KaI600-2631_13 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Inavgvralis Medica Sistens Pathologiae Atqve Therapiae Haemorrhagiarvm Advmbrationem Hufeland, Friedrich 3 u n EE - d - -N du x x aE Es L z M * d a . ,w. p m 3. us - tsl gl F - a us i "- * um £ "w —ÁÀ g, E ^». sT L - E L x* * - X " g - .H &*w& g i r DISSERTAÁATIO INAF GE ALIS MEDICA SISTENS PATHOLOGIAE ATQVE THERAPIAE HAEMORRHAGIABVM ADVMBRATIONEM. QVAM AECTORE ACADEMIAE MAGNIFICENTISSIMO SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO DOMINO 3 CAROLO AVGVSTO DVCE SAXONIAE IVLIACI CLIVIAE MONTIVM ANGARIAE ET GVESTPHALIAE LANDGRAVIO THVRINGIAE zzr, g CONSENSV GRATIOSI MEDICORVM ORDINIS PRO GRAADV DOCTORIS SYMMISQVE IN MEDICINA ET CHIRVRGIA HONORIBVS e IVRIBVS ATQVE PRIVILEGIIS RITE CON SEQVENDIS A. D. xvrr. Ivrr cloloccrxxxxvri. PVBLICE DEFENDIT FRAIDERICVS HVFELAND SAXO - VINARTENSIS SOCIETATIS MEDICOB VM CORR SODALIS. ESPONDENTIVM IENENSIS E VE N A^ GE, T»zis (iOEpFEsnDTIL p Ms *s S;mguie lhuic (j cifcumg, lrat, j N COïpus lii n Qïmft; 1 l) Güïüe] det » du i .'uamm Q ditis, ü A. RUT Ljrde if [ 1. 4 9) Yaj Sipise äüxs [ admïmeï. U o & f , g T POT d $. 1. S anguis in /&orpone animali fano in vafis fui generis, huic foli functioni a natura deítinatis , continetur et circumagitur, quae, etffigura, fitu et ftructura dit- ferant, in ho C tamen conveniun t, ut fola fanguini per corpus diftribuendo 'inferviant ; ideoque fub com- muni nomine Juflematis circulationi B 5 comprebendantur. $ P [*] -Conftat. hoc [yftema tribüs potiffi mum pártibue: 1) corde, mufculo cav 9, ob eximiam, quam polfi- det, irritabilitatem |et aptiffime ordinatam fibrarum fuarum compagem ad magnam vim exferendam ido: n€0; 2) arteriis, canalibus fibris muscularibus prae- cum . corde cohaerentibus et mufculum. quafi unum cavum cum illo conftituentibus j quae fanguine a corde ipfis tradito irritatac contrahuntur, eumque impulfu fuo cum eo, quem a corde ille accepit, iuncto ultro propellunt atque .per. totum corpus diftribuunt; 3) : venis , canalibus membranaceis et (cavae finem fi excipias) fibris mufcularibus deftitutis, in quibus fan- guis. ex arteriis receptus ad cor reducitur. His'etiam adnumerandi funt. finus fic dicti venof& in'capite, Num corpora penis cavernoía in fiatu fano fanguinem À 2 inters | i ( 4 T * interdum contineant, experimentis. nondum -extrz eu) ctret, omne dubium pofitum eft. ls lumue a, E $. 8 lum; que Quicunque fanguinis ex his vafis, eorundem vel lii quie n laefione vel ofiiorum dilatatione folitam excidente 1 maigri f facta, effluxus aut in externa corporis fuperficie, aut fun & in eiusdem cavo quodam contingens Haemorrhagia di- at necell citur, Hinc patct, omnes quoque in telae cellulofae ius fvílem; cavernas fanguinis profufiones, quae fub nomine fu- atodacna gillationum, petechiarum , ecchymofium , macularum morrhagm ! fcorbuticarum. comprehendi folent, huc e[fe referendas. filde diner l d m $. 4 V, o Magna: autem inter -haemorrhagias, ratione lóci MUEUE in quo fanguis effunditur, caufarum, a quibus pen- fetio, n dent et effectuum atque fymptomatum, quae pro- !dio du ducunt, intercedit differentia. Cum enim, ut ex 3pfa definitione, quam dedi, elucet, omnis ex qui- buscunque vaíis fanguiferis fanguinis eflluxus hàe- ffäque | morrhagia merito dicatur, et nulla fere corporis pars * Tüultes ft, quae non vafis fanguinem ipfi advehentibus gau- deat, palam. eft , totum corpus noftrum patere hae» 'Jnftltutae j anorrhagiis. Ex. hac partium ,'in quibus fanguis et- fundi poteft, differentia, ^maghna quoque inter hae- morrhagias oriatur diverfitas; neceffe eft. " Sunt enim ucïl]m [eql lk[ ( ! Pract nonnullae .partes . magis ad' haemórrhágias difpofitde n isque faepius obnoxiae, quam reliquae; funt in qui- busdam haemorrhagiae curatu facillimae, quae iii aliis h n fumma medici . arte. modo valdé: difficili aut vix üri- quam. fansri poffunt, in aliig' partlbus fanguinis pro L fufio.levem tantum . morbum producit vel omnf pe- itQr riculo I$ el tb g 5 W exua riculo caret, immo interdum falutaris effe poteft; in aliis fummo . periculo: premitur vel vitae difcrimen minatur. Ex eadem caufa maxima etiam fymptoma- tum; quae haemorrhagias comitantur, prodit diver- ndem vel fitas, quae modo in levi tantum incommodo, modo excidente in maiori functionum corporis noftri turbatione con- fücie, aut fifunt, et fi organa nobiliora et ad vitam con[ervam yrngia d- dam neceífaria inde affligantur, interdum gravem to- ; cellüloe tius fyftematis perturbationem . vel lethalem eventum nomine t producunt. Si ad. caufas refpicimus , videmus, hae- morrhagias polfe efIe effectum et fymptoma morborum maculanta elerendas. valde diverforum ; nulla enim fere corporis noftri mor- bofa eft mutatio, quae non caufa haemorrhagiae fieri queat, Obfervamus haemorrhagias in inflamimatoriis v J aeque, ac nervofis et putridis morbis; modo fpaftica affectio , modo vifceris cuiusdam obfítructio, modo quibüS [ laefio chirurgica pro caufa eft accufanda. i, u« $. 5 j5 & Q"i' ffhuyas d Itaque haemorrhagiarum notio cum latiffime pa« teat multosque morbos-vario refpectu inter fe diffe- ygos P rentes. .comprehendat, multae ab auctoribus earum " p conftitutae funt fpecies atque factae divifiones, etfi ? yoc i : non femper fundamento . fatis firmo fuperftructae, [ängïllli & quarum fequentes, tum ob utilitatem, quam praebent inté , hàé unt enim medico practico, tum quia faepe apud fcriptores ob- Qpl viam veniunt, commemerabo: ytin i ib - Frequentimme oceurrit haemorrhagiarum divi- ge ia &o in activas et paffwas. . Ple: ique auctores intelligunt j 6U fub haemorrhagia activa, qua e Ooritur ab aucta y1i COI- ;11'10'15 y dis et arteriarum acceleratoqu e motu fanguinis, atque o^ dicunt AS rículo . 6 £ [*] dicunt paffivam, quae debilitati fyftematis circulatio- xar tor nis, laxitati vaforum, eorum lacerationi, erofioni (pus 8 loclibnt, et difciffioni, vel tenuitati morbofae fanguinis origi- nem debet. epuortem Eodem fundamento nititur haec divifio, quam illa inflammationum in activas et paffivas , fi- Ài x ve fihenicas et afthenicas, quae a nonnullis recepta [dpicim eft. . Magna enim; tum quoad caufas, tum quoad fymptomata, eft conformitas inter haemorrhagias et lanper ei inflammationes. val erofa Inflammationes aeque ac haemorr- hagiae pro caufis agnofcunt vel totius corporis fta- Yüore (ut tum inflammatorium five auctum robur, vel irritatio- Áes. haen nem localem, vel debilitatem ; hinc earum divifio h2€m0ff]];7£ in inflammationes vere inflammatorias , topicas eta Ts &dnum debilitate orientes five putridas, quales in febre pu- ligium qe Qusis irida et nervofa non raro.occurrunt. Uterque mor- bus hoc commune habet, ut maior affüluxus et con- tiuni, ori; geltio fanguinis in partem alfectam eum antecedat, rhagias p unde, [Íi vafa fatis refiftunt, inflammatio, fi minus Virile I) reliftunt, et fanguini, vel diftenfa ad oftia fua, vel Ytu, vj yupta, exitum praebent, haemorrhagia oritur. Hinc &T lace obfervantur etiam irg partibus, quae fedes funt hae- morrhagiarum, plerumque eadem, ac in partibus ln d inflammatis, fymptomata. Fere femper haemorrha- melius Y giam antecedit rubor, tumor, calor, titillaio vel þzemorrh. dolor partis, ex qua prorumpit, et fanguis in hae- "f attio f morrhagiis activis eflluxus faepe crufta fic dicta in- (.ïïlum D flammatorià tegitur. Haemorrhagiae et inllammati- n M Ones, quemadmodum easdem caufas, fic et eandem g Ut fere. medendi methodum agnofcunt; quod experien- de(ï&f Cel]üs tia fatis confirmatur. Nam in utroque morbo omnis fehris Ttu medela in hoc confiftit, ut vel corpus, fi ftatus inflam- WWIS, matorius univerfalis adeft, debilitemus, vel irrita- MR maenta - £ 7 menta topica removeamus , vel.roborantibis iitotum. Grdhto- [ enlioni corpus agentibus,. fi debilitas adeft univerfalis, 'vel localibus, i partis tantum laxitas caufa eft, inis otig ,fol-ilcilaï ec divilit cmxforæmuf. b ffvas, D Ad vaforum, e quibus fanguis. promanat vitiay ; rengpta fi refpicimus, obfervamus , ea, fi haemorrbagia oritur, m quad femper effe vel ad oftia fna dilatata, vel. dilacerata; bigis d vel erofa ab acribus ingeflis, externe applicatis aut o haemure ichore (ut faepe fit in. carcinomate). Hinc 'tres: claf- )rporis l fes. haemorrhagiarum autores conftituunt, nempe: J irrittit m dirilio haemorrhagiam per amaflomofim, diaerefin , diabrofim. His 4dnumerant nonnulli quartam fpeciem: haemor-: picas &a rhagiam pev diapedefim, quae fola tansfudatione fan-- . eore p guinis. pet latera valforum , nulla facta .folutione.con- nv m Mihi quidem haec fpecies ad haemor- tinui, oriatur. qng &O rhagias per diaerefin referenda. effe. videtur, quia:-ve- antfædät; xiümile non fit, aperturam in denfis vaforum mem- m branis, vita adhuc fuperttite, i [oi, " feri polIe ,. fine ul.lak earum laceratione. vel ruptara. u D g [unt hie In febribus interdum in;eo-.iftääïiog in.quo in MT j pb meliuus mutatur , morbus, quod criticum appellant, hemori haemorrhagiae oriuntur criticae, In unaquaque fe- ii «d bre actio feu incitatio folidorum.augetur. Haec, fi.ad. jin hr cetum usque. gradum aucta eft, oritur debilitas (in. lica t directa Brunonis).. . Hinc relaxatio . oftiorum. vaforum Hammäïf' et evacuationes criticae, ut elffectus et figna morbi: T a decrefcentis. »Indoles harum evacuationum pendet a g'(Pe rieu ,febris natura,.organis praecipue affectis, conftitutione jp orim* corporis ,. methodo medendi . confenfu parüuma etc. T Haemorrhagia &xitica tunc. OUtur , £, in COTPOIH?"S jnm im- ( À 4 quentà — D : imprimis: plethoricis, poft factam' relaxationem vafo- toofas, rüuni minimorum, -vis cordis et arteriarum tanta ad- lus en hüc. fupereft, ut in illa xion ferum fólum, fed ipfe i, f cruor protrudatur. Hinc in febre inflammatoria, Agtitet cuius character eft aucta vis [yftematis arteriofi, fre- f du quenter obfervatur haemorrhagia critica. Plerumque Weum trái Oritur e naribus, quia membrana pituitaria laxa eft D (ürpore ; multisqué | gaudet. vafis fanguiferis , et quia, fi fimul | Vütytem t adeft inflammatio in pectore, fanguinis reditus e ca- i OOnpel pite inde impeditur.: His o ppofitae funt haemavvhagiae lx trity J mptomaticae , quae [ymptomata morborum ; in qui- ln ips, bus apparent, aut non tollunt, In- aut exafperant. toliuipg : ter has, quae frequenti(fime Occurrit, eft haémorvhagia fic . dicta putrvida, h wteri ; quam in morbis cum debilitate'et Hetent, morbofa - tenuitate fanguinis coniünctis f aepe . obfer: vamus.: Oritur, quia tenuior fangpis per relaxata va* Quanti forum. oftia. facile effluit. Diagnofcitur e morbi, cu- wüt, . ius fymptoma eft, natura, debilitate corporis, fignis a fültidis colliquationis , augmento debilitatis,' quod producit, 30 Quj et facultate fanguinis coagulandi plerumque deficiente. p UUn, (n raecipuae huius generis fpecies funt: 1) haemovrhagia .m ] pmümv putrvida febrilis , quae in fummo febris putridae gradu Rl vf D9n raro contingit et fere femper cum petechiis fimul incedit; Ua f 2) haemorrhagia ; fcorbutica , fymptoma fcor- buti, maximam . partem:ex gingivis prorumpens, | 5)- Ütm [ morbus snaculofus. haemorrhagicus , qui fpecies videtur ! g, e elTe fcorbuti, et fola celeritate, qua oritur, ab eo eífe: diverfus, Tidungy " i h haemonk 5 Dividunt alii haemorrhagias- $n naturoles, i. e,- Plv . quae ad naturam hominis pertimednt, et etiam' in Fs fiatu. faniffimo oriuntur, I atque inkflïion naturales five mor- Mnti t z 9 t valo- morbofas. .Adfillas fola - menítrua referenda funt. inh d- Vterüs-enim in corpore muliebri ad id deftinatus eft, [ed ipe it;, *factaacänceptione., foetum contineat eique tradat nàtorià, fanguinem ad nutritionem ipfi neceffarium , ad quem i, fre finem durante. graviditate inagna'copia fanguinis in imque uterum tranfit, Haec ne nimis magnam et noxiam a et iu corpore/matris caufent mutationem, iam extra gra- b ml viditatem maior fanguinis copia utero adducitur, un- 50 de congeflio et plethora localis huius partis oritur. nftagit Haec irritatione varia fymptomata, tum in his.parti- in qui bus ipfis, tum in.aliis per confenfum excitat, ..quae | d molimina:menftruorum |vocantur et difparent, $i rinia váfa uteri aperiuntur et fanguini congello exitum pue t praebent, I : oofet yala Y* Quantitatis fanguinis effufi et vehementiae, qua j (l proRuit, ratione habita, dividuntur haemorrhagiae * in flillicidiwn- et : profluviwm fanguimis. S$fanguis mi- ügnis nori copia, fine impetu profunditur, dicitur fiillici- ylcil, 1entt. dium, Íi-nimia copia, celeritate vehemente prorum- Ad füllicidium maximam g pit, profluvium vocatur. gradu partem . referri. poffunt ecchymofes , petechiae et ma- culae fcorbuticae. ; il j fntr. . Cum fanguis in internis corporis cavis aeque ac , $ in externa eius fuperficie effundi poffit, merito di- jetut ) dit viduntur haemorrhagiae in inteymas et externas. Cum in haemorrbagiis internis figno praecipuo diagnoftico, profluvio nempe fanguinis deftituamur,. in alia fym- ptomata attendere debemus;,ad diiundicandum morbum, i^ quae funt vel fymptomata omni haemorrhagiae vehe- u menti communia , ut. pallor Cutis , frigus ex- ,J À J & tremi- a m 19 u - iremitatum, pulfus debilis, variabilis, '1ntermittens, i ole d anxietas, fudor frigidus, deliquium animi, vel fym- fuit im ptomata fpecialia a vifceribus, quae fanguine effulo vires j | affliguntur, pendentia, nempe in capite ftupor; pa- Ter dlen, ralyfis, ;convulfiones, deliria, vomitus,. apoplexia; Prpcl in pectore refpiratio impedita, fuífocátio, cordis tque e palpitatio ; in abdomine fluctuatio; in tubo inteftina- ln Petmw li excretio fanguinis per vomitum aut alvum. fis futs iltertas | Denique haemorrhagiarum notatu digna eft di- ttnfervan vifio in haemorrhagiam [pontaneam et chiruvgicam. Spon- que qu tanea appellatur, quae oritur a cau(is internis, chi- fub.. ln ; rurgica,: quae contingit, fi vafa fanguifera vi exter- tü6s qu na laeduntur et remediis externis, quae ars, chirur- fit, Q gica praebet, fanatur. LE 3)131 $. 6. Mib Inter omnes haemorrhagiarum divifiones, ea, quae Du, lüe f a caulis defumitur, utiliffima maximique momenti fl ( eft, cam omnis ars medica in tollendis caufis morbo- lum rüm verfetur, earumque notiüa 1n omnt morbo pri- BEU mum fit, in quod medicus rationalis attendere debeat te PQ[[U Ut autem haemorrhagias fecundum caufas rite diftin- YCenfean guere poíffimus, prius diligenti harum mdaaanone opus elfe videtur. Qäxl W $. 7 h] Gl Sanguis a corde mufculo validiffimo, omni mo- dd'eqültm mento magna vi propulfus non poteft non ingenti im- R, f petu, qui in arteriis earum contractlone, in venis motu musculorum adiacentium augetur, in vafa fanguifera "i od Jmum deferri in eorumdemque o[txa ac latera impelli. llla facile àdly ICOC( 9g -ä 11 » rtleng, facile dilataret, haec dirumperet, nifi vafa vi quadam jvà - huie impetui refifterent. Hinc elucet, femper duas ne ekulo vires in fanguinem, dum per corpus movetur, age- por; p re; altera, qua per vafa a corde verfus fines eorum ;oplexia; propelliÀtur; altera, qua vafa fanguini refiftunt ean- ! cordis demque e receptaculis a natura fibi deftinatis emanare tellina- non permittunt. Ut autem hic finis, fanguinem in h vafis fuis coécere, rite confequatur, harum virium integritas et aequilibrium adeffe debet, quae quamdiu Q e& d'l' confervantur, haemorrhagiam oriri, fieri non poteft. y. 9 Ttaque quaecunque haemorrhagia pro caufa proxima li, Ch.;- fublatum àequilibrium inter vires, quae propellunt, r extere et vires, quae in vafis f'uis contiuent fanguinem, agno. , C fCit'. Oritur haemorrhagia, 1) fi vis propellens lan- b guinem nimia eft ratione vis refiftentis vaforum, ita ut illa hanc faperet, 2) fi refiftentia valorum nimis imminuitur ratione vis, quae fanguinem protrudit, 8 Qläe Duae hae fyftematis circulationis morbofae mutationes fi certum adfecutae fuerint gradum , femper produ- f m]ï f)O' cent haemorrhagiam, Ad eas nunc caufas, quae du. nOIhO p arum illarum virium integritatem et aequilibrium tol- lere poffunt, animum advertemus. Quas antequam | r j dl recenfeamus, accuratiore definitione' ac difquifitione virium illarum opus effe videtur. Voce vis fi utimus ,dgaallüua in explicandis phaenomenis maturae, nil aliud fub — — ea intelligimus, mniü caufam, vel fummam omnium caufarum , quibus phaenomenon quoddam exiftentiam m adfequitur, et plerumque ad hance vocem confugi- mus, fi caufae illae ipfae nobis adhnc latent. Sic vis ii vitalis eft coniunctio omnium caufarum , tum iuter- fis moid en nárum, tum externarum, maximam partem mnobis g : J adhucoccultarum , quarum elfedius eft phaenomenon g vitag. fl x — e 4 z vitae. Eodem modo ad propellendum fanguinem, nec diry non ad continendum ipfum in vafis, variae .contribu- tem unt.caufae, quas coniunctas antea fub wocibus vis pro- pellens fanguinem. et. vis refiftens vaforum compre- l]i hendimus. at Caufae in ftatu fano fanguinem per vafa promoventes fünt: vis cordis, contractio arteriarum, quit Tum refpiratio, motus mufculorum; caufa refftentiae va- forum quaerenda tum in firmitate ac denfitate mem- mu branarum ,. quibus. conftant, tum in facultate, qua imprimis arteriae gaudent, fanguine in ipfis contento 1 irritatae fefe contrahendi et lumen fuum imminuendi; quo fit, ut non folum vi,. qua fanguis, ut omne flui- ! i dum. in..canali contentum, in latera vaforum premit, hi obftaculum ponatur et vi oppofita reagatur, fed oftia Y aperta quoque vaforum, ne nimis dilatentur et fan- guini.cum impetu propulfo in eademque inenunti exi- tuin praebeant, impediatur. Y li $. 8 Q Expofitis fic legibus, fecundum quas per vafa promovetur et in ipfis continetur fanguis, patet, om- nes . haemorrhagiarum caufas eas producere. vel augen- do contractionem cordis et arteriarum , motum mu- fcularem et refpirationem, vel imminuendo firmita- iem et contractilitatem vaforum, vel efficiendo . in iis folutioném coutinui, INunc recenfebo caufas, quas haemorrhagias producere, experientia docet, et quem- admodum hoc fiat, oftendam. Quarum has clalfes conttituendas eífe, cenfeo ; L) Caufae augentes impetüm fanguinis ita, ut refi- ftentia vaforum. fuperetur, eorumque vel latera dirum- - 15 g, nec dirumpantur, vel oftia ita dilatentur; ut fangui- W nem eflluere permittant, vis p * À) Omnia, quae motum. fanguinis.in toto fyfte- ympre er vafa mate. circulationis augent Augetur motus fan- guinis, vel aucta contractione cordis et arteria- Tarum, u Yà rum , ; el mechanico. modo refpiratione et motu musculan auctis. « men * lt g Qnten 1) Áucta contractio. cordis et arteriarum, . Pen- det actio harum partium , ut omnium muscu- inuendi, lorum,.tum ab 1rr1Lab111tate, quae ipfíis inelt, ne fl tum a ftimulis. in eas agentibus. Quo irrita- Pïemlts bxhor ePc musculus, vel quo maior eft vis fti- oua muh in eum agentis, eo validior eft eius actio. r Sic etiam cordis et arteriarum actio augebitur u & vel aucta eorum 1rntabxhtate vel augmento irri- tamentüi caufa afficientis. Hinc merito inter caufas haemorrhagiarum xeferri poteft Per W[ a) aucta irritabilitas cordis et : arteriarum. In- , 00 de exphcandum, quod i, qu1 irritabilitate ]augeü mmm laborant magls ad haemorrhaglas di- j m fpoün fint, quam alii.. Hinc i iuniores, foe- f mmae et deblhores facxhus in, haemorrha- d ! giás mmdunt, quam adulu, viri et robufti. , qüBS b) hritamenta in totum fyfteria circulationis quem agentia, quibus augetur cordis et arteriarum lcmeö contractio, et fanguis in partes' praefertim debiliores vehementius impellitur, in qui- j bus inde congeftio et, fi vafa minus, quam | u par eft, refiftunt, fanguinis proflüvium oritur. &) fíru w : 14 &) Sanguinis, naturalis fyftematis arteriafi fiüimuli, abundantüia five plethora. Raro autem et vix unquam haec per fe hae- morrhagidm 'producit, nifi.fimul accedat localis partis cuiusdam debilitas, Sanguis enim cum vi àequabili omnia vafa irritet, —eorum aucta contractione fimul refiftenti- am,qua agunt contra fanguinis impu fum, auget et fic haemorrhagias oriri impedit. Qnui fanguine abundant, fimul autem ro- bufto corpore praediti funt, raxó patiun- &ur haemorrhagias, facillime autem ple- thorici, qui fimul folidorum debilitate ct " laxitate laborant. Hinc débiliores et ex- fangues faepius menftruis nimiis obnoxiae, quam robu[tae etü fanguine abundantes foemine. Videmuüs, prae aliis haemor- 5 xhagiis fubiectos effe, qui cibis ac potu- 1 ^Jentis bene' nutientibus copiofe fruentes digeflione bona praediti, fimul a motu et labore abfüinentis defidiofam et quietam in luxu agunt vitam vel locali partis cu- iusdam laxitate laborant. Hinc etiam ad 'haemo'rrhqgiag proni, qui temperamento fanguineo gaudert, in quo femper cum abundantia *faïn'gginis laxior corporis tex- Jf tiura iuncta efít, (x(me EE .Motue nimius corporis , veheinens cur- J , fus, equitatio, faltatio, labor. Auget d *nim incitationem, in toto-corpore et fta- il tum . inHammgtorium producit, Aucta to- E tius E. p 15 iaterig/ tius corporis incitatione, augetur euam in n, o fyfiemate circulationis , et fanguis malori fe hat vehementia et: celentate propelhtur per ] accedi canales fuos, Singus i[a irritet, y) Febres,. in quibus magna vi circumagi« vefiflent: tur fanguis, impriris inflammatoria, xmpu [ $) Alffectiones animi vehementes tales, r impetà quae augcnt actiionem et funcuones COr- utetm 10 poris, ut ira, gaudium Yü pz ]un ifen p £) Calor auctus. Calor irritat, hinc aucta ilitate et àcüio cordis et vaforum et accderatus mo- & u U tus fanguims per va[a. ; Opnoxudt bandantt €) Ingefta irritartia ^ et 'cálida, - riatrimen- aemor- ta et medicamenta aromatica, fpirituofa, x QOW imprimis quae fpecifice in partes agunt; ; raentes quae fedes haemorrhagiatum elffe'poffunt, 3 Tn0U [ ut Myrrha, Aloe; Crocus in üterum et vafa j queam haemorrhoidalia, Cantharides in vaía renalia. Huc pertinet imprimis aer paï tjg OU fixus, quem prae aliis haemorrliagias fa- emmöüfo cile excitare, experientia docet. We[ cam. 2) Functiones, quae mechanico modg. circula- PGUS tex tionem fanguinis accelerant auctae, 3) Re[pn-atlo aere nimis tenui, vel loqneu- o5 0U do dm et clamando, cantando vel flando ] Auüet aucta. Cum aucta enim refpnan(me fempu acceleratus fanguinis motus coniunctus eft, Aacm [ b? [ui A6 Q' b) Motus. mufculorum vehemens. Praeter €ea, quae iam' de eo commemoravi , auget crculationem quoque o modo, ut fangui- ! nis per venas circuitum et fic eius reditum ad eos acceleret. $ i Huc u B) Quae impetuüm fanguinis topice augent, i pert inent Oomnia, .quae congeftionem verfus par- tem ahquam producere polïunt, nempe. 1) lIrritamenta localia, quia irritatio attrahit. j Omnia. enim, irritamenta actiopem augent in h: parte nmtablh, et eo magls, quo irritabilior eft pars illa. Artenae malorem irritabilitatis gradum pofüdent quam venae, hinc irritatae eliam |citius, et' maiori qüantitate. fanguinem parti - alicui adducunt,. quam. venae reducere poffunt. Inde;..fi.vafa fatis refiftunt, inflam- ma!io; fi.minus refiftunt, haemorrhagia ori- tur. Saepe :'haemorrhagiae ab his caufis pro- ductae ;videntur eíle morbofa fecretio partis. Quemadmodum erim a ftimulis localibus aliae fecretionés .morbofae producuntur, ut in ure- thra.et raembrana pituitaria mucus vel materia puriformis, in hepate fecretio perverfa bilis; fic etiam fanguinem nonnunquam ex hac cau Ea ratione in pul- B/ fa excernere polfunt váfa monum infHammatione mitiori imnateria punfor- mis, in vehementiori fanguis fecernitur atque Haec irritamenta localia per fputa eii&itur. poffunt effe: ) in um - 17 Trieter 3) in loco ipfo, in quo haemorrhagia oritur , quget (idiopathica). Sicoritur ab ingeftis ftimulanti- ut [angui bus, mmedicamentis drafticis, vermibus, in ; redituma dyfenteria, vel a clysmatibus nimis irritan- tibus alvus cruenta, a nimio coitu haemor- Thagia uteri, a nutrimentis vel medlcämen- nt, Huc tis irritantibus vomitus cruentus, ab equi- verios nar tatione vehemente et diuturna in corporibue !T dlfpoütls Huxus haemorrhoidalis, b) in locis a parte affecta remotis, Hic agunt ) à mhll wzent i per confenfum et producunt haemorrhagias vitabiliot mxhüm &). in partibus, inter quas et locum irri- o raue tatum per nervos confenfus intereft natu- famguinem ralis, magna enim in vafa fanguifera vis eit nervorum, quod. imprimis rubore vel ; reducere inflant palore cütis a pathématibus animi caufa- 13g13 or to demonfítratur. Frequens fymptoma elft aufis p'? in. febribus galiricis epiftaxis qnia per ajo p nervum Vidianum nervus intercoftalis cum nafalibus cohaeret | Eodem modo haemor- jibis gt i um rhnagia mnarium Oritur a Yvermibus et ob v Éructionibus vifcerum abdoóminalium. rerf3 mha, ) in partibus debilitate et irzitabilitate mor- 1 h;(*, Cdü -— bofá - fáborantibus. - Saepe enim videmus, ET fimulum in partes per confenfum agere, i Pufl quae cum parte idiopathica affecta multo locaha Ininus mnervis iunctae funt quam aliae, r in quibus nullum morbofum confenfum obfervamus. Hic in initabilitate nimis I) aucta /m 18 : ilarum caufía confenfus aucta partx um Hac ratione in hominibus qu aerenda eft pulmombus debilibus praechhs ab omni- bus fere irritamentis haemoptifis oritur [/ X 2) Obftacula circulationi pofita. Huc referen- ib da, quaecunque refluxum. fanguinis ex parte T " quadam per venas impediunt, unde non folum : in parte alfecta oritur cougeftio fanguinis, fed cor etiam obfaculo hoc crculationi pofito irritatur et frequentiore contractione accelerat fanguinis motum. Haec obftacula polffunt elfe : li a) Conformationes corporis malae, vel con- p genitae, vel acqunfxtae. Hinc explicandum, V quod fpinae dorfi incurvatio vel thoracis nimia anguftia ad haemoptifin difponat, quia inde ! iberior fanguinis fluxus per pulmones z) Cluge impediatur Hinc ii, qui habitu praediti xäWhOn funt fic dicto apoplectico, ob difficiliorem Ioh« IU fanguinis e capite per venas iugulares redi- tum facile in haeniorrhagiam cerebri et apo- 1 plexiam incidunt. Qen b) Tumores et obdurationes glandularum len venas cempnmentes. Vulgan[l'ima eft ob- Tà ]"m fervatio, quod ii, qui obítructione vel in- tumefícentia vifcerum abdominis laborant, u W haemorrhoidarii fint, quia facillime per quod- H Pïq cunque obftaculum fanguinis curfus per ra- Émos venae portarum valvulls carentes 1mpe- lg diatur, Eodem.modo a tuberculis in pul üt monibus haemoptifis faepe oritur. hu« Qu c) : 19 OB[CIALUS c) Spasmi, quibus motus fanguinis per vafa mlblls inaequalis redditur Si enim partes quaé- ib Onni dam contractióne fpasmodica ita angnuflantur oritüt, eafrumque vafa comprimuntur ut impervia 1 redantur fanguini tunc i referen- ic alia loca petit ibique accumulatus e. vafis relaxaiis vel di. ex parte ruptis effluit folom Excitantür hi fpasmi praeci- pue in corporibus nimis fenfibilibus óm- inid, fid nibus irritamentis in partes fenfiles aut ]i pol (o quae magnum . habent confenfum agentibus, acctlont unt ele Sic animi affectus trifies, vel ii, qui fpa- fmum. periphericum caufant, ut terrof, (ic | cot potus frigidus, balnea frigida, vel quaecun. candolty que alia repentina corporis refrigeratio hae- | boraus morrhagia8 producere po[ffunt. ( OHJfrqu UPU EM u I mOHED IT) Cauf2e imminuentes refiftentiam vaforum, vel relaxatione vel mechanica diftenfione oftiorum, vet ?(uedm folutionem continui in illis prodücendo. baliortm P |ores 1et b & p 1) Debilitas totius fyftematis circülationi Huc perüunent omnia quae imbecillitatem univerfa- lem corpori inducere poffant: Congenita tene- dub ra corporis flructuta, haemorrhagiae antece- dentes vel aliae nimiae excretiones, defectus ] vei vitae nutnmentorum, puerper:a frequenua &abomnfy genus delicatius et quietius, labor nimius, Praeterea huic claffi aduumeranda videntur ve- yet qlwd- Pcf ra nena quaedam nmarcóticà, quae praeter debili- g imp* tatem lyftematis nervofi indeque orientem to- j Pul tius corporis imbecillitatem , quam rodu:. cunt, fortaffe peculiarem quoque vim habent, () ha fangma w unde eius faagninem tenuiorem reddendi , eflluxus e vafis facilitatur. 2) Debilitas .partium Éingularium, | Haec po- teft effe : a) congenita. Hinc faepe partium fingulari- ) um ad haemorrhagias difpofitio oritur. — Hac T ratione 'explicandae haemorrhagiae haeredi- tariae. Vüulgaris eft obfervatio, haemopti- fin haeémorrhoides ex haereditate oriri, [fi nempe vafa pulmonum aut haemorrhoidalia nativa et congenita laborant debilitate, b) Acquifita, vel relaxatione, vel nimia irri- tationé partis cuiusdam. Relaxantur partes vel calore magis, quam par eft, ipfis appli- cato, vel nimia earum diftenfione, vel fubi- ta liberatione a pondere aut preffione, cui diu- turno ufíu adfíuetae evant. Haemorrhoidum Y frequens caufa eft abufus clysmatum emol- lientium. Eo modo explicandae haemor- rhagiae, quae interdum oriuntur, fi pus ex abfceffu magno, vel aqua ex abdomine ni- mis cito evacuatur, vel fi fubito ex aére den- 90 Bpre in tenuiorem tranfimus. là te Vulnera val'onim. Solutio continui in va- hï*fïm( fis effici poteft. 'lum a) per erofionem di,. dere «&) ingeftis 'a'cribus,. imprimis venenis, quae d internam tubi inteftinalis fuperficiem ar- xodunt [l & li at [ GL" - 1 il e B) ichore, praecipue cancrofo. Hinc in hoc malo tam frequentes funt haemor- Haet v rhagiae, quae interdum fubito triftem mi- ferorum aegrotorum vitam terminant, ingulari- b) per dilacerationem vel difcifionem vafo- rum , quae oriri poteft w, Hac » Dneredi &) nifu. Obfervatum eft, tuífin vehemen- haemopl^ tem ac fternutationem haemorrhagias pro- TU A duxiffe, et a nifu fortiori in partu vomi- rhoidal tum cruentum caufatum effe, 1t6, É) concusfione vehemente.corporis. -Hae- ia - moptilin a verberibus in tergus oriri, fre- m ?artei quens eft obfervatio. Eundem effectum iplssp producunt conculfiones. vehementes vel : 1"6! [llbi' lapfus in terram y) infirumentis acutis, yrboicon His adnumerandi um n ä quoque funt calculi acutis praediti fpicu- e haemOï' lLs in renibus vel vefica urinaria haerentes, quae non raro mictus cruenti caufa elfe j [ p D folent. d i TA 4) Obftacula, quae mechanice diducuntet aper- ta tenent vaforum oftia. Ex hac caufa oritur haemorrhagia uteri, fi placenta ex parte tan- u " tum ab interna uteri faperficie feparata impe- CR EL dit, quo minus ille fefe contrahexe et fic clau- dere poífit vaforum oftia aperta. Eodem nmo- do Oritur interdum haemorrhagia difficulter ojb quae fiftenda e vafis femidifciffis, quorum contractio den ?' fic impeditur. g] b$ 5. 9. w T e $. g. n Ex hoc caufarum recenfu exþ!ican'da fingularis m partium quarundam ad haemorrhagias difpofitio. Om- [i nés partes ad haemorrhagias pronaé hoc habent com- mune, ut vel multa contineant vafa eaque in fuper- )1 ficie magis ferpentia, vel laxioris fint ftructurae,. vel m ob Ht(um fuum, functionem et confenfum cum aliís 1. paftibus caufis haemorrhagiarum occafionalibus magis po fint expofitae. fer Hinc plerumque haemorrhagiis hag partes obnoxiae: 4 qu igi 1) Membrana pituitarja narium. Laxa eít et lex multis vafis fanguiferis tenui membrana obte- PU ctis gaudet. Qpinto pare nervorum cum toto In iunioribus Y fyftemate nervorum cohaeret. epiftaxis ideo tam frequens eft, quia in hac aetate impulfus fanguinis verfus caput maior vu] eft, quam in adultis. fang Qul 9) Pulmones. Tota niaffa fanguinis femper o per eos tranfit; ftruciura eorum eft laxa; faci- Yan le iniectiones in arterjam bronchialem tran- IG feunt in cellulas puimonum. fefpiratio cum Tà tam facile turbetur ac inaequalis reddatux, fae- I pe liberiori curfu fanguinis per eos obftaculum Ind ponitur. Huic accedit cordis vicinitas, cuius impetui laxi pulmones facile cedunt. m 5) Ventriculus. Mb'tas habet 3rterias et venas. ]()x Praetcrea lien, vifens inter omnes maximam le quantitatem fanguinis continens cum ventriculi ( vafis anoftomofi eft iunctum, unde fit, ut £acilli- li me fanguincm in ipfo retentum in ventriculum u effun- LE 2. p 20 effundat. Huc accedit, quod ventriculus ob | magnum fuum confenfum facillime ab irrita- [ingiri mentis remotis afficiatur, ideoque multis cau- fitio, On. fis odcaüonalibus haemorrhagiarum obnoxius fit. ent con 4) Uterus. Haec pars cum deftinata fit, etiam in fuper- in ftatu fano certis periodis fanguinem excerne- qme, vel re, ftructura eius a natura ad hunc finem com- um aliig Wbg magi polita eft. . Hinc permultis gaudet vafis fangui- 8 feris; laxa eft fiructura eius et irritabilitas at- hagiis lt que cum aliis partibus confen(io magna. Omnes igitur caufa occafionales haemonhagiarum in y2 eif & fexu ['equiori' facillime in uterum agunt, quia jna obte- in eo omnia fere, quae ad haemorrhagias dif- eum ponunt, iuncta fint. sumioribd 5) Vafa inteftini recti. Venae huius partis val- ia i li vulis carent, ideoque facilius, quam in aliis, fanguis in iplis retinetur et accumulatur obfta- culis eius refluxui pofitis. Haec poífunt effe il m obítructiones in hepate, mefenterio mechanice ID l r h fic venas comprimentes , repletio ventriculi et in- SRESeN teftinorum , fpasmi, qui in vifceribus abdomi- - TVJ 'l-] Clm nalibus ob magnam eorum irritabilitatem et j J fympathiam facile oriuntur, vita fedentaria et Hf'hmln inde facta conipreffio. abdominis, Praeterea us omnis irritatio in tubo inteftinali, imprimisg ab ingeltis calidis et irritantibus facile plethoram localem ibi prodmcit, quae, fi debilitas in- er [ '.135- teflini recti frequenti clysmatum ufu aliisque m yt caufis contracta fimul adfit, faciliime fluxum enu'xsüü haemorrhoidalem procreat. His addi potelt, quod per venas haemorrhoidales ob fitum €a- B 4 rum ii eiün- E. T - rum perpendicularem fegnior et difficilior fit ) fanguinis refluxus In adultiore aetate ideo facilius haemorrhoides obfervantur, quam in P)Br iunión, quia in adultioribus fanguis magis gtss l) a verfus inferiores partes tendit et caufae occalio- nales, quae plethoram abdominalem inducere ) H à pollunt frequentius in corpus agunt. 3)! 6. 10 b)| His praemiffis nunc ad divifionem ha emorrhagia- [ rum caufis fuperítructam progrediar. Omnes cmus- cunque generis haemorrhagiae his claffibus compre- CJI hendi polfunt: ) I) Haemorrhagiae a vitio totius l'yftemans feu morbo ) 8 univerfali pendentia. 1) H. inflammatoria f. fthenica 9)l )n a) H. infiammatoria febrilis ( critica in febre inflammatoria evacuatio ) b) H. inflammatoria apyretica ) H. a debilitate umvcrfah live putrida f. a- ?mum fthenica CQUHb, d lït, Con 3) H. putrida febrilis ( fymptomalfebns pu- Vif tridae ) lmq !E )xme de b) H. putrida apyretica Mag «&) H. fcorbutica ülis m Xü[a f ra £) Morbus maculofus haemorrhagicus. hi qumm II) Haemorrhasiae a viuo locali ortum ducentes i) hum Qmm um z ï 2 i» 3 tor (it 1) H. a locali partis irritaiione (afe Ven ï 3) idiopathica quam ia l$ magi b). confenfuali occali g 2) H. ab obftaculo circulationi pofita proveniens nducere a) H. fpaftica b) H. a tumoribus et obftaculis internis Val'ä orhagie comprimentibu's. b "] cwfus- c) H. a preífione externa vaforum., jorpre- 5) H. a laxitate topica j mono 4) H. traumatica a) H. per diabrofin b) H. per cliaereün. in [btt Progno/is $. 11. Prognofis in haemorrhagiis valde diverfa eft pro d f -* caufis, a quibus pendent, parte, in qua fanguis ef- fiuit , couftitutione corporis et quantitate fanguinis effufi, in quae fingula medicus in formanda prognof r p refpicerle debet, s Magnam imprimis attentionem meretur copia faü- guinis amiffi. Quaecunque haemorrhagia fit pericu- lófa, fi fanguinis, fluidi, in quo motus ac roboris IE folidorüam caufa quaerenda, et fontis omnium aliorum ionem humorum, ex quo toli corpori partes ad nutxit t necef- ) B5 U " - 26 J. neceffariae fuppeditantur, tantum profunditur, ut Mag funciones vitales corporis inde turbentux aut impe- thagiae. diantur. E Nam fanguis eft irritamentum naturale cor- culum ( dis et totius fyftematis arteriofi, quod nifi a fanguine funt ei femper irritetur, nullam exfereret actionem femper— L premit a que quiefceret. Quaecunque igitur fanguinis iactura Carias € circulationem debilitat lentioremque reddit penitus- Áctus ex; que impedit, fi magna eft. Cum omnes functiones modo, . ad vitam necelfariae a circulatione pendéant, etiam yué fang: ratione circulationis im—peditae turbántur vel penitus tam brev cobibentur. Ex hac functionum perturbatione etiam lingaine, humorum prodit deterioratio. Sanguis ipfe redditur tur, tame tenuior, oritur cacochymia, unde multi morbi origi- Yilceribus nem ducunt, inter quos maxime vulgaris eft hydrops., m Praeterea quavis magna fanguinis iactura nutritio cor- puraon: pors imminuitur, unde faepe oritur tabes, atrophia, pue i h febris lenta hectica, Symptomata haemorrhagiae ni- miae funt pulfus parvus, debilis, intermittens, pallor 1) 1 cutis, fufurrus aurium, Oobnuhilatio oculorum, deli- LU quia animi, debilitas omnium functionum. i M Y Semper falutaris et boni ominis eft in febribus ? inflammatoriis haemorrhagia critica, cum non folum )f remiffionem motus febrilis folidorum oftendat, fed llc ipfa quoque evacuatione fanguinis utilis effe poffit, Ut autem falutaris fiat, pu equiritur, ut febris natura h evacuationem fanguinis permittat, corpus non nimis n debilitatum,. locus haemorrhagiae non periculofus et quantitas fanguinis effu& [ufficiens fit, nam mimis I parva evacuatio demonftrat, vel vires aegri elfe fra- ctas, vcl veram crifin nondum adelle, et figaum fae- pe eft lethale, Magni ,;æä&vh Ra 6&7 dr, ut Magni momenti in nrovnoü eft locus haanor- àu p« rhagiae. Haemorr hagias internas femper maius peu— urale or» ä culum comitatur, quam externas. Hlae bez umqué funt lethales, raro arte fanandae, nam 1) fanguis effufus fanguine [empet premit et irritat Plerumque partes ad vitàm perne- 8 1actura celfarias earumque turbat functiones, qui triftes ef- fectus evacuatione fanguinis maximam partem nullo i. Qemm 2) efllu- üncnono modo, certe non cito fatis auferri poffunt jt, eum xus$ fanguinie ipfe arte non impediendus, certe non ] perits tam brevi fpatio, ne interea moriatur aeger perfufo il- n etiarm fanguine; 5) mors fi quoque .non tam repente Laq in redditat tur, tamen evitari faepe nequit, fi fanguis effufus i orgte vifceribus nobilioribus remanet, Ítagnat, corrumpi- hyürop tur, ipfa irritat et inflammationem excitat atque fup- Ktritio COf pu: ationcim,., Periculofae funt haemorrhagiae praeci- atropal pue : paru us. arue n Hic enim fanceuis firmis calvariae 1) in Caplte. ] p t offibus inclufus evacuari facile non poteft, idem- 1, g que cerebrum comprimehs plerumque caufat mortem apuülec icam. (ehri 2) in pulmonibus. Nam locus, ubi fanguis ef- funditur primis fi fit . per diaerefin ifl- g fou dlfv nd flanmatur, unde peripneumonia, et fi in fup- purationem tranfit inflammatio, phthifis ulcero- gPOü pattra fa oritur. . Difficulter etiam vas in pulmonibus ob continuum eorum motum , Ccoa- j mml5 Tuptum jofus & lefcere. poteft Si infignis et copia faiiguini iti$ et magna debilitas aegri accedit, tunc in tra- chea ftagnat fanguis, ob defectum' virium, pul- lïe ii iones obruit et fuffocat aecrovtum vel coa- gulatur et format tübércula, vel coxrumpitur et Mg i, 20 ä sai n ab e et arrodit pulmones; in utroque cafu Oritur phthifis. inagna pericul 5) in ventriculo. Hic producit haemorrhagia facile gaftriudem, et ob mágnum ventriculi T cum aliis partibus confenfum, faepe oriuntur qus, qu , fymptomata periculofa, ut fumma debilitas, (f X« — fudor frigidus, pulfus intermittens, deliquia lehales, animi, convulfiones et alia, Mu 4) in renibus et vefica urinaria, Sanguinis effu- f li in his partibus aliquid remanet, tunc coa- morrhag gulatur et grumus inde ortus vel producit ifchu- Si lente riam Oobftruens urethram, vel generat calculos, Áne vitie —— Qu n cüum pro nucleo inferviat, cui dein materia cal. V ian carea ex urina fecreta apponitur, vel caufat initatione' inflammmationem et fuppurationem puinis ] harum partium, unde phthifis renalis et vefica- guinig, lis oritur. Ttto ubi m Saepe prognofis in haemorrhagiis pe;ndet a caufa, à)] In internis praecipue partibus baemorrhagia per diae- T€nï, qua refin periculofior eft, quam ea per anaftómofin , quia 1 Qs bl ilam facilius inflammatio infequitur. Maxime no- quam 3 cent haemorrhagiae a debilitate orientes, quia caufam mali au gent. Salutares faepe funt in morbis inflam- matoriis, quia in his augmentum virium adeft. Hae-- morrhagiae e vulneribus cafu aut inftrumentis chirur- gicisintlictis faepeutiles, quoniam inflammationem fub- Ü lequentem imminuant, .Si caufa tolli non poreft, hae- UY morrhagia ipfa quoque fanari nequit. Hincoriuntur in- übïiUm terdum haemorrhagiae habituales et periodicae, quae UET falntares effe. poffunt, di!gaufa congcfiionem in parte Qufa nobi- p a ^ ^ 9 ln orur nobili exctat, fa'nguinis effufi . quantitas. non nimis mágna et locus, qui fedes. eft haemorrbagiae, non periculofus eft. orrhaga RRM mtricüli Haemiorrhagiae e vafis, arteriis imprimis, ma- runtur gnis, quae' ob fitum aut partis, cui fanguinem addu- ehilitas, cunt, nobilitatem, ligari non poIfunt,þ femper funt dqtit leihales. Multum intereft, quoad periculum, num hae- nis el- morrhagia fit fiillicidium, an profuvium fanguinia. inc C04- Si lente ex vafe minori proíluit fanguis, tunc facile ob fine vitae difcrimine magna eius copia amittitur ; cor- lculos, pus enim, tempus habet, reparandi fanguinis et viri- jX od« um iacturain. Si vero fubito infignis quantitas fan- ] lat . guinis perditut, tunc cor non fat is irritatur parte fan- * ationer guinis, quae fupereít, ad iplum contingente, et non t vl xaro fubitanea mors imdeL fequitur. Habituales haemorrhagiae in genere minus no- m rent, quam aliae, Hinc in foeminis periodico fangui- ;e! (itt- nis fluxui iam adfuetis plerumque minus periculofae, inl qUil quam in viris, ge n g Iherapia. nüam- Hae $. 12. birur« Omnis morbi fanatio perficitur tollenda caufa eius [b proxima. Haec eft in haemorrhagiis fublatum aequi- , hit libium inter vim fanguinem propellentem et vim, um qua vaía fangninis impeini rclftunt. .Qum autem | quab caufa haec proxima. effecius . dit caufarum remotarum | païw et n(]bi' Em ïiï Ó [ -———mz:äüzm—waa:. Tenedia et tolli on poffit, nifi his primum fublatis; elucet, enrationem: baemorrhagiarum valde. diverfam elfe fe. [ribui cundum cauías remotas, a quibus pendent. ! li $. 15. ] 3v Haemorrhägïas igitur, fi tuto fanare volumus, fem- i per in caufas remotas inquirere. iisque perfpectis, ea d adhibere debeimus remedia: quae tollere illas.valeant. Fit autem interdum, ut tutiffimae citiffimam fanati- onem praàeferre debeamus, Hac accidit tunc, quan- do haemorrhagia tam enormis eft, vel vires aegroti adeo fractae [unt, ut effluxu fanguinis lethalis xdeple- tio vaforum et fubita mors, vel periculofa inde exo- riens debilitàs metuenda fit. Tunc promtiffimum auxilium: ferendum et adhibenda illa methodus, qua quam minimo temporis intervallo háémorrhagiam fi- ftere, nobis datum eft. locífit, fi vafa, quae fan- guinem profundunt, clacdimus vel ope chirurgica, vel aditringentibus forþibus ingeftis et externe appli- Catis, d $. 14 "n " Caufa ómnis haemorrhagï e vel in aucto impetu fanguinis verfus locum haemmrhagiae, vel in immi- n nuta vaforum refiftentia conüftit; hinc omnis haemor- Yhagia velillo imminuendo, vel ha augenda fanari ! debet. Cum autem impetus f«.nguiniä vel aucta vi l cordis ét arteriarum , vel mechanicis circulationis im- pedimentis , obfiructionibus , tumoribus, externa com- preffione venarum , vel fpasmis, vel topica irritationa augeri, àtque refiftentia vaforum vel eorum laxitate et debilitate, " vel laefione chirurgica imminui polffit; reme- 3 — — a * — U 31 - $ dutef, remedia in haemorrhagiis adhibenda in has claffes di- m ls fe« firibui poffe, exiftimo: EE 1) Remedia actionem cordis et arteriarum debili- tauntia, Quae cum pendeat tum a ftimuli in partes. illas agentis inaiori vel minori vi, tum us, fem a vaforüm irritabilitatis :gradu diverfo, reme- AUs ea diorum huius claffis duae lpecies exiftunt: s Volet, m fanati a) quae ftimulos in corpts agentes detrahunt: p, qui &) hnuminutio copiae fanguinis, quae fit j aegroti vel ipfo profluvio vel venae fectione, g deple de exo- L] [) Abftinentia ab ommnibus, quae irritare AW poffunt corpus: victus tenuis et antiphlo- Qus, Qu gisticus; quies cOrporis et animi, [itus horizontalis; aéris frigidior temperies. um l quie fir y) Purgantia, quibüs maífa humorum im: lif'xlïg'lüu minuitur. " QPPH' * 8) Fafciae extremitatibus ita applicatae, ut folummodo venae,non arteriae comprimau- tur. ÉHis enim [anguis in extremitatibus j impet retinetur, ita ut minor eius pars ad cor- redire polfit, j 1 IIl eniot* b) þQuae irritabilitatein cordis et vaforum [l anat. imminuunt. Ad hunc fcopum confequen- u v dum. fucceffu adhiberi poteft Digitalis pur- y» Im purea, quae znodo nobis adhuc incognito ir- j C0 ritabilitatem fyüeniatis arteriofi. imminuit, ed htmne CX* unde fexe femper eius ufu pulfus I?ntäox- T ditur, - ff &) PO rane x ä N E 2) Remedia . derivantia. Ádhibentur imprimis & vel ad derivandum impetum fannuxms a paru, k nobiliori et pexiculofo, vel i füppreffio confue- i E ] P et habitualis [anoumls Ilofiuvu caufía eít ü haemorrhagiae, ad illud reftituendum. Ad, P'lh hunc fcopuim utimur vel tela: xantibus vel irri. i tantibus topiéis remediis Sic agunt baln Íed tepida pedum et manuum, cucurbitulae, rube- üïi facientia hirudines. Magna quoque eft utili- H tas evacuantium primas vias ad derivandum ; E irritant enim tabum inteftinalem, ideoque, cum oemnis irritatio "attrahat, huc derivant malflam P]'c humorüm immiünuuntque congeftiones verfus C alias partes nobiliores, Eodem modo agunt hw Cl:)r Lmama irritan W tio ) Bemedia demulcentia et involventía. Siir- tan USMSUSMUNTON rtamentum -topicum, quod caufa eft haemor- rüJag212e removeri nedquit,tunc immuinuimuseius frie Ti ellectum noxium rebus, quae. mechanice par- tes fenfibiles Ab eius 1rntauone tuentur, Huc $ pertinent mïpvnus omnia mucllamno[a et ole- Ino ofa. Sic adhibetur cum [fuccelfu in haemo- b ptif interdum oleum lini H Eadem ratione in lt haemorrhagiis a vermibus oleofa interna et per £m clyíteres applicata utilia funt Thag t ) Remedia. antifpasmodica; Quemadmodum n in univerfum agumnt antifpasmodica de lg hoc diffentiunt medici; alii;caufam omnium fpafmorüm in aucta hn incitabilitate folido- m Tum (debilitate directa Brunonis) quaerentes l -- co1i- T L i t C ———*M 33 f 1mprm^n tontenduünt ea folum "«t flimulos in' fibras i ; parte agere et Ífic eorum mnimiam irritabilitatem m() DO imyninüere; alii dividunt antifpasmodica in M éa, quae [hmulö agunt in nervos , et eà, quae M lum. MP principio fopiente et directe fenfibilitatem im- 18 vel i ininente , narcoticum 'quod vocant, fpafmos dt balnea fedent; quarum [ententiarum accuratior diiu. lae, wube S8i dicatio nimis longe a copo me deduüceret. jne eft uti in efféctás-in oculos cadentes, quos in torpore erjandut, animali- producünt; ' refpicimus, hànc impri- 0gue, Cat. mis divetfitatem in iis obfervamus; qüod alia, m mallan praeter vim antifpafmodicam, fimul excitantem 185 verfus calefacientem et motum fanguinis accelerantem QdQ aguà habeant, alia hac vi deftituta folumimodo fo- piendo in nervos agere. In haémorrhagiis ra- tio fuadet remedia huius generis mmus irri- us u tantia eligere, inter quae radix Ipecacuanhae 5 (t haertor fracta dofi et Hyofcyamus praecipuam laudeni poimuseu merentur. chanitt J In has« "EM Remedxa primas. vias evacuantia. ator, D morrhagiis. fordes in tubo inteftinali faepe vel iofa t d unica caufa funt, yel effectum noxium aliorum ]iaenno Ihmulorum irritdtióne, quam producunt, au» p falione 1 gent Hmc faepe haec: remedia .in. haémor- g p rhagus utilia. Emencorum ufus mterdum ob commotxonem quam caufant, prohibitur, im- pnmls in iis haemorrhagus, ad quarüm fana- aam()[.llm de tlonem quies corporis necelfaria eft, ut m ine Qc, flammatoms, praecipue haemoPuü. Latiué ; 0 patet ufus purgantium et clysmatum, De vi ) [l tlerivandi evacuaniium iam locuti fuzus. quaeïe"te 7 C 6) M 24. €) Bemedia, refolventia. faepe cum. fruetu adhi- ii bentur in haemorrhagis, quia hae non raro €on Or.iunt'ur ab obfiructionibus imprimis in: abdo- fit ine ihaequalitatem in circulatione fanguinis valo Acaulfami-bus. Fit autem earum xefolutione ex- jute citantibus internis et externis in iotum.corpus liten í aut fpecifice in partes quasdam aut fyftemata Q Hngularia agentibus, quibus humorum per va- Q fa motus augetur, velremediis, quae vi che- 3 anica huzores flagnantes et indurationes [ol- Aim vunt. D Con lefoli 7) ngheäia roborantia. Latisüzhe patet eorum mín, -ufus in haemorrhagiis, Agunt autem alia ita, ü'&ügu ut fiüimulo vehemente fed. fubito tranfeunte folida . irritent, quae proprie . dicuntur ex- 3 citantia, analeptica, .nervina; | alia effectum D roborantem magis conftantem in ,corpus ha- Ql bent, et roborantia fenfu ftrictiori appellan- ln tur; alia hoc peculiare babexnt , ut fibras (ig » contrdhent et breviorés reddánt; quibus no- t rnen adftringentiam vulgo tribuitur. Omnia lu haec remedia augent' vafotum [fanguiferorum. actionem, t Hinc élücét, quemadmodum in efi haemorrhagiis ab imminuta reliftentia vel de- liuy bilitate et laxitate Vaforumi prodelfe poffint. Tet 2 Aucta enim in'bis váfis actione , eorum pro- u ducent contractionem íta, ut reliftere poffint ii fanguini in ipfa impulfo, Sunt, qiïït"reiiciunt Tet excitantium in haemorrhagiis ufum ideo, quod iu!ll fanguinis motum augeant, Sed his refponden- iit dum, eandem vim irritantem , quae auget mo- M tum Qu 5 [ o adi tum fanguinis in vafis, etiam efficete earum n W contractionem ad oftia , et utrumque hunc ef- in 2 fectum pendere ab una caufa, aucta nempe fanzuinit vaforum agione. Sic.videmus etiam in tuboó (0ne ex inteftinali remedia nonnuila, e. g. Rheum, cor- Qorpus ticem pervumnum €ius acii0nerm augenttia pro (yftemata dofü vel fubiecti varia conftitutione Inox au- m ctàm alviexcretionemi, mox eiusdem quaparme a «t d Inter haec remedia ma- nem producere pofle, jones fl xime multiplici experientià cómprobata funt: Cortex Cinamomi, herbae adftringentes, Mil- lefolium acida vegetabilia et mineralia, Alu- : eQrum men, martialia et alia, Praeter haec ad hanc Vi w clalfem pertinere exiftimo: suleuntt anur a) Opium. Hoc remedium an agat fola vi a. t excitante, an habeat fimul primncipium nara Q x coücum , hic difcernere non conabor Hoé tamen certum eft, quod vim poffideat, cor- " appellzn- t "bfaS dis et arteriarum contractiones augendi; hoc qmbus n enim, augmentum pulfus, quOd producit, faóis demonftzat, ; n Hinc in haemorrhagus iferorum contrahendo dilatata vaforum minimorum oftia agere, verifimile eft Si, ut alii fen- mgdum Il tiunt, opium haemorrhagias eo: modo fifte« j [ ret, ut vi fua narcotica vaforum fenfibilitatem 1 Pomntv hinc et eorum contractiones imm:nueret, et m p inde pendentem.motum fanguinis ita retarda. e POH"IS reicm ret, vel fi fola vi fua antifpasmodica ageret, tunc in activis lfolummodo et fpafmodicis hae- (0, qllo anorrhagiis utile effe polTet, in paffivis noceret, fponden quod àautem experientia nonu Ccomprobatur. C 2 b) f ÁÁ 36 b) Frigus. Effectus frigoris in*üüendis hae- morrhagiis, in quibus vulgariffimus eft eius ufus, fic explicandus elfe videtur: &) & repente vehemens frigus corpori appli- catur, tunc fenfatio ingrata, quam cau- fat fubita caloris privatio, in parte impri- mis valde fenlili, ut irritamentum agit in totum corpus, Hinc a fubita frigoris ap- plicatione figna magnae irritationis: rubor inflammatorius partis, pulfus accéleratus, tremor artuum, immo convulíones, Agit autem frigus, ut ftimulus, vel in ipfo loco, cui applicatur, vel per confenfum nervorum in partibus remotUs, imprimis fenfibilioribus, hinc eífectus eius genita- libus applicati in epiftaxi aliisque haemor- rhagiis; B) Alio modo explicandus 6ffectus frigoris, poftquam fubita illa impreffio in nervos tranfierit; Xtunc alio et illi fere oppofito modo agit. Lex videtur elTe corporis no- Éri, ut in ea ratione, qua detrahuntur ftimuli confueti in ipfum agentes, eo ir- ritabilior vel, fecundum Brunonem, di- 0 recte debilior reddatur. Sic calor natura- lis, qui femper ut ftimulus agit in corpus noftrum, Íi in parte aliqua imminuitur, tunc haec ixritabilior fieri, nece[Ie eft,. Quo irritabilior autem e[t pars, eo maiori vi ftimuli in ipfum agunt et maiorem in ipfo s, uüut producunt actionem. Nuþc fingamu a a, e .' 39 7 lendis hae- valis partis cuiusdam aþplicaiione frigoris nuge) dug calor naturalis detrahatur, tunc alii ftimu- s [ r li, imprimis naturales, ut fanguis, maio. pori app rem contractionem in illis producent, qua- [uam Cau re augebitur refiltentia, quam fanggini in rte impri ipfa irruenti opponunt, eique, fi antea ex obicem ofüiis, eorum dilataüs eflluxerit, m apit in obiiciunt, rigoris p nig: rubot q) Frigus fibris carpdriä noftri applicatum t 3 coeleratus, etiam imminuta earum volumine et ex- nes, Agi panüone, quae calor auget, agere, veri- | in ipb fimile eft. Cur enim haec lex, quae in to- yufenfom ta natura obtinet, in corporeanimali locum ïm?ümis habere non poffit, non video, Alii opponunt, jug gent hoc fieri non polffe, quia, fi calor vel fri- ; hao gus corpori noftro applicentur, fere nul- lam temperiei in illo mutationem oftendat Sed thermometrum. in thermometrum ys frigons folummodo calor liber agit; caloris autem jg ned materiae fi in corpus noftrum tranfit, fta- t OPFOflm s J tim tam intimam cum eius elementis inire m*POTiS n videtur. chemicam .coniunctioneá, «t in arihontüt thermometrum amplius agere nequeat. n g r eil, d c) Alfectus animi, qui fubita et vehemente impreflione in nervos vafa irxitare-atque con- ) o ftringere poffunt. Experientia docet, hae- wiorrhagias interdum terrore cohibitas effe, Eodem modo fympathetica quaedam reme- d Q"(f r V dia agere videntur, quae laudantur in hae- u ;pf morrhagiis: bufones v. c. partibus' affectis qmusi nt applicati vel in manibus aegroti detenti, fi nüt C » hae- Em 38 [z] D a haemorrhagias fiftunt, hoc perüciunt fine dubio fola vehemente irritotione, quam pro- ducunt in corpore aegri horror et faftidium. d) Huc pertinere quoque videtur . remedium, C€ulus virtutes. veteres in haemon-hagus lan- darunt, nempe cucnurbitulae.in locis valde fenfibilibus, imprimis hypochondriis et re- gioni hepatis vcl mammis applicatae, INam praeter vim derivandi, ebpam quam habent, fimulo fuo et nervorum confenfu irritatio- D nem in parte, ex qua fanzuis profluit, pro- ducere eiusque' vafa conftringere poffunt Sunt inter haec remedia quaedam, quae fii- mulo peculiari in partes nonnullas magis, quam in alias, agunt Haec ergo , fi in his partibus haemorrhagias fiftere cupimus, im- primis nobis eligenda funt SiC v. c, opi- um, Millefolium imprimis in uteri vafa a- gunt, ideoque magnam vim habent ad fiften- das uteri haemorrhagias. $) Remedia chirurgica Remedia, quae chirur gia praebet ad haemoxrhagms fiftendas in ires claffes dividi poffunt, nempe: 4) Remedia, quae fola vi mechamca vaforum * aperturas obftruunt &) Natuxra ipfa, vel vis, quae fanguini ineft quando non , movetur, coagulandi, quo modo faepe fiftantur haemorrhasgiae Quan- do. enim impetus, quo: fanguis : profluit, fmg non E 99 -R cimt [rte £&on nimius eft, tunc fanguis in oftiis v2 ftàm vt forüm haerens tempus habet in maífam Fftidiam folidam coeundi et fic l"anguml a tarao ap- Puifo obwcm opponere. y medit ï*ï LUE tmofa et reänofn, ut orumxm ara- yeris ln B) V ariag n hlüc bicum, Puxv;s amvu, colophonium ahaque iij € 'y) ceqap;*elïio vuxnerum dvgxz:o vel agarico. i, M 5) ligatara vaforum, àié 1t, C0 irrtatio £) torcular. li, pr0* b). Remedia, : quae. fimul ut ftimuli iu (ibrae po[ïmt. vaforum-irritabiles agunt earundemque con- que f tractionem: effiiunt,; : vel:fic dicta füiptica. $ magis Huc pertinent omnia acida vegetabilia et mi- Á in hi neralia,: alumen; «herbae adfiringentes fpi* 1U$, It xitus vin etc, His áàdnumerahndum quoque c, 0f videtur: cauterium:actuale ,:quod. agn'folum iuhe efchara ,' quam producit,:claudit:wafa mecha- ad lts nhice, .fed. ftimulo. quaque vehemente lgfa coüftringeré mdciur. ecrie c) OPerat;ones removentes quze mechamcc uj Hae vaforum 1mpewunt contractwnem. funt perfectà dilciffio. vaforum quae partlm, tantum difcilfa funt et extractm Pla(*entae forum uteri, f haec volumme fuo uterum maPe., dlat quo mmus fe coni: ahere queat jid €or:5s r qüa hpph catio rcmedmmm niodo recenfitorum quem- Qnan- ddmodum ^ in unaquaque "haemorrhagiarum? fpecie ii & fiat, e 4 (0n o 40 : fiat .. huc indicare, angufíii huic dilfertationi pofiti li- A eo mites non permittunt, cum illa a permultis pendeat (ui in ] momentis, quae fi ingula ; medicus | conliderare debet, n haem Itaque hic tantam gcneralem quae in praecipuis hae- - ftemuta morrhagiarum fpeciebus adhibenda e& miedelam haemori propönere c0nabor. auleri m lus eor 5. 16. Paetere; 1) Haemorrhagla ab aucta vi cordis t arteriarum tontalis « five inflammatoria. Praecipua, cui in hac haemorrha- àuimi w giarum fpecie fatisfacere debemus, indicatio eft, re- Cireumga Iinovere omnia lrntamenld. quae poffmt augere actio- calidg, nem- [yftematis arteriofi: tum interna; thm externa, topica aeque ac univerfalia. Hinc profluvium ipfum, 9) Y cum:imminuat maífam fanguinis, faepe .eft optimum vendi [i TCmedmm " ldeoque non praep()ltero artis auxilio ftatim Iiüendum. poïïun .Sin autem cum periculo iuncta fit fan- Vilüram . guinis- profufio,, nnpnmls !fi natura vias fibi elegent DT periculofas,.v. c. pulmones, velíi non fuffecerit na- at tura ;indicationi. magnam evacuationem fanguinis 4 Yilge ( pofcenti, tunc hoc: Iupplendum venae fectione. — Ca- V ad ] vendum autem ne nimis: copiofa fanguinis miífione landa haemorrhagia activa tranfeat in paífivam, ideoque fem- lantia per ad pulfus conditionem refpiciendum. Praeterea remedia deb:htanua Ij Cnda quae antiphlogiftica vulgo ap- pellantur adlnbenda imprimis falia media, Evacu- 31 anombus pnmarum viarum, non drafticis, fed refri- hii gerantibus. auferendae ordes,. quae ut irritamenta Titlign. agere póffint, fimulque imminuenda máífa humorum producenda alvo liquida; Abflinendum ab omnibus, buf, h quae irritare pofünt vafa, nutrimentis et.medicamen- T fita: tis cahdls .et Ihmuldnubus, hnprimis quae aérem - fixum l0ngg - 4 át püti li fixum .continent. . Removeantur praecipue-ii ftimuli pentat qui.in. partem affectam agere poffint; inde evitanda e dehe, in. haemoptifi, quae tuffim extitare pofüint,.in.epiftaxi uis has fernutatoria, in haematemefi ingefta ivritantia, ,in jedelam haemmrhagla uteri coitus. .Si irritamenta ipfa ftatim auferri nequeunt, tunc involventibus aut-demulcen- tibns;eorum . actio in fibras fénfiles |imminui debet Praeterea, fuadendum aegri fumma quies, fitüs hori- ! efjatumt zontalis et paullo elatior partis affectae, abftinentia ab OLTl animi pathematibus; victu fruatnf tenuüi' éf aer eum 00 j [2 circumdans fit neque fngldus nimis neque'nimis Ti cahdus. ! terna, - L x?hm Ó 9) Haemorrhagia ab irritaüone locali, Bemo- pnmum vendi ftimulos locales, qui haemonhagxas producere ol poIIunt methodus valdc dwerfa eft fecundum eorum [i naturam et locum , quem occupant F requentiffi- legeri me occurrit [aburra ga&nca ut caufa 1rntans haemor- rjl nd rhagiarum ; haec 1g1tur evacuannbus 1em0venda. Si y us a vitae confueta ratione eiusmodi irritatio localis. par- v tis ad haemorxhaglas pronae, pendet, tuuc'illa . mu- Ufiont tanda. In. yulneribus [aepe. corpora aliena wafa. ir- Ia feu ritantia efïluxum fanguinis, promovent, . ad quae re- lerta movenda auxiliis chirurgicis eft utendum, I 3P' a 2 Haemorrha gia fpafm odica. In,hac haemor- reiti rhagiarum fpecie indicatio eft,. fpafticas vaforum: con- nenia ftrictiones folvere Omnis fpafmus confiftit..in mor- yunl bofa fibrarum irritabilium contraetione, earum nimia iUv irritabilitate et flimulo in eas agente producta, Hmc in fanandis fpasmis duaé nobis fefe olferünt indica- mal tiones, nem pe-removere ftimalum et imfminucre ir. ran € 5 11 La' ( —— 42 —w——— ritabilitatemy imorbofe:uctam De illo iàmá egimus, golLmi viunt altera "indicationi tunc 'fatisfacere^debénius, quaundo irritaxientum removeri nequit , vel^plàn& nüllus praé- £5 p térnarürális :Rimuhlis adeft Intéerdüm enim tanta elt hagiae irritabilitas; ut ipfi Gic dicti naturales fimrüli n "cor: hibed; pus agentes, "ut fanguis, calor naturali$; .;functioónes penioa cóorporisipfae fpafmodicas producarit cótitractiónes. dcet Hie- adhxbenda funt pfbpue fié dlcla anü[þasmodlca. ' )v ,,M' & 7) 4) Haemcrrh&gm; ab ob&aculo lecah cn-culauo- Stahl e 1iis. fanguinis. Haec polffunt elfe: t * erdim a) externa: Veftimenta angufia, fafciae arctiuis, Otttetue « ( te L quam par elt contraetae, Hacr removeantur. tl lnterna ; mdma 10"«65 vel ob&rucuones quod i l 5 Qandularum "tüinores c;fïxm Vma compn— f '1"("! elam ? ] ma.n eg. Haec 1e['olvx aut ,. h fïen poteü PGH& ( ïnrurvl manu tolh dcbent. L Tj 4 M ; y C0 nto ) Haemorrhagiáe à debilitate "niverfali feu pu- T lerer íridae. Hae fanzntur.remiédiis totuüm 'corpus robo- f Tay ràntibus. Si in' febré' pütrida' contingüht; tunc iis mtemum pracGipue remediis ütendum, quae Buümorum' colli- l ! Qu quationem imminuuünt; "inter quaé dcida mineralia d. 1 prae aliis laudem merentur, Si fcorbuti fymptoma T funt, reiedia adhibeantir, quae experientia in morbo Pïerumqm hoc'comptobavit, 'némpe' acidá, fucci recentes her- Wnt, Te barum- antifcorbutieéarum|, cortex peruVIanas, beus lita tsf ïaene nutnens vinum dhao ue r 6) Haemorrhagza a. ila'«ma!e locali. Si pars ita fita eft, ut.externa remedla roborantia ipli applicari elre Qj POL' AT $ d 43 i Bgn'flïli , poffunt, his imprimis utendum; adquem finemy infer- qmo viunt fomentationes vel iniectiones roborautes, fri- i lus n gus parti applicatum, electricitas. Si fodes " haemot- | tantà d rhagiae pars eft interna tunc,;roborantia interna ad- m r hibenda, eaque imprimis eligenda, quae actioneim mtonts fpecificam in partem atïectam ex[erþxe, expeve ii « acgnef. docet, * kgmodm. 7) Haemorrhagia habitualis '€t periodica.: Get. r Stahl eiusque fectatóres contendunt, has haemorrhàzias i femper effe falutaria naturae conamina, qfibiis natura interdum a plethora noxia liberaret corpue, quae faepe a oriretur ;; hinc femper eífe promovendas, immo arte N B&me excitandás, .et nunquam fiftendas. Nitebantür iü eo, quod homo plerumque plusalimenti alfumeret, hine rncbond etiam plus. fanguinis generaret quàm corpus ferre commpr poffet, quae abundantia in foeminis menftruis, in feyqu 1 ?Oæü potiori aliis fangumls excretionibüs excerni deberet; quod interdum morbi periculofr haemorrhagiis fponta- neis fanarentur; (ut epiftaxi ápoplexia vertigo , epilep- [ p y 1020 fia, mania) et.quia fuppresfonem haemo**rl*amarum interdum morbi lethales fequerentur t D z Falfa 'autem eft quam ex his obfervationibus derivabant con- lm CO)U dufio, haemorrhágias femper. promovendas'ét faluta- j UMIM ria conamina naturae elfe, Haemorrhagiae enim quf(lma plerumque ad. breve tantum tempus morbos: illos tol. l morb() lunt, nec radicalem / praeftant. cuxam, quae fola^ fab- ye hd lata caufa fieri poteft; fi enimdiligentius in caufas hae- ] y» morrhagiarum 'inquirimus, videmus, eas plerum- que non in plethora noxia, fed in longe aliis morbis effe quaerendas. Deinde (anguis lóca periculófa eli- (i gere et uimia quantitate. effundi poté(t, quo fit, ut aP[)Il faepe gof m m ab 4 MNE P CT faepe morbus levior morbo multo periculofiori, im- & ad no lethali tollatur. Denique quo faepius in parte Si lev; baemorrhagia adfnit, eo. difficilius fanatur. Hinc folummodo menftraa. promovenda:effe videntur, quia provan glutine haec a naturali genitalium muliebrium (tructura eo: Ihingur rumque ad nutriendum foetum deftinatione pendent. Omnes reliquae auferendis caufis praecavendae, aut fi t ul adfunt, quam primum fiftendae. 'Tamen fi caufa fta- Tae , tim ;emoveri nequit, tunc congefliones periculofae dquà v orirentur, fi illico fupprimerentur; hic tamdiu flu- €0cla ant,.donec cau[a fit fublata. fitarni Valde enim. periculo- panum /fum eft, fi eiusmodi habituales haemorrhagiae fubito fupprimantur; tunc enim fanguis ad partes nobiliores, iuprim ut pulmones et caput, deferri, ibique haemorrhagias Chanita periculofas vel| alios, amorbos difcrimine nom: vacantes Iu excitare potelt. .. INegari quoque non potell, in iis, qui pofito ( SPEISUNSNSQNE Horum diu iam eiusmodi fanguinis evacuationes paífi erant, üeü ne interdum morborum atrociffimorum fauationem folo reftiiaendo hoc effluxu perfici. poffe, imprimis fi Adtugle, ex cohibita fanguinis babitaali excretione ortum duxe Yant; eximia enim elít in corpus noftrum vis habitus et confuetudinis. : ;8) Haemorrhagia chirugica. . Hanc fi fiftere vo- lumus, difnguendum eft, an fanguis veniat ex vafis minoribus, an ex maioribus. ]lae faepe fine . ullo artis auxilio üüuptur ; fanguis enim in váforum oftiis coagulatur eademque mechanice ob(iruit, aéris quo- que athmosphaerici ftimulus faepe contrahit vafa.et circumiacentes partes ea.comprimunt, vel.ipfa aegroti magna debilitas. vel fuperveniens lipothymia retardat fanguinis cfuxum. Si.minus hoc contingat, tunc arte, VA 3Ne $ - Oïl, lt« arte, quae hic imitari debet naturam, fuccurrendum, n pme et adhibenda remedia chirurgica fupra recenfita, Hint Si levis eft haemorrhagla atque e valis valde exiguis ur, qua proveniens, plerumque remedia fufficiunt, quae vel glutine vaforum vulnera ohducunt, vel leniter ea con- tura €0 endent ftringunt. Eo fcopo fuperficies fauciata confpergi po- e at f teft pulvere gummi arabici, amyli, Colophonii , Myr: a la rhae, vel linteis applicanda fpiritus vini, acetum, icillt aqua vulneraria Thedenii, aqua limplex frxglda, de- cocta herbarum adflingentium , acida mineralia, lo du« faturnina, martialia aliaque. Haec remedia autem vericulo « [nbi parum aut nihil efficiunt, fi e vafis IDagnis, arteriis iliorel, imprimis, fanguis prorumpit; tunc accedere debet me- chanica compreffio vaforum qua haec obftruantur et riagia fangmm exitum praecludant Haec efücitur vel im. vacantl pofito digito, agarico, fafciis, torculare, vel ligatura jis, qu Horum remediorum applicatio fi ob fitum vaforum | erütl, fieri nequit IU tunc confugiendum eít ad cauterium actuale, unis n duxe Dapit gt n Y rs ] uïïo j qu j gt mj m me) g sst i'f oOX um : ii t d EE - - — al NDI EE ais a RRP d- — Ü — - i ii - ia ia T - ia Em - -- P- - — i x " - a * — É Z a *s " $2 a T * s 2 p « 7 ^s jj 7 E : s M An & 3 M - 23 n al £ d v £ M - t y- E - . s 2* .? ss a lstl i - i o x ——————— EM I T./hu INCL À hUA C "«'4 iltïw Vibeenc- GE x i - a —qene EU N - .v.n - - d A P. u d d Ea i L m Ü Ua i — Es p5 ia m mense nui.ääw»d) Mecenmus — tll s TA - - — u qum - — — — l—— n —— — - — w v a " 5 - fa. z A KC a s "] A m ao 2* E. d a ABruc o É T 1 : sl b nj - « ho M o m MM« . — 2 Qt.q l wv « iT d d -—* | i de cm 20 M- DISSERTAÁATIO INAY GE RALIS MEDICA SISTENS 2 PATHOLOGIAE AT QVE THERAPIAE 9 HAEMORBHAGIABVM VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset ADVMBBRATIONEM. E r 3— 9 QVAM ää Eäg ......... ARECTORE ACADEMIAE MAGN IFICENTISSIMO H HHHHH l:.ä 15 SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO DOMINO CAROLO AVGVSTO 13 DVCE SAXONIAE IVLIACI CLIVIAE MONTIVM ANGARIAE ET GVESTPHALIAE LANDGRAVIO 12 — — — TIHVRINGIAE nzr, CONSENSV Jl GRATIOSI MEDICORVM ORDINIS 3- PRO GAADV DOCTOBIS 10 SYMMISQVE IN MEDICINA ET CHIRVAGIA HONORIBVS IVRIBVS ATQVE PRIVILEGIIS RITE CONSEQVENDIS EEE A. D. xvir. Ivrir cloloccrxxxxviir. PVBLICE DEFENDIT FAIDERICVS HVFELAND l5 SAXO - VINARIENSIS SOCIETA TIS MEDICOR VM CORR ESPONDENTIVM IENENSIS SODALIS, E OVE AL A UE, Trris G—OEPFERDTII. 4 E. Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com l x ! E