KaI600-2638_23 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Ordinis Medici In Vniversitate Litterarvm Ienensi H. T. Decanvs D. Christian Gothfrid. Grvner Sollemnia Inavgvralia Nobilissimi Atque Doctissimi Medicinae Candidati Friderici Ivsti Avgvsti Schlegel Ienensis A. D. XXIII. Maii MDCCLXXXXII. Habenda Indicit, 9 Schlegel, Just Friedrich August - » j5 E " P M x T » » - E * p E n r E - " " * " i z p & E á 2 ,. ". L * r k é " * * F m r JM, $ - : * Li $ & á * * s F. H Á " v - 9 & " H 7: ^ » * ^ Til - " $ E M 1 p - E * - & & * T " & x * * w : P * - " ; " p* » r u f5 E d & y * i r * - z " d ii 1 H». —€ -- v P U Weeen.. Ms N | PHNCUEN t PUH 21 - M s ii a ii ii E — h: m n Pa s ABUBENE E i d * FA » i s : t g * CY » p ii x* $9. [ " * us o l* * EM ET - d 3 m d) a L Jw?ï, ]j -— M b 7 E É —— i EU M - » EM E L., ^ r d x w &W & met LO " ] ^ d » v* — — i -s - [- T z s ^ as Iu s * f a A A d 4 S» . Yf " * Es A u- x É d P ORDINIS MEDICI j IN YNIVERSITATE LITTERARYM IENENSI H T DECANVS D. CHRISTIAN. GOTHFRID. GRYVNER SOLLEMNIA INAVGVRALIA NOBILISSIMI ATQVE DOCTISSIMI MEDICINAE CANDIDATI FRIDERICI IVSTI AVGVSTI SCHLEGEL IENENSIS À. D. xxix. Mau clolocczxxxxII HABENDA INDICIT Continuatur Opufculum FREDERICI VAN DER MYE De morbis et fimptomatibus gopularibus Bredanis IX. IENAE LITERIS TFTIEDLERIARNIS Quod ad femporum anni iternalla, peftilentiae furias füfficienter indicaui, et clementias cum ratione fatis cer« ta. Colophonem impofuero, fi dicta conuocauero. Omnis peftis cauífa materialis eft fanguis melancholi- cus vel atra bilis fumme putrescentes, efficiens velaeris caelique occulta illa putredo, vel contagium ex humorum peruerfitate, ita, vt rem ipfam penitus examinans peftem vnius generis, non diuerli exiftimem. De morbis pe- ftilentibus hic non loquor, quos varios eífe fÍcio: Sunt enim anginae, funt pleuritides et dyfenteriae pelfti- lentes. Vna igitur peftis eft tam difcrepantium fympto- matum parens, prout aetáte, natura et anteacta victus ratione homines differunt, alimentisque víi fuere in fa- me, pugnuantibus inter fe facultatibus. Solüummodo tempora confideremus , aeftate vigiliae, deliria, autumno hiemeque rigor, et vsque ad aeftatis initium fomni 1le- thargique comites indiuifi. Diueríam non nego in his Garrzwi *) fententiam, praecipue cum inquit: Z7ur et de vülgaribus sorbis)et ipfe peflilens eft.— Neque enim certi efl torbi no- smen vuleare vel peflilens : Ceterum quicunque vto in loco multos fimul inuafit, vulgaris hic vocatur ; Qui fiml fi hoc habeat , vt multos frmul interimat, pefüs. Videtur in fine huius fermonis in plurium morte peítis effentiam collocare, quafi fpeciem mutet : ab extriníeco; |Aliiloci videntur -di&ingue;*e peftilentem Á.2 mor- 3 » *) In Epid, HI. Comm. 3. n 20. p. 046. Tom, IIT, — TTTE NT IECRUEE nconcs OR EDURCen us Á morbum a pefte, ücquä mecum coincidere. Ommnes fci- mus incipientem peftem elfe ferociffimam cunctosque in- texficere, : Definente. vero, plurimos, faepeque ommnes euadere. Qüomodoitaque non amplius erunt peftes, prae- fertim cum iisdem fymptomatibus et cauffis?. Sed de no- mine haec eft quaefiio:. Mihi fufficit.rem inuenifle, et peítis efentiam inuefligalle, . cuius definitio. haec. eft. Pefis efl. morbus. popularis , perniciofus, in . fanguine melancholico atraue bile fumme guirescente. confiftenz , ortur ex aere Jpirituue inflar veneni alterato.. Diuidi itaque poteft peftis bifariam, vel ratione fubiecti, vel cauífae efficientis. Ratione primi, vel ex atra bile eft, vel ex humore melancholico. Illa le- talis eft, haec innocentior. A. cauífa efficiente omnis peftis eft vel ex aere alterato a cauffis fuperioribus et ex- trinfecis, vel a cauffíis inferioribus nobisque innatis. Haec ex putredine eff humorum, illa aeris. In peftis hac de- fcriptione nihil aliud volui. Itaque vulgata apud-Breda- nos iam praeferuatione, lineas terminabo.. Cereuifia hac abfinthite alternis diebus mmatutino tempore vteba- mur. . Recipe Aloes 5ii. Rad. Angelicae, Enulae campa- nae ana $i. Cardui bened. Centaurei minoris, ana Mij. Ab. finthi Miiij F. puluis craffus et quartae parti vafis inda- tur. Eius vfus poft octo dies eft. Dabantur vnciae quin- que vel fex, quae fine negotiorum publicorum impedi- mento et absque moleftia vefperi ter quaterue. aluum tommouebant. Aliquando .et. poft cibum fumebamus, cum corpus Íolito foret grauius, vel contagii metus immi- neret. Fructus femper feliciffimus, totusque magiftra- tus, " ..... $ tus, tam militaris, quam ciuilis, magna ex parte huic falutem, omnibus retulit inuiolatam. Amuletis exterius appenfis luem praecaueri, vaniffi- num elfe fatis mifere comperimus. Quae cum rationi non nitantur, fed potius contrarientur, bic non curo. Exem- plum tamen a. chymicishic datum accipe. Recip. Arfeni- ci rubei, crudi; Mercur. fubl. ana part. aeq. cum albumi- ne oui fiat ma[fa, infuatur byffo. Cauteria an praeferuent, vxdebls circa aegrum o« ftrum fextum. Habes ibi expenmenta. Vis rationem ? Cauterium vüiuerfum corpus non euacuat , ergo vni« uerfum corpus non pxaeferuat Euacuatione enim praee feruare puto. X Tres partes funt principes, cerebrum;, cor ethepar 3 * Vnicuique fua pernicies, fua emunctoria. Age igitur, ce« rebrum velvitale principium corruptioni eft fübiectum; Per cauterium in brachio forte.praeuenies. Hoc liberali- terconcedamus, etiam et hoc gratis: demus, enacuatio- nem, quam natura per emunctoria conuenientia molitur, non impediri. Sed quid fi iecur iam corripiatur, 'vel H pars haec fit debilis, e brachione illud expurgabis? An non potius canales in inguina terminantes illuuie et forde defraudabis? Non aliud concipio. Similiter hepar fiftu- la in parte inferiori finge praeferuari. Quid. iam, fi cor affügatur cerebrumue? Quid. contigit familiae aegroti AS fexu ? E 6 Gu RC Ia o fexti? Matri et tribus filiabus cauteri d praeferiandüm cruribus infliguntur, "inficiusitur omnibus tumor fub axilis, tota domus occumbit; Exempla non defunt co- piofa, hoc tamen addo. Duplici de cauffa haec prae- fidii locum apud plebem imperitosque 3nuenerunt, et quod feruati, cauteriüs vel amuleto infigniti, ilis hoc retulerint acceptum , 'et quod ab aliis conftanter perfuah fe euafuros; pePcem minus metuentes, ei fuerint inido- Ab imaginatione animique motibus tractaturm mniores. hunc mcepx ,in hos finio. -—g-».—- DE SCORBVTO POPVLARï Scorlmtus, populans alter mofbus, nunc fefe offert DICD jaopularem, eum contra endemium *) et fporadicum **) nune ex. victu nimi- difünguo. . iNobis: fmt epzdemzcw ***) rum ") Hoc teftantur. Wirn. CMed, Obf, L,I, p.984. Opp) 'Roxsszvs (De magn. Hipp. lienib, c, 5, p. 16,) -BnvcaEvs (De fcorbut. Propofit, Roftoch, 1589. .$. 6..et p. $4.:ed. Hag. 1658.) Gnzg. Honsr. (Büchl. von dem Scharbock, Gieff, 1611,. $. 6.. p..9.) RorrrNsECK u, Hozn: (Spccul Scorbut. c.1 .. p. 26.) et e nuperis Lix» (Abh. v. Scharbeck Th, 2, c. I. S. 8o. c. 9. S. 419. **5 Imminet us loms, iu quibus cauffae Ícorbuti fere. defunt. : Lind 1. € P "n VR prdemxcum flefi ab ahmentorum —penuna et aere humide Rousssvs, Lixp aliique proftentur, qui de morbls mllxtanhus et. * mautics feripferunte um O T rum prauo et communi, ex conftitutione humida vligino- faque. Valida nempe fames, praua et infueta comedere cogens, ex endemio feu patrio ac vernaculo fecit epide- inium. De hoc, vttali, nunc ago. Cum pefte magna huio focietas, contagiofus *) eft, ex humore melancholíco airaue bile, macu]ae apparent liuidaé pu*rpureaequei, frequens animi defectio, et fubita aliquando mors focia. Caulfa magna ex parte nobis fnit eadem, contagium, ci- bus deprauatus, temporis conditio, metus et triftitia. De hispoftea. Ád ftuporem vsque iucreuerat hic morbus; etiam 1nuter primarios, riec euadere potuit fenatus mili- taris, qui hac de cauffa tribus medicis huius curam *** deputabat. Diligenter fcorbutici relati et mille fex« centi et octo laborantes milites ***) (nntinuenti. Ideam vidimus exactiffimam, curationem perfelicem , etiam in penuria De re, non nomine (vt multis moris eft) cu- xam gero: Decora xmihi videtur haec ineuria. Sed an ve- teribur » anus Io, Ecitvs (DeScorb, vel Scorb, Pa(lione Épitome 1541 contagium aílumüit, Wirnvs admifit cum conditione, fi cum gingiuis putridis fit, rixantur inter fe medici pofieriores, negat Lawn. hoci €. 4 p. 75, et recte, quantum equidem video, pxopter confufam epidemii et contagiofi moxbi notionem, "* 2e. Mart. 1695. 7 ii t af i $) Primum ápud OrAvu Maexvi (Hift, Septentr, Gent, Breniar, XVIL 3. p. 415 €l. Lugd.) dicitur morbus caffrenfas , qui vexas abfejfos et inclu[es; ld quod poft multos alios demonfirauit BAcp- sr&ox (Obl;circa [corbnt, ap. Liud, p. 007 m ERE o 3 tewäm füenit cogmtu: *); exactiüs öb auctores üxffidenses pe1 ['crutabor. Sane non vnus apud Hu»pocm*mu **) occurrit locus exacte [corbutum definiens, alio tamen [emper nomine tituloque, prout varios effectus producst et pathemata. Videamus fecundum /ienis morbüum. Y'enter mflatur, goftea wero etiam fplen. intume[cit et durus.efl , et dolores acuti in lienem. in- eidunt. Color autem, mutatur ,. e& confvicitur niger , pal/zdm, mclz- corii fpeczem referens , eb ex ore malz olet, «&t; a. dentibus, gingiue difcedunt , . ex tzbm vlæra erumpunt ve/ut pzylu/ae notïumae, Innomm atus enembra vero attemuantur, eb flerous mon feædzt hic. HipPocnRATIS 3 eft morbus. Eu ab ipfo nomen' Gingiuae vitiatae. et ora gmueolmfza his funt, quzbw fplenes magni, Quicunque vero lmbmt f;olene: maguos, eb neque. fauguinis. eruptiones ipfi *) Dehoc acriter difputatum a primis fcorbuti narratoribus eft, et ipfe Olim poft RzcHTERVM (Proi, exhib. breu. inquif. in Hipp. fcorbuti antiquitates, p. 1I0, T. T1T. Opp.), quae fentiam, dIXI. (Morbor, An- tiquit. Sect. Il« n. 5. p. 152,) Redit, ni fallor, res oinnis eó, vt morbos veterum alio nóniine mflgmtos 'et'fcorbutum recentiorum maágnam fimilitadinem intercedere concedamus, quoad potióra fyinpto- fnata et cauffás, fed'prorfüm conuenire negemus. Ratio in promtu eft et pellandi imodus apud veteres alius erat, quia' et nauigándi oceano rarius fe committebant, vrbes vix 4ta circumcingebant militibus, ne commeatus fubuehi et in ferri poffent, v1clentur ergo leuiter tacti faiffe iis vitiis, quae fcorbutum faciunt, **) De Intern, Affection, $. 35,.p. 239. T. II ***) Praedict. II 48, p. 518 T,T n D u NGG t 9 ifit. contingunt, neque oris. graucolentia, horum tibiae lcera praua habent vt cicatrices nigras. Quomodocumque hic fpeculetur WiERvs, pro eorum opinione fit, qui ftomacacen et fcelotyrben eadem femper meta iungunt. 'Accipe clariora.. 7/eluufos defexi- bens firePocR&rEs ") circa priorem dicit: Zferir crurü grauia funt, et fi obambulent , tremunt ,. e£ fi ad accliuem locum iter faciant , vehementer : anhelant. Inde ad volunlum pergens haematiten haec. cum prioryr, vtalia, pati dicit, vlterius ad peculiaria haec figna progreditur. . Ex.ore male olenz, et &jg- f 4 giuae a dentibus difcedunt, e£ & naribus fanguis fluit.. Aliguauilo e L ob eruribus ulcera pullslant ; et alia. fanercunt, et alia emergunt,: £ color niger fit et: cutis teuuis. Haec omnia. conueniunt. Quae fe- quuntur, fcrupalum mouent. £Eft. autem. (legitur) ad dear- bulaudum ac laborandum promtus.-: Quid hic reftat?. HirprocgA. TEM noftrum contradictoria fcripfiffe, fcilicet crura ipfis grauia efle et tremere, ad ambulandum autem effe promtos? Non fufpicandum.. Textum deprauatum effe liquet, ficque legendum : d ambulandum st laborandum mi- nime. gromtus. .Sed fciolis et pertinacibus haec erunt ridi- cula. O inertes et faftidiofi! "Non folum praeter men- tem veterum, fed praeter rationem praeterque vfam. " 1 Víüdete Cersva **), fidiffimum diuini fenis interpretem. 7 ii Flera, fcxibit, aut omnino'non fcme&?unt,- du£' certe ricat'ïiæ,tn Ulx -zj De Intern. Affection. $ 47 p 254 T^ AL Negat. haec Rousszvs l. cit. ** De Medicin, IV. 9. B ig d Yo üix: recipiunt, im intenta. deambulationz curfügue. dojor. tb quaedam difficultas efl. — Hic affectus /celotyrbe *) etiam eft Prrwir, et flomacate,. prout diuerfae partes plus minusue afficiuntur. Sed de his fatis... In feriis odiofa garrulitas, breuitas mihi Ad calumniatores curiofíe amatáà et iis,- qui fapiunt. tamen addo, noa recte: in fontem huius mali originem a Priwio deferri, fed medici Romani affectus ipfis. inau- diti . et incogniti ignoratam -cauífam aquae imputa- runt.. Án duritier fit fvleiis AvzcENNAE **). et genua dolentia in Aeno apudHierocnATEM ***) ?. Nihil hic ego, fed aliorum libri me docebunt. Originem huius popularis morbi nunc audiamus. Hollandorum ordines:vrbem. hanc regiis finitimam fecali copiofo, multo caíeo: pifcibusque exficcatis repleuerant. Cafeus pifcesque quandoque immutati , fecale a triginta numquam annis innouatum, ergo corruptum et foetens, pani mucidomateriam dabat, imo farinae expers depfitioni etcoagulationi erat irnidoneum, inde aliis granis mixtum. Omnes illo vefcentest) a fcorbuto malebabere inceperunt- S') Eam ex victu duro et cafeo .antiquo natam docet HirscHER Prol De graui fcorbuti fymptomate, fcelotyxhe: dicto ,, memora- bili. cafu illuftrato , Téen. 1747.- **) Can..IlI.. Fen. 15.. Tract. 2, c./5. p. 607. €d. Bafil. fed haec ma- gis ad' fplenis vitium pertinent, ad fcorbutum: minine.. 9** Epidem. VI. Sect, 4. p. 808. T. I. $) Farinam: inde a bello. leptem: annorum: conuafatam , corruptam et Saxonibus. fub annouae Caritate venditam a. 1772. conuulfio- nem cerealem et. excitaíTe, et auxiffe certo: nouimus.. Sed L1 Sed redeainus. ad. rem. Inftat panegyris Claniflimo Candidato deftinata. Meditatur iter in Roffiam, almam medicorum altricem et fauuicem, . fub omnigenae falutis aufpiciis, plenus bonae fpei. Vitae litterariae imaginem hanc adumbrauit, ii .E:go Fnrpznrcvs Ivsrvs AvovsTvs ScurEGELIVS hafum u Nafci- mihi -contigit- die. xxx. . Maii st UAR effe ^ profiteor — Jenae. cloloccnxix. J/eror patrem indulgentiffamum. Yo. Cumasr. ScurrecELIVM, cantorem. ac praeceptorem [cholae ciuicae, qui iam ante I/I. annor diem fuum obüt nou [Iae exiguo mearum rerum detrimento , matrem vero Man. CaTHAR. £x flirpt ITANFTANA. V'izrque parentum more, quibus liberorum [alus curae efl cordique, nihil omittendum putarunt , quod couferre pof[et ad. fortunae inte- gritatem. flabiliendam.- Pofitis : primis : litterarum fundamantis gaterna: inflru&lione priuatiffma , iv in claffem fuam me recepit, ac in liua grüeca, laiima, geographia, hifforia alisque: fcientiis ingenio. puerili accommodatiffunis infiruxit, cui oumi pietate et ob« feruantia gratiam . debeo: habeoque , deinde ve&ori ftholae b. B.a« scuio me erudiendum. tradidit e£ commendauit , cui permulta de- beo. Mihi quoque contigit [ub. b. M'vsx au[picio per vnum an- num frequentare Gimnafium: 'inarienft. ZInimus mumnc erat g. arti falutari tradere; — Quare cum; ann.. cloIloccrxxxrv. iam in numerum ciuium academicorum a. Magnifico groreflore Pzn1Lr. AB ScugLwWwITZ receptus. e[fem ,. fub. aufpicits celeberrimorum in- — chjtae nofirae academiae profefforum profuere coepi..— Primum , vt decet , [cholas philologicas [requentaui. — In Germanorum antiqui- tatibur et. hifloria: ereni[J. domus. Sax. b. MvgrrERvM audiui; hifloriam naturalen Cr.. Lewz, mathefim vitramque et plnjficam Irr. Svccow me docuit , logices et snetaphuficer praecepta. tra- didit Yur. HgxN1NGS; deinde vero [cholas medicorum adire coeyi, &t quidem ExcErL. BarscH boranuicer ac chemiae elementa debeo, ExPrn. Scunxs ofteologiam, cuius excurfiouibur botanicis [aepius interfui.. HUSSEN UEGE ii 12 interfut. Deinde ad. profequendum: víteriug modicinae udzum me À erudiuerunt P'iri YvxverRES et Clarifimi, in phufiologia , ana- tomia, vtrague tlürurgia et arte ob[letricia LopgRvs, in patho- logia et arte formulas-medicas coufcribendi Nxcorar, i femiotice, therapia generali, hifloria medicinae et diaeletica GRv NERVS, in phufiologia cum pathologia . coniun&a ,. in materia medica, arte obfietricia , therapia [peciali eb cliniro SrAwKivs. — Quibus prae- ceptoribus pie colendis iaximas, quas poffum, hic ago femperque fiabebo gratias pro magnuis, quae in me contulerunt, beneficiis, t jaue. vlla dies caram eorum memoriam ex animo delebit. Delatus ad metam et feliciter dimeníus vitae acade- mücae curfum, examen rite fubiit, dexire refpondit, lanfum examinatorum tulit, etveniam honorum in medi- cina vtraque confequendorum impetrauit. Quod vt ex in- fütuto maiorum fiat, prodibit in publicum a. d. xxirzr. Maii differtationem fuam inauguralem defenfurus. Iu- bet snos antiquus et pletas, vt teftes doctrinae compara- tae habeat, atque fe aliquem ex vmbraticis.et lucifugis hominibus nullo modo eífe publice profiteatur. Adeíte frequentes, Pnongcron AcapEMIAE MaoniricE, S. B. I Cowrres lnrvsTRrssiMI, Pav nES CowscniPri, PRorEksso- RESs ExcELLENTISSIVI, Docronkes ExpERTEWNTISSIMI, GE- «rnosissrMwI atque Noninissrwr CowwLITONES, et quis- quis fauet litteris ac maiorum infütutis; Id eft, quod Ordinis mei verbis perhumaniter oro atque obteéftor. P. P.Sub Sigilo Facultatis medicae a. d. xx. May. —— —— cloloccrixxxxu. ) Gg 4 - — a z d L i z * s i N derb p TA 2 m E L. - b [ L a r t T —- $ K Gu E E d — - aE V -— — ET m ETE at N - —— — - E —— — t A m T I RR TT TE T R UE — $ g - * L Pl P - * y ? r * - v* "i $ L i, D B x g x* s * m " " M 5 * $ " » * W,, $ — * * J " i ". s : )j 3À * & "e€ & d " w, P H r & " " * A a d g * E J d * -- & é " * - »W x w $ " E * ". x * * g 3 " Ls - * E àk [ 3 a , ss y * * - k F 3. $ * * -- k * - w - - E "d " E A W L P * . * E * £ L . £ É 9- * * — L * * r 9^ 4 " : d F TE » x x * - *à P n * ss LE & JINIS MEDICI IN 19 E LITTERARYM IENENSI 18 3 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset li ECANVS g ; ä 16 IAN. GOTHFRID EH u ä ;'RYNER NIA INAVGVRALIA II ATQVE DOCTISSIMI p2 AMIN AE CANDIDATI M 3 TI AVGVSTI SCHLEGEL IrzNENSIS g Max cioloccrxxxxiIi ABENDA INDICIT tinuatur Opufculum RICI VAN DER MYE pO 6 ä ymptomatibur popularibus Bredanis 5 IX 4 IENAE 3 S *TIEDLERIARNIS 2 4 ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 1