KaI600-2566_6 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 A. D. V. Decembr. A. R. S. MDCCLXXVII Pvblice Defendet Michael Christian. Ivstvs Eschenbach Lipsiensis Medicinae Bacclavrevs, 1 C TUNTSRNN A | | | E N " ph & ä ; * Pa » La E * * : d. /g; . * * 1 v i * & s * ^ * * as N t D b ^ i. L Á u d- Y ,ä'l ^ :ï 3 X E ln — * E i ia *;:; $ E M & s - * ET J t ; * ^ v» " 3 ** seodt " LA L4 j * d E 1 E * IN ^s 4 * n »* 3 «-—,C . f? &. ï& * s :E * * * * " k * - $s - x Ü h E . *5 " x ä'x E dl 5 - il * » d * ( * E 3 ; * n i , * - 1 * * osqar 5 X D 3 r 1* H * & P : e i Kl ^ x Z E x s w * ^a. * * - Y ?T gl w 3 & hs * "- 3 * N s : u E l-. d a d QO* & * L L. E x o 5 . *s L m *;äi * hs - n & As 5 4 " * * D E E "1 T L $. T Hw P Pj k s * h*& * W xX »-: 'w,v w "! L $ a E * * » d 4 tj t . 24 i : - * E^ "- t t ; 2 H g k $ d st ag TE 7 »^ æ"*'* —— de i : d ) . i^ 1 E » r s. x 43."" : P ais À æsl- » A. * t - E " " "s T ls. - R u - N " *s E ^ * * L L* ho d t* - * : D u i " *-&'ö* hs d w : E '5? ^r & 34 Á- "w » P * E w , * x gl ^ A & » * * Lj K E 4 * 6 1 * LE 4 * & st $l *5 ^ ï; "3 v* x E * E æïl'« b L^ x L * 2 * z o5v p 3 É d* * * * : A & d " ^ L E $ ] Vs 4 * k s : ä $ * " H " E £ i y, :i " E od * 4 Es L * " D ? 53 E * j '? & $. ET - Ae y : E d ; p A "2 x E . il * Eu v . L. Ed VT " 1 h &t E^ L * a f^ * - - » L h " Á - * X 7 a * fa. $ » g H L ; P ^j *e Fj ? * t * E d '-.';*?7; j & r " * E M : x E i p J " ^ 5 u 3 & u " ^ É X M H L T ü H E * £ : LW r de v * P E 3 r 3À L a p b * - iE & ii "1 4 E ases x a 3 n - - r RE —— us ii —v EL E AL v — E N E " AÉ E * EEE J 4 At d. "l m - qm g s s M g LA Vr L A nokel Sy aisf u.u g as ., ; - N m | b ü Q L. : — [ | a [ 4 N M " ts T i b ER z -R - 5 As x A - a $ x xE $s * i E . E r - - " A RC N e z B AR SSSAES T. RESS du M $ : N 33 gm N - E 5 EE - es s Bo N GNMAN E : : LE VSV PII SALVBRI ET NOXïO IN MORBIS INFLAMMATORIIS DISSERTATIO PRIOR QVAM CGIO'N. BN SY GRA'TIOSI MEDICORVM ORDINIS PUORUCODNME OH WISSE D. IOANNE GOTTLOB HAASIO MEDICIN. PROFESS PVBL EXTRAORD FACVLTAT MEDBD. ASSESSORE PRO GRADV DOCTORIS OBTINEND O A. D. V. DECEMBR. A. R. S. MDCCLXKXVII PVPBLLICE IDEFIENI)ET MKCH AEL CHRISTIAN.1VSTVS ESCHENBACH LIPSIENSIS MEDICINAE DACCALAMNLVS LI P5 I ASB EX OFFICINA LANGENHEMII r - m * x pou- f d / BU ^AU- À Üíg £a b AW 4' d E a (7^ Ll Lnd . cme 'N.; exwy IU q ]j a X [ z j, . 3' €; S N E À 4 , &j QU j ) NS E 3 2725 M z €- j " 32 N Q r 2 "d 9 o lb e N ii W Q IH XX DE V VSV OPII SAL BRIET NOXIO 1N MORBIS INFLAMMATORIIS. E D a E M 5 $ á anguinem, cordis contractione þroïeütï1n, InMoras vafo- WE Lsbg. a vafis arteriofis maioribus aeque ac minori- vuN avierio- . Jorum ofcilla- ^ bus non tam elaflica, quam neruofa et v ^ vll Jj l rorigi tali vi promoueri, ) facile conceder is, qui perpnderit, eum intra canales mufculofos et admo- dum irritabiles contineri, qui, quotiescunque a ftimulo sxcitentur , toties f& contrahant et irritanti cauffae reni- A.3 tc R« 3) GORTER.' compend. med, tract. 46. de accelerato humorum motu p. 235. verum confitendum, ibfa vafa motu quodam vizali do- nata efle; quo-fluxus álle promouetur vlzerius ; bunc morum elafficita- zi vaforum adfivibere alienmum extinguirur cum noftva virg — fentio; elafficitas enim. in fris nonu baec vero vis vermicularis forfan illi Jétiilis, quae obferuazur 3u inteflHinis, bretti « shorze quoque ceffaz exc. Á DE. VSY ,.oäu EA-LVBR.'l ET NOXIO . tantur.P) — Etfi enim in maloribus arteräs, guiþpe quae cordi propiores fint, non opus effe videatur ea, quae in minoribus tam valida eft,, mufcularium fibrarum contrz Gione, cum folam cordis vim ad fanguinem per 1fta va- fa promouendum füfficere quis putare poffit; attamen, cum omnibus mufculofi quid inhaereat, nil ab hoc ca- nalium genere alienum eft dicendum, quod mufculo con- veniat, et praecipua contractilitatis, quae iis ineft, cauffa in fümme irritabili eorum fabrica mufculofa quaeri de- bet. Huius autem motricis facultats, quam, cum e nerauorum fonte fluat, nerüofam diximus, non vbique eadem eft ratio: ea enim ad eum modum m continuatis iruncis atque ramis increfcit, ad quem vires cordis im- minuuntur, ita vt, quantum difpendi virium hoc ia re- motis partibus fecerit, tantum roboris vitalis et vi$ ner- vofae illis additum effeintelligamus. ^) — Vix erit, qui diffentiat, cordis motu humorem, arteriis inclufüm, ad arterias longe remotas propelli, et, quanracunque ra- morum fit refiftentia, impetum, a tergo globulis com- münicatum, non ita tamen imminui, vt motus fangui- nis progreffiuus prorfüs füfflaminetur. Arteria enim quotiescunque ligata eft, toties quolibet pulfü non tan- tum amplior, fed longior etiam redditur, et, fi rami ar- teriae maioris omnes vinculo conftrithi fünt, cor vehe- men- b) wnvTTSs works, p. 227. zhe fmall veffels tbevefore. apkich bave a muftular coot as w'elas zbe larger ones, muft neceffarily be agi- zated amitb altermat courradlions as ofteu as tboy are adied upou by any thing capable - irrizating tbem. €) Nam.fi iuxta experimenta clariffimi Wintringhanü truncorum ra- mi firmiores funt et denfioris fabricae, vis motrix quae a fabrica arteriae pendet, tanto erit maior, quanto plures in ramos arteria diuiditur. Vid. Ill. HALLER. oper. minor. tom. I. . p. 234- AUA T IN MORBIS INFLAMMATORIIS. 5 menter fe contrah1t Iängumemque magno renifü repcl- ^j Neque tamen inde colligi volumus, eandem vim COI'dlS in omnes arterias efle, et parem effe&um ad mi- nores et maiores pelunere nullamque ]n variis arteriis ipfius etiam motus fanguinis varietatem extare; opma— mur potius, motum humorum in vafis minoribus exigua ex parte ad vim cordis, longe maiori vero ad propriam ofcillationem referendum effe. Veluti enim natura, quae in omnibus, quae in animalibus conftiruxit - ordinauit- que, fibi 1pïä fuffecit, ad pondera mouenda, quae extus a nobis fuüftinenda et fi éperanda funt, corpon adiümenta dedit ofïïbucque mufculos appofmt, ita etiam ad fluida, quae in internis corporis partübus continer| earümque canalibus 1ncludi fcimus, propellenda , auxilia dhpoüut quorum varia eft ratio. Etfi enim vis illa, quae omnia in corpore regit, omnibusque paruübus vitam et motum tribuit Vmuerfahs et vbicunque loci in corpore eadem eft: certum tamen eft effectus eius, cum variis ad eos excitandos vtatur organis, modis oriri admodum diuer- fis. In vafis arteriofis maioribus et cordi vicinis potior motus fanguinis cauffa in contractilibus cordis fibris eft, in minoribus plurima nobis occurrunt, quae eam ahunde alisque ab organis repetendam effe. nobis : perfuadenr. COpla ramorum a corde remoufiïlnoi um, eorundem mi- ra et varia directio et conuolutio, au&aque ex maiore canalium numero et robore refifienua cauffae funt, ob quas fluida in iftis, per quas mouenda funt, angu&us haererent, nifi Vaf'd ipfa propria fuaà vi neruofa et vitali fubfhtuns humoribus fvccurrerent et eos ad eum. 1no- Az - dum d) HALLER. oper. minor. tom. L. p 185 6 DE VSUY OPII SALVBRI ET. NOXIO &utm proiierent, ad quem vel 1nterno et proprio, vel ex- terno, a vafis ipfis lonze remoto, fümulo excitentur. Vt enim cuique neruofae et writabili parti fims a quo aliae'non irritantur, fümulus cft5 1ta vaía arteniofa, for- te et venofa, a fanguine ad contrathionem euocantur, qua m re non qmd;m ad prefhonem fed vt cum CL WHYTT fengiamus. ad pr opriam €1uS IHLXELOD-GLQ, 4quae mritabilitan vaforum refpondeat; mentem: dingimus. *) Morborum enim phaenoinena aeque ac propria humo- rum cuiusbhbet hominis mixtio luculenter monílrant, ner- voífarum ac irritabilium. parrium motum tam naturalem quam praeternaturalem ; ex propria partcularum, quae humorum et fangumls confhtuuuae funt, mdüle aefti- mandum effe, quae cim modo mitius modo acrius cele- riusque neruos ftimulent, variorum motuum cauffae eua- dant Sumulum vero non femper in vafis ipfis effe, fed aquacunquere, quae neruos moueat, proficifci, non potuu: negari,, fi cogitare velimus, quales in 3is, quibus nerui ex- terna cauffa moti.fint, 'excitentur effeQtus quantaeque in tmotu vaforum a nobis defcripto oriantur turbae; ipfae venae vel fanguini ab arterus minoribus appulfo cedunt, et eo turgentes ruborem cutis monftrant, vel, laxae, pai- 101'15 cauffa. ex1ftunt 3 $. II. AMotus ofcil- Haec cerebri, neruorumque poteflas non tam an- latovii effe- ss puftis circumfcripta tenetur terminis, vt fanguinis tantum mo- €) wuycT's effay of the vital and other mvoluntaxy motion of animals, p.28. of the motion of the fluids in the fmall veffels, P- 228. f) sENAC traité du Coeur. II . I08. I09. HALLER oper. tnit de fanguinis motu eiusque cauffi.s: P. 233* IN MORBIS INELAMMATORIIS. 4 motus ab ea regatür; ea etiam, vitra vaforum rübrofun limites extenfà, ipía fecretoria et excretoria comprehen- dit atque terruiorum humorum euolutionem et curfüm di- rgi. um enim eos audiendos '"negemus, qui, vt ex iftis, quibus impedita eft fecretionum doGlrina, fe extri- cent difficultatibus, dari in minimis iftis vafis motum ofclatorium diuerfi generis exiftiment, quem diuerfae fecretionis humorum cauffam effe? Non dubitemus mul- tum, vnde ifta in fibrarum vaforum minimorum motu affumta varietas oriatur; et quae cauffa fit, cur fecretio- nes, etfi copia mutentur, loco tamen nunquam a Ad I e in- veniantur; füflicit fcire, eadem vafa, vt fanguifera, irzi- us tabilitatis imperio fübeffe, quae, vti rubra a ftimulo (àn- guimnis. excitata reaount, eundemque mouent.et mi- fcent, ita pariter a liquidis diuérfi generis euocata, non vbique eadem et fimili ofcillatione, fed admodum diuerfa, humoribus irritantibus renitantur. Quamuis enim iis, qui fingulis vifceribus fanguinem füi et proprii generis attribui fcripferint,. affentiri nolumus, cum nulla nobis fuficiens ratio commemorari poffit, vnde ille particula- rum felectus conflet; verofimile tamen eft, in arteriis vifterum diuerfae flru&urae ob diametrum , anaftomo- feos rationem, flexionem et longitudinem ita mutari fan- guinem, vt in ramis a fyftemate vaforum rubrorum re- motioribus, fluida proprii et füi peneris vi attraGionis colligantur. Quibus pofitis, non folum hoc fequitur, va- forum fecretoriorum et excretoriorum tam variam pofle eífe ofcillaionem, quam variae (int fpecies fluidorum a fanguine promanantium, . horumque plenam elaboratio- nem et excretionem ea ratione metiendas effe; fed er hoc eft ;corïx*cederxd'um, ofillatorio hocce motu ex cauffa, quae extra 8 pE VSV OPIL SALVBRI ET '*«Nwoxxo extra Và(a extar, depráuato, ipfas has functionés mirum án modum turbari et modo imminul ,. modo augeri pof- fe. .Phyfiologicae huic fpeculationi diutius cogitatione 4 inbae Iv ^ r emus; nifi iàm haec ipfa argumento eflent,. mo- tu. vaforum neruorum culpa mutató, tum. mixtionem - fànguiniser humorum, tum motum eorundem peruerü póffe. ^ Quidquid illud fitj quod vim nerüofam diximus, fiue eam foli parti folidae neruórum tribuamus, fiue flui- do proprii generis et quoad maiorem eius partem nobis non cognito, fiue vtrique eanm ineffe ftatuamus, «certum eft; pofís corpori fentienti varia accidere, quae cauffae -euadant, quae neruorum. á&tionem ita mutent, vt vafc- rum motu vel au&o, velimminuto, humores a naturali miüxtione et motu defle&ant. ld eorum maxime, 'qui magna irritabilitate praediti funt, exemplis conftat, qui, quacunque cauffa affe&ti, circuli fanguinis mutationem ex- periuntur. Recentiorum nonnullis haec ita, placuiffe le- gimus, vt omnes morbos a neruis deriuandos horumque praecipue in exhibendis medicamenus rationem haben- dam eíle cenferent. $) . Quam vero fentantiam eam ob cauffam, quóniam multi morbi, nifi humorum antea ra- tionem habuefis, eorumque vel copiam vel mixtionem mutaueris, vel peruerfam eorum partem expuleris, non fanantur, non , in vniuerfum Valete .et lilniïandanï effe pu- & tamus. ") $.HL. $) MYSGRAVE, de neruis eorumque morbis, verf. teuton. b) Quicunque arbitrantur curari omnes morbos, düm nerui muten- tur, his opponi poteft, inflammatorios morbos faepius non prius tuto et ita quin mali quidqua m in corpore relirquatur, nifi ve- naefedio vna vel altera praemiffa fuerit, fanari. Febris biliofa et inteftinalis nulla prius eft remiffio , quam materia corrupta et bi- 10- .1510fa per euacuantia e corpore fuerit remota , quo fad&o ipfi tus IN MOBRBIS -INFZA?&IMATOä*IïI;*S;- » IIL $. Refoluzo fanguinis ergo non femper à materie, Di/oofzio od quae humoribus fuerit admixta diuque in corpore ante "?r^um in- imorbi acceffum latuerit ; fed interdum ab aliis cauflis pes: m det, quae folidis attribwuntur. Etfi enim nondum in corum partes nos fle&i paffi fimus, qui eo vfque a ve- terum «loGrina recefferu - nt, vt, quae de crifi et co&tione fCl' ipta funt, ea fere vana atque irrita ludicarent *), ma- teriam, quae vel aegrum tollat, vel in declinatione mor- bi expellatur, folis folidorum contractionibus praeter na- turam fa&is nafd, non autem in fuidis euolui rati ; ea tamen, quae hactenus de fibrarum motu difputauimus, quemque conuincere poremunt, in fniflimo quolibet, vel fine fomuite putrido, morbum acutum inalignum et exitiofum fieri poffe, etiamfi neque in folidis neque in fluidis notae antea apparuerint, quae tanti -mali füfpicio- nem potuerint mouere, et in iudicio de morbo ferendo 20$, nifi ad cauffas ftimulantes ref; pexerimus, admodum fali poffe. Effedus enim in iffa quidem re idem erit, etiamfi cauffae fint. diuerfae, poteruntque humores re- folui, fiue nerui fint a ftimulo vafis inclufo , fiue externo, commotl^).. Sed alia eademque non minus vita infidio- fa humorum corruptio phlogiftica eft, quae, cum ofnni iorbo inflammatorio coniuncta, non migus , àc putrida, 2 ni- tus:pacati funt. Cortex peruuianus febrim intefmittentem no& prius tuto et ita tollit, vt mali quid non relinquatur, nifi mate- ria fuerit refoluta et exturbata, fed tum vtiliffime neruos contra ftimulum. munit, $j cauffà non amplius in materia febrili, fed ia nimia neruorum fenfi litate quaerenda eft, i) FORDYCk, de febri -,- * k) In partibus, b. putrid. et inflamm. verfión. teuton. p. 142 X quarum nerui ligat! erant, putredinis 1 : »Hgna erant, '111. HALLER. exper. de partib. fenfilib. 1$92. IO DE VSV OPII SALVBRI ET NOXIO " H 4 nimia vaforum irritabilitate inafcítur. ^ Quicunqnä in eam incidunt, in iis febrim inflatmmatoriam praecedunt cauffae, quibus vis ineft, qua nerui maxime commouert vaforumque fyftemaagitari poffint, . Nouimus etiam non folum eos inprimis ad hanc effe praedifpofitos, quibüs tantum eft corporis. elafticum robür, vt fibrae vaforum, neruorum facultate excitatae, fortius fe contrahere et in fed eam etiam fanguinem. vehementer reagere poflint , motui vaforüm parem effe confendam. Cum autem de remedio agere conftituerimus ,. qaod, . fi in morbis u- flammatoriis re&e ádhibitum fuerit, propterea quoniam eius virtute impetuofà vaforum: a&io refraenatur, prae- fentiffimum auxilium eft, etgrauiffima mala anteuertit, : imprudenter tamen fümtum ingens damnum affertfebrim inflammatoriam eiusque ftadia breuiter fpectabimus, et de víà opii in ifta -morþorum daffe nonnulla in geüerc addemus. IV. Febris inflam- — Inflammatoria febre labcsasicid dicitur, in quo non ahaioria, .folum pulfüs celer et durus 'eft, fitisque moleftiam facit, fed totum etiam corpus vel pars eius rübet et dolet; fi dolor partem tantum obfidet; grauis eft, fin toti corpo- zi ineft, de molefto magis fenfu, quam vere dolorifico aeger conqueritur. Symptomata haec a fpaftica. cordis vaforumque contra&tione adeoque nimio oftillatorio mo- tu naícuntur'et irritabilitatis nimis excitatae effectus funt ; quod non negabit, qui ad cauffas remotas tum externas, Ponamus enim, quemcunque tum internas attenderit. vel ab acri inflrumento effe laefüm; vel obtufo vim ei ef 'fe illatam, vel eundem frigore effe ta&nm, qnod non tam humores cogendo, quam folida ftimulando in animale COI- ll IN MORBIS I-NPI'.AMMATOR;I'IS.' corpus agere opinamur , " certe vulneratus, vel contufus grauem, is yero, qui frigoris vim expertus eff, leuem et, fi cauffa fortius egit; etiam grauiorem fentiet dolo- rem. . Sed quid moleftus ille fenfüs aliud eft, qui mente percipitur et dolor dicitur, quam fpaüni index, quia fti- mulo partibus neruofis et vafculofis impreffo fuerit eXci- tatus ? Protinus ea oriuntur mala, qtae diximus cum inflammatione efle coniun&a, eademque euadun: tanto maiora, quanto maior vis a ftimulante parte fenfiliffimis vaículis- fuerit ilata, quaeque tranfirum fanguinis, wt per totunr arteriarum genus, ita maxime per eas, quae laefae partis funt, au&tum effe indicant; qnod miran- dum non eft, cum cerebri partiumque omnium, quibus nerui intexti funt;illud fit commercium, vt, fi vis ftimuli ad fenforium commune füerit propagata, totum corpus elus particeps reddatur, fpafinusque vniuerfilis: excitari que- at.. Cum vero cerebrum ne leuem quidem ftimulum im- pune ferat, ad eum víque modum eias in mouendum fanguinem imtenditur vis, vt, quae partes impetum eius antea moderate expertae erant, eae illum fortiorem exci- pere cogantur. "Tenfio arteriarum, quae tunc temporis tangentis digito percipitur et magniradine, duritie et celeritate pulfüs cognofcitur, non effe&tus eft, quem foli cordis fpafino. tribuamus, fed in ipfis earüm tunicis mu- rationem fa&tam effe indicat, quae ad vniuerfüm arteria- rum genus pertineat, quaeque a. neruis quippe cum: iftis canalibus connexis proficifcatur. , Solet quidem in non- nullis, qui febre inflammatoria decumbunt, fieri, vt in pulfu ea, quam nimiae irritationis cordis et arteriarum fignurm effe affirmauimus, magnitudo et duritiesnon per- cipiantur: fed, cum huius rei cauffa nimia vaforüm ma- B 2 iorum I2 DE VSVY OPII SALVBRI ET Nd:;xo iorum pïeniäudo fit ex fpaftica minorum contractiote na- ta,!) fa&aque fanguinis miflione pulfus, qui antea ob nimiam refiflentiam humoris mouendi depreffus erat, attollatur; ") certum eft, yt in quacunque inflammatio- ne, ira etiam in hac, in qua paruus et contractus pulfüs nos fallere poffet, vim vaforum vltra modum auctam effe. Caufla, quod vix nata tali febre et antequam fpif- fitudo inualuerit et corifirmata fuerit, fecretiones 1n vafis ferofis et lymphaticis perturbatae et paene íufflaminatae fint, non alia eft, quam, quod arteriae his vafis proxi- mae, nimia fua et fpaftica ofcllatione euolutionem et fi- milium parücularum conimunéionem impediant, et fan- Hinc 1n tó- guinem in venas impetuofius protrudant. pica inflammatione ruboris tumorisque cauffa non in fo- lis arterüs, fed macis in venis eft, quippe quae, cum mo- tui ofcillatorio arteriarum aucto refiflere fatis non pof fint, fanguine ita ebruuntur et dilatantur, víque dum Vel natura vel arte fpafmo vniuerfali, tam illo, qui 1n arterüs efl, quam eo, qui venas obfidet, foluto, fanguinis per vaía liber tranfitus fa&tus fuerit. Ó $. V. l) Cumi vafa miníma fpaflice contr&a. fint, fanguinem ex vafis ma- ioribus difüicilitis admiitunt; vafa maiora fanguine obruuntur; fed eum Ípafmus etiam' haec atüingat, ipfa anguftiora et contratta fedduntur et pulfas paraus ac contra&tus eft, donec fpafmus fo- lutus fuerit. Hinc in horrore febris intermittentis cephalalgia a fangoine ad laxa cerebri va f 1 à compulo [fymptoma hoc celfat, pulíusque ereícit, fi perfpiratio auéta fpafmum folutum effe in- ; dicàt. m ) uvxuaAM.lib. r. de febrib. cap. r. Hic autem medicos iuniores ad- moneüm, ne pül/u ofpreffó decipiattur, qui faepius a timia fangui- nis copia órizur 5 quod ex. arreriarum po[L fanguinis im eiusmod? ce- Jfibus emiffónem liberiori ez fortiori conzraciioue apgaret , V& expe- rietsià docc p. 19. edit. REXCHEL: IN MORBIS INFLAMMATORIIS, Á $ V Si plethora mature imminuitur, et aequilibrium ca- Felririnfam- fecretiones at- "ateríae [fa- nalium humonsque us contenti reddltur, dium €raudita- Hs que excretiones -omnes reftituuntur et febris decrefcit, fenfimque euanefcit: hac enim ratione ftimulo a vafis re- imto cordis vis ad excitandam canalium actionem non amplius inuitatur Quodíi vero apta auxilia ad. immi- nuendam vaforum vim vel prorfüs non, vel tardius ap- plicantur, vis vaforum humori contento inflammatoriam fpiffitudinem inducit, quod nifi inflammatoria et alba fan- guinis e vena mifi crufta, faltim fpifía eius indoles quem- que edocet. Remedia, quae in initio mnorbi vix genit efficaciffima füunt, febrimque coercent, ne tum fünt ne- gligenda; fed cum ex eorum apphcatxone in principio morbi facta, tota febris ceffet, parum bene tamen illi age- re Vldentur, qui in eorum víü nimis perfeuerarent, natu- ramque in proprium füi detrimentum vin Vaforum in- Sunt nimirum vt in alus, ita tendiffe fibi perfüaderent in febre inflammatoria duo tempora ponenda, quae a medico, qui 1n. formandis indicationibus ab errore fibi cauere cupit fedulo diflinguantur Primum tempus cruditans eft, quae, cum antea in hamoribus non exti- tent, au&um vaforum motum, vt effectus cauffatn fe- quxmr er cum febus 1ncremento augetur. Coniuncta mala, vnde vitae plurimum periculi immineat, fanguinis fpiffitudinem . eiufdemque expanfionem intra canales effe certiflimum eft; alterum enim ex phlogiftica eius ex ve- na niif mixüone apparet; alterum inde concludimus, quoniam, etiamfi durities et fortitudo pulfüs venaeféctio- ne imminutae fuermt hae tamen breui poít denuo na- tae, nouae plethmae, quae vafis ftimulando moleftiam ^5 delt' D H 44 DE.VSV OPII SALYBRI ET NOXIO facit ihdicia exhibent. Hanc yero expanfionem atque rarefactioriem- non aliunde,. quam ab ofcillatione folido- rum aucta derimandam efle experientia docet, qua fcimus fi quid vaíis 1introducatur;. a auo. fimulentur, prounus plenitudinem eorum augeri. Quae enim effet alia. caut fa, quod, licet faneuinis copia imminuta. fuerit, feruor tamen ille atque rapldus fanguinis fnotus non mh vel re- . petita. venaefeQtone,. vel additis. alius generis euacuatio- nibus. atque excremombus reflringi queant; quam quoniam fümulus et fpafmi vaforum nondum mingati fint? fed.cum antiquiorum teftimonio et experientiae vo- ce comprobatum eífe íciamus, naturam morbos curare viresque eius medicatrices temperandas et motus a medi- co dirigendos effe ^), medentis eft eo refpicere, quo vf- que ifli iotus vel ferendi vel refraenandi fint Quen- admodum enim ;ruptura vaforum, eangraena et putrida fibrarum arrofio, vnde vel partialis vel vniuerfalis. vita- lium partium nafcitur deftructio, nos monet, vt alacrita- ti fludeamus . et if inens periculum auertamus ;. fic im- prudenter fefünando natura a nobis non iuuaretur fed ceruffime- praecipitaretur. $.. V1 zeMibut COCLiO- lei vires motibus febrilibus nimis exhauftae, fed Vel 25 €et Crifeos J'ebris inflam- fponte, vel auxiliis, conferuatae fuerint, cruditatis temptus 2atoriae. illud, quod coähoms etcrifeos eft, excipit, qüod inren- fa vaforum. ofcillatione et fymptomatum omnium aug- mento portenditur, et in quo aeger, nifi vel morbi vel curationis culpa omnia pertmbentul duplici euacuatio- ne mdicatur. Viícida matena, nimia folidorum actione nata ) GAVRBII mfhtut. pathol. p. 7o IN MORBIS INFLAMMATORIIS. 15 nata et au&a, iisdem viribus, quibus orta erat, refolui- tur, coquitur et per omnia. colatoria euacuatur. Patet mde fludiofe ea febris inflammatoriae periodo euitanda effe; quaecunque criticos iffos motus perturbent, qui- busque effici. poffit, ^vt inchoata : coCtio füpprimatur. Quicunque eo tempore euacuationem, quaecunque illa fit, nimis augent, naturamque in expellenda inflamma- toua materia potenter iuuandam effe iubent; non minus errant, ac illi; qui eam ineptis auxiliis retinent motusque foplunt Prudentis medici tunc eft attenäere an omnia colatoria, 1npr1mxs fudoris et vrinae, libera fint, er, fi qua huius generis excretio impedita vel imminuta füem ea eít excitanda. 'Cum vero crifis naturae opus fit; appa- ret, nihil fere eo. tempore falubrius füaderi' porrigique aegro pofle, quam eiusmodi potum, qui vifcidam ; quae motibus febrilibus co&ta et in pus mutata eft, materiam diluát et ad tranfitum. per. vaía excretoria aptam reddat. Saepius autem accidit, vt vel nulla; vel parca vifcidi in- flammatorii « COPI& 1&15 colatoriis extermmemr fed maxi- ma eius copla ad partes vel externas vel i mternas defera- tur et topica exiftat inflammatio. Hunc coétionis effe- Qum, qui phlegmone appellatur, |criticum puris ad va- rias partes decubitum effe- variolae monftrant, quaruim febrim füppuratoriam nil aliud effe ; putamus, quam hanc a nobis affümttam coctionis fpeciem, quam phlegmo- nen, diximus. Veluti enim tum, cum materia variolo- fa m 'pus conuertitur, febris; quae antea mitigata erat, intenditur et.eo ipfo rempore quo papulae pus conci- plunt et venenum variolofum tranfþnatm increfcit; ita in.quocunque morbo inflammatorio anxietas, fitis et alia febrilia fymptomata, ne quid detrimend. nauua capiat, patien- DE VvSV OPII SALVBRI ET HOXIO 16 patienter ferenda, coCtionem et crifin inftare praenunciant atque pyogeniae teftes funt. — Vicera manantia in aegro, quem inflammatorius morbus inuafit, ficcefeunt, neque prius purulentum liquidum effundunt, quam phlegmone aliquamdiu partem. obíedetit et in pus conueríà fuerit ad eundem modum, ad quem vlcus, infitionis variolofae cauffa factum, ad certum tempus ficcum eft, mota vero febre fuppuratoria copiofüm fomitem. variolofum eiicit, Huius phaenomeni non alia eft cauffa, quam quod ma- teria febrili vaforum motu praeparetur et puterur, mu- anfpiratione expellatur. tataque eriü metaflatica et tr * Go&ionit et Vti vero febrium inflammatoriarum ob corporum, erifeos varius feranius. quae iis afficiuntur, diuerfitatem non vna, fed dinerfaratio eft; fic coGtionis et erifeos terminus varius effe poteft: qua in re ad ftimulum humorum, quem folidis inpri- mjunt, maxime refpiciendum efl. — Vel enim humores fani nec male mixtiin vafis impetuofius mouentur, quo- niam quocunque errore diaetae commiffo. febris excitata eft, vel latuit in aegroto corpore morbofus fomes, qui aucto hoc folidorum motu extricatur eoque magis ftimu- jam, quem fanguis folidis applicat, acuit, quo maior fe- bristemporevaforum fenfihtas deprehenditur n illis facilis eft inflammatorii vifcidi mütatio et euacuatio, fed in hisob nimis excitatam irritabilitatem 1n ruinam partium conti- nentium et corruptionem contentarum ingens declinatio. Acrimonia enim agitata et- motu folidorum nimio euolu- ta fanguinem et humores omnes refoluit et 1in putridum Quidum conuertit; quo fa&to, putredo, vitae animali infi- diofà , exitium affert, vel fanguis, fpafinis in neruofis par- tibus au&tis, ad encephalon vrgetur et tota huiusad vitam COR- - AGNC M ORBIS »fuN;F'E-A MMATORIIS.- 17 conferuandam adeo :neceffarii vifceris fünclio intercipi- tur.- Hanc febrim inflammatoriam compofiram , illam Timplicem vocamus. |' Neque tamen quisquam fibi per- füadeat, ad curandam febrim inflammatoriam compofi- tam et cum fpecifica cacochymia coniun&tam, ab initio €t co, quo crudi humores fünt, tempore aliam, quam quae fimplici adhibeatur, eligendam effe indicationem, Quemadmodum .enim in febre inflammatoria fimplici ea remedia adhibenda- funt, 'quae plethoram imminuant, auctum cordis vaforumque minimorum fanguiferorum Torum automatcum íeu ofcillatorium remiífiorem red- dunt, fpaímosque fopiunt; ita in compofita, antequam id, quod ftimulum fanguinis auget, tollere velis, eae- dem adimplendae íünt indicationes. Qui 'enim .acri- moniae propriae indolis et humoribus admixtae propria et ad eam corrigendam celebrata remedia adhiberet, ne- gligeretque inflammatoria fymptomata, hunc fe cundla- tüum indicationi m » inus rgenti adim pl-gndge operam de- ääi(ïe ferius poeniteret. $. vmr. Praemiflis iis, qtïa^e morbi 1nflammatorii notionem Oi vire; | [ continent, ad alreram et -difficiliorem commentationis ""!/nes. partem pergimus, 'in qua, cognitisopii viribus, de ap. plicando vel omittendo hoc remedio in febre inflammato- ria nonnulla in genere proponere in animum induximus ; Qqua in re non fequimur €0s, qui vires medicamento- rum ex fola mixtione et experimentis ; quae cum fanguine extra vafa miffo, vel animalium venis infufo infütuta J fuerint, declarare cupiunt, hancque le&ifiimam vel falubres corum, vel noxios effe&us explorandi methodum effe fibi C per 16 DE V$SY OPII smv?iam E* Ncïs'xxd; perfüadent. Nequeenim chemica analyfis, nec eius cura fanguine e vena detrado commixtio, quaecunque de- mum.argumenta Cl. TR ALLzs ^) inde depromat, nec faporis odorisque fenfus, vt in alis, fic in hoc medi camento explorando. noftram explent fciendi cupidita- tem, ^ Optimam, qua incedere nos oporteat, viam effe putamus , fi, exemplum Clariff. v o v N G.P) imitati, €x effe&ibus, qui ab.opio iniis, qui illud fumferunt, Ori- Praeftantiffimum untur, ad vires eius concludamus- enim. vires medicamentorum definiendi adiumentum hoc eft, vt, dum aegris ea exhibemus , ad effe&us proprios et qui.in omnibus, qui iis vtuntur, excitantur, fludic- fe er diligenter attendamus. Permultae. funt cauffae, faepius: ne. medico quidem notae, quibus a&tio medr- camentorum.ita. mutatur, vt aliim his, alüi in aliis ape pareant effectus. Opio- autem. famto. fanguis tut- fanguinis progreffiuus. ac intefti- gefcir, febris.er motus nus augentur 2), pulfüs, qui paruus et depreffus erat, in» fürgit pleniorque fit, et animus exhilaratur *); fin paulo maior affumta fuerit eius copia, vomitus oritur et in ven« Hinc concludie tricüli membranis fpafini oriuntur ^).. mus, opium corpori appicatum primum neruos ftimu- lando agere,. quibus excitatis;. poftea: cordis vaforumque motum ita augeri, vt circulus fanguinis auctus. non: effe- &us fit rarefa&tionis quam Cl. z:&.A L L £ $ aliique ab opio. fed compaginis neruofae proxime grjoficifci; ftaruerunt;, viribus: o) de-víu 6pii5—.*tom; Ip 8$3: p) treatife on. opium, Lond: 1753.. q) LvpwiG. aduerfar. medicopr. tom.- L. part: II.j p '5?1;,;:. r) TR ALL.lib.cit, tom. L. p. 92. s) wnuTT of the caufes of nerveus *wdifomc-ïers., p. 545* 7N IN MORIS INFLAMMAT ons. 19 viribus opii ftimulantibus excitatae. -Hanc opinione:m non folum celeritas fuadere videtur, -qua .effetus in cor- poré-exiftunt, fed exigua etiam eius quantitas, qua vni- uerfae corporis aCtiones perturbantur. /Quamuis enim qua ratione volatiles et fubtiles .opii partes vel in fines neruorum agant, vel ab iis exceptae ipfi cerebro come municentur , explicare non pofífimus ; .attamen fi ab ana- logia aliorum, quae.corpori noftro applicantur, con- cludere velimus, .nouimus, .eam .neruorum naturam effe, vt etiam ab aliis, particulis fumme volatilibus prae- ditis, afficiantur et excitentur, vt primum illae finibus nervorum contiguae ffaClae fuerint- Quibus . commoti cauffam excitati motus cordis.et vafornm non tam in fanguine, ab ipfo opio :mutato .atque rarefacto, .quam in neruis, proxime a fübtiliffimis eius particulis. irritatis, quaerendam efle Aimälligim.usc ] 5. ]Xo Phaenomena, quae o;pfïo?v'ires cardiacas talesque, Zwes us uae , neruis ftimulaus , motum fanguinis excitent, ineffe /24/modicae. - fignificant, alia fequuntur, quorum ex praefentia alias &i ineffe patet vires, prioribus contrarias, antfpafinodi- cas, quibus nerui fopiantur. n his fpe&andis praecipue ad mutatam cordis er arteriarum actionem attendimus, non ignorantes, poft opii víam pulfum paruum et con- tradum in plenum et celeriorem mütari , eundem tamen poftea, manente plenitudine, tardiorem fieri. Cum vero in pulfu celeri et paruofpirituum animalium!in cor et vafa influxum nimis impetuofüm et irregularem , hafque partes contra&tas .effe ponamus, plenior autem tardior- que fa&us .pulfus- Cor et.v afa remiffius liberiusque agere Qra indieet, A — 20 DE WV$SY.,OPII SALVBRI ET NOXIO indicet, vires adfint neceffe eft, quae iïäai'müm-tolbht» effraenatum liquidt neruofi. motum: cohibeant, et. caua, Haec quae contra£ta antea erant, ampliora efle. finant.. quidem non tam fanguini rarefaCto,. qui vafa diftendat,. quam fübtiliffimis. potius. et efficaciffimis paruculis. attri- bnimus, quae vbi neruorum: finibus: applicatae fuerint; non folam vim eorum infringunt et neruofas partes relaxant, fed in ipfum. cerebrum, vt videtur, agunt viresque ei fübripiunt, Quamwuis enim norr negamus,. quasdam particulas. a. venis. reforberi,. quibus. fanguini admixtis et cum: eo ad caput delatis, ea in fecretorio apparatu cerebri exiffat mutatio, vt nerueum liquidum: partim- parcius, .partim lentius. per neruos deducatur; mira tamen eft, qua particulae hae vaporofae in. ven- triculo., vel in. quacunque; cui. applicatae: fuerint, parte;. calore refolutae neruos. afficiant;, et in- cerebri fün&io- nibus poteftatis füae figna exhibeant;, celeritas, cuius rei non alia cauffa effé nobis videtur, quam quod illae proximie: in netuos: et: cerebrum: iis contimuum: àágant. Proximus, qui neruorumr, per vires opii factam,. füp« preffionem. neceffario: fequitur, effectus.eft ; quod va- forumr fünguiférorum genus relaxetur, cui relaxationt nontantum: arteriae, fed ipfae venae, quas fanguinem infita et a neruis accepta vi continere, irimo vere füs cor premere fcimus, 'ita obmoxiae funt, vt fanguis. in omnibus: partibus tardius moueatur.. Extat igitur non folum: doloris partis affe&tae remiffio, fed fuppreffit etiam totum: corpus: talis ex immobilitate fanguinis: at« que hümorum: natus languor, qui virium refe&tionem Cum vero in nulla parte teneriora inuenian- exigit; i:a*es tur vafa, quam in .cerebro-? cuius nom. tantum: arter * ita IN MORBIS INFLAMM.AATORTIIS 21 ia- denfim cellulofam atque e elafücam, quahs aliis im fed' etiam locis in arteriis effe. foler, non: habeant '), venae tenerioris laxiorisque compaginis nobis vifae fint ^; nullibi, quam in hoc vifcere, graulores narcoti- carunr opir virium . fünt. fequelae; Noumnus enim, contratlilitateny cordis vltimam: perire, et, etamfi in alus. partibus per opium 1am abolita fuerit, tamen in corde aliquamdiu fuperftitem effe ) ; legimus etiam ex- perimentis a Cl. wrRTENSOHNO 1epetms 3') cotn- probammï effe, irritabilitatem in vafis minimis citius, quam: im cordis fibris: extingui ; vnde: patet,. imminuta m laxis encephali vafis refiftentia , fanguinem: poft opii víum ad'caput cogi et ad flafin in laxis venis difpo- ni. Cum: vero: tum: ob: mollem et teneram fabricam, tum. etianr ob conftantiany atque . perpetuitatem actionis nulla corporis pars affluxum fanguinis,. vel aliquo modo auctum,, aegrius: ferat,, quanmr cerebrum ; effectus in re- laxats cerebri partibus er vafis eo: erunt: magis perni- ciofi ,. quo liberius fanguinis ad. caput, fuperfüte vel parum imminuta cordls contraétilitate, . fuerit compul- fus. Hinc a. premente et. vafa diftendente fanguine fomnus;, et, fi vel non omnes fibrae nervofae,, vel non omnino C 3 t) BOEREAAV. praele&. 'academ. tom. IT. not. H AL L. m: p- 344- u) Quemadmodum in arteriis cerebri fabrica minus déufa eft, quam in alüis arteriüis corporis; ita, fi venas per piam matrem 1eg1eH' is et finui longitudinali infertas cunr venis aliarum. par- tium comparauimus ,. femper nobis ufae funt. teneriores et magis pellueidae.. X) EALLER. elemi. phyfiol. tom. 4.. p. 459. vita /itpere;/i, du morus venrviculi er imeflinorum abolenzur. y) Difputat. de'opio- vires fibrarum cordis debilitante et motum tamerr fanguinis augente $. 49. Monafter. Weftphal. 1775.. 22 DE VSV OÓPII SALVBSRI ET NOXIO omnino, irritabilitete primatae fint, fhmulo prementis fanguinis adhuc percepto, conuuifiones .et veri motus epnepugx Oriuntur, 5 - Virrum effe- Narcoticas et principio: vitalt infenfas vires, qui- Gus opii folis QUWIOHS anzi- bus, ftupefactis neruis, irritabilitas vaforum 1mminua- fpafmodicis tur, opio ineffe, experzmemls intelligimus , num vero attribueudi . a olis ifüs Vmbus omnes, in corpore ab opio nati ef- frnz ? .fe&us proueniant et omnia, vél ca, quae calefacientem facultatem monftrant, phunomena inde exphcanda fint, an potius illud ab initio ftimuli 1nftar agat, 1d. difficiüio- ris quaeftionis effe videtur, quum non deficiant, quae in vtramque partem dlfputarl poffint *). Ex hydraulicis notum eft, in aeftimandis viribus, quibus fluida per ca- nales. moueanrur, aon potentlae tantum mouenus, fed relifteniae enam capalium rationem habendam effe, *.Vnngue viuam mouentem tanto magls mcrefcele, quan* to. plus refiftentiae dematur, Ergo quidquid canalibus minimis arteriofis eam infert difpofinonem, vt cordi mi- -nus relítant, vim eius viuam auget, efficitque, vt fano ulS , imminuta latemm canalium refifk:nna celerius €t malou cum 1mpem moueatur. Opium, cum irritabi- litatem 1n vafis minimis non ln'llnl.lat tantum, fed eam eram citius in bis, quam in fibris cordis minorem effe inbeat *), efficit, vt vafa ad ftimulum fangmms remif- us contrahantur, et, quod confegmtur, minus re- fiftant. 7) VOVNG loc. cit. p. YÓ6t. "TR ALL. de vfu opii tom. T. p. 194. wuHv-TTSs account of fome experiments mad Wïïh opium P. 3?4- 3) wuüvTT, l c. p. 324. * * IN MORBIS INFLAMMATORTIS.. 23 fifant.. Plenus itaque püliüs , expeditior fa&ta fanguinis circulatio, perfpiratio au&a, vigor, qui in principio: in i, qui opio vfi fünt, animaduertitur, cum im promptu fint horum omnium phaenomenorum cauffae, cffectus effe videntur a nulla alia, quam narcotica facultate, pen- dentes. Hinc fluit, cardiacas opii vires, quas ei attri- buimus et in a&ione eius in neruos quaefiuimus, lo» cum habere poíffe, etiamfiillud folis fopientibus, non autem ftimulantibus viribus praeditum: effe ftatuamus ; neque quidquam obftare videtur, quominus cum Clariff. WIKTENSOHNO, quiin his adornandis plurimum di- gentiae pofüit P), arbitremur, opium, licet vires core dis debilitét, viuam tamen eius yim et circulum fangui- Sed, vt in. diffücili ifta ze. fententiam di- nis augere.. camus, nonnulla, quae dubium nobis haGenus inie- N cerunt, atque im ea opinione, quosdam: effefus ex ftimulo opii pendere, permanere nobis. praecipiunt, pro- fere. liceat.. .Primum. experimenta, e quibus appare- bat, poft vfunr opii cor nunquanrcelerius, fed tar- dius et rarius. pulfare, in cordibus. e ranis. diffectis et a neruofo fy(temate remotis facla funt; vel ipfa. ranarum eorda. paullo: ferius ,. et eo tempoere forte aperta: fünt;, uo ftimuli effe&us iam. enanuerit;. Putamus. auten ad conclufiones ab omni dubio liberas ex his experi- mentis eliciendas: opus effe, vt omnes iftae. adfint. ratio- Cum vero nes, quas in corpore viuo adefle fcimus. epium in neruos et cerebrumr agat, in iflis autem. ex- perimentis nexus inter cor:et cerebrum füblatus: effet; adeoque eae', quae ad.fidem horum experimentorum ne» cefta- b)- Difput. cit: x4 DE:VSV OPII'SALVBRI ET ;NOQIIO- ceffariae funt, conditones déficiant, an non conclufio- nes inde colle&tae inceriae [fint? |;et, cum forte fe. rius corda ranarum. fuerint. aperta, an non virium .fti- mulantium lecum marconcae 1ám -excipere potuärunt?' dubio iis:con- nonnejn hoc noflro, 1n quo veríamur, firmemur experimentis, quae vterque, tum ipfe Clarif. fimus Vir, tum amicus els, in femetipfo ceprt, vbi pulfus poft quarram horae parrem ex víu grani vnius opiicelerior et plentor abinitio factus erat? .certe cauffa hu- ius effe&tushaec effe videtur, quoniam, inexu cerebri et cor- dis illaefo, opium in neruos et celebrum agere et irritan- "Addi eunam hoc pore& aliis tem vim probare potuit. et quae quodammodo .analoga dici «mere hr, expe- rimentis monfhau, dubitari pofle; vtrum , reïaxaus Va- fis minimis , vis cordis augeatur. Quodfi enim parti an- flammatae, in qua vafía fpaftice contracta effe nouimus, remedia emollientia ex laCte alüsque, :quae relaxandi vim habent, 1mpon1mus, inflammatio non augetur, fed imminuitur, :de qua re doloris remiffio :nos :certos reddit; fi vero relaxationem vaforum minimorum auctus motus cordis fequeretur, inflammatio , quae eft.effectus aucti morus .cordis , crefceret , cuius tamen fieri contra- rium - videmus. Plane ;etiam ob hanc. cauílam .cum Cl.wuvrr fentimus ^),. in cauffis motus fangüinis per vaía minima, cum non conica, fed cylindrica fint, aeftimandis , plus viribus yaforum eorumque motui ofcil- latorio, quam .cordis contraäxonx, tribuendum effe. Si ergo poft magnam opii dofin motus vafornm «excita- tur, et mflammano, vel nata nam, augetur, vel non. dum * C) YHYTT hb cit. p. 227 IN MORBIS INELAMMATORIIS.- 25 dtim praefens, adferturs cauffa non in vi cordis viua, per vires opii narcoticas aucta, fed in motu vaforum ofcilla- torio, perílimulum opii excitato, quaerenda videtur, ; $. XL Quae de viribus iftis duplicis generis opii ha&enus Opium CofPthar. FAfur cum u- propofüimus, illufrari poterunt, íi ad alia corpora, no e£ falibus. quorum eadem in corpore humano fcimus effefla effe, alcalinis uela- attendamus, e quibus vinum et falia alcalina. volatilia 4//ilus- praecipua fünt, quibuscum illud ita conuenit, vt'non ef fectis tantum, fed agendi etiam modo iis amiaog.um fit. Vino enim ineft principium fpirituofüm et volatile, quod, vbi corpori fuerit ingeftam, celerrime agit, et ex quo pulfüs ad eum modum increfcit, vt fanguinis non exi- guam rarefactionem faCtam effe animaduertamus. Si inoderata fuit affumti huius fpirituofi copia, non tantum progreffiuum, fed inteftinum etiam excitatum motum fan- guinis;aucta perfpiratio monflrat; fiquis vino nimium vfüs fuerit, pulfatio arteriarum adhuc dum augetur, elapfo tamen breui fpatio hilaritatem animi et celeritatem circuli fanguinis torpor, fomnolentia, et lentus fluidorum pro- oreffus exeipiunt. Similes a falibus alcalinis volatilibus exiftunt effe&tus, quorum fübtiliffimis et volatilibus par- 11 ticulis calor corporis augetur fanguisque ita commouetur; vt inter valida ftimulantia re&te referantur, et, fi cardia- u cas vires refpicilas, cum vino conueniant. Etfi vero nonnulli hanc vtrorumque in circulum humorum alio- nem a particulis fa&am effe putant, quas prius, quam nerül excitentur, fanguinem expandere et rarefacere, qua fadta mutatione neruofum genus excitari; vini ta- ilium effedtus 1pfos neruos men aeque ac fülium volat D att*inggre 26 DE VSV OPII SALVBRI ET NOXIO attingefe verifimilius eft, quibus excitatis, eriam vaforum motus intenditür, fanguisque, vt ad omnes partes, ita ad Hauflus enim vini vix ore ac- cerebrum celerius fertur. ceptus torpidos neruos reficit, viresque fractas erigit; -vapor fpiritus falis ammoniaci naribus admoti fanguinis cordisque motum excitat; vix vero videtur particularum tam celer effe effectus, nifi in neruos ipfos agant, eos que ita difponant, vt aucta eorum actione, etiam ofcilla- Cum autem medi- torius vaforum motus promoueatur. camentorum, quae opium admixtum!habent, non hic tantum, fed etiam, vt PITCARNE fd) et MEAD ^) conten- dunt, longe maior effe&tus fit, idemque celerrime in fen- fus incurrat, nulla obuia eft ratio, cur non omnes opii effectus ab eius 1n neruos actione proüxcifci Pcatuamug / $ XHL Vfus opii t10- Medicamenta ingentibus viribus praedita tempeffi- xiusin fobri ve'et re&te corpori applicata, fiue folidorum compagem bus inflamma- et morum.mutent, fiue fluida atüingant, fiue in vtrum- ZoViii. que partium genus agant, faluberrima fünt, praepofte- ' go vero et inepto víü peffima adferunt mala. Mutatio- nes enim inde natae tanto grauiores fünt, quapto magis quantoque plures vel imminuantur, vel augeantur viuen- üs machinae actiones. — Nifi ergo inepto opii vfü aegris eraue damnum afferre, fed virium eius gnari, eos poten- ter iuuare velimus, eo pluris intereft, vt iuftam et yeris indicationibus accommodatam víus rationem cogni.tarn nobis reddamus, quo clarius eff, füummam eius in princi- pium vitale vel incitandum, vel refraenandum effe effica- ciam. d) Diiïertat. de circulat. in animalib. genit. et non genit. $. 19. €) de venenis, p. 130. de opio. IN MORBIS INFLAMMATORTIIS. 27 Qanm $1 quis in febre inflammatoria, in qua non folum vaíorum minimorum, fíed maiorum etiam et cordis mo- tus auctus, fanguis autem inflammatus eff et rapido impe- tu per canales agitatur, fpafticam harum partium contra- &ionem opio, ommum quae extant, calidiffimo, laxare vellet, idem aperet, quad is, qui 10'n1 ignem addeiet Cum enim ftimulantes et ardiacaü eius vires fint, excita- ta vafà ad eum víque modum feruidos humores agita- rent, donec vel inflamm atoria matema quae Hs contine- tür et aucto motu vaforum augetur, conuceretuf ad Vi- fcus, cuius tam tenera effent VaCz Vt opinione citius gan- craena fe deftrui paterentur, Vel refoluto inflammatoria in putudam conuerterétur. His cerebnrum et pulmones prae ceteris omnibus obnoxia effe inflammationes horum vifcerum, ex calidiffimi huius medicamenti vfü Mïtempefh- vo ortae, quae febriinflammatoriae tunc temporis füperue- munt manifefto comprobant. Inflammatoriam autem dlffohmon;m putridam excipere manifefta putredinis fi- gna, vt pulfus decrementum, virium ingens iactura, hae- Nam.fi non folum monhagme parcae et alia, teüantur in variolis, quas ad mor bos inflammatorios pertnere fct- mus, fed enam in febre fcarlatina et rheumatica motu va- fomm non calidis quidem au&o, fed fponte excitato, fan- guis ità refoluitur, vt vertigo interüeniens, pülfus par- vus, fomni defe &us'er alia, quae refolutionem humorum produnt, his morbis fuperueniant fysiptomata, vt eo horum morbmm n ftadio analepticis, nurientibus atque roborantibus aegro fuceurrere cogatmur, quanto citius haec fymptomata, à quibus tantum unmmet periculi, me- dicamento, quod faneuinis motum concitat, ipfi concita- remus! Hmc prae&anufümomm mcdmoxum coníeufu £a D 2$ febre DE VSV. OPIJI SALVBRI. ET. NOXIO 23 febre inflammatoria et contimua , guamäm vaforum genus exci- datum /ängmmfgue smotum et calorem au&os deprehendamus, ab vfu opii follicite abftinendum | effe patet. Opium dicit Cl YOUNG, in omnibus mfïammatmmbus internis nocmum efle, illuä enim-in fano homine minima vafà replere et di- üencïele cutim calidam reddere, Iebumque incendere* ). Iumoares medicos PRINGLE monct, vt in febribus inflam- matoris ab omnibus opiatis, euamü dolor et peruigi- ium grauia 57mptomata lint, abfüneant; *). affirmat. et- lam TRALLES,; *j phaenomena a fumto opm orta doce- re naturalem et fedatum antea motum circulatorium ac- celerari humorumque expanfionem gigni, fi ergo humo- ribus fani hominis haec accidant; quid de Hs, qui per morbum 1am rarefachi fint, fpemndum ioret7 febri et inflammationi eam .ob. cauffam id prorfüs repugnare. $. XIIL Vfus epit fa- lubvis zu fe- Neque tamen hanc, confenfü peritiffimorum praétr- coruth de noxio opii in morbo iüflammatorio vía ftabili- bribus inflam- SRZOTIME tam et a nobis affumtam ententiam femper et quocun- . que loco ita accipi volumus,"ac fi haec conftantiffima et . quae nullam ferret excepnonem lex habenda effet; imo, interdum etin nonnullis febris mf';am- fi caüte agcamus, fatoriae. ftadiis cum frudta aegri ab ea lege nos recedere poffe demonfirabimus. An non opio, quo in omni nor- bo inflammatorio . vt vetamur, hypothefis, proximum eius effedtum rarefactionem fano*mms effe, quam auCtam ftieruorutm irritattonem certo fequi, inuidiam fece- ïlt"' quae fi vera fünt, prorfus ab eo abfüinendum, et fola re f) loc. cit. p. I4I $) obferuat. on the dcfeafec of the arniy part. 3. cap I h) lib. cit- tom. 2. . 81 IN MORBIS FLAMMATORIIS. 29 refriverans et antiphlogifüica merhodus 1n auxilium vo- canda eft, quum, quidquid fanguinem expandat, eius ia neruofa vafà facultatem ftimulantem augeat. Quodfi ve- ro vt affumfimus, et demonftraffe putamus, primus eius effe&tus ad ner uos pertinet, qum um excitatam vim auctus fanguinis motus etrarefactio eius vt cauffam fequantur, codxguur 1nde inflammatorios effectus non effe metuen- dos, fi fänorumls antea talis mutatio fuerit fadta, ob quam expanfio eius et auctus motus cum detrimento aegri lo- cum non habeant Quibus pofitis, etiamíi neruis ftimu- lum admoueamus, attamen, nifi in dofi excedamus ab aucta eorum 1n vafa et fanguinem- aCtione noxam non ad- feremus, fed, fpafinis anodyna virtute opu fopitis, fymy ptomatum remiflionem obtinebimus et aeger fomnum ca- piet. Quis vero nefcit, vigilias diuturnas, quarum cauffa in morbis inflammatorüs in fpafmis et aucto fanguinis motu quaerenda eft, aegroto fümmar moleftiam. facet- fere, fpaímosque augere, moderatum vero placidumque fomnum, per interualla accedentem acceptiffimum effe et; aifia fanguine nimis verfüs caput congefto ortus fmut fpem medici alere? inomni febre, vigilus diu pro- tra("tis humores peruerfe mixti magis corrumpuntur, fomno autem blanda mixtio iis redd tur, et fi criticae perturbationes ancipitem morbi exitum eül oftendunt fpes noftra tum alitür, quando vel per breuia temporis interualla. induciae factae fünt, et acceffuri fomni figna apparent, praefertm, fi natuxa in materia morbi vel eua- cuanda vel mutanda. aptïs auxiliis adiuta fuerit. Quan- tut commodi ex fomno ad ar-*grotos in febribus redun- det, iam ARETAEVM ') et antiquiores medicos non fü- D3 gl t. 2 1) de curat. rnoib. 75 39 DE VSVIOPIIJ*SALV,BRI ET NOXIO etc. git, qui nihil agendum effe praeceperunt, quo fomnus impediretur. Si ergo 1pfa naturacum morbo inducias init, quidni et nobis naturam imitari et opium prudenter et cir- cumfpecte aegris porrigere liceat? id eo macis agerelicebit, camantifpafmodicas eius vires effe fciamus,morbum vero quemcunque inflammatoriae indolis mitigari, vtprimum nimia vaforum tenfio fuerit imminuta; JHinc vfus opit non tantum in morbis inflammatoriis concedendus, fzd commen- daudus etiam effe nobis videtur , . fi quando venaefi Gironibus at- que laxantibus antiphlogiflicis copta fanguinis ita imminuta fue- rit, vt ex flimulanteeius virtute vafa: minima nimis non exciten- iur. o eríim ita prouide exhibito, fopientium virium is &rit effedtus, vt imminuta vaforum arritabilitate, ex au- €&a perfpiratione aeger leuetur, et, fi qua etiam füperftes fit debilitas, analepticis ab ea liberetur. N T , z 2 EE SES ; E 2 SS d) — Mu 2 NN N N G N um *x( N N ä 7 . N Z Xäx T RES $7 N E ( ;;r 23 E SS f P. a. ä* / ZT 27 T AA 1 M MICH. ER dä*ï?*ää MICH. CHRIST IVST ESCHENBACH S.. P. D. CHRIST. GOTTH. ESCHENBACH D - m um iam przdem eguidem opta/fem , vt otcafionem tiüte czfcerer, qua pro Tuo, quo feimper me amplexus ej, amore gmtz[ mum meum animum cognitum "Tibi reddere gof- fem, non potui non hac opportunitate , ad quam vel ipfa ho- dierni diei folemnitas me inuitat, eo [ubentius vti guo certius equidem eram perfuafus, magis idontam occafionem sme adeptu- rum e[fe nunquam, .. Qüae cum . ita effe intellexilem , non ina- tis mihi eà opera videbatur , qua ipfo illo die, quo fummir, quos Hygea largitur, honoribur au&um 'Te algue ornstum con/picimus, tneam aduerfus 'Te voluntatem cognitam Tibi fa- cere, ipfosque illos honores. gratulari. conarer. * PEif autem dicendi milhi non defit materies, vereor tamen , ne, Jf prolixus e[fe vellem, 'Vibi, Vir Amiciffime, meu; férino. moleflus mae i, quam gratur videatur, quippe quem iwic fofemnitati pa- rum accommodatum fciam. Feruntamen, vt me prorfm hanc Op- — À ópporfunam otcajionem neglexiffe vidrar, Tib, Viv Docuffi- 1ne, fummos, quos accipir, tb quos dudum meruifli, honores ex animo gratulor, Diuinmmque ; INumen grecor, vt Ye guam diuti//me pro/permmum effe iubeat Ceterum rogatum Te cupio, vi amore me profequi nunguam 18termittas , Tibi gue certiffome perfuadeas, meam erga 'Ve animi propenfoném fem- gar eandeim. futuram. effe..— lale ££ res "Tuas age fe/zczter.. Scripfi in Lipfunf litterarum. vniuerfitate ; Non. Decembr A. D. R. c3oryocCEXXVIH. / '*w *ä'"lwgä ( 4 'N,','yasx**xw m 3 QN« - - —— 2 E N LL C — 4y7 (X '* EY N ERMM N SS N em as&s 6'9 ML N w « Xä NW ID a 4&9»** 4 , S J& 7 Ww[fï 3j -N 2 — ha T T. - a » - "3 Ü - s P 2X P t 2 s L 3 p ï 1 $ od p Ts af Y 9 E L;f r&' j 4 du p b $ É 2 23 U Y z ]- d * j p 156 M " v $ ï, n LR u X 2 E u z s N Va f " "- [ um E. FA "m k $ ? s - u z X Euno d ET 5 f." Y z z x TïF E — EEE z " : - á i —— - , A x i. 26 al x m AT n — 3. s A dic RRE as *- - um w i u- m z "- - d h) u*»ä&. Z E P ^ s ak . n * "VE p s Y . L d E : s L P an Y $ A?r d k i as PA *A 4 p E d v 22 Vi Á 4 * w ^ a p E d M P s v Fs P P E N w3 »w r d » * ;! w W $ * "u " wf f * * » & T ^ A ao W d ^ MMW Í é y ^É $ Sedis d " A j J E - M : s ] p : * » "d -s A w 4 x d & 71 W&/p J & E * s w . . v F d Ms j s d i * * z PAU L E E J "us i ^ D J X?À M.& E w É d X r a $ " * »cd. P h t k B. i * M aw F * p M "m — 5"ecf - ! [ a m n — * - E & ii F3 [ d " L Mm * E * * p E ^ d * h d " x 3 eeme p d MT d * k E d " N ^ "- N * : y^ $ d & x : * " d. - " w * a^ d E E El 3 Á 9T E aW s P d. z £ y g "* * * - ^ - a k F M g d. " r xl ee - d * 3* $ 3? db : L. s X g * $* Á P. "z P m M - E. P " H - E 2* E * ir g P * il hd d - w ; i " "p w o * d d* i M ae * a P^ - a lo 3 E^ - s » t " * ii , » , J d & " * 5 EN T - P d - * Ye ». " ^ fs g & i £. at r * fFe 5 a L. * E * " E ^ "d 5 E - L. al m Mu P m s F3 ,Ul U L. " 3 E a y E - d F £ a AFer "1 A Eal & »W» iad * * - d m t EJ E 5 & F * b 3 £^ et € £ "n x I W " l r E J v TX F. * — Fl r r d PA * x Ej J h m - us d X ii a od BM R SE.. N W - s : & Z Y a E VSV I«l 19 SALVBRI ET NOXïO IN VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset 17 MORBIS INFLAMMATORIIS JDISSERTATIO PRIOR O Baance Q 16 a Focus 15 QVAM HHH C0 N.S-BNSV GRA'TIOSI MEDICORVM ORDINIS PUOGSRSODAE C49 WW E eQ D. IOANNE GOTTLOB HAASIO ä MEDICIN. PROFESS PVBL EXTRAORD FACVLTAT MED. ASSESSORE e lRO GRADV DOCTORIS ODBTINENDO A. D. V. DECEMBR. A. R. S. MDCCLXXVII POVPLICE' DEFTFPLBENDET MKCH AEL CHRISTIAN.IVSTVS ESCHENBACH LIPSIENSIS ä MEDICINAE BACCALAVREVS ETIBSIOASR EX OFFICINA LANGENHEMII w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com