KaI600-2710_18 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Oratio Panegyrica, Feria Protomartyribus Felici Et Regulae Sacrae Recitata Ka I 600 Bd. Z/40.48 E x — SEESE ziv p ) ; d QORATIO PANEGYRICA, FERIA PROTOMARTYRIBUS FELICI ET REGUL/E SACRA, RECITATA: MEMORABILI IN CAUSA RELIGIONIS PER UNIVERSUM CHRISTIANUM ORBEM NOSTRA ATATE, CRISI, QUAM. CUM ANNEXIS SIMUL IHESIBUS, DEO TER OPTIMO MAXIMO CLEMENTER ANNUENTE Placide Difquifitioni fubjicit, JOH. CASPARUS MEJERUS, S, Theologia Profeffor. Refpondente,; pAGOBO RAHNIO, V.D.M Affumente; HENRICO GEIGER O, S. Theol Stud. Hb Qu S Poflridie Synodi Autumnalis, DURIC. EX OFFICINA GESSNERIANA. MDCCLXXVIII. ) K j n Equidem f&pe hac cogitans, & animo reputans Ve- terum imperiorum & Ecclefie. motus , & rerum vices, carumque caufas, quaro Exempla fimilia, & me utcunque erigo c&leftibus vocibus, qua pollicentut Ecclefiam Deo cura eífe , nec pofífe funditus deleri : Eoque Studia co- lenca effe, ne nos ipfi Ecclefiam projiciamus, Ita re&i(fi- me Melanchton in Sele&tioribus Epiftolis. Ed 2 otTo - . AO 74 e / d d 1B4, fo . A5 4ä 4 v $j N "— . k ( . d J / — ( EEE A ;7 : j (4) [j T 3 * N d (f d m AE 13( , N "E n 25 j ETA RE , & j 2 | ; zs z 7 MC 7 e LX m E ILAC CA E TA " II a o r ,1;/ ORATIO PANEGYRICA, MEMORABIïI IN CAUSA RELIGIONIS PER UNIVER- SUM CHRISTIANUM ORBEM NOSTRA E£TATE CRISIL ogitanti , quid Feria hac Proto- Martyribus five fictis five veris Felici & Regula Sacra, Veftra dignum exfpectatione proferrem : multa ftatim fe fe ingerebant obtrudebantque, qua fua fe partim dignitate, partim utilitate, partim etiam opportunitate commendabant. Neque ta- men diu fuüfpenfum tenebant animum , quid dice- rem, quid non dicerem , quam primum obverfa- batur Civitatis Chriftiane , cujus inter nos anti- quiffimi natales ex pio majorum inítituto folenni 2 oratione 4 2 64 oratione concelebrandi , prafens ftatus atque con- ditio. Si enim ab ipfis Chriftiane vra felicibus aufpiciis ulla unquam fuit &tas, qua& in caufa Reli- gionis, quam omnium graviffimam, & cum Socie- tatis Sacrae. pariter ac Civilis felicitate conjunctiffi- mam effe femper judicarunt Sapientiffimi homines ; vel bene fperandi, vel nihil non metuendi fuppe- ditavit copiam , Noftra profecto eft, qua nunc frui- mur, Propterea, pofítquam á Venerabili Sacro- rum Antiftite hae dicendi partes mihi effent tribu- t&, ftatim apud animum. meum conftitui, omiffa Protomartyrum incerta & fuble(tae Fidei memoria, bona quidem Veftra cum venia, quam ambitiofe in re mihi neceffaria petere nihil attinet, Verba fá- cere , Je /Memorabili in Caufa Religionis per univevfium Chriflianum ovbem noffra. etate Crifi. In quo gravi fatis & amplo necnon, quod quidem pulcre fentio, delicato argamento explanando ita verfabimur ; uüt prinum memorabilis iftius in caufa Religionis per univerfum Chriftianum orbem Crifeos brevem aliquam delineationem inftituamus 5 deinceps vero oftendamus , quodnam de illa ferendum fit judi- cium 3 Ex quibus tandem , quod tertio obfervabi- mus loco, abunde patebit, quid iíta temporum no- ftrorum ratio á fingulis Chriftiane Societatis ordini- bus poftulet officii: Vos modo, Auditores omnium ordinum , Magnificentiffimi ! Venerandi, Huma- niffimi! favete linguis animisque, L Pars, A Crifi itaque in Caufa Religionis dicendi ini- tium facturi, non opus eft multis de ipfo, quo utimur 3 »wt( utimur ä»re Medica defümto Vocabulo difputare, Nihil enim ad Religionem illud referentes ,. fignifi- care volumus, quam Temporis aliquem notabilem articulum , de quo primo faltem intuitu non minus dubium eft atque incertum vergiturus ne fit tan- dem in Civitatis Chriftiane perniciem an vero Salu- tem , quam in natura ac morbi gravi conflictu in- certum eft, exfpe&tanda ne ex illo fit corporis inter- ritus an incolumitas. In hujusmodi autem tem- poris articulo nos imprafentiarum verfari , adeo mihi eít perfuafüm, quam quod perfuafiffimum , ne- que de eo quemquam , nifi vel rerum , qua ab ali- quot Jam annis in orbe Chriftiano geruntur plane fit hofpes, vel eas propter animi levitatem prorfus uo- perinde habeat, ambigere poffe exiftimo. cunque enim convertimus oculos, nil nifi haud ob- fcura inftantis alicujus in Caufa Religionis Crifeos five bonz five malae cernimus Signa. De utraque fingulatim ut dicamus , inftituti noftri poftulat ra- tio, Ác prioris quidem feu Bons Signa in tam magna eorum ubertate ac claritate non cernere poffe vel velle, debilis illud ingenii, hoc autem mali & ingrati animi foret indicium. Vincit namque no- ftra eetas fuperiores liberalioribus praeceptis inftitu- tisque Sanctiorum difciplinarum omnium, nec non iis adjumentis atque praefidiis, quibus mafculus ali- quis Certusque rerum divinarum in animo paratur fenfus. Neque avita confüetudo magis, quam uni- verfa rei litterariae vera amari á multis incipiunt incrementa , ut optimo cuique fine famae & vitae periculo , liceat omnem impendere operam rebus 3 fuis 6 e fuis bene gerendis , aliorum eruditorum & probo- rum hominum judicia libera tantum reverito, qua ratione etiam Santtioris Eruditionis vera atque exi- mia incrementa & Religionis Caftiffimae magnos & fauftos fucceffus jure & merito fperari poffe , vix credimus efle , qui dubitent, Divinarum rerum momenta Studiofius ac unquam á Dc&trinis vel le- vioribus vel temere in Santtiorem difciplinam illatis difcernuntur : Eadem vel temporum injuria vel Doctorum male fana fedulitate fübtilitateque per magnam Seculorum feriem turpiter deformata na- tiva füa fimplicitati redduntur: argumenta, qui- bus nituntur, non amplius numerári fed ponderari & fapienti quodam delectu miffis levioribus , utut antiquitatis Auctoritate fe fe commendant, nonnif(i ea retineri folent, quae feverioris Examinis peri- culo füftinendo funt paria, Hiftoria Dogmatum accuratius qham unquam panditur, Quid huma- num, quid divinum fit, ex prifcorum monumentis indefeffo Studio protrahitur in lucem. Patrum five Latinorum five: gracorum Scripta nunquam tanta cum axeíQee , ac nunc fit, funt excuffa, rec- tumque ac verum iis ftatutum eft pretium, Vete- rum in caufa Religionis Conciliorum Synodorum , Symbolorum , Canonum , Harefium, nec non poft reftaurata Sacra confettarum Confeffionum Fi- deique Formularum , ex quibus fenfim fenfimque publicarum Religionum in civitate Chriftiana do- minantium , illud quod á majoribus accepimus, conflatum eít fyftema, origines , Fines, limites, virtutes, vitia, reétus denique ufus, & ques illis tti- ) oceit 7 tribuenda íit auctoritas, verfíatiffimorum in hoc fcientia: genere Virorum opera accuratiori quam unquam antea eft fadtum , fübje&a funt Examini atque judicio, Sacrorum praterea, Fontium ex quibus folis ii, qui Religioni Chriftiane proprii funt, divini fenfüs , fünt hauriendi, fingularis pror- fus habetur ratio, Inaudito exemplo incredibilique Studio undiquaque conquiruntur omnia, qua ad Textus Sacri vel puritatem , vel veram interpreta- tionem pertinent, ut tandem ftabile certumque ha- beretur Religionis fecundum mentem atque confi- lium divini ejus Conditoris informande fundamen- tum. Quibus novis melioribusque inftructa. pre- fidiis aetas noftra, majorem etiam jure quodam fibi in rerum divinarum five publica (ive privata infti- tutione vindicat accurationem atque praftantiam , nec non in defendenda adverfus vel fuperftitiofo- rum vel impiorum hominum infultus, Religione, dignitatem atque virtutem , qua tanta omnino eft, ut nifi mens leva obítet , nemo non fan&tiffimae Caftiffimaque Diftiplina divinam originem atque vim fentire poffit. Neque etiam filentio pratereun- dum effe ducimus fingulare aliquod temporum no- ftrorum decus, quod reperire nobis videmur , ut ut multi aliter fentiant, in excolenda urgendaeque morum difciplinae Studio, cujus rei teftes effe pof- funt tot in germania, ut de Anglis & Gallis nihil dicamus , editi de hoc argumento libri atque Ser- mones Sacri, in quibus , quicquid Religio Chriftia- na ad credendum proponit, ita ad vita&& praxin at- que ufuüm revocatur, ut prsvaluerit apud cordatos omnes 8 Jo« omnes fententia, id in Religione precipuum effe , quod. non tam ad inítruendum & erudiendum in- genium , quam ad confolandum & emendandum animum, formandosque meliores mores fit aptiffi. mum., Accedit perfpicaciffimorum virorum inde- feffa ac erudita cura omnibus viribus ob viam eun- di malis ex perverfo aliquo philofophandi, inque ip: fis rebus divinis fapiendi genere oriundis, cujus contagio chriftianam civitatem invafit, profpicien- dique ne latius ferpendo , bonum omne , quod haud absque fingulari divino beneficio in excultiori hac noftra bonis litteris omnibus, Santtioribus prz- fertim , ad liberalius informandam Religionem jam effcétum eft, aetate, vel fperari tamen impofterum poffet, demoliatur , fructuque careant pientiffima J conamina. Ut ne vero illorum obliti videamur ftudiorum , qu& peculiari ratione noftra, adeoque aetati, in qua vivimus, propria funt, ut nulla alia hanc fibi laudem tribuere poffit, non poffumus non mentionem facere fingularis prorfus, qua ab aliquot jam annis per univeríam Europam in emen- danda publica liberorum inítitutionis laudabili ne- Non folum enim abun- gotio impenditur Operz. dat in graviffima hac caufà aetas noftra preclaris ex- perientiffimorum virorum Scriptis atque pracep- tis, quibus, quid pro communi Reipublice atque Ecclefia Salute educanda juventute neceffarium fit & aptum , perfpicue exponitur, ac graviter com- mendatur: Sed generofo etiam atque nobili aliquo Zelo per - univerfam fere Europam animati Princi- pes ac magiftratus Proteftantes pariter ac Pontificii novis )et 9 novis melioribusque inftitutis fubditorum ac civium füorum omnis ordinis atque Sexus liberaliorem edu- cationem adjuvant, & neque fumtibus neque ope- ra pareunt, ut eorum ingenium pariter excolatur , uam formentur ad virtutem mores , ita nempe apud fe ftatuentes, non praclarius quemquam de Republica mereri poffe, quam imbuendo bonis lit- teris atque moribus juventutem, Quoed dum com- memoramus , grata mente Venerari Duumviro- rum, prafítantiffimorum , quos rebus humanis ante aliquod tempus exemtos voluit Summus Ar- biter, & Veítra Patres Confcripti! in ámplificando Jä novis Scholarum inftitutis noftram Felicitatem im- mortalia merita pietas jubet, Ex quibus omnibus, fi aequa ponderentur lance, abunde patere arbitra- :ur, haud deetfe bonae alicujus in Cauía Religio- nis noftra ztate Crifeos illuftria figna , quae mag- ä nam apud cordatos omnes excitant aluntque Spem, quod tandem vergitura fint in Civitatis Chriftianae communem Salutem, 1 Sed ut eft rerum humanarum conditio juxta quam optimis graviffimisque caufis adverfari folent multa, qua dubium atque incertum reddunt caufae eventum atque exitum : lta etiam cum bona illa in caufa Religionis noftra aetate Cri(i eft compara- tum, Habet enim graves adverfarias numero pa- riter ac viribus potentiores ac antea unquam, quae ) quidem omnes, quod indictum praterire non pof- fumus, cum eas in proprio finu geítet Chriftiana civigas ipía, tanto magis funt reformidandee, Elapfa nempe iO 9t ncmlpe jam diu fünt turbulenta illa tempora , in Clamot quibus confli&tandum erat cum exteris Chriftianae matür. civitatis hoftibus dottis fcilicet vel Judaeis vel genti. inforre libus Philofophis. Intra parietes & muros ipíos pereat bellum nunc invafit Inteftinum Chrifti Civitatem , quant idque nonnifi vel mafculae ac liberalioris Religio- genii ] nis, vel, horret interdicendum animus, triftis Bar- voloru bariei & effrenatee Impietatis Triumpho finiturum, Quibus Ac referre quidem inter bonz cauffa advertarias Ces ber primo loco non dubitamus multorum noftra aetate Kligio partim novaturiendi in rebus divinis pruriginem füperfi pariter ac effrenem licentiam , partim vero alio- tna & Y rum non minus bene multorum tenacem illam in veteribus Formulis Religionis á majoribus acceptis temw Tm, adhafionem : Dici vix poteft, quantopere Rei Sa- vel al cre utrique diverío quidem modo noceant, cui fioflrj tamen inter illos bene multi prodeffe cupiunt,. Lu- xuriantia enim & novaturientia illa ingenia ; hoc Ut bona caufe inferunt damnum, ut eorum., qui ititoya eam liberalius re&iusque juvare & promovere (tu- Citorug dent; operam omnem fàltem apud minus perfpica- tfenft ces, quorum fíemper maxima inter homines pars m « eft, reddant fufpettam , quippe qui fcilicet admo- 'tmpoy dum funt proclives ad idem judicium de utrorum- tiüm que conaminibus ferendum , cum propter ingenii idem imbecillitatem veram ingenii in caufa Religionis li- ingeric bertatem ab effraeni licentia difcernere haud valeant, Mliberalia autem & Servilia ingenia , qualia eorum umit Tidicit funt, qui nimia majorum ducli veneratione pro avitae Religionis Formulis canquam pro Aris & Fo- atim fuo profef cis dimicandum effe fibi perfuadentes , inani Cla- ïunt, ) 6 ( II ; n Clamore & rmetu, ne Religio ipfa, fi qüid vel de- an& matur, quod temere olim illi allifüm , vel re&ius )Qmi: informetur, quod minus re&e majores tradiderunt, ipis pereat, non folum á liberaliori ejus inftitutione, em, quantum quidem in fe efít, deterrent erectioris in- ligo- genii homines , fed etiam Religionem ipfam male- |Dat- volorum cavillationibus atque ludibriis objiciunt ; um quibus, cum inter eos fint eruditi fatis & perfpica- [atias ces bene multi , haud difficile eft reperire.in avitae &late Religionis placitis humana multa, multa etiam cum Ifrerm fuperftitione commixta , multa denique minus fir- jlio« ma & vera, quibus rectius informandis vel propter Y temporum injuriam, & indolem , vel adjumento- ;eptis rum , quibus nunc noftra atate fruimur, inopiam i 9 vel alias id genus ration;s impares vfuere Majores , ii noftlri. L hx Ut ut autem vel effrenis ifta in rebus divinis quí innovandi licentia, vel immodicus ille veterum pla- . (- citorum amor multum bona caufz Patronis atque fpica« defenforibus faceffant opere, longe tamen gravio- | püfs rem adverfariam habent in prafentis hujus noftri dmo temporis perfricata fronte graffante & tantum non Non defuere ru- Triumphum agente Incredulitate, quidem antea unquam , qui improbis & nefandis gem yis 1 ingeniofis licet libellis atque moliminibus omnem jeanti Numinis & Religionis fenfum ex animis, hominum radicitus evellere ítuduere : orutt nec caruit a prima e pm ftatim Fjus atate Religio, Chriftiana praefertim , A profeffis hoftibus , qui nihil intentatum relique- |[00 runt ; quod pulcerrimam hanc faluberrimamque Q 2 difcipli- I2 p E o & hece difciplinam vel evertere, vel dehoneftare ,". vel fao faleem apud mortales frü&tu privare poffet. Fera- Sacron concii ciffima inprimis fuit füperior, & iniens ac media noítra quoque atas hujus furfuris hominum, ténnu: nobis quos Anglia maxime & Gallia rarius vero etiam Belgium progenuit : mox autem undiquaque per- que d fenfm fpicaciffimi probatiffimique Viri effranem illorum oris & Calami impudentiam magna cum dignitaté non fo ac virtute caftigarunt, Religionisque quoad fingu- tein( las ejus maximas pariter ac minimas partes, verita- fürum tem atque praeftantiam adverfus impiorum infultus etiam, adeo mafcule , erudite, accurateque fünt tuiti, ut mine v Relgioni füuum apud bonos omnes conítiterit De- glonis i cus, inque majori, quam antea unquam pofita ante ihac! oculos omnium fuerit luce, divina ejus Vis atque ficiotu origo. . uo in genere, ut in tranfitu id dicamus Lardneri inaítimabilis Opera, nec non etiam pa- Que la ftorales littere á Summis Ecclefiarum Angliae & ore t Galliae Epifcopis & Antiftitibus, quin & Conciones alendo Sacra ex celebri Inftituto Boyliano exarate publi- Viunt : cique juris factae , quibus populum Chriftianum he Fra adverfüs incredulorum errores profanos praemuni- 1is f rent, dici non poteft, quantopere veritatis Caele- ium ] ftis caufam adjuverint. Tüerit , mnC | At ea nunc vivendo attigimus tempora , Au- ditores Humaniffimi ! p qua ut antegreffa fentiendi Data fcribendique libertate, ncc non difciplinarum om- gioner nium, prafertim Sanctiorum, luce fuperant, ita lus Ve etiam Incredulitatis contagione longe vincunt, Non HCO & ii profe&to fumus , qui exaggerando praetez modum & ne- Vcrþ i Bs o3 | fü0 & neceffitatem axvi noflri morbum, ut oratorum Tera. Sacrorum interdum mos eít, caufa noftre aliquod wedia Sed ex- conciliare praefidium ambitiofe quaeramus, qum , tennuare narrando rem quid juvaret ? Cum vel etiam nobis contra muneris quidem noftri rationem at- epe- que dignitatem tacentibus, manifeftum fit ,. fenfim Ofum fenfimque Epidemicum hoc Seculi noftri vitium nitaté non folum Principum Aulas, non modo celebrio- ingu« res in orbe Chriítiano Civitates, non tantum Mu- 'eritae farum pracipuas fedes & dpmicilia , fed urbes Qultus etiam, vicos, pagos, Familias, domos, finc difcri- mine vel Sexus, vel atatis, vel ordinis vel Reli- l ut U gionis invafiffe. Et quod maximopere in communi j antt ifthac Sacrae Proteftantium non minus quam Ponti- ficiorum Societatis forte dolemus, hoc eft: quod ex aque Amius ipfa germania purioris Religionis matre ejusdem- que ha&tenus (trenua Vindice, ab aliquo jam tem- n pa ie« pore talia in vulgus fpargi ceepere Scripta, qua clortes viunt : alendo amplificandoque funefto illi contagio infer- yubli« cujus commatis iibellorum cum inferiptio- ne Fragmentorum Anonymi cujusdam, publici ju- inum Qi« ris faciendorum confilium nuperrime Illuftri cate- rum Leflingio, quomodo in mentem venire po- Cale- tuerit, nos quidem non fatis intelligimus , & ne tunc quidem probamus etiamíi non alio illud cae- piffet animo , quam ut , quz Scripto clam diffemi- ) lu nata in multorum Leéótorum manus adverfus Reli- n gionem, prefertim Gloriofi Chrifti ad vitam Redi- 1 of tus veritatem, venere dubia, prali beneficio pub- It [ lico exponerentur Eruditorum examini mafculeque ] Non folvergntur. Hic enim fi ftetit Leffingio animus, um B 5 necel- m 14 ? $4 neceffitatis tamen nihil, prudentie vero & in re tur, fe adeo gravi Reverentie parum profeéto erat, pro- eandeq mifcue quibusvis, qui vernacula lectitant ad legen- Ccontag Tnanus dum dijudicandum talia proponere., Atque in ipía ac prava etatis noftre confuetudine, fecundum ftantia quam indoctis pariter ac doctis ad guítum Seculi & Sript intelligentiam accomodato fermone propinari nunc ta D qUI folent nefanda & ad omnem íenfüm numinis & Re- Áoln tar ligionis ex animis hominum evellendum apta, repe- dulitati Cauía ( rire nobis videmur unum ex praecipuis increfcentis noftra state incredulitatis adjumentis. Nullis faepe tr , f litteris tincti, nullis ad re&te ratiocinandum praefi- quafi y diis. muniti, atque vel ipforum principiorum Reli- tioe ( gionis rudes fingularem in Le&ione, ut nunc eft Ts ing Seculi Eruditi ingenium, capiunt voluptatem, ftu- perian diofe conguirunt nova, qua& prodeunt fcripta , ad Religionis Jugum abjiciendum magis minufve jam $& proclives , cupide lectitant hos illosve mufteos li- hus bl bellos, in quibus Religio non argumentis fed acer- propter bis conviciis vel minus honeftis artibus & Sophif- aCC C inatibus impugnatur, Sanétiffimaeque Difciplinze (ole fg Conditores ipfi vel pro hominibus Callidiffimis & fima. ad omnem fraudem moliendam , fabulamque inge- dum | niofe excogitandam aptiffimis, vel pro Fanaticis & inepte credulis, quibus vix fenfus communis fue- tudine, finitc. rit, venditantur. Lectis autem egregiis hifce opuf- ut N culis acutiffimos & ingeniofiffimos eorum Autores plurim non fine füpercilio admirantur, in forum & circu- femur los quotidianos otioforum hominum, ea qua lege- em f runt, deferunt, & hac ratione non folum ipfi Comm fenfim fenfimque magis in incredulitatem delabun- lia , tur , / s 1j in 5 tur, fed etiam alios bene multos poft fe t'rahunt in Satis quidem adveríus iftam pro. eandem Rerniciem. Qen contagionis vim pramuniendi animum effent ad nit manus pr&fidiorum, tot fcilicet pro veritate & pr&- ndom ftantia Religionis Clariffimorum Virorum egregia coli & Sed illa ut ut Sermone eodem fint exara- Scripta. . fun ta, quem noítri aevi homines adeo impente amant, & M. fola tamen non modo non leguntur, fed ab Incre- tepe- dulitatis Patronis, quorum omnino , ob male fuee centis cauía conícientiam, plurimum interefít, ne legan- [iept tur, lingeniofe folent perftringi atque explodi, rafi« quafi veri in iis nihil, nihil quod Sapientis atten- INSIS tione dignum, nihil denige certi, & quod erectio- nc eft ris ingenii hominis feverius fuftineat Examen , re- , lu periatur, 2, 4l Sed praeter duas illas, de quibus ha&tenus dixi- t jam 205 li* mus bona cauía adveríarias accedit tertia , qua 4CCf propter id ipfum , quod cum altera illa magnam )phï(. habet conjunctionem. & á Seculi moribus atque in- dole füas accipit vires longe omnium efít gravif- ipinz fima. d Sita eít illa maxima in communi propemo- dum lIrreligiofitate & mollioris educationis confue- jng- tudine, ids Irreligiofitatem autem cum dicimus, quia fignificantior non occurrebat vox, tantum abeft, ; fue- opui'- ut Religionis & numinis fenfum prorfus non apud plurimos extinctum effe afferamus : ut potius mi» tore Circu remur & doleamus, quod ipíe ille, quisquis .tan- dem fupereft fenfus , amiferit apud bene multos in d n [!)11 communi vite confuetudine & ufu omnem fere fuam Auttoritatem atque .vim , quam tamen Pa- jut trum tüf s P 16 / ) b ,inquit. trum noftrorum adhuc memoria habuit exíeruit- que laudabiliter. Infidebat namque eorum animis »(jilij li »lttüt qi á fuüperftitione quidem interdum non prorfus libera » Ut w fed falubris tamen quoad effetum Numinis prae- »ont j fentis.Cogitatio & Reverentía, qua etiam imbuere BRT mature (tudebant liberorum. animos: Cultus di- » DDI* 3!) vini privati pariter ac publici religiofe peragendi » Of »Jofy magna quadam apud Eos erat obíervantia: Reli- gionis ac rerum divinarum & ipfius Ordinis Sacri »ngt & dierum Fe(ítorum & Sacramentorum caterarum- » D) slitt | que rerum omnium, qua& cum Religione aliquam »litt if habent conjunctionem , ingens quaedam fuit vene- ratio: ) häteti(d abeffe fine gravi caufa d cultus publici exer- » t citio profanum habebatur : diligenter orandum , »bw bï utiliter laborandum , pie, jufte, temperanter vi- P vendum, fibi fuisque honefte profpiciendum, cae- » f.æ/üfe 4 terum vero Numini cum pia Fiducia relinquendum, » au5 bfl & in prafenti pariter ac futuro rerum ftatu ut Pie- »Diln tatis amplam renumerationem , ita impietatis gra- »(ührint ves panas ab |llo exfpeCtanda effe : hi aliique id »ttt fïd) genus ad Religionem pertinentes fenfus vita & fac- tis exprimebantur & haud raro in his omnibus Ma: » 'uüb | ] giftratus Civibus, Parentes liberis, ditiores paupe- » mw j » (lüty ribus, do&i indo&tis praibant Exemplo. At quam ) i(f!w[lol diverfa ab hac nunc eít rerum noítrarum facies : - in qua breviter accurate tamen defcribenda, vobisque » d PPATY ob oculos ponenda, liceat nobis Clariffimi viri (*) » eb?n » lïïüïflfï uti verbis: , Qie mádtige fuaft ber Sieligio inquit » )ü&e; » e[d] €) Refewiz Gebanfen SSorfáblüge unb Sünfdje gut Serbefferung »eript t bffentliden Gryiebung. rfte8 Ctüd. WUs jlle ^ 17 -rül- »inquit ille, $at voenia Cinffuó mefe; S8enm man a 1mis »60mg bilfig vecnen woiff, fo baben biergeben Sbeil Gl bera »term gar feine 9üeligton mebr, unb. (ünfseben Gbeil faz »ben menía ober qar feín (Oefübl bon bem, oas fie baz p »Yon glauben : $as 9eben be8 Serseno beg bem 9f buert »benfen Gottes, ber Cxbauer vor (Oott, bie Gbvfurdt us di »Qor Sfme, bie oom Linredt gueüdvief, ber Grvicb vor pendi »SCybm redt 3u tumn , woenn e$ aud) fonft féiner. fübe , Kli- » Sofnung unb Gurdt vor ber Cmiateit fb aefdioddbt, Sacri »vertilat, weagomifbt aus ben. Ceelen. $a it tein arum » Drang, ben Sinberm aleicbe Gnipfinbunaet. einguflofem, ]uam »ieite Dánslicbe gemeinfame tIebung aur. (Oottesfurcbt , VCf* »fein inuiglier (»laube an Gottes Ceanunact, feitte » Qátevfice ober müttevlide SSeforani&, baf Stanael ber o » Gottesfurdt and tnfegert ober tinalüd. übev bie fine dum ! »ber bringen voerbe, Gs 9Bepfpicl ber Gvoffen, bie er.vi »Derrfibenbe Dleppiafeit, ber Seibtfium ber Citten, bie y, Q »ftblafe Svágbeit f0 vieler Geiftlicbe , uno ibve eiacue »GuS$ Defaunten - Suel(en . entfori ] l 9tutbtofiateit , dum, »baben es (int 40. bi8 so, Syalrei fo meit aecradcbt. Cs .t.geube tDie. »ftbeint nidt baben fteben oleiben gu wollen , e8 oerbteiz :gra- x »tet fid) uber alfe Gtánbe, püangt fib auf bae ferate 3»er t »Wadfenbe Gefdlebt, ür fitbaren 3üger fovt : »$nab i(t fibon Qmeiler, Grepaeift, SSerácbter bev 9« y Ma- »liaion, nber Orinat woeniaftero ben von Den Clterm exz qupee »erbten. saltiimn, bie imr vátevlidben Saufe angemobnte quaïn »qübllofiateit geqen bie SReligion mit st ber. Dfrentlicben T ] » &vaiefung : 988 für fvaft foll fie a ibm boaveifen ? »Seelden Ginfu& foll unb. fann fie auf fein folgenbes * qUC »&eben Baben ? — 9ytit ber Steligion fállt banm aucb e "TU » oiffenBaftigfeit, Gveu aegen ben Güvften, innere Stedbt t [ » fcbaffenfeit, bie feine Gefee ergroinaen Fonnen, babiüt -- inqul » 2iSelcbe 9iusficbt evbfnet ba$ ?. S3ormit tvifl man biefcé » SSrincipium evfetsen , Haécte- 'unb meor fqïl eá thun? , Cum jfeu nus ille, 18 . Cum hoc aütem prafentis hujus noftri tem- mus in poris communi propemodum Irreligiofitatis Vitio, Cium , conjunctum eft alterum , dominans fcilicet ab ali- quot jam annis & invaleftens magis magisque mol- quisqu lior illa ad fplendorem & Iuxum potius, quam ad IN , Audit Religionem & feveriora Studia compofita Educatio. adeo | Opere pretium eft hac de re audire mox á nobis effe in laudati Viri vocem :-. , Oie Báuslide Crgiefung, ita exordia 25 inquit ille, bie je&t nod) Crstefung Deiffen milf, ift 35 begttabe nicbts anbere, al$ eim gieviicoer, Dfos ín bie nibil , 25 S9(ugen. faffenber 9ifteich , vooburd) bas innere Serberz fertim. 55 ben unb ibioermbaen nidt aehoben, mnur verfleibet mine, 325 mitb. 9*an fini&et avtiae SBuppen mit. fibwadben minim: 35. Spfen, unb entavteten. Sergen : man bilbet an ibnen Ut al $5 mibfam eim áuffevlich gefalfenbe8 SBefen ; man frangbe etiamf 955 fiet ben beutfben C&inn unb bas bentfce 9SIut ; pfeopft vident 55 fransbfifcóen 2eicbtfinn unb daden mobifen 98i& auf 55 ben oerborbenen beutfden Ctamm, auf ben. fte felten in qu 25 befommen, ben fie Trur felter vool laffen, unb ben fie liorem 95 nüur gar su oft oerfeblt ub nunaereimt barftellen: (Ser Thoniti El ern(te, tvaftoolfe, betriebfame eutftbe, voivb imn einen 55 ih perp gione h 35 fa&lenben , unffáten , fdlaffen unb gegierten. (Oeden 25 umgefóafren, unb fo ber 28elt su. voicbtigen Sienften Und [ ?5 be$ gemeinen. Sefens. überliefert, --- Sn vielen Gamiz Omnes 53. lier. iff bev Son bes S5anfes aerabe bem guten Gon ber ana 25 offentlidben Graiebung entaegen : bas$ fiblaffe, tvafts - lofe, serftveute, üppige Qeben be8 $aufes, Dilbet bie Thitts weidye, finnfiche Syugeno nad) fiD. — Dies 9Sepfpiel ift Cus | :: gemi& fráftiger als sufállige unb ungeacbtete. tebume » g0. 5 Haéctenus 1lle, € per fit &C 1I. Pars, Sed inftituti noftri ratio poftulat, ut quod tan- Uhitg dem de memorabili-hac, quam hactenus delineavi- miffjs mus Gie l'lg ) o (þ 19 (em. Vitio, mus in Caufa Religionis Crifi, ferendum fit judi- cium , oftendamus. Quod vero dum agimus, ut b dli- quisque pro fuo animi fenfu ftatuat, nec intercedi- m m i mus, nec de precamur quidem, fed Veftra tamen Auditores O. Ordinum Humaniflimi ! nobis de re 1Cati0, ( obis adeo gravi differentibus indulgentia maxime opus effe ingenue profitemur. Ita fcilicet, ut ab hoc j t exordiamur ,. apud animum noítrum ftatuimus ; T nihil , ut in tota hac rerum univerfitate, fic prae- n o fertim in graviffuna Religionis caufa fieri fine nu- Wt i mine, cujus fapienti imperio fubjeCtae res omnes minima pariter ac maximae nunquam non dirigun- w R tur ad optimos laluberrimosque Fincs. Qua re f etiam(i multi metuere & timere Reipublice Sacra yftoyf videntur, quafi de prafertis hujus noftri temporis oij l in caufa Religionis Crifeos trifti exitu vel in fubti- i fb liorem altem naturalifmum vergiturae tandem pre- W moniti ; nobis tamen noftro jure licebit confidere : t in perpetua Dei Providentia, qui Chriftiana Reli- teidt Gs gione humanum genus lpfé ad juvare voluic. Hítius tanti Defenforis & Procuratoris Sapientia bonos ymtt j quie omnes certiflima fpe implet, fore, ut Religio Chri- o ott Ítiana ipfas hominum mentes magis magisque fubi- gat, & ampliffimum illud Dei Regnum inter. ho- frte t if mines feliciter proferat, cujus quidem tutelam ii i Deus (ibi Ipíe ita refervavit, ut triftibus omnibus j de peritura Religione turbare animos minus pium fit ac circumfípettum : quippe adverfus quam , nec unite Inferorum vires, Ííi quidem divinis pro- yl t miffis fit habenda Fides, quicquam fünt valiturae. l'neAVl- monet Anonymus quidem, Cie ruþt, ut rectiffime C 2 'fed mus 20 fed cordatus litterarum bonee frügis pleniffimarum Carth: enim - de ftatu. Religionis in Regno Boruflico, Au&tor , » Cic vubt auf untanbefbaven Ctütgen — - (Sott iit ibve daban » Sutg -- )ie 9tater bes 9ytenfiben unb bas (Oiti ber demu » Gefellfebaft finb ifre 9Bfeiler — Cyene müfite man ause confi » totten , unb bies über ben Sjauffen wmerfen founen , fariis » bie8 Dieffe aber Giottes Cinvictung beffer maden wob Doyis »le -- wenmn mamn fie al$ Gebicbt ub Gabel bavguftel » len aebádbte. CO antum preterea abeft, ut ve Tüm a id, t debilitanda vel abjicienda? fpei propter praefentem in Chriftiana civitate rerum conditionem aliqua fit que i neceífitas, ut pottus in ipfa hac in Caufa Religionis fidia, dariot memorabili Crifi bene multa nobis videamur repe- rire , qua ut ut primo intuitu magnam aliquam Dets. pre fe ferunt fpeciem , quod ad bona cauíze tan- lmpie pudo dem vergitura fint perniciem , tamen fi accuratius penfitentur, faluberrimis & Sapientiffimis Dei circa Git, Religionem Finibus obtinendis mirifice tandem in- illud e ferviunt, mentj Sunt boni quidem homines, qui non prius Rem Sacram in tuto fore ftatu collocatam pu- dine f que m tant, quam effent nulli amplius caftiíffimae Religio- nis profefI1 Hoftes, nullae adverfus eam Cavillatio- t nes atque improborum hominum machinationes , Qaviq pon nulle denique circa Ejus vel ipífa momenta , vel eorum concipiendi tradendique aliis rationem dif- torum fenfGones: in quo vero non minus falluntur , C()ïpor habws quam olim Romani, qui Reipublice non prius rcéte confultum fore putabant, donec effent delecti abfür el'uml ; Car- Ræqu CO Aieber ben. 9eeligionssuffanb. in ben Sgeeufifden GCtaaten , Tanda fint ber Stegieruna Griebrid)ó beá Grogen, i einer 9Reift lludio von S3riefen, Crffer.anb, — eípsig. 1778. - 2Y )ho ( Uf Carthaginenfes & in Servitutem redacti Achai : His Of , enim fublatis inimicis , ipfi fe focordie & ignaviae A dabant. Quid hac, inquitis, ad rem? Refpon- ( demus breviter : Propter id ipfüm, Deum fapienti QU confilio permittere , ut bona caufie cum tot adver- m fariis fit conflitandum , neque defint unquam , qui ttot novis artibus illam graviter impetant; quo nimi- TOA rum acuantur magis magisque Chriftianorum inge- a tem nia, eorumque exerceatur Fides, & á focordia at- que ignavia fortiter excitati omnia conquirant prae- ja fit T fidia, quibus Veritatem mafcule tueri, eamque in clariori ac unquam ponere poffint luce. Hinc fi qe um Deus permifit, ut noítris diebus incredulitas atque Impietas remota larva exirent in lucem , & omni tan atius pudore exuto fefe jactitarent, quid aliud Deus fe- €it, quam ut hanc noflram atatem momentum cira illud effe voluerit, quo fcediffimus ille immortalium n if mentium morbus in omni fua vi atque magnitu- fiüfi dine f& fe proderet ; tanto autem certius facilius- pu- que medicina pararetur , quanto eít perfpe&tior, gl* Et quemadmodum miferrima hominum monftra latiQ» gravique morbo & cafíu deformata agrorum cor- c6 4 pora Deus nobis ante oculos ponit, ut horrifero v dif eorum afpectu bona valetudinis & erecti ac Sani corporis ina'ftimabile beneficium Ei tanto acceptius tuf , haberemus : rius ita & fados mentium morbos, & abíurdiffima opinonum atque Errorum monfítra d erumpere Ejus providentia patitur, ut ad vera ca- Q ftaque Religionis pulcritudinem tanto magis admi- randam , tanto ardentius , amplectendam , tanto TM ftudiofius curandam excitaremur. Praeterquam [ C 3 quod, 22 9 9 quod, ex qüo cum univerfe Religionis hoftibus bertti cipien fuit decertandum, Sacrorum do&Gores multi ab in- [iendi finitis inutilibus controverfis, quibus ad ipfius tum fanctiffims Religionis contemtum inter fe digladia- litter bantur revocati, ea qua ad animam & eflentiam Religionis pertinent, ftudiofius inquirere, inutiles Quii «dvel tricas & vitiligationes miffas facere , ea quae fcitu neceffaria & falutaria funt á levidenfibus quaeftiun- Certio fioter culis fejungere , & vires atque arma fua contra communes Religionis hoítes conjungere addidice- füm rint. Neque minus etiam eft certum , quod pur- Reh'gi gandi magis magisque receptam in Ecclefia Do&tri- vel ve nam á fuperftitione & humanis commentis, defec- torum tus multos complendi , multa vero, qua abunda- intell bant, refecandi, ac hac ratione San&iori difciplinze Tum fatis liberaliorem non folum Formam, fed novam etiam dignitatem Firmitatemque conciliandi , occafionem illum confi pariter ac materiam infcii quidem prazbuerint ipfi illi homines, qui Religionem vel evertere prorfus, tiones vel effraeani quadam licentia innovare ha&tenus ftu- dem duerunt, Quod fi enim verum eft, ut cít pro- It fitüs fecto veriffimum , ab inimicis multa fzpe diíci d fin poffe melius, quam ab amicis, & femper amplec- füit , tendam effe veritatem, ubicunque occurrit, etiamfi lone; nemo omnií- proveniat ex calamo vel ore hoftis ; Ium $ no negare poteít, quod ab Religionis noítra aetate lg d Conj profeffis vel hoftibus, vel temerariis faltem inno- vatoribus bene multa melius edocti, de multis, fit aj qua five emendatione (ive accuratiori opus habe- Itor bant Examine, minusque vera & firma erant, uti- attl liter moniti, á prajudicatis multis opinionibus li- Xol; berati ; J e 23 ibus berati, prudentiores in his illisve Do&rinis vel con- if- cipiendis , vel tradendis, vel urgendis, vel ftabi- yius liendis redditi, accuratiores denique in argumento- hda« rum pro Religionis veritate delectu , facrarumque litterarum ftudio & interpretatione fimus facti. Yiam uties Quinimmo multum adjuvarunt iftorum hominum adverfus Religionem conamina, meliorem illum & (citu tiun- certiorem de rebus divinis fenfum ac animi perfüa- fionem, que pravalere apud haud exiguam doéto- ontta idice« rum pariter ac indoctorum partem capit, quorum Religio omnis antea nonni(i vel caeca quaedam fide, put- Xlti« vel verborum in rerum divinarum inítitutione tri- torum Copia, quorum tamen verum fenfüm non vt onda« intelligebant , vel denique majorum ac magiftro- rum immodica veneratione nitebatur. Ex quibus pling etíarm fatis patere arbittramur, pertinere memorabilem ilum Bona caufe cum tot gravibus adveríariis onem y ipl confli&um inter eas res, qua, fi ad hominum ra- tiones referuntur, primo intuitu deploranda qui- rÍüS, dem & nocivae videntur ; ; u quibus tamen Deus op- timus maximus pro imperveftigabili fua Sapientia ; pro ad fines fuos , quos in infinita mente fibi propo- dilc füit, mirifice promovendos, ita uti novit, ut fi ra- npïCC- tiones Ejus penitius penetraremus , infinitam Ea- jmf rum Sapientiam & Salubritatem admirari nunquam ;mni- digne fatis poffemus, * Nihil autem eft, quod á gtatt conditione militantis in hac imperfe&tone Fcclefiee inno- fit alienum., Ipfe enim San&tiffimae Religionis Con- LUMS ! ditor Scandala in Ecclefiam füam ventura pradixit. lab Matth. XVII!, 7. & divino Paulo monitore I. Cor, ; u« XV, 19, opportet effe Harefes, ut qui probati funt il mani- dC [ 24 ) 9e.«4 | manifefti fiant: i. e. ut oculte hominum cogita- tiones, ut aliorum Zelus , aliorum charitas, alio- tifr rum moderatio, aliorum Fides atque confítantia in- bus notefcat, & Deus per talem Cribrationem , ipío il- qua: ratic lam ad gloriam fuam mirabiliter dirigente, concele- ftule bretur, In hoc acquiefcimus , & de veritatis vic- toria fecuri , ea quae de hoc argumento fufius fo- otio rent dicenda, complectimur Anonymi, cujus Scripti- verfi unculam nuper haud fine voluptate legimus verbis: viffn fpe d » 9todb Bat e$ alfo, inquit ille,. nidt Gefabr für bic Dayi d 9Sabrbcit: fic voirb bod) fiegen, immer volliger fiegen: EE Qafit. c8-feyt; baff bie Gabrung, barinm bie Seeligioit pioni 955 ficb aeaenroártig befinbet, mod) einige CyaDve wmábret : Conf r in bie &ànae fann fie nicbt baurem ; C$ mivb mu be taon ftomebr. tinvatf, ausaeftoffen , 1b bas$ Gange beftoz $ ,5 beffer geveiniget, tb aelauteret. €$ nufer Sotten (5 . 35 fey, auf baf bie, fo vecotfaffen finb, offetbar unter iui$ werbern. C verftebe mid) nidté auf Spocalpps Que. 55 tifcbe SRednunaen : oielfeicbt aber fonnten fíe meinem Sicr; $5 S9(usficbten Bie tinb ba eine Deftimmtere Geftalt geben. fij 0f 55 Cd made mnur dberDaupt Cpeners Sjoffnumg . beffever fis fe 55 Qeiten su meiner Sofiug, tnb olaube mit zyuberficbt, moayi 23 pa& ber oon je Der unb ür egenben, mo man es nicbt 93 vermutbet , ausaeftreute &aamen, fid) allgemad) ente at ] 95 voicf[e unb at feimemn anfange. SW8ie nabe bie 95lü^ tio, 35 dend tbe, woie nabe bíe volfe Crmnbe fep, fiberla(je i :em, onfe 55 beffen 9Sart bas Gange ift..— 9Dtir veranügt 3u Toiffeit , fum. 95 unb (b freue mido, es au woiffen, ba$ bie SSevelidteit 55 meines Soeilanbes feprr ivb , von einem 9yeeer àu bem debe a nbern, unb bon bem Z8affe big a n ber Smelt (äng 1108, ob eo' 32 ( 1 [v Cate- Dare C9 Gie 3eiden biefee Scit tnad) ifeen 9tuafidten für bie 9telie CfUm gion, Óamburg auf Stoffen ber aelebrten Seepublie, 1774. Jaect 2j ogita- Caterum Auditores omnium ordinum Specta IIl ;Pars. , alio- tifimi, Humaniffimi , vel absque nobis monitori- Ya in- bus veítra fponte abunde intelligitis ipfi, quid ifta, quam defcripfimus hactenus temporum nof(trorum ipo oncde. ratio á fingulis Civitatis Chriftiane ordinibus po- tis vit- ftulet offici , & quod indignum prorfus foret vel fius fo« otioforum Spectatorum in memorabili illa per uni- Scripti verfum Chriitianum orbem in caufa omnium gra- viffima Crifi, perfonam induere, vel dulci tantum verbis: f t fpe demulcendo animum turpi alicui indulgere ig- navia, Stat nempe caditve cum caítiffima Reli- * fiegat: tuligiott gionis vel Reverentia vel contemtu Vefítra Patres ww Confcripti ! omnis Au&toritas ac ipía etiam Digni- m u tatum Veítrarum Securitas : Veítrorum Ecclefiae (v Scholeque Dottores minifteriorum omnis Salubri- -Stottal tas —— ftat caditve omnis humanatum divinarum- av n que legum Religio -— boni omnis in Societate tum yotali Sacra, tum civili, ordinis obfervantia : Rei familia- : ol ^ qultlt. ris omnis fortuna ; liberorum ac poíterorum om- nis felicitas, Patriaa omnis Salus, & denique, quod o maximum omnium eft, tranquillitatis animi & be- JULTUA ( IIl atae immortalitatis omnis fpes certa atque confola- if a tio. Hec apud animum nofítrum ftudtofe perpen- i dendo, & cum prefenti Rei Chriftiane conditione Qytti conferendo , non poffumus non fentire , Vigilia- w rum atque curarum omnium longe maximam effe ;rrliä)fm debere, ut Religioni füuus apud omnes conftet ho- r Qu nos, In quo c&teris praeire füo Exemplo Reipub- It &t licee atque Ecclefia. & Schola Pra(üdum nec non Parentum omnium primum ac proprium eít ofli- Cat? Abíolvitur autem illud tribus cium atque munus. i $ii D tnaxime " 26 )8o«€ maxime partibus, . qua omnes cum hujus, noftri temporis ratione neceffariam habent conjun&io- nem. Prima ett promovere omnibus viribus libe- raliorem rerum- divinarum, five publicam, five do- o - APE mefticam, inftitationem : Altera coercere honeftis omnibus modis incredulorum pariter ac Innovato- rum effrenem adverfus Religionem licentiam & Impudentiam : Tertia denique mederi omni opera atque Studio Irreligiofitati & molli Educationi. Qua quidem fingulatim atque fufius exponere, fi vellemus , non angufto temporis fpatio inclufam orationem , fed librum fcribere nos opporteret: In- dicaffe tamen opera pretium vel propter id ipfum ducimus, quia exinde jam abunde fatis intelligitur, quam grave & arduum fit, vel Magiftratus, vel Doctoris publici, vel denique etiam Parentis in tam memorabili in Caufa Religionis, qualis nunc eft, Crifi, cum dignitate tueri munus; & fapien- tiffimorum pariter ac Saluberrimorum , quae Deus fibi in illa propofüit, confiliorum inítrumenta effe Lt EM o qa r : M E E PU. i. & exfecutores.. Quo quidem munere, praftabilius ac divinius nihil in tota hac rerum univerfitate ex- — x cogitari poteft: ut ab altera parte turpius ac vilius nihil reperitur, quam in excultiffima cateroquin hac noftra atate bene multorum fedulitas atque in- duftria, qui, quafi conjuratione adverfus Deum atque Religionem omnem fatta, id fibi münus im- pofitum effe , exitimant, ut divinis confiliis per- fricata fronte obftrepentes, fenfüm Numinis ex ho- minum animis, quantum quidem in fe cft , evel- V. . . E .. RRM Q g . 1 lant, & irreligiofitatem ac molle aliquod & libidi- noíum — ) [o] ( 27 nofum vivendi genus magis magisqu& promoveant. Hos Humani generis infenfiffimos Hofítes: ilos autem Ejiusdem liberaliffimos Benefactores atque Amicos efle, quis eft? qui infitiari poffit ? i Quae cum ita fint Auditores O, O. Spe&atiffi- mi! magna nobis de Felicitate alme noftra Patriae Tà 1Í, gratulandi haud (ine ingenti divino beneficio fuppe- tit facultas, Ut enim ab antiquiffimis temporibus f hac urbs noftra protulit aluitque viros ex omni m ordine, Religionis non folum amantiffimos, íed ]« etiam Ejusdém prudentes pariter ac Strenuos Vin- m dices : Ita in memorabili hac in Caufa Religionis Jf Crifi, cui quidem & nos fübjecti fümus , non de- v.cl Ifl funt Magiflratus , Doctores Publici, Parentes & Cives bene multi, qui Religionem cura cordique nc habent, & quibus poft Deum, quicquid inter nos ! reliqui eft, vel numinis Reverentize , vel Chriftia- ; na virtutis, vel purioris Doctrine, vel bona edu- k cationis, vel falubrium inftitutorum , aliarumque D id genus rerum, maxime debemus. Pracipue vero 12 gratulabundi heic veneramur , quos novos nobis u5 uno hoc anno in memorabili Reipublicae noftrae j Cri(i, ad füummos Confulatus Honores eveétos di- n vina munificentia indulfit Religionis Patronos, Pa- if tri& itidem vel fingulari etiam hoc refpectu , Patres Ti« Optimos, Clementiffimos, O quam volupe nobis r erat, Suaviffimam Veftram Viri magnificentitfimi. Ü Coram Miniftrorum Ecclefi. Scholaeque univerfa u Concione, audire Vocem , quz certus nobis Inter- Ji j erga Religionem dignos- prcs pientiffimae Veftrze 2 m que 28 ) of que ejus miniftros fuit mentis, Quid tam mag- num eft, tamque Salubre, quod nobis pariter ac civibus noftris de devotiffimo veítro erga Sum- mum Numen animo , in tuendo promovendoque DA L. o PO REO re&iffimo Ejus fenfu & Cultu, certo polliceri non poffimus? . Ó quam dulcis per Vos viri magnificen- tiffimi! nobis meliorum temporum affulget fpes, qui de arctiffimo Salutis Reipublicae cum Religionis Reverentia Fadere atque nexu adeo intime eftis perfuafi ! Faxit Deus Ter optimus maximus, ut Vobis diutiflime cum pleno corporis animique Vi- gore, quantum quidem humana fert fragilitas, ad beatam ufque zy4Ave, ad Reipublice gubernacula fedentibus, floreat pax , vigeant bonarum littera- rum Studia, Triumphos de hoftibus fuis agat Ca- civium- ftiffima Chrifti Do&rina indies clariores ; que omnium animi atque mores magisque confor- Caterum mentur ad praclarum Ejus Exemplar ! cum ad Votorum iftorum complementum vix ma- jus quidquam á Summa Dei erga nos munificentia atque liberalitate vel. defiderari vel precibus efflagi- tari pofht, quam beneficiorum, qua in nos hacte- nus contulit maximorum, perennitas atque con- ftantia: cum faufta hac prece definit noftra ad Vos, Oratio, ut dum eft in Caufa Religionis gra- vis aliqua Crifis, Deus tales nobis confervet & lar- giatur íemper in Republica, Ecclefia, atque Schola; Viros, quales nunc habemus, qui mafculo Religio- nis pariter ac Patria amore atque Zelo imbuti re- bus noftris praefint, & in iis cordate quidem fem- per, fed tamen prudenter , lcniteg placideque ge- ren- ? o ( 29 rendis omnem fuam qua pollent Au&oritatem , Eru- ditionem, facundiam, cunéctas denique ingenii ani- mique impendant dotes: Ita füus femper apud nos, isque au&tior indies Religioni conítabit Honos, fal- va cum Republica inter nos erit Ecclefa, nullam — Á—— — — expavitura Vim Quatiat licet Orbem tumultus, terraque fedibus Convulfa, montium ruinis Arctet aquas Pelagi frementis:- «* C0 — Infana quamvis &quora faviant ; Et verticofo gurgite torqueant Spumamque limumque, & procellis Terrificis Scopulos flagellent. Nam Civitatem, cui Deus unice- Indulget, aris & propriam fuis Dicavit, algenti pererrans Lympha fugax hilarat liquore, Occulta ne vis aut Timor hoílicus Urbis quietem follicitet ; Deus Gentis (uz intentus Saluti Pravenit auxiliis pericla, Gentes tumultus concitet impias, Et Regna Belli concutiat Furor, Flammis fremat Caelum corufcis, Terrificet labefacta Tellus: Hac & Duelli, pacis & Arbiter Stat, praliorum , qui regit exitus;. Munimen, & noftra Salutis Prafidium Deus, Dominator Orbis: Dixi; x* x* * 20 T 46f mæmm&mæ&æ*wgmammwwwfaa EHÍIMETPON THESIUM THEOLOGIC ARUM. I Doétoris publici, in ifthac , quam defcripfi- mus, Crifi, cum dignitate tueri rnunus, magnum omnino eft opus & arduum. II Quo fingulari etiam refpe&tu , divinum illud Jacobi monitum , , ze»ei diddexaAe yírecS«, tan- tum valet, quantum poteft. III, Ab una enim parte ipía bonis litteris omnibus excultior etas noítra pleniorem accuratioremque poftulat rerum divinarum cognitionem ab omni- bus, qui docendi alios ambiunt provinciam: nifi nempe bona caufa magis nocere quam prodeffe cupiant, IV. Neque fufficit amplius bonum effe Virum, le- viterque & fupra quidem Vulgum fapere, & me- moriz atque fermonis aliqua gaudere facilitate, & in fungendo munere , rebusque gerendis, non qua eundem effe fuadet hujus noftri temporis ratio, fed qua itum eft hactenus progredi fecure via, LJ )o(. 31 V. Sed prater illam boni & fequacis Viri landem, erectiori ingenio & novis liberalioribusque Studiis ac magna denique.prudentia opus nunc eít ad res divinas ita tractandas, ut illis neque humani quic- quam afüxa;ur,- neque divini quid temere dematur, VI. Ab altera vero parte propter ingravefcentem indies magis magisque incredulitatem & irreligio- fitatem atque luxum, falubriter adminiftrandi mu- neris Sacri haud parum augetur difficultas , cum magna omnino requiratur animi fortitudo pariter ac conítantia ad fuítinendum incredulae & luxurio- f2 aetatis hominum odium atque contemtum , & non folum fuz, íed etíam aliorum bene multorum faluti ita profpiciendum, ut neque naufragium pa- tiatur Fides , neque füccumbat & cedat torrenti Virtus, VII. Quo quidem afferto , ne quis illud prater ani- mi noftri fententiam latius fumat, neutiquam vo- lumus, ut defendere atque tueri, five ore, (ive fcriptis, Religionem adverfus incredulorum & im- proborum hominum impetus, pro communi ali- quo miniftrorum Ecclefia reputetur officio, cui de- effe falvo Sacro fuo munere nemo poffit, VIII. "r ss m Imo vero tantum abeft, ut tale quid ftatuere in animum induxerimus noftrum ; ut potius, (i . Quid 32 L J ) t quid valeantr apud cariffimos Fratres noftros, vel n preces,. vel monita noftra, Eos amice rogemus & moneamus , temere ne Religionis adverfus hoftes M K tuendae füfcipiant provinciam : Sed graviorem hanc p muneris Sacri partem folis iis inter eos relinquant; $ qui propter ingenium ; Do&rinam , prudentiam , longum rerum ufum & exercitationem , cateras- que ad fungendum cum dignitate atque virtute ifto officio, neceffarias dotes, funt aptiffimi, »2 IX, Haud enim rara antiquiorum pariter ac recen- £oc tiorum temporum füunt Exempla, qua abunde fatis docent, ex fufcepto á probis caeteroquin homini- bus, fed minus tamen aptis, patrocinio , plus fape mali quam boni in caufam Religionis profe&tum fgiffe. X, —— n5 £. $ Neque magis probamus illorum morem , qui $ artem aliquam neceifariam muneris Sacri fitam effe putant in effundendis omni five data, five ftu- dio quaefita, occafione, gravibus de invalefcente vel incredulitate Theoretica, vel naturalifmo , vel lr aliorum id genus Zfimorum progenie , ex fuggettu co- ram concione querimoniis ac invectionibus, XI. Praterquam enim ifta multorum fedulitas exa- cerbandis magis quam lucrandis eorum , in quos invehitur, animis, plerumque infeérvit; haud raro f etiam excitando incendendoque legendorum Scripto- 4 rum , j)o( 33 vel rum, qua ab iíto hominum genere funt exarata, ij in quibus, cum bene multa re- Studio par eít: IN periantur ingeniofe dicta, vera etiam multa atque praclara, irrita redditur imperitorum Fides, & vel 1 u Scepticifimo vel Indifferentifmo paratur via, 4 XII. [lo Multo itaque dignius atque.falubrius minifte- rio Sacro nobis videntur fungi, qui Religionis Certa principia atque momenta publice privatimque au- [« ditoribus fuis, ita tradere ftudent , ut non poffint W non divinam eorum vel ad erudiendum ad Salu- Dl tem, vel emendandum, vel firmandum coníolan- pe dumque animum , fentire vim , atque fua fponte n abunde fatis intelligere, ea omnia, qua certis iítis principiis vel momentis contraria funt ,'á vera Sa- lutis via abducere, adeoque non divina, íed hu- Lf mana effe, XIII. [« ( Unde facile colligitur, noftro quidem judicio , non tam per Antithefin , quam vero per Thefin, d inftituendam effe, falubrem rerum divinarum in- fti;utionem. XIV, Ac pracipue illorum Religionis momentorum 4 0j diligens atque frequens pro concione habenda eft Ü ratio, qua cum difciplina morum vitaque ufü ac confüetudine maximam habent conjunctionem. ) E XV, 34 ) XV. f Prïmariusvenim, fi quid intölligimus minifterii Sacri fcopus eft, non tam do&tos & in concipiendis rebus divinis, deque iis differendis, limatos atque fubtiles formare homines, quam vero cum neceffa- riis familiares, & bene moratos. D XVI. Quo quidem afferto turpi alicui in Sacrorum miniltro pigritia aut ignavize neutiquam indulgere vel minimum nobis eft animus: quippe quem fem- per opportet effe memorem pulcherrimi illius etfati divini noftri Principis atque Magiftri: me yegppa- T£U6 hm O-qreUOeig . &i Tq» [üeciAÉiRy TOV QUpA.YGY earóe T dv&gw/wga cixodeemó]us egrqs ex[dd s 6X T2 Gncaup8 &ureU xeuva xei TXA«i 4 Matth, XHlI, $2. quod pra&- cipue Sacrorum miniftri, quibus munus eft eru- dire alios ad Salutem, fibi dictum effé putent. XVIL Quare in mediocri & elementari quam fibi á ju- ventute fua in Scholis atque collegiis comparavit divinarum rerum cognitione, haud fübfiftendum Sa- crorum miniítro ; Sed in dies ulterius in bonarum litterum Studiis, iis prafertim, qua cum fan&tiori difciplina atque munere arctiorem habent conjunc- tionem , gnaviter effe progrediendum exiftimamus, XVIII, : Ita autem in tra&tandis his Studiis Eum Verfàri epportet, ut nec vetera, nec recentiora praefidia | niniium | 9t 33 nimium veneretur, & vel antiquitatis vel novitatis immodico amore ducatur; fed Verum pulchrum- que quarat & ample&atur, ingenue, ubicunque tandem reperitur, XIX. In quo, fi divinum illud z4»re Zwupadev, T? xaAà xartxe. plurimum apud: Eum fit valiturum, 1 profperum Studiorum fucceffum illi fpondere mag- no quodam» jure poffüumus. XX. ä Atque hac demum ratione , Caufz Religionis 3 vel in ipfa hac Ejus noftra &tate memoraoili Crifi , L quantum quidem in cujusvis Sacrorum miniftri D- fitum eft poteftate, praclare confultum iri ; : firmi- ter nobis perfuademus. g M £ X NY ( G ) EN z *l/ ls P CA d À D N - r ä»xu » - C D $ lo E W Z » y ss W t fà - - -- m ER I TO TEGUSGTSEUNEENGRSS E x x i a Y ERE zl L - A s 34 — um r nerertusguad —— —— IÜÀÀ d sU TA p : $, p 20 po/^ d 1 a r d p NN P*v " D EO .Wm 7 j iv ii 3. p ^ j " P M & o i &i 4 1 d 1f o A s » A . ) ) A: i .W: ifo 5 * iA Á »».&,.. " ^ u 27 u L A E j 4 & 3 T o ( Y $ M i MUS y [ 2 à PA d u € fs me, i 5 ^ E m »W o [ 791 j A L. 5 ) 4 1 1 É d a ;j L » p GX 2 17 n ) eng 6d d d i ? d. " d J2 8 P E € v n f us M i 7 25 T 4 p,W« 7 Z 4 U P il m PAU " »f * s p/ / o $, p E ib R i b E » : r j 27 n 5 * 3 5 : P^ P D g s " ö.. r Ed x E x R 7 ; a À 1 T , j od M $ A Id i d d EE P d $ », 1 . d [ " 2 L d A n as * 2 j E - * [4 D j ia s v d C es [ ?. Tb ? p ] m MW : i * E. v * i £ & EO i P i u v ?. d 2 j » 1 2 3 p 2 [ n óni fww.æ z " N VA H d v i - - d *s d Á" p Ü : AC m J * $ z s. EU 7 i d b: . 2 T & T d. Z AH x s : m P j 4 7 ^ m n í s * E n a 55 d d E wæ E N A wæ 4 4 - m 3 ? A u i L * 4 VVA LS s D ( Y m 4 PU ? * m T d 3 i s J s zi " PA g m À p E j dÀ ( u d 2 P. E. :] £ d 2 d 5 " s P f ww., d " E »WA Is F. AE J M U: H eb g 28 P 20 A * * £ A 25 i 14* : P T 2 x ó P. $ : 5 yu Pa w PA ex A d D p Ua d j A T x Ug z m ». ww»ä( 2 6s E j y fs or. QNNWQ 5 n A : 2 n ? " , 4 v ? s Y ; T P » A m j u *s M a 4 : 22 £ T 17 d m $ u D p fe 2 P . j j f 5 a& "E , P A e pors b n "i .w 26 i5 j 2 .x A Es ;m » E E. * d x U e As E d w» z. m a O e h ? d j 24 u$ Es 6a iÉ $1 5 » u r 1f s i 2 d 4 v ,.. d L d " : p o 2 3 x d A$n - 5 2 - A. E. f fs z . 35 2 Á 5 -f u CR A22 E 3 d u « ^ 3 . s E u ( w&. i s A 5 d * D p f f2 : » 4 2 «t 7 - s dsEres m * 3 M j m w 3 & i T Hs p n ï» T » d s A ve 14 hs 4 i^. M a $* A P. u - — . 4 E xeedievus Is a M dn x R ERE A n crmeteten r E M u kl u Mi TWMECMIM u DCR x ao R as . x um x AA s sst i t V ied s M emm M RA as du s TE : r /mhcx ET as um jxis EE OA Mi AEX II EE E VOTA uT TTTE INII VOT N Y U EE EC m - T t Ser r M As VE E o dv P O. i I L d m Mi I Ua u o —— il TO TR EUR — ERTeSES TE M EE CAS x RORT - ^ X EE $ I E. - um Em VeDw : OU T C E Es AE ETA Pa UR Rn VAI E. W pI " — AE IT A IN L TEU E RE z T MT t » EY t TU m z 14 & : —ï ï i ääERATIO PANEGYRICA, FERIA PROTOMARTYRIBUS FELICI ET REGUL/E. SACRA, RECITALA: o E2 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset MEMORABILI IN CAUSA E r RELIGIONIS PER UNIVERSUM ä RD CHRISTIANUM ORBEM NOSTRA ATATE, CRISI ä n QUAM. CUM ANNEXIS SIMUL IHESIBUS, ä DEO TER OPTIMO MAXIMO CLEMENTER ANNUENTE Placidwe Difquifitioni fubjicit, i TORL CASPARUS MEJERUS, 11 S, Theologie Profeffor. Refpondente,; 10 PAU OBO RAHNIO, V.D.M Affumente; HENRIGO GEIGERO; S.Tþeol.Scuäo Hsb QuS Poflridie $9ynodi Autumnalis, fs DURIC.; EX OFFICINA GESSNERIANA. MDCCLXXVIII ä ! K öp Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com ss P r