KaI600-2590_6
author: Irnsinger, Johann Friedrich

-

2

P

—

NU

-

ts

a

m

A E M r E

a

—

E

À

.

"

T

-

h.

2

E

:

*

*

w

g

N

x

E

—

w

-

P *

"

d

*

*

H

La

^.

E

^

"2

*

;

":

«

"

*

&

"

* j

":

B

-

;

J

E

f»

E

2

v

-

*

M.

A

d

[

»

D

"

g

N

]

sy

,

*

E

*

sü

&v

"P

d

"

*

"

Y

*

«

j

E

*

-*

E

vbl

4

f4

-

^

g«

^Y

*

EM

* 4

a

E

L

*

*

Ás

-

*

*

M

»*

T

-

T

*

*

"

"n d

4

4& "

v

"

.**

H

-«*

—

d

^j

n J

W*

;

E

*

:

L

^

W H

n.w

*

pl

-

" l

»

H

"

-

m

g

v

»

«*

M(

& u

*

—

*

"

$

*

4*

*

h4

*

M

E

*

*

bes

-—

.

*

»*

E

*

»

i

1

&

*

T.

v

*

"d

—

[

i

"

-

j

p

4

o

E

m

-

"

P

"

w

"

-

i

"

"

CU

«

s

"

1

**

n

À

"1

-

"

-

"

"

Y

"

--

E

*

^

2

al

"

L.

*

s

*

-

E

2

1.

-

*

$

,

$

n

d i

"

P

F3

M

*

"

*

*

m

p2

ET

-

|

LA

"

"

E

i

,

"

"

»

E

pm

r

d

Md

65'/

—

- Ó

00

4

^

L^

n d

d. 2

1;

g

EEVTEDS

r&'

b

NO.SSOLOGIA

LVXATIONIS BRACHI

QVAM

RECTORE FNIFERSIEATIS EBERHARDINO - CAROLINJE

ALAGNIFICENTISSIZLO .,

SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DVCE zr DOMINO,

DOMINO

CARUOLPO

DVCE WVRTEMBERGIJE ET TECCLZA Rel. Rel

PR/ESIDE

GEORGIO FRIDER. SIGWART

E

(

PHILOSOPHI/E AC MEDICIN/E DOCTORE CHIRURGIJZE

6

ET ANATOMIJE PROFESSORE PUBLICO

ORDINARIO MEDICO

(l

AULICO»

PRO GRADV DOCTORIS IN MEDICINA

(i[

uf

PUBLICO ERUDITORUM EXAMINI

Ti

SUBMITTIT

ipüä

JOHANNES FRIDERICVS IRNSINGER

Ui

VINIMONTANUS.

t

,qü'-

DIE XXV1I,

SEPT, MDCCLXXI

P EE EEE IG xETE EE ASIE XSIEASEEASTC x3S mmAD

TUBINGJSE,

TvPIlS BAUHOF. zT FRANCKIANIS.

o - EEE PU

MT m RR

d

TE

—

—

ERE

E

E

ER

RT ERSIE

Ri

x

Ff:—'

-«

$

$

d

$?

j

?

à

D

3

$

"E

à

3

Á

Bs

E

*

[

E

l,

ää

|

*

(

$

E

i.

g

H

i

d

*

;ä

;?fu

$

uN d

3

ä

f

k

a

P

k

f

4

Pi

-o;'

j a ]

)

C Àáiie-

»):

d

9

b -

-

U(::

TUEAGAT

PR/AEFA'TIO.

Præter féribendi O;c;zþ'gnem fimemque ,. fub illa

prefixum, quod prafari hic poffem , nil habeo:

Eam mihi przbebat propediem ventilanda Dif-

fertatio de 2ovo fractis, Iuxatisque corporis buma-

ni membris extendendis emendatiore , omnibus , que

battenus innotuerunt , praflantiore iuflrumento ,

quod cum Publico in ea communicabit Nobi-

liffimus Dominus MeRKLIN, FHaut itaque abs re

fore exiftimavi, huic non modo, fed & reliqua

de £rachii luxatione. dofrine, quibusdam pra-

ludete meditationibus ,-

1

uibus prima ejusdem

Á

2

4

fk-;-;m

-.ll-l.a.u)

fundamenta poni poffint.

Ea etenim certe prz-

bet hujus /wxationis ANofologia.

Integra de hoc

malo tractatio, vel fola adeo jmä/oo/aazw, cujus

particulam conftituit zofologica , multo amplior

effet, quam qua hujuscemodi fpecimine com-

prchend1 poffet.

Quid ? quod, pro ejusmodi z-

flituti ratione, neea quidem, quz huc fpecant,

omniahic exhauriri poffe. pravideo.

Ex ha-

rim itaque

gellarum arctioribus limitibus

patiter metiendam effe hancopellam, nec ob ea,

qu& fortc fufius addi, adcuratiusque exponi

potuiffent, culpandam, zquior judicabit Arbi-

ter, cui nos hac,

& quavis alia imbecillitatis

nofira, excufatione de meliori commenda-

E r L RD r RR

tos effe volumus.

FURO RA

Ti

36

[

li

fat

Íi

I.

SS

NU

//

7,

AU

z

3C

ES

g

2

Ul

35

lo

N

i

/-'-—

E

:

z

TANN

(

(—-*x

S

"ES

J

e

v

N

Q2

GN

QU

A

NI IT

))

f

ER

f

LP

( -

AN

f

þ*'*a (

EOY

ss ä,.,sï

df — 9

CC

m

g

S. r

nte omnia definilior Argumenti tra&andi v4fio reddenda

A

eft.

Iilud ut £fulus habet, conftituit Zracbii luxatio.

"Arius corporis humani fuperiores brachia dicuntur.

Ea

rum fres funt parfes, extrema manus, media anfibrachium,

feu bvacbium anterius , & pofterior bracbium po[lerius, vo-

cantur. Potiora hac ideo addenda erant, ut evidentior

fieret fecbnice hujus locutionis ratio, quod Zicengi penus

e»

noftris ctiam in rebus , rite deignandis, folicitius, ac forte

vulgo fieri folet , fervandum effe, nemo facile negaverit.

$. 2.

Videri quidem poffet hanc /uxat'onis [peciem preffius

dicendam fuiffe brachii pofterioris, aut oflis brachii pofte-

rioris , Kuxationem. Verum enim vero p//us innuit ipfa haec

locutio quabrachium integrum, ex humero pendulum , po-

nitur, & pofferius una. exprimit ferminus luxafio, qui du-

rarum partium, ad eoque offis, quod brachium po-

fterius fulcit, feceffüm praeter naturalem inwolfuitf

$- 3.

2

Alg

$. 3.

Ex. dictis praeterea ($. 2-) elucefeit, quod non fine ra-

h:

tione, adeoque

natu

d novaturiendi ftudio ab ufitatiore /o-

quendiufu vecentiore, vetuftioreque, etiam HiPPOCRATIS,

difcedete liceat, & hanc Juxatronis fpeciem non dicere bume-

vi luxationem.,

Servandus eft, probe intelligo, Joquendi

ufus, quoàd nempe licet.

Haud vero licet, nec coníül-

tüm amplius eft, ífi quando pro rebus apfius expri-

mendis conventiores füppetunt locutiones.

Humerus , oíe

9[d fel : &xbufter, quem ab humo, uthabet SreowTINUS,

fieri quidam exiftimant, quia ficut humus ferendis oneri-

bus aptus fit, juxta melioris notae Nomenclatores, illam

corporis humani partem eminentiorem defignat, qua eo

apparet inloco, in quo füperior brachii pofterioris extre-

mitas cum fcapula & clavicula compaginatur, cui advería

inferior regio concava 4/a, feu axilla ,

$yie 9Lebfeltybbe.

GaAr. C. r. de Artic. 4, nuncapatur, quam proinde aeque,

[!

ác humerum recte fic diftinguit ad curatior Anatome a íca-

Ü

pula, &dufoerbfatt. Humeri, a quo brachia dependent,

i

fuperior pars epomis, & fuperbumeralis dicitur. Minus ita-

ü

que conftanti, adeoque certe non fechnica loquendi , confue-

f

Plura de

ftudine humerus brachium poftcrius nuncupatur.

I£

dive fis bumeri fienificationibus leguntur apud LrxDEx. Z1e4.

h

Ph»yfiol. l. 2.14. $. 64. fegg. quae vero omnes, utpote minus

technice, expungendae fünt.

Quum itaque in humero pro-

prie, & teclinice dio, non bracbii poflerioris modo, fed &

clavicule luxatio contingere poffit, facile intelligitur , bra-

cbii luxaítonem minus apte, quia ambigue , dici (y. r-- 3.) bume-

vi luxationei , atque eos proinde, qui ita loquuntur, va-

flley

Den

go, adeoque non fecbnico, dicendi genere uti,' nii quidem

ffïti(

aliquam forte hujus vocis Ziflindionem praemiferint füze de

«m

hac

7

hac luxatione do&trinee, ad quod vero attendeme non vi-

dentur.

$. 4

In rubro promiffa itaque eft dictae Juxationis IVofolo-

Ji4, qua proinde in nigro hujus Differtationis quoad fin-

gula ejus momenta pertractanda erit.

Ceterum , qua heic

adhuc addenda effe videri poffet ipfius hujus luxationis Ze-

finitio , illa ad fpecialiorem de hoc malo fraciationem

vreferen-

a eft.

d t

Lfü o certe non deftituentur, quae prolatürus füum

hac in re, quantumvis ea videri poffit valde jam trita. .-Haud

pauca etenim occurrunt, nifi quidem plane nova, &in

audita, ad curatius tamen enucleatiusque tradenda.

Ipía

quoque hujus /uxatronis frequentia, gravitasque, dicendorum

ufim fpondet. locupletem, tam theoreticum, quam prati-

cum, ad quem fefe omnino extendit hujus /uxationis exqui-

.

fitior JVofología, qua quippe fundatur rationalis circa illam

reliqua theoria, — Zorborum autem tbeoría praxeos circa il-

e

los.removendos occupata magifira eft certe opfima.

l

Is

0-

50 6-

&

Praterea inde praecipue quoque intelligitur Znafo-

f

mes in foro noftro necefftas, atque «tilifas , toties non fatis

eu

perfpecta.

Etenim fine adcuratiore Zracbii cüm humero

l*

Articulationis cognitione anatomica certe quoque ejus-

(e

dem /uxatio neque intelligi poteft debite, neque curari. Id

quod

du

8

ff qeronmen

Qijumufæþw

&

quod Ce. 4/. Scu Lokus 7^ (bà Chirurgia Sedl. F. 2. $. X

p. 271. hisce inculcat :

ue 4d prognofin eque, ac fyntbefin

luxationum raíionalem pertinent, ex anatomica cognitione dedu-

cuntur €5 infelliguntur : quare bic y fi n ulla parte alia, maxi-

mám bec monflrat jui neceffitatem, &5 utilitatem.

Id quod

M. Dit.Vguwxv, faga ciflimus utriusque Medicinae DoGtor

Parifienfis, Chirurgiae & Anatomiae l'rofeffor in horto Re-

digniffimum

gio, Regiae fcientiarum Academiae Membrum

dans /e Traité de /Maladies des os TTom. II. p. 103

2

134 pret-

fius- ita edifferit: Pour le former une jufle isée de ces deran-

gemens (fc. articuli brachii ) oi/ faut auparant bien conitioifre la

flructure des pieces offeufes de cet article , €9 /a fituation, la fon-

Hion, &5 l'attude naturelles des mufcles , qui l'environnent. — Et

e'cfl-ce qu'il faut apprendre , non feulement fur les cadarures, mais

encore fur les fujets uivans.

$. 7.

Cognitio noftra nofologica verfatur quidem quam ma-

xime circa morborum indolem, horum diffindiones , & d-

eyifiones ufitatiores , fed utile etiam eft,

addere in

ex nonnulla cum iftis comexa , quo referuntur eorum fub-

jeta remotiora, & proxima , fedes di&ta, durationes , tem-

pora, cet. . Similia i

gitur circa hunc morbum quoqu? erunt

exponenda.

SO 8.

Brachii luxatio involvit Juxationis in genere notionem,

!

luxalio vero. articulationis ideam , quas proinde notiones

partiales , utpote totalem hujus morbi ingredientes, hic

praemittere jubeor, quoniam mnunquam negligende funt ejus-

Bu

l

eaodi nofiones partiales , que aliquam ingreduntur totalem.

$. 9.

Y

9

$..-9.

Mirum femper mihi vifüm fuüit, quod tam varia, tam

diffona fit anatomica Je C. H. articulationibus doGrina, t

quotfíünt Autores, tot adeo quoque fint «variantes de hac

re /eGiones. Sed miílis jam remotioribus hic polemicis , ea

tantum attingam breviífime,

futum.

,qua prafens poüulat infli-

$. Io

Partium durarum. C. H. conjunélio cwvrscie , ewratis , qua

inter fe uniuntur, omnis meZiata eft. . Immediate enim non

nifi per concretionem uniuntur.

Nondum coalitis, quan-

tumvis etiam ar&tiflfime connexis, femper aliae interpofitae

funt partes, faltem membranacee: — Unde earum conjuntlio

dicuiditur : in 4) concretionem, cwsdveiw , (v. HEBENSTREIT

exegefis vocabulorum grecorum), & b) avticulationem, «eSé«diav,

latius diclam.

Concretio earum eft conjunctio earundem

per coalitum.

Iriiculatio autem eft diftin&arum partium

durarum conjun&tio, qua ifta inter fe propius comittun-

tur. Aqua itaque differt «edeov, articulus.

fl

ia

?l.

Y PÉ

I

Dantur omnino in C. H, artificiofiffimae äïusmodi

connexiones, non modo offium cum o[fibus, fed & borum cum

cartilaginibus aeque, ac cartilaginum inter fe. . Male itaque fo-

[f

la offa per articulos connexa effe putarentur,

Minus etiam

congrue ad aríículationes eae tantum referuntur connexio-

195

yC

. nes, qua ad motum, eundemque quidem manifeftum, factae

funt. Di&a enim ($. 10-) lattor? fignificatione accepta haec

*

vox & ufuiloguendi, & ipfirei, ; congruentior eft. — .Erronea

porro

?

d

Xo

Pa

M"Lf

wïïgf W»j

(

porro, faltem manca , &inadæquah; ea quoque eft. de arti-

culationibus dotlrina , in qua in uno eodemque articulo unus

tancum Arficulationis modus ponitur , & ab. o totius arficu-

li articulatio determinatur.

Reapfe enim non folum in di-

verfis eft ZFverfus, fed & in uno eodemque articulo non

unus, fcd (fzyltipl€x f&epe deprehenditur zrficulationis modus.

I2e

g.

Variant nempe C. H. arficulationes partim vefpetu froura ,

qua in füis coarticulate partes gaudent extremitatibus ,

partim vefpetlu commjffureYevioris, profundiorisve; partim

re[pedu mobilitatis , partim vefpetlu mediorum , quibus invicem

adunantur. Harum varietatum fundamentis , omnino 242-

quatis, adequate nituntur articulationum in fuas fpecies dicvifio-

.«65. Primo nempe earum Zrvifio : in a.) planiformem , b-)

orbicularem , c.) clavatam , "yeupecw, d.) ferratam, . eaezv

« unijuoam , g multzjugam, e.) cardiniformem, yoyysuuey , quem

nón valde bene in /ateralem, & anpularem dividunt, f.) fu-

furam, quz eftperfetior , re&ius lic dicenda, quam vera,

cujus pracipua fpecies funt: 4) coronalis sspvirse 5 . .9))

EW ——

ftlg'ïïä/lï offovuaaa, y-) lambdoidea AæMBJ:HJæg; imj)eïfeälbï, /pu-

714 alias , fed minuscongrue ditta , ad quam referenda fünt:

lineares . & fquamofe, nifi itisin C. H, locum dare velimus:. v.

cel. BoezuwER1 Offeolog. $. 6.77.5 9) trocblearem, Ts oudw 5

Jecundo : in à.) a;9,dov fimplicem , & compofitam , & b-) EvagSgocw

qu& proinde non eft dizedgeccoe fpecies,pro qua alias habetur.

h

v. BokuMERus /,2. $. 663 1. ferfio:

in 4) diagSetociy ,

ini

quae vel /axa cft , vel firida, & b)

ozvaeSeeciv 5 QUATIO - in ,ä.)

Tar

SZYX YT gUGIY , laxam - /iï' idam ; b-)

o7yÀscpuciy ; fofalem , pars

of

lialem 5

lj

!()QH

ii

fBalem, c.) guesapeuuoiy , d,) osvrevooiw , 6.) covupevei totalem ,

partia'em.

S.

13'

Praelibate modo (5 10 - 12.) analyfeos anatomice ufum

pathologico - pratlicum praecipue demonftrat facilis , & ne-

ceffaria ipfiusin praefenti, & reliqua de /uxationibus dc&rina

adplicatio. Ex ea etinem demum intelligimus, quid , & quofu-

plex üt luxatio ? Qui differat aliaab alia? quae differens fit cuivis

fingulatim medendi vatio? De qua cognitionis anatomice ne-

ce[itate G. D. Coscnwazius in füa 2 cbirurgiam rationa-

lem manudatlione Se&, II. C. 1II. $. 12 p. 161. ifa: ut autem

chirurgus &9. /Medicus tanto melius luxationes dignofcere citoque

de illis legitimum formare po[fit judicium , fcitu neceffaría ipfi eff

firudura articulationum naturalis ejusque notitia, quam ex ana-

fomicis fufficienter po[fideat, ne «vel nimis facile luxationem in

quavis parte fupponat ubi ex nafurali conflitutione. difficulter

ï,ï

coníingere pofefl, «vel in quacunque articulatione omnis generis

"

luxationes contingere po|e credat; nec non uf tanto promptior

h

fit ad curandum luxationes ; quod utique fit , fi flrutluras , figu-

v4sque , juntlurarum &5 articulationum bene per/pelar babet.

)

S.

I4*

(

Vo

Luxatio dis'ocatio quoque vocatur, & 4e/ocaíio Cael.

A

AumzEL. morb. chron. L. 1I. c. L. p. 347. Sumitur autem

1

iaam

hoc vocabulum: 47 4atiffme pro. quavis partium et

Uf

mollium diftorfione, 5) /afe, pro quarumvis partium

4

u-

lj »

rarum , c. ) flridle pro offium tantum, & 4.) flridiffie pro

)

oífium mobilium folummodo fecetfum.

Pranus flonfica-

Q

fus omnium minime admitti poteft, quia nimis ab ufu

[

loguendi abhorret. Tertius ideo removendus. eft; . quo-

B 2

niam

12

niam fic excluderentur /uxationes carti/aginum, que paritce

fuas agnofcunt arficuationes (S, 10) , adeoque aque u-

xationibus obnoxia fünt, ac offa.

Luxationes enim in cu-

jusvis nominis cadunt coarticulata. Quare BAssius per-

bene etiam diíferuit de /uxafione carti/aginis rnter art/cularis

v. EJUsbEM Oobferevationes. anatomico - chirurgico - medice.

Hal - Magd. 1731. Dec. 27. obf. w. p.15j. feqa.. Quartus

fignificatus pariter a /oquendi ufu. abludit. quod. pariter obfer-

vabat. cel. C. E. EscugNBAcCnus in chir. $. 293.. 6.)

fcribens : eigentfieb unb anrbifteffern , voerben nurv Diejee

nige Suoden vevrenft , bie eim orbentíicbee Gefenf mit

einanber. vereinigt.

Synpeffen woeil. 3ut Seiten, aud) bie,

voeícbe. mit einanber burdb eine Sufammemvadfung verz

funben finb, fi trenen, obne babep jcber vor ficb, au

evbrecben , fo votrb. aucb biefer. QOovfall. gemetnigtidb at

pen QDerrencfungen. gerecbnet... Celebris ille artis . faluta-

ris preco H. BoeRHAAvx in Zfpborifm. de cognofcendis &9.

curandis mmorbis-$. 360. Juxationi

v vr

,'UI

$ eam adeo addit difer-

te, qua epipbjfi a corpore offis folutae accidit.

Quamvis

——

enim hoc praceptoris füi effatum corrigere velle videatur

p

idonens illius Interpres, in fiia ad locum citatum conmen-

tatione addens: eam emotionem hon adeo proprie dicen-

f 7

dam effe /uxationem , ob allata tamen ab IPrso rationem

E

BoEzRBAVIANA hac, Aliorumque fententia communior

E

£m

nondum deferenda effe videtur.

BorRHaAvi: namque hoc

effatum in nexu füo cum $. 3/8. fpeCtatum, tam claruni

eft, ut ad mentem Ipsi1vs data $. :58. Zefinitio ex hoc po-

tius interpretandá fit, quam hoc ex illa.

Neque, qua ex

fa. a M a E

GarnzNo Hhic opponuntur, repugnant, & potius inver-

10

tenda fünt, quum, fi non aliud mali genus indicare vo-

f

luiffec,; quam fraduram, non alio ufus fuiffet nomine,

Deinde alia iphus Gangwr , & HiePocRATIs, Aliorum-

[li

que

—

n

x

f

N

Qu

a

——

13

que Veterum- dogmata indicato Zicengi genéri hodienum

familiariori omnino refpondent , & fin etiam non refpon-

derent, id ideo tamen non refpuendum effet, fic res de-

fignanda aliter loqui juberet.

Sed jubet omnino,; quia,

Ipso aZ, $. 3fo. coníentiente laudato Interprete, /uxatio

in articulatis obtinet. partibus, & articu/ate re apíe etiam

íunt mobiles adhuc epiphyfes (.$. 11.). Retinendus igitur

eft, aliisque praeferendus, di&tus hujus fermini fign'ficatus

fecundus, ea latitudine füimtus, qua emotiones quarumli-

bct partium durarum comprehendit

«

S;

I5

Hoc itaque fenfü ( $. 14:) accepta, /uxalio eft coarticu-

latarum.partium receffus preeternaturulis.

$.

16,

Coarticulatarum, inquam ,. partium E. 4.) durarums; E b.J

non mollium, non Jipamentorum . cet. E. c.) non modo offium;

fed & 4) carti/agimm ; E. e.) &9 offum cum cartilaginibus ,

quia indefnite pofitarum, , adeoque omni latitudine dicta-

l-

rum.

Coarticulatarum , repeto , E. f.) mobiZium:aeque , ac

r

aünmobilm inter fe, adeoque non iftarum tantum; E

f

g

)

diftinlarum; E. b.) non Coa/itarum; E. 4.) à potiori earum,

or

que recipiuntur. Unde illam:partem cavam, qua alterius

X

oflis extremumrecipit «;v , & quodexcipitur agdecr , arti-

cilum fimpliciter dixerunt. | GonRuE1 . Zefinif , aedeov. p. 27-.

0

E. n.) non quavis diítantia; fed propius comnexarum ;. E. £.)

(

non plane contiouarum ; E. m.) quibussvi« modis adunatarum,

r

recejus E. n.) emotio , objedivve dida, E. o) morbus fitus ;

O-

E. p.) nou motuum; E, q.) ex eo, in quo luxatum os fubfi-

u

fli£ , loco determinandus, unde re&te DuvenEv draité des

j

maladie

B 3

[*

:

maladie de sos. T 1. C. F. Artic. Il. p. 136. ilya une tres

orande diffevence entre le manier ,. dont fe fait ta dislocation,

&5 /a [iration; . ou f trouwve l osapres qu' elleeft faite, E. p.J

emotio plus sainuere notabilis , fofalis , non totalis, adeoque, fi

quidem fechnicum dicendi senus adhibere, & retinere volu-

mus, Vel e£aedeecic , luxatio flridius dida, feuperfecta, vel

eraexpSoocis fubluxatio, fed non qualiscunque talis receffus,

verum 4. ) preter naturalis.

$.

I7.

ZAxiomata partim haec funt, partim confetlaria, quae

omnia fponte ex data ( $. 15.) fluunt /uxationis definitione,

llla ine ulla demonftratione ex illa colliguntur, bec de-

monftratu faciliima fünt, collatis cum iis, qua fupra

Eadem veto

( £. 10- 12.) de articulationibus dicta funt.

illa ipfà fünt precipua fundamenta quibus nituntur , ut lu-

f

xationum in genere, ita & illius, de qua hic agitur, luxa-

d

tionis jufta difcrimina , curatius ubique expendenda,

t

n

$.

18.

p

Eadem infüper inferviunt removendis in hac do&tina

u

Of

logomachiis, & aberrationibus quibus implicantur, quide

Q

diftorfione fpuria loquuntur, & hanc pro luxatione ha-

bent ,

8l

qui luxationem & fübluxationem fynonymi-

ad,

ce fümunt, qui cartilagium receffüus fpuriam dicunt fepa-

pf

rationem, qua vera eft luxatio, qui luxationem definiunt

receffum extremi offis mobilis ex cavo, in quo naturaliter

«l

Inte

movetur , cum motus impedimento , ut Boerhaave. $.3$8.

quo conceptu uno plures involvuntur errores, qui na-

Afl

turalem receffum non debite diftinguunt a prater naturali,

ut

Cmp

I5

ut juxta eorum conceptum non modo ('ui)luxatïo fed luxa-

tio adeo habendus effet inferioris maxillae receffus natura-

lis.

Talis enim tamque fingularis eft ille articulus, ut ope

interjectee lamella , cartilagineg elafticae capitulum illius

naturaliter emoveri poffit. vid. van. fvvieten comment,

adS. Boerhaave modo citatam. Sed hisce et fimilibus polemi-

cis non immorabor« propiora excuffurus,

S.

19.

Bracbii luxatio eft luxatio quee Brachio accidir; - Idem

per idem fic non definiri inter eruditos monere nil attinet.

S, 20.

Bracl;ii os capitulo gaudet globofo, majusculo femi-

fphenoideo quod anterius longiori pofterius breviori ejus-

a-

dem füstentatur collo a quo afpera linea quadam illud to-

tum ambiente diftinguitur. Globus hic finui fcapula: glé-

noideo, non quidem integer, utpote dímidia parte illo ma-

jor, excipitur in omnes plagas mobiles. Juvant hanc mobili-

tatem leves cartilagines, quibus ille aque ac di&us finus

[14

orbicularis incruftati fünt,

Prater hanc finus cruftam alia

d

ex margine cjusdem exfürgens fabricaligamencofo - cartila-

n

ginea fingulare format füpercilium, quo illius amplitudo

mi

adaugetur. Ex füpercilio hoc'emergit ligamentum Ca.

pfulare, robuftum, craffum , totum hunc articulum inclu-

xpa

lt

dens firmansque, in externa facie afperius, & inaequabil

ius,

interne capfülari tunica, mucagine madida, inveftitur.

Idem

jtet

$

orbiculare ligamentum pro fübje&orum diverfitate. nunc

adftritius, inferius tamen ubi nulli adnati fünt

f

tendines,

Ya l,

femper laxi.us, faculum, firmioremþdenüorevübrar

um agmi-

ne

u

;

16

ne fa&um, format interque duo illa tubera duplicatam va-

ginam efficit, bicipitis tendinem includentem , quem ex

ícapulae collo produ&tum, et füpra antibrachii caput mi-

grans, peculiariligamentofo velamiüe munitus, ultra ducit,

tueturque.

Huc referendus eft porro tendo ille latius

culus atque robuftus , quem rotundi minoris infra fpinati &

füprafpinati tendines formant, & tendo validior fübfcapula-

ris, quibus di&tum ligamentum capfüulare obtegitur Craftli-

üsque, ac firmius redditur, elevatoque brachio, ne com-

primatur, attollitur. Praeteréa hunc articulum quoque cu-

ft.odit,- firmatque mufculofa potentia, deltoidis maxime.

(i

S.

AI.

Hac exanatome breviter tacta füfficiunto pro varialu-

xationis hujus ratione potiore determinanda ex his enim col-

b

latis cumiis , quae füpera pridem propofita funt (S..12.), intel-

le&tu facile eft ,. quod ea fit luxatio articuli . per articulatio-

d

Vi

nem orbicularem , per ae9e«3i» fimplicem, per dize9eosiy la-

f&

xam, per e»vxordgeciv , Der covéssuecim , pETf euccagxeciw , per

cwvrevociw , Der cuvwpevew denique. Difcrimina haec omnia &

fingula folicitius. obfervanda effe in cognofcendo

paritgr

atque curando hoc morbo chirurvgi,co palani eft.

[

Tta

S.

224

Ve.

'Nullum corporis noftri articulum luxari facilius fre-

ht

Ie

quentiusque, triftis ubique communisloquitur experientia,

Cauffa etiam hujus miferiae facile a priori intelligitur ex la-

n

C

xiori hujus articuli fabrica, qua vero ob multiplices ufüs,

ad quos data nobis fünt brachía, alia effe non potuit, po-

lls

Tllnt

ftulabat eam prompta in negotiis noftris expediendis, & ar-

cendis füb lapfu, aliisque injuriis imminentibus malis'adeo

ADtr

necef-

S

ym

£«

"AWD

17

feceffaria ad motus in omnes. plagas edendos facilitas,

Ita vero juftis fapientize confiliis (epius accidit, ut pro obti-

nendis majoribus, pluribusve, minores, paucioresve admit-

tenda etiam fint perfetiones, quae nonnifi adillasrelatae im-

1

8

perfectiones dicuntur,*& tales effe cenfentur.

Quemad-

4

modum vero minores , paucioresque perfectiones majori-

bus pluribusquecompenfavit, Suwwus PraAsrEs ita &

i

his ipfis quovis modo fàpientiffime iterum prospexit , ut

quoad licuit, praecaverentur inde imminentia incommoda,

i

g

QuamcoNxprTonis fapientiam , begnitatem que circahanc

quoque brachiorum noftrorum articulationem venerandam

effe ex modo di&tis $. 20.) intelligimus , qua juxta imminen-

tibus a neceffaria hujus articuli laxitate incommodis tanto

prafidiorum apparatu profpe&um eft, ut mirum fit, non

l-

multo frequentiorem effe hancluxationem,que millenis vici

ol-

bus imminere poffet videri, in quibus tamen non elabitur bra-

d-

chium, quoniam tam firmis devinttus tenetur vinculis, ut

t9-

vis 200 füperans ad illud poft luxationem extendendum

h

;equiratur.

Qet

i 2

i

vitet

Praeter luxationis hujus , generatim fpe&tatee , frequentiffi-

tnam exiftentiam, fpeciatim quoque haud inutiliter annotanda

venit privataipfius frequentia.Pro variaejusdem conftitutio-

ne frequeütiores rarioresve funt ejusdem /pecies. Frequentio-

res nempe fintperfe&tae oflfis brachii emotiones, quam im-

g f

Ienlläo

perfectae, quae fi unquam quidem,rarifTime tamen exittunt.

Crebriorcs etiam fünt,quae abs externis,quam quaz abs inter-

e l-

j uquy

nis producuntur caufis , quoniam ha illis frequentus occur-

runt. Frequentiffimae funt quee deorfüm, rariores hifce,quae

t

d

antrorfum, & rariffimze, qua retrorfüm,furfumque fiunt.So-

[

lemnio-

js

dco

ne u

18

(v

lemniores, quae in junioribus, fexuque potiori; eveniuntjin

illis,quia articuli laxiores,in hoc vero, non quidem eadem ex

ratione , laxiori enim corporis habitu femineus fexus gau-

det, fed quia maftulinus multo pluribus obnoxius ejusmo-

di hujus vitae injuriis, quae luxa:iones facile inferunt, Ce-

rerum uterque fexus pro majore,

ninoreve corporis robo-

re vplus, m.inusvc proclivis exiftit,

N

24.

Quilibet tam motuum, quam materize , & quoad hanc,

tam virium, quam fübftantiae morbi in univerfüm vel quan-

titatis,vel qualitatis fünt morbi.Utriusque generis morborum

claffes iterum fübfe comple&untur, & quantitatis, & quali-

tatis vitia, Ita quog

131^

uv

brachii luxatio , quantumvis, genera-

tim fpectata, fitus, adeoque qualitatis ; morbus fit, nihilomi-

nus non qualitatis tantum, fed & quantitatis vitia füb fe com-

prchendit.

Priori nomine ill

a proinde Z/videnda, po&erioi

ri vero . diffinguenda erit.

NH

Refpe&u igitur majoris minorisve offis brachii a fe-

ä

de füa naturali diftantiae haec luxatio diftinguitur, in a) ma-

ü

t

gnam, & b) parcuams & intuitu plus minusvegraviorum an-

tecedentium, concomitantium, & confequentium : ina) 9r4-

viorem , & b) /erviorem, n magna caput oflis brachii ul-

tra füpercilium cavitatis articularis emotum a fede füa'na-

Hac ita-

wurali diftat, in par«va non ultra illud producitur.

f

que non exiftit tantum, quando illud in dicta cavitatis mar-

Bl

gine confiftit, fedtum quoque, quandoidem plus minusve

at

verfus hoc praeternaturaliter effertur, utin luxatione a cau-

D

ln

fis ihter

ilio)

a materia in fovea illa morbofe collecta fieri

folet.

ill

g

I9

folet.

Ceterum ex dï&is-inte!ligere cft, perfe&am zeque,

ac imperfectam füis iterum differre gradibus, à quibus

1

1

utraque ultra determinanda eft. Qu

i

d gravioris , leviorisve

luxationis nominibus veniat , id explicatius addere haud erit

neceffe , utpote fponte cuivis obvium. Cum ejusmodi quan-

titatis difcriminibus plerumque confundi fpecificas morbo-

rum Z/fferentias, ex eo palam eft,quodquee illis accenfendae efz

fent, pro hifce habeantut alias, ita & in hac ipfà etiam de

luxationibus dottrina,

Idem compróbant quoque de luxa-

tionis, & fublaxationis difcrimine tradita, ubi hujus funda-

mentum in majori minorive prolapíz partis diftantia quae-

runt. Cum illud ab ipíoloco, in quem excidit pars luxata,

nequaquam vero ab ejus loci diftantia, repetendum fit.

$.

26.

x-

Ab hifce ( $. 24.) quantitatis ad qualitatis progredior

)-

vitia, a quorum difcriminibus dependent hujus luxationis

in fuas fpecies divifiones. , Sed eas primum attingam, qua-

rum fundamenta praebet ipfà hujus luxationis fedes , & in-

haefionis fübjectum.

Sedes morborum Medicis audit pro-

ximum eorum fübjectum, fic nude di&ctum ipfis eft remo-

[

tius latiore pupilla fpe&tatum. v. Prafidis Differtatio, qua

-

traditur polyeemize Nofologia (S. 117 - 118.). Morbo-

Afl

ttim haec domicilia probe cognita habere, & explorata, ex-

"

pedit omnino, Pro vario enim mbefionis fubjeio, & di-

Ü

verfa alicujus- morbi feZis conftitutione, varia non . poteft

n

non effe ipfius morbi conditio.

Luxationis brachii fedes

[tt*

eft ejusdem articulus hic (S. 22.) pro fine nóftro di&tus

af*

atque defcriptus.

Superíünt itaque ejusdem fübjeda.

s

Injuriis non modo externis , fed & morbis internis, quibus

dil

illa. producitur, quemlibet mortalium obnoxium effe,

2

coins

firi

olet^

29

communes noftre miferiae teftantur- In cujusvis itaque

etatis, fexus, temperamenti, & vitae generis, natos, na-

cendosque eam cadere, non amplius dubium effe poterit,

De nafítendorum, & in utero materno adhuc . degentium

luxationibus dubitant nonnulli, ut Petermannus aliique.

V. Dif. Fa. HorFMANs, 4e luxationum fyntbefi, ubi ita

dubitatur : n embryonum in utero luxentur officula, ab idlu

ut lapfit, ex Petermanni fententia. déterminari nequit. — Quippe

cum neimo ocularis eorum phanomenorum poffit effe teflis , neque

licet argumentari : ora-vida ge[lationis tempore aliquanto eft lapfa

peperit *vero. Infantem , cui femur fuit luxatum, ergo bec a

lapfa dependeí luxatio.

Et (i vem adcuratiori. ientis trutina

penfitamus , animad:vertimus hanc luxationem ab bac cau[Ja non

fatis effe probabilem , cum conflet, quod fetus toto ceffationis lem-

pore innatet bumovibus , pratereaque duplici premuniatur incvo-

lucro,

Citatum bic Aliorum argumentum omnino non fatis

validum eft, fed & ipfius hujus Autoris argumentumandi

ratio pariter infirma eft.

Quis enim non videt violentías

externas gravidae illatas non obftantibus dictis, facile quippe

ä

cedentibus, partibus adipfüm innocentem fetum propagari

poffe.

Ceterum non tantum ante partum, fed & füb ipfo

D

partuid infortunii nafcendis accidere potefta frivolis ob-

ftetricum füb partu tentaminibus , quibus. non. modo

parturientis offi coccygis violenta preffione luxationem

inferre poffunt (reliqua enim offà pelvis naturali füo

adhuc gaudentia nexu, ab .illis, violentia etiam magna ad-

d

hibita, diftorqueri nequeunt ) fed & infantum teneriorum

brachia, pedesq

[

ue, quin omnes eorum grticïllos diftrahere

folent. Dff. cit. f lil

gt

S

V

lu

Complures ex pre

uT refpe&u fedis , & fübje&i

iní

f. 26. deduci poffent hujus luxationis divifiones, e g. in

hi

requen-

d

m

I

frequentiorem & rariorem ,

nafcendorum & natorum ,

qua pro aetatis fexusque ratione diverfa porro difcernendae

funt. Duas vero hic tantum attingam propius, casderi]f

que quidem primarias, & maxime notabiles.

s og.

Offis brachii capïtulum nempe nonin unum femper

emovetur locum. Articuli,ut translatis Hippocratis verbis

Lib. Morcuic. p. 98. utar, qui prolabuntur, & luxantur,

non eodem femper modo excidunt, & luxantur, íed inter-

ä

dum quidem longe amplius interdum vero multo minus.

!

iuoadlimites quidem foveae articularis os hoc,autintraillos

n

fuübüftit, auteosdem transgreditur. Hujus varietatis funda-

mento nititur , luxationis brachiidivifio: in a) luxationem

j*

ftri&ius diétam, i£ze$eus & b ) fübluxationem , zeaeSgzuz,

15

Receptiores hifünt termini, & aptiores, adeoque technici.

Jdi

Alios, quos adcumulant , brevitatis cauffa hic non re-

i

petam,

Luxatio ftrictius dicta, s£azeSezuz, €a cít bra-

06

chii luxatio,in qua ofli, illius caput non ultra cavitati, füae

1

articularis terminos, fübluxatio, in quaillud extra hos pru-

Yo

lapfum confiftit.

p

do

. dU

a

Haud itaque, ut vulgo fieri folet, fublaxatio dekfïnien-

füo

da eft, luxatio, in qua caput offis brachii in margine cavi-

P

tatis illius heeret, quoniam heec definitio definito fio an-

ii

i

guftior eft. Namqueut luxatio ftrictius di&ta iterum di-

verfa eft, ita quoque fübluxatio non ea tantum dicenda eft

luxatio, übi os brachii füpercilio cavitatis füae articularis

infiftit, utpote quod intra hunc marginem adhunc harens

ïe&l

fubluxationem conftituit.

Id quod evenire p

;, If

oteft quando

C 3

a cOrn-

uen

^

À

2

a congeftis in cavitate art;culari fenfim emovetur. Quod

vero, & quomodo hzec differant di(trimina ab allatis

$. 25.) differentiis, didum eft.

*

N 39

De brachii fübluxatione ha&tenus dubitatum fuit.

Ipfe

Hippocrates de Artic. femoris, inquit, & brachii capita, cum

rotunda fint, levem & fimplicem rotunditatem habent.

Sinus autem ea excipientes, rotundiores fünt.. Quo fit,

ut articuli dimidium in his fuüo loco excidere non poffit.

Ob rotunditatem enim aut exteriorem in partem, aut in-

teriorem luxabitur.

Ergo in totum jam prolabuntur, alio-

quin

minime excidunt.

Idem cum HriPPocRATE

ftatuunt & Recentiorum plures.

Aliquid veri lhiaec habet

fententia, fi de luxatione ab externa violentia. in ceterum

fanis fübje&tis id afferitur.

Falfi contra aliquid habet eo-

ä

rum doctrina, qui obiter hanc luxationis fpeciem affumunt.

[t

Priori enim in cafü, nulla credibilis eft fubluxatio, in qua

L.

caput offis brachii in acuto, & lubrico illo cavitatis orbi-

Tum vero, cum offis

cularis margine fübfiftere poffit.

emotio a cauffa interna producitur, fieri omnino poteft,

f

ut illud in di&o margine harefcat.

Ad quod proinde hu-

jus phaenomeni diveríam rationem idem neque negantes,

f

Sed horum ita

[

neque affirmantes attendiffe cenfendi fünt.

cenfentes doctrinam , noftra eo ipfo pariter cenfenda effe

videri poffet. Poffet hec nempe fallacie divifionis : adcu-

fari.putarique, quod, qua hic data eft ( . 28.), Zivifio, (ubdi-

u

vifionis loco ponenda, & ealuxationis fpecies,quae ab interna

fü

naícitur cauffa, demumitafübdividenda fuiffet,

Potuiffet,

lal

largior, doctrina hac fic quoque adornari, aliter nempe

fio

poíita ejusdem ratione, Pro illius vero, quod fübftravi-

inus

fü

f

ts

mus' (loc. ct.Y hujus varietaris fundameritojuftnm hic ca

fibi vindicat locum. . Con(ültius enim effe videtur, guae

uno eodemque, a fübjecto, &fede hujus luxationis petito

fundamentó nituntur, ejusdem fpecies combinare , quam

M

alia ordinis rgtione easdem disjicere.

$. -gr.

Ad alteram huc fpe&tantem, & primariam pariter luxa-

tionis hujus varietatem progredior.

Quin brachii luxatio,

non ftrictius di&ta, feu. e£aeSezus tantum ,. verum etiam füb-

ljuxatio, z«exe9ezps, contingere poflit, nullus dubito

.

, & qui

dubitant, ii minimum. divifionis fallaciam , committunt ,

brachii luxationem in genere pro diverfis, in quas os brachii

!

prolabitur, plagis dividentes, cum pro vulgari füa opinione

luxationem ftrictius dictam, e£«e99que, tantumjita dividere;dc-

je

berent, Ceterumin eo attamen errant, quod de fübluxa-

t

tiohe , queein diverfas fieri poffit plagas, dubitent, Cavitatis

l

articularis ,. qua caput oflis brachii excipitur, margine car-

-

tilaginco, inaliqua füi parte depreffo,aliisque modis Iaefo ,. in

]5

hancilludcerteemovebitur, Eodem etiam integro exiftente,

b

fed alicubienato in €a cavitate tumore,collectove, & in-

ll-

fpiffato humore , ab hocin opofitam illud poterit protrudi,

adeoque in diverfas plagas luxari,

$,

i

$.

32.

ffe

U

Juxtahocfatis manifeftum fundamentum luxatio brachii,tam

2

j

fübluxatio,quam luxatio ftrictius dicta;pro vatiis;in quas pro-

labitür, plagis, varias, in quas ab illis dividi poteft , ag-

6

nof(cit fpecies.

Ceterum omnino luxationis ftrictius dictae

»

lvl-

feu perfettee,vulgo folae ob fervari folitae fpecies nota etiam

digno-

[us

^

Dd

4

g

dignioresfunt , inquibus proinde evolvendis hic fübfiftere

conftitut,

Illius nempe quadruplex deprehenditur Ziverfitas,

a qua dividitur, feu potius fubdrviditur: in a) deorfum in-

trorfumque ,

b) antrovfum ,

c) retror[um — deovfumque ,

& d) fürfum Geri folitam, fattamve. Inprima offis brachii ca-

put füb axilla haeret, in illam detrufum foveam, quampro

tutiore infigniorum variorum vaforum nervorumque bra-

chialium tranfitu , mufculorum, pectoralis majoris , minoris,

latiffimi & rotundi formant tendines, artificiofiffime eum

quoque in finem ficlocati. In fecunda offis brachii caput fub

pectorali , in £erfi2 illud ad acromii radicem fuüb fcapula fpina

& mufculoinfrafpinato haeret, in quarta denique illud ad fü-

per quefcapula proceffüs & ligamentum omoideum effer-

tur, quod quidem non nifi fra&tis difruptisque illis repagulis

eri poteft.

$. 33

;,1

Plerumque brevius has exprimere confüeverunt luxatio-

num fpecies,nude differentes de brachii luxationibus, anfer7o-

ü

vem , po[leriorem. inferiorem. fuperioremque partem fieri folitis.

(

Sed a potiori forfan hic itafit denominatio. Fit, video, atat

recte id itafieri, non video. Brevius quidem fed nonbene

brevius, quia minus diftin&e , nec fatis perfpicue fic expri-

H

munturhae luxationum fpecies.. IVominalia cjusmodi . potiora

j

tenebricofa ambiguitatum flexionumque inurilium diverti-

cula fünt adeoque, quoad licet vitanda,nec nifi ceteris paribus

admittenda. Cum itaque non omnes brachii luxationes in

4l

unam tantum contingant| plagam reétius certe prima deor-

"

um antroríümque fecunda antrorfüm fürfümque, fertia re-

trorfüm deorfümque, & quaría fürfüm contingere dicun-

te:

1l

tur. Neque enim alias, neque plures, dittis dari, adcura-

tior de brachiiarticulo docet anatomica, & quae hac funda-

H

tur

(

25

tür phyfiologica cognitio. Praeterea monendum, luxatio-

nes hasce a locis, in quibus elapfim os brachii fübfiftit,

haud vero a motu & directione motus , qua illud elabi-

tur, determinari, re&e quidem, quoniam id in theoria,

& praxi circa illas neceffaria, fingularem habet ufüm, fic-

Hu-

que alias tam faciles aberrationes felicius evitantur.

jus difcriminis negle&tus certe tribuenda fünt ifta omnia hac

ia re apud alios.tam diffona dogmata.

$. 34

Luxatio brachii deorfüm , introrfümque fa&ta primo

ponenda erat loco $. 32.), quoniam, ut omnium fre-

quentiffima eft,ita & periculofiffima exiftit.adeoque prae aliis

folicitius expendenda eft. Si luxatio Zeorfum accidens Zi-

Yeae

quoque ,

deorfum & | extrorfumque « contingeret ,

Íres faciendae effent ejus fPecies, una quae modo diCta eft,

altera qua'directe deorfum fit, &feríia qua deorfüm extror-

fumque accidit. Sed Zue pofferiores neque obfervatae fünt,

)l

nequea priori ullam habent rationem. A loco, in quo emo-

[-

tum haret os, determinanda eft & hac luxationis fpe-

S

cies ($.33.) Sedin margine fcapulee illudhaerere non pofíe ,

A

& longe facilius in anteriorem, quam pofteriorem , duci

ii2

deorfüm motum , ftructura hujus articuli cuivis facile de-

montítrat.

Re&e itaque hic fola. ponitur

m

! deorfam z'nt:for-

i

Jumque £a&a luxatio.

S

.

38*

ia

us

Secundam hujus luxationis fpeciem facit (S- 32.), quae

antrorfuni / furfimque. accidit.

in. antrorfum; enim. contin-

i

J

gente fieri non poteft, quin adplicata hic potentiae moven-

tes brachium una farfim trahant, donec nempe caput offis

1

n-

illius infra proceffum coracoidem, majori deprehenfa re-

a

fitcntia, confiftat.

(

D

5; 36o

tut

26

-

L

6.

e5

Tertia luxationis. brachii .[p'ec'i

(S- 32. ) exiftit , quando

caput offis brachii refror[um deor[imque fede: fua. excidit.

Neque enim Zrrede vetror[iun , neque reirorfum furfumque alie-

nari poteft. Nampriusfierinequit, quoniam in bafeos acro-

-

V.

mii anteriore margine quiefcere nequit, & ab illo mox.re

filiens in declivi fpina fcapulae bafi deorfum ducitur,

Po-

flerius pariter evenire non poteft, quia di&ta. refiftit fcapus

la fpina.

m

e

Quod ad quartam indicatam

(S$. 32) huihs luxationis

Jpeciem attinet, illa indefinitius pofitaeft. Licetilla quidem in-

tegris exiftentibus retinaculis fuperioribus fieri nequeat ,

accidere tamen poteft illis folutis,utproinde de illius exiflen-

tia dubitari non poffit. Eadem autem vel diredfefurfum, vel una

f

auirorj

um, reíror[umrue contingere poteft, unde füb divi-

denda eft: in a) Zirede furfum , b). furfum. antrovfumque ,. &

c) farfum

retrorfumque

accidentem.

rima

ejus

fpecies exiftit quando . uterque fcapule proceftus, fecunda

cum anterior, feríia, fi quando pofterior evertitur.

uas

hujus luxationis fpecies hactenus pratervifas effe,video. Rar-

riffimas vero eife hafce luxationum fpecies , facile patet;

Id quod dans /e cour de chirurgie ditlé aux ecoles de. /Medicine

par- M. ELLE coL DE VILIARS, ferminé par. M. Porsso-

NIER dexeterrimos inutraque Medicina Duum viros, et qui

dicuntur regentes facultatis medicae Doétores in univerfi-

tate Parifienfi, Tom. II.pag. 168.) hifce confirmatur : on

doit remarquer, quil faut un effort. plus confiderable pour

occafioner /a Iuxation en baut, parce qu' outre la refiflence, qu'

oppo'ent les Jgamens ,

€5 le tendon 4u biceps,

H8a

encore a "Uaincre celle de l'apophyse a cromion , qui doit fefra-

durer , quibus adjungi debet etiam proceffüs. coracoidei

íractura.

]

5-038-

27

( ETA

S.

g.

E

*

Ceterum de trium poíteriorum /uxat

1

ontm exijlm-

lia ($..32. 6. b. c. d. 35-37) dubitant complures.

De hi-

fce dubitandi rationes pulcre ediffzrit laudatus M.DuVxn-

NEY. Zans le Íraité des ma'adies des os. T. 1I. p. 136. jeqq. Hip-

pocrate, inquiens, a«voué de bonte foi, quím 4 jamais «uu

la luxation du bras, qu en de[Jous.

Et il efl aifé d'entrer. dans

Jon-fentimens, quand on reconnoit combien il efl dificile , qu-elle

fe puijjefair en de[Jus ,en derriere , &5 en decvant, a moins que les

pavties lolides, qui compofent l'article, ne foient ramplues

&5

le$ muscles, qui l'envirronnent , decbires.

Car pour Jors il n'

4 rien impolJibie.

Si ceux, qui onf. contredit ce fentiment a

«voient bien excaminé leterme. du de pavt de l'os, c, efl adire, la ca-

«vite douil doit fortir la «violence, qui le fait fortir, €5 la fituationou

setrouve le malade au moment delaluxation , ils auroient facile-

mení reconnu leur erreur.. Car il faut bien remarquer , qu'l y a une

Eres-grande difference entre la manieredont fe fait la. dis/ocation, &

la (ituation, ou fe trou-ve l'os aprós qu'elle efl faite. Cependant c'eft en

cela que confifle le coup demaitrepour véduive acvec fiyeté toutes [or-

tes deluxations , &5 c'eflce, quonne peut bies f[ca-voir queninter-

vogeant lezalade, fic'efl par un coup, oupavune cbute que l'accident

efl arrive.

Pour que a téte de l'os du bras fe luxe en defJus, en

decvant, ou en derriere, il faut que daus l'efort, ou dans la chá-

tele bras du maladene foitpas fort écarté des cotes & quele poicnet,

ou le coude , portea plomb , &5 enlipne droite , foit « e bas enbaut,

Joit de derrier en decvaut', ou. decvant en derriere, or dans tou-

fes les fituations la tete de l'os du bras portera toujours, ou con-

£re l'acromion, ou contre l'apopbyfe coracoide , ou cortre /e mi-

lieu de la «voute qu'ils forment.

S'il eft pouffe direClement en

1

baut, les apopbyfes coracoidcs &5 acromron les lipamens &5 les

attaches du deltoide, s'oppo[eront .a cette luxatton — il «

Á

pou[Jé en debors, l'acromion ^ oppofe ; €5 fi c'eft en dedaus, »

2

£ete

3

-f

PA

o w UN

28

a

X

m ROE

—-saü

P

p

féte de l'os eft arretée par une tété du biceps, par le coraco bra-

chíal , €9 par Papopbyfe coracoide.

Or ces obflacles font tres

puifjaus.

Cependant, pour que la téte de l'os forte de fa cacviié

en cefens la, ilfaut les svaincres ce qui. ne fe peut faire Jans un

fracas d'oss mais pour lors, la portion de lacromion, par ex-

emple .qui aura eté caffee obeifJant à la contrattion. du. deltoide &5

des aufres muscles qui 9 tiennent , aidee de la pe[anteur du bras,

il arri-ue fouvent quelos ventre de lui méme dans fa place natu-

velle, comme on la «v plufieurs fois cependant cette maladie n'eft

gas d'un moindre confequence, que la luxation, Car toutes les fra-

Gures des articles font toujours tres-epineufes , 69 le mowvement en

couséquence y efl entiervement [upprimé, ainfi q^uil a eté dit. Je wenie

pourtantpas,que /aluxation du bras ne fe fal[e en decvant &5 quelque-

fois enerriere ; maislatete del'os fort toujours en de[jous. Hisnon

obftantibusattamen nobis cum confentitl. c. p. 138-fcribens:

Le brasne fe luxce ordinairement, que quand il efl ecavté des cotes,ou

|

f

pour lors ilauntresorande facilité a gliffer en de[Jous plutot que pav

£ouf autre endroit, par ce que , ]e centre de la téte de l os fe

trowvant bors de fon appui ,. il efl. aifement: pouffé fous l aifjelle

l

o1i il ne trowve point de vefiflences la ca-vite del' aifrelle « etant

1

remplie que de graiffe, &5. de membranes. cefl pour quoi, fi

fl

la cbute eft affez forte, &5 que le coude [oit poulje en baut, la

l

tele de los fera pouffee en. defjous, etant determinee par la

[

vefiftlence que font les apophyfes acromion &5 coracoide. — /Mais,

f

eomine dans le moment. de la [uxation le malade [ent. un grand

«

douleur , &5 qu'il aT article du bras comme entrepris , i fait

tà

queique fois. un effort -violent, acve

c le bras pour ex aminer ,

fic

jilne s eff pas pas bleffé,

fii

€5 cefl dans ce moment, que Pos

qui .fl deja tombé fous

P aifelle, laquelle m a.pas d^ appui folide;

f'ü;

€5 4a

[/]

li

nb les smfeles , qui l'environnent, font encore [ouples , &5

obeiljét facilement ,. fe Jette en decvant ou en arriece , furvant

1j

f0j

e imowuement que [e malade fz-zit ; mais. [ur - tout e

" de-

cuaní.

Wt

D

6t

$ ;r'ïu:

a

29

a

WB É

eyant, Cela. peut auffi arriver. par un fecond cbüte , ou par P

effort de ceux. qui ne fcacvent pas manier ces fortes de luxations,

€5- qui tiventjle bras avvec un (i orand -violence, qu ils font cban-

ger la fituation de lateté, &5 la poufJent en devant Jous le pctfo-

val, ou en arriere dans la cavité fous - epineufe.. On demeure

donc d accord, que la luxation du bras fe peut faire en decvant,

&5 rarement. en derviere ,' mais la téte de los a toujours coulé

en de[jous.

Galien dit I! axuoirsud en dexvant une fois 4 Smyrne,

€5 gautre fois a Rome; €9 Pare afftre ne I avvoir ja mais vd,

qu un fois,

E 39.

Ad pracipuam, & hic notatu digniffimam , quae ezufj2-

vumve[pedu (ete offert ,

hujus luxationis. varietatem , & ab

hac repetendam ejus Zruifionem , propeto.

Caufe illius

CELSUS

nempe fünt non exferne tantum, fed &znferna.

Medicorum Cicero , & utriusque Medicinz facundifIimus

JRecue "^ xX AE 24 .

Interpres, Lib. A TiI. C. XI. de offibus luxatis p. m. f45.

fümmam cauffarum, a quibus luxationes producuntur , di-

&urus ita habet: omnes articuli, cum «validis ner:vis compre-

benduntur, excidunt. aut «vi expulfi, aut aliquo ca[u nervis ,

«velruptis , vel infirmatis , faciliusque inpuevis, & adolefc entulis ,

quam in robuflioribus.Genuino hoc,&adzequato fundamento nititur

luxationis brachii quoque adequata, & genuina drvifto : in 4.)

idiopathicam , & b-) fymptomaticam.

Noviores quidem hze

äïz

Sed

füunt, minusque ufitatee, luxationum Zenorminationes,

:

eorum di&ae. fpecies füis nominibus nondum infignita iis

j

l

tamen infignienda erunt, &, ut equidem exiftimo, fat apfe

fic nuncupantur.

es quippe quavis prefernaturales vel

h

fimpliciter . praternaturales fünt, vel morbofe , unde morbo-

0f

yum caufe ve&e difpefcuntur in caufas morbificas : 4.) fimpli-

citer praternaturales , €5 b ) morbofas. — Cau[as enim morbifi-

)

cà5 iterum morbos effe poffe aeque, ac quales,cunque alias

i

res preter naturales, fimpliciter tales, nec iterum morbofas,

"

ndos

manifcftum eft. . Morbos vero ab bís produ&tos dice

idio-

mt-

39

( p m

AO.

——xäg.?;-

W

N d

——

idiopathicos , & ab illis natos

» [ymptomaticos effe nuncupan-

dos, pariter planum.eft,

Sed cau(&e luxationum intus na-

t& certe iterum fiint morbi, adeoque caufe eorum morbi-

fice morbofe. Externe contra eorundem caufe effetlrices om-

nino non iterum morbofie , & fimpliciter. preternaturales

funt. . Quid igitur /uxafionts in genere , quid luxationis bra-

chii in[pecie , tamidiopathice, quam fymptomatice, definitis no-»

minibus veniat, ex di&tis abunde patet. ://la nempe ea eft,

qu& a caufa fimpliciter praeternaturali, bec, quae a caufa

in ejus fübjecto exiftente morbofa,

íeu a pravio ejusdem

fübje&ti morbo producitur,

5

40

Praeter hactenus comme

moratas luxationis brachii va-

xietates ,

& abs hisce dependentibus ejusdem in fuas fpecies

d*vifiones

; plures aliae (üpereffent evolvends : 4 refpetlu

ä

fubjedoru

i, nafcendorum, natorumque, horumque partim

[/

juniorum, partim adultiorum,

qua& enim füpra, ($.) 4e

fubjedlis di&a funt ,

4l

ea luxationis in illis exiftentiam ,

qua ta-

lem , refpiciunt; 5.) refpeu caufarum ,. t

am internarum ,

h

quam externarum , harumque quidem fpontanearum

aque,

hi

ac artificialium ; c.) refpetlu (ymptomatum multipliciut

D, ut:

,

inflammationum , febrium. relaxationum, fpasmorum,

con-

vulfionum, cef. 4.) refpetlu complicatiomm cura contufioni-

bus, vulneribus, fracturis cete.) refpetlu concurfüs cum di-

l)/'g

ftin&tis morbis, coexiftentium etiam aliarum luxationum,

cei

quo eft: vel fo//faria, vel concurrens, ejusdem,

adeoque focía,

e? drver[i ordinis.

Quemadmodum enim a Jfo//tarío differt

(0j

fimplex morbus, ita & concurrens diftin&us efta cotplicato,

pez

complicatus a fymptomatico, compofito cet. f) re/pethu denique Zu-

gm

rationis ; g.)diægnq[ 035 D.) propnofeos ; 1.) curationis cet, Sunt

quidem exfiftis varietatibus , quas nominaffe füffecerit, (ünt

6j

4üj

vero etiam qua evolvi merentur exactius.

Sed his om-

nibus venandis neque temporis finit,, neque pagina-

4

t

rum harum anguftia,

7tl

TANTF. Al

s

RrænoäilgfäMa czägue Doiffiimo

Dn CANDIDATO.

JOH. FRID. IRNSINGER

Dr. G. F, SIGWART.

In rebus noffris coeno[cendis, agendisque , tritiff-

mis etiam , 9. quibus nil avaplins deelfe vnlgo po[-

Jfet phtari, quam plurimas: adhucdum upere[[e. ,

vel vainimum Inexcogitatas , 6XCOng&l776/d.f 0/221A0,

de

velzoa fatis bene cogitatas , melius certe cogitandas,

p

vel plane necdum . cogitatas, coeitandas AILATPIER ,

lu

inque ufus noflros comuertendas , puä/z'co.r pariter ,

d

LA

atque primatos , nemo non levi deprébendet. atten-

Hone, E9 fémper, ES' ulique , cui mon Aliorum

];

6

tantum , fed proprüs quoque , oculis videre volupe

Wt

ef- , nec molefium, — 1dq

oft

"od in bocce , etiam miriíf-

mo, €5 quod dudum exhauflum videri pofft . ae

n

brachbii luxatione a

r

e

di

eumento Inculenter experiri l[j.

uf

cet. — Qousque "vero, quove Jucceffa , |id im bac

ni

commoniratum. Foerimus opellay. judicium. effo

fert

penes «quiores epms vei Zrbitros. /Nec iccirco arro-

Il

Inventis

ii

gantius a/z'qm'd nobis im eo tribuimatgs.

unt

enim aliquid addere, parum efl , quiafacile. Quem

(unt

admodum itaque pejjume fibi eque ,

4c aliis confuleret,

o

qui foli fibi vellet [apere ita non minus inconnitum fo-

ret , €9 a-veritatis fIndio 4/z'enz'þmum, fapere velle

72052

-

uTT

- son ultra Aliorum cogitata. FHisce quidew, numquam

Jf

I')?'€li5 , fédr

ecotfas ,utuntur Inbenter fæzpz'mtz':ä d-

dioff, quibus datum non efl, pfittacorum in mo-

dum Aliorum vecncre ditata. z Smpz*g eorum quis-

que ingenio alletus propriis una, €9 ubique indul-

get meditationibus , €9- guæw*s fbi obvia mente *v0-

Íuit, fecumque exquirit , circum[pectiore profun-

diore

]

ue indAgine.

Ormnuibus TVA, PRAENOBE

LISSIME Dn. CANDIDATE! cognit.zef in [Cbo-

lis noflris dexteritas , €9 a[fiduitas , qua no[lras ad

ves omnes attentior. frequenta[li pralectiones , €9

ublicas, €9 prroatas , ut nullam earum . omi[leris

boram, poft 'TV À adzo jam laudabiliter editain ex-

aminibus noftris [pecimina.

Profe

uere itaque, €9

adauge, qua ex nofiris Aliorumque

j

anfifti, bauries-

que in po[lerum, doctrinis, propriis porro quoque me-

ditationibus INemini etenim non datae[l ubrvis lo-

corum frequens occafto, pro viribus,: 4 DEO con-

ce[fLs, E ad nutum YPSIVS f'remue adplicatis,vel mec-

dum coritata cogitandi, velmelius cogitandi non dum-

ooitandiin

virecogitata, vel minimum [olicitius exc

e

excogitata, &9 tratlata ofcitantius. . [INeque 'TIBI

roinde deertnt qmmadz' aj)portumbztey ,f'meþartim n

in praxi TV A fatura,quam «que, ac reliquas res

onmes, ad TE pectantes, quam felicilfImas e[fe jube-

at, precor, benigni[fimus omnis felicitatis noflra

óator &tatorque, cui nos, noflraque omnia, junttis

vecibus , devovemus fzpp/z'cey.

Dab. é Mufto. d. 19. Sept. 1771-

—

7s

-

—— —

—

-

— .

m £

^

ais As ] Mu

tlb d

-

-

*

"

*

-

X

b

*

"

am

"-

-

-

*

k

"

*

»

*

p

i

at

"

Á

I

*

*

b

. v

-

i

E

*

H

E

*

en

h,.

b m

&

L

*X

v«

fs

"

o*

^

F

.

N

i

-

»

-

r n

í*

-

-

"

h.

-

N

—

&

E

b d

le

" a

g

d.

w

Va

r

—

-

-

Fï

*

i

*

Hs.,

lA

K

a

1

N

WW

-

W

u

we4 s

"u

o

m

"P

*

*

MW.

"

K eoins

W us

L

bES

——X

.

Wï

at«

ts

E

Andi*

E

t

»

*

"T

*

i,

v

$4

at i

—

v

&

b*

w

^

P

u

-

pv

"s

ES j

—

n

o

..W

;

d.

E

e

r

*

TU

Af

ptt

s n

ia

ww

x

——

-

-

ume.«

H

Lv

p

n ts

E

$^.

MW

b*

LE a

*

-^

)!

.

—

H

a At

*

f

m

Tl

j*

-

-

-5

«»

o

w

e*

—

—^

r

"

ls

*

at

sdli .

*

d

v

- v

)f.öw

W

^d

MP* 3

**

-

"

Ws

r

v

»

*

MW

4

—

-

"— od

i

r

ha

y*. ^m

f

a

--

»

E

*

LY

x,

-6

—

*

W.

b

"uf

* .

—

—

**

u

"E

o gl

x*

d

Jxï.üä.

"

*

"

AT

LU u*

N* .

E

ix€

P

*

E

r nf d

fv

"

WH.

p

P

^

x*

E d

i.&oü.?;

w

$

(

hi, i

*s

A

&íw

:

".

—

"s

"

ww

r

95 ao i

x

J

:

r

RE

373

"T u

a

E

At

" at

"-

"r

i

;

P

^&.

T ^g

m d s

7

»1t

».

& w

»"

^

;

$

*

R.r

TM

p

£.

"

d.

"

d

**

"s U

*

m

dXs

2

i,

:

y i

EE

M.

aew

i

p*

*

"

---

L N

a

^C

K

v

W

UE

« s

4

"

l

s

j

m

u(y

m !

—

P

:

*

"

A.

i u

bua, Lie A

x!w

F

—

»

"-

E

b

—

L E

"d

^

& E

H

"

: É

-

,

Uïæ

M

BA

"-

i

-—

ET

PUN

-

d

E^

w

d um

gl

ioniod,

*f

h

b

$9

*

M

F

TE

-

anm

j

— *

atf

hs

Hi.æ

P o

"

".

N»!

A

-—

A

A. at

p« d

du MA

re

w

x N

o

g t

«t

— ad

[9

ab

r

,.

E

^

-

um m

d

L

Mu 4

:

&*

al m

ab

4

M

us

--

u ]

i m Mu

s

W

t

æw?

x

A. t

s..

MC

La st

4

&Y

P g

"

P s

»

CF il d N

*s

i

,

W od ub a,

h

F

j s Ptthy.

»i

du

:

"P

L

:

m

w u

p

"

, N

[

Z

-:U.all,

j

-*

-

o

^

w

ii P NUA

w.»..

"

-

b

P N

é

.W

m

v

u

ab d

M

A

*

Wt ,

ao a

-

t

—

—

*s

a

vj

£.

r*

UET a

v s

d g

hu

- m

Pa

3*

SH

a

g

p

rn

^

")

-

- s

w

Y*

5

, HNPE

*

.

&t- :M,

ff

bos as

aC m d

o

d

-

LOT

*

ub

*

À

-

X

fowee

N s

ts

-

m

e

A*

at

hus

L

d. 25

&aü F

—

n

&

*

PE Zs

"i

d7

st Lapi

t

A.

».Alxv,,-

L

ae- A

s r

u-

R

AE -

t

-

L.

-

»»

a

&*

"

k a

d Ts

m d. AF

Prjewt

s

L LA

s

* .

p

X^

k»x'

EM

n

Y w us Wor t r

a

9^ Ka ia

kl

y

o

*s

u$ —-

"

r P

P

hd

*

m

920 n

[

d-

,

v

£TX

w K

.

t

bt

n

E

-*

; 5

r w

w *

Bs u

*

^ al

" N

Mu

Vs m

——

k

n 5 u

!,* w

£t

wl

»^

L

»

w

w o

E v

*s

* o

L

P^

.

--

j

-

d-b i n

w

n x*

Ls

A

"at

v

"y

d-

"

-

&.

—

r

,

Á

P

A ul

E

A

-

m

L:

:

4

w* taar

p

$

MF T a

.VN

m:

w,u

aeiet

hs.

T ss

?-

P.

G

d

-

pol

af

*

ï&&sä

w; :

UW

a

—

»

5

f

Es adU d

w

.

MY

* sE

w BM r

lg

b ais

-

-

-

d

J , w

t ,Wmsw

-T

^

--

p

N N

P

"-

l-

"

PU«

J

lst a i

"d

d.

d

o

P atl

d

"

^&

LC

4

.

-

.H.

-

QUE a. LU

EU

"N

——

—

, *

roPw

» u

Y t

»m "T

w».t

*

Ms

"

]

um

-

m

—

d Ü5

m o E

tss

N

-

— ies

ao

a

a g

-T

"

n

D GC E

-

-

-

us

i

-

20

Z

Y

X

G-

W

b.'OLOGIA

19

l

8

(ONIS BRACHII.

1

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

HESEEZIMES UWMSUIGUUREU U UNDUN DUONAUOEUSEIRRURON

l15

QV A M

17

ILTATIS EBERHARDINO - CAROLIN A

O Batance Q

16

GNIFICENTISSLALO

-

OTENTISSIMO DVCE zr DOMINO,

EREH

Focus

15

Illll

DOMINO

[

N

AROLO

M

[

bERGIzF ET JECCLZAE Ral. Rel

N

PR/ESIDE

110

T

FRIDER., SIGWART

[

MEDICIN/E DOCTORE CHIRURGIJE

g

1IJE

PROFESSORE PUBLICO

[

JINARIO MEDICO

AULICO

l

DOCTORIS IN MEDICINA

E N

[

ERUDITORUM EXAMINI

SUBMITTIT

l5

RIDERICVS IRNSINGER

INIMONTANUS

l

E r o $I IT AONOUqIXUE

CVII,

SEPT, MDCCLXXI.

F-xSE- ASIE xSUE x Site sE ts o

TUBING £,

HOF. T FRANCKIANIS,

d. Conyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com