KaI600-27_24
author: Offterdinger, Philipp Augugst

at

h

*

v

E

ia

—

-

o

fom.

ES

—

,^

-

UT

N

s

iif

MÓ

T

z

:

ia i

:

EM

——

bt

a

wwm

u

s

-

cmpe

-

—

TECGTEEERRUS

3-

EL RRE

VE RUR

ASSUSI UR

aA r t

MC

R.

WE

d

s

o

R

Y

-

E

s

:

n

x*

E

N

p

.w

£.

"

|]

9

a

[

E

|a

K

i

W

s

Ám

*|

E:

4

E

W

&

——

E

«»

3

Tme—m s

——

E

—

—

-

—

—

-

:

473

SERENISSIMI DUCIS Ac DOMINI

DOMINI

IC X R OT

WIRTEMBERGI/E Ac TECCLE

DUCIS

COMITIS MONTISPELIGARDI

DYNASTJE

HEYDENHEMII

JUSTING/E nErL

AUREI VELLERIS EQUITIS, CIRCULI SUEVICI

GENERALIS CAMPI MARESCHALLI &ErL

PATRIS PATRIAE LONGE CLEMENTISSIMI,

NATALEM SEXAGESIMUM

pn, XL FEBR. MDCCLXXXVII

UNIVERSA PATRIA CONGRATULANTE ILLUCESCENTEM

GYMNASIO ILLUSTRI STUTTGARDIANO

ORATIONE ANNIVERSARIA

p. XII, FEBR

CELEBRANDUM,

ANDICIYT

M, PHILIPPUS AUGUSTUS OFFTERDINGER

GvxN. IrrvsTrR. PRor. Pusr. Onp

Imprimebat COTTA, Typogr. Aul, & Cancell,

p

UR

r

:

E

d

"

Á

7

E7

2

"

'N.,

J

A.

T

Á

d

(ra

5

Ed

Z

A

NY

(

a

z

AC

£2w

tl

iä?s

NS

"

n

N

c*ïä

KspunT

L

ZT

&

-2

Q2

äx.&

1:

—

A

—

SSS

us

ET

/ U

&v *

äläï

uanto infipnius eft beneficium, quo ludis literariis

bene conftitutis respublica civilis & facra, vita-

que hominum -cultior univerfa

fruitur, tanto pluris ad

communem utilitatem intereft,

ifas bonarum artium offi-

fed &, ubi

cinas non modo confervari atque florere,

emendari ufibusque communibus reddi ad-

opus fuerit,

commodatiores.

Quas. cura; etfi nullo. tempore prorfus

fcholarum adminiftratio con-

negle&a fuit ab iis, quibus

credita erat; tamen nefcio, an unquam

five acrius folici-

& fummorum rei fcholafti-

tarit animos & magiftrorum,

cze antiftitum, five latius in

G

jermania patuerit, five fuc-

ceffus habuerit illuftriores, quam vergente

hoc, quo vivi-

mus, feculo.

Certe confilia fcholarum perficiendarum ,

varüs fcriptis propofita, n

on in eo fubftiterunt, ut erudi-

aut diverfum. fentientes in cer-

torum pennas exercerent,

tamen provocarent, omnisque

illa liberalioris difciplinze

forma,

forma ,. cuius necefïïtäs; fru&usque eommendabantur publi-

b

Nanm

ce, chartis mox obliterandis deferipta hzereret.

quid reipublicee profuerint, quo usque probata fint proce-

ribus civitatum, eorumque auctoritate ad effectum perdu-

4a, nova oftendit facies, quam plura variarum terrarum

|

Lycéa diffimili licet ratione, variisque perfectionis gradi-

bus fere a decennio natta funt, alia hoc ipfo tempore in-

duere videntur.

Teftes habemus fatis locupletes narratio-

nes atque ordinationes feholafticas publicis fcriptis prodi-

ä

tas, e quibus Zero/imenfes, Pratislavianam gluresque Silefien-

fes, Bergenfem, Stettinenfem ,. Mietavienfem , Stralfundianam,

Züllichavienfen, Gothanam ,

AMona,

yflerieufem, Gattingenfem,

Jiefeldenfem , . Helmfladienfem , . Darmffadienfem , Rotenburgi-

cam ,. Ingolffadienfem, alasque Bavaricas hoc: loco. comme-

morafle fufficiat. Tacemus fcholas inferiores ac provincia-

les primis literarum tiroeiniis occupatas. Praeterimus in-

ftituta recens nata,

tl

uibus ab humanitate nomen eft, re-

Ípondens nobili 'co

u

lio, pueros ad omnem humanitatem

Y

tum prseceptis, tunr domeftica difeiplina formandi, MNec

adtingere iuvat eas fcholas, quarum. inftauratio vel decen-

nium. hoc antegreffa, vel nunc demum.

i'ncoata eft, vel

[

?ublicam' fugit celebritatem.

l

Cum vero duplex fieri pefiïf, & pl'urif)us in 'Iocïä

fü&ta. fit rei fcholafticae: emendatio, altera qu: ad exter-

f

nam Ícholarum rationem pertinet, puta infpeCtionem, ma-

e

I

firorum delectum, conditionemque lautiorem, docendi

:

Írendique opportunitates & incitamenta, examina, difci-

ü

pulorum iuftas divifiones, preemiorum poenarumve fanétio«

nes, librorum & inftrumentorum varii generis fuppellecti-

ä

lem, zdifieia etiam & alia id genus; ;nmirinfzca altera;

quz ipfa doffrim inftitutione cernitur: hanc quidem,

nibus

præte:mifqu füperiori genere fgriptioqi?s.- huius. fi

ä

€oni-

comple&. adintus . eft,

difpicére.

&47 quatmr vint bhabeat, breviter

Equidem, fi re&te video, in omni inftitutiage literaria:

duo potiffimum confideranda effe arbitror, primum: quis

finis ipfi propofitus. fit, deinde ad eundem obtinendum,

qu:) via ineunda. n his igitur capitibus doctrinze in

Gymnafiüis ludisque publicis iam nunc emendatee neceffitas

& vis ipectabitur, fi priftinam eorum rationem cum pree-

fente comparemus.

Et ad fmem qfxid'em inftitutionis Gymnafticee quod

atüinet, licet hac setate fufius fubtiliusque de eo pracep-

tum effe, quam antea fieri folebat, minime negaverim;

tamem longe alienum me profitor ab eorum calummia,

qui maiores noftros in fcholis ordinandis eo tantum fpec-

talfe clamant, ut literarum cultores reconditiorum exinde

nafcerentur, fcholisque académicis, theologicis maxime

iuvenes prsepararentur, àl

ios autem tirones neglexilTe, qui

utut haud literati, quamcunque profiterentur artem, in

civilis vitee ufum componi debebant.

A monachis aiunt

ad nos delatam effe rem fcholafticam, fieri itaque aliter

non potuiffe, quin ab ifíts initiis formam traxerit mona-

fticam, communi utilitati flatusque civilis ordinibus nec

idoneam, nec adeo dicatam. Quse fententia, fi de aliqua

Ícholarum parte enuncietur, probabilem omnino rationem

habet, fin de maxima aut de univerfis vereor, ne & bo-

n:. conclufiónis legibus & ipfi hiftorize adverfetur.

Con-

cedamus enim: monaíticos ludorum noftrorum literariorüni

tatales, nonne coenobia, ex quo publ

ica literarum pro»

feflio in iis viguit, etiam iis patuerunt, qui civilis vitee

efficiis addicli erant, quod- fatis indicat, non hominum

duntaxat ecclefiafticorum ufibus,; fed & aliorum futurze

conditioni pro temporunr illorum-menfura profpectum- vóx

luiffe

luiffe. mionafticae: difciplinee moderatores.

Utut autetm ve-

tuftiores fcholae coenobiales iuvenibus facro ordini praepa-

randis maxime deftinatze fuerint, nec aliis promifcue

ápertte omnibus; conftat tamen feculo xv' & xvr, re-

natis fcilicet literis humanioribus, partim easdem reftau-

"t .;c L ove»6.

ratas, partim noyas erectas fuiffe hac lege, ut alize futuris

ecclefi; miniftris proprie confecrarentur, alie cuiuscunque

ordinis homines fufciperent five ad academica ftudia, five

[

ad aliud quodcunque vitee genus, iattis literarum ftudiis,

rite formandos. Atque artium eiusmodi officinze furrexe-

i

yunt inftauratoribus, a mmonaftica vita magnam partem

alienis, egregie do&tis, ftudiique & prudentize plenis, lite-

rarum & ingenii cultum ad communes rei publicae ufus

rovehendi.

Certe REveurisvs, ERnAsMus, Mr

i

LANCHTHON, MvcowiUsS, AGRICOLA, NEANDER,

CAMERARIUS,

FRIiSCHLINUS,

TROZENDOR-

rFiUS, CAsELiUS & Íi qui plures de republica,

Gymnafüs Ícholisque. ex antiqua barbarie ereCtis, bene

mmeruerunt ii non erant, qui artes, artiumque officinas a

ordini

ec-

civilis -vitee olficiis ftudisque abftractas

clefiaftico unice addi&tas vellent.

Ímo ne initiio quidem

ll

clefiafticos ftetif-

f

rem Ícholafticam unice penes homines ec

offet.

Unum, «uod nobis

fe, multis.argumentis oftendi p

proximum eít, lice

at adferre.

De fchola nempe Latina

Stuttgardiana, quoa

d antiqua eius veftigia repetere licet,

memorie proditum eft, fuiffe fecul

o xv quosdam confu-

a, 9- £ f9 C

les urbis, vel notarios imperii publicos, qui eam. modera-

rentur. (Vid. Dign. Colleg. noftri Hau

gii Programma fe-

es ufum fcho-

R n Ro

culare, pag. 6.) Quis vero tales moderator

larum civilem, aut non vidifle. .aut ftudiofe neglexiffe di-

a

—

quam

de—-

xerit? Et quid ordinationes fcholaftice antiquiores

plurimze aliud loquuntur,

quam id ipfum quod volumus,

es id prae

Gymnafiorum ludorumque literariorum .conditor

cipue

X —

cipue in confilis habuiffe, ut artes communi hominum

faluti proficuze traderentur, & iuvenum ingenia humaniore

literatura tanquam neceffario , ad' altiora ftudia, cuiuscun-

que ea demum fori facultatisve fuerint, inftrumento tem*

peftive preemunirentur, atque infítruerentur.

Quanquam igitur laudabili prorfus confilio, noftris

ä

temporibus Ícholaífticee inftitutionis finis hic conftituatur

graviterque commeridetur, ut iuventus tali rerum cogni-

tione imbuatur, qualis tum ipfi im quovis vitee cultioris

enere, tum rei publicae utilis futura fit; tamen fcholarum

.

à

o

rmas legesque nunc demum in falubrem iftum finem

collimare, & in eo maxime verti recentiorem rei fehola-

fticae emendationem nec vere, nec fine injuria in maiores

noftros dieitur.

Aliter fortaffe iudicandum e(t de via, qua iuvenes ad

metam fcholafticis ftudiis

propofitam olim perduci fole-

bant, & hodie ducuntur.

Sed qua huc pertinent per partes hac vice enarrare.

infiituti noftri ratio, & paginarum iftarum anguftia non

finit. [d nmicum addinms vidernidum, ut bonis prrefentibus

grata erga Deum, lucis perfe&ionisque omnis auctorem,

animo utamur, ut inflitutis veteribus atque novis iuftum

ftatuamus pretium, cumque nova amplectimur auxilia in

]

artibus feliciter progrediendi fimul teneamus ea, quae do-

J

€&e & falubriter a maioribus prsecepta funt, nec neceffa-

ria folidee eruditionis inftrumenta novaruüm rerum . ftudio

,

feponamus, ut denique. non ex magnitudine & celebritate

immutationum, fed ex difciplinoe forma & legibus, ex

magiftrorum dexteritate & diligentia, ex fapienti princi-

um & antiftitum cura in rem fcholaáfticam continuo col-

ata, fcholarum noftrarum dignitatem & utilitatem univer-

fam 1metiamur.

Quze

Qu cogitantes habemus omnino quod de pr'reíeati

Gyrmnafiü noftri, alterum iam feculum ingreffi, ftatu im-

penfe nobis gratulemur, cum & ab initiis luis ita conftitu-

tum, & providente Deo, principum atque magifiratus fu-

premi curis adfiduis ita confervatum fit, ut nunquam ma-

gna indiguerit emendatione, nunquam ubi opus effet, ca-

ruerit przfidüis ad florem eius augendum «onducentibus.

SSed inprimis etiam noftrum eft, pro vita SEn ewrs-

SsiMi 2tque munificentiffimi Princips CAROLI Mufis

noítris quam maxime benefica, fupremo Numini gratas ar-

dentesque preces offerre.

Exoptata nobis iterum nafci-

tur occafio pios hofce animi fenfus publica fupplicatione

declarandi die Natali CAROOLI 111 Id. Febr. feliciter

reduce. Cum die. proxime fequente communia hze ftu-

dia noftra folemni oratione mihi interpretari liceat; verba

facere conftitui de providentim divina ex fatis €9 incremen-

t£is rel Jcholafficgm confpicua. : Quam panegyrin ut Mularum

noftrarum Antiftites, Fautores atque Amici przefentia fua

órnare velint fubmiffe & obfervanter rogamus.

D.. Dóm. Septuag. anno MD CCLXXXV-IL

5

:

p

Nv

AMM

ent

E

S

I

a

»

iy

Z

N-

)lh/)

A

&l

z—

q

.

- A

L

—

2

7:

at

DESESESUS

72

2

7

222

-

RE o E MORT

A

aW

TA

p

".

-

m.?

E

s

[ 1 MR x

R

v

P

a

POSEN

-

m :

i

4

e$

3

N

u

4

:

4

M

.w

*

|

3.

5

r

r

l

1el

]-

l

^Y

-

m

".

—

.

Y

— ÉC Ó

E

--

-

ERN

od

Eu

x

j

m

.

«

Q — ee;

a

Bd

RESDETRS

RL

cpmmesciei

N

—

B

23]

&**

.Hx

b A

b

m

|

:

R.

Z

q

..M

t

ww

z

LR

?.J

^

t

d ]

r

Z

P

20

L

Q

ï-.

DUCIS Ac DOMINI,

[

&

IMINI

E

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

j

[

O Balancee Q

Ro

A

X OLLEL

-EHH

Focus

ä

RGIE ac TECCLE

N

p T$,

M

[

SPELIGARDI, DYNAST/E

o

110

III, JUSTING/JE nrr.

-

EQUITIS, CIRCULI SUEVICT

[

.MPI MARESCHALLI REr.

2

; LONGE CLEMENTISSIMI,

[

[ SEXAGESIMUM,

[

2

3&; MDCCLXXXVII,

E N

CONGRATULANTE ILLUCESCENTEI&

2

1

psen

6

STRI STUTTGARDIANO

p

ANNIVERSARIA

5

, XIl, FEBR,

4

LEBRANDUM,

AXNDICIT

3

UGUSTUS OFFTERDINGER,

2

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

.USTR. PRor. Punsr. Onp.

,

SrTA, Typogr. Ául, & Cancell,

*

-