KaI600-27_24 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Serenissimi Ducis Ac Domini, Domini Caroli, Wirtembergiae Ducis, Comitis Montispeligardi, Dynastae Heydenhemii, Justingae Rel. Aurei Velleris Equitis, Circuli Suevici Generalis Campi Mareschalli Rel. Patris Patriae Longe Clementissimi, Natalem Sexagesimum, D. XI. Febr. MDCCLXXXVII. Universa Patria Congratulante Illucescentem Gymnasio Illustri Stuttgardiano Oratione Anniversaria D. XII. Febr. Celebrandum, Indicit Philippus Augustus Offterdinger, Gymn. Illustr. Prof. Publ. Ord. Offterdinger, Philipp Augugst at h * v E ia — - o fom. ES — ,^ - UT N s iif MÓ T z : ia i : EM —— bt a wwm u s - cmpe - — TECGTEEERRUS 3- EL RRE VE RUR ASSUSI UR aA r t MC R. WE d s o R Y - E s : n x* E N p .w £. " |] 9 a [ E |a K i W s Ám *| E: 4 E W & —— E «» 3 Tme—m s —— E — — - — — - : 473 SERENISSIMI DUCIS Ac DOMINI DOMINI IC X R OT WIRTEMBERGI/E Ac TECCLE DUCIS COMITIS MONTISPELIGARDI DYNASTJE HEYDENHEMII JUSTING/E nErL AUREI VELLERIS EQUITIS, CIRCULI SUEVICI GENERALIS CAMPI MARESCHALLI &ErL PATRIS PATRIAE LONGE CLEMENTISSIMI, NATALEM SEXAGESIMUM pn, XL FEBR. MDCCLXXXVII UNIVERSA PATRIA CONGRATULANTE ILLUCESCENTEM GYMNASIO ILLUSTRI STUTTGARDIANO ORATIONE ANNIVERSARIA p. XII, FEBR CELEBRANDUM, ANDICIYT M, PHILIPPUS AUGUSTUS OFFTERDINGER GvxN. IrrvsTrR. PRor. Pusr. Onp Imprimebat COTTA, Typogr. Aul, & Cancell, p UR r : E d " Á 7 E7 2 " 'N., J A. T Á d (ra 5 Ed Z A NY ( a z AC £2w tl iä?s NS " n N c*ïä KspunT L ZT & -2 Q2 äx.& 1: — A — SSS us ET / U &v * äläï uanto infipnius eft beneficium, quo ludis literariis bene conftitutis respublica civilis & facra, vita- que hominum -cultior univerfa fruitur, tanto pluris ad communem utilitatem intereft, ifas bonarum artium offi- fed &, ubi cinas non modo confervari atque florere, emendari ufibusque communibus reddi ad- opus fuerit, commodatiores. Quas. cura; etfi nullo. tempore prorfus fcholarum adminiftratio con- negle&a fuit ab iis, quibus credita erat; tamen nefcio, an unquam five acrius folici- & fummorum rei fcholafti- tarit animos & magiftrorum, cze antiftitum, five latius in G jermania patuerit, five fuc- ceffus habuerit illuftriores, quam vergente hoc, quo vivi- mus, feculo. Certe confilia fcholarum perficiendarum , varüs fcriptis propofita, n on in eo fubftiterunt, ut erudi- aut diverfum. fentientes in cer- torum pennas exercerent, tamen provocarent, omnisque illa liberalioris difciplinze forma, forma ,. cuius necefïïtäs; fru&usque eommendabantur publi- b Nanm ce, chartis mox obliterandis deferipta hzereret. quid reipublicee profuerint, quo usque probata fint proce- ribus civitatum, eorumque auctoritate ad effectum perdu- 4a, nova oftendit facies, quam plura variarum terrarum | Lycéa diffimili licet ratione, variisque perfectionis gradi- bus fere a decennio natta funt, alia hoc ipfo tempore in- duere videntur. Teftes habemus fatis locupletes narratio- nes atque ordinationes feholafticas publicis fcriptis prodi- ä tas, e quibus Zero/imenfes, Pratislavianam gluresque Silefien- fes, Bergenfem, Stettinenfem ,. Mietavienfem , Stralfundianam, Züllichavienfen, Gothanam , AMona, yflerieufem, Gattingenfem, Jiefeldenfem , . Helmfladienfem , . Darmffadienfem , Rotenburgi- cam ,. Ingolffadienfem, alasque Bavaricas hoc: loco. comme- morafle fufficiat. Tacemus fcholas inferiores ac provincia- les primis literarum tiroeiniis occupatas. Praeterimus in- ftituta recens nata, tl uibus ab humanitate nomen eft, re- Ípondens nobili 'co u lio, pueros ad omnem humanitatem Y tum prseceptis, tunr domeftica difeiplina formandi, MNec adtingere iuvat eas fcholas, quarum. inftauratio vel decen- nium. hoc antegreffa, vel nunc demum. i'ncoata eft, vel [ ?ublicam' fugit celebritatem. l Cum vero duplex fieri pefiïf, & pl'urif)us in 'Iocïä fü&ta. fit rei fcholafticae: emendatio, altera qu: ad exter- f nam Ícholarum rationem pertinet, puta infpeCtionem, ma- e I firorum delectum, conditionemque lautiorem, docendi : Írendique opportunitates & incitamenta, examina, difci- ü pulorum iuftas divifiones, preemiorum poenarumve fanétio« nes, librorum & inftrumentorum varii generis fuppellecti- ä lem, zdifieia etiam & alia id genus; ;nmirinfzca altera; quz ipfa doffrim inftitutione cernitur: hanc quidem, nibus præte:mifqu füperiori genere fgriptioqi?s.- huius. fi ä €oni- comple&. adintus . eft, difpicére. &47 quatmr vint bhabeat, breviter Equidem, fi re&te video, in omni inftitutiage literaria: duo potiffimum confideranda effe arbitror, primum: quis finis ipfi propofitus. fit, deinde ad eundem obtinendum, qu:) via ineunda. n his igitur capitibus doctrinze in Gymnafiüis ludisque publicis iam nunc emendatee neceffitas & vis ipectabitur, fi priftinam eorum rationem cum pree- fente comparemus. Et ad fmem qfxid'em inftitutionis Gymnafticee quod atüinet, licet hac setate fufius fubtiliusque de eo pracep- tum effe, quam antea fieri folebat, minime negaverim; tamem longe alienum me profitor ab eorum calummia, qui maiores noftros in fcholis ordinandis eo tantum fpec- talfe clamant, ut literarum cultores reconditiorum exinde nafcerentur, fcholisque académicis, theologicis maxime iuvenes prsepararentur, àl ios autem tirones neglexilTe, qui utut haud literati, quamcunque profiterentur artem, in civilis vitee ufum componi debebant. A monachis aiunt ad nos delatam effe rem fcholafticam, fieri itaque aliter non potuiffe, quin ab ifíts initiis formam traxerit mona- fticam, communi utilitati flatusque civilis ordinibus nec idoneam, nec adeo dicatam. Quse fententia, fi de aliqua Ícholarum parte enuncietur, probabilem omnino rationem habet, fin de maxima aut de univerfis vereor, ne & bo- n:. conclufiónis legibus & ipfi hiftorize adverfetur. Con- cedamus enim: monaíticos ludorum noftrorum literariorüni tatales, nonne coenobia, ex quo publ ica literarum pro» feflio in iis viguit, etiam iis patuerunt, qui civilis vitee efficiis addicli erant, quod- fatis indicat, non hominum duntaxat ecclefiafticorum ufibus,; fed & aliorum futurze conditioni pro temporunr illorum-menfura profpectum- vóx luiffe luiffe. mionafticae: difciplinee moderatores. Utut autetm ve- tuftiores fcholae coenobiales iuvenibus facro ordini praepa- randis maxime deftinatze fuerint, nec aliis promifcue ápertte omnibus; conftat tamen feculo xv' & xvr, re- natis fcilicet literis humanioribus, partim easdem reftau- "t .;c L ove»6. ratas, partim noyas erectas fuiffe hac lege, ut alize futuris ecclefi; miniftris proprie confecrarentur, alie cuiuscunque ordinis homines fufciperent five ad academica ftudia, five [ ad aliud quodcunque vitee genus, iattis literarum ftudiis, rite formandos. Atque artium eiusmodi officinze furrexe- i yunt inftauratoribus, a mmonaftica vita magnam partem alienis, egregie do&tis, ftudiique & prudentize plenis, lite- rarum & ingenii cultum ad communes rei publicae ufus rovehendi. Certe REveurisvs, ERnAsMus, Mr i LANCHTHON, MvcowiUsS, AGRICOLA, NEANDER, CAMERARIUS, FRIiSCHLINUS, TROZENDOR- rFiUS, CAsELiUS & Íi qui plures de republica, Gymnafüs Ícholisque. ex antiqua barbarie ereCtis, bene mmeruerunt ii non erant, qui artes, artiumque officinas a ordini ec- civilis -vitee olficiis ftudisque abftractas clefiaftico unice addi&tas vellent. Ímo ne initiio quidem ll clefiafticos ftetif- f rem Ícholafticam unice penes homines ec offet. Unum, «uod nobis fe, multis.argumentis oftendi p proximum eít, lice at adferre. De fchola nempe Latina Stuttgardiana, quoa d antiqua eius veftigia repetere licet, memorie proditum eft, fuiffe fecul o xv quosdam confu- a, 9- £ f9 C les urbis, vel notarios imperii publicos, qui eam. modera- rentur. (Vid. Dign. Colleg. noftri Hau gii Programma fe- es ufum fcho- R n Ro culare, pag. 6.) Quis vero tales moderator larum civilem, aut non vidifle. .aut ftudiofe neglexiffe di- a — quam de—- xerit? Et quid ordinationes fcholaftice antiquiores plurimze aliud loquuntur, quam id ipfum quod volumus, es id prae Gymnafiorum ludorumque literariorum .conditor cipue X — cipue in confilis habuiffe, ut artes communi hominum faluti proficuze traderentur, & iuvenum ingenia humaniore literatura tanquam neceffario , ad' altiora ftudia, cuiuscun- que ea demum fori facultatisve fuerint, inftrumento tem* peftive preemunirentur, atque infítruerentur. Quanquam igitur laudabili prorfus confilio, noftris ä temporibus Ícholaífticee inftitutionis finis hic conftituatur graviterque commeridetur, ut iuventus tali rerum cogni- tione imbuatur, qualis tum ipfi im quovis vitee cultioris enere, tum rei publicae utilis futura fit; tamen fcholarum . à o rmas legesque nunc demum in falubrem iftum finem collimare, & in eo maxime verti recentiorem rei fehola- fticae emendationem nec vere, nec fine injuria in maiores noftros dieitur. Aliter fortaffe iudicandum e(t de via, qua iuvenes ad metam fcholafticis ftudiis propofitam olim perduci fole- bant, & hodie ducuntur. Sed qua huc pertinent per partes hac vice enarrare. infiituti noftri ratio, & paginarum iftarum anguftia non finit. [d nmicum addinms vidernidum, ut bonis prrefentibus grata erga Deum, lucis perfe&ionisque omnis auctorem, animo utamur, ut inflitutis veteribus atque novis iuftum ftatuamus pretium, cumque nova amplectimur auxilia in ] artibus feliciter progrediendi fimul teneamus ea, quae do- J €&e & falubriter a maioribus prsecepta funt, nec neceffa- ria folidee eruditionis inftrumenta novaruüm rerum . ftudio , feponamus, ut denique. non ex magnitudine & celebritate immutationum, fed ex difciplinoe forma & legibus, ex magiftrorum dexteritate & diligentia, ex fapienti princi- um & antiftitum cura in rem fcholaáfticam continuo col- ata, fcholarum noftrarum dignitatem & utilitatem univer- fam 1metiamur. Quze Qu cogitantes habemus omnino quod de pr'reíeati Gyrmnafiü noftri, alterum iam feculum ingreffi, ftatu im- penfe nobis gratulemur, cum & ab initiis luis ita conftitu- tum, & providente Deo, principum atque magifiratus fu- premi curis adfiduis ita confervatum fit, ut nunquam ma- gna indiguerit emendatione, nunquam ubi opus effet, ca- ruerit przfidüis ad florem eius augendum «onducentibus. SSed inprimis etiam noftrum eft, pro vita SEn ewrs- SsiMi 2tque munificentiffimi Princips CAROLI Mufis noítris quam maxime benefica, fupremo Numini gratas ar- dentesque preces offerre. Exoptata nobis iterum nafci- tur occafio pios hofce animi fenfus publica fupplicatione declarandi die Natali CAROOLI 111 Id. Febr. feliciter reduce. Cum die. proxime fequente communia hze ftu- dia noftra folemni oratione mihi interpretari liceat; verba facere conftitui de providentim divina ex fatis €9 incremen- t£is rel Jcholafficgm confpicua. : Quam panegyrin ut Mularum noftrarum Antiftites, Fautores atque Amici przefentia fua órnare velint fubmiffe & obfervanter rogamus. D.. Dóm. Septuag. anno MD CCLXXXV-IL 5 : p Nv AMM ent E S I a » iy Z N- )lh/) A &l z— q . - A L — 2 7: at DESESESUS 72 2 7 222 - RE o E MORT A aW TA p ". - m.? E s [ 1 MR x R v P a POSEN - m : i 4 e$ 3 N u 4 : 4 M .w * | 3. 5 r r l 1el ]- l ^Y - m ". — . Y — ÉC Ó E -- - ERN od Eu x j m . « Q — ee; a Bd RESDETRS RL cpmmesciei N — B 23] &** .Hx b A b m | : R. Z q ..M t ww z LR ?.J ^ t d ] r Z P 20 L Q ï-. DUCIS Ac DOMINI, [ & IMINI E VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset j [ O Balancee Q Ro A X OLLEL -EHH Focus ä RGIE ac TECCLE N p T$, M [ SPELIGARDI, DYNAST/E o 110 III, JUSTING/JE nrr. - EQUITIS, CIRCULI SUEVICT [ .MPI MARESCHALLI REr. 2 ; LONGE CLEMENTISSIMI, [ [ SEXAGESIMUM, [ 2 3&; MDCCLXXXVII, E N CONGRATULANTE ILLUCESCENTEI& 2 1 psen 6 STRI STUTTGARDIANO p ANNIVERSARIA 5 , XIl, FEBR, 4 LEBRANDUM, AXNDICIT 3 UGUSTUS OFFTERDINGER, 2 Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com .USTR. PRor. Punsr. Onp. , SrTA, Typogr. Ául, & Cancell, * -