo opere

ea palam tradu

Xit ; deque illis trium«

phum egit; C& Il 15., -

idque sv Quvagpuni, Rorz,

L. 4.

per quod deünftus & de

claratus erat Dei filius 1

Verum non omnes voy

&£o filentium hoc (ervatut

qui vel neceílitate & fàcra

mento, vel munere & off;

t5 fuerunt pauci

Coc]efti veritati teftimoniu

cio obftri&i hüic

m inviti licet, immo mala ii

tentione, & quafi

liud agendo perhibuerunt

j

Inter ilos;qui ex Chrifti

hoftibus de refür«

redione ejusdem a mortu

is

in fcriptis fuis teftati fün

t Pontius Pilatus,

'iberii Imperatoris nomine J

udaeac Procurator, pri

m

D

Non enim £antum generati

um locum teneat,

one & morte narratiohi fid

m hiftoricae evangeli

ftarum de Cl

irifli paffi?

es humara conciliatür ; quod haec

füb Pezrio

Pilato, quem non Chriftian

i folum ftriptores,

aznal. L. X V. c, XLIV,

fed ipfe quoque 7zczz;

Chrifti füpplicio adfe

&i mentionem faciens "

nominatim compellats no

n tantum iíte veritatis

generis humani Servatorem innocentem -omnis

teftis falutandus, quod

que criminis expertem

efle, cujus a Judaeis eriminantibus arguebatur ,

"

& fermone & actione

emblematica declaraverit, licet

intempeftive caut

pollebat au&oritate uti, h

üs & timidus, füa, qua

ac vice fibi minus com

modunm

videretur, &

Servatoris potius innocen

tiae quam rhuneri fuo & conície

Iet; fed in primis ad cruc

ntiae confüle-

inionem de

is infcriptionem nobis provocan

dum eft, qua

in genere & praeter op

Chrifti gloria teftatüus, e

utdem Judae-

otum Regem appellavit.

Ipfüm hunc Procuratorem Ro

infcrir

tionis fuiffe au&orem, tcflante e

manum hujus

Xprcfre Joanues

XIX, 19, dubitarí

nequit ; licet manu füa eamdem

; ifla in fpecie form

85 Qqua ad crucem

comparebat, eum confi

fcriptam effe innuitur.

gnaffe veri non fit fimile, ipfi

Haee au

us tamen mandato

tem erat infcriptio c

ruücis (ecundum 7o-

anstm, qui pleniffime illam exh

ibet: Xï:myg

I8deumy.

Ludendi animo hanc a Pilato cruci

6 Nazupauog o BaciYsuc uv

adfixam fuifle , ac (i Sofpi-

tatori noftro adfe&lati irrito conamine re

gni

cerimen exprobrare volue-

rit; quorumdam eft fententia : fed

P

roríus

€extra dubium.

av

eritate aliena, cum omnia

ponant, Pilatum perfe&liffima

m Chrifli innocentiam Co»

gnoviffe, Veri fimilius eff, id eum hac infer

iptione intendiffe

tantum publicum innocentíae teflimoni

s

» Ut non

um exhiberet,

q"od faepius jam

ab illo factum erat ;

fed etiam ]udaeis ftuititiae nota

m

:

publice (criptum ob

& documentum

oculos ponere , quod Regem ha

&

enus follicito ex-

Ípectaverint, huncq

ue continuis füfpiriis anhelaverin

cum votorum compotes fa&ti iftum haberent

€ nunc autem,

; ceum q

uüibuscumque op-

probriis, immo in tragico hoc a&u hortido cru

cis füppli

cio adficere, nec

antea tumultu abflinere voluerint

» quam fcel

eratum hoc facinus perpe.

Wþltravc.rin,t, Nec practereundum , quod tam

conftante animo Chriftum

Mi

(

Judaqu

*

d

y

i E

?*'n j

I

Regem

profeffus fuerit Pilar;, ut, cum titulum mutari ro-

Judaeorum

S . Ort

dinis ecclefiaftici Judaei , & ifta verborum mutatio ,

garent Primate

jfalvo reliq

uo-a

&u tragico fieri haud difficulter potuiflet, nec Romanae

auctoritati

& Procuratoris juri inde aliquid detraheretur, petitis tamen

voluerit, qui in majoris momenti rebus, immo in.

nentiquam adnuere

ipfo interficiend

o C€h

rifto Judaeis nimis cautus cefferat. 7». XIX. 20.21.

bium eft, Deum ita hoc negotium direxiffe; ut etiam ini-

Hinc nullum du

mici teftimonio 8

loria Chrifti regia & maieftas confirmareturs ficque

veritatis ne

.

fcius, immo eju

sdem adeo hoftis, ejusdem tamen teftis fa-

O

ptime hinc Syzefius Cyrenaens , Ptolemaidis Epifcopus ep.

&us fuer

xg. 1

?

LVIIL p.202. ?

dit. Petav. inquitz wes Toi TO E7 yeenupua, T c'aUeH. "yeyovoG

emo 'yWepuno i« SUG*

Que, espyoy gv $

d) Aezsoc Ó« s [DaniÀsUc o ygusoc sungvTe.

raeter haec &y'yeapa a

lia P//ati de Chrifto perhibentur tefti-

sro, Sed

monia, in Ípecie

quae gloriofam Sofpitatoris noftri ex mortuis refurre-

ob quae eumdem maxime nominavimus, & quae

&ionem refpiciunt,

fcripta hoftium, de Chrifti' vita reaffumta, docu-

paulo accuratius inter

menta funt penfi

tanda.

Exítant duae füb Peztii Pilati nomine epiftolae

noti

fffmae ad C[. legrmm Nenmem (1mm0 OtiUS 'Ad -Z"',b'-

inter eruditos

ublicae- expofuüerunt luci

vium Caefarem

Claudianum) perícriptae, q

ii

Sixtus Senenfrs 1

n Biblioth. S. Ventt. à. 1366.

. p. 95. qui unam in ves

liothecae Vaticanae monumentis reperiiffe tradit. Unius

fuflioribus Bib

copiam fecerunt

antlores óev un(aulottgen Vtacbricbten a. 1702. p. 170.

Utramque exhibet 7?

*

Alb, Fabricius in cod, apocr. IN« T. p. 298 - 302. &

litterarüm typum cum orbe litterario communica-

longe plures harum

runt, lllarum altera

exftat in dnacepbalaeofi, five in libris quinque de ex-

itano

füb Hegefjppi nomine editis, quorum auctor poft-

cidio Hierofolym

quam de Pilati à

&ione (ymboliea tractaffet, ita de eodem inquit: * -

ANequaquam 14men m

"

inus exfhit Tels , qi gloriam deminicae agno[cens vefur-

:

[2

uvitus fHiduit s fed eredere perfidus contempfit , frcut teftau

retlionis , praedicar

guv ejusdem epiffola;

Caefuri ia hunc modum dircttn: Pontins Pilatus Claudie c*c.

,

" Hanc quoq

u

e Pilati epiffolam ad Tiberium graece manufcriptam

exftare ip Bibliot

heca Viadobonenfi, Lambecius Comment. L. V . p. 23: per-

hibet.

Alteram ep

iftolam primus vulgavit Barrbelomzaeus Cha[fAuaens, Par-

Kdnet. 1571' P 98' & PO& hunc f'loren,finiu;

te IV Catalogi gloriae mindi ,

a nofatore quodam in antiqua pagina

a. 1668. qui reperiiffe fe illam ;

fcriptam circa a, 1480. refert.

Hac quidem non expreffe refurredtionis

m eam fuppofuit,

vide

]

ri voluit poftridie fta-

Chrifli fit mentie. . Qui eni

[

tim paffionis ; adeoque ant

Chrifti in vitam reditum , cujus ideo men-

tionem facere non potuit,

eamdem effe exaratam; omnia interim in ea-

:

dis(,cïp—l,llorum encomium maximasque lau-

dem, quae ad Chrifti & ejus

des conferre poffunt, continentur.

. In epiftola vero priori, haec Piatus

de Chrifli refurre&ione fcripfiffe p

erfertur: Jj (j4dae) erucifixerum

"i

bus

lle amtem. wmilitibus meig-cujfodim:i

die

gum d fepulto éuflodes adbibuerumt.

- ;r-ï

i.

ii

RU MT UL

L

VII

, die iertió Fgfurrcxit:' ig tAnium Autem exarft negtitid jud)teowtm; ut darézé

dicerents. Dicites quia discipuli ejus. corpus 1pfisis rapue-

T jecunta

m enftadibus &

YHUL,

777

»

:

Sed eum accepiffeni pecuniam; quod fatium füerat , tacere mon porue

- Nam & il

luoa fuvvesciffe teffati [umt fe vidiffe, & fe a Tudaeis pecuniam accepiffes

Haec ideó ingeff;

ne quis aliter mentiatiy , & ac[Himét credezdum meüdacus Tá-

dacorám, - ln genere in hisce epifto

lis füb Pi/ati nomine referüntur Chri-

fti miraculà & iniqua.ejusdem a Judaeis fa&ta accu

(atio, crucis füppliciam

miracul

& in illarum altera, relürreGio, & quod ob :

H

4 vulgo inter Judaeos

& plebem Dei filius fuerit habitus & adpc:

i

atus.. Vid, JFeckemü diff. dé

Buddei m.,w(itd-*

E

- Pontiü Pilat épiftola ad. Tierium éirca vés jefa Chrifti geflas.

édiiat ;

üo páchalis de Poz

tio Pilate evangelicae veritatis refle, quae legitut 2 m

-

1 & p. 79« feq. 4 Stelen,

meditat, exeget;. PL p. 3"779.; Adla cruditarüm a. 1699*

13 D. 127.

W

:

-

Celebratur pfaeter ha

s Pilati ,epf&oïas as Dépa drAdTE VE fryéuiovo6

Xoi 8 dep

QOusca TiBsouo nzucoizi & Papyr; in qua

1

:3

qugi V8 xUgis wuwy VUS

affio ; mors & refurrectio ; juxta liaec vero alia

^

Servatoris mniracüla; p

quaedam inprimis circa reditum Chrifti

e mortois , quorum fiulla in (a»

fabulasque redoletitia recenfen-

i

cra Evangeliftarumi hiftoria mentio fit j

ER

z

tur. Ejusdem fragmeniti

partetm Lambecius qu

oque I. c. comimunicavits

:

M

z

4

qui i eó

detn códice tmnan

uferipto referiptem Tibera Imperatoris 4d Pilatum

tl

teftatur. 7i4. haec relatio gt, & lat, apud Pabricigm l €.

etiam reperiri

P.II[. p. 4$6. feq. " Fa

bulofath haac effe relationem féqueus manifefta»

bit fpecimen de refurre&ione €hrifti;

quod ex latina vertione l.. p. 463:

bbatborum. fablo want , founs de cocló andirms

adícribirnus: 24f die prima Sá.

d

efl , cáelusque Iumine perfafum

féptsiplo tazto duantum aliis [olet diebus, Dié

li fplendare prolutens, &* quemadmodum ful-

tertia nóllis, fol vifus efl incomparabi

4ura in Lemp

effate [nbita promicants

fie Viri llcida wefte 6'7' gleria magnua judüti

apparuerunt,

cum. innumeralili multiiüdine clamantinm & voce magni toniiTti

: CHRISTVS CRVCIFIXVS RESVRREXIIT. — £f qui

L

iuftar proloquente

fb terra. apud. soferos

fervitutem. fervierant y prodieruni im vitam hiatu terrae

tAntó , acfí. fundataenta

nulla effent, ita t aquae ipfae [ubier abyJum adparerants

H

d

um emortuis plurimnis refs

seitatis obiiain veniebant coalefles [pirstits corpore praes

diti « - s Per tetam porró nottem

lumen iftud lucere neutiqum defit. — .4t .Tu5

* pauci verajine terrae abforpti

f'unts u altera die defideraréntur

daeoruui o

multi Tuda

eieX dis qui in Chriflum dixerant, — ls dualid hóm quisque u6*

ffrz»r";)'z 'äidit P

bastasmata fefe cónfpicienda obrulerunt,

ANeque . iga Tüdaeoruta.

iqitidemm ever[ae [unt omnes,

. [uxta duas epi-

fabfliit. Hlierofolymis

Symagogas.

ftolas.& relationem

Pilatij de

quibus diximus ; 4&4 quoque ejusdem de

affione & refürredrione

j C€hrifti a feriptoribus rei -Chiiftianae cele-

vángelii titulo infigniuntur ; ita ut; quod

brantut, quae vulgo JVicedetei e

recentiori aetate pervulgatum e

ft lüb Pfeudenicederzi evangelio, juxta tra-

Pilati Hierofolymis teperto;

4 o VTA

ditionet ab Imperatore Theodofo in domo

quod

&

od füb a&is Pilati celebratür (criptum; anum plaae ideraque fit;

Quid

iterum exhibet Fabrieins L. c. p. 214-297.

N

aE ER

A ii

x

x

vl

ftiano quoc

id de hisce Pif'ati-Fcrïptis judicandum (it, ex addu&is facile-

tet.

V

tramque epiftelam füb Pilati nomine incl

ytam , prout hodie

gem. YDett

ftat fictam effe & commentitiam

Caefari tum

» quippe in qua ne nomen quidem Ti.

ant. Caefares

berii recte pofitum deprehendim

us, nemo eruditus dubitat, nec id, quod-

Anit

quisque validis rationibus comm

otus firmiter credit, in dubium vocare,

.

faves.

numquarn nobi: per(vadebimus,

rium transr

Idem quoque de Pi/zri relatioze ftatuen- —

tione. valid

dum, nec non de ejusdem actis,

quae füb Nicodemi evangelii titulo

proferuntur; quippe quibus in tantu

m fidem habemus,

unquam dic

in quantum eadem .

p'oba*tm fi

cum $. Eyangeliftarum hiftoria referunt,

reliqua vel fanae doctrinae, vel-

hiftoriae facrae adver(antia,

ad fábulas & fi&tiones ablegamus, — Pluribus

qaam maxit

provocaíle

id docet argumentis, quibus noftro quidem judicio in hac re ne quidem.

"s veftras,

opus eft, 7lemoztius i memer, bift.

eccl. T. 1. P. 542. 6 Basnagins in annal, —

d an, chr. 33« Conf, To. Hornbec

kius mifcell, S, p. 32- 344

Inde tamen quod:

Et cum de c

vera & genuina five piítola fi

ye aCta ad noftra

i» archivis

m aectatem non peryenes.

enftodire cenf

rint, nullam umquam éxttitiffe Pilati epiftolam

vcl relationem & a&ta de

hoc argumento ad Tiberium fcri

Jici

oteft :

pta, inferri omnino nequit, Contra-

niffe, cum J

riüm pluribus caufis füftentatum

imus,

Provocavit ad 44 P

hac disquifitione defendendum fusci-

ilati, genuina fcilicet

DXSEM

P

; tum temporis.

fermone quc

fine dubio in loco publico recondita, vel etiam

m

l;*

tione intelli;

uoád apographa pluriu

babere neq.

-

manibus tríta; ia quibus quae témpore Praefedl

urae Pilati c

am Tiberio

getta fünt, confcripta füerunt 5, 7uffizus AMartyr.

*ipel. 1. pro Chriff. hiscä

um 'Chri&mæ

z

.

verbis p. m. 72. zxe Tavya, ovt "yeyovs,

]

1

tteris vel :

UVCOJé [LOLJEW E& TOV £724 [1oVTIS.

mus,

Adju

FHiAaTS "yevouevuy axTan.

Quae verba pa

ulo poít venerabilís teflis fe-

cunda vice iterum repetit: zi dr raura. $

TTOPIGtV, 6X TV &7T4 L1OVTIS AT

445, Pilatun

yevousiey axre» hOi QuyacOs.

verbis refert

Sunt inter eruditos,

qui jujlini

T"poG "ov l:

Verba-ita yertunt: Ex a&: quae fub Pantio Pilato

facta fnt , qu

ae interpre-

tatio Baszagio quoque placuit, qui fub titulo 7

&V £71 Tloveig

voc Tgu B

IM4ÀaTS y&vo-

071 £, VERQGV |

pevov axvov, non fcriptum aliquod Pilatj adorum [eu c

ommentario-

ruüm; fed potius re$ cum Chriíto geftas P Procur

atoris tempore , &

Citarunt pra

a S. Evangeliftis memoriae proditas a 7w/lize innui e

homil. im paf

xiftimat; fed nullo

verbis: 24: ;

fententiar füam füperflruxit fündamento imo illa

m potius evertendi

füppetit ratio.

Si enim haec 7a/ze mens fuiffet,

vocabulo axroy abfti-

Praefes Palae]

tulit de pafffo:

nuiffet, & verba ita pofüifet: vav» &v Ilovri ri

À«t8 ysvouswov, — Poft

;y;qm » Tertulliiazus Patrum a

utiffimus ad qua

edam a Pilato litteris

dem.G»egeriz

confignata refpiciens, cum ii Z4poA

Q

iA

acta Pilati m

etico (CjUOd a, C.

198. exaratum effe 7a.

uon valeres à

Laur, AMoshemius peculiari differtatione , 4e aetare

apelogetici Tertulliani,

nituntur.

uae in volumine difernasomum ad bifl.

eccl. pertinentium , prima eft,

evicit) c, XXL de Chrifti refüurre&ion

AGa P

€ & adícenfone 'in coclos

g

dam ab eod

in antecedentibus egiffet ,

haee addit wgrba: — Ea emwia

fuper . Chrifte

nullum adm

Pileus, C ife jam pre

f«« canfcim;iä; Chri]liqng; (h,

l. idem ac

fautor & defenfor Chrifti;

Chriftianum

€X commen

enim proprie Pilatum non

fuiffe, plura argumenta comprobant, & q

uae . circumfertur inter Coptos

quos Pbilo i;

que monun

traditio, de Pilato ad Chrlftu:p tande

m cónverfo & martyré, deChri-

ftiano

**

w«

IX

ftiano quodam Cop

to Piläti nomine nbtato, fünt ihtcllïgenda. Fid.3flls

facile-

em, YOeltbift: T. 1

X. p.4€9. & Meroires de "Trevoux. a. V717. p 17577.)

hodie €

Caefari tum. Tiberio munctavit.

Sed C Caefares. credidiffent fuper. Chriflo, f

Bidem T.

aut. Caefares: non effent. [a

ecHlo necefarti ,

ant fí & Chrifliani potuiffent effe Cae-

dtenderat ad quoddam Pilati fcriptum ad Tibe-

—-id; quod'?g

faves-

Animum jam a

n VOcare,

rium transmiffum Cap. V.

uem locum infra adcitabimus.

ua ra-

;g Ítatuens-

tione. valida haec Tertu

liani relatio in dubium: vocari poffit. nihil

;elii titulo -

unquam dictum aut (criptum eft, inprimis cam omnibus in univerfum

um eadem -

oba*tm fit eumdem accuratiori rerum romanarum hiftoria & notitia,

trinae, vel.

fuiffe imbutum ; quippe quem ad a&ta publica faepius

Pluribus

quam maxime

provocafle

conftat,

Sic -in apol.

inquit : ^ Coxfulite ' comsmenta-

3e quidem -

»js veftres, :

llic veperietis primum Neranem in. banc. [etlam gladio fevociife.

(5 12 annal,.

(cribit: Ewm muxdi ca[ume

E

?

t cum de eciipfi tempore mortis Chrifti agit,

Romana: avchiva

men quod :

i« archivis ve[lris . habetis.

Et coóntra Marcionem

) pervene-

, fideliffmum teflem Dominicae nativitatis, Nec ob-

cuffodire cenfum Augn[H

&orum Pilati fcriptorum expreffe non memi-

& adta de

jici

oteft: Tertullianum a

Contra-

niffe ,.

cum Pilatum Tiberio de Chrifto tantum nuntiaffe fcribit; quod de

lum íÍüsci

us hac de re cum Tiberio habito, & orali narra-

fermone quoque oreten

| tempor

tione intelligi

poffit.

Talis enim hujus verbi explicatio locum plane

)a plurium

babere nequit,

eo quod Pilatus Procuratoris munere functus, mortuoe

m Chrift

-

am Tiberio Romam redierit.

Nihil proinde fuüpereft, quam ut de

brifl. hisc

|

itteris vel actis ad Tiberium ex Judaea fcriptis iftud »»»rizre intelliga-

£724 Tlovvi8

mus, Adjungimus hifce teftimoniis Ezfebzus , qui pariter ac Teresllia-

aö

* teflis fe-

9I5 »

Pilatum in fcriptis fuis a&tis refurre&tionis J. C. fuiffe teftem, his

18 IuAaTS

verbis refert, Hiff. Eccl. L. l. c. 2.. Ta, 7r&gt V6. X YEXQUV aVegeTéuC TH G'ül-

jui jufh'ni

ayvac 5àn xaO- oAne sra us tme (Ds(Jonpevo, xuAa-

T/poc "u lugS Qs 8 ti6 7

e interpre-

voc Ti9sguo BaciMes nowsTas

&i T2 d& aAAa.c auT8 UO cuevoG vsparrétate, u a

AaTS '"ytV0-

oTI E& veXQay ueras Dawaroy avas ass

nÀz Gsoc &iVcu sratQa, TOIG 7 À AOIG &TTETT I SUTO.

mentario-

publicum Pilati fcriptum Chryfoflossus

Citarunt praeterea ex antiquioribus

mpore , &

homil. im pafch. VV. Epipbanius Haer. L. Orofrus biff. Eccl. L. VIl. c. 4.. his

fed nullo

verbis: 24r poffquam paffrs eft Chriflus , & e mortuis ve[urrexit « - Pilatus

evertendi

? v6-

Praefe

$ Pulaejfinae provinciae ad Tiberium Imperatorem atque ad Sezatu

T«v abíti-

tulit: de paffone

& refurretlione Chrift; confequentibusque virtutibus &c, — Tan-

Wa

Poft

Turonenfis in bifl. Francor. L.L c.21:., narrat, fecundum

ato litteris

dem G»egerius

aéta Pilati mi

lites fepulchri cuftodes confeffos effe: fe filinm Dei reddere

im effe 7o.

Tertullianis

nón valeres aliique plures, quorum relationes; addu&i/sk hifce teftimoniis

'nituntur.

.

prima eft,

A&Ga Pilati genui

na tantique momenti res exhibentia, fcripta quon-

in coclos

dam ab codem fuiffe, & omnimode aliquando exftitiffe, dubium plane

uper. Chriffe

aC t ao p OR

nullum admittit. -Ex Plzii fecupdi epiftolis ad Trajassm miffis nec non

, idem ac

!

eX commentariis rerum quotidianarum ad Ca/igslam Alexandria Ícriptis,

atum non

uos Philo in legatione ad Cajum wrroyvmpuorriuag sQzuseidac adpellat, aliis-

narum

inter Coptos

que monumentis peraptiquis edocemur , provincianjm Koma

, de Chri-

Prae-

Qiano

*

$

X

Praefides ac Procuratores ad Im

peratores fupremumque magiftratum

Conjugis fuüat

retuliffe, quid a fe aliis

que praefeQturae fuae tempore ecftum fuerit, ut

ad omnia , q

quicquid in orbe Roman

O contingeret, ejus cognitionem ae notitiam

Codem ex pr

naucifcerentur, quo inde in commentarios & aéta publica exfcriberen-

centurione, .

tur relationes, Cum eruditiffimis proinde viris, Korrbolro, Pfannero, It-

nationis & of

tigios Cellario, Deylingio, Fabricio, Oleario, Autloribus Qev

tus, Zarc. X

unfd:ulbigen 9tads

ticbten, Banmgartenio im 9lug;ug ver

$ivden- Geftbübte. TTom. L. p.226.

tum; qui ad.

ven. Collega noftro Lilieztbalo, in o

e

chri cuftodes

guten &ade. T. X. p. 198. ali-

isque compluribus rem totam accurati

ori mentis lance examinas*'ibus,

ex militibus ct

flatuendum:

retuliffe omnino Procuratorem Pontium Pilatum ad Tibe-

quo tremefac

rium Romanorum lImperatorem;

quid cum Chrifto in Judaea accidit,

C&um Ífit, &

qua ratione ad crucis fupplicium damnatus ,

cuftodiendum

da & miranda, in fole, terra,

mortüis & aulaeo tem

quae füb morte ejus ftupen-

pli contigerunt,

Goritate, ipíc

quae de ejus miraculis publice & in omnium confj

ectu fa&tis fama fpar-

derit, omnes

fit $ m»xime vero quid de ejus gloriofo ex fepulcl

d

ro egréflu a militibus

rüm gratiam,

Romanis comperiit.

Nemo íàne de his omnibus

dubitare poteft, qui

diorem inftitu:

tum rei geflae magnitudinem & ccrtitudinem, cui

eandem inftit

milites ipfi praefidia-

rii magna €x parte interfuerunt teftes oculati;; quo

rum nonnulli faltem,

&us erat, in|

ipfi totam rem Romam perícripferunt; tum P

raefidum perpetuam con-

fti ab ejusden

fuetudinem, immo quoque officium fancte fem

per obíervatum confideraf,

manae cuftodi

qui res provinciae longe minoris momenti i

n a&a refereb

noxio PZatas :

ant & Impe-

ratoribus perícribebant, quod P/zi alioramque exemplu

m indubitato

ipíi; quam fàm

evincit; ad quod Sverozz teftimonium accedit, qui retert

; quod füb

one milites pi

Tiberio neque tam parvum quicquam , neque tam ma

gnum publici pri-

re? Ipfi Judae

vatique negotii fuerit, de quo non P. C, nuntiaretur.

Fuere haec quae

XXVIIL 14. 1

cum Chrifto acciderunt, in fpecie ejus mors,

debuiffe eumd

quae ex inveterata Judae-

orum ira & indignatione, contra Pilati intestionem & conamina in con-

rationibus all:

trarium tentata, provenerat, cjusque refürre&io, quae faltem Chrifti

tatum füiffe, ac

innocentiam a Pilato toties declaratam , Judacis

probare poterat, ejus

! ori transícrib

conditionis ac argumenti, ut ca ob rationes

. L. XV. collig

politicas non potuerit non

ad Imperatorem prolixe & ia omni ambitu

»quo haec aliaque contige-

.3mae notiffimai

rant, perferre, quo fe ob injuftam Chrifto

» quem innocentém omnis-

,eumdem Ror

que criminis expertem credidit illatam mortem apud füpremu

m. Magi-

; Chrifli morter

Íftratum purgaret, omnemque ignominiofae huj

us necis culpam in Ju-

Chrilu:, qui T

daeorum Principes & Synedrium devolveret,

ficque caufae füae optime

Jupplicio affe&lus

patrocinaretur,

Tanto magis Pilatus faluti fü

ae hac relatione coníülere

-hve hiftoricae

debuit, quo facilius res peracta a delatorib

us,

inimicisque fuis omnia

- gnitum , (quar

in pejus interpretantibus ad Imperatorem deferti

potuit. Quod maxime

Ípexiffe videat

de Chrifti refurrectione accuratiorem notiti

am fibi comparaverit eam-

nuinum & quc

que ad Tiberium pertulerit, ab eo qui totu

m hoc negotium eonfiderat,

umquam perv

in dubium vocari nequit. — P//z«s Chriftu

m ad tribunal füuum dilatum;

I

documenta pu

innocentem. juítumque pronuntíavit; fic eum publice coram accufato-

I

a quibusvis ho

)

ribus praedicavit, manuumque lotione fignificavit. Z44h, XX VII. 24.

cedit, Qquod r

Conju-

XI

Conjugis fuae Proculae fomnium tanti jam valuit, ut ejus attentionem

nagi&rafum

nífuerit, ut

ad omnia, quae cum Chrifto & circa illum contigerunt, excitaret. De

ac notitiam

€odem ex prodigiis mortem Chrifti comitantibus & infequentibus, & a

centurione, qui pracfens cum [tupore cun&a viderat, fibique fübordi-

exfcriberen-

Pfannero, It-

nationis & officii lege figillatim narraverat perceptis, certiffimus reddi-

tus, Z4arc. XV, 44. 45. nemo igitur imaginari fibi poterit, hunc Pila-

bigen 9oads

m. L. p. 226.

tum,; qui ad Judaeorum inftantiam his exhibuit milites Romanos fepul-

p. 198. ali-

chri cuftodes , adeo harum rerum fuiffe incuriofum, ut non accuratius

minan*ibus,

ex militibus cuftodibus earumque praefe&o ipfo refurretionis Chrifti die,

m ad Tibe-

uo tremefa&i fepulchrum deferverunt, quaefiverit, quid hoc die fa-

aea accidit,

€tum Íit, & cur non circa fepulchrum commorati fuerint, quod ipfis

»jus ftupen-

cuftodiendum injun&um erat? usque dum deferendi illud publica au-

ontigerunt;

Goritate, ipfo hoc die tertio veniam nadi fuiffent. ' Quis porro credi-

s fama fpar-

derit, omnces omnino milites fic fuiffe pecunia corruptos; ut in Judaeo-

ua militibus

rum gratiam, nullus, ne quidem Praefidi fuo verum dixerit

; qui rigi-

diorem inftituendi inquifitionem plena cum poteftate inftru&u

$.1mmo u£

poteft, qui

/fi praefidia-

eandem inflitueret praegnantibus ex caufis füpra ex parte allatis obftri.

aulli faltem,

&us erat, inprimis cum rumor inter Judaeos divulgaretur, corpus Chri-

)etuam con-

fti ab ejusdem difcipulis furto efle ablatum, dormientibus cohortis Ro-

| confiderat;

manae cuftodibus? Num huic ftatim rumori militibus füis inhonefto ac

at & Impe-

noxio Pilatus füpra omnem modum credülus fidem dedit? Quid facilius

i indubitato

ipfi, quam famae hujus mendacium expiscari, immo de Judacis tali rati-

» quod fuüb

one milites praefidiarios ac vigiles injuria adficientibus vindictam fume-

| publici pri-

re? Ipfi Judaei verebantur, ne ad Pilatum rei veritas perveniret. ZZzzb,

e haec quae

XXVlll. 14. 15. Ex his omnibus non tantum adparet & potuiffe &

terata judae-

debuiffe eumdem certiorem fieri refürre&ionis Chrifti; fed quoque ex

mina in con-

rationibus allatis ipfaque neceífitate & propriae falutis cauía inci-

ltem Chrifti

tatum fuiffe, ad haec omnia pro more ab antecefToribus recepto Impera-

P terat, ejus

jtori transícribenda. Poteft idem haud obícure ex verbis 7aciz; Annal,

otuerit . non

. L. XV. colligi, quae fübindicant hiftoriam de Chrifto 'tum'ïtempor'is Ro-

jue contige-

.mae notiffimam fuiffe , inprimis eamdem tempore Pilati accidifle, & per

itém omnis-

eundem Komam denuntiatam eíle; fic enim 40 circiter annis poft

! Chrifli mortem & refürre&tionem inqüit; 4z£or somini; (Chriftianorum"

num. Magi-

ilpam in ]u-

Chrifus, qui Tiberio imperitante per. Precuratorem PONTIUM PILATUM

fuae optime

fupplicio affeéles fuerat// Sed num hoc Pilati fcriptum, five epiftolarum

1e confülere

five hiftoricae relationis, five tandem a&orum nomine aliquando infi-

e fuis omnia

gnitum , (quamquam TerzzllLiaggs qui auntiaffe Pilatum fcribit, epiflolapo v«

Jod maxime

lpexiffe videatur, 7»fli»us vero ati4), five unum, fiveplura fuerint, ge-

'averit eam-

nuinum & quoad autographum , in manus Chriftiani coetus antiftitum

| eonfiderat;

umquam pervenerit, dubium prudentiotibus videri poteít, cum talia

um dilatum;

documenta publica in tabulariis Romae religiofe & magna cautione , ne

m accufato-

. a quibusvis hominibus-volvereptur , adfervata & cuftodita füuerint. Ac-

m

vel

XXVII. 24«

|tedit, quod ne unicus quidem Patru

Conju-

£

" ecclcüaü?Corum,exemplum

epi«

Es

«

"

Xl

epiftolae vel

rcla*ïltïonis,. vel a&torum exhibeat; *ut eademwfeumquam Yi

F

diffe, adfirmet. Quando itaque a Celeberr.

á

abricio quaeftio in hoc argu-

mento haud füperflua excitatur: Unde fciri poffit, utrum ifta, quae in

aGtis Pilati exftitiffe ait 7uflinus (mec mon Tertullianui) vere etiam fueriat.

in commentariis a Pilato ad Imperatorem miífis , & unde commentarii

ifti in vulgus manaverint? ad eamdem refponderem, quod non credide-

rim hosce commentarios hoc tempore & quidem quoad autographum

Pilati, in vulgus emanaffe, omniumque oculis ac manibus ufurpatos fü-

;jg!äg N

áffes Tuflinum tamen, Tertalliamum , ceterosqve ftrenuos prudentesque

F3

Chriftianae religionis defenfores , horum fcriptorum adorum certam

confequutos éffe notitiam , nec armis dubiis, quae facili negotio ab ad.

verfariis rerum Chriftianarum callidiffimis deftrui potuiffent, in re ma-

ximi momenti, cum hoftibus atrociffirris pugnare, temere aufos fü.

iffe, Jam optime notavit //aacus Cafanbonus exercit. X VI. p. 679. ex 7-

ivi, Tertulliani , aliorumque. veterum verbis colligi non pofle, velepi-

flolam vel relatiouem ,| Nel aa Pilati ifta aetate evulgata ita fuife; ut ome-

nium tererentur manibus. Id tamen quisque facile concedet, epiftola-

rum vel actorum notitiam pervenifle ad facros Chrifti civium Antifti-

tes, fortaffis per aliquem e. Caefarum miniftris, qui ad Chriftum con-

verfus, quae, ipie fcrinia tractans Auguítorum certo certior comperis-

fet, fidei fuae fociis fideliter narravit. Tanto probabilius hoc effe vide-

-

tur, quanto certius conítat, jam Pauli tempore in aula Romana & fa.

mulitio Caefareo exftitiffe nonnullos,'qui Chrifti nomen profitebantur,

Phi.lV.22. Auget hanc probabilitatem , quod venerandi Patres; qui

teftimonia Pilati ícripta pro-rei Chriftianae veritate allegant, non in ge-- -

nere tantum, iftà adcitent; fed quoque potiora eorum momenta refe.

rant; fübfcribendum hinc Z/zac; Cafauboni. optime füfpicantis fententiae, -

quod aliquis Caefareorum tabulariorum cuftos, five cui antea ad haec.

Ícrinia acceffus permiffus füerit (immo fortaffis ipfe Terrelazu:, qui quod —

d.

hujus rei mentioriem non fecerit, validas fine dubio caufas habuit) tan-

dem Chrifli civis factus, totam rem, & (criptorum iftorum argumen-

tum, cum uno atque altero ecclefiae doctore communicaverit, qui hoc

in fcriptis & apologiis fuis relatum retulerunt; usque dum relatio haec

dicendo fcribendoque ad plurimorum notitiam perlata, hinc & inde ut

fieri folet, additamentis ampli&cata & variis titulis & infcriptionibus infi-

m

gnita, cuidam Chriftiano vel etiam uno pluribus occalionem praebue-

runt, ejusmodi epiftolas , relationem & acta Pilati fabricandi, cum ftoli-

dus zelus, & füperftitiofum rei Chriflianae;figmentis opitulandi ftudi.

um, tantum (criptorum fabularum & fraudis plenorum cumulum acerva-

ret; quae poftea fucceffu temporis ab artis criticae imperitis pro genui-

a

nis Pilati monumentis reputata (ünt5 quod facile di&ionis & fermonis,

a Tiberii faeculo alieniffimi genere, aliisque argumentis validis refutari —

110-

j

poteíl. d. 70?.-E:/qtrdz' Nan-C/äfi]ffan0rnm de Chriflo: teflimania, p.

118..

*

XIII

nä. & Aucores ber 9lIlgetm. QBeItgefcb. TJIX; p

. 409« Nc;t. m. Quam-

:

vis itaque facile largiamur, omnia füb Pilati nomine fcripta ad noftram

actatem perlata, effe mutilata immo exalioingenio a variis au&toribus pro-

fe&ta, quare quoque ab invicem divería, proüt a variis manibus muti-

lata, aliisque naevis notata, (licet, quantum in genere ad argumentum,

quod in iis tractatur, nihil, quod a Pilato fcribi non potuerit in illis oc-

currat).proinde non eadem effe, ad quae antiquiffimi coetus Chriftiani

doctores nutum íüur intenderunt, ac provocarunt; non tamen ideo

igtieue

quis argumenti copiam obtinet, numquam vera & integra Pilati exftitifle

a&a, nifi-quis vano dubitandi pruritui fe tradat , & ultro dubitare velit,

quo-umquam poffit, " Quis fibi-perfuaderet, viros tanta prudentia, erudi-

tione & veritatis ftudio praeditos, quales nominati antea (lrenui religio-

nis Chritianae defenforcs fuerunt, tantae audaciae, & aufus plane teme-

rarii fuiffe, quod in commodum Chriíti civium ad ultimum discrimen

in publicis ac fanguinolentis perfequutionibus reda&torum, ad ac&ta Pro-

curatoris Romani, numquam fcripta & nuspiam vitibili

a

rovocaverint ;

quae fi a religionis Chriftianae adverfarlis füppofita & e

&i

&a judicata fu-

itlent, quod ilto tempore facili negotio demonftrari potuitfet, fi talia fig-

menta Chriflianorum ingenio exclufa fuüiffent, toti rei, quam defenden-

dam (üfceperunt, ruinam atque exitium contraxiffent, Multo minus de

illis, tamquam omnibus notis & tanta quidem fiducia firmaque convidli-

one publice. loquuti fuiffent, & fcrip(iffent;.& minime omnium eorum

contenta magno ambitu & aliquando fecundum verbaallegaffent, nifi ea-

dem vel propriis oculis ufürpaffent, vel eorum- apographa omni fide di-

gna fuis mapibus tenuiflent; vel unus faleem eorum copiam nactus fuiffet,

Numquam certe.ad illa in apolegiis fuis provocaffent, quippe quas, in fpe-

cie vero Tertslliazus luarh pro Chriftiana religione defenfionem, ad Roma-

ni imperii ProceresRomae degentes transmiferunt, Quis fallere hunc vo-

luifie ex quodam fundamento füfpicaretur, cum ipfi in hifce circamftan-

tiis magnopere verendumi fuerit, ne perfrictae frontis & fallitatis, publi-

cis ex tabulis arpueretur caufaeque Chrifti noceret magis, quam opem

ferret.. Nec obftat quod Terrzdliazus aliquando credulus fuifle perhibea-

tur, cujus vitii eum maxime Zarezzus accufavit Zzzal. eccl. Tom, Il. ad/

ani. CCl £. 302. Licet enim hoc omnino negare non fufcipiamus, neuti-

n

uam tamen ideo concedimus, virum gravem, prudentem, modeftum &

veri ftudiofum, qui utique Terzz/liazus omnium confeffione fuit, in tanti

momenti re, qualis provocatio ad Pilati a&ta erat, nimis credulum fuitfe.

Fuerit interdum ad credendum facilis, fed erat quoque nonnumquam

aulo difficilior & veterum hiftoriarum diligens explorator, riec iis firie

examine femper aures praebuit.

Fuerit interdum credulus , non tamen

-

uae vulgo narrantur, omnia conficla funt. Qui plura credit, non fitio-

nibus tantum, íed etiam veritati fidem habet. "lTandem admifcuerit [i-

cet aliquando narrationibus fuis fabulam ; annon omnia

fert pro

*

!

B 3

guae'rc

-

1

fabrt—ælki's

XIV

fabulis,fünt ae(fimanda? Talis fi confequentia concederetur, paucis ad-

modum fcriptoribus vetuftisimmo nulli omnino fides effet habenda. Ín-

con(ideratum & temerarium plane animum prodidiffet, qui Chriftiani

coetus defenfionem füfcipiens, in tetius orbis Romani conípeQtu aliquid

afferere auderet, quod (1 verum non fuiffet, oculari tabulariorum infpe-

&ione falfi ftatim potuiffet convinci. Curmque praeterea Tertalliazus fo-

lus non fit; qui Pilati fcripta citet, fed 7slumm AMartryrem inprimis, &

juxfa hos alios, recentiores licet , focios habeat; hinc:viri do&tiffimi

haud pauci rerumque harum optime gnari, ex hac primorum ec-

cleiae Chriftianae doctorum. ad haec Pilati documenta provocationc

de veris a€ genuinis Pilati aGtis:dubitare , criticosque tales ,. qui au-

dacius faepe de iis dubitant, quae ab antiquis Ícriptoribus, maxime

Chrifianis tradita accepimus , imitari merito detre&tarunt ;. immo

tius omnibus folide penfitatis eadem tum temporis exítitife adfir-

marunt,

Ex eo certe füundamento ; -quod ifta, quae noítro tempore

TPilati nomen prae íe ferunt, fcripta, non fint genuina, citra veri-

tatem & legitimam confequentiàm infertur , nulla plane umquam exfti-

tiffe vera, maxime cum teítes, quod talia exftiterint, adfint plures, ad-

veríus quos nuilalocum habet exceptio. Haud pauca ex antiquiflimis

faeculis inflrumenta pacis ; foedera, privilegia , teftantia fanctionum olim

factarum documenta, vario cafu interierupnt, nec genuina, atque integra

de illis exemplaria proferri.]am poflunt; numquam tam

enideo, & ex

folo hoc capite in dubium vocatur, exftitiffe aliquando talia, remque ita

fe proríus habere, prout rerum civilium.fcriptores fide digni, quique tem-

poribus iti

s vel coaevi ; vel propiores faltem vixerunt, eadem allegant.

ÍImmo omn

ia;quae hisce in(trumentis & a&is publicis, licet deperditis fu-

erftru&ta funt; invariata perdurant, quando nulla veritatis fpecie demon-

ftrari poteft; numqu

am talia negotia gefta, nec proinde aliquando ad ve-

ritatis normam fcriptis effe relata,

liidni igitur in bac caufa noflra, aQa

olim Pilati vera & illibata exftitiffe défénderemus, cum nihil , quod non

exfliterint, dici, immo potius quod copfignata fuerint, & a Pilato con-

fignari debuerint, pluribus argumentis ncc non teftibus communiri pos-

fit. Nullus umquam ethnicorum religionis Chriftianze defeníores , ifto

tempore, quo ad Pilati documenta provocarunt, falíi arpuit, illisque op-

onere in animum induxit; quod talia fcripta, ab illis ultro allegata, num-

in tabulariis Romanis ad fervandum in

quam litteris confipnata , nec

pofteritatem ,. recondita

füerint; fed potius Chriftiani nominis hoftes

&a tuto provocantem , tyrannide & marty-

Jujlisum primum ad Pilati a

rio opprefferunt , quem argumentis & criminatione falfi vincere

Ipfi itaque hoftes, de genuinis Pilati a&is con-

non poter-ant.

vidi, alia incefferunt via, fingendo fcilicet alia a&a fub Pilati nomine,

rei Chriftianae adverfa, quo ipfo nefario conamine invito & praeter

füam opinionem & intentionem , novum nobis pro genuinis Pilati ais

argu-

J

»

7

XV

ergumentuis procurarunt. Prodita enim funt, poftquami Patres füpra nominsti ad Pi-

lati a&a tute provocaffent, fub Maximini períequutiorte ab ethnicis cffida in Chrifti

Servatoris noftri contumeliam multisque blaspheruiiis confareinata *& Uzauvgavo, 38

IBÀa78, de quibus Evfebius in biff. ecc]. L. 1X. e. 5. conqueritur, quod multis blasphe-

miis & msli genii fcommatibus referta fuerint, fpuriamque &orum originem argumento

chronolozico evincit, fcilicet qued anno feptimo imperii 277e777 fcripta perhibeantur,

cum tamen P//atus hoc anno nondum in Palaeftinam venerit, Videntur haec acta falfo

Pilati homiae infignita, ab ethnico quodam hoftili in rem chriftianam animo fabricata,

quo argumentum a religioris Chriftianze defenforibus, adverfus ejusdeim hoftes, veris

Pilati actis fuperftrudum, infringeretur. Ex hifee interim fictitiis ac antiquo jam tem-

pore excogitatis, quae veris opponcce ftatucrunt adverfarii, ad exfitentiam genuino-

rum Pikiti a&orum in hoc cafu, nifi fümmo certitudinis gradu, probabiliter temen ar*

gumentari nobis licet. Caufam no(tram defendendam non evertit, quod A&. IV, 27.

oft refurre&tionem Chrifti PiJazus corum numero accenfeatur ab Apoftolis, qui infen-

fiflimis Chrifto adverfabantur machinationibus, adeoque a verifimilitudine abeífe

yideatur, tam honorifica de eodem fcripfiffe ad Imperatorem, Confenfit quidem Pila-

tus perfequutieni in Chrifti difeipulos, reclamante tamen confcientia & magis in fpe-

ciem, ut Judaeorum furori eederet. lidem Apoftoli in publico concilio Acf. HI. 15.

Pilato teftimonium perhibuerunt, quod Chrifti innocentiam agnoverit, illumque cru-

cis fupplicio liberare & dimittere voluerit, Non vero compreffit Chrifti civium perfe-

quutionem ab aliis conftitutarh , quod res religionis ad fe non pertinere, nec fui fori

e(fs judicaret, Propenfam fuam voluntatem vero in Chrifti difeipulos & opere quidem

ipfo declarare, ob tumultuantium Judacorum odium, quos maxime timujt, fclicigati

fuae minus proficuum reputavit.

Mirum interim cui videtur, quod primorum faeculorum Patres tam infigne hi-

ftoriae Chriftianae documeninm cujusmodi Pilati feriptumi fuit ad refutandum ethni-

corum ealumnias, exftinguendaque maledi&orum tela, haud parum conferens, quoad

omnes ejus paries & in extenfo ia spologiis füis pro ceufa Chriftiana noi conferva-

verint; is perpendat velim , quod utique acta Pilati, non nuda folum allegatione ad:

tigerint & in tranfitu quafi ad ea provocaverint; fed quae exftantiors pro iftorum

temporum ratione, ipfis vifa fünt capita, exfcripferint, librisque füis inferuerint, Ex

ipfis hi&e S'uflini Marzyris G TertuZiani ia apologiis fuis, allegationibus fufficienter

quoque colligimus, prolixiora-fuiffe genuina Pilati fcripta, five epiftolarum, five rcla-

tionis, five a&torum indice infignita, ad quae refpexerunt venecabiles caufae chriftia*

nae patroni , quam quac hodie Praecon(ulis hujus nomen prae fe ferunt, quia varias

€x illis referunt ci»cumftantias, quas in hifee fcriptis hodie non reperimus, 'Tanto ma-

gis optandum foret, ut omnimode & plenarie ifta fervare non intermififfent, quan:

to majorem haec legendi cupidinem, quae ab ipfis fervata funt fragmenta in nobis ac»

cendunt

Interim ratio hujus; an dicam negligentiae, an contemptus cjusmodi generis

argumentorum neício, adduci poteft, Plus in genere antiqui patres infumferunt la-

boiis ad proflizandam gentium fuperftitionem, quam ad colligenda & proponenda eá,

uac inter gentes pro confirmanda do&rina Chriftiàna quocumque modo conferri

poterant, de quo argumento vid. Diff. füb praefid. ven, Baumgavteni? habita, Halae

Magdtb. 1738.

Reftat circa hanc materiam de Pilato Chrifto redivivo teftimontum exhibente, ut

8e Tiberii Cacfavis Claudiani Servatorem in numerum Deorum cooptand

1

confilio pau-

f

e&us ac con-

Cis tra&temus, quod a nonnullis Gregov/o Turonenft praeeante tamquam e

fequens A&torum a Pilato ad Tiberium trausfcriptorum confideratur, adeoque tainquam

argumentam pro defenfiene caufae noftrae, & quod vere Sþämmmnh& rci'urrca;o

v

T

TT

É

£

XVI

,

ab hocPraefe&o in a&ta olim relata GcRomam transmiffa

fuerint, allegatur. Verum vela

Programmatis hujus feftivalis effe contrahenda, fpatium huic fcripto pracfixum monet,

Vós denique Cives! pro muneris noftri partibus admonitos cupimus, ut ad fum-

müm certitadinis & convictionis gradum pet $5. Sancti gratiam & teftinonium déve-

vitate refurrectionis J. C. fummopere adfpiretis. Eft religionis noftrae fan&iffimae vc-

ritas primaria & maxime fuadamentalie , jefum eflc Chriftum, utpote mortuum qui-

dem & fepultum, fed refufeitatum quoque e mortuis, Ipfe Servator hoe fignum veri

& a Deo orbi per prophetas promifti Meffiae ante moxtem confttituit, 3fo. M. 19. 21.

Sploite templum boc, €8 in tribus dicbus excitabo iud; loquens de corporis fui templo.

Eamdem hanc veritatem Paulus argumentum praedicationis fuae apoftolicae fecit.

1 Cor. XV. 3 4.. Chriflus mortuus efl, pro peccatis no[Iris fecundum fcvipturam, € fepul-

£us efl , C? vefimvexit tevtia die fecundum feripturas, ONititur hac veritate fides noftra

de fatisf;&tione pro nobis praeftita, carnis noftrae refurrectione & falute aeterna. De

hac jgitui üt quam fizmifüime adverfus quoscumque haefitetionum f8iu&us confirmemi-

Divinum habetis hae de re tcftimonium, quod in«

ni, omnes veltras. dirigite curas,

fnitis modis fua excellentia & auctoritate teftimonia bumana fuperat. Hacc divina

oracula, firmo iilis fidem habendi propofito, perpetuisque ad Deum fulis fufpiriis (cru-

temini, Chrftum in illis quaeritz, cognefcite, confiteamini; immo illum quoque vera

fide ample&tamini, quo totius generis humani Sofpitator, etiam vefter, & ipfius me-

ritum etiam veftrum fiat.

Confirimavit Ponzius Pzlazus fuo teftimonio non inno«en-

tiam tantum Chrifti in crucem a&i, fed quoque in actis vel epiftolis füis ad TzZerium

miílis ipfius diviniratem , excellentiam gloriofumque ex fepulchro tertia dic reditum;

ipfe tamen ex coeleíti ae faluberrima veritate, quam vel invitus & praeter animum ad

aeterna directum «onfirmavit, nullum commodum percepit

Multis quidem gradi-

bus honorifica quaevis de Chrifto judicans & feribens Pi/atus melior fuit baud paucis

a Chrifto nomen férentibus & medio in Chrifti civium coetu degentibus, qui horren-

das in optimum Servàtorem blasphemias egurgitare non eruübefcunt; interim tsmen

omnia illius teftimonia Chrifto exhibita, parum vel nihil potius ipfi ad falutem pro-

fuerunt.

Periit miferrime veritatem equidem hifteriee agnoscens Romanus Judacornm

Procurotor, omni aeternae falutis (pe deftitutus, eo quod veritati agnitae moremjgce-

rere Chri&umque. vera fide füfeipere, abnuerit,

Utinam hocce ejus exemplum nos

yedderet cautiores , veítigia ejus nos terrerent, re&iusque faperc docerent illos infpecie,

u

j Chrifto e mortuis füscirato publieum teftimonium perhibent.

Quid inde fru&tus

M.

&

: commmodi in eos redundat, qui cum Pilato Chrifti innocenciam, dignifatcm&:.fp!-cn-

didum e mortis gompedibus egrefTum agnofcunt, immo aliis & terrae hujus Principibus

adeo nuntiant, nifi etiam ipfi fpiritualis mortis vinculis foluti, cum Chriíto e peccato-

refurre&tione, nos inter

rum fepulehra refurgant, Sine hac fpirituali cum Servatore

& Pilatum nihil intercedit. difcriminis, immo nos pariter & illum juftilima Dei

fententia manet, in illos lata; qui Chriftum quidem cognitum habuerunt, eidem autema

práeftare obedientiam morofe recufarunt, Plurimi ex iis qui Chrifti nomen prae fc ferunt,

codem, quo Pilatus modo pereufit, qui eum eodem paria refciverunt ac didicerunt,

cupidiratibus tamen fuis vitiisque mortiferis ultimum propter Chriftum dicerc vale

«um Pilato detrectant, — Ne igitur & nos fimili ratione percamus, hifce dicbus vi&oriae

Chrifti faeris folliciti cogitemus, veritáti agnitae, non in confilium adhibite cor-

rupta carne noftra morem geramus , euin Chrifto ad. reportandum triumghum.

re&a vja, contendamus ,. ita ut cum eo peccatis moríentes, cum.eo

quoque dd novam vitam xjcdcamus.

-

l&

b

*

g

— . CHRISTO REDIVI

VO

CVM SOLE ORIENTE

A

MAIESTATIS SVAE

SPARGENTI RADIOS

ane'þfu/os rutilans nondum difïuderat ignes.

Cynthius ; atque nouo campos ornarat amiCtus

^. Ecce caui Chri(tus perfringit clau(tra fepulcri,

Et radios folis fuperans fplendore, refurg;t.

Sint procul hínc tenebrae ! follemnes luce ferena

Seruator terris vbi vult monftrare triumpbos ,

Nulla quibus fimiles vnquam confpexerat aetas.

Fallor? an obftupuit fpe&tans fol flammifer i(thaec, -

Igninomumque polo iusfit confiftere: currum ?

- Vt íteterat quondum fixus , cum belliger Heros

Hoftes Ifacidum m

T

moranda clade peremit.

Quippe falutat eunt, qui fulgida condidit a(tra,.

Quique vias illis celfo fignauit in axe.

Vmbris fasne. fuit tümulo fé tollere: cinctum

Qui falgens rediit tenebrofi Vi&or Auerni?

Nox erat, infandum facinus, cum Proditor aufus

Armatas duxit furiata mente cohortes,

Inféftis vendens inimicis aere Magi(trum. -

Dignum no&e fcelus!. dignum caligine denfa?

Nox erat, infontem cum flagitiofa caterua

i

X

Vcrbe:

Verberibus caefüm lufit, ïlaqueisqd;: ligauit,

Nox erat , inclufám corpus cum rupe cauata

Poft diros i&tus, poít vulnera mille quieuit.

Nunc facies no&is furuo circumdata peplo

Fulgorem refugit nec cernere füstinet illum,

Qui lucem mundo , qui gaudia grata reducit.

Horrefcit pectus ; gelidusque repente pererrat -

Osfa pauor, quoties mens contemplatur opacam,

Quae mortale genus presfit formidine, noCtem, -

Lux fimulac animis patrato crimine cesfit.

z

Non fic Niliacos intempeftiua colonos

"'lerruit vmbra, diem rapiens coelique nitorem,

Non peior vel Cimmeriis nox incubat aruis,

Quam quae per miferas fe fuderat horrida gentes.

lgnarus verae palpabat quisque falutis,

Praecipitique vagans curíu properabat ad Orcum.-

Ac veluti pelago rapidis agitata procellis

Errabunda nequit portum contingere puppis:

Sic fine diuino peccator lumine torpens,

Non fibi confuluisfe valet, fübmerfus in vmbris.

Aft lumen pul(íis tenebris nunc ecce reducit,

Formofum prodire diem qui iusferat olim;

Cum deforme Chaos verbo disfolueret vno,

Iam fugiunt nubes ; iam blanda patefcit Olympi

'l'errigenis facies, fol clarior aethere lucet,

E coeco viuus dum prodit carcere Sponfor.

Quae grauis ante fuit mortalibus ira "lonantis,

Amplius haud poenas et fulmina faeua minatur:

Nam placauit eam profufo fanguine Chriftus,

In diri figens chirographa ítipite ligni.

Haec quis feftiuo fuauisfima tempora plaufu

Non celebret? Refonent ViCtori cantica claro!

Pe&ora laetitiae fenfu perfufa tumefcant!

LQCtin

Laetificam cultu hfaciem natura decenti

fte nitefcat!

Ornsns, poft lu&um iam verna ve

Multicolore folum depi&um flore corufcet,

ufh!

Vt fetum decorare queant noua ferta triump

Auricomum pullo "Titan vélauerat ante

Morte Creatoris perculfus, tegmine vultum.

Moefta füb exfequiis titubauerat vndique tellus ,

"l'errita fignificans , quo fit lacerata dolore.

Sed quàm mutata riferunt omnia fronte!

luftitiae Solem dum rurfus confpicit orbis,

Qui breue per temp

us lacem fubtraxerat illi,

ecurrunt faecula mundi,

Huius ab aufpiciis d

Splendor et immenfus

praecesfit faecula quaeuis.

Ardua per coel

um non

dum fuit orbita ducta;.

Ad(trictas fle&ic fu

lgens vbi Phoebus habenass

Nondum nubiferi pingebat culmina montis

Purpureas i

n axé fores aurora recludens ;

Vefpera nu

lla diem fequebatur pasfibus aequis,

"Tempora nec

(ipnans menfis properabat et annus:

Aeterni facrofan&ta tamen Genitoris imago

lo

Splenduit in Nato iam tunc; radiabat in il

Gloria principioque carens ac limitis expers. -

O coecas mentes! tanta quae luce- nitentem

Nosfe Deum nolunt.

Pudeat te,

türba proterua !

populum qui fallere do&i;

Vosque Sacerdotes!

E rupis gremio Chrift

um rediisfe negatis.

Quid fumum vendere vulgo;

O pudeat fraudum !

Somnia quidue iu

uat fc

elaratis fingere verbis ?

-

forte negabitis ortum,

Confpicui folis fic

Cum fe clara dies

eois voluit ab oris?.

uid fruftra vitae maieftatisque ferenum .

Obfcurare iubar

nifu tentatis iniquo,

In fulua fefe quo

Vi&or. üüit arena?

Num

4

iNam lapidis x;idle's fuperiinpo.(ïtumqu; Ggilium,

Aut vigil excubitor Summi potuere lehovae

Viribus obniti ? "Viuit jam morte folutus,

Viuet et aeternum. Rump,antgr vt. ilia 'voþis !

Nos, Cz'uþs, Wn,ullus transuerfos abripit gfroä,

m

Nec locus eft dubiis, Chri(tum rediisfe fepulcro,.

Soimus, eum dextrae iun&um refidere Parentis,

Sublimique throno regalia fle&ere fceptra,

Clarius hand oculos radians Hyperionis a(trum

Stringit, quam certos penitus nos reddere

posfunt

Diuino legimus quae teftimonia verbo.

O feriat Chri(ti maieftas pe&ora veítra,

Et tantum fubmisfa colat yeneratio Regeml

Vt matutino-fuperas rediuiuus in aüras

'l'empore prodibat: fceleris fic bufta nefanda

Iam matutino vos linquite protinus aeuo,

Dum pollent vires, dum vernat laera iuuentus, -

Auroraeque decus rubicundo ridet in ore;

x

Sit Seruatori vitae flos ille facratus!

Solis iuftitiae cui lumen fplendes amicum -

Hunc no&is tenebrae. ducent ad .Q,euiav ?gmguam;

Frn. PascHar,

I

æwmgc.r.xxy,;

j

s

—

— ——

——

L

* )

PROGRAMMA

W

- RESVR RECTIONE

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

JESV CHRISTI

HOSTIVM TESTIMONIIS -

ES

ä

EH

CONFIRMATA,

1

:

i

ä

PRIMVM,

;

IPSIS FERIIS PASCHALIBVS

EA, QVA PAR EST, DEVOTIONE

PVBLICE PROPOSITVM

«

.

RECTORE ET SENATV

E

ACADEMIAE REGIOMONTAN AB,.

P

DQM LE

2 :

*äj

ZA

e

$

5

4

D

22

6

NSS

v

d

QD

&

MDCCLXIY.

ANNO ä

N

N p

ä

t

-

o

*'Vä&

REGIOMONTI

d N : L^0- 5305

À ^ Copyright 4/1999 YxvMaster CcmbH . www.yxymaster.com

LITTERIS HARTVNGIANIS

d