KaI600-2654_12 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Ordinis Medici In Vniversitate Litterarvm Ienensi H. T. Decanvs D. Christian Gothfrid. Grvner Sollemnia Inavgvralia Nobilissimi Atque Doctissimi Medicinae Candidati Petri Arboe Drammena-Norvegi A. D. XXIV. Maii MDCCLXXXXII. Habenda Indicit, 10 Arboe, Peter — 7 * » - - ao. - - "* & z 3» * -T M.. EY " p d L. ^ E * * E E " - E EN w — » " ; » TT P L! X ". r * - p EM — P * d N * E " ) ,v(—æ, Ap.. . * * F as w J * ". - e f , P i Á 95 us - "^. " ? E * á d - m ** E - n * & » k b — - " " - « ^ - - Án., - p u. P A - ^ " ^ 5 ) a (W r ; P E - - * »" * t * P "i —— À bo 1 ": a w . » p Y j X m E n u x - * w & F. d X - x £ D W Yi - - aw. " - W - E » . * —Ó - * ^ - » d ». ^ » ^&, * w d 4 E " a b l [ v bt z P n " 1 [ ! ie: " E »14 » * ET E w u* * p TA k - 3 Wa w ? ay — — — s sincim 2 s EC — ET T —— —— r p / av g w 4 3 y ( * u . m Ls as " I Á-n Q9 [ m IUj i T i g t ä AA! ( ( d « 38 Eu . ORDINIS MEDICI YN VNIVERSITATE LITTERARYM IENENSI "Á X. T. DECANVS D CHRISTIAN. GOTHFRID- .GRVNER SOLLEMNIA INAVGVRALIA NOBILISSIMI ATQVE DOCIISSIMI MEDICINAIE CANDIDATI PETRI ARBOE DRAMMENA « NORVEGI V A. D. xxiv. Mm cloloccrxxxxir. HABENDA INDICIT Continuatur Opufculum FREDERICI VAN DER MYE Dt morbii e fumptomatibur gopularibus Bredanis X p IENAE LEITERIS FIEDLEBRIANIS N MR n t Accedebat cafei putridi et antiqui diftributio: E. fim equos et canes milites comedebant, fimül erant xuixti, erant et otiofi, tempore, loco aereque madido. Accedebat et contagium. Infigniter contagiofus *) eft hic morbus, praecipue cum eodem victu eademque aeris in- temperie **) plurimi aluntur et refpirant. Videntur pro- fecto melancholici plerique morbi contagii quid fapere, Quid elephantiafis, lepra, lues venerea? Quid tabes'et hydrophobia, fi PAvrro fides? Sunt nimirüm conta- Hi nobis giofi. Eiusdem claífis peftis eft et fcorbutus erant principales, ftatus temporis vtrique arridens, (factus enim praecipuus ductus eft ad aufirina et. cum humoribus) victus fouens, contagium. difpergens. inu fuccis itaque fumma putredo, peftis cauía. Non adeo valens fcorbuti erat initium, cuius effentia haec eft Scorbutus nofter. eft morbus fanpliciter . ; gopularir, contagiour, ortus ex fanguine selancholico. atraue - bile putreftentibus. extraque lienem in corpus diffufis, et vuluerfum tandem eius habitum corrumgentibus. Efl. fimpliciter popularis ). Peftem hac excludo. opu- laris) De hoc tantum agere decreui. Contagiofur). : Hac denuo epidemios multos fimplices, tuífes, pleuritides, armum dolores, populares fanguinis eruptiones et id s À 2 genus *) Hoc falfum effe exempïo coniugum concumbentium docet Hrw- PEL. (v. Eigne Erfahr, u,. Wahrnehmung vora Scharbocke S. 17.) **) Ab iisdem cauffis ortum fcorbutum carcerum effe nuperrime docuit Scunavp (Abh. von der Verbindung der Lufifeuche mit dem Scharbocke S. 15, m 4 genus plura. Ortur ex fanguine melancholico. atraue bile.) Omnes auctores id concludunt, effectus comprobabunt, Ex hoc itaque fanguine, vtpote craffo, nec excedente, fcirrhus fit lienis et lien magnus, atra vero bilis, quae acida, acris eft et erodens, duritiem fplenis non indu- cit, - Putre[cemtibut.) Ad huius affectus effentiam merito id requirtur, vt contagium inferat et [ymptomata ftatim enarranda. Putrefcunt autem extra locum in prima cor- poris regione a malis cibis hi fucci genitij, natura victa,- nec concocüonem expulfionemque moliente, Extraque lienem: *) in. corpus diffufis) 13en humorem melancholicum vel atram bilem a fanguine non fecernens, ob copiofam generationem (hic a prauo victu caulfisque aliis enume- ratis) vel ob corruptam vifceris facultatem humores in corpus fluere non inhibebat Duplici ergo modo fit Ícorbutus, vel ob fplenis vitium, vel illo integro, nec affecto,. ob humoris melancholici natam fuperfluitatem Non itaque necelfario in fcorbuto ftatim funt lienes ob ftructi, multo minus magni tumentesque, tractu tamen temporis-.haec vitia heni fuccedere, imo crebrius fcor- butum praecedere, eiusque caullam eífe non inficior. Fungofam enim, raram ac inanem lien accepit fübftan- -—— üam ^ Has fcorbuti origines ex feculi opinione opinati funt Ecnrivs, Winnvs, HoNssEvs, BnvcaEgvs, BnvNwER recentiores nepa* runt, quia non, mifi in fummo gradu haec obfiructio [plenis mpememt et malum auget Quin ipfe auctor hoc fub condi- üone certum elfe profitetur, o d 5 tiam innumeris refertam capillaribus vafculis, quibus eütam 1ecur fuperat. Vtroque.nomine facile obftrwtur, imo fpongiae inftarintumescit, vnde fisco comparabatur- a Romano principe, HirPocnaTzs ") hucrefpiciens om- mum COTPOI'IS par tlum IIlOI'blS henem cum.cerebro ma« xime obnoxium dicit Id teftantur auotidiani eius fcirr. hi tumoresque vafti, fcorbuto, ictero nigro, hydropi, leu- cophlegmatiae et cachexiae anfam praebentes affectus.. Ef vniuerfum tandem eiuy habitum corrumpentibus.) Subiectum huic morbo vniuerfum exhxbet corpus. Originem quidem fubmimiftrant vifccra nutritioni inferulentia ac dicata in primaque corporis regione circumfita, prae ceteris autem lien, tamen iis terminis raro fe concludit, et nifi nature fuccurratur, vniuerfum habxtum et corporis peflumdat Pal tes reglonesque. Snnplex itaque morbus eft fcorbutue, necex pluribus compacta farrago **j: Eft nimirum intemperies ex hu- inore melancholico certo modo putrescente, Non enuim morbus eft in conformatione Ííeu lienis obítructionez Sinehac enim quandoque confiftit. Quid enim, fi tan- Á 3. ta *) De Morbis IV. t14. P T. E **):Contrarium: flatuit Mavrm. Manriwvs (Scorbutus feu Luis 1 Scelotyrbicae prin z a, effentiam - exhib $ 9. p 8. ed, Ien.) maximeque EvcaLEnvs, fed hic fere nimis difertus in re [ua eft, et confundere vifus medicos fua experientia €t icientia fcilicet, D] d ta huius bumoris copia corpus redundet;. vt lien. alio- quin valens et fauus expurgationi non fufficiat? NQuid. fi tanta venarum in vifceribus fit exilitas, vt craffum et terrenum humorem ad conuententia emilífaria non trans- mittant, lienealioquin bene coníüituto et vigente? —Vi- dimus hic etiam fubito ob contagium gingiuas corrumpi, et os foetere fine quantitate illa lienis ab auctoribus de- cantata. Sed ícriptoribus cur te alliges? Imitare in da- biis, fed non pertinaciter. Videntar profecto plerique commentatores, dum tot fymptomata proférunt, et mor- bos fingunt, cum fcorbuto nugas agere. Omnia quippe fymptomata et morbi eis annexi a fcorbuto oriuntur, vel eius cauífa, quam frequentiffimam et praecipunam fate- mur lienis obftructionem, vel Garsgxo *) tefte. Lien mi- nimo negotio contrahere fibi [cirrhum gotefl, . [anguine in. venis ipfius obturato et ob: craffitudinem nec. excerni, mec difcuti facile . potente. Doctiffimi etiam, qui de fcorbuto fcripferunt, lienis ob- fiructioni fuccedere volunt morbum in numero, eo, quod vberior adfit humoris melancholici prouentus, quafi certis numero partibus in nobis datus fit is humor. Cur non etiam in quantitate imininuta, cum reliqui hu- mores certis uumero partibue fint imminuti? Sed dum haec et fimilia, vt fe þhiquophos oftentent, proferunt, aliorum ludibrio fe exponunt artemque confundunt. Cum Garzxo ego fentio, mitiora morbi tempora a lenio- ribus effe cauffis, ficque fcorbqti initigm- fine lienis ob- firu- D *N De Compoht. Medicäm, fecundum loe. IX. 2, - 745. T. V V25 IK H OINSPAAEP r RT u il la 7 Corrum- fiructione fcirrhoque quandoque . confiftere. punt ergo hi humores corpus varie, dyfenteria, atrophla, cachexia et aliis iam modis explicandis, Hlftonam ita- que contmuemus, — Aegrotos iam delatos intres ordines diftribuimus. Cuilibet medicus aílignatus et pharmacopoeus, chirur- gique bini dat. Indies vnaquaeque claffis medicum, praefentibus chirurgis, ftata hora inuifebat. Gingiuae fi demendae, vena(i fecanda, id factum continuo. Me- dicus, meníis diem, capitanei et militis aegri nomen, Íchedulae infcribens, plarmaca neceffaria fubiunxit. In- de ad pharmacopoeum aeger dimiífus Dabantur medi- camenta do& vniformi pharmacopoeo communicatà ; de- cocti communis lib. j. linimenti ad gingiuas $8. vnguenti 3j Ad dyfenteriam opiati quantitas pro perfonarum diuerfitate erat varia. Simüliter purgationes diuerfo pon- dere et menfurxa diftribuebantur ad medici praefcriptum Facillime fictrium horarum fpatio omnibus fatis factum. h Ininitio, officinis medicamento multo (atis infiructis, hoc decoctum erat vulgare, Recip. Ligni quaiaci rafi j« lib. j Cortic. ligni eiusd. 3$iiij Rad. falfae parillae. 3if j Enulae campanae, Petrofelini, ana $i. Cort. tamarisci, 5 L Rad.cappar.ana $i. Baccarum iuniperi, lauri, fem. na- ftuxtii hortenfis, anifi, foeniculi Citri Q carul, ana $vi $i. Geniftae $9. Herb. abfinthii communis, chamaedrios, wbt £colopendriae, fumariae, lupuli, ana Mjj Cinnamomi ]« $uj Macereutur in lib. CXX. aquaecomuinunis loco cali- d-Qæ AAE RE Lo U D entooi a EUR u $ do, perdiemet noctem coquantur ad. quartae partis con- fumuoxxem, detur colatura, Hoc gingiuarum erat lini« mentum. Recip. Mellis communis colati- lib. iii. Salis prunelle, Aluminis, ana Sii. Vnguentiaegyptiaci 3j. M.F. linimentum pro gingiuis. Interdum poftlinimen- tum vtebantur hoc gargarifmate et oris ablutione. Re- €ip. Rad. tormentillae, Cort. granatorum ana 3ii. Sem. cydo- nior. plantag. ana 5 vj. alumuns, falis communis ana $iiij. Coq.inlib. XXX. aquae communis, colaturaeadde fyrupum de agrefta, de acetofa fimpl. ana $v. Olei vitrioli, ful- phuris, ana 5j. M. F. Gargarisma vel oris collutio. Vn- guento fpina dorfi, pedes tibiae et pigriores redditaeiun- cturaeinungebantur. Erat haeceius forma. Recip. Vnguent. Arragon. Agrippae, ana $3iij. dialth. fimpl. marciati ana $ij Olei caftorei, euphorbii, chamomelini, anethini, lumbricor. terreftr.ana $18.terebinth.delateribus ana Si.Cerae q.c. M.F. "Vnguent, Hoc tempore dyfenteua aliique alui fluxus *) erant àdeo rari, vt curam eorum negligeremus, i mali fonte, non fymptomatibus occupati. Manifefte aegro- -um numerus docrefcebat, eo magis, quoód tabaci | magna copia nuntii milites fubleuarent. Eius vfu non folum fed et comperimus perfanatos, hu- plures praeferuato anores vel peros, velaluum, euacuantes. Non tam ri- gidus in vini adufíti venditione erat fenatus.' Attenuat hoc *j Vtrumque vitium fimul vidit Jo. JViibe (Iournal of Voyage to fcorbu- new South - Wales, Lond. 1790.) et ipfe auctor eft &un prae ceteris les offendiffe, qui dyfenteriam effugerant. * i a MR t 9 hóc, incidit, cöncoq&it, exficcat valideque roborat. Di- es prolongantur, laetior fol emicat, et noctes fiunt cali- diores. Elapfo itaque menfe, octingentos aegrotos tame *um reperimus: liprae ceteris infelices, Défünt medi- camenta, non profuerunt diftributa, victus indies pes ior, frumentum corruptum, adtempus jam inhibitum, it publicum redit,necHollandorum apparetacies.Quid reftat ? Fna [alus victis mullam JQyWarleï Jalutem. Confilii inopes,medicamentaimmutantur, non defuturaá pollicemur, fpem vultu fimulamus, duplici menfura phar- 1aca exhibentur, fanatos referimus, reftantibus aegris facilius auxilium fpondemus. $ic ad menfem tempus trahimus, Fallacias vident, ii praecipue, qui quondam alislocis claufi mendaciis productas viderant obfeffio- nes Sine fpe iam milites, alui fluxus fuperueniunt, her- niofi fiunt, fiunt hydropici, et omne morborum chaos inlucem prodit, excubias recufant, arma ante duceni i &* deponunt, de tradenda ciuitate inter fe confpiränt. j Quis tibi. tunc, ciuir, cernenti talia fenus? . Alui profluuia, fordidiffima haec fymptomata, cu» El rarída fufcipimus, morbum negligimus, militum animos mollire ftadentes, nihil intentatum relinquimus. . Lau- id H dano ergo vtimur, p;liIOnio romano, miclet&- Nicorar*), Q que ] &) Haec andidotus antidyfenterica (v. Ntcorax Mvnzgrs: [Medi- u camentorum.opus, Lugd. 1549. p. 06,) coinpofita eft' aromati- bus, adfixingentibus et gunmai arabico. B Go n a AU n ia 4 niec ab opio abftinemus. His aliquomodo- contenti fero. €&ia ponunt corda, fed non diu. Vacuationibus nam- que fupprefüs, crura multo fut grauiora, fuperuenit hydrops, tenduntur nerüi, et fubiüs mors*) inuolat alic. Rumorem Auriacus *) audierat, necfuis credi polfe videt ciuitatem, litteras militibus mittit, liberationem fpondet, magni þretiimaioris effectuas dat medicamenta, plura pollicetur. Laudandus aftus, miranda induftria. Vnicui, que medico tresdautur exiguaephilae, quae non duobus degrotis fuffecifTent. Perfcuadetur tribus quatuorue guttulis imenfuram integram medicamentofam reddi. Balfama oftendimus mira, nec capitanei milites decep- tos norunt, Magna tuiba vnusquisque fibi quid refer- Wari optat, ergc alacres et remediis fidentes. Ex her- bisiam erumpentibus fiunt decocta, abíinthii multum inimifcéenmius, indimus camphoram, vt virium quid fa- piàt, oleum raparum lini et quoduis obuium cera liqua- tur, finguntur purgantia noua, mifícemus quadrata ro- tnndis. Nec euentus nos fefellit. Plures ftatim (anati, quique integro menfe fe non mouerant erectiobambula- bant. Illo principis medicamentofe fanatos iactant, limplici oleo redit imotus, venter fponte deiicit, vel parum fol« licitatus,. *) Hinc deliquitim animi et mortem-fubitam vidit AAEKoW i. p. 8r. **) 2, Maii 1625, Quanti valeat rerum meliorum fpes ad leuandum .«c-urandumqu(e [corbut. vide ap. Lrm. 1, cit: et Aasiow l, cit, p. 10T. E Sed * WesensP ÉO st — IB S&ä, his miffis, redeamus ad gratiffimam noftri muneris partem,. vt digniffimum artis medicinalis can« didatum in fcenam et confpectum omnium producamus, et panegyrin inftantem ex more ac inftitato maiorum indicamus. Ne qua vero dubitandi materia fuperfit. anteactae vitae rationem, et quem: tenuerit ftudioruum . d curfum, eius verbis lubitum eft exprimere.: —Egö-, ! PzTRVS ÁREHOE, 4Dï€[m772€im€'—; Norvegiae vrbe, vutur funns. die vicefimo feptimo Martii: buius. [eculi? amno - [exagefimo monos Parentes, Nicoravs AnBoz £ MaAarA Ext:sABETH ex genié WOLFIANA, curguere, vt lüterir rox inflruerer , : omnique dilt« gentia educarer, ideoque me w7726. Chriftiansfeldiam, — Schlese »oigen[em vitum, sniferunt. — Infantilem aetatem ibi moratus Nise yam veni, vt, quae im [chola bene inflituta: docentur , di[cerema- Nunquam, nifi grato auimo tempus ibi. geraflum recordor , idque euris. fludioqua Kefloris praeclari, Zixwnscurt, reliquorumquer graeceptorum. me debere, lubenter fateor. — Znnum decimum o&ae uum uatus Gymnafum , quod tum Barbyae florebat, petit. — Hie frequentaui praeletliones logicas, metaphyficas e hiftoricas Bose sARTI, phufiüs, mathematicas eb encyclopedicas CvNONEES exegelicas Infpeflorir BaviEISLERI, poliias et otconomicas Knavert, quos viror [audibus mels fuperiores per totum aeuum j* veneraturus fum. Triennio graeterlap[o , confentiente patre, anno: 1789. Jenam me contuli , v£ fludio medico operam darem, «t ab a Jüufiri N1corai, tunc academiae fa[cer tenente, im mumerume le ciuium. academicorum veceptus. fum. — Érudiuerunt me in, Chemias Excztr.GozrrLiG, ín phufiologim, anatomia et Chirurgis ILrvsTRis LopzR, jn Semuüoiia atque Pathologia PrRILLYe h srnis GRVWNER, /n arte obfletricia , therapia fgeciali e clinica irrtvsrmrs STanK, du materia medirg ExrERIENT. BRET- SCHNEIDER, /m offeoogi& ExFzmikwT. ScuEwE — Quibus: gmnilvw fautoribus aiqgue patronis fummas. ago- gratias habeogue,. Nuper: d E Lntnssse n 12 [ "Nuper fecit id, quod maiores a candïdaiiä feri vo- Tuerunt, id eft, decenter adiit Ordinem moftrum, in mumero candidatorum elfe cupiit, Ífe.examinandum raebuit, exfpectationi examinatorum praeclare fatisfe- cit, et licentiam fummos in medicina vtraque honores eapellendi impetrauit. Coronidem ergo imponet operi a. d. xxrv. Maii patris iuffu abitum citum moliturus et difputationem fuam inauguralem, .qua in /yftema materiae suedicae inquiritur, Xdefenfurus. Adefte, fi Vos1s otium et animus eft, huic panegyri frequentes, PnonEcTOR Aca- pEeMIAE MacNiEICE, $. R. L Cowrrzss IrrtvsrRISSIMI, PaArRES CONSCRIPTI, PnorkEssoRES ÉXCELLENTISSIMI, E DocroREs EXxPERIENTISSIMI, Fávronkes LiTTERARVM Opriwi, maximeque Vos, GresrnosissriMI atque Noni- Li591MI COMMILITONES, €f praefentia VrsTRA, attentio- &Ze ac fauore animum candidati praeftantiffimi ad fire- 3ue fubeundum officium excitate, P. P. Sub ,Si-gillo Fa- — ll 2ultatis a. d. xxrr. Maii. clolocczxxxxir. 1 N 3 : 'ees Rss ^ 6E - T ar ^s I T 2 W ag d —— ^ — a n ) — E e : — RRE m i u m - TR ia x M AH RT E E —— L Mp i — i T " EZ »y cT Ra "ts F * &o * i. - d 5 ^ x « E o aa j a F z 8 - ; É ^ ;x * A de a ie - Y x E m E d d. N ^ - »" o " h. 1 -* * vt u t a A 4* * T d r s E * us - p^ -» * a. J El u 1 - x i r t A* — T CO r " FTU s « r al SUR ?; d». E v » — .R E od P ;; M ^ od w*l - y*A. T £ - $ - Noï d * P ER A* - a 44 ^ Mu M vt ? --- X a - d És i fs. - i d Zg:-( 9v Y : gt A a d 7 -l L x - s ^ N « d * w j P - w o 4 ^. A edo as hv » E à, p E * - ul A * " f E A. 5 w . " « » »^ r * * ^ s m P * ? i Jj ^ 4 A. 9 p m TE w a 3 Pa E ^- E v :; 9w 4 * - £2 Ll hs * st TW E [ * * d 5 ge- "- - - d ; L ;* - u- A * p - & E MA *'*-*a;;;ï ? i m A ) E *. N d - E P. * Hs : D Q'llu P n ww * 3 -- - i n E , " TA " Es F nssi R M - p - E T* w 9. -- K Migieo r E * d i a, od : ä&- , » * a M Av s " :J x ny i ^ t * * x ^ $* J * * - * fu. Y P "- ^ Mi Ts H » LM p d * ï d E * ". d. if * t " h& h à, hi " n w "i - * x . Vs . * - v u L * »;: - * m La d * ; * B * g " £ d "s - v E "Á & "- * P * P a . i » ET E , s "d d & "v - :.l v p1 1 v * Wi m d o E sdise - x ^ E pu, 3 E » F d v ,i x 4 A db " e * - ES * * * m LA y o ütp hus - * * X nE * j a " " - À » i. , "s -* * s. a. * B La * "* & , N b ts r « A LA » E -* - E ^" E - "; - * * 1 i. f * » -- - E v E s. * ^ h p kon E N E * B 2 & - - x E E E s* * » * d . 3 M L AE RT LE U r z inas d G n —z d Y ORDINIS MEDICI IN VNIVERSITATE LITTERARVYM IENENSI o H. T. DECANV'S E VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset r ä o D. CHRISTIAN GOTHFRID. ä .GRVNER I.(l.ä E SOLLEMN[A INAVGVRALIA ä NOBILISSIMI ATQVE DOCTISSIMI MEDICINAAE CANDIDATI i. PETRI v ARBO E DRAMMENA e KORVEGI z Pa g -A. D XXIV. MAn cIanccnxxxxu. HABENDA 'INIDICIT Continuatur Opufculum T FREDERICI VAN DER MYE . De morbii & fymptomatibus popularibur Bredanis 26 6 X ag 5 ä IENAE 4 EITERIS TFIEDLEBRIAINIS. Ed 3 WO OE 2 1 ö& Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com