KaI600-2602_10 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Ordinis Medici In Vniversitate Litterarvm Ienensi H. T. Decanvs D. Christian. Gothfrid. Grvner Sollemnia Inavgvralia Nobilissimi Atqve Doctissimi Medicinae Candidati Ioannis Pavlli Engelhart Ivdenbacho-Meiningensis Habenda Indicit, 8 Engelhart, Johannes Paul - " r n & " L 4 E E * d. $ L. , * " s *y . i a - * i ^ & : " & ^g 1 A i 3v al " * » : . OM E 2 é 5 * E * E L * & Des L E — " * P E L m g : x..æ d d K n i E i A a * É $ E & & dÉ5 s " * " E * t d " T y dw r $ d- g * * s E rige F r " LA æW s É $ — — —R — — —— — — ÀÓ - A — — " - - poe 5 vt — — m — x |ey L5 E R m L - [ Fa ha e L. N " A |* ^ D. b g » L.I " m E m €2 a , |. A od $ aÉ L* r As VN M N n " Pa M wl .-4. | jl k d g ais PN ^ a » T-— " ij h 4 & /* i^ 5., T. g u 7 4 $iv E " Vg uv » E : W^ «.M E j E. "« X E » [ Nvl Ó- o "C : t x iW 2 " -7 d ORDINIS MEDICI IN YNIVERSITATE LITTERARVM IENENSE H T. DECANVS D. CHRESTIAN GOTHF RID GRVNER. SOLLEMNIA INAVGVRALIA NOBILISSIMI ATQVE DOCTISSIMI MEDICINAE CANDIDATI IOANNIS PAVLLI ENGELHART IvpzNsACHIO - MEININGENSIS À. D. xxvr. ApniILIS CIoloccLXXXXIL HABENDA INDICIT Continuatur Opufculum FREDERICI VAN DER MYE De morbis et fymptomatibur gopularibus Bredanii VHI IENAE LEITERIS FIEDLERIARNIS » - Omm! morbur faczllzme in pejz'em degenerabat . dem ? Putredo hac infigndi calamitate morbos (ufcitabat infi- conta- cientes, tempus et cibus corruptionis cauífam gium, labem, inferebat, et promifcui vbique verfaban- tur aegrotantes, inde fummum exitium debilibus labo- rantibusque, tempore, victu et animi motibus,. praes fertim melancholicis, vnde peftis eft fons et origo. À mul- to feculo hoc obferuatum,' pefte ad finem properante, morbos diuerfos exfurgere, incipiente vero et v vigente, antiquos definere. Putredinis etenim commune princi- pium putres affectus in peftem degenerare facit, imo et commimnutat. Simile in'T'nvcyprDpis **) pefüilentia exor- tum.eft. Legamus fcribentem, — Zmus, vt in confe[fo g/l inter ommes, maxime aliorum morborum immunis fuzt Quod fi quis alio grius morbo laboraffet, in hunc omues decumbebant. Et poftea : Nullus alius morbus imfeftauit ex dis, qui confueti habentur ; .Si quis autem accidilfet , im hunc definebat. - Figebont capitis dolores, tuffs, g oerauedines et raucitator.) Ex neceílitate, Videte Aphortsmum ***): Qj neflar [uca A 2 fuerit *) Idem viderumt et affirmarunt recentiores medici, v. Cnuzuor. - À cit. c, 2. p, 55. Ceteri morbi fub auctore SENuNERTO DejFe- 'bnb. IV, E« p 354. fporadici et benwm, peftilentia graffante, - omnes fere filent, quartanis exceptis, variolae, mmbdh, dyfen- teriae et febxes ma lignae tandem in peftem degenerant, **j De Bello Pelopon, 1I, P. 155. U* Hipr. Sect. $, Aphor, 13, 4 - COUSORDU GA RERUI st m fuerit, e&. aquilonarir, autummus autem pluuiofus et auftralir, capi- tir dolores ad hiemen fiunt, tu]fes , grauzdines e raucitata. Tundem gelhu, poflis ex toto fere defüt *), "Cur? An quod Clb], licet vitiofi, a nofiro calore melius deuincerentur? Sic eft.. P'eutres hieme calidiores et fomni [ut long iffani **). -An fic- citas cum rigore putredinis hoftis coniuratus? ÀAn cutis condenfata vapores peftilentes minus admittebat? Vapo- res erant pauciores, terra lacubusque gelu condenfatis. Dehfinebat obfeflis metus, veniebat animus, indies nuntii làeta adferebant, et e turri Hollandorum acies intuentur. Circa. aequimoGlium . vedeunt imbres , ingeminat lues ***), tertia pars Juperuiuit.) ingeminat lues, quia veniunt imbres, putri- di vapores e terra lacubusque exfiliunt, fames ingra- Scorbuti uelcit, et irritos Batauorum| vident conatus. adeft n e i *) Hoc vt plurimum . fieri folet, (Howanp 1. C p . 9o.) fed non dÀ - lemper, Cnurzxor l cit c, 2. P. 44 feq. Peftem plerumque menfe Nouembri et Decembri dehnere confirmat SENNERT ] Czt. P 375'. - ! **) Hipr. Sect. I, Àphor. t5, "F) Tefte Howanp l c p, 87. feq. peíftis quidem quauis anni a« tempeftate incidit, cum maxime Íi calida et humida eft prae l ceteris aeftate, minui folet circa aequinoctium et fol(titium, zi Sed haec cum exceptione vera funt Nam fub auctore a6 tefte l SENNEnTO l cit. P. 394.. &ánimaduer um efl aeffatem feruentiimag »allum peflilenziae genur produxiffe, imerdum pe[lilemiam bieme iniiium o epiff, quae acdfare media vel autumno foluta fit, n m s RRE REU ts $ adeft initium, maculas per corpus imperiti vident chir- urgi exanthemata putanut, peftem pronunciant Ingee minat lues non folum itaque re ipía, fed inertibus vul- goque iguotae puftulae luem repraefentant. "Tertia ergo pars fup91 uiuit; Ver enim faluberrium et morbis melius: refmt. Etiam fcorbuticis conualefcentibus, a pernicie: illa fumma fingebantur vindicati: Videbantur itaque fu— peruiuere, cum non fuillent infecti, Nullae aliae ftbrium poloulatae funt formae, quotzdzanae quare nunme tanaeque ini 'ermittentes Farae , aliquibus : tertiana, quae lam fcimus quam, quod comperi, o peflem degenerawi) Ü omnem morbum facilüme in pefiem degenerare; la Caulífam affignauimus, rarl ercOo ceteri morbi. Ter i tiana tamen febris intermittens numquam (me : fciente) in peftem defecit. Rationem quaerenti mihi vifa duplex, Vnam ab humore, alteram a loco defumo, Prior potiffima: Omnis enim tertianà intermittens vel exquifita eft, vel notha. 1lla ex putrescente flaua bile im- T permixta, haec ex bilis pituitaeque confortio. Confen. taneum hinc eft, tertianam exquifitam, (quae rarilÍima eft in his partibus) aeftate fuscitari, quo tempore febres nt ardentes erantet continuae. Altera, quae notha e&, ex 26 humoribus erat, qui nec in fuccum melancholicum, nec fl atram bilem tempore frigido madidoque erant conuer- fie tibiles. Imo flaua bilis, ü cui conftitutione algida humi- n daque abundaret, temporis, ciborum et aliorüm fucco- j yum vitia coercebat. Cauíla, quae a loco, ceeneralis eft AÀS Oomnmni- 6 OT EU ZBER: ii gen omnibus febribus intermittentibus. Non enim ii habitu corporis, fed in prima regione partibusque ei affinibus earum veniunt primordia. Eiusdem fententiae eft Hip- POCRATES Cum, inquit quoquomodo febres. intermiforint, periculum abe[le figuificatur. — Rem tetigit GarENvs *) in Com- imentarais. Sunt, dicit, absque periculo, vt quae mon ab in- Jiammatious aligua , mec ex malzgna humorum gutredine haümt occafionem. Adeo increuerat iam fcorbutus, vt ahorum affe- ctuum, etiam ipfius pefiis mentio obfeffis fex feptimarum Inde fpatio nulla foret Jéurfus inuale/cit peftis ,. centefimus mon. euadit.) Müferi era- mus ciues! Exercitus regius, octimeftris fames, depopu- latae vaftataeque domus, plaef idiariorum militum me- tus, parentum amicorumque mortes, igniti globl aedes noctu funditus déiicientes, medicamentorun penuria peffimusque cibus in interitum confpirabant. Qui itaque fomel eua[erant, demuo correpti **) otcumbunt.) Quis mir abitur? Non nouum eft, rariffime eundem mor- í bo *) In Aphor. IV. 45, p. 121, T. VII ( f **) Idem tefiatur Howanp ib, p. 103. fed dubius haeret, factumne fit ab nouo contagio, an ab victus errore.. l Homines genio fuo indulgentes denuo infici poffe profitentur DigsxnEnROECK. ], c [ HilL $9. p. 256, et CHENOT c. 2 p 49, fed fere rarius in eadem Y epidemia, Ortisuesd o POR 7 bo peftilenti bisvexari. Speciatim a Tuvcybrpg*) menmoas riae relictum. hac paragrapho: J[agis tamen tam morientem, quaim laborantem. ii miferabastur, qui iam euaferant, -propterea quod intelligerent. i* fecuro f iam verfari: Birenim eundem morbug &on corripuit, vi interficeret , atque hi tum ab aliis beati cenfebantur, £um . dpof) praeter. praejentem. laetitiam in poflerum [pe. aliqua fubleuas bantur , ne ab. aliquo quidem morbo aliquando: fore vt extinguereiti Non ignoro tutiores effe femel infectos : Experientia Luftremus caulífam. comprobat. Àn mon quod ab allueto veueno minus alterentur? A[fueti funt, quia euá« fere. An non quod natura de morbo femel triumphans facilius pefiilentes vapores excludat ? Num quod minus peftem metuaut?* Num denique quod, confumta propul: faque 3lla materia, quae fomes erat mali, nihil remaneat, ex quo noua peftis poffit exordiri? Enadunt itaque luem a femel correpti, fed non femper. Quid hic obfuerit, ex« phcabo. E maligna putredine peítis exorditur, quae non determinata eít, fed alia putredo peior alia inueni- tur. Non quicunque igitur benigniorem putredinem eua- fere, ob id maligniorem fuftinere queunt, bemgmorem [« autem effugiífe liquet, cum non perierint. Dubitatne aliquis. ad peíiis euafionem naturae robur multum conducere? Non.exiftimo, humor tamen peccans praes ferendus. Maximis enim naturae viribus i i, quibus pa. nle lam fuerunt exanthemata, periere, etiam, qui nigra deies u) cerunt et tenuia, quibusque e naribus fangms fluxit vel per vterum, Qui femel itaque liberabantur, autumno 21 hiemes 8 hlemeque euadebant o aeftate, cum bilis atra perniciei effet principium, omaues occumbebant. Qm iftis autem tempeftatibus fuperuixere, non atram bilem, fed humo- rem melancholicum corruptum babuerunt et foetentem. Inde bilis redit atra, fames folito grauior, liberationis Aliter fpes vana, et ommes peftis cauffae validiores. apud 'TuvcxpripEM. Cauffae tractu tempons non inualue- runt, fed paullatim defecere. Quo ergo validiorem cau- fam fuftinuerant, ab exiguiori erant fecuriores. Rem hic e diametro repugnantem quis non adfpiciet? .Anno- tandum hic merito, naturae facultatem ad peftis prae- feruationem momenti elfe maximi. Obferuaui in me ipfo contammatos inuifente ftatim inguen dolore Vel axillas: Afficiebatur ahquando caput ,. noctu inde fudor et fecel- tres quatuorue. Hoc et aliis accidit, qui fideliter mihi retulerunt Rem szeftam dabo Aegrotum primum a me defcriptum crebius iuuiferam, vomitus excrementa, fanguinis fluxum et carbones intuebar, adfueram filiis, vxori familiaeque toti. Sole fubfequente, naufeabundus eram et capite grauis, in inguine dolor, tumor: exiguus, noctu aluus.fit lubrica, fudore diffluo, indufia quater inmutata, totiesque calidum vinum cum macere fum- tum. Euanuit tunior, capitis ceffat dolor nucum auella- narum appetitus venit 1nfat1ab1hs, abunde eas fumo, vrinae prolluunt fextuplo potuabundantiores. Deusme fanauit. Ab illo periculo ad contagiofos mihi appropun- quanti in enunctoriis fucce[fit dolor vix fallax Peftls iudicium. P!um d 9 .Plufe:vmoriebantur, quibur iumam t ingäaïm, praefertim j?- niffro, quam aliis locis erant cen[picui.) Paradoxon foret, ni vfus comprobaífet. An igitur quod his non ita abunda- ret venenata illa pernicies, vtpote non tam vitiofe ve« fcentibus? Hepar enim inquinatum (hinc in inguine tu- mor) fimilem fanguinem toti corpori transmittebat et in- quinamentum. Quibus in collo vel fub alis bubo, hie ]. nec iecur, nec omnis fanguis infectus videbatur. Hinc caufam elice a me dati Aphorismi: Superuenit fames, in inguine tumor frequens, morscrebra. Sanguinis namque officina ob famem diffueta commutans, per fuas fene- firas et canales miferiam declarabat. Cur quibus in [(ini- O ftro? Àn quod illis humor melancholicus prae ceteris l abundaret? An quod arteriae, quae ab aorta fub fepto hi transuerfo in lienem definunt, promtius vitali principio venenum comunnnicarent? —Quocunque tempore peftis cum fri- gore*) inuafi.) Ecce humorem melancholicum atramque /) bilem, peftis fontes, nondum'ab initio adeo putrescentes, »Y 15 vt calorem gignerent et acrimoniam. Inuafit et cum fri- I5 gore etiam eos, qui nunquam febricitarunt, fed ii ra- xiffimi. — Pueros et iuniores pafim, raro [mes corripiebat.) ^ Prio- i ris ratio in aeftate affignata eft, Rari fenes moriebantur. m- Jt An quod humor melancholicus ipíis familiaris non tam ( putredinem admitteret et corruptionem? An quod pan« ] ciori victu contenti et cibum in tempora diftribuentes ex« quifitori vti poterant ? An quod contagium magis euitae J rent? fs dt.c p9* " E?dem obferuauit CHENO'*T; l i B " $o ao tsss rent?. An quod plerique- praecedennbus temponbus pe&e femel laboraffent2-An deuique quod frigida ficcaque cor- pora putredini melius. refiftant et ^ deftrüctioni? . Cor- rpiebantur tamen: aliquando , vt.falfa. Pxixir *) fint hg« menta , /eues poflem mniitime Jentire. — : DInter ciues, pauperer) et Cal- uipianos * .. Pauperes: Canffam manifeftam non inquiro. Caluinianos: An quod, quae plerique Catholici fperabant, iphi timebant? | Au quod ob confideutiam fuáe liberatio- nis minimo victu eflent inftructi?- An- quöd praedeftina- tioni fidentes. infectos minus euitarent? Et iam correpti fatali exitio: fe.timebant perituros? — 7Milifes fine difiriminz.) Mixtim 1nte1 infectos agebant excubfas eoäem vteban- tur victu,. et peftem: Plusquam claementem regem ommnes aeque fæmd&b ant. « Natuml isft. VII. 50. **) Sub auctore €nexor L. eit. e. 9. p. 47. l'eq. in. hanc luem . pro- ni funt cholerici, fanvum&, melancholici, minus phiegmancl, emnium minime bibored, maxime cachectick et pauperes (Ho- WARD l. c. p. 87:): rarius corripiuntur fenes ( OnnaEvs. Defcr. Peft. n. 5, p. 59-) venerei et fcabiofi, et rariffime moriuntur ex fide Graecorum medicorum et propria experientia Cl. PAnis. v. Mem, Juür . da.peffe, à Paris 1778. Tuti etiam funt infantes variolofi item lac fugentes, (Drvsrwo Tr. de peífte: p.213:) fed non femper (GIESELERO Obf. Med. de pefte Brunov. Obf. 19.) tuti ab con- dagio, vt multis videtur ,. vefpillones ,. minus medici,, chlrurgx et qui minifteria fua pefte infectis deftinarunt. Etiam conualefcen- tes recidunt, fed hi;fere leuius ,^ et prorfum immunes a. pexiculo. funt,. cum leucophlegmatia fuperacce!fent. ais Sed ts r u asss n at ao li : »Sed.mh'a—ec fatis. Redeat oratio ad fuaue officium, quod in indicendo actu follemni et difputatione inaugurali CraRissrur MEDICINAE CawDIDATI verfatur. | Hic cum aequam modeftiam .et .affiduitatem in agitanda-medicina femper oftenderet, neque tempus academicum otio .dif- fluere vel voluptatibus;perire fineret, id quidem con- fecutus eft, vt .,diæhfatalem etanultis odiofum nunquam perhorreíceret, fed futura praefumeret. En vitae Ícho- lafticae-et academicae tabulam ! Ego I 04;4355 *-*PANL&S E&GELH&;&' natus fum Judgnbackäþago m t Sáxo - Meinïngenfg die xxxx. JVouembris. amni cloloccrxx. Pa- rentes ger Dei Optimi Maoimi clementiam adhuc fuperfliter fumma qua debeo, gietate colo, pairem ToANN&M. FRiDERICVM, Sere- niffami; Ducis, Meiningenfis. praefe&um [altuum | primarium, -ma- ireim CATHARINAM. ELISABETHAM 6X flirpe.-BECHMANNIANA oriundam. |..His optinis parentibus curae cordique fuit , vt a-gri- ma iuueniute -bona mihi contingeret educatio. — Quare praeceptori- bus priuatir me inflituendum íradiderunt. — Sic ad annum wsque de- eimum quartum in paternis aedibus commoratus , in primis religio- nir ch,;i/;ianag et aliarum bonarum artium principiis informatus fum. AAbfoluto horum. anmorum [patio, garentum .optimorum confenfu tolum sme ad litteras dare conflitui. — Quum ad humc finem gublita inflitutio: videretur ee necofaria , amicorum confilio Meiningam me Bo coniuli E2 Conetestoo s RCR eetrego contuli, atdue Lgceum ger. quatuor. ac dimidium annum. frequene taui. Praeceptoribus de me optime meritir, Cran1Ss. ExwM- RICH; Lwrei lufpéflori, Ct. BvceRO, Reori, e& CL. Ha« BERLAND, Conrefori, nunc gublice ago habeoque gratias. — Im« petrata a. [enatu. facro venia, vt vlterius litterarum ftudia profe- querer, [cholae valedixi, et fama dotiffimorum virorum commo- tu5, in almam hanc academiam conceff. — Hic. die mono menfis AMaii anni huius feculi o&luagefimo nono ab PER1LL. DE SCcHELL- WITZ, Í.1i. academiae Prorelore, mumero ciuium. academico« rum ad[criptus: fum. Quum artis f[alutaris. fludium prae. aliis mihi arrifit, hinc [ub excellentiffamis -profelforibus operam litteris altioribus nauare corpi, RriNuorp ín Logicir e Metaphuficis, Voror in phuficis, Bxrscn ín botaniris, GoerTLING if cht- micii. D. ScugNK im ofkologia, Lxwz in hifloria naturali. His Präemw:, gropius ad adyta. Huygeae penetraui. Irr. Ni- Yt COLAI, faculiatis medicae Senioris grauiffmi, inffitutionem in Tu medicina forenfi, nec non in arte formulas medicas rite concinmandi n maxima cum vtilitate et voluptate audiui. Peu1LL.GnvNER, Pa« ls tronus ac fautor pie deuenerandus , fundamentis tne imbuit patho- dh logiae, Semiotices , therapiae tam generalis quam J[pecialis. — Eum l quoque hifloriam medicinae litterariam, | Hippocratis iusiurandum f ei aphorismos, nec non CE1svm de medicina expliantem vtiliter (to audiwi. Per aumum quoque interfui exercitationibus difrutatorir, lit quae- fub. éius þrae/ïzïio firenue obsuntur. . Itt. Lopzm is phufia- Xr fogia, arie ob/getricia, vtragug clzimrgia ac anatomia miji fuit t prae- Gucsmco MM ao 13 graeceptor. — Sub eius aufpicio cadauera diffecui , e£ parturientibur in nofocomio obfletricio operam . tafi. Irrt.STARKE, praecéptor ac hofpes ad ciméres v[que. colendus , phyjzoloa*mm homistm . ei plantarum, materiam. medicam, therapiam — [pecialem && artem obfictriciam mihi explicauit. Eodem duce, per anntm in clinico ducali, quod curae eius demandatum efl, aegrotantes inuifi e& curare dididi. Saepiur quoque mihi occafionem fecit gurturientibus opem ferendz. JWaximas igitur ei gratias ago habeoque. Reliquos vero. omtes ac fingulos Patronos et praeceptores sme [emper fibi quam commene datiffimum habere velint iterum iterumque oro, Nuper ad examen admilffus talem fe praebuit Ordini Noftro, qualem dudum opinati eramus, id eft, bene verfatum in medicina vtraque, hinc dignus quam maxi« me fuit habitus, cui liceret ex vmbra fcholaftica prodirein publicum, e cathedra defendere difputationem inaugura« lema fe confcriptam, et viam fibi aperire ad honores inme« dicina fummos. Faciet hoc,me praefide, a. d. xxv1I. Április, lubemur ex inflituto maiorum , qui medicinali arti füum decus eífe percupiebant, nec temere ridendo vel fcommatis infulfis derogabant, vt omnes ac fingulos ltterarum bonarum cupidos et amantes, maximeque Vos, PnonzcroR AÁcADEMIAE MacNtrick, S. R. L Co- MITES lLLvsrRissiMI, PaTAES Cowscmiperi, PhOFESSO- RES —— 14 REsExcrLLENTISSYMI, Docronrs *Exvzmm'rzss-mr i -. Gz- ad WEROSISSIMI atque NomiLIssztM: CoMmILITONES, hunc actum celebrandum modefte conuocemus. Adefte frequentes, et "öPtimO Candidato audientiam facite. 1d quod Ordinis mei momine rogo "n obteftor. P. P. Sub Sigillo Facultatis medicae a. d. E Y p d ng | APälis 'CIOIOCCLXXï*xIL £ 7 " 2 AA 3 'XQJ 2 [9 r : E - ; - ; £ 2 .,I. X A m CX ER 49-:-?7 (» i EC P aM - — » and -- p zi ^. £ H s d e1 £a 35 L P at p m . — - a i n Mibowen - uejicuoue exs i icimar i m i Ri i i t od er m E E r t ET - —— ERE CU E ———À - i d "- * dioe $ i 3 J 4 & * é * 3 v $^ " 1 " - * * - E u sl x y : d * 3 F s qee . & * » - Á $ P. & v " ": " F * L " * F * 9 : * L g - &v " " N d a * " E P " Z i E A. 2 —: ORDINIS MEDICI IN YNIVERSITATE LITTERARVM IENENSE 29 H T. eo DECANYS- VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset ie n ä D. CHRISTIAN GOTHFR[D e GRVYNER- BL SOLLEMNIA INAVGVRALIA ä ä - NOBILISSIMI ATQVE DOCTISSIMI MEDICINAE CANDIDATI N IOANNIS PAVLLI ENGELHART .'-O- IvpzNnaAcHIO - IMEININGENSIS u ä A. D. xxvr ApeniLIS ClIoloccLXXXXIL 2 HABENDA INDICIT Continuatur Opufculum FREDERICI VAN DER MYE De morbis et [imptomatibus gopularibus Bredam: VIH. IENAE ä LEITERIS FIEDLERIANIS 2 6// Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 1